comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauerit atq suꝑ om̃s cȩteros qui
ꝑ illud tempus ꝓxp̃i nomine collue¬
tabantur noua ꝓtulerit. atq adũsũ
eum demonici furoris arma cõmoue
iam diximus: cum in profundo euiꝰdã
noctis silentio psalmoꝵ canora in
baptisterio ꝑegisset. ꝑgens cũ paucis
ad martini beati basilicã. ut reliquũ
noctis spacium usq ad matutinos
indiuinis laudib inibi epularet᷑
Cunq puerum cum lucerna prȩ¬
euntem. iãq fores basilicae contigis¬
sec: ingerens se funestus dȩmon for-¬
mam ualidam & speciem auis tet̃¬
rimȩ & horribilis pͥmũ lum̃ quod
preibat nititur suffocare Deinde
infaciẽ oculosq scĩ uiri cũ magno
impecu se iniecit & huc atq illuc
eminus circunuolitans. rediculosis
intentionib iterũ atq iterũ uo-¬
lentum infestumq reddebat: Ad
haec uir dĩ praui gesta ꝑpendens se
inquit qui sis antiqui serpentis minsstr
Nec te latere ꝑmittis. eui psecutore mes¬

Expanded text:
pugnaverit, atque super omnes caeteros qui pugnaverit, atque super omnes caeteros qui per illud tempus pro Christi nomine colluctabantur, nova protulerit, atque adversus eum daemonici furoris arma commoverjam diximus; cum in profundo cujusdam noctis silentio psalmorum canora in baptisterio peregisset, perrexit cum paucis ad B. Martini basilicam, ut reliquo noctis spatio usque ad Matutinas in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque puero cum lucerna praeeunte jam fores basilicae contigisset, ingerens se funestus daemon forma valida et specie avis teterrimae et horribilis, primum lucem quae praeibat nititur suffocare, deinde se in faciem oculosque beati viri cum magno impetu injecit, et huc atque illuc eminus circumvolitans, ridiculosis intentionibus, iterum atque iterum violentum infestumque reddebat. Ad haec vir Dei parvi gesta pendens: Scio, inquit, qui sis, antiqui serpentis minister, nec te latere permittis, cui persecutorem nequis
Abbreviated transcription (Latin):
scã simplicitas. quantȩ uero patien¬
tiȩ fuerit & longanimitatis. quis
dicere ualeat: Cũ unus ex discipuł
de ordine lȩuitarũ repedandi ad
ꝓpriã licentiã sibi postularet ille
dilectionis affectu ne aliquis casus
longeui itineris accideret: lib̾tatẽ
ei ab eundi non tribuit: hic uͦ spũ
nẽ quies prima laxarat. gradu
concito cũ uehiculo fugã facinore
stimulante arripuit Qui ita dig¬
no cecitatis ꝑcutitur supplicio. ut
huc atq illuc ꝑtotã noctẽ incertꝰ¬
uacuo labore discurreret Reddito¬
die terris. cursu in cassum consumpto.
in loco de quo festinus iter arripuit se
consistere cernit A sacerdote denique
quem nichil puto lateret ueniã faci¬
noris petit. genib adheret scĩ. gesta
pordinem fatur: Ignoscit mens pieta.¬
te promptissima ilico tribuit ueniã
confitenti & enim quanta quibusq
contra eum pessimus dȩ mon artib
cum uniũso exercitu suo intentione

Expanded text:
sancta simplicitas: quantae vero patiensancta simplicitas: quantae vero patientiae fuerit et longanimitatis, quis dicere valeat? 30. Cum unus ex discipulis de ordine levitarum repedandi ad propria licentiam postularet, ille dilectionis affectu, ne aliquid casu longaevi itineris accideret, libertatem ei abeundi non tribuit. Hic vero spirum oblivionem quies prima laxaverat, gradu concito cum vehiculo fugam facinore stimulante arripuit: qui ita digno caecitatis percutitur supplicio, ut huc atque illuc per totam noctem incertvacuo labore discurreret. Reddito terris die, cursu incassum consumpto, in loco in quo festinus iter arripuit, se consistere cernit. Ad sacerdotem denique quem jam nihil puto lateret, veniam facinoris petit, genibus adhaeret sanctis, gesta per ordinem fatetur. Ignoscit mens pietate promptissima, illico tribuit veniam confitenti. 31. Etenim quanta quibusve contra eum pessimus daemon artibus cum universo exercitu suo intentione
Abbreviated transcription (Latin):
posse iam uuere clamitarent. quẽ
tantȩ altitudinis terrȩ hiatus uora¬
uerat. sed potiꝰ ab omnib iã interisse
crederetur: imperat puerũ iussis
obȩdire uelociter Ingreditur famu¬
lus nec cunctatus signaculo iuri scĩ
armatꝰ. a lacrem rẽpperit quẽ om̃s
credebant eẽ. exanimen: Conexũ
funib captiuũ. ad patriũ reuocat
solum: Constipantur mȩnia. agmi¬
nib populoꝵ Ad spectaculũ tan¬
cȩ rei pene tota confluxerat ciui¬
tas. complosis manib uoces omĩũ
ꝑstrepebant: Mirantur sospitem.
quẽ tantȩ altitudinis mersũ iam
putabant eẽ defunctũ Actenus
criminosus alto mentis stupore
discussus. scĩ prostratꝰ uestigiis postu¬
lat facinoris ueniã: llico uir pietate
plenus indulget. & usib tribuit
necessaria Monens sepe potiꝰ petat
quã rapiat: Munere sibi optet con¬
ferre non rapina Et qm̃ in eo fuit
ꝑfecta humilitas. prompta miscdia.

