comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huius scłi nec grãm. sed uitae
quȩ siuit aeternae. Non indig¬
natur quia homines pecuniis
magis quam operib bonis defer̃.
I amsiei ꝓp̃t bonum opus in hoc
scło deferoctur & huius studii.
fructum adipiscatur. Dicit᷑ de eo
percepit mercedem suam. łlab&
quidem opus bonum & hic gratiã
sed breuis portio &merende salutis
.ẽ. Serua futuris mercedem tuam.
&istius scłi obꝓbria incrementa
mercedis tuae iudica. Cogita sẽꝑ
apostolicũ illud quod indignȩsint
passiones huus temporis ad suꝑ¬
uenturã gloriã. nullis ergo iustus
frangatur iniuriis. Nullis moue¬
atur periculis. nullis tẽp̃tetur
ꝓcellis. siue mors ingruat. siue
uita. siue angłi cęlorũ. neq deiciat᷑
aduersis neq extollatur secunđ.
Nusquam sit eius infirmus affectus.
& mors tẽp̃tat & uita temptat.
Cau& scandalũ qui pacem habet
quȩ omnem mentẽ superat magnꝰ
est non est depusillis istis. Ideo
scandalũ pati nondebet quia pusi¬

Expanded text:
huius saeculi nec gratiam, sed uitae huius saeculi nec gratiam, sed uitae quaesiuit aeternae. non indignetur, quia homines pecuniis magis quam operibus bonis deferunt. nam si ei propter bonum opus in hoc saeculo deferatur et huius studii fructum hic adipiscatur, dicitur de eo: percepit mercedem suam. habet quidem opus bonum et hic gratiam, sed breuis portio emerendae salutis est. serua futuris mercedem tuam et istius saeculi obprobria incrementa mercedis tuae iudica. cogita semper apostolicum illud. quod indignae sint passiones huius temporis ad superuenturam gloriam. nullis ergo iustus frangatur iniuriis, nullis moueatur periculis. nullis temptetur procellis, siue mors ingruat sine uita siue angeli caelorum. neque deiciatur aduersis neque extollatur secundis, nusquam sit eius infirmus affectus. et mors temptat et uita temptat; caue scandalum. Qui pacem habet, quae omnem mentem superat, magnus est, non est de pusillis istis. ideo scandalum pati non debet, quia pusi
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. Uirtutis totius hic
finis: ut & corpore ea ipsius
fortitudinis & confecto bello
pacem reform&. Paci ergo :¬
& ipsa plerumq militat for¬
titudo bellandi. Nemo ergo
pacificum turb& affectua
Multa generantur ad ꝑt᷑bationẽ
hominis. Et uxor plerumq
decepta serpentis insidus. a¬
nimum uiri exagitari cona¬
tur. E pater fidem fili fre¬
quent̃ in ridet : & uir suȩ con¬
iugis mentem temptat: ob ꝓ¬
brus. Sed in his om̃ib superat
iustus: & dicit. Quis nos se¬
parauit acaritate xp̃i. tri¬
bulatio. an angustia. anꝑ se¬
cutio: Quotiens bene facti¬
a criminidantur. quotiens
uirtus obꝓbrio ducit᷑. Quo¬
uens ingrata est gratia. Uen¬
didit iustus facultates suas.
dispensauit pauperib nhil
sibi reliquid. Contempnitur
plerumq in ipsa eccła quia
diues. ẽẽ. desiuit. Sicut scrip¬
tum est. Sidederit uir omnes
facultates suas incaritate. contẽp¬
tu contemptus erit non ergo
moueatur. Non enim mercedem

Expanded text:
non possit, uirtutis totius hic non possit, uirtutis totius hic finis et corporeae ipsius fortitudinis, ut confecto bello pacem reformet. paci ergo et ipsa plerumque militat fortitudo bellandi; nemo ergo pacificum turbet affectum. Multa generantur ad perturbationem hominis: et uxor plerumque decepta serpentis insidiis animum uiri exagitare conatur et pater fidem filii frequenter inridet et uir suae coniugis mentem temptat obprobriis. sed in his omnibus superat iustus et dicit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio? quotiens benefacta crimini dantur, quotiens uirtus obprobrio ducitur, quotiens ipsa ingrata est gratia! uendidit iustus facultates suas, dispensauit pauperibus, nihil sibi reliquit: contemnitur plerumque in ipsa ecclesia, quia diues esse desiuit, sicut scriptum est: si dederit uir omnes facultates suas in caritate, contemptu contemptus erit. non ergo moueatur; non enim mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
icento. Transi ergo & tu fidelis a¬
hima directione: sidiuinam uis
tibi. ee presentiam. si nonsolum
pax sed &iam multa pax sit
in anino tuo. nullate pręlia di¬
uersȩ̨ cupiditatis inpugnant: non
iracundia stimulet. non libido.
& si ẽ. pugna. tamen foris non
intus sit: Preliare aduersus ꝑ¬
sequȩntes: lic& & ipsis silentio
sep& caedendum sit qui dam te
uincant. Illorum potentia: tua
est uictoria. Tunc deniq tri¬
umphantar. cũ se uicisse crederint.
Non ergo te inpugnet auaritia.
non cupiditas exagitet. non tristi¬
tia deiciat. non in flãm& libido.
non resupin& suꝑbia: non curu&
ambitio. non formido consternat.
pax multa abund& quȩ super&
omnẽ mentẽ secundum apostoli
sententiam quo nihil pulchrius
dici poguit. Summus enĩ sppien¬
tiae finis. ẽ: ut simus mente tran¬
quilla. Non cõm̃ticiis po&arũ
fabulis lubricus turb&ur affectus.¬
ummus. finis iustitię est: ut in¬
quitas mentem iusti mouere.

