comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo. & bibat uinũ in iocunditate
Cui uidith respondit. Que ego sũ
ut contradicam dño meo: Omne
qd̾ erit ante ocłos eiꝰ bonum & op¬
timũ: faciam. Quicquid aũ illi pla¬
cuerit: hoc enim erit optimũ mͥ
omnib dieb uitȩ meȩ. Et surrexit
& ornauit se uestim̃to suo: & ingres¬
sa stetit ante faciem eiꝰ. Cor aũ holo¬
fernis concussum ẽ. Erat enim ar-¬
dens in concupiscentiã eiꝰ. Et dixit
ad eam holofernes. Bibe nunc &
accumbe in iocunditate: qm̃ grãm
inuenisti coram me. Et dixit iudith
Bibam dñe: qm̃ magnificata est
anima mea hodie pre omnibꝰ die¬
bus meis. Et accepit & manduca¬
uit & bibit coram ipso ea que pa¬
rauerat illi ancilla eius. Et iocun¬
dus factus ẽ holofernes ad illã.
bibitq uinum multũ nimis: qͣntũ
nunquam biberat in uita sua
Et conclusit uagao ostia cubicħ:
& abiit. Erant autẽ om̃s fatiga¬
t auino. eratq iudich sola in cu¬
biculo. Porro holofernes iacebat

Expanded text:
cum eo, et bibat vinum in jucunditate. cum eo, et bibat vinum in jucunditate. Cui Judith respondit: Quae ego sum, ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos ejus bonum et optimum, faciam. Quidquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae. Et surrexit, et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem ejus. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ardens in concupiscentia ejus. Et dixit ad eam Holofernes: Bibe nunc, et accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me. Et dixit Judith: Bibam, domine, quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis. Et accepit, et manducavit, et bibit coram ipso, ea quae paraverat illi ancilla ejus. Et jucundus factus est Holofernes ad eam, bibitque vinum multum nimis, quantum numquam biberat in vita sua.et conclusit Vagao ostia cubiculi, et abiit. Erant autem omnes fatigati a vino: eratque Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
quo p̾ceꝑat. Et petiit dum introi¬
ret ut daret᷑ ei copia nocte: & ante
lucem egrediendi foras ad oratio¬
nem: & dep̾candi dñm. Et p̾cepit
cubiculariis suis: ut sicut place¬
ret illi exiret & introiret ad oran¬
dum deum suum ꝑ triduum.
Et exibat noctib in uallem be¬
thulie: & baptirabat se in fontẽ
aquȩ. Et ut ascendebat: orabat do¬
minum dm̃ isrł ut dirigeret uiã
eius ad liberationẽ populi sui. Et
introiens: munda manebat in ta¬
bernaculo usq dum acciꝑet escã
suam in uesperum. Et factum ẽ
quarto die holofernes fecit cenã
seruis suis: oe dixit ad uagao eu¬
nuchum. Uade & suade hebreã
illam: ut sponte consentiat habita¬
re mecũ. fedum ẽ enim apud assy¬
rios: si femina irrideat uirum
agendo. ut immiinis transeat ab¬
eo. Tunc intrount uagao ad iudith
&e dixit. Nonuereatur bona puella
introire ad dñm meũ. ut honorifi¬
cetur ante faciem eiꝰ: &r manducẽt

Expanded text:
quod praeceperat. Et petiit dum introiquod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illi, exiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quarto die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consentiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat virum, agendo ut immunis ab eo transeat. Tunc introivit Vagao ad Judith, et dixit: Non vereatur bona puella introire ad dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus, ut manducet
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc cõram holoferne ce coram pue-¬
ris eius: & mirabantur ad sapien¬
tiam eiꝰ. & dicebant alter ad alte¬
rum. Non ẽ talis mulier suꝑ t̾rã
in aspectu. in pulchritudine. & in
sensu uerboꝵ. Et cdixit ad eam ho¬
lofernes. Bene fecit ds qui misit
te ante popłm: ut des illum tu¬
in manib nr̃is. Et qm̃ bona est
ꝓmissio tua si fecerit mͥ hoc deus
tuus: erit & d̾s m̃s. Et tu in domo
nabuchodonosor magna eris: &
nom̃ tuũ nominabitur in uniu̾sa
terra. Tunc iussit eam introire
ub reposit erant thesauri eius
& uissit illic manere eam. & consti¬
tuit quid daretur ill de conuiuio
suo. Cui respondit iudit: & dixit.
Nunc ñ potero manducare ex his
que mͥ precipis tribui: ne ueniat
suꝑ me offensio. Ex his aũ que mͥ
deculi: manducabo. Cui holofer¬
nes ait. Si defecerint tibi ista que
ancilla tua donec faciat ḋs in ma¬
nu mea que cogitaui. Et induxe¬
runt illam serui eiꝰ in tabernacłm

Expanded text:
haec coram Holoferne et coram puehaec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur sapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspectu, in pulchritudine, et in sensu verborum. Et dixit ad illam Holofernes: Benefecit Deus, qui misit te ante popin manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussiubi repositi erant thesauri ejus, et jussit illic manere eam, et constituit quid daretur illi de convivio suo. Cui respondit Judith, et dixit: Nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio: ex his autem, quae mihi detuli, manducabo. Cui Holophernes ait: Si defecerint tibi ista, quaancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
suos ad populum qd tradat eum
ꝓ peccatis suis. Et qm̃ sciunt se of¬
fendisse dm̃ suum filii isrł. tremor
tuus suꝑ ipsos ẽ. Insuꝑ etiam fames
inuasit eos: & ab ariditate aquȩ
iam inter mortuos computantur.
contingi in frumento uino & oles:
hȩc cogitauerunt impendere &
uolunt consumere que nec mani¬
bus deberẽt contingere. Ergo qm̃
hȩc faciunt: certum ẽ qd̾ in ꝑditio¬
nem dabunt᷑. Qd̾ ego ancilla tua
cognoscens: fugi ab illis. & misit
me dñs hȩc ipsa nunciare tibi
Ego enim ancilla tua dm̃ colo etiã
nunc apud te. Et exiet ancilla tua
& orabo dm̃: & dicet mͥ quando eis
reddet peccatũ suum: & ueniens
nunciabo tibi. ita ut ego adducã
te ꝑ mediam hierłm. & habebis
omnẽ popłm isrł sicut oues quib
ñ ẽ pastor: & ñ latrabit uel unus
contra te. Qm̃ hȩc mͥ dicta st̃ ꝑ pro¬
uidentiam dei. & qm̃ iratus ẽ illis
ḋs: hoc ipsa missa sum nunciare
tibi. Placuerunt aũ omnia uerba

Expanded text:
suos ad populum quod tradat eos suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam intecontingi, in frumento, vino, et oleo, haec cogitaverunt impendere, et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere: ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens, fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi. Ego enim ancilla tua Deum colo, etiam nunc apud te: et exiet ancilla tua, et orabo Deum, et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum, et veniens nuntiabo tibi, ita ut ego adducam te per mediam Jerusalem, et habebis omnem populum Israel, sicut oves, quibus non est pastor, et non latrabit vel unus canis contra te: quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei. Et quoniam iratus est illis Deus, haec ipsa missa sum nuntiare tibi. Placuerunt autem omnia verba
Abbreviated transcription (Latin):
quam nocui uiro qui uoluit serui¬
re nabuchodonosor regi. Popłs aũ
tuus si ñ contempsisset me: ñ ad¬
leuassem lanceam meã suꝑ illum.
Nunc aũ dic mͥ qua ex causa recessi¬
sti ab illis: & placuit tibi ut ueni¬
res ad nos: et dixit iudich. Sume
uerba ancillȩ tuȩ. qm̃ si secutus fue¬
ris uerba ancillȩ tuȩ ꝑfectam rẽ
faciet dñs tecum. uiuit enim na¬
buchodonosor rex terrȩ. & uiuit
uirtus eiꝰ que ẽ in te ad correctio¬
nem omniũ animarũ errantium:
qm̃ ñ solum homines seruient il¬
l ꝑ te. sed & ipse bestiȩ agri obtẽ¬
perant illi. Nunciatur enim indu¬
stria animi dui uniu̾sis gentib: ce
indicatum ẽ omni scło qm̃ tu soluᷤᷤ
bonus & potens es in omni regno
eius. & disciplina tua omnib pro¬
uinciis p̾dicatur. Nec hoc latet
qd̾ locutus ẽ achior. nec illud igno¬
ratur. qd̾ ei iusseris euenire. Con¬
stat enim dm̃ nr̃m sic peccatis of¬
fensum: ut mandauerit ꝑ ꝓpħas

Expanded text:
quam nocui viro, qui voluit serviquam nocui viro, qui voluit servire Nabuchodotuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
audissent uini ilh uerba eius:
considerabant faciem eiꝰ. & erat in
oculis eoꝵ stupor. qm mirabant᷑
pulchritudinem eius nimis. Et
dixerunt ad eam. Conseruasti
animam tuam eo qd tale reppe¬
risti consilium. ut descenderes ad
dnm̃ nr̃m. Hoc autẽ scias qm̃ cũ
steteris in conspectu eius bene tibi
faciet. & eris gratissima in corde
eius. Duxeruntq illam ad taber¬
naculum holofernis: nunciandes
eam. Cumq intrasset ante faciem
eius: statim captus ẽ in suis oculis
holofernes.Dixeruntq ad eum
satellites eiꝰ. Quis contempnit po¬
pulum hebreoꝵ. qui tam decoras
mulieres habent. ut ñ pro his me¬
rito pugnare contra eos debeamꝰ :
uidens itaq holofernem uidich¬
sedentẽ in conopeo qd̾ erat ex pur¬
pura & auro & smaragdo & lapi¬
dib p̾ciosis intextum. & cũ in fa¬
ciem eiꝰ intendisset: ad orauit eũ
uerunt illam serui holofernis:
dixit ei. Equo animo esto: or noli
pauere in corde tuo. qm̃ ego nun¬

Expanded text:
audissent viri verba eius audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti condominum nostrum. Hoc autem scias, quoniam cum steteris in conspectu ejus, bene tibi faciet, et eris gratissima in corde ejus. Duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis, annuntiantes eam. Cumque intrasset ante faciem ejus, statim captus est in suis oculis Holofernes. Dixeruntque ad eum satellites ejus: Quis contemnat populum Hebraeorum, qui tam decoras mulieres habet, ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus? Videns itaque Judith Holofernem sedentem in conopeo, quod erat ex purpura, et auro, et smaragdo, et lapidibus pretiosis intextum: et cum in faciem ejus intendisset, adoravit eum, vaverunt eam servi Holofernis, dixit ei: Aequo animo esto, et noli pavere in corde tuo; quoniam ego num
Abbreviated transcription (Latin):
gantes eam: dimiserunt transire
dicentes. Deus patrum nr̃oꝵ det
tibi grãm: & omne consilium tui
cordis sua uirtute corroboret. ut
głetur super te hierłm. & sit nom̃
tuum in numero scõꝵ & iustoꝵ.
Et dixerunt hii qui illic erant: om̃s
una uoce. fiat fiat. Iudith uͦ orans
dñm: transiuit portas ipsa & abra
eius. factum ẽ autẽ cum descend̾et
montẽ circa ortũ diei: occurrerunt
ei exploratores assyrioꝵ. & tenuert̃
eam dicentes. Unde uenis: aut qͦ
uadis: Que respondit. filia sum
hebreoꝵ. Ideo ergo fugi a facie eoꝵ:
qm̃ futurum agnoui qd̃ dent᷑ uob̃
indepredationem: pro eo qd̃ con¬
tempnentes uos noluerunt ultro
tradere seipsos. ut inuenirent mi¬
scdiam in conspectu ur̃o. Hac de
causa. cogitaui mecum dicens. Ua¬
dam ad faciem pͥncipis holofer¬
nis: ut indicem illi secreta illoꝵ.
& ostendam illi quo aditu possit
obtinere eos. ita ut ñ cadat nec unꝰ¬
quidem uir de exercitu eiꝰ. Et cum

Expanded text:
gantes eam dimiserunt transire gantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt illam dicentes unde venis aut quo vadis quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum
Abbreviated transcription (Latin):
abram suam. Et descendens in do
mũ suam: abstulit a se cilicium.
& exuit se uestimentũ uiduitatꝰ
suȩ. Et lauit corpus suũ ae unxit
se myrro optimo. Et discrimina¬
uit crinẽ capitis sui:  imposuit
mitram suꝑ caput suum. Et in¬
diut se uestimentis iocunditatis
suȩ. induitq sandalia pedib suis.
Assumpsit q dextraliola &e lilia
&& maures. & anulos: & omnibus
ornamentis suis ornauit se. Cui
etiam dñs contulit splendorem:
qm̃ om̃is ista compositio ñ ex libi¬
dine sed ex uirtute pendebat. Et
ideo dñs hanc in illam pulchitu¬
dinẽ ampliauit: ut incompara¬
bili decore omniũ oculis appare¬
ret. Imposuit itaq abrȩ suȩ asco¬
pam uini. & uas olei. & polentã.
& lapates & panes. & caseum &
ꝓfecta est. Cumq uenisset ad por¬
tam ciuitatis. inuenerunt expec-¬
tantẽ oriam. & presbiteros ciuita¬
tis. Qui cum uidissent eam: stu¬
pentes mirati sunt nimis pulcri¬
tudinẽ eiꝰ. Nichil tamen interro¬

Expanded text:
abram suam et desceabram suam et descemum suam, abstulit a se cilicium, et exuit se vestimentis viduitatis suae, et lavit corpus suum, et unxit se myro optimo, et discriminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis jucunditatis suae, induitque sandalia pedibus suis; assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore omnium oculis appareret. Imposuit itaque abrae suae ascoperam vini, et vas olei, et polentam, t palatas et panes et caseum et profecta est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius nihil tamen interro
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ut gladio ꝓpͥo: eius suꝑbia am¬
putetur. Capiatur laqued ocłoꝵ
suoꝵ in me: & ꝑcuties eum ex labiis
caritatis meȩ. Da mͥ in animo con¬
stantiam: ut contempnam illum:
& uirtutẽ: ut euertam illũ. Erit
enim memoriale nominis tui. cũ
manus feminȩ deiecerit eũ. Non
enim in multitudine ẽ uirtus tua
dñe. neq in equoꝵ uirib uolun¬
tas tua. nec suꝑbi ab inicio placue¬
runt tibi. sed humiliũ & mansur.¬
toꝵ tibi semꝑ placuit dep̾catio.
Ds cęloꝵ. creator aquarum. & dñs
totius creaturȩ. exaudi me mise
ram dep̾cantem: ce de tua miscd̾ia
p̾sumentem. Memento dñe testa¬
menti tui: & da uerbum in ore meo.
& in corde meo consiliũ corrobora:
ut domꝰ tua in tua scĩficatione ꝑ¬
maneat. & om̃s gendes agnoscant
qm̃ tu es d̾s. & non ẽ alius preter
te. factum ẽ autẽ cum cessasset cla¬
mare ad dñm: surrexit de loco qͦ
iacuerat ꝓstrata dño. Uocauitꝙ

Expanded text:
Domine ut gladio proprio eius superbia amDomine ut gladio proprio eius superbia amputetur capiatur laqueo oculorum suorum in me et percuties eum ex labiis caritatis meae da mihi in animo constantiam ut contemnam illum et virtutem ut evertam illum erit enim memoriale nominis tui cum manus feminea deiecerit eum non enim in multitudine est virtus tua Domine neque in equorum viribus voluntas tua nec superbi ab initio placuerunt tibi sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio Deus caelorum creator aquarum et dominus totius creaturam deprecantem, et de tua misericordia praesumentem. Memento, Domine, testamenti tui, et da verbum in ore meo, et in corde meo consilium corrobora, ut domus tua in tua sanctificatione permaneat et omnes gentes agnoscant quoniam tu es Deus et non est alius praeter te factum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti pͥora. & illa post illa cogita¬
sti: & hoc factum ẽ qd ipse uolui¬
sti. Om̃s enim uiȩ tuȩ paratȩ st̃:
& tua iudicia in ꝓuidentia tua
posuisti. Respice castra assyrioꝵ
nunc: sicut tunc castra egyptioꝵ¬
uidere dignatus es: quando post
seruos tuos armat currebant.
confidentes in quadrigis & in eqͥ¬
tatu suo. & in multitudine bellato¬
rum. Sed aspexisti super castra
eoꝵ. & tenebrȩ fatigauerunt eos.
Tenuit pedes eoꝵ abyssus: & aquȩ
operuerunt eos. Sic fiant & isti
dñe qui confidunt in multitudine
sua. & in currib suis. & in contis.¬
& in scutis. & in sagittis suis. & lan¬
ceis głantur: & nesciunt quia tu
ipse es ḋs noster qui conteris bel¬
la ab inicio. & dñs nomen ẽ tibi.
Erige brachium tuũ sicut ab ini¬
cio: & allide uirtutẽ illoꝵ in uirtu¬
te tua. Cadat uirtus eoꝵ in ira¬
cundiam tuam: qui ꝓmittunt se
uiolare sc̃a tua. & polluere taber¬
naculum nominis tui: & deicere
gladio suo cornu altaris dui. fac

Expanded text:
itasti et hoc factum est quod ipse voluisti omnes enim viae tuae paratae sunt et tua iudicia in providentia tua posuisti respice castra Assyriorum nunc sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tous armati currebant confidentes in quadrigis et in equitatu suo et in multitudine bellatorum sed aspexisti super castra eorum et tenebrae fatigaverunt eos tenuit pedes eorum abyssus et aquae operuerunt eos sic fiant et isti Domine qui confidunt in multitudine sua et in corribus suis et in contis et in sagittis suis et in lanceis gloriantur et nesciunt quia tu ipse es Deus noster qui conteris bella ab initio et Dominus nomen est tibi erige brachium tuum sicut ab initio et adlide virtutem eorum in virtute tua cadat virtus eorum in iracundiam tuam qui promittunt se violare sancta tua et polluere tabernaculum honoris tui et deicere gladio suo cornu altaris tui fac
Abbreviated transcription (Latin):
sit autẽ in domo uiri sui:annos
centũ quinq. & dimisit abrã suã
liberam. Et defuncta ẽ ac sepulta
cũ uiro suo in bethulia. Lux̃q il¬
lam omĩs populus dieb septem.
In omni autem spacio uitȩ eius ñ
fuit qui ꝑturbaret isrł: & post mor¬
tem eius annis multis. Dies autẽ
uictoriȩ huius festiuitatis ab he¬
breis in numero dierũ scõꝵ accipi¬
tur. & colitur a uideis ex illo tẽpo¬
re usq inpresentẽ diem:¬

Expanded text:
sit autem in domo viri sui annos sit autem in domo viri sui annos centum quinque et dimisit abram suam liberam et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethuliam luxitque illam omnis populus diebus septem in omni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel et post mortem eius annis multis dies autem victoriae huius festivitatem ab Hebraeis in numero dierum sanctorum accepit et colitur a Iudaeis ex illo tempore usq
Abbreviated transcription (Latin):
timent te: magni erunt apud te
ꝑ omnia. ue genti insurgenti suꝑ
genus meũ. Dñs enim ommipoteis
uindicauit in eis: in die iudicii ui¬
sitabit illos. Dabit enim ignem
& uermes in carnes eoꝵ: ut urant᷑.
&e sentient usq in sempiternum.
Et factum ẽ post hec: omĩs popłs
post uictoriam uenit in hierłm
adorare dñm. & mox ut purifica¬
t sunt: optulerunt om̃s holocau¬
sta & uota. & repmissiones suas.
Porro iudith uniuersa uasa bellica
holofernis que dedit ill populus
&e conopeũ quod ipsa sustulerat:¬
obtulit in anathema obliuionis.
Erat aũ popłs iocundus scđm fa¬
ciem scõꝵ & per tres menses gaudi.¬
um huius uictoriȩ cȩlebratum ẽ
cum iudich. Post dies aũ illos:
unus quisq rediit in sua. & iudith
rior erat uniuersȩ terrȩ isrł. Erat¬
aũ uirtuti castitatis adiuncta: ita
ut ñ cognosceret uirum omnib
dieb uitȩ suȩ ex quo defunctus ẽ
manasses uir eius. Erat aũ dieb
festis ꝓcedens cũ gła magna. Man¬

Expanded text:
 magni erunt apud te prae omnia vae genti insurgenti super genus meum Dominus enim omnipotens vindicabit in eis in die iudicii visitabit illos dabit enim ignem et vermes in carnes eorum ut urantur et sentiant usque in sempiternum et factum est post haec omnis populus post victoriam venit ad Hierusalem adorare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et vota et repromissiones suas porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema oblivionis erat autem populus iucundus secundum faciem sanctorum et per tres menses gaudium huius victoriae celebratum est cum Iudith post dies autem illos unusquisque rediit in sua et Iudith rior erat universae terrae Isrtitatis adiuncta ita ut non cognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebus festis procedens cum gloria magna man
Abbreviated transcription (Latin):
dum ñ peccassent in conspectu
dei sui: erant cum illis bona. D̾s
enim illoꝵ: odit iniqͥtatẽ. Nam &e
ante hos annos cum recessissent
auia qͣm dederat illis d̾s ut am¬
bularent in ea: exterminati pliis
amultis nationib: & plurimi
eoꝵ captuii abducti sunt in terrã
ñ suam. Nuꝑ aũ reuersi ad dñm¬
dm̃ suum ex disꝑsione qua disꝑ¬
si fuerant. adunati sunt: & ascen¬
derunt montana hȩc omĩa. & ite¬
rum possident hierłm ubi sunt
si ẽ aliqua iniquitas eoꝵ in con¬
spectu dei eoꝵ: ascendamꝰ ad illo ᷤᷤ¬
qm̃ tradens tradet illos ḋs eoꝵ
tibi. & subiuigati erunt sub iugo
potentiȩ tuȩ. Si autẽ non ẽ offensio
populi huius coram deo suo: ñ po¬
terimus resistere illis: qm̃ d̃s eoꝵ
defendet illos. & erimꝰ in obꝓbriũ
uniuerse terrȩ. Et factum ẽ cũ ces¬
sasset loqui achior uerba hȩc: irati

Expanded text:
dum non peccarent in conspectu dum non peccarent in conspectu Dei sui erant cum illis bona Deus enim illorum odit iniquitatem nam et ante hos annos cum recessissent a via quam dederat illis Deus ut ambularent in eam exterminati sunt proeliis multis nationibus et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam nuper autem reversi ad Deum suum ex dispersione qua dispersi fuerant adunati sunt et ascenderunt montana haec omnia et iterum possident Hierusalem ubi sunt si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum ascendamus ad illos quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi et subiugati erunt sub iugo potentiae tuae si autem non est offensio populi huius coram Deo suo non poterimus resistere illis quoniam Deus eorum defendet illos et erimus in obprobrium universae terrae et factum est cum cess
Abbreviated transcription (Latin):
maneret uel unꝰ. qui factum poste¬
ris nunciaret. Egressi etiam mare
rubrũ: deserta syna montis occur¬
rerunt. in quib numqͣm homo
habitare potuit. uel filius hoĩs
reqͥeuit. Illic fontes amari obdul¬
cati sunt eis ad bibendum: & ꝑ
annos quadraginta annonam de
cęlo consecuti sunt. Ubicũꝙ ingres¬
ħ sunt sine arcu &e sagitta. & absꝙ:
scuto & gladio: ds eoꝵ pro eis pug¬
nauit. & uicit. Et ñ fuit qui insul¬
taret popło isti: nisi quando reces¬
sit a cultura dñi dei sui. Quotiens¬
cũq aũ preter ipsum dm̃ suũ alte¬
rum coluerunt: dati sunt in p̾dã.
& in gladiũ. & in obꝓbriũ. Quoti¬
enscumq aũ penituerunt se reces¬
sisse acultura dez sui: dedit eis ḋs
cęli uirtutẽ resistendi. Deniq cha¬
naneum regem. & iebuseum. & fe¬
rezeum. & ettheum. & eueũ. & a¬
morreũ. & om̃s potentes in esebon
ꝓstrauert̃. & terras eoꝵ oe ciuita¬
tes eoꝵ ipsi possederunt. Et usꝙ

Expanded text:
maneret vel unus qui factum postemaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret egressis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et vicit et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum et Hettheum et Eveum et Amorreum et omnes potentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque
Abbreviated transcription (Latin):
tes itaq cerimonias patrũ suoꝵ
que in multitudine deoꝵ erant:
unũ dm̃ cęl coluerunt. Qui & pre¬
cepit eis ut exirent inde: & habi¬
tarent in charram. Cumq coope¬
ruisset omnẽ terram fames: des¬
cenderunt in egyptum. Illicꝙ ꝑ
quadringentos annos sic multi.¬
plicati sunt: ut dinumerari eoꝵ
non posset exercitus. Cumꝙ gra¬
uasset eos rex egypti. atꝙ in edifi¬
cationib urbium suarum in luto
& latere subiugasset eos: clamaue¬
runt ad dm̃n suum. & ꝑcussit totã
terram egypti plagis uariis. Cũꝙ
eiecissent eos a se egyptii. & cessas¬
set plaga ab eis. & iterum uellẽt¬
eos capere. & ad suum seruitium
reuocare: fugientib his. d̾s celi
mare aperuit. ita ut hinc inde
aquȩ quasi muri solidarent᷑. & isti
pede sicco fundum maris ꝑambu¬
lando transirent. In quo loco dun
ĩnumerabilis exercitꝰ egiptioꝵ eõ psẽ¬
retur: ita aquis cooꝑtus ẽ. ut ñ re¬

Expanded text:
tes itaque caeremonias patrum suorum, tes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant unum Deum caeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Charam cumque cooperuisset omnem terram fames descenderunt in Aegyptum illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt ut dinumerari eorum non possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non re
Abbreviated transcription (Latin):
suum isrł. Nunciatũꝙ ẽ holoferni
pͥncipi militiȩ assyrioꝵ. qd filii isrł
preparassent se ad resistendum. ac
montiũ itinera conclusissent: & fu¬
rore nimio exarsit iracundia mag¬
na. uocauitq om̃s pͥncipes moab
& duces ammon: & dixit eis. Diq¬
te mͥ quis sit populus iste qui mon¬
tana obsidet. aut quȩ & quales &
quantȩ sint ciuitates eoꝵ. que etiã
sit uirtus eoꝵ. aut que sit multitu¬
do eoꝵ. uel qͥs rex militiȩ illoꝵ. Qua¬
re pre omnib qui habitant in ori¬
ente isti condempserunt & ñ exie¬
runt in obuiam nobis: ut suscipe¬
rent nos cum pace:Tunc achior
dux omniũ filioꝵ ammon: respon¬
dens ait. Si digneris audire dñe
m̃s: dicam ueritatẽ in conspectu
tuo de popło isto qui in montaniꝰ
habitat. & ñ egrediet᷑ uerbũ fal¬
sum ex ore meo. Popłs iste: ex pro¬
genie chaldeoꝵ est. Hic pͥmum in
mesopotamia habitauit. qm̃ no¬
luerunt sequi deos patrũ suoꝵ
qͥ erant in terra chaldeoꝵ. Deseren¬

Expanded text:
Cap. V. Nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales, et quantae sint civitates eorum: quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex prgenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deseren
Abbreviated transcription (Latin):
fratres qm̃ uos qui estis presbit̾
inpopło dei: ex uobis pendet ani¬
ma illoꝵ. ad eloqͥum ur̃m corda
eoꝵ erigite. ut memores sint quia
temptati sunt patres nr̃i. ut ꝓba¬
rentur si uere colerent dm̃ suum.
Memores ẽe debent quom pater
noster abraham temptatus est:
& ꝑ multas tͥbulationeᷤ ꝓbatꝰ ch̃ami¬
cus effectus ẽ. Sic ysaac. sic iacob.
sic moyses. & om̃s qui placuert̃ d̾o:

Expanded text:
fratres, quoniam vos qui estis presbiteri in populo Dei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Isaac, sic Iacob, sic Moys
Abbreviated transcription (Latin):
omnia sata. om̃sq arbores ac ui¬
neas fecit incidi. Et cecidit timor
u̾sarũ urbiũ ⁊ ꝓuiciarũ reges acpͥnci¬
natio tua circa nos. Melius ẽ enĩ
ut uiuentes seruiamꝰ nabuchodo¬
nosor regi magno. & subdit simus
tibi: quam morientes cũ interitu
nr̃o ipsi seruitutis nr̃e dampna
patiamur. Omĩs ciuitas nr̃a. oĩsꝙ
possessio. om̃s colles. & montes
& campi. armenta boum. greges

Expanded text:
omnia sata, omnesque arbores et viomnia sata, omnesque arbores et vineas fecit incidi: et cecidit timor versarum urbium ac provinciarum reges ac princinatio tua circa nos: melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur. Omnis civitas nostra, omnisque possessio, omnes montes, et colles, et campi, et armenta boum, gregesque
Abbreviated transcription (Latin):
syria in transitu suo parari consti¬
tuit. aurum uͦ & argentũ de do¬
mo regis assumpsit: multũ nimis.
Et ꝓfectus ẽ ipse & omĩs exercitus
cum quadrigis & equitib & sa
gittariis: qui cooꝑuerunt faciem
terrȩ sicut locustȩ. Cumq ꝑtran¬
sissẽt fines assyrioꝵ: uenit ad mag¬
nos mondes ange qui sunt asini¬
stro ciliciȩ. Ascenditq omnia ca¬
stella eoꝵ: & optinuit omnẽ mu¬
nitionẽ. Effregit aũ ciuitatẽ oppi¬
natissimam melochi: predauitꝙ
& ad austrum terra celeon. Et tran¬
siit eufraten: & uenit ad mesopo¬
tamiam. & fregit om̃s ciuitates ex¬
celsas que erant ibi. a torrente
mambre: usq quo ꝑueniat᷑ ad
mare. Et occupauit terminos eiꝰ
acilicia usq ad fines iafeth: qui
sunt ad austrum. Abduxitꝙ õs
filios madian: ac p̾dauit omnem
locupletationem eoꝵ. om̃sq re¬
sistentes occidit in ore gladii. Et
post hȩc descendit in campos da¬
masci in dieb messis: & succendit

Expanded text:
Syria in transitu suo parari constiSyria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum qgittariis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitquet ad austrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam: et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usque ad fines Japheth, qui sunt ad austrum. Abduxitque omnes filios Madian, et praedavit omnem locupletationem eorum, omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii. Et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis, et succendit
Abbreviated transcription (Latin):
in domo nabuchodonosor regis
assyrioꝵ ut defenderet se. Uoca¬
uit̾q om̃s maiores om̃sꝙ duces
bellatores suos: & habuit cum eis
mysterium consilii sui. Dixitq co¬
gitationem suam in eo ẽẽ: ut omnẽ
terram suo subiugaret imꝑio. Qd̃
dictum cum placuisset omnibus:
uocauit nabuchodonosor rex olo¬
fernem pͥncipem militiȩ suȩ: et
dixit ei. Egredere aduersum om¬
ne regnum occidentis: & contͣ eos
precipue qui contempserunt im-¬
ꝑium meum. Non parcet oculus
tuus ulli regno: omnẽq urbẽ mu¬
nitam subiugabis mͥ. Tunc olo¬
fernes uocauit duces & magistra¬
tus uirtutis assyrioꝵ: & dinume¬
rauit uiros in expeditione sicut
p̾cepit ei rex. centum uiginti mi¬
lia peditum pugnatoꝵ. & equites
sagitarios duodecim milia. Om¬
nemq expeditionẽ suam fecit pre¬
ire multitudine innumerabilium
cameloꝵ: cum his qui exercitibus
sufficerent copiose.Boum quoꝙ
armenta. gregesq ouiũ: quoꝵ ñ
erat numerus. frumentũ ex omni

Expanded text:
nosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit egredere adversum omne regnum occidentis et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum non parcet oculus meus ulli regno omnemque urbem munitam subiugabis mihi tunc Holofernis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
eius fusis lacrimis postulemꝰ. Non
enim quas homo d̾s sic cõminabi¬
tur: neq sicut filius hoĩs ad iracun¬
diam inflammabitur. Et ideo hu¬
miliemꝰ illi animas nr̃as: & in sp̃u
constituti humiliato seruientes
ill. dicamꝰ flentes dño. ut scd̾m
uoluntatẽ suam: sic faciat nob̾cũ
miscdłiam suam. ut sicut conturba¬
tum ẽ cor nr̃m in suꝑbia eoꝵ: ita
nr̃oꝵ. qͥ dereliquerunt dñm dm̃¬
suum. & adorauert̃ deos alienos.
pro quo scelere dat sunt in gladi¬
um. & in rapinam. & in confusio¬
nẽ inimicis suis. Nos aũ alterum
dm̃ nescimꝰ preter ipsum. Expecte¬
mus humiles consolationem eiꝰ:
& exquiret sanguinẽ nr̃m de af¬
flictionib inimicoꝵ nr̃oꝵ. Et hu¬
miliabit om̃s gentes quecũꝙ in

Expanded text:
fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum, ita nostrorum, qui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos, pro quo scelere dati sunt in gladium, et in rapinam, et in confusionem inimicis suis: nos autem alterum Deum nescimus praeter ipsum: exspectemus humiles consolationem ejus, et exquiret sanguinem nostrum de afflictionibus inimicorum nostrorum, et humiliabit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
duodecimo regni sui: nabuchodo¬
nosor rex assyrioꝵ qui regnabat
in niniue ciuitate magna pugna¬
uit contra arfaxat: &e optinuit eũ
in campo magno qui appellatur
ragau. circa eufraten & tygrin. &
yadasan in campo erioch regis
elycoꝵ. Tunc exaltatum ẽ regnum
nabuchodonosor: & cor eius eleua¬
tum ẽ. Et misit ad om̃s qui habi¬
tabant in silicia & damasco &e liba¬
no. & ad gentes que sunt in carme¬

Expanded text:
duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano
Abbreviated transcription (Latin):
rex me¬
dorum
subiu¬
rat
multas gentes imꝑio suo: &r ipse
edificauit ciuitatẽ potentissimam
quam appellauit egbathanis. Ex
lapidib quadratis & sectis fecit mu¬
ros eius: in altitudine cubitorum
septuaginta. & in latitudine cubi¬
toꝵ triginta. Turres uͦ eiꝰ: posuit.
in altitudine cubitoꝵ centũ. Per
quadrum uͦ earum: latus utrũq
uicenoꝵ pedum spacio tendebat᷑.¬

Expanded text:
rex Medorum subjurat multas gentes imperio suo, et ipse aedificavit civitatem potentissimam, quam appellavit Ecbatanis, ex lapidibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebat
Abbreviated transcription (Latin):
dieb uitȩ suȩ preter sabbata. & ne¬
omeniam. & festa domus isrł. Prat
aũ elegandi aspectu nimis. Cui
uir suus reliquerat diuitias mul¬
tas &e familiam copiosam. ac pos¬
sessiones armentis boum. & gre¬
gib ouiũ plenas. Et erat hȩc in
omnib famosissima. qm̃ timebat
dm̃ ualde: nec erat qui loqueret᷑
de illa uerbũ malum. Hȩc itaq
cum audisset qm̃ orias ꝓmisisset
qd̾ transacto quinto die traderet
ciuitatẽ: misit ad presbiteros cha¬
bri & charmin. & uenerunt ad illã
Et dixit illis. Quod est hoc uerbũ
in quo consensit orias ut tradat
ciuitatẽ assyriis: suntra qͥnq dies
ñ uenerit uobis adiutorium: Et
qui estis uos qui temptatis dñm
Nlon ẽ iste sermo qui miscdiam ꝓ¬
uocet: sed pociꝰ qui iram excitet.
& furorem accendat. Posiustis uo
tempus miserationis dñi: & in
arbitrium ur̃m diem constitust

Expanded text:
diebus vitae suae praeter sabbata et nediebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqueretur de illa verbum malum hcum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum, diem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
sitan enim indignationẽ suam ab.¬
scidet: &e dabit głam nomini suo.
Si aũ transactis quinq dieb ñ ue¬
nerit adiutoriũ: faciemꝰ hȩc uerba
que locuq estis. Et factum ẽ
cũ audisset hȩc uerbã iudith uidua¬
que erat filia merari. filii idox. filii
ioseph. filii orie. filii elai. filii iam¬
nor. filii gedeon. filii rapham. filii
aritob. filii melchiȩ. filii enam. filii
nathaniȩ. filii salathiel filii syme¬
on filii ruben: & uir eꝰ fuit manas¬
ses qui mortuus ẽ in dieb messis
hordeariȩ. Instabat enim suꝑ alli¬
gantes manipulos in campo:&ue¬
nit estus suꝑ caput eiꝰ. & mortuus
ẽ in bethuilia ciuitate sua: & sepul¬
tus ẽ illic cũ patrib suis. Erat aũ
iudith relicta eiꝰ uidua:. iam annis
trib. & mensib sex. Et in suꝑiorib
domꝰ suȩ: fecit sͥ secretũ cenaculũ
in quo cum puellis suis clausame¬
rabatur. Et habens suꝑ lumbos
suos cilicium: ieuinabat omnib

Expanded text:
sitan enim indignationem suam absitan enim indignationem suam abscidet et dat gloriam nomini suo si autem transactis quinque diebus non venerit adiutorium faciemus haec verba quae locuti estis et factum est cum audisset haec quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius, et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideamꝰ uxores nr̃as. & infanteᷤᷤ
nr̃os mori ante oculos nr̃os. Con¬
testam᷑ hodie cȩlum & terram & de¬
um patrum nr̃oꝵ qui ulciscit᷑ nos
scd̃m peccata nr̃a. ut iam tradatis
ciuitatẽ in manu milidiȩ holofer¬
nis. & sit finis noster breuis in ore
gladii: qui longior efficit᷑ in aridi¬
tate sitis. Et cum hec dixissent:
factus ẽ fletus & ululatus magnꝰ
in ȩccł̃ia magna omnib: & ꝑ mul
tas horas una uoce clamauerunt
ad dm̃ dicentes. Peccauimꝰ cũ patͥ¬
bus nr̃is: iniuste egimus. iniquita¬
tẽ fecimꝰ. Tu quia pius es: miserere
nr̃i. aut in tuo flagello uindica mi¬
qͥtates nr̃as. & noli tradere confiten¬
tes te popło qui ignorat te: ut ñ chi¬
cant inter gentes ubi ẽ d̾s eoꝵ. Et
cum fatigati his clamorib &e his
fletib lassat siluissent: exsurgens
orias infusus lacͥmis dixit. Equo
animo estote fr̃s: & hos quinꝙ: di¬
es expectemꝰ a dño miscdiam. For¬

Expanded text:
cum viderimus uxores nostras, et infantes cum viderimus uxores nostras, et infantes nostros, mori ante oculos nostros. Contestamur hodie coelum et terram, et Deum patrum nostrorum, qui ulciscitur nos secundum peccata nostra, ut jam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit finis noster brevis in ore gladii, qui longior efficitur in ariditate sitis. Et cum haec dixissent, factus est fletus et ululatus magnus in ecoce clamaverunt ad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrimis dixit aequo animo estote fratres et hos quinque dies expectemus a Domino misericordiam for
Abbreviated transcription (Latin):
Et placuerunt uerba hȩc coram
holoferne. & coram omnib satel.¬
litib eiꝰ: & constituit ꝑ gyrũ cen¬
tenarios per singłos fontes.Cũꝙ:
ista custodia ꝑ dies uginti fuis¬
set expleta: defecerunt cisternȩ
& collectiones aquarum omnib
habitantib in bethuliam. ita ut
ñ eet intra ciuitatẽ unde satiarent᷑
uel una die: qm̃ ad mensurã da¬
batur popłis aqua cotidie. Tunc
adoriam congregati om̃s uiri fe¬
mineꝙ iuuenes & paruuli: simul
om̃s una uoce dixerunt. Iudicet
d̾s inter nos & te: qm̃ fecist in nos
mala. nolentes loqui pacifice cũ
assyriis. & ꝓpter hoc uendidit
nos d̾s in manib eoꝵ: oe ideo ñ ẽ
qui adiuuet cũ ꝓsternam᷑ ante
oculos eoꝵ in sit. & ꝑditione mag¬
na. Et nunc congregate uniu̾sos
qui in ciuitate sunt: ut sponte¬
nos tradamꝰ om̃s popħ holofer¬
NI. Melius ẽ enim ut captuii bene¬
dicamꝰ dñm uiuentes: quam mo¬
riam᷑. & simꝰ obꝓbriũ omni carni.

Expanded text:
et placuerunt verba haec coram et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est qui adiuvet cum prosteoculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut sponte tradamus nos omnes populo Holofernis. Melius est enim ut captivi benedicamus Dominum, viventes, quam moriamur, et simus opprobrium omni carni,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem illoꝵ prostrauerunt se suꝑ
terram mittentes cinerẽ suꝑ capi¬
ta sua. unanimes orantes. ut d̾s
arma sua bellica: sederunt ꝑ loca
que angusti itineris tramitẽ di¬
Porro holofernes dum circuiret
ꝑ gyrum: repperit qd̃ fons qͥ in¬
fluebat aquȩ ductum illoꝵ apar¬
te australi extra ciuitatẽ dirige¬
ret: incidi precepit aquȩ ductum
eoꝵ. Erant tamen ñ longe a mu¬
ris fontes: ex quib furtim uide¬
bantur haurire aquam ad refo-¬
cillandum pocius: quã ad potan¬
dum. Sed filii ammon &r moab
accesserunt ad holofernẽ. dicẽtes.
filii isrł non in lancea nec in sagitta
confidunt: sed montes defendunt
illos & muniunt illos colles in p̾¬
cipitio constitut. Ut gͦ sine congres¬
sione pugnȩ possis suꝑare eos: po¬
ne custodes fontium ut ñ hauri-
ant ex eis. & sine gladio interfici¬
es eos. Uel certe fatigati tradent
ciuitatẽ suam: quam putant mos¬
tib suꝑpositam suꝑari ñ posse.

Expanded text:
dinem illorum, prostraverunt se super dinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes, ut Deusarma sua bellica, sederunt per loca, quae ad angusti itineris tramitem diPorro Holofernes, dum circuit per gyrum, reperit quod fons, qui influebat, aquae ductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret: et incidi praecepit aquae ductum illorum. Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbantur haurire aquam, ad refocillandum potius quam ad potandum. Sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem, dicentes: Filii Israel, non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt illos, et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
lias. finito itaq fletu. & per totũ
consolat sunt achior dicentes.
Ds̃ patrum nr̃oꝵ cuiꝰ tu uirtutẽ
predicasti: ipse tibi hanc dabit ui¬
cissitudinem: ut eoꝵ magis tu inte¬
ritum uideas. Cum uero dñs d̾s
noster dederit hanc libertatẽ ser¬
uis suis: sit & tecum d̾s in medio
nr̃i sicut placuerit tibi. ita ut cũ
orias finito concilio: suscepit eũ
in domũ suam: & fecit cenam mag¬
nam. Et uocatis omnib presbite¬
ris simul: expleto ieuinio refece
altero die p̾cepit exercitib suis: ut
ascenderent contra bethuiliam.
Erant aũ pedites bellatoꝵ centum
uginti milia. & equites uiginti
duo milia: preter preparationes
captiuitas. ce adducti fuerant de
ꝓuinciis & urbib uniu̾sȩ iuuen¬
tutis. Om̃s pariter parauerunt
se ad pugnam contra filios isrł:
& uenerunt ꝑ crepidinem mongᷤᷤ
im. a loco qui dicitur belma usq
ad celmon qui ẽ contra esdrelon.
filii aũ isrł ut uiderunt multitu¬

Expanded text:
lias. Finito itaque fletu, et per totam lias. Finito itaque fletu, et per totam consolati sunt Achior, dicentes: Deus patrum nostrorum, cujus tu virtutem praedicasti, ipse tibi hanc dabit vicissitudinem, ut eorum magis tu interitum videas. Cum vero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis, sit et tecum Deus in medio nostri: ut sicut placuerit tibi, ita cum tui. Tunc Ozias, finito consilio, suscepit eum in domum suam, et fecit ei coenam magnam. Et vocatis omnibus presbyteris, simul expleto jejunio refeceraltera die praecepit exercitibus suis, ut ascenderent contra Bethuliam. Erant autem pedites bellatorum centum viginti millia, et equites viginti duo millia, praeter praeparationes captivitas et adducti fuerant de provinciis et urbibus universae iuventutis omnes pariter paraverunt se ad pugnam contra filios Israhel et venerunt per crepidinem montis in, a loco qui dicitur Bolma, usque ad Chelmon qui est contra Esdrelon. Filii autem Israel ut viderunt multitu