Expanded text:
posse jam vivere clamitarent quem posse jam vivere clamitarent quem tantae altitudinis terrae hiatus voraverat, sed potius ab omnibus jam interiisse crederetur, imperat puerum jussis obedire velociter. Ingreditur famulus, nec cunctatus signaculo viri sancti armatus, alacrem reperit quem omnes credebant esse exanimem. Connexum funibus captivum ad patrium revocat solum. Constipantur moenia agminibus populorum: ad spectaculum tantae rei pene tota confluxerat civitas; complosis manibus voces omnium perstrepebant; mirantur sospitem quem tantae altitudinis mersum baratro jam putabant esse defunctum. Hactenus criminosus alto mentis stupore discussus, sanctis prostratus vestigiis postulat facinoris veniam. Illico vir pietate plenus indulget, et usibus tribuit necessaria, monens saepe ut potius petat quam rapiat; munere sibi optet conferri, non rapina. En quam in eo fuit perfecta humilitas, prompta misericordia,
Abbreviated transcription (Latin):
cassum consumpto. facilis cui fuerat
ingressus nec tenuis patet regressus:
hiterea lucis splendor mundũ irradiat.
& uir dĩ unum de custodib euocat:
mittens ad sociũ mandat ut quẽ erro¬
re lassatũ & uelut quibusdã artatũ
unculis ita innexum in promptuario
repperisset attraheret haud mora
minister socium ꝓperans adut Quo
uocato. scelestem repperiunt intro.
W ut attraherent ꝓtinus comp̃hen-¬
dunt: Inter horum manus. lubricus
repente elabitur Et cũ se crimine
cerneret cirunseptũ. & undiq a tur¬
bis uallatũ : malens subire celerem
mortẽ quã longos facinoris tͣhere
cruciatus. inputeo cubitoꝵ fere
octoginta eminus qui aderat inte
riturus se pręceps iniecit Nichilomi-
antistitis beati suffragia postulabat.
lum uir dĩ occursu uoloci aduen¬
tans. iubet post elapsũ quendam
depueris descendẽ nexum Satis mo-¬
nens diligentia summa scelestum
trahere circũplexũ Cumq om̃s ñ

Expanded text:
cassum consumpto, facilis cui fuerat cassum consumpto, facilis cui fuerat ingressus, nec tenuis patet regressus. Interea lucis splendor mundum irradiat, et vir Dei unum de custodibus evocat, mittens ad socium mandat, ut quem errore lassatum, et velut quibusdam arctatum vinculis ita innexum crimine in promptuario reperisset, attraheret. 29. Haud mora, minister socium properans adiit: quo vocato scelestum reperiunt intra; et ut attraherent protinus comprehendunt. Inter horum manus lubricus repente elabitur: et cum sese criminibus cerneret circumseptum et undique a turbis vallatum, malens subire celerem mortem, quam longi facinoris trahere cruciatus, in puteum cubitorum fere octoginta, eminus qui aderat, interiturum se praeceps injecit. Nihilominusantistitis beati suffragia postulabat. Tum vir Dei occursu veloci adventans, jubet post elapsum quemdam de pueris descendere innexum, satis monens diligentia summa scelestum trahere circumplexum. Cumque omnes non
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum exinaniuit formã serui
accipiens: & habitu reꝑtꝰ ut homo
humiliauerit semet ipsũ usq adimi¬
tem: Quẽ sulpicius dĩ sc̃s secutus
omĩũ ꝓfligationũ labores. & crua¬
atus carnis & mentis suscepit: ne ꝓ¬
positũ fidĩ conscientia macularet.
Qm̃quidẽ si uolumꝰ nunc beati
exponere robur constantiȩ: nec nol
copia tanta sermonis est. nec puta¬
mus aliis nisi his solis qui oculis sus
intuebantur uidere credibilia:
Nunc ad illa quȩ prius cȩperat ser¬
mo ꝑcurrat. ut demiraculoꝵ gestis
quȩ sibi iuincto pͥncipe. deinceps
cȩlitus egerit pauca ꝑplectere con¬
tendamus: Tempore quodã unus
desceleratis & ut pote indigentib
in promptuariũ beati uiri se noctu
uolentus iniecit Statim diripere ni.¬
aitur. quȩ atroci mente facinꝰ furti con-¬
aperat: Et abire festinans. nullꝰ remean.¬
ci patet exitus: Et munimine omni con¬
structo quasi carcere septꝰ reus undiq
ligatur: Noctis ergo totius itinere in¬

Expanded text:
anivit formam servi accipiens, et habitu repertus ut homo: humiliavit semetipsum usque ad mortem. Quem Sulpicius Dei sanctus secutus, omnium profligationum labores et cruciatus carnis et mentis suscepit, ne propositum fidei conscientia macularet. 28. Quoniam quidem si volumus nunc beatisexponere robur constantiae, nec nobis copia tanti sermonis est, nec putamus aliis, nisi his solis qui oculis suis intuebantur videri credibilia; nunc ad illa quae prius coeperat sermo percurrat, ut de miraculorum gestis, quae sibi juncto participe deinceps coelitus egerit, pauca perplectere contendamus. Tempore quodam unus de sceleratis et ut pote indigentibus, in promptuarium beati viri se noctu violentus injecit; statim diripere nititur quod atroci mente facinus furti conceperat; et dum abire festinat, nullus remeandi patet exitus, et munimine omni constructo quasi carcere septus, reus undique ligatur. Noctis ergo totius itinere in
Abbreviated transcription (Latin):
indigne. amisit ilico cũ dedecore:
Nec enĩ poterat tanti piaculi. mini¬
ster impunitus euadere: Obeatũ ꝑ
omĩa uirũ. qui nunquã se de aduer¬
sarioꝵ furorib manu defendebat
aut telo: sed ieuiniis continuisq
uigili is sub altare positus. ꝑ obsecrationẽ
defensorẽ sibi atq aeccłixe suȩ dm̃ pa-¬
rabat & quis eum unquã suis manibus
aut oppugnationib qui uisset deterre-¬
re. qui auxiliatrici dextera xp̃i semꝑ¬