Expanded text:
certo. Transi ergo et tu fidelis acerto. Transi ergo et tu fidelis animi dilectione. si diuinam uis tibi adesse praesentiam, non solum pax, sed etiam multa pax sit in animo tuo, nulla te proelia diuersae cupiditatis inpugnent, non iracundia stimulet, non libido et, si est pugna, tamen foris, non intus sit. proeliare aduersus persequentes, licet et ipsis silentio saepe cedendum sit. Quia tibi uincunt. illorum potentia tua est uictoria; tunc denique triumphantur, cum se uicisse crediderint. non ergo te inpugnet auaritia, non cupiditas exagitet, non tristitia deiciat, non inflammet libido, non resupinet superbia, non curuet ambitio, non formido consternat. pax multa abundet, quae superat omnem mentem secundum apostoli sententiam, quo nihil pulchrius dici potuit. summus enim sapientiae finis est, ut simus mente tranquilla, non commenticiis poetarum fabulis lubricus turbetur affectus. summus finis iustitiae est, ut iniquitas mentem iusti mouere
Abbreviated transcription (Latin):
quidm̃ diligit ꝓfundla est consir¬
matementis tranquillitas. A qua
inquit multa excludere nonpo¬
terit uaritatem: & flumina non
inundabunt eam Multa aqua
diuersarum ẽ. passignũ. & flu¬
mina secularium scupiditatum
tẽ ꝑtransiuit anima uirã. Num¬
quit aquasmaris ex cludere mo¬
ysi potuit caritatem. ut & scđm
litteraem tibi psalmorum series
suffragetur. nempe diligens dha
totum sibi credidit. ita. eẽ pęf
maria. Qui aut̃ non dilexer̃
dimhu de mersi fluctib dignũ
sacrilegiis suis exitum ꝑtulerui.
Helias atq hęlisȩus iordanen
trans miserant pȩde. Et hȩc fuit
nimiȩ mercis: & gratia caritatis.
Hu igitur ut transirent aquas
fluuii iordanis. passionũ fluen¬
ta nrãrum. mentis pͥus itestigio
transierunt. De hac aqua dicit
dñs. Sitranseas per aquã tedum
sum: & flumina non mnundabirit
te. Ad est iustis suis semꝑ. cum
aliquib teruntur aduersis: sita¬
m̃en transeant mente constantino
dubitanti non fidei turbentur in¬

Expanded text:
um diligit, profunda est in eo confirmatae mentis tranquillitas. aqua, inquit, multa excludere non poterit caritatem et flumina non inundabunt eam. multa aqua diuersarum est passionum et flumina saecularium cupiditatum tem pertransiuit anima nostra. numquid aqua maris excludere Moysi potuit caritatem ? ut et secundum litteram tibi psalmorum series suffragetur, nempe diligens deum tutum sibi credidit iter esse per maria; qui autem non dilexerunt deum, hi demersi fluctibus dignum sacrilegiis suis exitum pertulerunt. Helias atque Helisaeus Iordanen transmiserant pede; et haec fuit nimiae merces et gratia caritatis. hi igitur ut transirent aquas fluuii Iordanis, passionum fluenta nostrarum mentis prius uestigio transierunt. de hac aqua dicit dominus: si transeas per aquam, tecum sum, et flumina non inundabunt te. adest iustis suis semper, cum aliquibus teruntur aduersis, si tamen transeant mente constanti, non dubitanti, non fidei turbentur in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdĩ sunt. ut pauꝑib: largiantur.
debiles subleuent. mortuos honorent
separabit axp̃o: Cribulatio. anan¬
gustiae. An ꝑsecutio: & infra. Con¬
fido enim: quia neq mors. neque uita.
.ẽ. caritatis. & alȩ eius. alȩ ignis Hla.¬
b& alas sicut columba. sunt enim
pinne columbȩ deargentate quib euo¬
lat quidiligit : dicens : ecce elongaui
fugiens & mansi in solitudine: sed alię
caritatis. altȩ. ala eignis. quib: dilectio¬
nis inflammat austorem. Hoc uapore
feruentes fecit dñs angelos suos sp̃s. &
ministros suos ignem urentem sed non
exurentem. Legim a& alȩ̃ templi:
supͣ qua diabolus temptans fec̃ ascendere
saluatorem q̃ erat in templi culmine.

Expanded text:
quae dei sunt, ut pauperibus largiantur, quae dei sunt, ut pauperibus largiantur, debiles subleuent, mortuos honorent separabit a Christo? tribulatio an angustia an persecutio. et infra: confido enim quia neque morsnequeuita est charitatis, et alae ejus, alae ignis. Habet alas sicut columba; sunt enim pennae columbae deargentatae, quibus evolat qui diligit, dicens: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine : sed alae charitatis, alae ignis, quibus dilectionis inflammat ardorem. hoc uapore feruentes fecit dominus angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem, sed non exurentem. legimus et alam templi, supra quam diabolus temptans fecit ascendere saluatorem, quae erat in templi culmine.
Abbreviated transcription (Latin):
fratr̃e suum: Hoc .ẽ. talib sollempni¬
tatib fulg& eccła.: & quae ante per
diem fusca erat. iam splend& in nostib
& reluc& Ipsequoq: dñs tanto munere
psallentium delectatus : ait. Poneme
ut signaculum in cortuum. ut sigillũ
in brachiũ tuum. quia ualida ẽ. ut mors
caritas. durꝰ sicut inferieelus. Alȩ
eius: alae ignis flammȩ. Aquamulta
audit tantam deuotionem ecđȩ: ido¬
neos putat. eẽ. iampopulos: qui in
corde nr̃o & brachio signaculũ eius
postare possimus. Ipsum enim pater
significauit ds̃. & qui testimoniũ eius
accepit signauit quia ds̃ uerax est
Eideo operantes cibum permanentem in
uitam acternã. signatisunt ad imaginẽ
& similitudinem xp̃i : qui ẽ. imago in¬
uisibilis dĩ. Sicut ergo ds̃ uerax. est.¬
& tu signa in tuo sensu & oꝑe ueritatem.
ut ostuum non loquatur mendatium.
manustuȩ non operantur oꝑa hominũ.
quȩ sunt fallacis istius mundi: sedilla

Expanded text:
fratrem suum? Hoc est, talibus solemnifratrem suum? Hoc est, talibus solemnitatibus fulget Ecclesia, et quae ante per diem fusca erat, jam splendet in noctibus, et relucet. Ipse quoque Dominus tanto munere psallentium delectaut signaculum in cor tuum, ut sigillum in brachium tuum, quia ualida est ut mors caritas. durus sicut inferi zelus; alae eius alae ignis flammae; aqua multa audit tantam deuotionem ecclesiae, idoneos putat esse iam populos, qui in corde nostro et brachio signaculum eius portare possimus. ipsum enim pater signauit deus et qui testimonium eius accepit signauit, quia deus uerax est, et ideo operantes cibum pernianen- tem in uitam aeternam signati sunt ad imaginem et similitudinem Christi, qui est imago inuisibilis dei. sicut ergo deus uerax est, et tu signa in tuo sensu et opere ueritatem, ut os tuum non loquatur mendacium, manus tuae non operentur opera hominum quae sunt fallacis istius mundi, sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
ualiitibi. Quisdabitte fratrẽ lac¬
tantem ubera matris meae: Inueni¬
ens teforis osculaborte. & quidem non
sꝑnent me. Ad sumãte & inducã in
domo matris meae : & in secretum eius
qua ec̃cepitme docebisme. Habens
igitur informationem nouarũ & ue¬
terum serpturarũ. nec displicabilem
ẽẽ. sentiens: non solũ orationib in se¬
creto cordis uerbum ten&. uerũ &iam
psallentis chori uocib uelud quibusdã
cũ grãe osculis osculatur. Itaq maloꝵ
granatoꝵ hoc. ẽ. diuersorũ & innume¬
rabiliũ frustuum & p̃cipuȩ fidei odo¬
subnixa diuitiis. q̃ s̃ circasinistrã & dex¬
teram sponsi. & animasscãs laudantiũ
congregationum plausib excitat xp̃m
dicens. Adiuraui uos filiae hierusalẽ
quinsuscetis & resuscitetis dilestionem.
usq quo uoluerit. Vnde eam mirant᷑
filiae hierusalem scãe animȩ patriar¬
charũ & ꝓph&ar̃ ueterũq: iustorum
ł celestis potentiȩ dicentes quae est
que a scendit dealbata innitens super

