comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retiret. fuerant iam nr̃i ares
fatigati siti labore et ⁊alore es¬
cus. ꝙ uisi mulieres potũ de
riuo p̃terfluo actulissent:
sent.Iaui uͦ nr̃i turcis irru¬
entib semel cerga de clerant
et nͥ cito comes normannꝰ au¬
reũ uexillũ in dextra uibraus
equũ ꝯu̾tisset et geminatis
es minis exiciabilis esfet. S
post quã uiderũt reu̾ti boamũ¬
dum et comntẽ normãnũ spm̃
autacie resimipserũt: et ma¬
gis mori quã ulterius fuge
elegerũt. Tanta quippe erat
tur̃coꝵ nistancia. et unus ita
impeũebat aliũ : ꝙ uusquani
erat alitui pulls couiuodo dif¬
fugiũ. ¶rõs uͦ it a uallauerãt.
ꝙ locũ uatuũ nͥ circa tentoria
nõ inueniebant. Multi de ur̃is
tuc mortin st̾ qui turdoꝵ sagit¬
cis ꝑierunt: nullus nr̃oꝵ uaca¬
bat ab offĩcio. nullus erat absq
ministerio. Milites et ad bellũ
expediti pugnabant asac̾dotes
et cl̾i̾ci plorabant et orabant.
mulieres lamentantes mortu¬

Expanded text:
rediret, fuerant jam nostri adeo rediret, fuerant jam nostri adeo fatigati, siti, labore et calore aestus, quia nisi mulieres potum de rivo praeterfluenti attulissent, sent. Jam vero nostri Turcis irruentibus semel terga dederunt, et nisi cito comes Northmannus aureum vexillum in dextra vibrans equum convertisset, et geminatis es nimis exitiabilis esset. Sed postquam viderunt reverti Boamundum et comitem Northmannum, spiritum audaciae resumpserunt, et magis mori quam ulterius fugere elegerunt. Tanta quippe erat Turcorum instantia, et unus ita impellebat alium, quod nusquam erat cuiquam pro ullo commodo diffugium. Nostros ita vallaverant, quod locum vacuum nisi circa tentoria non inveniebant. Multi de nostris tunc mortui sunt, qui Turcorum sagittis perierunt. Nullus nostrorum vacabat ab officio, nullus erat absque ministerio. Milites et ad bellum expediti pugnabant, sacerdotes et clerici plorabant et orabant, mulieres lamentantes mortu
Abbreviated transcription (Latin):
uant. Tandem ꝯfractis lanceis
francoꝵ: in corꝑib impioꝵ res
agitur gladiis. Oꝙ ibi corꝑa
corruerũt. triuitata capitib
aut nntilata aliquib menbri
Nuic iideres quia posterior par
hostiũ : impellebat priorẽ ingla¬
diis crucidantiũ. Dñ sic png¬
natur : duni sic pars prima ue¬
catur. pars ea turcoꝵ querĩ¬
uũ transiit. illa ꝓtinus inua¬
la trucidant᷑ matres cũ pueri.
ot quos imꝑatos bello repperi¬
ut̃ et sine armus. Clamor mo¬
rientiũ boanũdi ꝑuenit ad au¬
res : et ꝓtruꝰ ꝙͥ esset inteslerit.
Bellũconuti normauno con¬
mis it: et ad tentoria cũ pau¬
cis celeri cursu repetauit. Oͦs
ut inderũt turci mox terga
dederũt. Boamũdus aũt ꝯspi¬
catus ibi iac̾e multos eraine
cepit la mentari : et dum̃ ut ui¬
us at mortius esset refugiĩ
dep̃cari. Ad bellũ festinꝰ reiue¬
auit: s cũ ꝓ uallo et muni¬
mine. in tent orus nulites de¬
reliquit. Anteꝗͣ uͦ ad bellum

Expanded text:
bant. Tandem contractis lanceis bant. Tandem contractis lanceis Francorum in corporibus impiorum, res agitur gladiis. O quot ibi corpora corruerunt, truncatis capitibus, aut mutilatis aliquibus membris! Illic videres, quod posterior pars hostium impellebat priorem in gladios trucidantium. Dum sic pugnatur, dum sic pars prima necatur. Pars ea Turcorum quae rivum transiit, illa Protinus invala; trucidant matres cum pueris, et quos imparatos bello reperiunt et sine armis. Clamor morientium Boamundi pervenit ad aures, et protinus quid esset intellexit. Bellum comiti Northmanno committit, et ad tentoria cum paucis celeri cursu repedavit. Quos ut viderunt Turci, mox terga dederunt. Boamundus autem conspicatus ibi jacere multos examines, coepit lamentari; et Dominum, ut vivis ac mortuis esset refugium, deprecari. Ad bellum festinus remeavit, sed tamen pro vallo et munimine in tentoriis milites dereliquit. Antequam vero ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
resisterent. aut fuge diuortia
quererent. Tunc boantundus
nt uir multundus. et uormãtiꝰ
comes ut nules ammosus. ut
uiderũt quoꝵdam animos tit¬
bare. p̃cipuint om̃s milit es deᷤ¬
cendere: et su des tentorioꝵ in¬
figere. Erat aũt ibi runs
quidam currentis aque p̃ter¬
fluens: uixta quẽ in longũ sna¬
tũc tentoria ponũt. Conci¬
to ꝓuidus bo amũdus celereu
dirigit nũciũ qui celeri uolita¬
ret equo nrõs q uocaret: qua¬
tunꝰ ad belũ ꝓperarent. iauiq
paratũ. Auce quã uͦ tentoria tẽ
ciorib aduecti nostris appropia¬
uerũt: et tensis arcubus suas
coxicatas. sagictas in eos mĩ¬
serũt. Srĩ uͦ equis ad missis
illos receperũt: et cõprohensoᷤᷤ
occiderũt. Turcoꝵ qͥppe ꝯsuetu¬
erat : quia denãtas hostiũ occu¬
pauerat ipa catuinuna montiũ.
ꝓpt̾ea nr̃i dextra leuaq eos ĩ¬
stanter trucidabant : s arcus
et sagitte ĩutilẽ ibi locũ habe¬

Expanded text:
resisterent, aut fugae divortia resisterent, aut fugae divortia quaererent. Tunc Boamundus, ut vir multividus, et Northmannus comes ut miles animosus, ut viderunt quorumdam animos titubare, praecipiunt omnes milites descendere, et sudes tentoriorum infigere. Erat autem ibi quidam rivus currentis aquae praeterfluens, juxta quem in longum sua tentoria ponunt. Concito providus Boamundus celerem dirigit nuntium Qui celeri volitaret equo nostrosque vocaret, Quatenus ad bellum properarent jamque paratum. Antequam vero tentoria tenscioribus advecti, nostros appropiaverunt, et tensis arcubus suas sagittas toxicatas in eos immiserunt. Nostri vero equis admissis illos exceperunt, et comprehensos occiderunt. Turcorum quippe consuerat, quia densitas hostium occupaverat ipsa cacumina montium. Propterea nostri dextra levaque eos instanter trucidabant, et arcus et sagittae inutilem ibi locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
agnima. in unũ ꝓcesserũt et
ad unũ pontem ꝑuenerũt.
iuxta quẽ duob dieb quietã¬
tes feriati st̃: et de uirenti
grauune equos suos et besti¬
as suas refocillauerũt. Quia
uꝰ in gressuri erant terrã de¬
sertã et in aquosam. consili¬
derentur: et intuo agnuna
ciuiderentur. Non om̃ una
terra. una regĩo sufficiebat
tot hominib : tot equis tot
anialib. Una gͥ et maior
acies hugoni maguo con¬
nuttitur: altera uero boa¬
mundo coninugitur. In pri¬
maꝰ cie fuerũt cũ hugone mag¬
no podiensis ep̃t: comes riniũ¬
tus. dux godefridus : et flandrẽ¬
sis com̃es robertus. An scd̾a
aut cũ boamũdo tancredus.
robertus comes normanuus:
et multi alũ pͥucipes quoꝵ uo¬
mina ignoramꝰ.Itaq psꝑo suc¬
cessu ꝑ romaniã iam quasi secu¬
ri equitabant : et euolutotriũ
dierũ curriculo. quarto iaui
mosis uocib noscio quid barba¬
rũ ꝑstridere. Pro quoꝵ iinẽ¬
sa multitudine quidam ex uos¬
tris hesitare ceperũt: utrũ