Expanded text:
indigne amisit illico cum dedecore. indigne amisit illico cum dedecore. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere. O beatum per omnia virum! qui nunquam se de adversariorum furoribus manu defendebat aut telo, sed jejuniis, continuisque vigiliis, sub altari positus, per obsecrationem defensorem sibi atque Ecclesiae suae Deum parabat. Et quis eum unquam suis machinis aut oppugnationibus quiverit deterrere, qui auxiliatrice dextra Christ
Abbreviated transcription (Latin):
scelerum monens. si forte posset cõmis¬
si poenitudinẽ gerere. si posset flere
ꝓscelere. & ultrices poenarum flãmas
lacrimarũ ub̾tate restringuere. Uiua
non uult ds̃ tantũ mortẽ peccatoris.
quantũ ut conũtatur & uiuat Rex
quo audito nimio deterretur metu.
& tanto pauore concutitur: ut sta¬
tim agnita culpa luens delictum
cum lacrimis. regali absq fastigio
poenitudinẽ gerens. libenter imple¬
ret quȩ atanto sacerdote ꝑ discipu¬
lum fuerãt intimata Uelocit̃ insu-¬
etus ab oletur census. descriptio re¬
scinditur impia. salus tribuitur
populo & uelut post nimiã tẽpe¬
statẽ. ac si solis splendor redditus
fuisset pace ȩcclesus data: sacerdo¬
tum gaudia cumularunt: Mira¬
biliter quoq rex adiecit. ut gene¬
ralis daretur auctoritas: ne impo.¬
sterum impia exsecutio iteraret᷑
oni regis assensũ non p̾buit. diuina
ꝑculit ultio Et uitã qua fruebat᷑

Expanded text:
scelerum monens, si forte posset commisscelerum monens, si forte posset commissi poenitudinem gerere, si posset flere pro scelere, et ultrices flammarum poenas lacrymarum ubertate restinguere; quia non vult tantum Deus mortem peccatorum, quantum ut convertantur et vivant. Quo rex audito, nimio deterretur metu, et tanto pavore concutitur, ut statim agnita culpa lugens delictum cum lacrymis, regali absque fastigio poenitudinem gerens, libenter impleret quae a tanto sacerdote per discipulum fuerant intimata. Velociter insuetus aboletur census, descriptio rescinditur impia, salus tribuitur populo; et velut post nimiam tempestatem solis splendor redditus fuisset, pace Ecclesiae data, sacerdotum gaudia cumulantur. Mirabiliter quoque rex adjecit, ut generalis daretur auctoritas, ne imposterum impia exsecutio iteraretur oni regis assensum non praebuit, digna perculit ultio, et vitam qua fruebatur
Abbreviated transcription (Latin):
impiã desinat ꝓsequi iussionẽ: Sed cũ
mens dura fastu non frangeretur. ac
spritis affatib sacerdotis acrior magis
magisq feruesceret. cellulã petit bea¬
tus. terrȩ ꝓsternitur. scm̃ tundit uer¬
bere pectus Petit adño. qđ apreside.
nequiuerat optinere: Ꝙ sciens noN
minorẽ animi eẽ. uirtutẽ ꝓ inimico
conuersionẽ inimicoꝵ potius petiit
quã ꝑniciem: Et quidẽ ilico si petiisset.
immoderati principis & sȩuissimi asses¬
sors digna ꝑcellens affuerat poena:
Sed erat uir beatus contra suos aduer¬
sarios. mitis semꝑ & pius Unũ inte.¬
rea mittit esuis solitariũ quendã.
ebregisilum nomine Qui renuntia¬
& sermone ad exemplũ beati uiri
erat prestantior oȩteris: ut seuitiã
pͥncipis redargueret: Qui nisi melioris
uite emendationẽ mutasset. interitũ
repentinum ei imminere nuntiam
Addebat etiã beati sequipeda pͥnci.¬
pem de commissis etiam impietatis

Expanded text:
impiam desinat prosequi jussionem. Sed ubi impiam desinat prosequi jussionem. Sed ubi mens dura fastu non frangeretur, ac spretis affatibus sacerdotis acrior magis magisque fervesceret, cellulam petit beatus, terrae prosternitur, sanctum tundit verbere pectus, petit a Domino quod a praeside nequiverat obtinere. Et sciens non minorem animi esse virtutem pro inimico conversionem inimicorum potius petiit quam perniciem. Et quidem illico si petisset, immoderati principis et saevissimi assessoris digna praecellens adfuerat poena; sed erat vir beatus contra suos adversarios mitis semper et pius. 25. Unum interea mittit e suis solitarium quemdam, Ebregisilum nomine qui renuntiaet sermone ad exemplum beati viri erat praestantior caeteris, ut saevitiam principis redargueret. Qui nisi melioris vitae emendatione mutasset, interitum repentinum ei imminere nuntiaret. Addebat etiam beati sequipeda, principem de commissis impietatibus
Abbreviated transcription (Latin):
nib urga ut bituricã plebẽ cum
eccłae sacerdotib nefando censu
conscribat Ꝙ uelut quandã bestiã
bino ore sibilantẽ. binisq lingius da¬
bolica uenena uibrantẽ: ex suis fau¬
torib unũ memoratã plebẽ quatere
mittit Sed quia diuina uirtus &
ne nunꝗ deserit suos. multitudinẽ
ap̃ianã ꝑmanentẽ a seculo liberam
nefiudus minister sub crudelitate re¬
qa cegerat deseriure: uniũsi affli.¬
tionem impiã non ferentes. tanta
multitudo adpium confluxit pastorẽ.
lantusq plangentiũ eleuatis uocibus
increpuit fragor: ut putaretur audi¬
entib terribile eẽ. tonitruũ Hoc solũ
uoces omium conclamabant: Pius pastor
sibueni gregi quẽ usq nunc pastorali.
fousti affectu Age. nepereat grex tͥ
ammissus a dõ. Defende alupõ. quẽ ra.¬
bido lacerat dente: Unde illȩ nimia
pietate ꝑmotus. uniuersis indicto ie¬
unio assessorẽ alloquitur blande: ut