Expanded text:
lesia: Quis dabit te, frater, mihi lactentem ubera matris meae? Inveniens te foris, osculabor te: et quidem non spernent me. Assumam te, et inducam te in domum matris meae, et in secretum ejus quae concepit me. Docebis me . Videsigitur informationem nouarum et ueterum scripturarum nec despicabilem esse se sentiens non solum orationibus in secreto cordis uerbum tenet, uerum etiam psallentis chori uocibus uelut quibusdam eum gratiae osculis osculatur. Itaque malorum granatorum, hoc est diuersorum et innumerabilium fructuum et praecipue fidei odosubnixa diuitiis, quae sunt circa sinistram et dexteram sponsi, per animas sanctas laudantium congregationum plausibus excitat Christum dicens: plausibus, fi liae Hierusalem, quid suscitetis et quid resuscitetis dilectionem usque quo uoluerit. Unde eam mirantur filiae Hierusalem, sanctae scicharum et prophetarum, veterumque justorum, vel coelestes potentiae dicentes: Quae est haec quae ascendit dealbata innitens super
Abbreviated transcription (Latin):
ras &x tollat peccata munduͦ A gerhie
qrt ante desertꝰ: sentib nrõꝵ squalid̃
delistoꝵ horriđ spinis. Castellum erat.
in quoreligatꝰ adam ꝑp&uȩ suȩ posteri¬
tatis heredes stringebat exilio. Illo
Dedide exulib ab solutds. coepit mundi
istius ageridonens habere cultores.
& quierat ante iciunz factus est uitis
aeternę plantatione fecunđ. Nec sic
tam̃ sp̃italib lacta palmitib euagat᷑.
sed adhas uineas uocat xp̃m. ubi psal¬
lentes sint & orantes. ubi nostib ac dieb
frustus innoxius ꝑseuer&. Ibi inquit

Expanded text:
erras et tollat peccata mundi? ager hic erras et tollat peccata mundi? ager hic erat ante desertus, sentibus nostrorum squalidus delictorum, horridus spinis. castellum erat, in quo relegatus Adam perpetuo suae posteritatis heredes stringebat exilio. illo deinde exulibus absolutis coepit mundi istius ager idoneos habere cultores et, qui erat ante ieiunus, factus est uitis aeternae plantatione fecundus. nec sic tamen spirit i libus laeta palmitibus euagatur, sed ad has uineas uocat Christum, ubi psallentes sint et orantes, ubi noctibus ac diebus fructus innoxius perseueret. I b i, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
stratis radius solis orientis inuerecundo
pudore õueniat: & lux clara feriat.
oculos soninolentos adhuc torpore de¬
psos. Arguit nos tanti temporis spatiũ
sine ullius deuotionis munere. Ac sacri¬
ficu spitalis oblatione. feriata trans¬
missum. Annescis. ohomo qui primi¬
tias tui cordis acuocis cottidie dõ debeas.
Cottidiana tibi messis. cotudianus ẽ. fructꝰ
Occurre ergo adsolem ortꝰ. utte oriens
inueniat iam paratum. nelumina tua
madido adhuc sopore mergentia pͥm
dici fulgor encagitet. In cubili mera
in nostib: quȩsiui quemdilexit anima ica
dic̃ ecđa. Ideo eũ meruit inuenire. id eo
cius gnẽm ꝓmereri: quia & iam incubili
suo que siuit. Quesunt in nostib ꝓpĩta
copiã cuis adepta . In posteriorib loqͥt
adsponsum. Veni frat̃m̃s. eoceam in a¬
grum : requiscanꝵ in castellis. diluculo
surgam̧ inuineis. Aduertis quẽ ad nͦdũ
sponsa uerbum inuit& dĩ. ut ueniat int¬

Expanded text:
stratis radius solis orientis inuerecundo stratis radius solis orientis inuerecundo pudore conueniat et lux clara feriat oculos somnolentos, adhuc torpore depressos. arguit nos tanti temporis spatium sine ullius deuotionis munere ac sacrificii spiritalis oblatione feriata nocte transmissum. an nescis, o homo, quod primitias tui cordis ac uocis cotidie deo debeas? cotidiana tibi messis, cotidianus est fructus. occurre ergo ad solis ortus, ut te oriens inueniat iam paratum, ne lumina tua madido adhuc sopore marcentia primus diei fulgor exagitet. In cubili meo in noctibus quaesiui quem dilexit anima mea, dicit ecclesia. ideo eum meruit inuenire, ideo eius gratiam promereri, quia etiam in cubili suo quaesiuit. quaesiuit in noctibus. propterea copiam eius adepta in posterioribus loquitur ad sponsum: ueni, frater meus, exeamus in agrum, requiescamus in castellis; diluculo surgamus in uineas. aduertis quemadmodum sponsa uerbum inuitet dei, ut ueniat in t
Abbreviated transcription (Latin):
spem adicit spei. Quo deuidentius ex¬
pressit esaias dicess. Tribulationem suꝑ
trbulationem ex spesta: spem suꝑ spem
Adplastatos ⁊ abductos ab uberib: loque¬
batur. hoc ẽ. eos qui prima in fantiae
alim̃ta transissent. ciboiam habiles
fortios. Exemplofit. quod ab lastatus
isaac patriarcha tantus euaserit. ut
adhuc interrudim̃ta primȩuę positus
aetatis. nequaquã tam̃ gladium perituri
parentis horruerit. Plures filios habuit.
habra anullum ab lastauit alium. sed in hoc so¬
lo legitur fecisse aepalum magnum.
&bene magnum aepulum. seriptura dixit.
Quia txpus erat eius quẽ semꝑ ȩpulantur
corda sanstorum. Sequitur uersus. tIII.
Preuenerunt oculi mei mane
meditari uerbatua..
upneait pracuedi.¬
antt hones. ante tempus.
hic ait mane: aliud significans tempus
orandi atq psallendi dño. ut sit illud
pͥus. scđm qđ ait. media noste surgebam:
Hoc autem iuxta illud. p̃ueni orientem.
solem. Graue. c̃.enim site otiosum in