Expanded text:
agmina in unum processerunt, et ad unum pontem pervenerunt, juxta quem duobus diebus quiescentes feriati sunt, et de virenti gramine equos et bestias suas refocillaverunt. Quia vero ingressuri erant terram desertam et inaquosam, consiliderentur, et in duo agmina partirentur. Non enim una terra, una regio sufficiebat tot hominibus, tot equis, tot animalibus. Una igitur et major acies Hugoni Magno committitur. Altera vero Boamundo conjungitur. In prima acie fuerunt cum Hugone Magno Podiensis episcopus, comes Raimundus, dux Godefridus, et Flandrensis comes Robertus. In secunda autem cum Boamundo, Tancredus, Robertus comes Northmannus, et multi alii principes, quorum nomina ignoramus. Itaque prospero successu per Romaniam jam quasi securi equitabant. Sed evoluto trium dierum curriculo, quarta jam dmosis vocibus, nescio quid barbarum perstridere. Pro quorum immensa multitudine quidam ex nostris haesitare coeperunt, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
argenti copiam reppereriuit.
O quãtam multitudiunẽ equo¬
et asinoꝵ ⁊ nr̃i tũc habuerũt.
Qui prius erant panꝑes: deo
opitulance diuites effecti st̾.
Qui prius somi nudi: sericis
indiuentis uestiti st̃. Legũ¬
tur tela et sa gitte: et uacua¬
te unplentur pharetre. Cura
ulneratis impenditur: et cu¬
re medicoꝵ connuctuntur.
Sicq die tota. nõ est gens
nr̃a reuiota. Huic facto egre¬
gie laudis siquis si quis men¬
tis oculũ uolit appouere: dm̃i
nurabileni in suis oꝑib pot̾it
ad u̾tere. Esurientẽs et eũ su¬
os repleuit bonis. diuites uͦ ñ
suos dimisit inanes: de posuit
potentes et eraltaint humileᷤ

Expanded text:
argentique copiam argentique copiam O quantam multitudinem equoet asinorum nostri tunc habuerunt: Qui prius erant pauperes, Deo opitulante, divites effecti sunt. Qui prius seminudi, sericis indumentis vestiti sunt. Leguntur tela et sagittae, et vacuatae implentur pharetrae. Cura vulneratis impenditur, et curae medicorum committuntur. Sicque die tota, non est gens nostra remota. Huic facto egregiae laudis, si quis mentis oculum velit apponere, Deum mirabilem in suis operibus poterit advertere. Esurientes etenim suos replevit bonis, divites vero non suos dimisit inanes; deposuit potentes, et exaltavit humiles
Abbreviated transcription (Latin):
dau spolia : implebitur auima
mea. Enagniabo gladiũ meũ.
interficiet eos manus mea:
s tu dũe uobiscũ fuisti tamꝗͣ
bellator fortis. et dur it ꝓtec
mus quia portas nos infortitu¬
diue tua ad habita culũ scm̃ tnũ :
ad sciũ scilicet sepulchrũ tiuĩ.
Hiis dictis uoces uoces suppres¬
serũt. et securiiam ab hostib
nocte illa quienerũt. Aneras¬
tinũ uͦ ubi sol fiãmanti lumiua
mũdum uenustauit om̃o ad cã¬
pũ belli cutuererũt. et de sis
pluruuos ꝑ emptos in uenerũt.
et uin crudes fuissent. se grega¬
i⁊ ab illis iux potuissent. Aili
uͦ quib erat sa mor intellectꝰ
ut xp̃i mart yres uenerabant᷑.
et diguiore quo poterant hono¬
re tumulabant. Et sucerdotes
et clerici sepulture debitos ef¬
fuudebant cautus. matres ꝓ
filiis. anuci ꝑ amicis. lugubr¬
es enuttebant planctus. Huis
ita cõpletis: ad cadauera hostiũ
spolianda festinauerũt. Et qͥs
referre potest quãtam ibi habũ¬
dauciã uestiũ. quãtaui auri et¬

Expanded text:
a mea, evaginabo gladium meum, interficiet eos manus mea . Sed tu, Domine, nobiscum fuisti, tanquam bellator fortis, et dux et prote Domine, cognoscimus, quia portas nos in fortitudine tua, ad habitaculum sanctum tuum, ad sanctum scilicet sepulcrum tuum. » His dictis voces suppresserunt, et securi jam ab hostibus nocte illa quieverunt. In crastinum vero ubi sol flammanti lumine mundum venustavit, omnes ad campum belli cucurrerunt, et de suis plurimos peremptos invenerunt, et nisi cruces fuissent, segregari ab illis vix potuissent. Illi vero, quibus erat sanior intellectus, ut Christi martyres venerabantur, et digniori honore quo poterant tumulabant. Et sacerdotes et clerici sepulturae debitos effundebant cantus; matres pro filiis, amici pro amicis, lugubres emittebant planctus. His ita completis, ad cadavera hostium spolianda festinaverunt. Et quis referre potest, quantam ibi abundantiam vestium, quantam auri
Abbreviated transcription (Latin):
manulla duucie thesauros suoᷤ
interrã fodientiũ. Que nobi¬
litas uiamilla regũ pascitur:
cũ ei inuudana potestas subici¬
tur. Et inde habet gaudiũ et
leticiani. nõ tantũ in hac ge¬
n̾acione p̃senti: s et in futura
festinanerũt. S illi sicut tre¬
pide colũbe a facie actipitris.
ita aute eoꝵ faciem fugiebant.

Expanded text:
um, divitiae thesauros suos in terram fodientium. Quae nobilitas mamilla regum pascitur, cum ei mundana potestas subjicitur. Et inde habet gaudium et laetitiam non tantum in hac generatione praesenti, sed et in futura festinaverunt. Sed illi sicut trepidae columbae a facie accipitris, ita ante eorum faciem fugiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ra turcoꝵ agunna eos de
foris obsident : et qui ui cuaꝰ¬
tello sunt intus oppugnãt.
S quid suꝑ his restat uͥ
quia aut iam mortui sũt
aut in ꝓximo omnes mo¬
rientur: Tu aũt reue¬
rende n ꝑator si nr̃o cre¬
dis consilio. ulterus non
ꝓgredieris: s ad urbeni
tuã reuerteris. Nich̾
est qd̾ humana eis potes¬
tas ulla ualeat subueni¬
re: s si uluc ieris cũ tuo
exercitu poteris interire
His auditis sermonibus
imꝑator ualde cristis ef¬
ficitur: et qd̾ sibi dixerat
in secreto pͥncipib sius
ac magistratib propala¬
uic in aꝑto. Omnes cõcri¬