Expanded text:
nibus urget, ut Bituricam plebem cum nibus urget, ut Bituricam plebem cum Ecclesiae sacerdotibus nefando censu conscribat: et velut quamdam bestiam bino ore sibilantem, binisque linguis diabolica venena vibrantem, ex suis factoribus unum, memoratam plebem quatere mittit. Sed quia divina virtus etpue nunquam deserit suos, multitudinem Christianam permanentem a saeculis liberam cum nefandus minister sub crudelitate regia cogeret deservire; universi afflictionem impiam non ferentes, tanta multitudo ad pium confluxit pastorem, tantusque plangentium elevatis vocibus increpuit fragor, ut putaretur audientium terribile esse tonitruum. Hoc solum voces omnium conclamabant: Pie pastor, subveni gregi, quem usque nunc pastorali fovisti affectu. Age ne pereat grex tibi commissus a Deo: defende a lupo quem rabido lacerat dente. Unde ille nimia pietate permotus, universis indicto jejunio, assessorem alloquitur blande, ut
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxia Abstinentiae uero ac sabne¬
tatis & honestatis grã: quanta int̾ easdẽ
pulchro decore refulgeat. uires edicer¬
non superant: Nunc ad narrationis nrãe
redeamus sermonẽ: Procul aburbe anani
loco qui dicitur. securib prȩcepit arbonꝰ
succidi immanem: Quodq actu succia
corruit uelox Unus expueris mente de¬
tentus in aliud. attonitus sistens morte
non refugit demens. Protinus saceros
manum cum crucis eleuat signat
arborẽ uertit mirabiliter in alteram
partem Puerum abstraxit sospitem
de mortis periculo Et cũ iam refil¬
gentib quẽ ad modũ lux clarissimoꝵ
te fide qua ubiq cuncti parit̾ indĩo
crediderant saluatore. ille totiꝰ bin¬
tatis emulus & humani generis di¬
ceptor antiquus. malignis quibusdã
uiris interno bello aeccłam in pace
quiescentẽ cũ omni plebe nititur
impugnare: & pͥncipẽ quendã galli¬
arum prouinciarũ cupiditatis ar¬
dore inflammat: & occultis ꝑsuasio¬

Expanded text:
obnoxia; abstinentiae vero ac sobrieobnoxia; abstinentiae vero ac sobrietatis et honestatis gratia quanta inter easdem pulchro decore refulgeat, vires edicere superant. Nunc ad narrationis nostrae redeamus sermonem. 23. Procul ab urbe, loco Anatra qui dicitur, securibus praecepit arborem succidi immanem; quo actu succisa corruit velox, unus ex pueris mente detentus in aliud attonitus sistens, mortem non refugit demens. Protinus sacerdos manum cum crucis elevat signo, arboremque vertit in alteram mirabiliter partem, puerumque abstraxit sospitem de mortis periculo. 24. Et jam refulgentibus quemadmodum clarissimorum a ubique cuncti pariter in Dominum crediderant Salvatorem, ille totius bonitatis aemulus et humani generis deceptor antiquus, malignis quibusdam viris interno bello Ecclesiam in pace quiescentem cum omni plebe nititur impugnare, et principem quemdam Galliarum provinciarum cupiditatis ardore flammat, et occultis persuasio
Abbreviated transcription (Latin):
lit edibus Causu cuiusdã de in cautis
cum noctis silentia fierent. ab igne
pariete p̃repto paulatim crescens ex¬
tenditur Mox domo prȩrupta. uici¬
nas attingere properat: Iamq moles
flammarum. in magnum excreuerat
montem: landem dĩ sacer p̃ce oui um
suarum accitus. occurrit ad caulas
Immensȩ altitudinis. cum crucis sig¬
no flãmis resistere parat. Ilico medio
rogo auxilium apparet scm̃ columbȩ
cenderat baptizatũ: Subito flãmȩ
restinctȩ. cȩteras non audent contin-¬
gere domos Creptis oub pastor
salutarib instituit monitis. ꝑcuius
doctrinã inter easdẽ hodie castita¬
tis ꝓpositũ fulget Quȩ dũ sapien.¬
tiȩ studio semet uestiunt. non solũ
corpora sed & animas uirginitatis
grã consecrant: p̃parantes uasa mun¬
da ad sapientiã Ex quib diuini uer¬
bi concubitus scõs & immortales ex¬
petunt. ex quib posteritas relinquat᷑.
nequaquã corruptibili mortalitati¬

Expanded text:
lit aedibus. Casu cujusdam de incautis, lit aedibus. Casu cujusdam de incautis, cum noctis silentia fierent, ab igne parieti praerepto paulatim crescens extenditur: mox domo praerupta vicinas attingere praeparat. Jamque moles flammarum in magnum excreverat montem. Tandem Dei sacerdos ovium suarum accitu occurrit ad caulas; immensae altitudinis cum crucis signo flammis resistere parat Illico medio rogo auxilium apparet sanctum columbae cenderat baptizatum. Subito flammae restrictae caeteras non audent contingere domos. Ereptas oves pastor salutaribus instruit monitis, per cujus doctrinam inter easdem hodie castitatis propositum fulget. Quae dum sapientiae studio semet gestiunt, non solum corpora, sed et animas virginitatis gratia consecrant, praeparantes vasa munda ad sapientiam, ex quibus Divini verbi concubitus sanctos et immortales expetunt, ex quibus posteritas relinquatur nequaquam corruptelae mortalitati
Abbreviated transcription (Latin):
urbis quȩdam de illustrib femina.
spicis segetũ horreũ repleuerat
magnum Intempesta nocte. furtĩ.
scelestib ingreditur Igni coniecto
mox flammne undiq circundat
Nec latere quiuit. qđ luctus omĩũ
manifestat: tumultus increpuit.
Ubi uir beatus sopore depͥmitur in¬
sueto. tandẽ ꝑ discipulũ causam
repperit gesti Cursu prepeti ꝑ¬
gens. flãmarũ rogum cũ canticis
spiritalib circũit Miris modis cũ
baculo terminũ defigit. igneos
colles quẽ ñ trangredi queat Omi
ex parte uicinas adherentesq do¬
mos dũ tangerent. ad se reuerse
restinguntur flaminȩ in unum: Chaos
fugiunt quod non transgredi audent
tutinis horis debitas ꝑsoluere laudes
Addamus tercium miraculum simile
gestum: Monasterium quoddã in ea-¬
dem urbe. uir dĩ summo construxerat
nisu: Inquo uirginum ac continentiũ
feminarũ incluserat augmen Ubi
structuram lapidum. grandeuis extu¬