Expanded text:
spem adicit spei. quod euidentius exspem adicit spei. quod euidentius expressit Esaias dicens: tribulationem super tribulationem expecta, spem super spem. ad perlactatos et abductos ab uberibus loquebatur. hoc est ad eos qui prima infantiae alimenta transissent cibo iam habiles fortiori. exemplo sit, quod ablactatus Isaac patriarcha tantus euaserit, ut adhuc inter rudimenta primaeuae positus aetatis nequaquam tamen gladium ferituri parentis horruerit. plures filios habuit Abraham. nullum ablactauit alium. sed in hoc solo legitur fecisse epulum magnum. et bene \'magnum epidum scriptum dixit, quia typus erat eius quem semper epulantur corda sanctorum. Sequitur uersus quartus: praeuenerunt oculi mei mane meditari uerba tua. supra ait: praeuen\'ante horas, ante tempus\', hic ait \'mane\', aliud significans tempus orandi atque psallendi domino, ut sit illud prius secundum quod ait: media nocte surgebam, hoc autem iuxta illud : \'praeueni orientem solem\'. graue est enim, si te otiosum in
Abbreviated transcription (Latin):
tua sperxui. Grecus eð ΕΛΠICΑ
dixit. quod adsperandum semꝑ est
trescere : & spen spei adiungere.
ustus semꝑ speraet. & in aduersis po¬
situs. & frequentib ad flictus aerũnis
desperare nonnouit: sed quo grauiora
tolerauerit magisperat. & sperandi su¬
mit ꝓfectum. scđm illud oraculum
Consolamini consolamini populũ meũ
dicit dns sacerdotes. Loquimin ius¬
titiam in corhierusalem. consolamini
eam: quia repl&a est deiestio. & so¬
lutum est peccatũ eius. quia recepit
demanu dñĩ duplicia peccata sua.
Quã cito dixit plenitudinem derestionis
solutionẽ. cẽ. peccati. & repetiuit
causam consolationis. comaius. eẽ re¬
concilationis in signe. quonumero¬
sior fuerit poena quã dilpa: Iob tot
grauatus in cõmodoꝵ aceruitatib pio
spem cumulabat affectu. discr&am
apus causam ad serens impioꝵ. quorũ
lumen exxtingu&ur. Lux autẽ scđm
salomonem semꝑtustis. Vnde colligitur
quia iustas semꝑ in uerba dĩ spenet &¬

Expanded text:
tua speraui. Graecus έφήλ́πισα tua speraui. Graecus έφήλ́πισα dixit, quod est ad sperandum semper crescere et spem spei adiungere. iustus semper sperat et in aduersis positus et frequentibus adflictus aerumnis desperare non nouit, sed quo grauiora tolerauerit magis sperat et sperandi sumit profectum secundum illud oraculum: consolamini consolamini populum meum, dicit dominus. sacerdotes, loquimini iustitiam in cor Hierusalem, consolamini eam, quia repleta est deiectio et solutum est peccatum eius, quia recepit de manu domini duplicia peccata sua. quam cito dixit plenitudinem deiectionis solutionem esse peccati et repetiuit causam consolationis, eo maius esse reconciliationis insigne. quo numerosior fuerit poena quam culpa. Iob tot grauatus incommodorum acerbitatibus pio spem cumulabat affectu, discretam a piis causam adserens impiorum. quorum lumen extinguetur; lux autem secundum Salomonem semper iustis. unde colligitur, quia iustus semper in uerba dei sperat et
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentib: hieremias dicit: & bonũ
est uiro quigraue portauit iugum
auiuentuteꝰ Sedebit singularit᷑ & silebit.
quitulit iugum uerbi. Quieñ aiuuen¬
tute iugum portauerit & habenis
maturi moderaminis teneriora uo¬
lens. colla subdiderit: sedebit:
singulariter remotus astrepitu
interpellantium passionum. & qui¬
&uf silebit. cui necesse iam nonsit
iurgare cum corpore. decertare
cumuariis cupiditatib quia tulit
iugum uerbi anma quȩquert
dm̃ qui captiuas fecit sibi om̃s delicias
iuuentutis. Unde fortasse & illud
dominicum. non clamauit neq conten¬
dit: neq audiunt quisꝗ in plateis uo¬
cem eius. non solum ad defensionis si¬
lentium ab solutionisq contemptum.
& tolerantiam passionis. sed & iam
ad compressiones omnium accipere
possumus corporalium uo luptatum.
U nde talibi scriptum.ẽ: quia peccatum
non fecit Reste igitur tacebat in
mostis periculo constitutus. qui mostis
aculeum nontimebat. Inuerba inquit

Expanded text:
sustinentibus, Hieremias dicit et: bonum sustinentibus, Hieremias dicit et: bonum est uiro qui graue portauit iugum a iuuentute, sedebit -singulariter et silebit, quia -tulit iugum uerbi. qm emm a muentute iugum portauent et habenis maturi moderaminis teneriora uolens colla subdiderit. sedebit singulariter remotus a strepitu interpellantium passionum et quietus silebit, cui necesse iam non sit iurgari cum corpore, decertare eum uariis cupiditatibus, quia tulit iugum uerbi anima quae quaerit deum, quae captiuas sibi fecit omnes delicias iuuentutis. unde fortasse et illud dominicum: non clamabit ne q ue contendet neque audiet quisquam in plateis uocem eius non solum ad defensionis silentium absolutionisque contemptum et tolerantiam passionis, sed etiam ad conpressiones omnium accipere possumus corporalium uoluptatum. unde et alibi scriptum est. quia peccatum non fecit. recte igitur tacebat in mortis periculo constitutus qui mortis aculeum non timebat. In uerba, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
currit aectes maturitaitis. quisquis iN
adolescentia positus senilem grauitatem
induit. &iuuenilis annos u&erana qua¬
dam continentia regit. feruorem que
uirentis cõrporis inccina moꝵ maturi¬
tate componit. Nam quid potest habere
laudis. si effectum corporis uoluptatib
&nam senestutis gelu frigidum. ad serox¬
deuotionis officia deposito iam segnior
iugore conuertat : Non .ẽ. corona
nisi ubi fuerit difficilioris lusta cer¬
uenire. Ille laudabilis cui . ẽ. inseipso
ante certamen. quicrnem suam re¬
lustantem sibimentis coercit impe¬
rio: parca frugalitaete castigat &
seruitute redigit. neeffrenata liber¬
tate luxuriet. atq in domita feruens
cupiditate. habenas animi regentis
abrumpat in hora. Est ergo senex.
simunia sobriae maturitatis exerceat.
ante horam p̃currens iuuenis. si senili
pondere incentiua comprimat uolup¬
tatum : ac feruentis in lecebras cupidi¬
tatis extinguat. Bonus ẽ. enim dñs