Expanded text:
ra Turcorum agmina eos de ra Turcorum agmina eos de foris obsident, et qui in castello sunt intus oppugnant. Sed quid super his restat, nisi quia aut mortui jam sunt, aut in proximo omnes morientur? Tu autem, reverende imperator, si nostro credis consilio, ulterius non progredieris, sed ad urbem tuam reverteris. Nam non potest humana eis potestas ulla subvenire; sed si illuc ieris cum tuo exercitu poteris interire. » His auditis sermonibus imperator valde tristis efficitur, et quod ei dixerat in secreto, principibus suis ac magistratibus propalavit in aperto. Omnes contri
Abbreviated transcription (Latin):
tur magnus. in consilio ꝓ¬
uidus. et morũ honestate
mitate decentus est: et ad
quoddam castrũ qd̃ suũ e¬
rat secessit. cui nomen
a lexandreta fuit. Hit ut¬
a fugientib audiuit hanc
de nrĩs relationẽ. octulte¬
montana urbi p̃uuentia
ascendit. ut uideret quid¬
nã esset. utrũ ne relatio
uera fieret. S n uumiera¬
bilia turcorũ tentoria alõ¬
ge conspexit : nrõsq unitͣ
urbeni in clusos esse depre¬
hendit. ꝑ territus timore
aufugit. et ad castrũ suum
remẽans funditus eũ ex¬
spoliauit: et sic uersus cõ¬
stantinopolim equitare ce¬
pit. I lli uͦ qui in urbe ob¬
si debantur sunimo deside¬
bantur putantes qd̾ imꝑa¬
torẽ secum ad duceret: et
cũ eo rebus necessariis sut¬
curreret. At ip̃e in diuer¬
sum cendens. ut ad philo¬
menam uenit. impatorẽ
ibi inuenit: eiq sẽcreta al¬
locutione dixit. Domi ne
imꝑator nri reuera autio¬
chĩam obtinent. s castei¬
lum qd̃ ei super est ad huc
turci possident. et inimie¬

Expanded text:
lio providus, morum honestate mitate detentus est; et ad quoddam castrum, quod suum erat, secessit, cui nomen Alexandreta fuit. Hic a fugientibus audivit hanc de nostris relationem, montana urbi praeeminentia ascendit, ut videret quidnam esset, utrumne relatio vera fieret. Sed innumerabilia Turcorum agmina a longe conspexit, nostrosque intra urbem inclusos esse deprehendit; et perterritus timore, aufugit, et ad castrum suum remeans funditus exspoliavit, et sic versus Constantinopolim equitare coepit. Illi vero qui in urbe obsidebantur, summo desidebantur, putantes quod imperatorem secum adduceret, et cum eo rebus necessariis succurreret. At ipse in diversum tendens, ut ad Philomenam venit, imperatorem ibi invenit, eique secreta allocutione dixit: « Domine imperator, nostri revera Antiochiam obtinent; sed castellum quod ei superest adhuc Turci possident, innume
Abbreviated transcription (Latin):
ab altero quasi alter idem:
unã habentes in se amici-¬
ciam. Hugo maguus cũ
ad pugne cõnflictum pͥ or
uenisset. in tuitus est unũ
de aduersarũs. qui ceteris
audacior erat : aliosqr ad
puguã clamando hortaba¬
tur. Qui spumantem
equũ dirigit contra eũ.
et lanc ea guttur ꝑfora¬
uit: et sic os illuis oppi-¬
lauit. Quid miser face¬
ret : solo statim corruit.
et dũs in fernalib aniuã
conmendaiit. Post het
contigit nris grande nicõ¬
modum: quia odo belgen¬
tiatꝰ qui uexillũ ferebat.
sagitta coxicata uolueratꝰ
fuit. Et dolore uolueris nn¬
ualescente : cũ uexillo ter¬
re corruit. S beniensis
guillermꝰ ense nndato ui¬
am ꝑ medos hostes aꝑuit.
et signũ tellure leuaint
Quid duꝑ ducũ godefri¬
dus. quid̃ boamumidus.
quid clara inuentus ibi e¬
gerñt. nec linguadicere
nec manꝰ scͥbere : uec pa¬
gna ualet suscipere. Ri¬
ius nr̃oꝵ ibi uiers fuit.
minlus tinudas quia nec
locus habebat: et hostis

Expanded text:
ab altero, quasi alter idem, ab altero, quasi alter idem, unam habentes in se amicitiam. Hugo Magnus cum ad pugnae conflictum prior venisset, intuitus est unum de adversariis, qui erat audacior caeteris, aliosque ad pugnam clamando hortabatur; qui spumantem equum dirigit contra eum, et lancea ei guttur perforavit, et sic os illius oppilavit. Quid miser faceret? solo statim corruit, et diis infernalibus animam commendavit. Post haec contigit nostris grande incommodum: quia Odo Belgentiacus, qui vexillum ferebat, sagitta toxicata vulneratus fuit; et dolore vulneris ingravescente, cum vexillo terrae corruit: sed Blemensis Guilelmus ense nudato, viam per medios hostes aperuit, et signum tellure levavit. Quid dux ducum Godefridus, quid Boamundus, quid clara juventus ibi egerint, nec lingua dicere, nec manus scribere, nec pagina valet capere. Nullus nostrorum ibi iners fuit, nullus timidus, quia nec locum habebat, et hostis
Abbreviated transcription (Latin):
ex obliquo eoꝵ iactus redi¬
uderũt. uerils frenis re¬
tro fuguint. sic que pͥma
acies quesinit in bello bei¬
luni nec inuenit: quesiuit
quẽ ꝑcuceret aut aquo ꝑ¬
cuteretur nec repperitt.
Anterea missus est nuti¬
tius a boamundo hugoni
magno ut ei ferret auxili¬
nni: qũĩ nimiũ urgebat᷑
oppressioue turcoꝵ. Mox
hugo conuersus ait sins.
Ouiri bellatores nos pug¬
na fugit: queraniꝰ pugnã
eamus q ad boamdũ e¬
gregiũ ducem .Illic est
pugna quam queritis : illic¬
istat ferreus hostis quẽ
desideratis. Tunc cicins dic¬
to: uolat illic quisq sacei¬
les. Iunguntur q sinul
egregu comites. Qd̾ ut
indit dux ducũ godefridus
qd̃ magnus auricus sius
ita celeri cursu cũ suis
omĩb discurrebat. insequtꝰ
est illũ: quĩ et ip̃e abeuo
nacabat. A lluc quippe ĩ¬
cumbebat robur milicie
ꝑsarũ. et maior fortitudo
et beue decebat. ut illic
cõcurrerent godefridus
et hugo. Erat enim uiius

Expanded text:
ex obliquo flans eorum jactus redeex obliquo flans eorum jactus redeviderunt, versis frenis retro fugiunt, sicque prima acies quaesivit in bello bellum, nec invenit; quaesivit quem percuteret, aut a quo percuteretur, nec reperit. Interea missus est nuntius a Boamundo Hugoni Magno, ut ei ferret auxilium, quia nimium urgebatur oppressione Turcorum. Mox Hugo conversus, ait suis: « O viri bellatores, nos pugna fugit, quaeramus pugnam, eamusque ad Boamundum egregium ducem; illic est pugna, quam quaeritis, illic ferreus instat hostis, quem desideratis. » Tunc citius dicto volat illuc quisque satelles, jungunturque simul egregii comites. Quod ut vidit dux ducum Godefridus, quod magnus amicus suus ita celeri cursu cum omnibus suis discurrebat, insecutus est eum, quoniam et ipse a bello vacabat. Illic quippe incumbebat robur militiae Persarum, et major fortitudo; et bene decebat, ut illic currerent Godefridus et Hugo. Erat enim unus
Abbreviated transcription (Latin):
uunq om̃s respondis¬
sent amen. exteusis
in lougũ legionib. prior
erectõ ueriuo antecedit
hugo magnus qui nure uo¬
catus est magnus: qũi hoc
pͥuilegiũ connendanit ac¬
tu et moribus. Hunc sub¬
secuti sunt aluĩ sicut sũt¬
superius nominati. fuit¬
re. Nostri uͦ paulatur
illũ in sequebantur: qmĩ
moderato gressu ouines
gradiebantur. Tunc tur¬
ti in duo sunt diuisi. qr
pars una a regioue ma¬
ris ꝓcessit: pars altera
maior in campo remau¬
sit. Put auerunt gͥ nrõs
sic intra se nclude̾re: et
a dorso sagittare. S ordi¬
uata est septima acies:
que contra partem diui¬
sani confligeret. Ordina¬
ta est ant̃ ex militib du¬
cis godefridi. et noruiã¬
ni comitis: cui p̃fuit qͥ¬
dam dux noĩe ramaltus.
Hunc contra illos mise¬
runt: et p̃liati sunt. mł¬
q hinc et inde ceciderũt
Et alie sex acies ad iactũ
sagitte appropiauerũt tur¬
ci uicinꝰ ire recusantes
teusis arcub trahunt: s
frustra quia nentus flanᷤ¬