Expanded text:
urbis quaedam de illustribus femina urbis quaedam de illustribus femina spicis segetum horreum repleverat magnum. Intempesta nocte furtim scelestus ingreditur, ignique conjecto mox flammae circumdant. Nec latere quivit, quod luctus omnium manifestat: tumultus increpuit, ubi vir beatus sopore deprimitur consueto. Tandem per discipulum causam reperit gesti, cursu praepeti pergens flammarum rogum cum canticis spiritualibus circuit. Miris modis cum baculo terminum defigit, igneus collis quem non transgredi queat. Omni ex parte vicinas adhaerentes domos dum tangerent, ad se reversae restringuntur flammae in unum, chaos fugiunt quo non transgredi audent. udens, matutinis horis debitas persolvere laudes. 22. Addamus tertium miraculorum simile gestum. Monasterium quoddam in eadem urbe vir Dei summo construxerat nisu, in quo Virginum ac continentium feminarum incluserat agmen: ubi structuram lapidum grandaevis extu
Abbreviated transcription (Latin):
git in columis Recepto uigore. pro¬
priis remeat gressibis Quodã tem¬
pore quidã de optimatib nomine
theodigisilus. uisendi grã ad beatũ
uenit antistitem Dilectionẽ ad hi¬
bet. quã nouerat om̃ib imꝑtire:
Et cum eẽt. hiems. nimia congeruntur
pabula igni Ministrorum mentes for¬
tasse detentȩ in aliud. de causu ignis
nemo sollicitus affuit: Iamen flamina.
ueraciter deuorat tecta: lamq resꝑsa
cȩperunt quati uniũsa & minante
runa. ualidas repperiunt. flammas.
Copiosus ignis. inpauore reddiderat
uniũsos Ob difficultatẽ nimiã cum
desperati. fugam arripiunt uniuer.¬
si Cum crucis uexillo. manu sacerdos
resistere nititur flammis Q miran.¬
tibus omnib ita flammarũ globi
extemplo restincti sunt. anteꝗ manũ
suã dĩ sacerdos retheret: acsi aquarũ
magni fluminis impetu undiq fuis¬
sent uallati Referamus nempe.¬
huic simile gestum Infra moenia

Expanded text:
git incolumis, et recepto vigore progit incolumis, et recepto vigore propriis remeat gressibus. 20. Quodam tempore quidam de optimatibus, nomine Theodegisilus, visendi gratia ad beatum venit antistitem. Dilectionem adhibet quam noverat omnibus impertiri; et cum esset hiems, nimia congeruntur pabula igni. Ministrorum mentes fortasse detentae erant in aliud, de casu ignis nemo sollicitus fuit. Tandem flamma velociter devorat tecta, jamque ea respersa coeperunt quati universa, et minante ruina validas reperiunt flammas: copiosus ignis in pavorem reddiderat universos. Ob difficultatem nimiam cum desperati fugam arripiunt universi. Cum crucis vexillo manu sacerdos resistere nititur flammis, et mirantibus omnibus ita flammarum globi extemplo restincti sunt, antequam manum suam Dei servus retraheret, ac si aquarum magni fluminis impetu undique fuissent vallati. 21. Referamus huic simile gestum. Infra moenia
Abbreviated transcription (Latin):
locus non longe ab asilicȩ ponitur do-¬
mo. ubi dĩ sc̃s incuiusdam exedrȩ loco
resectionis grã cum fratrib discumbe¬
bat. Interea anus quȩdam eminus quȩ¬
consistebat. repente innuit manu mi-¬
nistris qui in conspectu beati antistitis
assistebant At illi ꝑ unum exconserus.
indicium rei ꝑcontari nituntur Et
dum uentũ est ad locum. indicat mu.¬
lier quendam in imna demersũ sp̃u
caruisse: Iunc socios euocat. pontifici
nunciat. Qui iubet abstractũ corpꝰ.
ad nonã usq seruare Et refectis om̃ib.
orationis adut locũ & quidẽ statim
ut poposcerat. uiuificationẽ exanimis
elicuerat Sed idõ asexta trib credi-¬
dit intercedere horis. ut nulli dubiũ
eẽt. uere fuisse defunctũ: Tandẽ ab
oratione surgit. & suo conspectui ex¬
animem p̃cepit sisti: Eleuataq manu.
crucis impressit imaginem Resũpto
spũ. passim defuncti menbra mouen-
tur: Aduocem antistitis. uelocit̾ sur¬

Expanded text:
locus non longe a basilicae ponitur dolocus non longe a basilicae ponitur domo, ubi Dei sanctus in cujusdam exedrae loco refectionis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi per unum ex conservis indicium rei percunctari nituntur, et dum ventum est ad locum, indicat mulier quemdam in ima demersum spiritu caruisse. Tum socios evocat, et pontifici nuntiat qui jubet abstractum corpus ad Nonam usque servari. Et refectis omnibus, orationis adiit locum. Et quidem statim ut poposcerat, vivificationem ex animis elicuerat; sed ideo a Sexta tres credidit intercedere horas, ut nulli dubium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab oratione surgit, et suo conspectui exanimem praecepit sisti, elevataque manu crucis impressit imaginem, resumptoque spiritu passim defuncti membra moventur: et sic ad vocem antistitis velociter sur
Abbreviated transcription (Latin):
eundem. repente funib dȩmonicis er¬
cumplerus: amittebat crudeliter uti.
Sed ꝑdĩ auxiliũ. affuit aliquando al¬
uentus beati sulpicii: Tum indigene
loci genib adherent. scĩ exorant ut
sibi sacerdos subueniat: quia multos
ꝓpinquos famulosq ibidem amisisse
plangebant At ille ut semꝑ ita toto
affectu misertus. chrisma eũ oleo &
ut instar helisei ꝓpħȩ diceret haec
dicit dñs Sanaui aquas has. & ñ erit
in eis ultra mors neq sterilitas Quod
cũ factũ fuisset. subito pessimꝰ hostis¬
ex eodẽ loco ita fugatus est. ut cũ feli¬
citate ex tunc uniu̾si transeant. &¬
piscium copia litore trahatur. & ne¬
mo periculũ sentiat: Reddita ⁊ ig̾
populo salus. ablata est infirmitas aquȩ
Hon longum post tempus. sequitur lon.¬
ge clarior urtus Cum unus ex rusticis
obmitigandum aestiuũ feruorẽ ulteriꝰ
si piecisset influmen. ilico satanȩ laque.¬
is uinctus uitã uiolenter abrupit: Hic