Expanded text:
currit aetatis maturitatem quisquis in currit aetatis maturitatem quisquis in adolesinduit et iuuenales annos ueterana quadam continentia regit feruoremque uirentis corporis? incana morum maturitate componit. nam quid potest habere laudis, si effetum corpus uoluptatibus et iam senectutis gelu frigidum ad sera nno.-deuotionis officia deposito iam segnior uigore conuertat? non est ----.. corona, nisi ubi fuerit difficilioris lucta ceruenire. ille laudabilis, cui est in se ipso ante certamen, qui carnem suam reluctantem sibi mentis cohercet imperio, parca frugalitate castigat et seruituti redigit, ne effrenata libertate luxuriet atque indomita £_----. feruens cupiditate habenas animi regentis abrumpat. in hora est ergo senex, si munia sobriae maturitatis exerceat, ante horam praecurrens iuuenis, si senili pondere incentiua conprimat uoluptatum ac feruentis inlecebras cupiditatis extinguat; bonus est enim dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quia dioxit tempus nondum aduenit.
& iterũ dixit pater uenit horoc. Sedhȩc
hora ẽ. passionis. Est &iam tempus.
uirginalis conceptionis. Eoe uirgo
in utero accipi&. quia uirgo sub tempr.
& ideo p̃stripiti aecate concepit. Qui
rogtit itaq semꝑ rog&. Esi non semꝑ
p̃caitur. paroctum semꝑ habetit. p̃can¬
tis affestum. ꝑ nostabat in oraxtione
dñs ih s̃. non indigens prȩccitionis auxilio.
sed statuens tibi imitationis exemplum
Ille ꝓterogans ꝑ nostabat. ut tu disceres
quomodo ꝓterogares. Redde igitur ei
quod prote detulit. Audi supͣ dicentem
ꝓph&am. Media nocte surgebam ad con¬
fitendum tibi. Et tusurge ł media noste.
si non potes tota semꝑ noste uigilare. ut
dum oroxes nocte uerisolis pestorituo
splendor in naediet. Quia om̃is anima
q̃ xpm̃ cogitit: inlumine semper est.
sequens uersiculus de tempr̃ prȩcandi
euidenter exprȩssit: in isto uersiculo ac¬
tuum magis operumq arbitror quam
orationis tempus intelligendum. Prȩ¬

Expanded text:
quia dixit: tempus nondum aduenit et iterum dixit: pater. uenit hora: sed haec hora hora est passionis. est etiam tempus uirginalis conceptionis: ecce uirgo in uteroaccipiet, quia uirgo sub tempore et ideo praescripta aetate concepit. Qui rogat itaque, semper roget et, si non semper precatur, paratum semper habeat precantis affectum. pernoctabat in oratione dominus Iesus non indigens precationis auxilio, sed statuens tibi imitationis exemplum. ille pro te rogans pernoctabat, ut tu disceres quomodo pro te rogares. redde igitur ei quod pro te detulit. audi supra dicentem prophetam: media nocte surge bam a d confitendum tibi. et tu surge uel media nocte, si non potes tota semper nocte uigilare, ut, dum oras nocte, ueri solis pectori tuo splendor inradiet, quia omnis anima quae Christum cogitat in lumine semper est, sequens ueevidenter expressit, in isto versiculo actuum magis operumque arbitror quam orationis intelligendum. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
mares &feminas putent .cẽ. Sed femi¬
nas grauis odoris significat. Engo
gentes q̃ ante fetebant cumeẽnt in¬
firmiores. euirata quadam inbecillitate
ꝑfidiȩ. boniodoris frustus ferre coepisse.
postquam in aduentum dnĩ crediderunt.
Legimus &iam quod mandragoras acce¬
perit scã rachel asororesua lia: ut con¬
cederet ei illa noste dormire cũ scõ iacob
Mandragoras ruben: Primo genitus ad¬
ulterat matrissuȩ liae: quȩ lippientib
oculis sinagogae figuram acceperit.
quia xp̃i gram̃ uidere non potuit he¬
betato debilis mentis obtutu. Quod de¬
claratur: qđ fructus quos ante sinagoga
a primo genito dĩfilio susceperat. ecđȩ
concessit. Sed quia illius noctis potita
concubitu: genuit lia suae posteritatis
heredem: Implet̾ misterium. qm̃ creden¬
tib: apłis. reliquiȩ iudeoꝵ ꝑclectionẽ
graẽ saluę factȩsunt. Onde ait

Expanded text:
mares et feminas putent esse, sed feminas grauis odoris. significat ergo gentes, quae ante faetebant, cum essent infirmiores euirata quadam inbecillitate perfidiae, boni odoris fructus ferre coepisse, postquam in aduentum domini crediderunt. legimus etiam, quod mandragoras acceperit sancta Rachel a sorore sua Lia. ut concederet ei illa nocte dormire cum sancto Iacob. mandragoras Ruben primogenitus adtulerat matri suae Liae, quae lippientibus oculis synagogae figuram accepit, quia Christi gratiam uidere non potuit hebetato debilis mentis obtutu. quo declaratur, quod fructus, quos ante synagoga a primogenito dei filio susceperat. ecclesiae concessit. sed quia illius noctis potita concubitu genuit Lia suae posteritatis heredem, impletur mysterium, quoniam credentibus apostolis reliquiae Iudaeorum per electionem gr
Abbreviated transcription (Latin):
Quã uiassuas ꝓdere nontimebat. Iusti
g̾.ẽ. ista uox. Oculi enĩ dm̃ suꝑ iustos.
bene hoc dr̃ ab his qui illã uerã uiam
fide morib actuq desiderant conue¬
nire. Om̃s uiȩ meȩ coram te dñe. Nul¬
laenim potest uiabonaeẽ. nisiquã tu
inluminandam tui uisitatione luminis
iudicaueris. Cuiest honor gła lausꝑ¬
Tau littero. Quȩ latina inter pre¬
tatione signi ficat errocuit alia
deponeret omnẽ inexercitate m̃tis
infantiam. ad sumeret autem ueterx¬
ni consiłu scientiam & prudentiae
senilis aetatem. Ubi aut̃ error est.
culpa signatur. Hicgͦ. ẽ ꝓfectus finis.
ut culpasit : sed quidẽ qđ int̃p̃tetur
Crrauit inquit: nonerrat. sederrauit.
errasse p̃teritiẽ tẽporis. ẽrrare p̃¬
sentis. Quierrauit desiuit errare. it
ueterem condempnat errorem. Deeo
enim dr̃ errauit : quiinerrore iam non

