comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vecdubium quin salteriaeuocentur perdoctrinȩ uirtutem. quis aliendiofficium
susceperunt ad condiendas fidelium mentes. & corpora a & neuitae uerbo eruditionis
seruanda. Vndenecesseest audiant temerarii absq ullo falsitatis emolumepto
hoc inlocoquam terribilis euanescentibus indoctrina sacriofficii sententia condudit᷑
Adnihilum inquitual& ultra. nisiut mitta tur foras. & conculc&ur ab homi¬
nibus. Foras autem extraecclesiam uel forte extraofficium docendi. quia sapo¬
rem Nonr&inuit gratiaemittendum significat. Quiasiuera conparatio salis
secundum generissui naturam pensatur. rogorem emolliend inulla man& argu¬
mentatio eoquod sieuanuerit a sapore. nullisusib ulterius aptus esse conuincitur
Sedutrum deuita doctoris ansolum exdoctrina uelsimul deutroq dicatur. nonte¬
mere iudicandumputo. Presertimcuma libidictum sit. supercathedrã morsi

Expanded text:
Nec dubium quin sal terrae vocentur per doctrinae virtutem, qui saliendi officium Nec dubium quin sal terrae vocentur per doctrinae virtutem, qui saliendi officium susceperunt ad condiendas fidelium mentes, et corpora aeternae vitae verbo eruditionis servanda. Unde necesse est ut audiant temerarii, absque ullo falsitatis emolumento, hoc in loco quam terribilis evanescentibus in doctrina sacri officii sententia concluditur. Ad nihilum, inquit, valet ultra, nisi ut mittatur foras, et conculcetur ab hominibus. Foras autem extra Ecclesiam, vel forte extra officium docendi, quia saporem non retinuit gratiae, mittendum significat. Quia, si vera comparatio salis secundum generis sui naturam pensatur, rigorem emolliendi, nula manet argumentatio, eo quod, si evanuerit a sapore nullis usibus ulterius aptus esse convincitur. Sed utrum de vita doctoris, an solum de doctrina, vel simul de utroque dicatur, non temere judicandum puto. Praesertim, cum alibi dictum sit: Super cathedram Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
Docebat autem inquam eosdicens. beati pauperesspũ & c&era quaesecuntur: Nec¬
non & uos estissalterrae & lux mundi Seuad informationem eorum qui credituri erap̃.
beatieritiscumuosper secuti fuerint & dixerint omnemalum Omneitaq malum cũ
dicit: Simuluniuersamalignantium conprehendit generauerborum. Quod sisal
euanuerit inquosali&ur : Acsia pestedicat. Si doctor errauerit a quouis doctoreemeꝵ¬
dabitur : Vosestisinquit sal terrae. Quod siuos m&utem poralium aut concupis¬
centiarum rerum affectu omiseritis saporem sapientiȩ. quierunt perquos uestrȩfatuita¬
tis insipientia &uitiorumerror auseratur . et notandum quod huius sententiae
propositio quasi solis a postolis dirigitur. Sequens autem ad sumptio decunctis
quimagisteridaensentur nomine cõminatur & in finedeuniuersis conduditur

Expanded text:
Docebat autem, inquam, eos dicens: Beati pauperes spiritu, et caetera quae sequuntur. NecDocebat autem, inquam, eos dicens: Beati pauperes spiritu, et caetera quae sequuntur. Necnon et: Vos estis sal terrae et lux mundi; seu ad informationem eorum qui credituri erant: Beati eritis cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum. Omne itaque malum cum dicit, simul universa malignantium comprehendit genera verborum. Quod si sal evanuerit, in quo salietur? Ac si aperte dicatur, si doctor erraverit, a quo doctore emendabitur? Vos estis, inquit, sal terrae. Quod si vos metu temporalium rerum aut concupiscentiarum affectu, omiseritis saporem sapientiae, qui erunt per quos vestrae fatuitatis insipientia 257 et vitiorum error auferatur? Et notandum quod hujus sententiae propositio quasi solis apostolis dirigitur; sequens autem assumptio de cunctis qui magisterii censentur nomine, pronuntiatur, et in fine de universis concluditur.
Abbreviated transcription (Latin):
liendas casdat acsidoctrina apostolorum. Quicquidenim sale conditur conficien¬
docar& sanguine & putredinem purgat. Ubi autem peccaticorruptio saledesiccatur
sapientiȩ: uermes nondemoliuntur. nec sa porinfatuatur Utigitur crbus
non est aptus ad comedendum nisis ale condiatur. Ita sermo utilis nonerit ad disci¬
plinam siapostolicȩsapientiȩ non habuerit documentum. Hincquippedictũ est
in leuitico. Neauferas sal foederisditui deomnis acrificiotuo. Necnon & inomni
sacrificio sal offeres Uidelic& i nomnimunere. ut quodcumq docueris aut
corexeris. In quocumq ꝓpositiouersatus fueris. Apostolicam sapientiam &imitationẽ
semperhabcas: Igitur quantum adeloquentiam ex pectat latinitatis. istesententiarũ
cla sulcuidentur adeumpenderelocum ubidicit. ut sit plena oratio docebat eosdicens

Expanded text:
liendas eas data est doctrina apostolorum. Quidquid enim sale conditur conficienliendas eas data est doctrina apostolorum. Quidquid enim sale conditur conficiendo caret sanguine et putredinem purgat. Ubi autem peccati corruptio sale desiccatur sapientiae, vermes non demoliuntur, nec sapor infatuatur. Ut igitur cibus non est aptus ad comedendum, nisi sale condiatur: ita sermo utilis non erit ad disciplinam, si apostolicae sapientiae non habuerit documentum. Hinc quippe dictum est in Levitico: Ne auferas sal foederis Dei tui de omni sacrificio tuo, nec non et in omni sacrificio sal offeres . Videlicet in omni munere, ut quodcunque docueris aut correxeris, in quocunque proposito versatus fueris, apostolicam sapientiam et imitationem semper habeas. Igitur quantum ad eloquentiam spectat Latinitatis, istae sententiarum clausulae videntur ad eum pendere locum ubi dicit, ut sit plena oratio: Docebat eos dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
mundihuius quidestruuntur. Sedloquimurdi sapientiam in mrsterio abs¬
conditam quam predestinauit antesaecula ad gloriam nostram. Necitaq mirũ
sieossapientiam uoluit appellari. qui&dii & lux sunt uocati. Equidem ponsubs¬
tantialiter. sed ꝑgratiammultis huiusmodi nominibus sublimati Sal terrae
idest sapientiam eosdicit propterdonum sp̃ssci ex quo sunt ueresapientiȩ pasticipes
facti. Et siquȩrendaest propri& asdictorũ. aquac & ignis quibus duob sal confi¬
&aquam. & induxistinos in refrigerium. Acsipatenterdicat. Uos estissal
terrae : quia exaqua sp̃ssci quamego dediuobis. & ign&ribulationis inunum sapi¬
entiȩsaporem concr&i. uelcesteperaquam baptis : mi &ignem caritatis renati.
ad condimentum terrenarummentium datiestis Terrenarũ enimmentium
insipientia quia terram sectantur cruentat animas.  Idcircosalis officio ad sa¬

Expanded text:
mundi hujus qui destruuntur, sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absmundi hujus qui destruuntur, sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinavit 256 ante saecula ad gloriam nostram. Nec itaque mirum, si eos sapientiam voluit appellari, qui et dii et lux sunt vocati: equidem non substantialiter, sed per gratiam, multis hujusmodi nominibus sublimati. Sal terrae, id est, sapientiam eos dicit, propter donum Spiritus sancti, ex quo sunt verae sapientiae participes facti. Et si quaerenda est proprietas dictorum, aquae et ignis, quibus duobus sal confiet aquam, et induxisti nos in refrigerium. Ac si patenter dicat: vos estis sal terrae, quia ex aqua Spiritus sancti, quam ego dedi vobis, et igne tribulationis, in unum sapientiae saporem concreti. Vel certe per aquam baptismi et ignem charitatis renati ad condimentum terrenarum mentium dati estis. Terrenarum enim mentium insipientia, quia terram sectantur, cruentat animas. Idcirco salis officio ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
Quibustamen tuncrectegaudere & exultare iub&. Siexterius haec omnia ꝓptei
ueritatis conscie uberius poll&. Dequib ꝓph&a. Omnis gloria eius filia erogis
abintus. Undelic& extrinsecus persecutiones & aliaquȩq sȩuiant. Nobis tamen
gaudere conuenio quib merces incelestibus copiosa seruatur. E
superiores mundi pastesdici arbitror. neq in rebus uolubilib: sed inspiritalibus firma¬
mentis quoq ubinulla corruptiodominatur.  De quib ꝓfecto caelis paulusaiebat
dicens. nostraautem conuersatio inçelis est. Despiritalib itaq bonis gaudere & ecc
semperlucra sectari. Nonsolum in eisdem thesaurizare. uerum iam conuersariẽ.
quia ubi thesaurus. ibi& cornostrumerit. UOSESTIS. SALTERRAE
Sal utique prosapientia figurate accipitur. Dequapaulus. Sapientiam inquit
loquimur inter perfectos. Sapientiam autem nonhuiusmundi. Neq principũ

Expanded text:
Quibus tamen tunc recte gaudere et exsultare jubet, si exterius haec omnia propteQuibus tamen tunc recte gaudere et exsultare jubet, si exterius haec omnia propteveritatis conscia uberius pollet. De quibus Propheta: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Unde licet extrinsecus persecutiones et alia quaeque saeviant, nobis tamen gaudere convenit, quibus merces in coelestibus copiosa servatur. Etsuperiores mundi partes dici arbitror, neque in rebus volubilibus, sed in spiritalibus firmamentis quoque ubi nulla corruptio dominatur. De quibus profecto coelis Paulus aiebat, dicens: Nostra autem conversatio in coelis est . De spiritalibus itaque bonis gaudere, et ea semper lucra sectari, non solum in eisdem thesaurizare, verum etiam jam conversari est; quia ubi thesaurus, ibi et cor vestrum erit. Vos estis sal terrae. Sal utique pro sapientia figurate accipitur. De qua Paulus: Sapientiam, inquit, loquimur inter perfectos . Sapientiam autem, non hujus mundi, neque principium
Abbreviated transcription (Latin):
ut tanto facilius tolerent quodminatur. quanto felicius cognouerint. ꝑhaec se ad
asernapuenturosgaudia quaȩꝓmitat. Siceniminquit persecutisunt & ꝓph&as
quierant anteuos. Acsi patenterdicat. Eorum exempla uos in uitenit. quia
sicut ueritas est meumilli ꝓnuntiantes aduentum proiustitia sunt perempti
IDcirco uos minime dubitare potestis mesequi ꝑ labores ad gloriam. Dumcosquorũ ꝓphe¬
tias ꝓbatis inmeimpl&as cernitis ant& riumphum passionis deuotos acfideles sincex¬
emplo sus eubuisse in mortem. Hacciuxta exemplaria priorum dicta sint
E& crum nostra interpr&atio. beatiestis inquit cummaledixerint uobis & ꝑsecuti
uos fuerint &dixerint omnemalum aduersumuos mentientes propterme
Inquibus nimirum uerbis eademuidentur significari. presertim cum maledieta
excordis odiofiant. & persecutio unacumuariis suppliciis uitã a corpore expellant

Expanded text:
ut tanto facilius tolerent quod minatur, quanto felicius cognoverint, per haec se ad ut tanto facilius tolerent quod minatur, quanto felicius cognoverint, per haec se ad aeterna perventuros gaudia quae promittit. Sic enim, inquit, persecuti sunt et prophetas qui erant ante vos. Ac si patenter dicat, eorum exempla vos invitant; quia, sicut veritas est, meum illi pronuntiantes adventum pro justitia sunt perempti. Idcirco vos minime dubitare potestis me sequi per labores ad gloriam, dum eos quorum prophetias probatis in me impletas, cernitis ante triumphum passionis devotos ac fideles sine exemplo succubuisse in mortem. Haec juxta exemplaria priorum dicta sint; caeterum nostra interpretatio. Beati estis, inquit, cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter me. In quibus nimirum verbis, eadem videntur significari; praesertim cum maledicta ex cordis odio fiant, et persecutio una cum variis suppliciis vitam a corpore expellat.
Abbreviated transcription (Latin):
dibus tota aduersantium hominum crudelitas designatur. Sed habenit istȩ
pastes singulȩ quib: conficiantur rursus suȩ fraudis membra Vndeexpulsio
recteduob modis accipitur Scilic&. dumauta consortio ciuium interdum
aliquis cuminiuria segregatur. autdumuita presenssuis sedibus pulsa caro morteper¬
imnetus cuni uotamen facto. pullidubium ꝓiustitia quodmelius mortua uiuat
bcontra illicaldmniantes iurementiri dicuntur. Sinosiustitiam sectantes ꝓxpõ
dcuiotepatimur : & lioquin reatusui poenamlure quisq culpis exigentibusdam nat᷑
Hincest quod gauderepatientibus & exultare ꝓiustitiamon&. quia conscientia
testis & fida deuotio nihil aliud requirit quam iustitiȩculmeꝵ Undeꝓfecto quod
supra regnumcȩlorum hiccopiosa incelestibus merces futura signatur.
Sedneforte quoddicit duriusaudiatur. temperat exemplo prius passionis rigorẽ.

Expanded text:
dibus tota adversantium hominum crudelitas designatur. Sed habent istae dibus tota adversantium hominum crudelitas designatur. Sed habent istae partes singulae quibus conficiantur rursus suae fraudis membra. Unde expulsio recte duobus modis accipitur; scilicet dum aut a consortio civium interdum aliquis cum injuria segregatur, aut dum vita praesens suis sedibus pulsa, caro morte perimitur. Quo tamen facto, nulli dubium pro justitia, quod melius mortua vivat. Econtra illi calumniantes jure mentiri dicuntur, si nos justitiam sectantes pro Christo devote patimur. Alioquin reatus sui poenam luit quisquis culpis exigentibus damnatur. Hinc est quod gaudere patientibus, et exsultare pro justitia monet; quia conscientia testis et fida devotio nihil aliud requirit quam justitiae culmen. Unde profecto, quod supra regnum coelorum, hic 255 copiosa in coelestibus merces futura signatur. Sed ne forte quod dicit durius audiatur, temperat exemplo prius passionis rigorem:
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur hacdecausa hasocto uid&ur gradatimpriusenumerasse. postea uero
figuratarum species significanter readsumpsisse. Undesecundum
antiquam translationem. beatiesti sinquit cumuosoderint homines. & dixerint
aduersumuosomniamala. & expulerintuos. Quib ꝓfecto uerbis pat& quoddico
quonihil aliud inhisquã uirtus octauȩ beatitudinis latius recapitulatur. et per¬
secutionum pastes ꝓiustita plenius exsecuntur. Nam supra generaliter abso¬
lute omnib: illadicuntur. Hic uerospecialiter apostolos eorumq sequaces pro
sis ꝓxpõconueniunt patientibus. In quanimirum sententia ex quib una ec¬
clesiarum pressura continuatur. tria ꝑsecutionum genera designantur:
Quia aut cordis odiopersecuntur bonos iniqui. autmaledicis dibaniant uerbis.
aut quod scdestius est. factispelluntur malignis. In his quippe sceleratorum gra¬

Expanded text:
Igitur hac de causa has octo videtur gradatim prius enumerasse, postea vero Igitur hac de causa has octo videtur gradatim prius enumerasse, postea vero figuratarum species significanter reassumpsisse. Unde, secundum antiquam translationem: Beati estis, inquit, cum vos oderint omnes homines, et dixerint adversum vos omnia mala, et expulerint vos. Quibus profecto verbis patet quod dico, quod nihil aliud in his, quam virtus octavae beatitudinis latius recapitulatur, et persecutionum partes pro justitia plenius exponuntur. Nam supra generaliter absolute omnibus illa dicuntur, hic vero specialiter apostolos eorum sequaces pro c universis pro Christo conveniunt patientibus. In qua nimirum sententia, ex quibus una Ecclesiarum pressura continuatur, tria persecutionum genera designantur; quia aut cordis odio persequuntur bonos iniqui, aut maledicis dilaniant verbis, aut quod scelestius est, factis pelluntur malignis. In his quippe sceleratorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qui obscurius paucis uerbis pluraconduserat. rursus ꝑsonis acnegotiis congruentia
latius exponit. ut singulissingulas sententiarum pastes edi: serat & coapt&
Proponit enimprius inutriusq legis oraculo sententiarum genera. uerbis pau¬
cis conclusa. Nimirum quiaspecies rerum. quam sȩpe uimminuit generis
deinde illa sapienter diuidit in pastes. quõ diuisio in causis difficillimis ad capescon¬
dum plurimumual&. Vnde prudens auditordeuotus perpendat. quod
simul in pauciscollectũ fortius acmirabiliu suig&. deinde sparsim numero siora
singulis rebusspecialius ad tributa intellegat. Et quod suiꝓposito congrue¬
reuiderit inparte. fidelisaccipiat in toto. uelut sibi clarius reseratum:
Neautspecierum uari&as uimsummamq beatitudinũ extenu&. Aut simul
compositẽc moralium intellegentiam sentiendi obscuritas confundat

Expanded text:
Sed qui obscurius paucis verbis plura concluserat, rursus personis ac negotiis congruentia Sed qui obscurius paucis verbis plura concluserat, rursus personis ac negotiis congruentia latius exponit, ut singulis singulas sententiarum partes edisserat et coaptet. Proponit enim prius in utriusque legis oraculo sententiarum genera verbis paucis conclusa. Nimirum 254 quia species rerum quam saepe vim minuit generis. Deinde illa sapienter dividit in partes, quod divisio in causis difficillimis, ad capescendum plurimum valet. Unde prudens auditor devotus perpendat quod, simul in paucis collectum, fortius ac mirabilius viget. Deinde sparsim numerosiora singulis rebus specialius attributa intelligat; et quod suo proposito congruere viderit in parte, fidelis accipiat in toto, velut sibi clarius reseratum. Ne aut specierum varietas vim summamque beatitudinum extenuet, aut simul compositam moralium intelligentiam sentiendi obscuritas confundat.
Abbreviated transcription (Latin):
mansu&udine. nemo absq paupestatis affectui. Presertimcumuerusatͦl&a
di nec seuelit sibi seruare. Sedcumuitȩ dispendio magis creatori lucrifieri seu pro
iustitia cligantiusimmolari. Aliterautem quisquis non ꝑiustitia deuote. Sed
culpis exigentibus alia qualib& excausa dignepatitur. Nonbeatitudo sedultio
peccati. aequitatisdĩ iudiciocumulatur. HAECDEHIS dicta sufficiaNt
Ceterum species harumuistutum lectoris efficatia sollestius discernat. quod &
legis lator morses decemprecepta inmonte generalia prius proponens deinde
eadentidem suis explanat partibus. & preceptorũ summam pluribus ex causis
replicando rursus diuidit ꝑspecies. Ita & xp̃s uolensostendere se per spm̃scm
illa docuisse. Similimodonunc acsiuirtutum genera octo beatitudinum
ꝓposuit uerba: ex quibusnifallar quaecum qued ocuit in eodẽmontependent om̃a¬

Expanded text:
mansuetudine, nemo absque paupertatis affectu, praesertim cum verus athleta mansuetudine, nemo absque paupertatis affectu, praesertim cum verus athleta Dei nec se velit sibi servare; sed cum vitae dispendio magis Creatori lucrifieri, seu pro justitia eligat citius immolari. Aliter autem quisquis non pro justitia devote, sed culpis exigentibus alia qualibet ex causa digne patitur, non beatitudo, sed ultio peccati aequitatis Dei judicio cumulatur. Haec de his dicta sufficiant. Caeterum species harum virtutum lectoris efficacia solertius discernat; quod et legislator Moyses decem praecepta in monte generalia prius proponens, deinde eadem suis explanat partibus, et praeceptorum summam pluribus ex causis replicando, rursus dividit per species: ita et Christus volens ostendere se per Spiritum sanctum illa docuisse, simili modo nunc, ac si virtutum genera, octo beatitudinum proposuit verba, ex quibus, ni fallor, quaecunque docuit in eodem monte, pendent omn
Abbreviated transcription (Latin):
Verumtameihaecultima & precipua uitebeatitudo. Septem precedentib supploca
donis. Recteut teneat quodaccepit. ultima mastrrii passione felicius decoratur
Alio quinsinchis adpassionem ire inbecilli sest conatus. quo mortalis infirmitas acer¬
bitatepenarum citouincitur. Propterea xpĩmiles pacistempore uistutũ munieꝵ¬
dusestarmis. Sinequib nemo gloriosa geritcestamina. Possuntenimistȩ siꝑ
secutio desit. donoxpimilitiaepalmam absq sanguinis effusione expeditius pro¬
mereri illa uerosi tempus ad sit passionis. Num quã solamostis audatia sincistis
salubriter coronari. Nemoigitur sinepacexpĩ. Nemosinemundo corde. uel
sinemisericordia ꝓiustitia patitur. Sane quisumquam dixerit aliquem sine
amore iustitiȩ tormentarecte sustinere ⁊ Nemoinquam absq conpunctione
cordis & futuraepatriȩ desideriolibenter ꝓcamorti subicitur. Nemo absq xpĩ

Expanded text:
Verumtamen haec ultima et praecipua viae beatitudo, septem praecedentibus suppleta Verumtamen haec ultima et praecipua viae beatitudo, septem praecedentibus suppleta donis, recte ut teneat quod accepit ultima martyrii passione, felicius decoratur. Alioquin sine his ad passionem ire imbecillis est conatus, quod mortalis infirmitas acerbitate poenarum cito vincitur. Propterea Christi miles pacis tempore virtutum muniendus est armis, sine quibus nemo gloriosa gerit certamina. Possunt enim istae, si persecutio desit, dono Christi militiae palmam absque sanguinis effusione expeditius promereri; illa vero, si tempus adsit passionis, nunquam sola mortis audacia sine istis salubriter coronari. Nemo igitur sine pace Christi, nemo sine mundo corde, vel sine misericordia pro jusitia patitur. Sane quis unquam dixerit aliquem sine amore justitiae tormenta recte sustinere? Nemo, inquam, absque compunctione cordis, et futurae patriae desiderio, libenter pro eo morti subjicitur; nemo absque Christi
Abbreviated transcription (Latin):
necdumsciamus testeapło quomodo interdum ora reoporteat Vnctio enim
sp̃s doc& nos dehisomnib: Aliter autem nec secundumdona ipsius uiuere.
necca salubriter precib inplorare. Nebeatitudinum ꝓmissa feliciter ualem:
adipisci Et ideo prius donagratis largiuntur negotiorum. Deinde uirtutũ
exercitia. secundumdonorum talenta exiguntur cumlucro. etiam & postaerta¬
minauitȩ premia submilitiȩ penso reconpensantur: Ad quos saluator nr̃
preces totidem docuit. ut &donacopiosius p&antur. & ꝑceptauir tutibus
officiosissime locupl&entur. Quorum profecto remuneratio felicius augmentita
incui destibus nobissudantibus prebeatur: Sedhihil acrius inuitacredentibus quã
prapiu ftatia mandatur Quiauera esuries iuftitiat tunç ꝓbatur. Siante quis que
peauelit mori. quam fidem ex qua iustificatusest. sinat falsitatis mendatio uiolari

Expanded text:
necdum sciamus, teste Apostolo , quomodo interdum orare oporteat. Unctio enim necdum sciamus, teste Apostolo , quomodo interdum orare oporteat. Unctio enim spiritus docet nos de his omnibus. Aliter autem, nec secundum dona ipsius vivere, nec ea salubriter precibus implorare, nec beatitudinum promissa feliciter valemus adipisci. Et ideo prius dona gratis largiuntur negotiorum, deinde virtutum exercitia, secundum donorum talenta, exiguuntur cum lucro, etiam et post certamina vitae praemia sub militiae penso recompensantur. Ad quod Salvator noster preces totidem docuit, ut et dona copiosius petantur, et percepta virtutibus officiosissime locupletentur. Quorum profecto remuneratio felicius augmentata in coelestibus, 253 nobis sudantibus praebeatur. Sed nihil acrius in vita credentibus quam pati pro justitia mandatur. Quia vera esuries justitiae tunc probatur, si ante quisque pro ea velit mori quam fidem ex qua justificatus est sinat falsitatis mendacio violari.
Abbreviated transcription (Latin):
adño hancrequiram. Septemuirtutum beatitudines. una nimirum cari¬
tas quibus & ipsam presentiarum quasi suis ex membris nititur ac firmatur
Septem sunt incrementa meritorum. Sed una exresurrectione xp̃iuirtus. quae
& octaua exqua regnũ cȩlorum patientibus ꝓiustitia repromittitur
Profecto hancideobeatuseuangelista submrstico reserauit numero. quia
& poctaua plurimiinscribuntur psalmi. Quia sicut octaua xp̃iin morta¬
remuneratioerit. Sed& insalomoned .: pasteminquit. septem nec non
& octo Fortassis quia praclatarum uirtutum numero factiopera iubemur
& largitoris beneficia ex integro totum tribuere. Alio quinperse ad haecquis
idoncustss  Immoutidoneiessemus. missi sunt in orbem terrarum septem s p̃sdi
undeuniuersa uirtutũ don a profluant. Subquorũ saneobtentu in oratione
xp̃s uotorũ precesedocuit. In quib: pendent omnia uitȩ odoramenta. quan quã

Expanded text:
a Domino, hanc requiram ; septem virtutum beatitudines, una nimirum charia Domino, hanc requiram ; septem virtutum beatitudines, una nimirum charitas, quibus et ipsa in praesentiarum quasi suis ex membris nititur ac firmatur; septem incrementa meritorum, sed una ex resurrectione Christi virtus, quae est octava, ex qua regnum coelorum patientibus pro justitia repromittitur. Profecto hanc ideo beatus evangelista sub mystico reservavit numero, quia et pro octava plurimi inscribuntur psalmi. Quia, sicut octava Christi immortaum remuneratio erit. Sed et in Salomone: Da partem, inquit, septem, nec non et octo . Fortassis quia praelatarum virtutum numero facti opera jubemur et largitoris beneficia ex integro totum tribuere. Alioquin per se ad haec quis idoneus? Imo, ut idonei essemus, missi sunt in orbem terrarum septem spiritus Dei, unde universa virtutum dona profluant. Sub quorum sane obtentu, in oratione Christus votorum preces edocuit. In quibus pendent omnia vitae odoramenta: quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
a&ernũ Veniergo quacso & docemcharum doctrinarumtuarum bdisciplinam:
Nouiigitur quod subistius caltilisacramento: omnium predestinatorũ merita
utluceant colliguntur Neq absq magno ut iamdictum est: ꝓfunditatis mrstero.
tuus sc̃s eu angelista premiserit. quod residens aperueris ostuum Scilic& quia rese¬
rasti thesauros sapientiȩ & scientiae: Eructastiautem ꝓfunda grati&uȩ archana
sacculis & generationib abscondita Tali pimirum tacis predoctus apłs magisterio
postolatorare utd&ur eisermo ina pestionemoris. Undein ploro &ego reser&ur
mihi osscientiarum claue. qui a uerbum tuum exteclauis est oris
Quap&o quotiens loquendum est potius laxatissilentii catenis. tuarum mihi
doquia intellegentiarum pateant: Intellegamenim quod septemsint dona
sedunussp̃s. Septemorationes seduna p&itio. Undȩꝓph&a unam p&ii

Expanded text:
aeternum. Veni ergo, quaeso, et doce me harum doctrinarum tuarum disciplinam. aeternum. Veni ergo, quaeso, et doce me harum doctrinarum tuarum disciplinam. Non igitur quod sub istius calculi sacramento omnium praedestinatorum merita ut luceant colliguntur, neque absque magno, ut jam dictum est, profunditatis mysterio, tuus sanctus evangelista praemiserit, quod residens aperueris 252 os tuum; scilicet quia reserasti thesauros sapientiae et scientiae, eructasti autem profunda gratia tuae arcana, saeculis et generationibus abscondita. Tali nimirum tuus praedoctus Apostolus magisterio postulat orare, ut detur ei sermo in apertione oris. Unde imploro et ego, reseretur mihi os scientiarum clave, quia verbum tuum ex te clavis est oris. Qua peto, quoties loquendum est, potius laxatis silentii catenis, tuarum mihi eloquia intelligentiarum pateant. Intelligam enim quod septem sint dona, sed unus Spiritus; septem orationes, sed una petitio; unde Propheta: Unam petii
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quod uclimlector animum parumper altius at tollas & uidequam consona
& mrsticadi hinc indepateant sacramenta:  Hauddubium quin sicut septem
sp̃sscidonis omnia uirtutum munera largiuntur. Itacisdem septẽ precibus
auctoredõ cottidie cuncta presentis & a&ernȩuitȩ salutaria postolantdr. & cum
prestitum fuerit quod oramus. totidem harum beatitud inum uirtutibus cȩlortim
merantur Quia ꝓfecto iux ta fidem apocalrpsisseptemplicessp̃s in orbemterrarũ.
missi Septiformemxpĩ ecclesiam plustrantes suȩ potestatis ditione dperantes. quast
septem candelabra coramdominatorelucentia. uistutã scilic& opera cottidieper orei¬
nant. & pinguedinecaritatis ut magis magisq luceant accendunt
Obsecrodñeihũ habeam & ego interhas beatitud inumllam padas lucens rectioperis
candel abrũ. & nemihi moueatur: donectuo firm&ur acceptuutcorãteluceat in

Expanded text:
Ad quod velim, lector, ut animum parumper altius attollas, et vide quam consona Ad quod velim, lector, ut animum parumper altius attollas, et vide quam consona et mystica Dei hinc inde pateant sacramenta. Haud dubium quin, sicut septem Spiritus sancti donis omnia virtutum munera largiuntur, ita eisdem septem precibus, auctore Deo, quotidie cuncta praesentis et aeternae vitae salutaria postulantur. Et cum praestitum fuerit quod oramus, totidem harum beatitudinum virtutibus coelorum mumerantur. Quia profecto juxta fidem Apocalypsis , septemplices spiritus in orbe terrarum missi, septiformem Christi Ecclesiam perlustrantes, suae potestatis ditione operantes, quasi septem candelabra coram Dominatore lucentia, virtutum scilicet opera quotidie perornant, et in pinguedine charitatis ut magis magisque luceant, accendunt. Obsecro, Domine Jesu, habeam et ego inter has beatitudinum lampadas lucens recti operis candelabrum, et ne mihi moveatur donec tuo firmetur acceptu, ut coram te luceat in
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. quõdum ad altiora ꝑgradus uirtutum setulerint. eaquaesunt subli¬
miora ꝑcipientes. ilico &iamillis inferiordignitas nonnezatur
Noncnim euacuatur prioris uitae premium. dumamplior meritorũ gloria
uistutbus dmulatur. Et ideo ut dixiultima beatitudinis repromissio si emrstice
temperatur. ut &un astideseptem. & tamepeisdem uerbis rep&ita premineat extra
septem: Ex quoliquidopat&. quodom neillud regnum ab eatitudine incipitur.
& in terius meritorum claritas isdemgradibus inlustratur Finis quoq & princi¬
pium. ponaliud quam unum regnumcelorum recteconcluditur. Quodlic&
septem spssci doniscredentibus reseratum sit. & premississeptem carismatũ precib
longediu exp&itum. totidemq uirtutib harumbeatitudinum inhianter quȩ sitũ.
tamen non absq octaua xpi resurrectione illius premia consecuntur

Expanded text:
ditur; quoniam, dum ad altiora per gradus virtutum se tulerint, ea quae sunt subliditur; quoniam, dum ad altiora per gradus virtutum se tulerint, ea quae sunt sublimiora percipientes, illico etiam illis inferior dignitas non negatur. Non enim evacuatur prioris vitae praemium, dum amplior meritorum gloria virtutibus cumulatur. Et ideo, ut dixi, ultima beatitudinis repromissio sic mystice temperatur, ut et una sit de septem, et tamen eisdem verbis repetita praeemineat extra septem. Ex quo liquido patet quod omne illud regnum beatitudine incipitur, et interius meritorum claritas iisdem gradibus illustratur. Finis quoque et principium, non aliud quam unum regnum coelorum recte concluditur: quod licet septem Spiritus sancti donis credentibus reseratum sit, et praemissis septem charismatum precibus longe diu expetitum, totidemque virtutibus harum beatitudinum inhianter quaesitum: tamen non absque octava Christi resurrectione illius praemia consequetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis ab omni labe peccati intulitdicens. Et repleuit cum sp̃s timorisdñi
Nonenim quoscumque repleuerit capaces alterius reiesseplenitudo timoris sinit
Et ideo quam quam in itiatrix sapientiȩ haecuirtussit. sicut & paupestas beatitu¬
dinum. Non modica tamenȩstimanda est. quõ & sidiuitiȩ salutis sapientia
& scientia. tamen aꝓph&a timordni ips&hes aurus eius recte probatur
Plurimas enimperfectiones. haec mansio paupertatis hab&. Sicut & reliquȩ
mansiones. idcirco non ꝑfunctorie cogitandaest. Presertimcumipsa iam non
defuturo. sed de presenti sp̾eiallatu diues inglestibus regnat. C&erum post
carnis resurrectionem quasi secundum regnum ꝑ fectorum Non in conuenienter
accipitur. In quo pcessusmansionum & diuersameritorum premia numerant᷑
Sedmastrrib qui propter iustitiam patiuntur. iureillud integremox conce¬

Expanded text:
nis ab omni labe peccati, intulit, dicens: Et replevit eum spiritus timoris Domini nis ab omni labe peccati, intulit, dicens: Et replevit eum spiritus timoris Domini . Non enim quoscunque repleverit, capaces alterius rei esse plenitudo timoris sinit. Et ideo, quanquam imitatrix sapientiae haec virtus sit, sicut et paupertas beatitudinum, non modica tamen aestimanda est; quoniam, etsi divitiae salutis sapientia et scientia, tamen a propheta timor Domini ipse thesaurus ejus recte probatur. Plurimas enim profectiones haec mansio paupertatis habet, sicut et reliquae mansiones, idcirco non perfunctorie cogitanda est; praesertim cum ipsa jam non de futuro, sed de praesenti spei allatu, dives in coelestibus regnat. Caeterum post carnis resurrectionem quasi secundum regnum perfectorum, non inconvenienter accipitur; in quo processus mansionum, et diversa meritorum praemia numerantur. 251 Sed martyribus, qui propter justitiam patiuntur jure illud integre mox conce
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia & carnis in lecebris. acdemum spũ paupertatis possessus. iaminceles¬
innuit. dum nondefuturo sed expresenti rȩꝓmitat dicens. quõ ipsorum est regnũ cȩlorum
Ad hocquippe iam de presenti illinceosregnare adstruit. quatinus interdum spe
omnia inter pressuras & uariosrerum euentus corrobor&. Quia facultas regnandi
ꝓpterditissima donorum munerc iam suppeditat. ut ad futura firmius inhȩreant.
& regnum quod ꝓceperunt instantius app&ant & custodianit Vera quippepau¬
pestas xpi non in merito iam regnare ꝓmittitur. quia in teriusmente quam exterius
carne ab omniuo luptatemundi & desideriorũ inlecebris aliena. tota fauente sp̃ssc̃
gratia supragaudia futurȩuitȩ innititur. & sola quaedĩ sunt delectatur
Haecnamq uirtus d&imoredĩ nascitur. Sicut & reliquȩ s ex beatitudines. singulae

Expanded text:
piscentia et carnis illecebris, ac demum spiritu paupertatis possessus jam in coelespiscentia et carnis illecebris, ac demum spiritu paupertatis possessus jam in coelesinnuit, dum non de futuro, sed ex praesenti repromittit, dicens: Quoniam ipsorum est regnum coelorum. Ad hoc quippe jam de praesenti illinc eos regnare astruit; quatenus interea spes omnia inter pressuras et varios rerum eventus corroboret. Quia facultas regnandi propter ditissima donorum munera jam suppeditat, ut ad futura firmius inhaereant, et regnum quod perceperunt instantius appetant et custodiant. Vera quippe paupertas Christi non immerito jam regnare promittitur; quia interius mente quam exterius carne, ab omni voluptate mundi et desideriorum illecebris aliena, tota, favente Spiritus sancti gratia, supra gaudia futurae vitae innititur, et sola quae Dei sunt delectatur. Haec namque virtus de timore Dei nascitur, sicut et reliquae sex beatitudines, singulae
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam. quõ ipsorũestrognũcaclorum Hincliquidopat& quo dmrsticũ:
innumero. quicquid iteratum est in ꝓmisso. Infra septem quidemprius idem
sonat. Sed connumeratur ex traseptem. ut gloria sacraeresurrectionis inxp̃o his
octo premiorũ gradibus consecr&ur. Octauanamq resurrectionisdies. ipsa est
quac& prima: in quaprius ab exordioluxereata legitur. In eadem quippedie
creata in quademum ampliori suitae gloria inlustratur. Interdum & sieadem ui¬
deatur premii pollicitatio. tamen potioris premin& dignitate. quia numquã
aequaledixerimincipientes & ꝑfectos premium pertepturos. Vbidocemur fortassis
in nubibus inaera obuiamxp̃o Tuncquidem multidormientium surgent:
Istuinuitam a &ernam. Illi inobꝓbrium. Primũ scilic& regnum propositum
in absolutionecorporis. Immoprius ut absoluatur aliquis ab omni mundiconcu¬

Expanded text:
justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Hinc liquido patet quod mysticum est justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Hinc liquido patet quod mysticum est in numero, quidquid iteratum est in promisso. Infra septem quidem, prius idem sonat, sed connumeratur extra septem, ut gloria sacrae resurrectionis in Christo his octo praemiorum gradibus consecretur. Octava namque resurrectionis dies, ipsa est quae et prima; in qua prius ab exordio lux creata legitur; in eadem quippe die creata, in qua demum amplioris vitae gloria illustratur. Interea, etsi eadem videatur praemii pollicitatio, tamen potioris praeeminet dignitate; quia nunquam aequale dixerim incipientes et perfectos praemium percepturos. Ubi docemur fortassis in nubibus in aera, obviam Christo. Tunc quidem multi dormientium surgent, isti in vitam aeternam, illi in opprobrium. Primum scilicet regnum propositum in absolutione corporis, imo prius, ut absolvatur ab omni mundi concu
Abbreviated transcription (Latin):
bidem quan. quam differantur inclaritate distincti. Tamenperdilationem omnia
possidentes cunctiineo satis abundeq beatierunt Beatussane sicurdictum est
ureilleaccipitur. quinihil maliuult & omnia habuerit quaecumq uult
Propterealic& ex tremus in coregno recaebeatusdicitur. quinihil extragratiae
meritum app&it. Necuultamplius quianihil iniusteuult Sedbeatitudin
gratiaditatus. etiamclaritatem &gloriam alis at tributam per caritatem uelut sibi
concessam possid&. Vndebeatiomnes fidecreduntur. & siinfracum meritorum
claritas differatur Sedcur eas octodixerim cum nonnisi septem donorum pre¬
mia laborantibus promittantur: Namoctaua earum rȩꝓmissiononaliaquã
prima uerbis reiteratur. beati pauperesspũ quõ ipsorum est regnũ caelorum
Et beatiinquit quipersecutionempatiuxtur propter

Expanded text:
ibidem quanquam differant in claritate distincti, tamen per dilectionem omnia ibidem quanquam differant in claritate distincti, tamen per dilectionem omnia possidentes cuncti in eo satis abundeque beati erunt. Beatus sane sicut dictum est jure ille accipitur, qui nihil mali vult, et omnia habuerit quaecunque vult. Propterea, licet extremus in eo regno recte beatus dicitur, qui nihil extra gratiae meritum appetit, nec vult amplius, quia nihil injuste vult. Sed beatitudinis gratia ditatus etiam claritatem et gloriam aliis attributam, per charitatem velut sibi concessam, possidet. Unde beati omnes fide creduntur, etsi infra eum meritorum claritas differat. Sed cur eas octo dixerim, cum non nisi septem donorum praemia laborantibus promittantur? Nam octava earum repromissio non alia quam prima verbis reiteratur: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Et: Beati, inquit, qui persecutionem patiuntur propter
Abbreviated transcription (Latin):
discr&a. Sedtam en aliquidmaius est intraipsum quippiam dignitatis
iurespecialiter possidere. Ergo inibi multiplicessunt mansiones.
et ideo fit d& antefelicitatis possessione. beatitudinis consolatio. Iam sa¬
turari iustitia maiusaliquidest quam consolari aluctu. & adultimum
difilium esse quamareatibus misericordiaeueniam promereri
Verumtamen in frapalatium summiregis. quia plurimi sunt gradus.
iamilleꝑspicuus est innumero. cuiclaritatem & uultum a&erni regis.
indesinenter amplius uiderelicuerit. Sed illeexcelsior quiultimam
quam pr&uli adoptionemgloriosus perceperit. Et notandum sape¬
quod generaliter omnium unumdicitur. regnumcęlorum & sispecia¬
litas connumer&ur meritorum. Quialic& illius iurequeat dici
quisaltim in eo pouissimus esse poterit. tamenuniuersorũ dignitas
in communcerit. dumbmnibus singula percaritatem &iam ultimus possidebit. Ideoq

Expanded text:
discreta. Sed tamen aliquid majus est, intra ipsum quidpiam dignitatis discreta. Sed tamen aliquid majus est, intra ipsum quidpiam dignitatis jure specialiter possidere. Ergo inibi multiplices sunt mansiones, et ideo fit de tantae felicitatis 249 possessione consolatio. Jam saturari justitia majus aliquid est quam consolari a luctu, et ad ultimum Dei filium esse quam a reatibus misericordiae veniam promereri. Verumtamen infra palatium summi Regis quia plurimi sunt gradus, jam ille perspicuus est in numero, cui claritatem et vultum aeterni Regis indesinenter amplius videre licuerit: sed ille excelsior, qui ultimam, quam praetuli, adoptionem gloriosus perceperit. Et notandum quod generaliter omnium unum dicitur regnum coelorum, etsi specialitas connumeretur meritorum. Quia licet illius jure queat dici qui saltem in eo novissimus esse poterit, tamen universorum dignitas in commune erit, dum in omnibus singula per charitatem etiam ultimus possidebit. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
Quia profectolic&minus intellegam. sicut augmentauistutum. Ita sunt reꝓ¬
missa & incrementa meritorum Necenim iureuni formitas meritorum
repromittitur. ub inonomnium una eademq uirtus antecesserit: Sed
diuersis laboribus. diuersas reributionum mensuras diuinus sermo instituit
Vndelic& beatidicantur quorum sunt regnacȩlorum. & beatiqui possidebunt
terram. acc& era quae secuntur. multum inter ess& amencredimus interpercep¬
tionem consolationis & plenitudinem saturitatis iustitiae. Multum que dista¬
re inter illos qui misericordiam consequentur. et illos quiglori osissimadĩ
uisione frui meruerint Aliaergo estclaritassolis. aliaclaritas lunę.
alia uero claritas stellarum. Stellaenim abstella diffest inclaritate. Ita
& resurrectiomortuorum. Nam regnum caelorum in communeest omnib
reconciliatisdo passim. infraquodnimirum uaria premiorum merita sun

Expanded text:
Quia profecto, licet minus intelligam, sicut augmenta virtutum, ita sunt repQuia profecto, licet minus intelligam, sicut augmenta virtutum, ita sunt repromissa et incrementa meritorum. Nec enim jure uniformis meritorum repromittitur ratio, ubi non omnium una eademque virtus antecesserit. Sed diversis laboribus diversas retributionum mensuras divinus sermo instituit. Unde, licet beati dicantur quorum sunt regna coelorum, et beati qui possidebunt terram, ac caetera quae sequuntur, multum interesse tamen credimus inter perceptionem consolationis et plenitudinem saturitatis justitiae; multumque distare inter illos qui misericordiam consequentur, et illos qui gloriosissima Dei visione frui meruerint. Alia ergo est claritas solis, alia claritas lunae, alia vero claritas stellarum. Stella enim a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Nam regnum coelorum in commune est in omnibus reconciliatis Deo passim, infra quod nimirum varia praemiorum merita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nora rebellatur. innullo uoluntatidi contradicitur: Sed doneccarnegra¬
uamur. talis & tantapax adliquidum uix aut numquam seruatur. quia
quam sȩpe in nobis &iam ipsirluctamur. Uerum tamen pacatus homo inte¬
rius pacis foedera custodiens. eaquaerepugnant exterius. domat. reprimit
& componit. Innullo tamen quia fidem seruat quam promisit. lic& bellumgerat
cumuitiis. illamabrumpit pacem quamds indulsit. Hinc scriptum est. pax
multa diligentib legemtuam dñe. & non est illisscandalum. Alioquinquam¬
diuabhacdiuidimur. timendum est pepotius iraefilii quamadoptionis con¬
numeremur Sed tamends̃ qui nostram fragilitatem in spicit docunt plura
reconcilationis medicamina: ut quia cottidie offendimus cot cidie pacem
querentes uitedocumentis obtemperemus. Actenusigitur incrementa uirtutũ
in pexi restatquantisper incrementa premiorum consideremus.

Expanded text:
no rebellatur, in nullo voluntati Dei contradicitur. Sed donec carne grano rebellatur, in nullo voluntati Dei contradicitur. Sed donec carne gravamur, talis et tanta pax ad liquidum vix aut nunquam servatur. Quia quam saepe in nobis etiam ipsis reluctamur. Verumtamen pacatus homo, interius pacis foedera custodiens, ea quae repugnant exterius domat, reprimit et componit, in nullo tamen quia fidem servat quam promisit, licet bellum gerat cum vitiis illam abrumpit pacem quam Deus indulsit. Hinc scriptum est: Pax multa diligentibus legem tuam, Domine, et non est illis scandalum . Alioquin quandiu ab hac dividimur, timendum est ne potius irae filii quam adoptionis connumeremur. Sed tamen Deus, qui nostram fragilitatem inspicit, docuit plura reconciliationis medicamina; ut, quia quotidie offendimus, quotidie pacem quaerentes vitae documentis obtemperemus. Hactenus igitur incrementa virtutum inspexi, restat quanta per incrementa praemiorum consideremus.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu fidei & intellectu capiatur. mens eadem pace non in lustratur
nlustrataautem sischanc altitudinis infinitatem conprchendissepresumit. eo
sensueuacuatur quo priuatur luceueritatis & presumptioniserrore premi tur
Inde fortassis est quodtantȩpacis alaitudo sensum intellegentiarum omnem effugiat
& c̃dat Substantiamtameꝑfidci & in lustrationem intelligentiȩ quod sit. & tap¬
ta actalissit quanta in sacris litteris predicatur. Sensus omnino intelligentiae
uonrelinquat Immogaud& sentire & inlustrari. pecnon & semꝑ pgratiã
cidem pacireconciliari. Ideir coseabducit ab omni quodabea dissentit. ut pos¬
sideat donum deglis sibi allatum. Dec&erocum fuerit ipseinse hinc inde
pac x p̃ipossessus. tuncutiq bcatitudo adoptionis prestabitur. quainnul
s̃ificationi quae filiis deb&ur contraitur. Innulloigitur totius trinnatis res¬

Expanded text:
sensu fidei et intellectu capiatur, mens eadem pace non illustratur. sensu fidei et intellectu capiatur, mens eadem pace non illustratur. Illustrata autem, si se hanc altitudinis infinitatem comprehendisse praesumit, eo sensu evacuatur, quo privatur luce veritatis, et praesumptionis errore premitur. Inde fortassis est, quod tantae pacis altitudo sensum intelligentiarum omnem effugiat et excedat; substantiam tamen fidei, et illustrationem intelligentiae, quod sit, et tanta ac talis sit quanta in sacris litteris praedicatur, sensus omnino intelligentiae non relinquat; imo gaudet sentire et illustrari, nec non et semper per gratiam eidem paci reconciliari. Idcirco se abducit ab omni quod ab ea dissentit, ut 248 possideat donum de coelis sibi allatum. De caetero cum fuerit ipse in se hinc inde pace Christi possessus, tunc utique beatitudo adoptionis praestabitur, quia in nullo sanctificationi quae filiis debetur, contraitur. In nullo igitur totius Trinitatis reg
Abbreviated transcription (Latin):
capiantur abea. Autceste magnitudinesua superat Necapiatur ut est.
quam quam procapacitate sensuum rationabilium utiq capiqueat
Nonquanta est inquam. sed quantum ad reconciliationem adoptionissuffi¬
ciat Igitur pullidubium quod infinitas a&ernȩpacis excedat sensũ
nostrȩca pacitatis Acde causapaxdĩ. istis intellegentiarum modis
nostros exsuperat sensus. dumirȩfiliis pax decelis gratismittitur.
& pacexpĩ reconciliati. non illieam prius. Sed ipsi conprehendunt᷑ ab ea
Quaenimirum pax rectesuperat omnemsensum. Quidigitur scis quomodofiliis irae
paxconueniat: Autscis quomodo tranquillus in paceds̃ habitans. Ac siseuerus
iudicat uniuersa : Et quod mirabilius est. paxtotius trintatis quanta & quo¬
U qui sagnouit. ubi porestasuna & ditas predicatur inaquippeiurdus
un aoperatio & indiuisauoluntas. Putotanta & talis pax. nisi quodam mõdo

Expanded text:
capiantur ab ea, aut certe magnitudine sua superat ne capiatur ut est, capiantur ab ea, aut certe magnitudine sua superat ne capiatur ut est, quanquam pro capacitate sensuum rationabilium utique capi queat. Non quanta est, inquam, sed quantum ad reconciliationem adoptionis sufficiat. Igitur nulli dubium quod infinitas aeternae pacis excedat sensum nostrae capacitatis. Hac de causa pax Dei istis intelligentiarum modis nostros exsuperat sensus, dum irae filiis pax de coelis gratis mittitur, et, pace Christi reconciliati, non illi eam prius, sed ipsi comprehenduntur ab ea. Quae nimirum pax recte superat omnem sensum. Quid igitur scis quomodo filiis irae pax conveniat? aut scis quomodo tranquillus in pace Deus habitans, ac si severus, judicat universa? Et quod mirabilius est, pax totius Trinitatis, quanta et qualis, quis agnovit? Ubi potestas una et Deitas praedicatur. Una quippe virtus, una operatio, et indivisa voluntas. Puto tanta et talis pax, nisi quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
sensum Quod siomnem superat sensum. Saltm quomodo apostolorũ:
uel quo modo secundum eam pacificesse possumus quam neccapimus : omne
enim quod exsuperatur necattingit adeum quod premin&. quia longe
inferius pressum sua infirmitate iac&. Idcircosi paxdĩomnem sensum
superat. Sensus humanus eminus inseuictus iac&. Vnde fortassis eam
quae super excellit nondicocapere saltim quantum exseest nec adtingereual&
Ex quoconstat si sensus eam preminentem minimecapit. Nec recipitur
Etsinon recipitur. fortenecdatur. Atuero quiadatur. sum mopere
cogitandumest quomodo capiqueat. quia quodueritas ꝓmisit pecmutat᷑
Relicta est autem pax apłis intantum nonmodo ut ipsipacificiessent. uerũ
ut omnismunidus peneper eospacedĩ pacatus restituatur. Idcirco aut sic acci¬
piendum quod sensus eamnoncapiat. Sed ipsidementer ut adoptentur

Expanded text:
sensum . Quod si omnem superat sensum, saltem quomodo apostolorum? sensum . Quod si omnem superat sensum, saltem quomodo apostolorum? vel quomodo secundum eam pacifici esse possumus, quam nec capimus? Omne enim quod exsuperatur, nec 247 attingit ad eum quod praeeminet, quia longe inferius pressum sua infirmitate jacet. Idcirco si pax Dei omnem sensum superat, sensus humanus eminus in se victus jacet. Unde fortassis eam quae superexcellit, non dico capere, saltem quantum ex se est, nec attingere valet. Ex quo constat, si sensus eam praeeminentem minime capit, nec recipitur; et, si non recipitur, forte nec datur. At vero, quia datur, summopere cogitandum est quomodo capi queat. Quia quod Veritas promisit nec mutatur. Relicta est autem pax apostolis, in tantum non modo ut ipsi pacifici essent, verum ut omnis mundus pene per eos, pace Dei pacatus, restituatur. Idcirco aut sic accipiendum quod sensus eam non capiat, sed ipsi clementer ut adoptentur,