Expanded text:
eumdem, repente funibus daemonicis cireumdem, repente funibus daemonicis circumplexus amittebat crudeliter vitam. Sed Dei auxilium adfuit aliquando adventu B. Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos subveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto affectu miseratus, chrisma cum oleo etut ad instar Elisaei prophetae diceret: Haec dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod cum factum fuisset, subito pessimus hostis ita fugatus est, ut sub felicitate ex tunc universi transeant, et piscium copiam in littore trahant, et nemo periculum sentiat. Reddita est igitur populo salus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum aestivum fervorem ultroneus se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
cendendã & reꝑto cadauere. rigi¬
da menbra trahere nititur. Agni-¬
toq examine. beato pontifici nun¬
ciat Rursum ille terrȩ pstratus
ingemuit. fundit p̃ces. diu insus-¬
piriis remanet Eleuato uidelicet
capite suꝑ exanimi ossa calidam
iubet fundere aquã: Interea dĩ sacerb
sine intermissione ꝓeodem tunso pecto
dnm̃ postulabat: Cȩperunt defuneti m¬
bra moueri paulatũ & famulantia uss
en officiũ pristinũ ossa redirȩ. Et licet
tenuis in oratione durante beato. post
pedes eius euoluitur & tacto uestigi.
pristinũ collegit robur A famis ꝑmcr¬
tutus. hodie creditur suꝑ eẽ. Et enĩ tẽme
multo. apud nos commoratus est dein-¬
ceps Nondũ tempore multo emenso.
memoratus etiã ab eo aliud diuinitus
gestum Rurges quidã erat uirisiont¬
sium situs agello. aquarum mole ita¬
copiosus ut pote dȩ monib consecratus.
ut siquis causa qualibet in grederetur

Expanded text:
cendendam et reperto cadavere rigicendendam et reperto cadavere rigida membra retrahere nititur agnitoque exanimi beato pontifici nuntiat. Rursum ille terrae prostratus ingemuit, fundit preces, diu in suspiriis permanet, elevatoque capite super exanimis ossa, calidam perfundi aquam. Interea Dei sacerdos sine intermissione pro eodem, tunso pectore, Dominum postulabat. Coeperunt defuncti membra se movere paulatim, et famulantia usibus in officium pristinum ossa redire. Et licet tenuis, in oratione durante beato, post ad pedes ejus evolvitur, et tacto vestigio pristinum collegit robur. Sic a famis pernicie hodie creditur superesse: etenim tempore multo apud nos commoratus est deinceps. 18. Nondum temporibus multis emensis, memoratur etiam ab eo aliud divinitus gestum. Gurges quidam erat in Virisionensium situs agello, aqua rum mole copiosus, utpote daemonibus consecratus: et si aliquis causa qualibet ingrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibiturũ se diligentiã pollicetur
Ꝙ̾ dum huc atq illuc occupationib
uariis teneretur: paulo indulgentiꝰ
habere in opem cȩpit: Qui frigore
mediaq simul consumptus. inforna¬
cem se balnearum in iecit Et cũ sp̃u
tenui menbra iam fessa trahere ne¬
quiss&c. tandem examinatꝰ interut
ꝑ contatis omnib aliquando minist̃
cuncta penitrans. & nusquã indicia
de puero repperiens: antistes beatꝰ
aministro reposcit commendatum:
At ille eius genib obuolutus. eum
ꝑdidisse fatetur: Protinus uir beatus
ingreditur cellulam. ꝓsternit᷑ terrȩ.
fundit uberes fletus Geminat alta
suspiria. dñm supplicat iłm ut¬
tandem siis optutib redderetur.
lntantũ enim dure acceperat quȩ
audierat. talesq fletus cũ uocibus
emittebat: quasi ꝓprium facinus
lugens. ac ante t̾ribunal aeterni
iudicis anima defuncti de eius ma.¬
nibus requireretur Interea cui of-¬
ficium erat adfornacẽ ꝓperat suc.¬

Expanded text:
adhibiturum se diligentiam pollicetur: adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquando minister, cuncta penetrat, et nusquam indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a ministro reposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, Dominum supplicat Jesum, ut suis obtutibus redderetur. Intantum enim dure acceperat quae audierat, talesque fletus cum vocibus emittebat, quasi proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal aeterni Judicis anima defuncti de ejus manibus requireretur. Interea is cujus officium erat, ad fornacem properat suc
Abbreviated transcription (Latin):
gula De quib si dĩ fauor adiuuerit.
optamꝰ ꝑstringere pauca heia. age
sermo quod spondes: Quntho aldus
quidã filiũ suũ annoꝵ circiter decẽ.
cuius guttur ita ad heserat linguȩ.
ut sermo formatus nunquã de ore
eius fuisset ꝓlatus: ante pedes beati
iuri exposuit. causã in notuit omẽm.
At ille humano miseratus affectus
cũ gemitu & suspirus oculos simul¬
qui est suꝑ omiã ds̃. tota fide fusis
lacrimis in uocat & oratione p̃missa.
linguã. pueri contrectauit. & signũ
ei crucis impressit. Ilico lingua re¬
soluitur & uarus sermonũ responsi¬
onib usq hodie mirabilit̾ loquit᷑:
Preclaris gloriosisq signis. stupenda
ra fames ut pote om̃s ꝓuincias po¬
pulata fuisset. puer quidã fame
uitur.: & ut sui miseraetur exorat.
Cui misertus uir pietate plenus.
respiciens ad eũ qui p̃erat domui. hinc
inquit summo studio sub testimonio xp̃i
tibi comm̃do: Tum ille sicut p̃cipiebat.