Expanded text:
am uias suas prodere non timebat. iusti ergo est ista uox; oculi enim do mini super iustos. bene hoc dicitur ab his qui illam ueram uiam fide moribus actuque desiderant inuenire: omnes uiae meae coram te, domine. nulla enim potest uia bona esse nisi quam tu inluminandam tui uisitatione luminis iudicaueris, cui est honor, gloria, laus\'Tau\' littera, quae Latina interpretatione significat \'errauit\'; alia deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, adsumeret autem ueterani consilii scientiam et prudentiae senilis aetatem. ubi autem-> error est, culpa signatur. hic ergo est profectus, finis ut culpae sit. sed quid est quod interpretetur ? \'errauit\', inquit; non \'errat, sed \'errauit\'. errasse praeteriti est temporis, errare praesentis; qui errauit desiuit errare et ueterem condemnat errorem. de eo enim dicitur \'errauit\', qui in errore iam non
Abbreviated transcription (Latin):
asmihi fecistis. nudastisme uerberas¬
tis me: Qũe siquis int̾rogauerit quan¬
dotibiiniurias fecimꝰ: quando spoliamꝰ.
quando etiã uerberauimꝰ. Dicit. Quan¬
de u. uniorũ minimox fecistis: mihi fe¬
cistis. ꝓpterea caueam̃ diligentius ne
cui uel minimã contumeliã in rogertꝰ
neipsidño in illis minimis contumelio¬
si fuisse uideamꝰ. Quaratione aut̃ dixe¬
rit quitimentte uidebunt me eclȩta¬
bunt᷑. ipse exposuit dicens: qr in uerba
tua suꝑ speraui. Hocẽ dicere. Int̾ me
ui derunt: in tus me tetiger̃. intꝰme a¬
specerunt. ubi spem adsum si detiusuer¬
bis. ubitua uerba ꝑcepi. Beati ergo et

Expanded text:
as mihi fecistis, nudastis me, uerberasas mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus diligentius, ne cui uel minimo contumeliam inrogemus, ne ipsi domino in illis minimis contumeliosi fuisse uideamur. Qua ratione autem dixerit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: quia in uerba tua supersperaui. hoc est dicere: intus me uiderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt, ubi spem adsumpsi de tuis uerbis, ubi tua uerba percepi. beati ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris. imperatori utiq cuius sta¬
tuã consputauerit. fecisse uidetur in¬
iuriã. Gentiles lignũ ad orant: quia
dĩ imaginẽ putant. Sed inuisibilis di
imago. non in eo ẽ quod uidet᷑ sed in eo
utiq quod non uidet Uides ergo qr
int̃multas xp̃i imagines ambulamus.
Cauramus ne coronã imagini detrahe¬
re uideamus quã unicuiq cristus inpo¬
suit: cauramꝰ ne aliquid detra hamus
his quib: debemꝰ ad iungere  Sed
quod peius ẽ non solum non honesta¬
mꝰ pauperes sed etiã de honestamꝰ des¬
truimꝰ. persequimꝰ. et ignoramꝰ quod has
imaginidĩ congregamꝰ in iurias: cũ fac¬
tos ad dĩ imaginem putamꝰ eẽ ledendos.
Quieni in ridex pauperem: exa cerbat
eũ quifecit illũ. Sed aderit ille quidi¬
cit: esuriui e ñ dedistis mihi mandu
care. sitiui e non dedistis mihi bibere
Eger erã. & nonuisitastis me. Et quan¬
to ista leuiora sunt: quã sidicat in iuri¬

Expanded text:
peratoris, imperatori utique cuius staperatoris, imperatori utique cuius statuam consputauerit fecisse uidetur iniuriam. gentiles lignum adorant, quia dei imaginem putant; sed inuisibilis dei imago non in eo est quod uidetur, sed in eo utique quod non uidetur. Uides ergo quia inter multas Christi imagines ambulamus. caueamus, ne coronam imagini detrahere uideamur, quam unicuique Christus inposuit. caueamus, ne aliquid detrahamus his quibus debemus adiungere. sed, quod peius est, non solum non honestamus pauperes, sed etiam dehonestamus destruimus persequimur, et ignoramus, quod has in imaginem dei congregamus iniurias, cum factos ad dei imaginem putamus esse laedendos; qui enim inridet pauperem exacerbat eum qui fecit i II u m. sed aderit ille, qui diccare, sitiui et dedistis mihi bibere eger eram et non uisitastis me. et quanto ista leuiora sunt, quam si dicat: \'iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. Non inq illum uidet nisirius ui¬
derit mentẽ. nisi eius sermonem inten¬
derit nisi sensus illius potuerit conp̃hen
Tunc igit᷑ lȩtabit̾ cũ istaꝑspexent. cũ ifa
cognouenit. Ita ergo et nos sic̃ ubiaudimꝰ
iustum festinemus uidere. sicut illa mu¬
lier quȩ audiuit in domo pharisȩi dis¬
cũbere dñmahm̃. ex ingressa est: et eius
pedes ꝑfudit unguento. Illius imitato¬
res simꝰ. Nãq ecđ&̧ in illa muliere figu¬
rã ẽt̃ quis dubitet. Sic ergo ubi iustus
sedeat. sic ubi accũbat. festinemus ui
est nihil ꝓdest: Quodintus ẽ: sanat.
Sane ex eo quiforis est illũ quintus
est frequenter aspicimꝰ. ut siuiderimꝰ
pauperem : illum ad cuius similitudinẽ
factus ẽ honoremus in paupere de quo
ait. dedistis mihi manducart. quia
quod unieox dedistis. mihi dedistis
Quienĩ coronat imaginẽ imperatoris.
utiq illũ honorat. iimaginẽ coro¬
nauit. Et quistatuã contempsent im¬

Expanded text:
uidet. non, inquam, illum uidet nisi eius uiuidet. non, inquam, illum uidet nisi eius uiderit mentem, nisi eius sermonem intenderit, nisi sensus iTunc igitur laetabitur cum ista perspexerit, cum ista cognoverit. Ita ergo et nos sicubi justum audimus, festinemus videre, sicut illa mulier quae audivit in domo pharisaei discumbere Dominum Jesum, et ingressa est, et ejus pedes perfudit unguento . Illius imitatores simus, quia Ecclesiae in illa muliere figuram esse quis dubitet? Sicubi ergo justus sedeat, sicubi accumbat, festinemus videst, nihil prodest: quod intus est, sanat. Sane et in eo qui foris est, illum qui intus est, frequenter aspicimus: ut si viderimus pauperem, illum ad cujus similitudinem factus est, honoremus in paupere, de quo ait: Dedistis mihi manducare, quia quod uni eorum dedqui enim coronat imaginem imperatoris, utique illum honorat cuius imaginem coronauit, et qui statuam contempserit im
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ fides. De hoc quoq parili uilis.
animantis : sumamus exemplũ. Nam
sicut ꝓdesse diximꝰ mutũ animalcũ
uidet᷑: ita obeẽ ꝑcipimꝰ lupũ sialique ui¬
dendũ p̃uenerit. Uocem enĩ feruntur
amittere: quos prius lupꝰ uiderit. Ba¬
siliscus quoq hocẽ noxius serpens si qđ¬
cũq uiderit prioi animal fert occidere
& allegat᷑ statim necari. qui potuerit a
serpente huius modi p̃uideri Ipse quo¬
q: serpens moridr : si fuerit hominis p̃uen¬
tus aspectu. Ergo sitanta uiitus uel in
oculis serpentis uel moculis : hominis ut
si alterũ alt̃prioruiderit possit occide¬
re : ñ ÷ uirtus in oculis iusti quireplet᷑ uir
ut &x illa quȩ fimbriã dm̃i tetigit sanare¬
t. exille cuiinte̾dit dñs iħis statim exeiꝰ
oculis grãm sanitatis hauriret. Sed qͥ
uid& iustũ. debe scre queduideat. N
illũ uidit in corpore: non inuestimento.
non in patrimonio. non inuultu. sed int᷑