Expanded text:
ue omnes respondissent Amen, extensis in longum legionibus, prior erecto vexillo antecedit Hugo Magnus, qui jure vocatus est Magnus, quoniam hoc privilegium commendavit actu et moribus. Hunc subsecuti sunt alii, sicut superius sunt nominati; fuitre. Nostri autem paulatim illum insequebantur, quoniam moderato gressu omnes gradiebantur. Tunc Turci in duo sunt divisi, quia pars una a regione maris processit; pars altera major in campo remansit. Statuerunt igitur nostros sic inter se includere, et a dorso sagittare. Sed ordinata est septima acies, quae contra partem divisam confligeret; ordinata est autem ex militibus ducis Godefridi et Northmanni comitis: cui praefuit quidam dux, nomine Rainaldus. Hunc contra illos miserunt, et praeliati sunt, multique hinc et inde ceciderunt. Et ut aliae sex acics ad jactum sagittae pervenerunt, Turci vicinius ire recusantes, tensis arcubus trahunt, sed frustra, quia ventus
Abbreviated transcription (Latin):
post creationẽ mũdi ꝙ mirabi¬
liꝰ factũ est p̃ter salutifere cͣ¬
cis misterũi. quã ꝙ moderins
temꝑib actũ est in hoc itme¬
re nr̃oꝵ iherosolimitarũ. O¬
duatos recessus obstupesceti
Hoc enĩ nõ f̾uit hunianũ op̾
s diumũ: et ideo lict̾ali cõpa¬
ginatione cõmendari debet
noticie tam p̃sentrã ꝙͣ futu¬
roꝵ. ut ꝑ hec et spes in deũ
xp̃iana magis solidet᷑: et ia¬
no eius in eoꝵ mentib inua¬
cior incitet᷑. Nam quis re¬
gũ aut pͥncipũ posset subige¬
re tot cuntates castella nat᷑a
atte. seu humano ngenio p̃¬
iunta nͥ francoꝵ. beata geus
elegit in hereditatẽ sibi. Aufe¬
rat᷑ gͦ nobis dei sapiẽtia ꝙ ad
landem si nonunus ꝓfer̾amꝰ
et sciant qui hec legerint. uł
andierint. qr nich fruioli. ui¬
ꝙ uerum est en arrabiniꝰ.n¬

Expanded text:
post creationem mundi mirabilius factum est, praeter salutiferae crucis mysterium, quam quod modernis temporibus actum est in hoc itinere nostrorum Hierosolymitarum? us obtupescet. Hoc enim non fuit humanum opus, sed divinum. Et ideo litterali compaginatione commendari debet notitiae tam praesentium quam futurorum, ut per hoc et spes in Deum Christiana magis solidetur, et laus ejus in eorum mentibus vivacior incitetur. Nam quis regum aut principum posset subigere tot civitates et castella, natura, arte, seu humano ingenio praemunita, nisi Francorum beata gens, elegit in haereditatem sibi? Inferat ergo nobis Dei sapientia quod ad laudem sui nominis proferamus. Et sciant, qui haec legerint sive audierint, quod nihil frivoli, niquod verum est, enarrabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uillermꝰ de monte pis
Erat aũt cũ eo uenator qͥ¬
dani noĩe eunartus: qui
spũ bucinandi erat p̃ditꝰ
Saui sono cumulcuose
nõcis et aduersarios ert̾¬
rebat : et suos ad bella in¬
citabat. Et dũ Giullermꝰ
cũ suis que cireu se sunt
deuastat. nam missis mo¬
larib saxis ip̃a domoꝵ cet¬
ta confringebat qui sub
eo erant murũ fodeuãt:
et ad muri ꝓpugnacula
scalam erigebant. Qua
orecta cñ nullus auderet
ꝑtulit quidã gulferus de
daturre miles honestus:
s in cuuetanter ascendit
uiurrũ pluresꝙ uirifor¬
tes secuti sũt eñ. Gen¬
tiles uͦ ut iuderũt eos su¬
per uurũ ascensentes
ira uehementi comuoti st̾
et undiq i illos isur¬
sũt. tantũq eos iaciiꝰ
et sagittio coarcauerũt¬

Expanded text:
uillelmus de Monte PislErat autem cum eo venator quidam, nomine Ewardus, qui spiritu buccinandi erat praeditus. Nam sono tumultuosae vocis et adversarios exterrebat, et suos ad bella incitabat. Et dum Guillelmus cum suis quae circa se sunt devastat; nam missis molaribus saxis, ipsa domorum tecta confringebat; qui sub eo erant, murum fodiebant, et alii ad muri propugnacula scalam erigebant, quam erectam, cum nullus auderet pertulit quidam Gulferius de la Turre miles honestus, sed incunctanter ascendit murum, pluresque viri fortes secuti sunt eum. Gentiles vero, ut viderunt eos super murum ascendentes, ira vehementi commoti sunt, et undique in illos consurgunt, tantumque eos jaculis et sagittis coarctaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ sic ageretur qd̾ alu
pugnabant. alii plorabãt
gulferius gramori pug-¬
na desudabat. quia onĩs
adu̾sarii in eũ et in eius
consortes : et ip̃e cũ ĩis
contra om̃s. Cupens euiꝰ
erat omiiũ suoꝵ ꝓcectio
fortis. his uidelicet qui
erant in miuro. Muri breuis
et arta lacitudo. sociũ sibi
coniungi nõ adinittebat:
nec ad uersariũ nisi unumi
uenire ꝑ mttebat. S de
gulferio nullus hostuini cͥ¬
uphauit : cũ tñ ip̃e de cõ¬
plurib tͥum phauerit. ꝓp¬
terea uemo iani illi occur¬
rere p̃sumebat. quia uifor¬
tuniũ qd̃ alus ensẽ illius
contigerat : unusquisq si¬
bi netuebat. Tela sagittas
sudes. lapides illi iaciebant:
tantũq clipeũ eiꝰ ex his
uno homine leuari nõ po

Expanded text:
Dum sic ageretur, quod alii pugnabant, alii plorabant Gulferius graviori pugna desudabat, quia omnes adversarii in eum et in ejus consortes, et ipse cum suis contra omnes. Clypeus ejus erat omnibus suis protectio fortis, his videlicet qui erant in muro. Muri brevis et arcta latitudo, socium sibi conjungi non admittebat, nec adversarium, nisi unum, venire permittebat: sed de Gulferio nullus hostium triumphavit, cum tamen ipse de compluribus triumphaverit. Propterea nemo illi jam occursare praesumebat, quia infortunium quod aliis ense illius contigerat, unusquisque sibi metuebat. Tela, sagittas, sudes, lapides, illi jaciebant, tantumque clypeum ejus ex his uno homine levari non po
Abbreviated transcription (Latin):
bant confracti ad terram
in uenerũt. Qd̾ cũ indiᷤ¬
set clara iuuentus nr̃o¬
rũ. gulferiũ scilicet cũ
pautis pugnare super ꝓ¬
pugnacula muroꝵ. ĩ me¬
mores sui s memores so¬
cioꝵ confestim ascendũt:
par cemq muri sua mul¬
titudine ceoꝑiunt. S tabãt
añt uixta ligneã turrĩ
sacerdotes et leinte nuuis¬

Expanded text:
i ad terram invenerunt. Quod cum vidisset clara juventus nostrorum, Gulferium scilicet cum paucis pugnare super propugnacula murorum, immemores sui, sed memores sociorum, confestim ascendunt, partemque muri sua multitudine cooperiunt. Stabant autem juxta ligneam turrim sacerdotes et levitae, minis
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt: et domnno suggeren¬
te bonis t̾reins repleti sunt.
Cumq digredi aciitate pla¬
cunt suade̾ntib in colis. aquã
in uasis et utrib secum tulert̃
quia aquaui incrastinũ uus quã
reppererũt. Die u̾ scd̾a in ues¬
ꝑam ad quodlam flumen pue¬
uerũt: ibi q duob dieb hospi¬
tati st̃. Alt̾a aũt die cursores qͥ
p̃ibant agnuua. pͥmo uenerũt
ad ciuitatẽ que eraclea memuo¬
ratur: in qua turcoꝵ multitu
do maxua aggregabatur. Qͥ
nt alonge dep̃henderunt uexil¬
la fraucoꝵ uolitantia : ꝓtinus
anfugerũt ut damulus erept̾
de la queo. aut cerua sagitta¬
ta. Mrĩ uͦ laudantes drm̃i si¬
ne obstaculo ciuitatẽ intraue¬
rũt: et ꝑ dies quatuor ibi diut᷑¬
nauerũt

Expanded text:
erunt, et Domino suggerente, bonis terrenis repleti sunt. Cumque digredi a civitate placuit, suadentibus incolis, aquam in vasis et utribus secum tulerunt, quia aquam in crastinum nusquam repererunt. Die vero secunda in vesperum ad quoddam flumen pervenerunt, ibique duobus diebus hospitati sunt. Altera autem die cursores qui praeibant agmina, primo venerunt ad civitatem, quae Heraclea memoratur, in qua Turcorum maxima multitudo aggregabatur. Qui ut a longe deprehenderunt vexilla Francorum volitantia, protinus effugerunt ut damulus eruptus de laqueo, aut cerva sagittata. Nostri vero laudantes Dominum sine obstaculo civitatem intraverunt, et per dies quatuor ibi dietaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ta asinos. camelos honeratoᷤᷤ
uiuo. frumento et oleo. et
rebus aliis que ob sessis sũt ne¬
cessaria. Tunt castra metati
nõ longe distat a menib ciui¬
tatis.In die crastina homis¬
ti bonis om̃ib ad ciuita tem
ire disponũt: ad quã ductore
deo ꝑuenientes. in trib ꝑti¬
bus castra crcumponũt. Ex
una enĩ ꝑte moutana ꝓhibẽt
accessum: et omue bellandi
ꝓcul arcent in genium. Quar
id laudem et gł̾am futuran

Expanded text:
ta, asinos, camelos oneratos ta, asinos, camelos oneratos vino, frumento et oleo, et rebus aliis quae obsessis sunt pernecessariae. Tunc castrametati non longe distat a moenibus civitatis. In die crastina onusti bonis omnibus ad civitatem ire disponunt; ad quam Deo ductore pervenientes in partibus tribus castra circumponunt: Ex una enim parte montana prohibent accessum, et omne bellandi procul arcent ingenium. Quartad laudem et gloriam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
nis sirie : olim in signita per
beatũ petrũ apłoꝵ principem
tultu ficei catholice.In ea epiꝰ¬
copalem cathedram posuit; et
apłos barnabam et paulũ ordi¬
uanit. Nunc uero ut dñs os¬
tenderet oculis mortaliũ. quia
nõ est nirtus nec ua potestaᷤᷤ
nisi ab ip̃o. prius haut at qure¬
re uoluit in humilicate sermo¬
ins ore predicantiũ: modo eam
retuꝑare noluit in sublimita¬
te potentie armis ad bellantiũ
Sic nr̃i muirtute dei ad ciuita¬
tem ꝓperantes. ad ponten fer¬
ibi mimerositatem curtoꝵ pon¬
tem transire cupientiũ: ut hi
qui erant in urbe p̃starent aux¬
ilium. S nõ est hominũ diri¬
g̾e gressus suos : s eiꝰ est cuiꝰ
uniu̾sa subiecta sunt imꝑio.
m̃iiter in eos. nulliq peper¬
cerunt: s more gladũ mag¬
nam ex eis multitudiuẽ pere¬
merũt. Alii mente ꝯst̾nati
sue consuluerũt. Sic xp̃ia
ni potiti ictoria. multa in¬
ibi reꝑererũt spolia: in men¬

Expanded text:
nis Syriae, olim insignita per nis Syriae, olim insignita per beatum Petrum apostolorum principem cultu fidei catholicae: in ea episcopalem cathedram posuit, et apostolos Barnabam et Paulum ordinavit. Nunc vero ut Dominus ostenderet oculis mortalium quod non est virtus, nec ulla potestas, nisi ab ipso, prius hanc acquirere voluit in humilitate sermonis ore praedicantium, modo eam recuperare voluit in sublimitate potentiae armis debellantium. Sic nostri in virtute Dei ad civitatem properantes ad pontem Feribi numerositatem Turcorum pontem transire cupientium, ut his, qui erant in urbe praestarent auxilium. Sed non est hominum dirigere gressus suos, sed ejus est, cujus universa subjecta sunt imperio. nimiter in eosnullique pepercerunt, sed in ore gladii magnam multitudinem ex eis peremerunt; alii mente consternati suae consuluerunt. Sic potiti Christiani victoria, multa inibi repererunt spolia, jumen
Abbreviated transcription (Latin):
liter pedites: quia nulli eoꝵ
equit abant. Pleriq libentissi¬
me loritas. galeas. clipeosq
suos uendidissent: si emptorẽ
iuenissent. Multi quidem
plurima lassitudine deficien¬
tes. ea ꝓiciebant : ut saltem
sic expediti ire ualerent. In¬
ment̾a cũ ouerib ire nequa¬
quã poterant: s plerisq in
locis ouera inmentoꝵ homines
ferebant. Stare loco aut se¬
dere nemo poterat: quia alt̾
tem. Tandem finita tam infe¬
lici nia et innia. uenerunt ad
ciitatem que marasini memo¬
ratur: et ab incolis illis cum
honore et gaudio recipiuntur.
Ailic habundanciã rerũ tem¬
poraliũ in ueniunt: ibi sue mi¬
serie et defectus consolationẽ
recipiũt. Ibi prior p̃stolatur
ultimũ: s aute ꝑtransiit in¬
tegra dies. quã c̃auda capiti
cohereret.
ongregati uͦ et die una qͥ¬
in uallem in qua est autiochia
sita ÷ regia uidelicet tiuitas
abantiocho rege constituta.
et ab ip̃o muncupata. Hec uie¬
tropolis et caput tocius regio¬

Expanded text:
liter pedites, quia nulli eorum liter pedites, quia nulli eorum equitabant, plerique libentissime loricas, galeas, clypeosque suos vendidissent, si emptorem invenissent; multi quidem plurima lassitudine deficientes ea projiciebant, ut saltem sic expediti ire valerent. Jumenta cum oneribus ire nullatenus poterant, sed plerisque in locis onera jumentorum homines ferebant. Stare loco aut sedere nemo poterat, quia altertem. Tandem finita tam infelici via, et invia, venerunt ad civitatem, quae Marasim memoratur, et ab incolis illis cum honore et gaudio excipiuntur. Illic abundantiam rerum temporalium inveniunt; ibi suae miseriae et defectus consolationem recipiunt. Ibi prior praestolatur ultimum, sed ante pertransiit integra dies, antequam cauda capiti cohaereret. Congregati vero et die una quin vallem, in qua est Antiochia sita, regia videlicet civitas ab Antiocho rege constituta, et ab ipso nuncupata. Haec metropolis est et caput totius regio
Abbreviated transcription (Latin):
publicauoꝵ. eoq sibi sub¬
ingato. alias sct̾o itinere diuer¬
terũt. et in uallem de rugia
ꝑuenerũt. multosq ibi cur-¬
cos et sarracenos in uenerũt:
quos in ore gladũ suꝑatos pre¬
lio occiderunt. Q uidentes ar¬
menu terre illius habitatores
gauisi sunt : quia uidelicet axͥ¬
auis tan uiriliter turci et pa¬
tumoq cum terra sua reddide¬
rũt se illis : et rusam cuutatẽ
obtinuerũt : et plur una castel¬
la suo dominio mancipanerũt.
Uinuersus uͦ exercitus qui re¬
manserat iter arripuit mise¬
ro quidem infortunĩ successu
ꝑ quedam moutana que nuilli
eraut nͥ feris aut reptilia ꝑ
nia. Ubi senuta erat que non
amplius quã spacio pedis uini
dilatabatur: sic hint et nide
rupib et densis sꝑmarũ sen
uepriũ frutectis coartabaut᷑.
Ama ualliũ in abissum uide¬
bantur in mergi: cacumina
monciũ ad sydera tolli. Hat
ini equali sem̾ita nuliteo et ar¬
nugeri collo suo arma depen¬
deutia gestabant. ouĩs equa¬

Expanded text:
Publicanorum, eoque subjugato, alio secundo itinere diverterunt; et in vallem de Rugia pervenerunt, multosque ibi Turcos et Sarracenos invenerunt, quos in ore gladii superatos praelio occiderunt. Quod videntes Armenii, terrae illius habitatores, gavisi sunt, quia videlicet a Christianis tam viriliter et Turci et Ptinuoque cum terra sua reddiderunt se illis. Et Rusam civitatem obtinuerunt, et plurima castella suo dominio mancipaverunt. Universus vero exercitus qui remanserat iter arripuit, miseroque infortunii successu per quaedam montana, quae nulli erant nisi feris aut reptilibus pervia, ubi semita erat quae non amplius quam unius pedis spatio dilatabatur, sed hinc et inde rupibus et densis spinarum seu veprium frutetis arctabatur, ima vallium in abyssum videbantur immergi, cacumina montium ad sidera tolli; hac inaequali semita milites et armigeri collo suo arma dependentia gestabant, omnes aequa
Abbreviated transcription (Latin):
scotidana lassitudine dẽ¬
ficiebat. Nulla enĩ quieᷤᷤ
erat. nec arma depone¬
baut: s in ꝓcinctu uili¬
cie semꝑ erant. Tens et
sagittis platee cuntatis
impediebantur et tecta
domoꝵ honerabant᷑. Om¬
niũ auce castellũ fit noua
congressio: multociensq
tegente pauti moriebant
dẽ illis s cateruatim peri¬
mnebantur. Et dũ sic tem¬
pus ꝓ labitur. fames om¬
in hoste crudelior nrõs n¬
uadit : iuresq eoꝵ de die
in dietu attenuauit. Ultꝰ
marcescunt. brachia defi¬
cuut: et tremula manꝰ
iux terre uellicat herbas
et frondes arborũ. et radi¬
ces sapoꝵ siluestriũ. Hec
omĩa coquebant᷑. et ꝓ deti

Expanded text:
otidiana lassitudine deficiebat. Nulla enim quies erat, nec arma deponebant; sed in procinctu militiae semper erant. Telis et sagittis plateae civitatis impediebantur, et tecta domorum onerabantur. Omni die ante castellum fit nova congressio, multotiesque men Deo protegente pauci moriebantur; de illis vero catervatim perimebantur. Et dum sic tempus prolabitur, fames omni hoste crudelior nostros invadit, viresque eorum de die in diem attenuavit. Vultus marcescunt, brachia deficiunt, et tremula manus vix terrae vellicat herbas, et frondes arborum, et radices vaporum silvestrium. Haec omnia coquebantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nes asmoꝵ. equoꝵ. came¬
loꝵ. boni. bubaloꝵ cõsu¬
mebautur: in suꝑ et eoꝵ
coria coquebantur. Ma¬
tres filios suos fanie pe¬
reuntes ad ubera suspen¬
debant. s pueri in mam¬
bant: et pre mopia lacti
clausis oculis palpitabãt.
Quadam die corbanan no¬
licet extra urbeni. ab illa
parce in qua erat castellũ:
s equites et equi faiue
cruciati. du uõ potuerũt
sustinere ueloces impetus
illoꝵ. Conglobati gͥ in unũ
ur̃i ad cuñtatẽ regredi sa¬
lubrius esse intellexerunt.
s oppressi aturcis. portã
inis augustam reppere¬
rũt : ntantũ qd̾ quidã ibi
usq ad mortem actriti sũc.
Sicq fiebat pugua nitus ⁊
exterius: uet dabatur ulla
quies nrĩs fame ꝑeuutib.
ꝓpter hec et his snulia ali¬
qui de urĩs mlitib in mo¬
derate ꝑterriti. fuga in ipã
nocte lapsi sunt. Funib ad
ꝓpugnatula ligatis quib
manus suas omnino de co¬
riauerũt: et sic ad mare
pedib tetenderũt. Quo ꝑ¬
nement es dixerũt uautis

Expanded text:
nes asinorum, equorum, camelorum, boum, bubalorum consumebantur, insuper eorum coria concoquebantur. Matres filios suos fame pereuntes, ad ubera suspendebant, sed pueri in matbant, et prae inopia lactis clausis oculis palpitabant. Quadam die Corbanan inclicet extra urbem, ab illa parte in qua erat castellum; sed milites et equi fame cruciati, diu non potuerunt sufferre veloces impetus eorum. Conglobati igitur in unum, nostri ad civitatem regredi salubrius esse intellexerunt, sed oppressi a Turcis, portam nimis angustam repererunt, in tantum quod quidam ibi usque ad mortem attriti sunt. Sicque fiebat pugna intus et exterius, nec dabatur ulla quies nostris fame pereuntibus. Propter haec et his similia aliqui de nostris militibus immoderate perterriti, fuga in ipsa nocte elapsi sunt, funibus ad propugnacula ligatis, quibus manus suas omnino decoriaverunt, et sic ad mare pedibus tetenderunt. Quo pervenientes dixerunt nautis,
Abbreviated transcription (Latin):
Am uͦ de his que iutermi ĩ
ur be gesta sunt: Aliquich
referamus. Turcis libera
facultas erat intrandi cas¬
tellũ et exeundis nrõs q de
nocte q iaculando et sagit¬
tando ad bella ciebant: et¬
cũ et cũ certantiũ iires de¬
ficiebant. noui adq recẽ¬
tes subiͤatit. Sicq nouis
ingiter suꝑuemientib uir

Expanded text:
am vero de his quae interim in urbe gesta sunt, aliquid referamus. Turcis libera facultas erat intrandi castellum, et exeundi, nostrosque die nocteque jaculando et sagittando ad bella ciebant, et cum certantium vires deficiebant, novi recentesque subibant. Sicque novis jugiter su
Abbreviated transcription (Latin):
septa eciam cuius libet ur¬
bis in uenire. et ip̃i contra
me itiuere dioi unius ausi
sunc nenire: Aut sensun
amiserũt : aut mora sicut
et uiuere diligunt. Preci¬
pio itaq uobĩs obabilonici
bellatores ut om̃s istos de
terir tollatis. nulli parcat
oculus uester: nullius q
misereamiui. Sic gͦ cõmis¬
sum est est bellũ.

Expanded text:
septa etiam cujuslibet ursepta etiam cujuslibet urbis invenire; et ipsi contra me itinere diei unius ausi sunt venire? Aut sensum amiserunt, aut mori sicut et vivere diligunt. Praecipio itaque vobis, o Babylonici bellatores, ut omnes istos de terra tollatis, nulli parcat oculus vester, nulliusque misereamini. » Sic ergo commissum est praelium.
Abbreviated transcription (Latin):
ia res possessa s uo distrac¬
tu turbauerat: tante fa¬
cultatis erat qd̾ remane¬
bat. Et ne friuolũ quis¬
esse dicat qd̾ dicturi suuiꝰ
a quodani curco qui hec
post ea in ihrłmi retulit ha¬
biumꝰ: qui sponte sua fac¬
tus est xp̃iamis. et in bap¬
tist̃o uocatus est beamũ¬
dus¬
uiuino itaq man̾e
dictum est ei qd̃ re¬
nera franci parati erant
ad p̃liimi. et quia iam ꝓ¬
pe e̾rant uementes contra
ipm̃i. Tunc fertur clemẽs
dixisse nuncio. Qd̃ michi
dicis nõ audeo credere : qr
mo illos in uenire. Cui et
ille. Cercissime sciat duẽ
maguitudo tua : quia para¬
ti ad p̃liũ ueniũt et iam
ꝓpe sunt. Tunc p̃cepit ut
oñs sui arma caꝑent: et
ad bellũ ꝓperarent. Cum
ꝙ ꝑati onĩs ex aduerso sta¬
rent: et ip̃e urõs intuitus
esset dixit. O regnũ babił¬
ionie cunctis reguis aute¬
cellens. quãtuni decletus
hocie pateris: in hoc qd̾ tã¬
tilla gens contra ce ueni¬
estimani illos uec intra

Expanded text:
la res possessa suo distracla res possessa suo distractu turbaverat, tantae facultatis erat quod remanebat. Et ne frivolum esse dicat quis quod dicturi sumus, a quodam Turco, qui haec postea in Jerusalem retulit, habuimus, qui sponte sua factus est Christianus, et in baptismate vocatus est BoamundusSummo itaque mane dictum est ei, quod revera Franci parati erant ad praelium, et quod jam prope essent, venientes contra ipsum. Tunc fertur demens dixisse nuntio: Quod mihi dicis, non audeo credere, quiamo illos invenire. Cui et ille: Certissime sciat, Domine, magnitudo tua, quia parati ad praelium veniunt, et jam prope sunt. Tunc praecepit ut omnes arma caperent, et ad bellum properarent. Cumque parati omnes ex adverso starent, et ipse nostros intuitus esset, dixit: « O regnum Babyloniae cunctis regnis antecellens, quantum dedecus hodie pateris, in hoc quod tantilla gens, contra te veniaestimavi illos nec intra
Abbreviated transcription (Latin):
escendit itaq rex in lũ¬
quãcam uallem s̃peci¬
osam et spaciosam cũ suis
omĩb. et secus licus maris
intraint: ibiq suas acies
ordinauit. A p̃e suam con¬
stituit primam. comes nor¬
mannꝰ scdam: comes scĩ e¬
gedi terciam. comes flau¬
drensis quarcam. Comes
eustachiꝰ et cancretus et gu
et telis p̃posuerũt se mulici¬
b et sic ortinati ire cepe¬
rũt obinam babilonensib.
In dextera parte iuxta ma¬
re comes sc̃i egidii fint: u
simctra uero rex ubi maior
hostiũ forticudo in cũ bebat
equitauit. Inter hos om̃s
alii fuerũt. S ño est pre¬
tereuncũ quid cleuiens ad¬
mirauisus dixerit: cũ ei ꝙ¬
ad p̾lummi nunciatũ fuit.
De serotina enĩ p̃da quani
nrĩ ceꝑant nullus ei nũci¬
auerãt : quĩ nisi leca et ꝓs¬
ꝑa uullus ei dic̾e p̃sumebat.
quia in gautio seiꝑ esse uo¬
lebat. Qui cũq enĩ ei ad¬
u̾sa nũciabat : nullã deince¬
ps graciam in conspectii ĩ
nemebat. Nec illũ tũ ui¬

Expanded text:
escendit itaque rex in quamdam vallem speciosam et spatiosam cum suis omnibus, et secus littus maris intravit, ibique suas acies ordinavit. Ipse suam constituit primam; comes Northmannus secundam; comes Sancti Aegidii tertiam; comes Flandrensis quartam; comes Eustachius et Tancredus et Guaet telis praeposuerunt se militibus, et sic ordinati obviam ire coeperunt Babyloniensibus. In dextera parte juxta mare, comes Sancti Aegidii fuit; in sinistra vero rex, ubi major hostium fortitudo incumbebat, equitavit. Inter hos alii omnes fuerunt. Sed non est praetereundum quid Clemens admiravisus dixerit, cum ei lium nuntiatum fuit. De serotina enim praeda quam nostri ceperant, nullus ei nuntiaverat, quoniam nisi laeta et prospera nullus ei dicere praesumebat, quia in gaudio semper esse volebat. Quicunque enim ei adversa nuntiabat, nullam deinceps gratiam in conspectu ejus inveniebat. Nec illum tamen ul
Abbreviated transcription (Latin):
illos qui erant pauꝑiores ner¬
sabatur maruna fãns cruci¬
atio. Ad unceam urbem cõue¬
nt robur ex ercitꝰ pridie nouaᷤᷤ
mau : et ante quã mercatũ ad¬
duceret᷑ nendebatur uigniti
aut triguita deuarũs iniꝰ pani.¬

Expanded text:
illos qui pauperiores erant verillos qui pauperiores erant versabatur maxima famis cruciatio. Ad Nicaeam urbem convenit robur exercitus, pridie Nonas Maii, et antequam mercatum adduceretur, vendebatur viginti aut triginta denar
Abbreviated transcription (Latin):
sit imꝑator naues ad portũ
ad duci : ut oñĩs exercitꝰime
magua dilatione posset trãs¬
fretare. Primi itaq tran¬
sierũt duirͣ gode fridus et tan¬
credus. et usq inchomediaui
prererũt : et ꝑ tres dies ibi fe¬
riati sunt. Uidens gͦ dux ꝙ
hominũ cũ securib at uonie¬
rib alũsq ferramentis: aptã¬
de uie cõuenientib. Erat aũt
t̾ra illa in nia. ꝑ iuga montiũ
ꝑ concauam ualliũ: ꝑ defossã
t̾raꝵ undiq p̃pedita. Constra¬
uerñt itaq uiam pluruno su¬
dore. usq nicheam cutatẽ pe¬
ditib equis. onũq transenuti
satis idoueã: posuerũtq lig¬
neas cruces ꝑ reflerus marũ
intestimonũi. ut cunctis no¬
tũ fieret. ꝙ uia illa erat ꝑegͥ¬
uanciũ. Sĩcq suo tractu per¬
mansit omĩs multitudo excep¬
to ꝙ boamundus remansit
cũ ĩmiꝑatore: dispositurus cũ eo
de m̾cati ꝓmissione. S ultra
modũ ꝓ telari debuit illa ꝓ mis¬
sio: qr ante ꝙͣ ꝑueniret aput

Expanded text:
sit imperator naves ad portum adduci, ut omnis exercitus sine magna dilatione posset transfretari. Primi itaque transfretaverunt dux Godefridus et Tancredus, et usque Nicomediam perrexerunt, et per tres dies ibi feriati sunt. Videns ergo dux quod hominum cum securibus ac vomeribus, aliisque ferramentis aptandae viae convenientibus. Erat autem terra illa invia, per juga montium, per concava vallium, per defossa terrarum undique praepedita. Constraverunt itaque viam plurimo sudore usque Nicaeam civitatem, peditibus, equis, omnique transeunti satis idoneam; posueruntque ligneas cruces per reflexus viarum, in testimonium, ut cunctis notum fieret quod via illa erat peregrinantium, sicque suo tractu pertransiit omnis multitudo, excepto quod Boamundus remansit cum imperatore, dispositurus cum eo de commeatus promissione. Sed ultra modum protelari videbatur illa promissio, quia antequam perveniret, apud
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Illud sane p̾tereundũ
uõ est. qd̾ aute mortem uni
huius contigit dum tempuᷤ
induciaꝵ integrũ et fidele
mansit.

Expanded text:
V. Illud sane praetereundum non est, quod ante mortem viri istius contigit, dum tempus induciarum integrum et fidele mansit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitalis caro palpitans in sup¬
premo pectore sentiretur.
S et ad huc pulsit abat ue¬
ua latens sub cute mimme
pilosa: pubem q cilioꝵ dis¬
crumnat. Cum uͦ respira¬
bat oblita fominee pudoris
se in terrani uolutabat: et ge¬
nas ungnb secans aureos
crines disrumpebat. Oceur
custodia obseruant. Que
cũ loqui potuit : ni hoc uerba
prupit dices. Rex in perso¬
nis crinus: misereꝰ walonis
Et uite nunꝰ sibi confer ne
deus unus. Quid meruit
walo. qd̾ mortuus est siue
bello: uirgine uiatre sacuᷤ.
walonis terge reatus Qr
de belloꝵ. tõt casib eripins¬
ti. Et ꝑmisisti nũt taudem
martirizari. Heu quãtum
desiderabat tuũ uidere se¬
pultrũ. ꝓ quo ꝯtempsit oĩa
que habuit et se ipm̃. Quo
infelici in fortumo t̾uit elõ¬
gatus ab eo enũs suus. qui
sic conueuiebat lateri eis:
Ome felicem saltem si licu¬
iset i insup̃mo sp̃u oculo̾
claud̾e̾ uolu̾a latrimis ablu¬
ere. et iiquib nesteq dete¬

Expanded text:
vitalis calor palpitans in suvitalis calor palpitans in supremo pectore sentiretur. Sed et adhuc pulsitabat vena latens sub cute minime pilosa, pubem quae ciliorum discriminabat. Cum vero respirabat, oblita feminei pudoris se in terram volutabat, et genas unguibus secans, aureos crines disrumpebat. Occurrcustodia observant. Quae cum loqui potuit, in haec verba prorupit dicens: Rex in personis trinus, miserere Walonis, Et vitae munus sibi confer, ut es Deus unus. Quid meruit Walo, quod mortuus est sine bello? Virgine matre satus, Walonis terge reatus, Quem de bellorum tot cassibus eripuisti, Et permisisti nunc tandem martyrizari. « Heu! quantum videre desiderabat tuum sepulcrum, pro quo contempsit omnia sua quae habuit, et seipsum. Quo infelici infortunio fuit elongatus ensis suus, qui sic conveniebat lateri ejus. O me saltem felicem, si licuisset mihi in supremo spiritu oculos claudere, vulnera lacrymis abluere, et
Abbreviated transcription (Latin):
ro cessu deniq temporis
cum iam su prema dies
in duciarũ adueniret walo
quitam miles xp̃iauus et in
armis egregnis. et inter
p̃cipuos nominatissimus
rũ cemꝑie oculis pascebat᷑.
Hunt ut in ermẽ uirũ ar¬
mati canes aggressi sunt
et menbratimi dinisumi mi¬
serabili cruciatu discerpse¬
runt. Heu morte walomiꝰ
par infringitur. data fidei
sacramentã molantur: por
te urbis iterũ obstrnũtur.
et ꝑ fidi gentiles iutra me¬
num turriũq suarũ cauꝰ¬
uas : ecluduntur. Quctus ĩ
tastris permaximꝰ habet᷑
quĩ ab omĩb uiris ac muli¬
erib uiors walons crebris
singultib lamẽtatur. Con¬
uinx u̾ illius uniu̾sos ad ia¬
crinas coneitabat: que sem
tra aliarũ mi serabiliter laui¬
abat. Et que alios ad luctũ
nec clamare poterat. Erat
aũt illa alto pareutũ sangͥ¬
ne ꝓcreata: et scd̾u carius
huisꝰ infirmitatem forma p̃
ceteris egregia. Erat aũt
plerum q inmobilis uelut co¬
luu̾nna marmorea. ita ut se¬

Expanded text:
rocessu denique temporis, cum jam suprema dies induciarum advenisset, Walo quidam miles Christianus, et in armis egregius, et inter praecipuos nominatissimus,rum amoenitate oculos pascebat. Hunc, ut inermem virum, armati canes aggressi sunt, et membratim divisum, miserabili cruciatu discerpserunt. Heu, heu! morte Walonis pax infringitur, data fidei sacramenta violantur, portae iterum urbis obstruuntur, et perfidi gentiles intra moenium turriumque suarum cavernas recluduntur. Luctus in castris permaximus habetur, quoniam ab omnibus viris ac mulieribus mors Walonis crebris singultibus lamentatur. Conjux vero illius universos ad lacrymas concitabat, quae se ultra morem aliarum miserabiliter laniabat, et quae alios ad luctum nec clamare poterat. Erat autem illa alto procerum sanguine procreata, et secundum carnis hujus infirmitatem, forma prae caeteris egregia. Erat autem plerumque immobilis velut columna marmorea, ita ut sae
Abbreviated transcription (Latin):
casñ : qm̃ requi escet in am¬
mab occidentaliũ. Nñt octi¬
cens parat illustrare orieutẽ:
et nonis sierib suis excitatiᷤ
qua p̃mebatur depelł̾e cetita¬
tẽ. Et cũ iut̾ tanta agmina
enitesc̾et t̾ribilis fulgor armo¬
rũ: hũt tũ reuerberaret si
rũ.Hii ad uellũ imanimit̾
incedñt: nõ ut fugiant s ut
moriant ͦ. aut uincant. Mori
quippe nullũ credũt dispendiũ:
uinte  dinim subsidii est p̃comiũ
Hii gͦ memorati pͥutipes quoᷤ
supra dixiniꝰ. satis contiguo tẽ¬
pore de sins sedib exigerũt: s

Expanded text:
m requiescit in animabus occidentalium. Nunc occidens illustrare parat orientem, et novis sideribus suis excitatis, qua premebatur, depellere caecitatem. Et cum inter tanta agmina enitesceret terribilis fulgor armorum, hunc tamen reverberaret, si rum. Hi ad bellum unanimiter incedunt, non ut fugiant, sed ut aut moriantur, aut vincant. Mori quippe nullum vitae credunt dispendium; vincere vero divini subsidii est praeconium. Hi ergo memorati principes, quos supra diximus, satis congruo tempore de suis sedibus exier