Expanded text:
gula, de quibus, si Dei favor adjuverit, gula, de quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelqui est super omnia Deus, tota fide fusis lacrymis invocans, et, oratione praemissa, linguam pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris gloriosisque signis stupenda mra fames, ut pote omnes provincias populata est, puer quidam fame vitur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat
Abbreviated transcription (Latin):
eos intrare in regnũ dĩ. quasi ueri solis
i eoꝵ corda resplenduissent radu ob-¬
stupentes. ac reuelata facie dĩ głam
intuentes: antiquos pęnitentes errores.
fideli cum confessione uenientes ab ip.¬
so pontifice baptizati sunt: Diuino igͥ
munere bellator egregiꝰ prȩdã inimico
abstrarit. auctori restituit De pene-¬
tralib cordis. xp̃i amore infedelitatis
maculã expulit Non nulli ex ipsis. sub
nãe fidi religione hodie degunt:
Breue & enĩ post tempus tanta in eum
uirtutum grã augebatur: ut non minꝰ
ꝑ eum signa quã dudũ ꝑ apłos fierent.
Nam cum paulo suꝑiꝰ diximus qđ demo¬
nes uerbo fugarꝙ. & egros oratione
curaret. addidit ds̃ nr̃ magnificari in
scm̃ suũ: Ita ut in ꝓcessu temporis cȩcis
usum. surdis auditũ. locutionẽ redđet
mutis. uitã mortuis. mancis dexteras.
claudis restitueret gressꝰ & alia quam¬
plura quod longum est enarrare ꝑsin-¬

Expanded text:
posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum confessione venientes, ab ipso pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis Christi amore infidelitatis maculam expulit. Nonnulli ex ipsis sub nostrae fidei religione hodie degunt. 15. Breve etenim post tempus tanta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo fugaret et aegros oratione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu temporis caecis visum, surdis auditum, locutionem redderet mutis, vitam mortuis, mancis dexteras, claudis gressus restitueret, et alia quamplura, quae longum est narrare per sin
Abbreviated transcription (Latin):
ma. in ieiuni is indesinentib inuigilis
pene iugibus. ita ut si quando parũ
aliquid somni necessitas naturał exi-¬
geret: hinc non supra stratus mollet̃
Uenerabilis iur & dõ dignus cũ eẽt. in om̃i.¬
bus puritate uitae & animȩ uirtutib
cdarus: non magni pendebat sermonis
ornatum. Scilic& quia in eo erat anima
augens quotidie p̃dicationẽ uerbi dĩ &
slutaria semina regni cȩlorum ꝑ omnẽ
terram latius serens Mox quidem intan¬
tum ademendandum populum iudeoꝵ
uetustis infectum uenenis ꝓfecit. ut
quasi nouellã lucẽ ueritatis sibi aspicere
uiderentur Qeum religionis doctor
multa quidem uerbis. plura tamen
doceri exemplis nec uiderentur ab eo
discipulis imperare quod non prius
ipse fecisset: nullum sine mora absq
baptismi grã inurbe sibi cęlitus tradi-¬
ta uideum habitare ꝑmisit: Nam cũ
ac docero. eos ꝑbaptismũ habere pec.¬
cator remissionẽ. & non aliter posse

Expanded text:
ma, jejuniis indesinentibus, in vigiliis ma, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiemvenerabilis et Deo dignus, cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima augens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum habere peccatorum remissionem, et non aliter eos
Abbreviated transcription (Latin):
talis tantiq uiri excessũ hunc suȩ p̾mt¬
tere sedi. qui par merito ac miraculoꝵ
signis & uirtutũ grã eẽt decore simill
fultus & illud mulier gloriosa adur
memoriã reuocabat. quo labore oratio¬
ne sua eum paulo ante demortis traxe.¬
rat p̾cipitio: Tandẽ cȩlesti indulgentu
pͥnceps altius traxit consilium. cupidi¬
tatis rep̾sso ueneno. sp̃tis maloꝵ suasion¬
bus: sine dilatione iussit implere quod
mȩ aquitanicȩ sedẽ: Dei & enĩ affuit
uoluntati. ut diuersantes inter se po¬
puli. & animos dissidentes ad amorẽ
pontifici uelox conuersio reuocaret¬
& subito in uno consensu fȩderaret:
Decus igitur pontificale nactus oneri
omnib omnia. non querens quȩ sibi
utilia eeñt: sed quot multis ut salui
fierent & subito uelut lampadem
quandã. sacerdotem suũ dñs accendẽ
ꝓperat Integre & enĩ uir beatus tra¬
didit semet ipsũ in abstinentia pluri¬

Expanded text:
talis tantique viri excessum hunc suae permittalis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illud mulier gloriosa ad viri memoriam revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo ante de mortis traxerat praecipitio. Tandem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionibus, sine dilatione jussit impleri quod imam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulomnia omnibus, non quaerens quae sibi utilia essent, sed quae multis, ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia pluri
Abbreviated transcription (Latin):
conclamarent. & pars quȩdã in seni¬
oris uulgi clientis fauore in quibꝰdã
depͥmorib consensum p̾berent. &
ꝑmortalẽ ꝓteruumq p̃fectũ cum
infinitis ponderib auri argentiq
relationis intulissent regi consensũ.
ut secundũ illã sacrilegã infandi
symonis sectam cȩlestẽ grãm contͣ
ius fasq praeeriperent. nr̃i uͦ quos
saluator alloquitur noli timere pus¬
illus grex quia complacuit patri
ur̃o dare uob̾ regnum: ab immorta.
li xp̃o dõq ꝑfecto beatũ uirũ sibi
poscerent sacerdotẽ fore: nichilominꝰ
tenuẽ cũ paucis uerbis legationis
formulã mittunt: & ꝑ unũ deqͥb
dicitur beati pauꝑes qm̃ ipsor ꝑ¬
est regnum cȩlor. regis aurib pate fuint.
Cumq is ut solec plerũq humanȩ cupid¬
tatis ueneno infectus ad copiosã illatã
pecuniã animũ haberꝙ inflexum. urxor
eius amore succensa diuino. uirũ suũ mo¬
nebat. dignũ iustumq clamitans fore pet