Expanded text:
pietatem fides. de hoc quoque parile uilis pietatem fides. de hoc quoque parile uilis animantis sumamus exemplum. nam sicut prodesse diximus mutum animal cum uidetur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem uidendo praeuenerit; uocem enim feruntur amittere quos prius lupus uiderit. basiliscus quoque, hoc est noxius serpens, si quodcumque uiderit prior animal, fertur occidere, et allegatur statim necari qui potuerit a serpente huiusmodi praeuideri. ipse quoque serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpentis uel in oculis est hominis, ut, si alterum alter prior uiderit, possit occidere, non est uirtus in oculis iusti qui repletus uiut et illa quae fimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intendit dominus Iesus statim ex eius oculis gratiam sanitatis hauriret? Sed qui uidet iustum debet scire quod uideat. non illum uidet in corpore, non in uestimento, non in patrimonio, non in uultu, sed intus
Abbreviated transcription (Latin):
bantur ab eccła. ab apłis & maiorib na¬
tu Cũ aut̃ abireuellent nediscederent
rogabant᷑: & ut postra de paulo legimus
cũ lacrimis deducebat᷑ Nã siẽ tantauis
innaturalib ut animal uisum ꝓsit icteri¬
cis. ita ut mortui quoq cornueius animan¬
tis ꝓdesse dicat᷑. si fuerit demonstratũ his
qui huius modi inciderint passionẽ. dubi¬
tarepossum̃ quod iustisanet aspectꝰ Etuti¬
go animal uile. in rationabile tantã ht
ut sanare hominẽ possit momento exiguo
quo uidet᷑. homo iust̾ sitamen cũ fide abeo
aspitiat᷑ qui utilitatẽ ab eo ꝑcipere deside¬
rat. nihil confert. nonuel ipsioculorũ ra¬
du uirtute quandã uident᷑ infundere
his qui fidelit̃ eũ desiderant : Sed qũẽ ad¬
modum iustus letiłat cor in nocentium
cum uidetur. ita in ꝓbi iustorũ cogni¬
tione torquent᷑. quia uel tacitis scõrũ
morib arguunt᷑. Torquet castitas in¬
continentẽ: a uaritiã liberalitas. im¬

Expanded text:
bantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus nabantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus natu. cum autem abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal uisum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? non uel ipsi oculorum radii uirtutem quandam uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus arguuntur. torquet castitas incontinentiam, auaritiam liberalitas, im
Abbreviated transcription (Latin):
illic iudaicę forma impietatis exprimit᷑:
ita hic ecłȩ gr̃a reuelet᷑. Prophetat enĩto¬
tũ orbem replendum eẽtimore diuino. et
ideo quasi timentes dm̃ scõrũ dicit cogni¬
tione lartari. Quiem̃ uidet iustũ gau¬
det. ctiã ipse uult eẽ iustus. Pulchr̃u est
enĩ quo in aliis delectet̾: quod uult ip¬
se in se seruare sipossit. Est enĩ insi tũbo¬
nis: ut castii pudicus. prudentẽ sapi¬
ens affectu piodiligat. mistricors libe¬
ralem. & uirtutes suas in alus amet Re¬
risq enĩ iustia spectus admonitio correc¬
tionist: ꝑfectiorib uero letitia ẽ. Quam
pulchum igitur. ut uidearis it ꝓsis. Bo¬
nũ ergo uiriustus. Propterea deniq apłs
paulus ascendit hiero solẏmã ut iustos
uideret & cũ petro mansit dieb.XU. ut
ex eius Aliquid cohabitatione ꝓficeret
ꝓpterea ipse paulus et barnabas cũ hiero¬
silrmã in grederent᷑ magnifice excipie¬

Expanded text:
illic Iudaicae forma impietatis exprimitur, illic Iudaicae forma impietatis exprimitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat enim totum orbem replendum esse timore diuino et ideo quasi timentes deum sanctorum dicit cognitione laetari; qui enim uidet iustum et gaudet, etiam ipse uult esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, quod uult ipse in se seruare, si possit. est enim insitum bonis, ut castum pudicus, prudentem sapiens affectu pio diligat, misericors liberalem, et uirtutes suas in aliis amet. plerisque enim iusti aspectus admonitio correctionis est, perfectioribus uero laetitia est. quam pulchrum igitur, ut uidearis et prosis! bonum ergo uir iustus. Propterea denique apostolus Paulus ascendit Hierosolymam, ut iustos uideret, et cum Petro mansit diebus quindecim, ut ex eius aliquid cohabitatione proficeret. propterea ipse Paulus et Barnabas, cum Hierosolymam ingrederentur, magnifice excipie
Abbreviated transcription (Latin):
lii scđm mattheũ scriptũ. beati pauperes spũ
subiecit in posterioribus. Om̃is quiau¬
dierit uerbamea et fecerit eã. similis
erit homini sapienti Nonergo quiau¬
dit tantũ modo similis erit. sed qui fac̃
quȩ audierit Ergo neq frũctũ sine
auditu: neq auditio sine facto potest
ẽt̃ sapientis: sed qui audit ex facit. Au¬
diamꝰ igit᷑. intellegamꝰ. faciamꝰ. ut intel¬
lexisse nos quod audiuimꝰ conꝓbemꝰ
Sequit᷑ uersus .II. QUI TIAENTTE
uidebunt me et lȩtabuntur. qm̃
in ueRBa TuA Supersperaui:
ortasse Aliquib uideat᷑ hoc contra¬
rium quia iustus dicit: quitimentte ui¬
debunt me e letabunt᷑. Multis enĩ
iustus grauis÷ cumuidetur. Demq ineu¬
angelio pleriq dnm iħm uidere non po¬
terant . sicut gerase ni rogabant eum
ut abiret deregionib: eorũ. ut alii eitran¬
sitũ denegabant. quando tamen ꝑeos
transire nolebat. Vndeputo quod sicut

Expanded text:
lii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, lii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conprobemus. Sequitur uersus secundus: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, quia in uerba tua supersperaui. fortasse aliquibus uideatur hoc esse contrarium, quia iustus dicit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur; multis enim iustus grauis est cum uidetur. denique in euangelio plerique dominum Iesum uidere non poterant, sicut Geraseni rogabant eum, ut abiret de regionibus eorum, et alii ei transitum denegabant, quando tamen per eos transire nolebat. unde puto quod, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tionem Atilli qui derirũ natura dispu¬
tant : caeliscrutant᷑ plagas quiseipsos sci¬
re non possunt. putant intellegentiã sinȩ
dĩ dono posse concedi. Vnde et nos hu¬
militatẽ debemus ad sumere : nec extol¬
lamus si forte unã aliquã descripturis pa¬
rabolã cognouerimꝰ. Aut quia inter¬
dum scđm littrrã plana legimꝰ. si forte scđm
litterã aliquid intellexerimꝰ. doctrinȩ no¬
bis adsumamus scientiã. Apħt ille qui
accepit spm̃ scm̃. postquã unctus in reg¬
nũ ẽ unctus ẽ in ꝓpħtm. centesimum et
octauũ decimũ psalmũ scribens. intellectũ
sibi lariposcit. ut mandata dĩ intellegat
e scit nisiadño acceperit grãm intellege¬
re eius semandata non posse In euangło
quoq lego : qr ꝓponebat parabolas dñsiħs.
ex apłi non in tellegebant. Deniq explana¬
tionẽ ꝓpositę parabolȩ postulabant Ip¬
se dñs iħs cũ diceret ut legisti in libro euange¬

Expanded text:
tionem. at illi, qui de rerum natura disputionem. at illi, qui de rerum natura disputant, caeli scrutantur plagas; qui se ipsos scire non possunt, putant intellegentiam sine dei dono posse concedi. unde et nos humilitatem debemus adsumere, ne extollamur, si forte unam aliquam de scripturis parabolam cognouerimus aut, quia interdum secundum litteram plana legimus, si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis adsumamus scientiam. propheta llle, qui accepit spiritum sanctum, postquam unctus in regnum est, unctus est m prophetam, centesimum et octauum decimum psalmum scribens intellectum sibi dari poscit, ut mandata dei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat parabolas dominus Iesus et apostoli non intellegebant; denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euange
Abbreviated transcription (Latin):
munera gratiarũ primo constitui loco. in apos¬
tolica lectione didicisti: qr unicuiq datͥma¬
nifestatio sp̃s adutilitatẽ. Et in ꝓpħt pͥmolo¬
co sapientiȩ ex intellectꝰ spĩtalis gr̃a postu¬
latur Petit᷑ ergo. ut dĩ donũ. De in de uide
ordinẽ. Damihi inquit intellectũ: ut dis¬
cã mandata tua. Intellect᷑ p̃mittitur: ut
scientia sequat᷑. Nam nisi quis intellexerit.¬
doctus eẽ non poterit. Doctrinam igit᷑. in¬
tellectꝰ fac̃ non memoria. Nihil enĩ ꝓdest
multa legisse: nisi intellegas ipse quȩlegeris
&in aplo postmanifestationẽ sps. sermonẽ
scientiȩ legisti postea substitutũ. ut scias
intellectũ memoriȩ p̃ferendũ: et illum
posse habere scientiã. cuiante intellectus
ad fulserit Simul humilitatẽ considera
Siꝓpħt intellectũ dari sibi postulat: quis
tã arrogans. qui ꝓfitrat᷑ in sua potestate
eẽ intellegentiã: Intellectũ petit ut ip¬
sese nouerit. & naturȩ suȩ possit scirera¬

Expanded text:
o in apostolica lectione didicisti, quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur. petitur ergo ut dei donum. deinde uide ordinem: d a mihi, inquit, intellectum, ut discam mandata tua. intellectus praemittitur, ut scientia sequatdoctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi inet in apostolo post manifestationem spiritus sermonem scientiae legisti postea substitutum, ut scias intellectum memoriae praeferendum et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus adfulserit. Simul humilitatem considera. si propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intellegentiam ? intellectum petit, ut ipse se nouerit et naturae suae possit scire ra
Abbreviated transcription (Latin):
lato: debe&x tenere castimoniȩ disciplinã. Qui
seruit luci: debex odisse tenebras peccatorũ
Ergo qr corpus÷ infirmum : uisitationẽ dñi pos¬
tulemus. Vnde ꝓpħt ait. Quid÷ homo quod
memor es eĩ aut filius hominis quia uisitas cum
& nunc in reliqua uersiculi portione ait
DA MIHI INTEL LECTUA UT
DISCÃ MANDATA TUA
piritalem igit᷑ seeẽ cognoscens ꝓpħt ꝑgr̃am¬

Expanded text:
lato debet tenere castimoniae disciplinam, qui lato debet tenere castimoniae disciplinam, qui seruit luci debet odisse tenebras peccatorum. ergo, quia corpus infirmum est, uisitationem domini postulemus, unde propheta ait: quid est homo quod memor es eius, aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reliqua uersiculi portione ait: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. spiritalem igitur se esse cognoscens pr
Abbreviated transcription (Latin):
solũ anima. sed etiã caro nr̃a seruat᷑. Anima
ꝑ cognitionẽ dĩ: caro ꝑresurrectionẽ. Quo¬
rũ alterũ docuit diuini auctoritate ser¬
monis. alterũ ꝓpriȩ resigrectionis exemplo
Hic ẽ ergo homo geminȩ substantiȩ Alia
÷ enĩfacti substantia: alia figurati. Istade
dĩ spũ. illa delimo. Propterea ait iob Re
suscitabit coriũ meũ: qr quod delimo ẽ re¬
suscitat᷑. Terra enĩ: in terrã redit. Quod
aut̃ factũ ẽ ut principatũ haberet super
ceteros animantes. id prestantius eẽ intelle¬
gis lutienĩ etiã bestus nobiscũ cõmune
consortiũ est : ex ideo animȩ specialis p̃roga¬
tiua donataẽ Idem tam̃ quia ceteris animã
tibus imperat: ut possit imprare: debet dõ
ẽẽ subiectꝰ. Docet᷑ igit᷑ seruire : ut ad regnum
peruenire mereat᷑. Qui enĩ seruit xp̃o. placex
dõ. Qui seruit xp̃o placex utiq ueritati. de¬
b& nescire mendatiũ: Quiseruit iustitiȩ de¬
bex repellere iniquitatẽ. Quiseuit in macu¬

Expanded text:
solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spsuscitabit corium meum , quia quod de limo est, resuscitatur; terra enim in terram redit; quod autem factum est, ut principatum haberet super caeteras animantes, id praestantius esse intelligis. Luti enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est; et ideo animae specialis praerogativa donata etibus imperat; sed ut possit imperare, debet deo esse subiectus. docetur igitur seruire, ut ad regnum peruenire mereatur; qui enim seruit Christo, placet deo. qui seruit Christo placet utique ueritati et debet nescire mendacium, qui seruit iustitiae debet repellere iniquitatem, qui seruit inmacu