comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouũ eẽ possit. Qđ qr in usu humano inuenire ñ p̃uales: ad diuina te oportet ꝯfugere.
Oportet te in ꝗͣ ad diuina ꝯfugẽ: & tũ quẽ uirgo de solo sp̃u dĩ ꝯcipiens. emmanuel. quẽ latinꝰ
nołicũ ds uocat. idc̃ dm̃ factũ hoĩẽ. uirgineo utero ciriũdans portauit: mecũ parit̾ ꝯfiteri.
Ad qͥd ista: Nt uidens xͥanos. cerneus ipsos ꝓpħas dei. hoc singłare opꝰ dĩ. qͦ ds ꝓpt̃ hoĩes hõ
fieri dignatꝰ ẽ. ob sui celsitudinẽ tic̾e. admirari. uenerari: desinas ẽẽ uicredulꝰ. cesses esse
blasphemꝰ. Nec retͣhat te afide. nec reuocet aspe salutis tuȩ. qd̾ res magna ẽ. qd supͣte ẽ. qd̃
ineffabił. & incogitabił ẽ. Nã sic̃ a ꝓpħis tuis audis. alienũ qͥdẽ fuit opꝰ adeo. qͥntũ ad
diu̾sitatẽ nat᷑arũ ꝑtinet. am̃ hoĩem fieri: s ñ fuit alienũ misereri. Qđ eiũ ds hoĩem in se susci¬

Expanded text:
vt nouum esse possit. Quod quia in vsu humano inuenire nō præuales, ad diuina te oportet confugere. vt nouum esse possit. Quod quia in vsu humano inuenire nō præuales, ad diuina te oportet confugere. Oportet te, inquam, ad diuina confugere, & eum quem virgo de solo Spiritu Dei cōcipiens Emmanuel, quem Latinus, Nobiscū Deus vocat. j. Deum factum hominem, virgineo vtero circundans portauit, mecum pariter confiteri. Ad quid ista? Vt vidēs Christianos, cernens ipsos Prophetas Dei, hoc singulare opus Dei, quo Deus propter homines homo fieri dignatus est, ob sui celsitudinem timere, admirari, venerari: desinas esse incredulus, cesses esse blasphemus. Nec retrahat te a fide, nec reuocet a spe salutis tuæ, quod res magna est, quod supra te est, quod ineffabilis & incogitabilis est. Nam sicut a Prophetis tuis audis, alienum quidem fuit opus a Deo, quantum ad diuersitatem naturarum pertinet, Deum hominē fieri: sed non fuit alienu
Abbreviated transcription (Latin):
Qc iniracła minora uł maxina qͦlibet tpr facta st̃ ab ipso: ñ fuit alicuũ opꝰ adõ. Quia uero hõ
infiꝰ sãmo iuinctꝰ ⁊̃ dõ: tc̃ uere ec solũ opꝰ illud alienũ fuit ab eo. Hoc ẽ & illud opꝰ: deqͦueremuᷤᷤ.
Quo usq deliciis dissolueris. filia uaga : Faciet dñs nouũ suꝑ t̾rã. Qđ nouũ: Quid eñ nouũ suꝑ
t̾ra: Rit enĩ salomon. Nichil nouũ suꝑ t̾rã. nec ualet qͥsꝗͣ dic̾e. ecce hoc secens ẽ. Qđ̃ gͦ ẽ s nouũ:¬
Mulier ait. circũdabit uirũ. Noc si potes iudee: iudaice expone. Quo eiĩ mͦ potest mulier cutũ¬
dare uirũ. ut nouũ sit: Si enĩ manib. uł brachiis: hoc nouũ ñ ẽ. Si infantẽ quẽ gistat ut̾o.
cirũdare dr̃ corꝑe mat̾no: nec hoc nouũ ẽ. Quolibet mͦ circũdare posse dicat᷑ femina uitũ:
ꝓrꝰ nouũ ñ ẽ. Hecesse ẽ tam̃ ut uides. si u̾ba ꝓpħica ꝯscruant᷑. aliꝗͣ feminã sic uirũ cͥcũdare:

Expanded text:
ab ipso, non fuit alienum opus ab eo. Quia vero homo infimus summo junctus est Deo, tunc vere, tunc solum opus illud alienum fuit ab eo. Hoc est et illud opus, de quo Jeremias: Quousque deliciis dissolveris, filia vaga? Faciet Dominus novum super terram . Quod novum? Quid enim novum super terram? Ait enim Salomon: Nihil novum superMulier, ait, circundabit virum. Hoc si potes Iudęe, Iudaice expone. Quo enim modo potest mulier circundare virum vt nouum sit? Si enim manibus vel brachiis, hoc nouum non est. Si infantem, quem gestat vtero, circundare dicitur corpore materno: nec hoc nouum est. Quolibet modo circundare posse dicatur femina virum, prorsus nouum non est. Necesse est tamen vt vides, si verba prophetica conseruantur, aliquam feminam sic virum circundare,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝯseq̃ntib. Sedes tua ds̃. in scłm scłi. & certe p̃cedentia uł subseq̃ntia psalmm u̾ba ꝑutte. &
more ur̃o in alios uł alios intellectꝰ fortassis intorq̾re potestis. S de uerb̾ istis qͥd: Quo sensu.
qͦ astu. qͥ nimiũ nimiũq desudata int̾p̃tatione. sacͣ hec u̾ba cuilibet mortaliũ p̾tir. xp̃m. ad¬
aptare ualebitis: Sedes inqͥt tua ds̃. Qua ratione. qͦͥ ausu. appłia hõ uocat᷑ ds: S dicitis.
ga deoꝵ. & in medio deos duudicat. Nec illud omictetis. Ego dixi chii estis. Et nos oiudei:
nouimꝰ ista. Clara sc̃. aꝑta sc̃. latẽ nos ñ potuert̃. Uocant᷑ illi dii. ñ qd̾ aliqͥ dĩtas incis fuerit:

Expanded text:
i. Et certe præcedentia vel subsequētia Psalmi verba peruertere, & more vestro, in alios vel alios intellectus fortassis intorquere potestis. Sed de verbis istis quid? Quo sensu, quo astu, qua nimium nimiumq. desudata interpretatione, sacra hæc verba cuilibet mortalium, præter Christū, adaptare valebitis? Sedes, inquit, tua Deus. Qua ratione, quo ausu a Propheta homo vocatur Deus? Sed dicetis. ga deorum; et in medio deos dijudicat . Nec illud omittetis: Ego dixi: Dii estis . Et nos, o Judaei, novimus ista. Clara sunt, aperta sunt, latere nos non potuerunt. Vocantur illi dii, non quod aliqua d
Abbreviated transcription (Latin):
ac &̾. ispł seruoꝵ tuoꝵ. Eooe moxses bonis mertas abralam ysaas et isrẜ
mortuoꝵ. dm̃ popło reppitiari contendit et optineo. et qd bona mortuoł
aliqͣndo uiuentib possint ꝓdesse docet. Accedat huo et ipsa uoꝵ dñi di¬
eatt salomoti pecoauti. Quia habuisti hoo apud te & ñ custodisti paclũ
meũ & p̾cepta mea quȩ mandaui tͥ. disru̾pens scuidã regnũ tuũ. & dabo illud sex¬

Expanded text:
ac et Israel servorum tuorum . Ecce Moyses bonis meritis Abraham, Isaac, et Israel ac et Israel servorum tuorum . Ecce Moyses bonis meritis Abraham, Isaac, et Israel mortuorum Deum populo repropitiare contendit et obtinet: et quod bona mortuorum aliquando viventibus possint prodesse, docet. Accedat huc et ipsa vox Domini, dicatque Salomoni peccanti: Quia habuisti hoc apud te, et non custodisti pactum meum, et praecepta mea quae mandavi tibi, disrumpens scindam regnum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
oittcio scm̃ ÷⁊ desid̾ñ. uͥ precum oxauditio est indultum benesiciũ. hino ills glo¬
pellut. Inde assidue p̾ces. inde frequentes lectinie. inde continuata supplicttio.
quib om̃ib non solum dm̃ reꝓpitiari sibi supplicat. s et scõs uts ĩpetrao h
eis mediantib possit exorat. Haosua auotoritate & sca consuetutine. cui ab
anti qͦ orbis uniuerrꝰ nullo contͣdicente cessit. ħ admonet. ħ precipit. ħ suade
credere. bona scilicet mortuoꝵ uiuentib posse ꝓdesse. dũ se suosq scabne
uiuentes. beatis mortuis assidue non desinit cõmendare. Iutellig uͦ suo de¬
cente instruotti. mortuos illos qͥb supplicat deo uiu̾e. cur audit ea supto. deͦ
postulasse. sic̾ in eodem ꝓ idolatit popło dm̃ deprerans morises dictto. spuesait¬
ira tua dnc̃. et esto placabilis suꝑ neqͥtia popłitui. Recor dare abrahai esa¬

Expanded text:
oratio sanctum est desiderium, ubi precum exauditio est indultum beneficium. Hinc illa coelesoratio sanctum est desiderium, ubi precum exauditio est indultum beneficium. Hinc illa coeles interpellet. Inde assiduae preces, inde frequentes litaniae, inde continuata supplicatio: quibus omnibus non solum Deum repropitiari sibi supplicat, sed et sanctos, ut impetrare hoc eis mediantibus possit, exorat. Hac sua auctoritate et sancta consuetudine, cui ab antiquo orbis universus nullo contradicente cessit, hoc admonet, noc praecipit, hoc suadet credere, bona scilicet mortuorum viventibus posse prodesse, dum se suosque in carne viventes beatis mortuis assidue non desinit commendare. Intelligit Christo suo docente instructa, mortuos illos quibus supplicat, Deo vivere, cum audit eum sumpto de postulasse, sicut in eodem pro idololat et esto placabilis super nequitia populi tui. Recordare Abraham, Isa
Abbreviated transcription (Latin):
cauic. Scio eqͥdem neo adeo britꝰ sum ut teĩ aꝑta ñ uideĩ. ⁊am clm nꝰ rcteligi
alio mͦ hio positos alio hino tͣnslatos scos dim̃ ꝓalus deprecari quia hio ĩorantis
ꝓ salute alioꝵ scis est pietas iincta miseriȩ. ibi misołia nichil decrahens o¬
Comunicat iustꝰ hic qͦdãmꝰ alioꝵ miseriis qn̾ miscdit̃ ortit ꝓmiseris s posco
miseria cõmutat ingłam. t̃ potest sundi misernda outtio. ꝙͣ comitit᷑ ĩeoũ¬
tabilis bertitudo. Non÷ gͥ necesse eos genua flect̾e. nͦ lac̾mas fund̾e. nonfunde¬
do u̾ba multiplicia laborare. quia in ouutate illa que ꝓpt̃ singilare ⁊ciosiabe
auro mundo. quȩ ꝓpt̾ luciflua ꝑspicurtatẽ uitͦ mundo coꝑatur. sic̃ pũ atte¬
tus dõ noti sunt. sic eos deo emiudiente. sola sii representettione qͣb libet diguis
subuemiunt. Qui qm iaꝰ niohil uelle possunt qd adei discoraet uisticia. staci pros

Expanded text:
cavit. Scio equidem, nec adeo brutus sum, ut tam aperta non videam, tam clara non intelligam, cavit. Scio equidem, nec adeo brutus sum, ut tam aperta non videam, tam clara non intelligam, alio modo hic positos, alio hinc translatos sanctos Deum pro aliis deprecari, quia hic in orantibus pro salute aliorum sanctis, est pietas juncta miseriae, ibi misericordia nihil detrahens t pro miseris; sed postquam miseria commutatur in gloriam, non potest fundi miseranda oratio, quam comitatur incommutabilis beatitudo. Non est igitur necesse eos genua flectere, non lacrymas fundere, non fundendo verba multiplicia laborare, qui in civitate illa, quae propter singularem pretiositatem auro mundo, quae propter lucifluam perspicuitatem vitro mundo comparatur , sicut pii affectus Deo noti sunt, sic eos Deo exaudiente, sola sui repraesentatione quibuslibet dignis subveniunt. Qui quoniam jam nihil velle possunt, quod a Dei discordet justitia, statim pro
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã cdep̾cari. Indicat ħ responsio abitham ad ipsũ. qd quã iis i ustũ n̾ sfueit
ut ille audiret᷑. ñ tni ee̾̃t contͣ iusticiã ut ꝓuiuentib tustꝰ qui libet p̾cares᷑.
Non eniꝰ dixit ei tace. oitire non debes. non es exaudiendus neo eciã audien¬
dus. s rationẽ reddens petenti ut mitt̾et lazarũ indomũ ꝑats sui. ite testi¬
retur sr̃ib suis ne & ipsi uenirent in locũ illũ tormentoꝵ: subuins̃. hale
moꝵ seꝰ & ꝓpħas: audiant illos. Ac si dic̾et. Simor sẽ ⁊ ꝓpħas fauouita lã
uenient in locũ hoͣ tormentoꝵ. Cumq ille repeteret. non pat s siqͥs ex mo¬
tuis ierie ad eos ponitentiã agont. rursꝰ eum ratione repellens abtasam. a
Non exaudiuit gͦ abitihã diutem depreaintẽ. qͥa gatudiendꝰ noneriit. s qͥahun
ratione ñ imꝑio reppulio. qdͣ aliqͣnoo ꝓuiuientib exaudui posent morau i

Expanded text:
Abraham deprecari. Indicat hoc responsio Abraham ad ipsum, quod, quamvis justum non fuerit Abraham deprecari. Indicat hoc responsio Abraham ad ipsum, quod, quamvis justum non fuerit ut ille audiretur; non tamen esset contra justitiam ut pro viventibus justus quilibet precaretur. Non enim dixit ei: Tace, orare non debes, non es exaudiendus, nec etiam audiendus; sed rationem reddens petenti ut mitteret Lazarum in domum patris sui, ut testaretur fratribus suis, ne et ipsi venirent in locum illum tormentorum, subjunxit: Habent Moysem et prophetas, audiant illos . Ac si diceret: Si Moysem et prophetas audiunt, non venient in locum hunc tormentorum. Cumque ille repeteret: Non, Pater, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent ; rursus eum ratione repellens Abraham, aiNon exaudivit ergo Abraham divitem deprecantem, quia exaudiendus non erat, sed quia hunc ratione, non imperio repuli
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd responsũ est : Dictum est illis. ut reqitiescerent tempꝰ adhuo modicũ. doneo
impleantur conserui eoꝵ. et fratros eoꝵ. qui int̾ficiendi scͣ sicut et illi. Cernis lector.
dilatas quidẽ s exuditas ã deo querelas mr᷑m sccꝵ Mortui tam erant illi qui
querebantur. Unde ut illo motiui ostendantur: anime int̾fectoꝵ olamasse di¬
ouitur. Et ut isti iuuentes ꝓbentur: habitantes int̾ra uocatit᷑. Mortuig qͥ de ui¬
uentib conqueri potuert᷑. ꝓuiuentib si uoluerint rogare non poterunt: lice¬
bit eis conoueri. & non erto lioreũ dep̾cari : Uindistã sanguinis potert᷑ exi¬
gere. & ꝓmitiganda scelerum uindicta. ñ potert᷑ exorare: An ea̾ lib̾tatem
orandi qd nistũ fuerit. amittent scĩ in cxlo. quã neo ꝑditus diues ꝑdidit i nfer¬
nos Aidebas ille in fla̾mis infernalib. & ꝓparentib qͥ adhuo in mundo ui¬
uebant orabat. Ac licet dignꝰ non fuerit exaudiri. potuit tam̃ ꝓ eoꝵ salute

Expanded text:
scerent tempus adhuc modicum, donec impleantur conservi eorum, et fratres eorum qui interficiendi sunt sicut et illi . Cernis, lector, dilatas quidem, sed exauditas a Deo querelas martyrum sanctorum? Mortui tamen erant illi qui querebantur, vivebant de quibus querebantur. Unde ut illi mortui ostendantur, animae interfectorum clamasse dicuntur. Et ut isti viventes probentur, habitantes in terra vocantur. Mortui ergo qui de viventibus conqueri potuerunt, pro viventibus si voluerint rogare non potuerunt? Licebit eis conqueri, et non erit licitum deprecari? Vindictam sanguinis poterunt exigere, et pro mitiganda scelerum vindicta non poterunt exorare? An eam libertatem orandi quod justum fuerit amittent sancti in coelo, quam nec perditus dives perdidit in inferno? Ardebat ille in flammis infernalibus, et pro parentibus, qui adhuc in mundo vivebant, orabat; ac licet dignus non fuerit exaudiri, potuit tamen pro eorum salute
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͣ uͥ dõ ꝯgruunt: Quis certe alicuiꝰ regni soliũ ꝯfirmare. qͥs cotroborare potest ĩ iuditio
& iustiçia. usq in sepit̾nũ : Nũqͥd hõ: S nũ qͥd ille qͥ et̾nꝰ ũ ẽ. regni sui soliũ ꝯfirmate ui
sempit̾nũ potest: Nonne clarũ. ñne ꝑspicuũ & iani cercis ẽ. ñ posse aliqͥd in sẽpit̾nũ ꝯfitian
ab aliqͦ n a sepit̾no: Quia gͦ his obuiari ñ potest. ꝙ tãlucide u̾tati. nec iudeꝰ. nec echnicꝰ.
nec sachan qͥlibet qtͣre p̃ualet: certũ ẽ. qi paruuł diuinis uocibꝰ designat᷑ ds̃. ñ aliꝰ ꝙͣ. xp̃c nr

Expanded text:
are potest in judicio et justitia usque in sempiternum? Nunquid homo? Sed nunquid ille qui aeternus non est, regni sui solium confirmare in sempiternum potest? Nonne clarum, nonne perspicuum etiam caecis est non posse aliquid in sempiternum confirmari ab aliquo, nisi a sempiterno? Quia ergo his obuiari non potest, quia tam lucidæ veritati nec Iudæus, nec Ethnicus, nec Satan quilibet contraire præualet: certum est, quia paruulus tot diuinis vocibus designatus Deus, non alius quā Chr
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ rubiginem. adniuare. Nã p̾ces uiuoꝵ. om̃imod̾ ꝑditaͣ mortuorũ substantiam
restaurare non possunt. deformatũ uͦ spẽi decorẽ integra ꝑmanente sub̾a. resqr

Expanded text:
torum rubiginem adjuvare. Nam preces vivorum omnimode perditam mortuorum substantiam torum rubiginem adjuvare. Nam preces vivorum omnimode perditam mortuorum substantiam restaurare non possunt; deformatum
Abbreviated transcription (Latin):
ad quiritur ȩt̾na. Principaliter autem dixi. qm̃ tanta uiuentis ꝓpͥa saltem debent
esse merita. ut ei iam mortuo ꝓdesse debeant aliena. ꝓdesse uͦ non pot̾unt. nͥ tan¬
ta fuerint uiuentis boua. ut eis cã uste ꝗͣ misocłit̾ uita debeat᷑ et̾na. Ilã si ad
ascͥptus est ac uxta saluatoris uerba. filiꝰ dei et filiꝰ resur rectionis est. Hoe qͥcłis
optinet. fide quȩ ꝑ dilestione̾ oꝑatur ħ optinet. fide gͦ et dilectioe hoo euꝰ au iuit
oportet agere. it ad filios dei & ħedes ꝑtineat utte gt̾ug. Hoo posteͥ habtiertt. sun
hoo staitu ex hac luce migͣuerit. poterunt quamlibet aliã eiꝰ inꝑsectione̾ multino¬
da iuiuentiũ bona ꝑficere. ea quȩ purganda remanserant puigare. & ad gipiandã
uł leuiandas gitiuioris purgationis penas. & ad eradendã omem reliquoꝵ. perti.¬

Expanded text:
acquiritur aeterna. Principaliter autem dixi, quoniam tanta viventis propria saltem debent acquiritur aeterna. Principaliter autem dixi, quoniam tanta viventis propria saltem debent esse merita, ut ei jam mortuo prodesse debeant aliena. Prodesse vero non poterunt, nisi tanta fuerint viventis bona, ut eis tam juste quam misericorditer vita debeatascriptus est, juxta Salvatoris verba, Filius Dei, et filius resurrectionis est . Hoc quicunque obtinet, fide, quae per dilectionem operatur , hoc obtinet. Fide ergo et dilectione hoc eum dum vivit, oportet agere, ut ad filios Dei et haeredes pertineat vitae aeternae. Hoc postquam habuerit, si in hoc statu ex hac luce migraverit, poterunt quamlibet aliam ejus imperfectionem multimoda viventium bona perficere, ea quae purganda remanserant purgare, et ad expiandas, vel leviandas gravioris purgationis poenas, et ad eradendam omnem reliquorum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ ꝓ desse astrutint. sio isti quos noto nimiũ si dici potest aatholici. dobonis qũ
ab ȩocłia uiuentiũ ꝓ mortus fiunt. in ordinate presumunt. Adeo aitõ qͥdã taliñ
in ordinate p̾sumunt. ut confidentes in his uł p̃cib piis ut oꝑib bonis. quȩ aui¬
uentib ꝓ mortus siunt. ipsi a p̾cum et oꝑũ bonoꝵ foruore tepescunt. & quad
ad uniuiersoꝵ salute̾ insticutũ ÷. in suã decepti ꝑnitiem u̾tant. Hu plane. de aut
doto uenenũ. de salute exiciũ. deuita morte᷑ stulto sibi comertio emunt. &. cui apłs
dicat. expectantes beateͣm speꝰ. & spe salui fucti sumꝰ. cũspe saluari debuerit
cont᷑ spem spe ꝑeunt. quia qualit̾ uti spe debeant ñ adtendunt. llon atcendunt
sane. qd̵ ñ alienis bonis s ꝓpriis oꝑib p̾cedente & comitante gra. utta pͥnoipaltret

Expanded text:
nullo modo prodesse astruunt, sic isti quos noto, nimium, si dici potest, Catholici, de bonis, quae nullo modo prodesse astruunt, sic isti quos noto, nimium, si dici potest, Catholici, de bonis, quae ab Ecclesia viventium pro mortuis fiunt, inordinate praesumunt. Adeo autem quidam talium inordinate praesumunt, ut confidentes in his vel precibus piis, vel operibus bonis quae a viventibus pro mortuis fiunt, ipsi a precum et operum bonorum fervore tepescant; et quod ad universorum salutem institutum est, in suam deceptis dicat: Exspectantes beatam spem ; et: Spe salvi facti sumus , cum spe salvari debuerint, contra spem spe pereunt, quia qualiter uti spe debeant, non attendunt. Non attendunt sane, quod non alienis bonis, sed propriis operibus, praecedente et comitante gratia, vita principaliter
Abbreviated transcription (Latin):
uiuoꝵ mortius. bona moxtuoꝵ utins aliqͣn possint ꝓ desse. neo niste ub iatcionabi¬
liter ħ aliqͤm posse negare. Que cum tcei sint: et ego teste conscientia mea ad utli¬
tato eccłs dei cui qd̵ possũ debeo ħ scrib̾e decreueri. ut pote incuiꝰ gremio ab uto edu¬
catu me esse soio. et sub cuiꝰ fidei & karitatis alis me saluaudũ. & ad ea qus spers tu¬
doq sub leuandũ esse confido: iogo lectore̾. moneo auditorem. ut qd ꝑutilitatẽ it
dixi ecołe scb̃e uolui. ittilit̾ legant. salubrtt̾ audiant. Ad qͥd ħ aixi quia ito ipse
exꝑtus sũ sic᷑ sutt qͥdã nimiũ diffidentes. ita sunt qͥdam nimiũ considentes. tcdit
et illi desꝑatione sua. et isti nimia ut sic dicaitur spe sua. uł ꝑiolitari uł ꝓrsus
a salute excidere uideantur. llam sicut illi contͣ qͦs egi ħetici bona utuoꝵ mortiuᷤ

Expanded text:
vivorum mortuis, bona mortuorum vivis aliquando possint prodesse, nec juste vel rationabivivorum mortuis, bona mortuorum vivis aliquando possint prodesse, nec juste vel rationabiliter hoc aliquem posse negare. Quae cum ita sint, et ego, teste conscientia mea ad utilitatem Ecclesiae Dei, cui quod possum debeo, hoc scribere decreverim, utpote in cujus gremio ab utero educatum me esse scio, et sub cujus fidei et charitatis alis me salvandum, et ad ea quae spero quandoque sublevandum esse confido, rogo lectorem, moneo auditorem, ut quod pro utilitate, ut dixi, Ecclesiae scribere volui, utiliter legant, salubriter audiant. Ad quid hoc dixi? quia ut ipse expertus sum, sicut sunt quidam nimium diffidentes, ita sunt quidam nimium confidentes; ita ut et illi desperatione sua, et isti nimia, ut sic dicatur, spe sua, vel periclitari, vel prorsus a salute excidere videantur. Nam sicut illi contra quos egi, haeretici bona vivorum mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
deus. et meminerit testaimenti sui. qd̾ locutꝰ est ad abraham ysaac ⁊ iacob. seruoꝵ
suoꝵ fidelium. Ac si dic̾et. Nt uobis uiuentib deus benefaciat. memuinerit bo¬
noꝵ illoꝵ mortuoꝵ. abrahã y. saao et iacob. & tam pacto testamenti sui quã meri¬
tis ipsoꝵ: det uobis cor ut colatis eum. et faciatis eiꝰ uoluntate corde inagno et ani¬
mo uolenti. Adaꝑiat cor ur̃m in lege sua et inp̾ceptis suis. et faciat pacem. Exau
mortuoꝵ. bonis niitis faciat. et quod bona mortuoꝵ. sepe uiuentib ꝓ desse possint.
ostendat. Habentur his que posui exemplis in sacris litt̾is multa similia. s qͥa
heo legentib plene sufficere posse putaui. ne insuꝑ plus nimio multiplicata
nit. sufficient̾ ꝓbatum & tam ħeticis ꝙͣ actholicis ꝑsuasũ esse arbitior. qd̾ sic̾ partiai¬
onis p̾misse monbra se habene. bona uiuoꝵ uiuis. bona mortuoꝵ mortuis. bona¬

Expanded text:
Deus et meminerit testamenti sui, quod locutus est ad Abraham, Isaac, et Jacob servorum Deus et meminerit testamenti sui, quod locutus est ad Abraham, Isaac, et Jacob servorum suorum fidelium . Ac si diceret: Ut vobis viventibus Deus bene faciat, meminerit bonorum illorum mortuorum, Abraham, Isaac, et Jacob, et tam pacto testamenti sui quam meritis ipsorum, det vobis cor ut colatis eum, et faciatis ejus voluntatem corde magno, et animo volenti. Adaperiat cor vestrum in lege sua, et inmortuorum bonis meritis faciat, et quod bona mortuorum saepe viventibus prodesse possint, ostendat. Habentur his quae posui exemplis, in sacris Litteris multa similia; sed quia haec legentibus plene sufficere posse putavi, ne insuper plus nimio multiplicata nit, sufficienter probatum, et tam haereticis quam Catholicis persuasum esse arbitror: quod sicut partitionis praemissae m
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ius dubitetur. Ueniat uñ in trib illis nõiatis pueris hebreis. mediꝰ azarias.
et qͥd infornace babilonica consiitutꝰ. eamq potenti uirtute exsuꝑans. de hio sen¬
et ysaas seruum tiuĩ. & istł som tuuꝰ. Eoce hiĩ intanto ꝑioło positi. igneis glo¬
bis⁊ flãmarũ uolumine curcnsepti. horrendam mortem suam non de ꝓpoi¬
et coti gen̾i suo ab instarnti captiuitate & miseriis imploruit lib̾ationẽ. Et ut
ostenderet ds bonoꝵ mortuorũ merita. uiuoꝵ. posse ꝑicula mitigare. tñ fide sua
quã m̾itis scõꝵ mortuoꝵ qͦs inuocauerant & illos illesos cĩuestib inttiotis ab ig¬
nib eriputt. & qͥs demortuoꝵ. meritis uiui sentire deberent. monstituit. Idem
et boni qui tuno temporis inuidea erant iuidei. sititͥb suis ꝑ egyptũ constitutis.
in gxordio supͣ scͥpti machabeoꝵ libri: sio mandant. Benefaciat inquiunt uobis

Expanded text:
ulterius dubitetur. Veniat tamen in tribus illis nominatis pueris Hebraeis medius Azarias; ulterius dubitetur. Veniat tamen in tribus illis nominatis pueris Hebraeis medius Azarias; et quid in fornace Babylonica constitutus, eamque potenti virtute exsuperans de his senet Israel sanctum tuum . Ecce hi in tanto periculo positi, igneis globis et flammarum volumine circumsepti, horrendam mortem suam non de proxiet toti generi suo ab instanti captivitate et miseriis implorant liberationem. Et ut ostenderet Deus bonorum mortuorum merita, vivorum posse pericula mitigare: tam fide sua quam meritis sanctorum mortuorum, quos invocaverant, et illos illaesos cum vestibus intactis ab ignibus eripuit, et quid de mortuorum meritis vivi sentire deberent, monstravit. Idem et boni qui tunc temporis in Judaea erant Judaei, fratribus suis per Aegyptum constitutis, in exordio suprascripti
Abbreviated transcription (Latin):
neat lucerna dauid seruo mes cunctis dieb coiã me. in ierłm ciuitate qͣm elegi.
ut esset nomen meũ ibi. Qꝰ qͥs tã lucidȩ ueritati recalottre audebit : eoce pecoanti.
ĩmo qd oib peocatis det̾uis est. idolatix salomoni. iusticia patͥs mortui regnu re¬
seruat. & ne cunctis dieb uitȩ eiꝰ saltem ĩminuat᷑. gxcusat. filiũ quoq eiꝰ cotaq
p̾celsis m̾itis &̃ delinquenti ꝯseruat. & quȩ sunt m̾ita illa : ꝓpt̾ dauid ait dcͥ ser¬
uũ meũ quem elegi. qͥcustodiuit mandata mea et precepiti mea: Ecce qͥa custo¬
diuit dcł mandata dei et precepta dei. non solum sibi ꝓfuit. s et siliis & here¬
dib suis regalem ut dixi potentiã apud dm. etiã peccantib ipse moxtuus concili¬
auit. Exelusa est gͦ dubietas. ⁊ saoͥs orticulis insidelittis omĩs explosa. ut si patͥarchs
siꝓphis. si deo ipsi creditui. quod mortuoꝵ. bona uiuentib ꝓdesse ualeant. anullo

Expanded text:
neat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me, in Jerusalem civitate quam elegi, ut esset nomen meum ibi . Et quis tam lucidae veritati recalcitrare audebit? Ecce peccanti, imo quod omnibus peccatis deterius est, idololatrae Salomoni justitia patris mortui regnum reservat, et ne cunctis diebus vitae ejus saltem imminuatur, excusat. Filium quoque ejus, totapraecelsis meritis etiam delinquenti conservat. Et quae sunt merita illa? pvum meum quem elegi, qui custodivit mandata mea et praecepta mea. Ecce quia custodivit David mandata Dei, et praecepta Dei, non solum sibi profuit, sed et filiis et haeredibus suis regalem, ut dixi, potentiam apud Deum, etiam peccantibus ipse mortuus conciliavit. Exclusa est ergo dubietas, et sacris oraculis infidelitas omnis explosa, ut si patriarchis, si prophetis, si Deo ipsi creditur, quod mortuorum bona viventibus prodesse valeant, a nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uendo. ꝓuehendo. saluando. dr̃ gen̾are pluuiã. stillas roris. glaciẽ. gelu. uolendo. creancdo.ꝓ
ducendo. ꝯstituendo. Sic̃ gͥ in hoc uno gen̾atiois nomine. tã uaria & discreta signari. ia ut
estimo uides: sic in eodem nomine abstersa uct̾i ab ocłis tuis caligine. aliua qddam longe
s naturalẽ de essentia pat̾s: filii dĩ natiuitatẽ intellige. Nam tis diysic̃ op̃s creator. pat̾ dr

Expanded text:
uendo, prouehendo, saluando: dicitur generare pluuiam, stillas roris, glaciem, gelu, volendo, creando, uendo, prouehendo, saluando: dicitur generare pluuiam, stillas roris, glaciem, gelu, volendo, creando, producendo, constituendo. Sicut igitur in hoc vno generationis nomine, tam varia & discreta signari, iam vt æstimo vides: sic in eodem nomine, abstersa veteri ab oculis tuis caligine, aliud quiddam longe sed naturalem de essentia Patris, Filij Dei natiui
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑: ñ semꝑ idẽ. s qͥndoq longe diu̾sa designat. Monstrant hoc lucide testimonia ꝓpħica
que p̃misi. qͥlꝰ gen̾atio. longe diu̾sa signare docet᷑. Annon tͥ o iudee uidet᷑ differre gn̾atio
illa de qͥ scͥbit᷑. filios genui & exaltaui. ipsi aũ sp̃uert̃ me. ab illa de qͣ dr̃. qͥs ẽ. pluuiȩ pat̾.
uł qͥs genuit stillas roris. uł ab illa unde legit᷑. de cuiꝰ utõ egressa ẽ. glacies. & gelu de celo
qͥs genuit: Puto te ñ ita obsurduisse. ñ ita desipuisse. ut qd cunetis clatũ ẽ. ⁊ soli obscurũ
sic: qd cunctis lux ẽ. tͥ soli tenebre sint. Nã patet uniu̾sis. magnã ñ paruã. citam ñ ambigiũ
in hoc qđ dictũ ẽ gen̾atioĩs nomine: diu̾sitatẽ inesse. Dicit᷑ enĩ d̾s grii̾are hoĩes diligendo. fo¬

Expanded text:
accipitur, non semper idem, sed quandoque longe diuersa designat. Monstrant hoc lucide testimonia prophetica accipitur, non semper idem, sed quandoque longe diuersa designat. Monstrant hoc lucide testimonia prophetica quę præmisi, quibus generatio longe diuersa significare docetur. An non tibi, o Iudæe, videtur differre generatio illa, de qua scribitur, Filios genui, & evel quis genuit stillas roris? vel ab illa, unde legitur: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? Puto te non ita obsurduisse, non ita desipuisse, ut quod cunctis clarum est, tibi soli obscurum sit, quod cunctis lux est, tibi soli tenebrae sint. Nam patet universis magnam, non parvam, certam, non ambiguam, in hoc, quod dictum est, generationis nomine, diuersitatem inesse. Dicitur enim Deus generare homines diligendo, fo
Abbreviated transcription (Latin):
cernit hoc. Discernit similia nomina. in reb dissimilib dissimilit̾ incelligenda esse. nec uno
tam̃ uł eodem modo. licet idẽ sonantia: semꝑ intelligi oport̾e. Habetis hoc. in innumeris
scͥpturarũ ur̃arũ exemplis. habetis eadem nomina. ñ idẽ semꝑ signantia. Et qͣndo possent hec
singillatim ꝓferri: S u̾bi causa ponant᷑ aliqͦ ut exhis paucis. facile possint colligi plura.
Certe caput. ocłs. auris. manꝰ. brachiũ. pes. nomina st̃ aliqͦ corporis partes pͥe significantia:
que tam̃ & ipsa. ad alia sepe tͣhunt᷑ diu̾sa. Stare. sedẽ. iac̾e. dormire. uigilare. ambulare. uo¬
lare. u̾ba st̃ accidens aliqͦd ꝓͥe designantia. quȩ tam̃ & ipsa: ad alia diu̾sa ducunt᷑ signanda.
Et qr &̃ mediocrit̾ doctis. ista clara st̃: exemplis ñ egent. Hoc gͦ mͦ nom̃ gen̾atioĩs cũ in do̾

Expanded text:
cernit hoc. Discernit similia nomina in rebus dissimilibus dissimiliter intelligenda esse: nec vno cernit hoc. Discernit similia nomina in rebus dissimilibus dissimiliter intelligenda esse: nec vno tantum, vel eodem modo, licet idem sonantia, semper intelligi oportere. Habetis hoc in innumeris scripturarum vestrarum exemplis: habetis eadem nomina non idem semper signantia. Et quando possent hæc sigillatim proferri? Sed verbi causa, ponantur aliqua, vt ex his paucis facile possint colligi plura. Certe caput, oculus, auris, manus, brachium, pes, nomina sunt aliquas corporis partes proprie significantia, quæ tamen & ipsa ad alia sæpe trahuntur diuersa. Stare, sedere, iacere, dormire, vigilare, ambulare, volare, verba sunt accidens aliquod proprie designantia, quæ tamen & ipsa ad alia diuersa ducuntur signanda. Et quia etiam mediocriter doctis ista clara sunt, exemplis non egent. Hoc ergo modo, nomen generationis cum in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ hoc &̃ de illo a qͦ carnis ꝓpaginẽ tͣhitis ppło. Qui qͣnclã in egypto de paucis patrib in magnum
ppłm adauctꝰ. diu morat᷑. ualde oppssꝰ. ad dm̃ clamans exaudit̾. indeq uocatꝰ: filii nomine adõ
honoratꝰ ẽ. Ac iuxta ysaiã ꝯgruent̾ de uob̃. Filios genui & exaltaui. ipsi aut̃ sp̃uert̃ me. ⁊ ou
fugit nos. ñ fugit nos & incellectꝰ ille: ñ solũ hoĩes. gra aliqͣ. mito aliqͦ. uł dĩ filios. uł adõ genitoᷤ
dici: s insuꝑ. ipsa qͦq insensibilia huiꝰmodi nominib signari. Nñ ẽ illud. Quis ẽ pluuie pat.
uł qͥs genuit stillas roris: Item. De cuiꝰ utero egressa ẽ. glacies. & gelu dde celo qͥs genuit: Nolite
gͦ. nolite putare oiudei. ista tã lucida uidẽ ñ potuisse ȩccłiam dĩ. Uidet hoc. agnoscit hoc. dis¬

Expanded text:
tamen hoc & de illo, a quo carnis propaginem trahitis, populo. Qui quōdam in Ægypto de paucis patribus in magnum tamen hoc & de illo, a quo carnis propaginem trahitis, populo. Qui quōdam in Ægypto de paucis patribus in magnum populum adauctus, diu moratus, valde oppressus, ad Deum clamans exauditus, indeque vocatus, filij nomine a Deo honoratus est. Ac iuxta Esaiam, congruenter de vobis. Filios genui, &solum homines gratia aliqua, merito aliquo, vel Dei filios, vel a Deo genitos dici: sed insuper ipsa quoque insensibilia, huiusmodi nominibus signari. Vnde est illud. Quis est pluuiæ pater, vel quis genuit stillas roris? Item. De cuius vtero egressa est glacies, & gelu de cœlo quis genuit? Nolite ergo, nolite putare, o Iudæi, ista tam lucida videre non potuisse Ecclesiam Dei. Videt hoc, dis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i loquens dũ ipsũ regẽ adeo ꝯstitutũ dic̃: xp̃m fatet᷑. unctũ p̃dicat. hominẽ affirmat. Dũ dm̃ ei
dixisse subdit. filiꝰ m̃s es tu. ego hodie genui te: dĩtatẽ ipsiꝰ qͥ nat᷑alit̾ dĩ ẽ filiꝰ. uidicat. S negatis.
suꝑ syon olim urãm. suꝑ iherosolimitanũ montẽ olim scm̃. a dõ rex ꝯstitutꝰ sit. Dicitis eunds̃ dd̾ a
deo uocari filiũ. uocari genitũ. ñ qͥa uere dĩ filiꝰ. uł adõ genitꝰ fuerit: s qͥa sc̃is morib. młtis ei
placens iurtutib: nomine hoc honorari meruerit. S ñ fugit nos ouidei: ñ fugit nos sentꝰ iste.
intellectꝰ iste. qͦ & si ñ hic: tam̃ alibi sepe hoĩes adõ uocari filios legimꝰ. Scimꝰ hoc dictũ pharaoni.
de patrib ur̃is. Filiꝰ m̃s pͥmogenitꝰ isrł. dinitte filiũ meũ. uc sacficit mͥ. Et uxta q̃ndã ppħas.
Ec puer ẽ. istł & dilexicũ. & ex egypto uocaui filiũ meũ. Hoc licet magis de dño nr̃o uoce ꝓpħica

Expanded text:
Christi loquens, dum ipsum regem a Deo constitutum dicit, Christum fatetur, unctum praedicat, hominem affirmat. Dum Deum ei dixisse subdit: Filius meus es tu, ego hodie genui te, deitatem ipsius, qua naturaliter est Dei Filius, indicat. Sed negatis, super Sion olim vestram, super Hierosolymitanum montē, olim sanctū, a Deo Rex constitutus sit. Dicitis eundem Dauid a Deo vocari filium, vocari genitum, non quia vere Dei filius, vel a Deo genitus fuerit: sed quia sanctis moribus, multis ei placens virtutibus, nomine hoc honorari meruerit. Sed non fugit nos, o Iudæi, non fugit nos sensus iste, intellectus iste: quo etsi non hic, tamen alibi sæpe homines a Deo vocari filios legimus. Scimus hoc dictum Pharaoni, de patribus vestris. Filius meus primogenitus Israel. Dimitte filiū meū, vt sacrificet mihi. Et iuxta quendā Prophetarū. Et puer est Israel, & dilexi eum, & ex Ægypto vocaui filiū meū. Hoc licet magis de Domino nostro voce pro
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ filii eiꝰ si nosti. lã qͥppe nom̃ angłicũ uł humanũ. diuino nomini ad eqͥti idet᷑. iã nom̃
creaturȩ pat creatori ficri dice̾t. Eit aud̃ nom̃ dĩ suꝑ oẽ nom̃ ut nostis. nec minꝰ in effabile
silii eiꝰ si nosti. ñ solũ dĩ filiũ p̃dicat. s &̃ eundẽ dm̃ eẽ demonstt. Nulla nãq ratione nom̃

Expanded text:
nomen Filij eius si nosti? Iam quippe nomen Angelicum vel humanum, diuino nomini adæquari videretur: iam nomen nomen Filij eius si nosti? Iam quippe nomen Angelicum vel humanum, diuino nomini adæquari videretur: iam nomen creaturæ par Creatori fieri diceretur. Est autem nomen Dei super omne nomen, vt nostis: nec minus ineffabile, filij eius si nosti
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hoc solo salomonis testimonio: oudei. ẽ remotis aliis uos urgentib scͥptutarũ testi¬
moniis. necesse ẽ uos ꝯficeri filiũ dĩ: Nã nec uide qͥlibet insidiandi uob anguł uspiã patet
unde hoc singłare nom̃ filii dĩ couemini ꝑuert̾e. plurali nuncupatione filioꝵ dĩ. Ea enĩ quã
p̃tendẽ scͥptura uidet᷑ inqͥsitio nominis dĩ. & iuqͥsitio noĩs filii dr̃ excludit pluralitat filoꝵ¬
d̃i. Nã neq sc̃ĩ angłi. neq iusti hoĩes. qͦs uc supͣ dictũ ẽ: aliq̃ excellenti gr̃a. aĩ filios sc̃ptura sc̃a
nominat. ꝓpͥis ubi necessariũ fuit nominib caruert̃. uł iã inposita adeo testa fucit. ut ea
tantoꝑe salomon admiret᷑. & admirando tanta diligentia inuestigare credat᷑. ut dicat qđ
nom̃ ẽ eiꝰ. aut qd̾ nom̃ filii eiꝰ. si nosti. S nec aliqͥ ratio patit᷑ ut pꝰ illud qd̾ de dõ tã sollẽpnit᷑

Expanded text:
Nonne hoc solo Salomonis testimonio, o Judaei, etiam remotis aliis vos urgentibus Scripturarum testiNonne hoc solo Salomonis testimonio, o Judaei, etiam remotis aliis vos urgentibus Scripturarum testimoniis, necesse est vos confiteri Filium Dei? Nam nec inde quilibet insidiandi vobis angulus uspiam patet, unde hoc singulare nomen Filii Dei conemini pervertere, plurali nuncupatione filiorum Dei. Ea enim, quam praetendere Scriptura videtur, inquisitio nominis Dei, et inquisitio nominis Filii D justi homines, quos, ut supra dictum est, aliqua excellenti gratia Dei filios Scriptura sancta nominat propriis, ubi necessarium fuit, nominibus caruerunt, vel jam imposita adeo tecta fuerunt, ut ea tantopere Salomon admiretur, et admirando tanta diligentia investigare credatur, ut dicat: Quod nomen est ejus, aut quod nomen Filii ejus, si nosti? Sed nec aliqua ratio patitur, ut post illu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ in potestate sua ꝯtinet. nͥ ille de qͦ ait iob. quẽ docẽ uoluisti. ñne eũ qͥ frit spiamtũ:
Cui cecte ad aptari pot̾it. qͥs colligauit aqͥs qͥsi in uestuñto. nͥ illi de ͦ in eodẽ iob libro legit᷑.
fiante dõ ꝯcrescit gelu. & rursũ latissime fundunt᷑ aquȩ: De qͦ dici potuit. qͥ suscitauit o
tͣminos t̾re. nͥ de illo de qͦ psalmꝰ canit. tu fecisti os t̾minos t̾re. estatẽ & uer tu plasmasti
nom̃ fili eiꝰ si nosti: Quid agitis iudei: Ecce exqͥrit salomon nom̃ dĩ. ex qͥtit ueluc in esfabilẽ.
nom̃ filii dĩ. Ne qͣꝙͣ plaue sapiens ille. nom̃ dĩ filiũ habentis exqͥͣreret: si eũ patrẽ eẽ ñ cteet
ñ sensistis. ꝯfesꝰ ẽ. qđ huc usq negastis. & am̃ patrẽ eẽ. quẽ filiũ hab̾e testat᷑. & filiũ eiꝰ eẽ. quẽ
sub nomiiis in uestigatione. dĩ filiũ eẽ fatet᷑. Quid uerb istis clari: Quid luce hac splendias̃:

Expanded text:
potestate sua continet, nisi ille de quo ait Iob, Quem docere voluisti, nonne cum qui fecit spiramentum? Cui certe adaptari poterit, Quis colligauit aquas quasi in vestimento, nisi illi de quo in eodem Iob libro legitur, Flante Deo concrescit gelu, & rursum latissimæ fundūtur aquæ? De quo dici potuit, Quis suscitauit omnes terminos terræ, nisi de illo de quo Psalmus canit, Tu fecisti omnes terminos terræ, æstatem & ver: tu plasmasti nomen filij eius, si nosti? Quid agitis Iudęi? Ecce exquirit Salomon nomen Dei: exquirit velut ineffabile nomen filij Dei. Nequaquam plane sapiens ille nomen Dei filium habentis exquireret, si eum Patrem esse non crednon sensistis: confessus est, quod hucusque negastis: & Deum Patrem esse, quem Filiusub nominis investigatione Dei Filium esse fatetur. Quid verbis istis clarius? quid luce hac splendidius?
Abbreviated transcription (Latin):
ex ponite alio si potestis mͦ qͥlit̾ ds̃ qͥ legẽ ꝑ moysen isrłi dedit. in t̾ris uisꝰ ẽ exponite qͣlitꝰ cũ
qͥdã luctabat᷑ cũ eo usq mane. & de qͦ ipse iacob dix̃. uidi dñm facie ad faciẽ & salua facta ẽ
aĩa mea. Dicetis forsitan: hoc mͦ int̾ris uisũ dm̃ aplurib. Qaddetis ut puto. qd et̃ ds̃ ab hoibꝰ
destruam. nec iacob nec moyses. nec ppłs. nec aliqͥs. ipso dõ teste: dm̃ uidẽ potuit. Recelitꝰ
sic dm̃ locutũ moysi. Non uidebit me hõ: & uiuet. Sigͦ isti in carne uiuebant: am̃ uidẽ
ñ potuert̃. S credo qd̃ ꝯceditis eos de qͥb sermo ẽ: in carne uixisse. Necesse ẽ gͦ uos ꝯced̾e
qd̾ nulłꝰ eoꝵ dm̃ uid̾e̾ potuit.S uere qͣsclã imagines. dĩ ꝑsonã p̃ferentes uidert̃ qͣsclã uice

Expanded text:
exponite alio si potestis modo, qualiter Deus, qui legem per Moysen Israeli dedit, in terris visus est: exponite qualiter cū quidam luctabatur cum eo vsque mane: & de quo ipse Iacob dixit. Vidi Dominū facie ad faciem, & salua facta est anima mea. Dicetis forsitan, hoc modo in terris visū Deū a pluribus. Addetis vt puto, quod tunc Deus ab hominibus destruam, nec Iacob, nec Moyses, nec populus, nec aliquis, ipso Deo teste, Deū videre potuit. Recolite, sic Deum loquutū Moysi. Non videbit menon potuerunt. Sed credo quod conceditis eos, de quibus sermo est, in carne vixisse. Necesse est ergo vos concedere quod nullus eorum Deum videre potuit. Sed vere quasdam imagines Dei personam praeferente
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsi in uestim̃to: Quis suscitauit õs t̾minos t̾se: De qͦ u̾ba ista oiua. ñ dedo accipi posst̃:

Expanded text:
quasi in vestquasi in vest
Abbreviated transcription (Latin):
simulq dĩ filio. & qͥd tantoꝑe noñ filii dĩ refugit iudeus. cũ hoc libe ac constant̾ confiteat᷑
paganꝰ: Nonne enĩ paganꝰ. nabuchodonosor: & qͥd iste adhostiũ fornacis suȩ accedens. dicit:
Nonne inqͥt. tres uiros misimꝰ in mediũ ignis conpeditos: Ecce inqͥt species qͥtti. simł filio di.
Enfiliũ dĩ tex ethnicꝰ p̃dicat: & iudeus uegat. Confitet᷑ rex sine lege dĩ. filiũ dĩ: & homo
adlucatꝰ & doctꝰ in lege dĩ. diffitet᷑ & abicit filiũ dĩ. S ille dĩ filiꝰ qͥ ab illa babilonica saluauit
ꝯfesseres putros: fornace sine dubio infernali. negatores sui torqbit sine fine iudeos. Aucto¬
unũ pꝰ illa que p̃missa st̃. ut̃i salomonis dde dĩ filio testimoniũ. Dut enĩ in ꝓuecbiis. Quis
ascendit in celũ atq descendit: Quis ꝯtinuit sp̃m in manib suis: Quis colligauit aqͥs

Expanded text:
simulque Dei filio. Et quid tantopere nomen filij Dei refugit Iudæus, cum hoc libere ac constanter confiteatur simulque Dei filio. Et quid tantopere nomen filij Dei refugit Iudæus, cum hoc libere ac constanter confiteatur Paganus? Nonne enim Paganus Nabuchodonosor? Et quid iste ad ostium fornacis suæ accedens dicit? Nonne, inquit, tres viros misimus in medium ignis compeditos? Ecce, inquit, species quarti similis filio Dei. En filium Dei rex Ethnicus prædicat, & Iudęus negat. Confitetur rex sine lege Dei filium Dei: & homo educatus & doctus in lege Dei diffitetur & abiicit filium Dei. Sed ille Dei filius qui ab illa Babylonica saluauit confessores pueros: fornace sine dubio infernali negatores sui torquebit sine fine Iudæos. Auctovnum, post illa quæ præmissa sunt, vestri Salomonis de Dei filio testimonium. Ait enim in Prouerbiis. Quis ascendit in cœlum, atque descendit? Quis continuit spiritum in manibus suis? Quis colligauit aquas
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dos a inet̾nũ: Nũqͥd & sac̾dos & in et̾nũ. & scãm ordinẽ melchisedeh: Nã si ab̃ham sac̾dos
scđm ordinẽ melchisedech. qͦͥre cũ eẽt ut̃q paris officii. paris oidinis. paris dignitatis. bñdici se
ab ipso ꝑtulit. qͥre panẽ & uinũ obtulit. q̃r dccimas ei ex oĩb qͥ ceꝑat acdit: ħ uniu̾sa uides.
suꝑ abhã si potes expone. S credo. ĩmo scio. ĩmo affirmo. qdđ nec tu. nec cota parit̾ ꝯgregata sina¬
goga sathane. u̾ba ista tã sacra. tã diuina. tã omnẽ hoĩem excedintia. nec de homine abrahã.
nec de qͦlibet tantũ hoĩe expone̾ poc̾it. Falsa ẽ gͥ expositio iudaica. m̃tiens ħ adeo dicta abͣhe:
homini. Dõ in ꝗͣ & homini. E& ut mag̃ ac mag̃ siñ adcredendũ. saltẽ adirascendũ uideũ cõ¬
moutã. qdđ audire refugit sepe dicendo: ñ solũ homini & dõ. s sic̃ sepe dictũ ẽ. homini & dõ.

Expanded text:
m ordinem Melchisedech? Nam si Abraham sacerdos secundum ordinem Melchisedech, quare cum esset uterque paris officii, paris ordinis, paris dignitatis, benedici se ab ipso pertulit? quare panem et vinum obtulit? quare decimas ei ex omnibus quae ceperat dedit? Haec universa, Judaee, super Abraham, si potes, expone. Sed credo, imo scio, imo affirmo quod nec tu, nec tota pariter congregata synagoga Satanæ, verba ista tam sacra, tam diuina, tam omnem hominem excedentia, nec de homine Abraham, nec de quolibet tantum homine exponere poterit. Falsa est igitur expositio Iudaica, mentiens hæc a Deo dicta Abrahæ: homini. Deo, inquam, & homini. Et vt magis ac magis, si non ad credendum, saltem ad irascendum Iudæum commoueā, quod audire refugit sæpe dicendo: non solum homini & Deo: sed, sicut sæpe dictum est, homini & Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
rett. bona uiuoꝵ mnortuos ꝓculalubio uinare posse. Hec de sacꝰ ainone pter id qͥd
de euchario. fiontone. siuie maurilio. ꝓpt̾ celebrem eoꝵ dem scõ⁊ famã posui.
motime cont᷑ ħeticos qͥ ñ nͥ canoni se dicunt cred̾e: dicta sufficiant. Nã ꝓpt̾ occcho¬
licos qͥ scõs patrcs & eccłs dei ddoctor es debtta reu̾entia suscipiunt. ponanda mͥ ui¬
aertiu e reoꝵ dictis ⁊ sictis atiqꝗͣ e rempła & testimonia. ut qͥfortasse hacteniss
cos mitꝰ studiose legerunt amodo studiostꝰ legant. eosq contra hanc etiã hesim.
ante multa scła uugilasso cognoscant. ꝓpt̾ catholicos autem dixi. quia ĩ qͥbdara re¬
gionib .&. sitĩ multi. aliqͥ tn esse dicunꝰ᷑. qui et si huio p̾misse ueritati aꝑde utt hetiti
n cont᷑ diciuit. ex his cui que cum aliĩs confert᷑. de ea dubttare sc ꝓbant. Quoꝵ ad hoc

Expanded text:
ceatur, bona viuorum mortuos proculdubio iuuare posse. Hęc de sacro Canone, præter idceatur, bona viuorum mortuos proculdubio iuuare posse. Hęc de sacro Canone, præter idde Euchario, Frontone, sive Maurilio, propter celebrem eorumdem sanctorum famam posui, maxime contra haereticos, qui non nisi Canoni se dicunt credere, dicta sufficiant. Nam propter Catholicos, qui sanctos Patres et Ecclesiae Dei doctores debita reverentia suscipiunt, ponenda mihi videntur ex eorum dictis et factis aliqua exempla et testimonia, ut qui fortasse hactenus eos minus studiose legerunt, amodo studiosius legant, eosque contra hanc etiam haeresim, ante multa saecula vigilasse cognoscant. Propter Catholicos autem dixi, quia in quibusdam regionibus, etsi non multi, aliqui tamen esse dicuntur: qui etsi huic praemissae veritati aperte, ut haeretici, non contradicunt, ex his tamen quae cum aliis conferunt de ea dubitare se probant. Quorum ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
co popło dicent᷑e. absit ame peccatũ hoc ut cessem ortur ꝓuob̾. isatam & ieremia
cõmoti dñi auitisse. Pret̾ hos: innumerabiles alios quos buttattis studio nt̾int¬
to. possem ꝓduc̾e̾. qͥuir tute sua infirmitate̾. qͥuisticia sua iiqͥtate qͥ bonis
suis mala prioꝵ. tpr̃m subportabant. & dm̃ iniqͥtates hominũ ferire disponẽ
dum est. ĩ qͥb marimũ in apłis ut sepe dictũ est. paulũsermo ꝓducat & goeomqr

Expanded text:
co populo dicentem. Absit a me peccatum co populo dicentem. Absit a me peccatum commoti Domini avertisse. Praeter hos innumerabiles alios, quos brevitatis studio intermitto, possem producere, qui virtute sua infirmitatem, qui justitia sua iniquitatem, qui bonis suis mala priorum temporum supportabant, et Deum iniquitates hominum ferire disponentdum est, in quibus maximum in apostolis, ut saepe dictum est, Paulum sermo produc
Abbreviated transcription (Latin):
fussic̾e̾ poc̾it. si undiq ocourrentia & certatim se ingerentia exempla ꝓfutibe
uoluero. demonstrando bona uiuoꝵ uiuis ꝓfuisse & muicem se honos omtes
mutus beneficiis adiuisse. ante lege̾. sub lege. sub gn in eptitico. ĩ ppħis.
scͥpturis in unu colligere. quȩ sufficiant ꝓponantur. quib que ꝓposita sunt
robustissime defendantur. ꝓposita autem sunt. qd̾ bona uiuentiu uiuiss ꝓdis¬
se possint. possem quidem dicere ad remotiora secedens abrtiham ꝓ hisinaele.
ysaac ꝓsterilicite rebeoe. iacob ꝓ nepotib. moỹsen ꝓuideis. eundem contͥ
amalech. contͣ dathan ⁊ abiran. contͣ plures rebelles & seditiosos. hos iqͣm
magnos patͥarchas ił ꝓaliis uł contͣ alios de pͥcantes grauditos fuisse. dauid pre¬
cib sius a morte popłi angłm duertentem. samuelem paulo suꝑiorẽ eide indai¬

Expanded text:
sufficere poterit, si vndique occurētia & certatim se ingerentia exempla profundere sufficere poterit, si vndique occurētia & certatim se ingerentia exempla profundere voluero, demonstrando bona viuorum viuis profuisse, & inuicē se bonos omnes mutuis beneficiis adiuuisse ante legem, sub lege, sub gratia, in Heptatico, in Prophetis, scripturis eruta in vnum colligere, quæ sufficiant proponantur, quibus quę proposita sunt robustissime defendantur. Proposita autem sunt, quod bona viuentium viuis prodesse possint. Et possem quidem dicere ad remotiora secedens, Abraham pro Ismaele, Isaac pro sterilitate Rebeccæ, Iacob pro nepotibus, Moysen pro Iudæis, eundem contra Amalech, contra Dathan & Abyron, contra plures rebelles & seditiosos: hos, inquam, magnos Patriarchas vel pro aliis vel contra alios deprecantes & exauditos fuisse, Dauid precibus suis a morte populi Angelum auertentem, Samuelem paulo superiorem eidem Iudai
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuisse. ꝓbatum est. S qm̃ ut dignu̾erat. hoc indño saluatore uelut in capite
corporis sui qb ÷ ꝯccłu. ostensum est: subsequent̾ ui eode̾ corpore eiꝰ hoc ⁊ fidelib
enis. ꝓut ipse dedit ostendendũ est. De ipso enͦ saluatore. ad que singulariter
ꝑtinebat ut eiꝰ uita uł mors saluti uiuentiũ & mortuoꝵ. impendetur. nullus
fidelium dubitcire ꝑmittit᷑. De peliquis uͦ. quod scił bona uiuoꝵ mortuis ꝓ desse ua¬
leant. & hiĩ h̾etici negant. & qͥdaꝰ s actholici dubitare uident᷑. ꝓpt̾ qͦs in axime h̃ de¬
monstramdũ est. ut heretioꝰ si fieri potest fide̾ quam abiecit resumat. & eacholiꝰ i fio
quam conficet᷑. neqͣqͣm ultͣ lunguescat. Eitt eo ordine qͦ de año illa suꝑiꝰ ostensa stꝰ
eode̾ quoq ista inferiꝰ de seruis fidelib ostendant᷑. ꝓbandũ ÷ bona uiuoꝵ. uuis. bo¬

Expanded text:
profuisse, probatum est. Sed quoniam vt dignum erat, hoc in Domino Saluatore velut in capite profuisse, probatum est. Sed quoniam vt dignum erat, hoc in Domino Saluatore velut in capite corporis sui, quod est Ecclesia, ostensum est, subsequenter in eodem corpore eius, hoc est fidelibus eius, prout ipse dederit, ostendendum est. De ipso enim Saluatore, ad quem singulariter pertinebat, vt eius vita vel mors saluti viuentium, & mortuorum impenderetur, nullus fidelium dubitare permittitur. De reliquis vero, quod scilicet bona viuorum mortuis prodesse valeant, & hi hæretici negant, & quidam etiam Catholici dubitare vidētur. Propter quos maxime hoc demonstrandum est, vt hæreticus si fieri potest, fidem quam abiecit resumat, & Catholicus in fide, quam confitetur, nequaquam vltra languescat. Et vt eo ordine quo de Domino illa superius ostensa sunt, eodem quoque ista inferius de seruis fidelibus ostendantur, probandum est bona viuorum viuis, bo