Expanded text:
conclamaret, et pars quaedam insaniconclamaret, et pars quaedam insanionis vulgi clientis favore in quibusdam de primoribus consensum praeberent, et per mortalem protervumque praefectum cum infinitis ponderibus auri argentique relationes intulissent regis ad consensum, ut, secundum illam sacrilegam infandi Simonis sectam, coelestem gratiam contra jus fasque praeriperent; nosSalvator loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum ab immortali Christo Deoque perfecto, beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis legationis formulam mittunt et per unum de quibus dicitur: Beati pauperes spiritest regnum coelorum , regis auribus patefaciunt. Cumque is ut solet plerumque humanae cupiditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post
Abbreviated transcription (Latin):
tarent: affligere. ille cuius salus
indõ fortiter ꝑdurabat pollicetur
dieb septem expletis pͥncipẽ pristi¬
no recepto uigore. cũ eodẽ cȩteris¬
q sodalib cibũ eẽ sumpturum:
ltaq dies ad est. uotis omiũ expe¬
ctata Sacerdotis ꝓmissa complen¬
tur: pͥncipi uelox medela tribuit᷑
Omnium manib glorioso trium¬
pho sacerdos attollitur. & regali
conuiuio magnis honorib euo-¬
stilo digessimus: nunc a nr̃o tempore
partim quȩ inspeximus. partim uero a
condiscipulis nr̃is nob̾ sunt tradita su.¬
mamus exordium : & ad posteritatis
memoriã relinquamus: Cum igitur
q gemmis. aula regis pulchro deco¬
re uernar&: & uelut splendor qͥdã
luminis mundo huic offulsisset: &¬
odoris sui flagrantia longe lateq
complesset. factum est ut ep̃s sacer
cuius paulo suꝑius fecimus mentionẽ
głoso excessu migrar&. addñm Q
cum uniuersus ȩccłiae populus ꝓ ep̃o
eligendo conuenisset in unum. atq

Expanded text:
tarent affligere, ille cujus salus tarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evostylo digessimus, nunc a nostri temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinquamus. 12. Cum igitur atque gemmis aula regis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cujus paulo superius fecimus mentionem glorioso excessu migraret ad Dominum. Et cum universus Ecclesiae populus pro episcopo eligendo convenisset in unum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
landem euolutis dieb paucis. rex
crudeli afficitur morbo Et uirus
festinat Interea regina repentino
luctu ꝑculsa monilia proicit. ue¬
stimenta disrũpit. crines genasq
dilacerat. & iam amissũ quasi coniugẽ
deflet. Turbatur domus. iunguntur
planctib dominȩ lacrimȩ famuloꝵ.
Ad beatissimũ & enĩ uirũ concurrunt.
genib adherent scĩ lacrimis pedes
rigant: ut regia ꝓsalute. pius sacerdos
orationẽ dño fundero Is autẽ cuius
spes in omnipotenti dõ consistebat.
irrigat fletib uultũ. ac pectore
tunso aegra suspiria ꝓtrahit: Uigi¬
liis ieuinioq continuat. iugit̾ fundit
p̃ces ꝓaegro: Factis dieb quinque:
rex magis magisq procliuis ad mor¬
tem delabitur Tum a consodalib
sacerdos rogatur. ut nimiã optem¬
perandã in ediã ciborum capiat
paruitatẽ: Non comedam inquit.
donec sospitatẽ pͥncipi optinere
ficientem & pene exanimẽ. longeua
in edia frustra corpꝰ insontẽ clami-¬

Expanded text:
Tandem, evolutis diebus paucis, rex Tandem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et virus festinat. Interea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque continuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere ficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clami
Abbreviated transcription (Latin):
hec mora regia defertur auctoritas: ut
decisa çsariae clericatus susciperet onꝰ.
Et suecedentib gradib anno & eo ãplius
magis magisq signoꝵ grã cingebat᷑:
lt cũ afidelib clothario principi fu.¬
iss& suasum. ilico ep̃m poscit ut pro
salute sua ac exercitus sui licentiã da-¬
ritur. ut uir beatus in suis castris ab¬
batis officio potiretur: Deniq cum
insus suorumq omĩum sumptibus
ministratio fieret. triduana sufficien¬
tia unius diei seruata: reliqua indi.¬
gentib erogabat: Cumq sui mnetu
necessitatis musitarent. oculum in qͥt
uatore: Regnum eius primũ queri-¬
te & iustitiã. & omnia apponentur
uob̃ Recordamini illud ꝓpħicũ. in¬
quirentes autem dñm non deficient
omni bono: Nimirum tanta ei subi-¬
to afidelib ciboꝵ epulentia mitte¬
batur: ut non absurde illo centupli¬
cato foenore. quod suis discipulis
retributor fidelis ꝓmiserat: absq
humana gła se accepisse gauderet

Expanded text:
nec mora, regia defertur auctoritas ut, nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibus, anno et eo amplius magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, atore. Regnum ejus primum quaerite et justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum fenus quod suis discipulis Retributor fidelis promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
rere: De quo siquis exploratius disat
uult. breuiter post paululum insus
ostendemus locis Clarescere interti
signis. & urtutum cȩpit miraculisa¬
ornari Nam & dȩmones in secularip
situs habitu oratione fugabat. & egs
seculi huius aura fauoris erumpero.
& aures suas arrogantiȩ pollutione
tacita quadam p̃dicatione dĩ nĩ
ueritas nosceretur. cumq plerum
ut assolet alios pie credentes splenbi
lucis accederꝙ. alios impie de roga¬
tes ꝑfidiȩ nobulosȩ tetra caligo suffi¬
deret: ita ut completũ uideretur quid
scriptum est ingenesi quia egiptus
erant tenebrȩ crassȩ & palpabile
filiis autẽ isrł erat lux in omnib sus
ꝑsa. p̃cipue in parte quȩ subare pon¬
tur occidentis ꝑ agrans euolasset. po¬
poscit austrigisilus bituricȩ urbis
ep̃s theodericũ pͥncipẽ. ut sibi licn¬
tia daretur participationẽ docendi
e mȩccła tradere. eo quod ad ipsum grã¬
doctrinȩ multitudines conuolarent:

Expanded text:
rere. De quo si quis exploratius discere rere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari adhuc positus habitu oratione curabat, et daesaeculi hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in omnibus suiersa, et praecipue in partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent;