comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lbus enim annis siquingenteni anni ꝑhor as
diei singulas diuidantur. n ouissima hora
ionsequent̃ dicit tempus fidei gentium. &
mani festus inquit erit monsdm̃ p̃paratus
sper uerticemmontium. Manifestus erit
iui aontefuerat occultus & p̃paratus non solũ
nmontibus sed suꝑ uertices montium moys
ã proph&as qui decouaticinati sunt . lic& en
omnia scã conscripserint. tamen ad conp¬
tone proph&iae. Inqua des aluatoris aduen¬
tupro ph&auerunt humilia sunt c&era & ne¬
qua quam usque aduertices montium ꝑtinge¬
ta & gr altabitur inquit suꝑcolles homc
suidem apparuit & formam serui accepit hui¬
niliatus usque ad mortem & mortemcrucis sel
calta uit eumpater. & dedit einomens:¬
onne nomen & ad conuersationem illius
iniuersa uita hominum comparata campi
dicuntur & collef ualles adhunc er gomon¬
tem qui praeparatus ẽ suꝑ uertices montiũ

Expanded text:
llibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas llibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas diei singulas dividantur, novissima hora consequenter dicetur tempus fidei gentium. Et manifestus, inquit, erit mons Domini praeparatus super vertices montium. Manifestus erit, qui ante fuerat occultus, et praeparatus non solum in montibus, sed super vertices montium, Moysen et Prophetas, qui de eo vaticinati sunt. Licet enim omnia sancta conscripserint; tamen ad comparationem prophetiae, in qua Salvatoris adventum prophetaverunt, humilia sunt caetera, et nequaquam usque ad verticem montium pertingentia. Et exaltabitur, inquit, super colles . Homo quidem apparuit, et formam servi accepit: humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis; sed exaltavit eum Pater, et dedit ei nomenomne nomen, et ad conversationem illius universa vita hominum comparata, campi dicuntur et valles. Ad hunc ergo montem qui praeparatus est super vertices montium,
Abbreviated transcription (Latin):
montemsion &bocnuno & usq in scłm Quia
principes iudadium ab ominati sunt iudicium
& omnia recta ꝑuerterant & aedificauerant
sion in sanguinib: & bierusalem in iniquitate
& non solum boc fecerant uerum in munerib
quoq iudicara it & sacer dotes in hierusalem
inmer aede responderant & proph&e eius in pe¬
cuniam diuinei uerant. & propt̃ eossion qua¬
si ager aratus erat & hierusalem intumo los
lapidum corruerat & monstempli desolatus
in& celsa siluarum. Idcirconuno derelicta do¬
moeorum atq deserta quando filius dĩ egre¬
dies de templo ait. Surgite eamus hinc̃ &ie
linquetur uobis domus ur̃a deserta. Angeli
quoq iosepphopeferente dixerunt. Trans eamus¬
x his sedib: promonte sion mons dnĩ eleuatus ẽ
dequo ad principem tyri dicit᷑. & uulneratus ẽ
montemdni iste aut̃ mons dñi in nouissi modi¬
erum ostensus ẽ quando ad propinquabit reg¬
dosuenit operarios & compl&a illius passione
lobames loquitur: nouissima hora ẽ ins& mi¬

Expanded text:
 usque in saeculum. Quia principes Judaeorum abominati sunt judicium, et omnia recta perverterant, et aedificaverant Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate: et non solum haec fecerant, verum in muneribus quoque judicaverant, et sacerdotes Jerusalem in mercede responderant, et prophetae ejus in pecunia divinaverant, et propter eos, Sion quasi ager aratus erat, et Jerusalem in tumulos lapidum corruerat, et mons templi Dei, desolatus in excelsa silvarum, idcirco nunc, derelicta domo eorum atque deserta, quando Filius Dei egrediens de templo ait: Surgite, eamus hinc : Et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Angeli quoque, Josepho referente, dixerunt: Transeamus ex sedibus, pro monte Sion mons Domini inelevatus est, de quo ad principem Tyri dicitur. Et vulneratus es in monte Domini . Iste autem mons Domini in novissimo dierum ostensus est, quando appropinquavit regdos operarios venit. Et completa illius passione, Joannes loquitur: Novissima hora est : in sex mi
Abbreviated transcription (Latin):
lem & uidicabit intergentes multas & ar¬
en& populum plurimũ. & concident gladios
suos maratra. & tybinas suas in falces & non
sum& gens contragentem gladium & non
uscentꝰ ultra belligerare Significantes quȩ
bis dicitur quod ser mo egrediens debienus¬
am uidic& int̃ gentes multas & arguao
iniudicabit sed argu& condemnatis

Expanded text:
lem: et judicabit inter gentes multas, et arguet populum plurimum, et concident gladios suos in aratra, et zibynas suas in falces, et non sumet gens contra gentem gladium, et non discent ultra belligerare : Significanter hic  Al. his dicitur quod sermo Dei egrediens de Jerusalem, judicet inter gentes multas, et arguat non judicabit, sed arguet condemnatos
Abbreviated transcription (Latin):
sed a consequentibus arguuntur non dici define
tus reliquiae claudicantes & gentes ante ial¬
uentur Igitur esaias huius cemodi posuit
testimonium sermoqui factus ẽ adisaiam filiũ
inos deiudaea & debierusalem quia eritiom
mus simis diebus manifestus mons dñ & dom̃
utiones multae & dicent uenite ascendamus
nmontem dnĩ & indomũdĩ iacobala adrunea¬

Expanded text:
Sed ex consequentibus arguuntur, non de fine saetur reliquiae claudicantis, et gentes ante salvantur. Igitur Isaias hujuscemodi posuit testimonium: Sermo qui factus est ad Isaiam filium Amos de Juda et Jerusalem: quia erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et nationes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
titis uatic inium prooh& ale ibi sp̃s loquit in mund
Oicid& enimsol iustitiae suꝑ huius cemidio. he¬
& quia clemens sum & nolomo tem peccato
sed cupio utreuertatur & uiuat. cumxaud ero
eos dabocis uirtutem sp̃s mei . & implebo ers u¬
diciomeo & fortitudine. ut quipriuspopal im
blandimentis decipiebant. postea uera adnun¬
ciando deterreant & ad rectam reuocent uiã
& quicaus a erroris fuerant incipiant mederiuil¬
nerib: que intulerunt. & occasso eẽ sanitatis
Anim alierte in p̃sentiloco possedocere aliquẽ
post peccatum sitamen uitia pristina dignapęnitep¬
tia luerit. Vnde& dauid post adulterium & ho¬
micidium loquitur in psalmo. Aspargis mne yso¬
po &mundabor laualis me& suꝑ niuem de albabor
Nec suatantum ꝓpri& ate contentus ẽ sed infert
red demichi lu&itiam salutaristiu & spũ principa¬
li confirmame. Cumque hoc feceris decebo ini
quos uiastuas & impii adte conuertentur: Au¬

Expanded text:
aticinium prophetale, ibi spiritus loquetur immundus. Occidet enim sol justitiae super hujuscemodi propheEt quia clemens sum, et nolo mortem peccatoris , sed cupio ut revertatur et vivat, cum exaudiero eos, dabo eis virtutem spiritus mei, et implebo eos judicio meo et fortitudine, ut qui prius populum blandimentis decipiebant, postea vera annuntiando deterreant, et ad rectam revocent viam, et qui causa erroris fuerant, incipiant mederi vulneribus quae intulerant, et esse occasio sanitatis. Animadverte in praesenti loco, posse aliquem docere post peccatum, si tamen vitia pristina digna poenitentia eluerit. Unde et David post adulterium et homicidium loquitur in psalmo: Asperges me hyssopo et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor. Nec sua tantum puritate contentus est, sed infert: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Cumque hoc feceris. Docebo, ait, iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Au
Abbreviated transcription (Latin):
filiae isrł addentibus filia: Hebreunsine capra¬
li superioris legunt i nobis aũs quiasic uolustis & s¬
mel suscepimus incembit neissitas ituint̃ p̃tari scrp¬
curas quomodo leguntur iecdesia. & nichil ominis
hebraicam non omittere ueritatem : dicit᷑ er go ao
isrł interim secundum interam ut uel decemtri
accipiamus insaimaria. uil in cominune omnemistł
quia captiuus ductus ẽ populus. & omnisiudea
abasidrus babyloniisq uastata ẽ. Ad sumant plor¬
ctum &plorent filios suos. Et quomo aquila quȩ
regina ẽ auium certo tempore amittit pilos &re¬
man& in plumis. sic &iam isrł deponat omnemglo¬
riam suam qua erat ante circumdatus & plangx
filios hostium subditos potestati. Quod auaem
scriptum est. In nouabitur sicut aquilae senec tusti
uere quod dici sol& aquilae senectus. Si autem
uo luerimus hocipsim & dep̃sentitem porȩ iudau
euersionis accipere uidebimus omnem gratiam
qua quon damapud dm̃ floruit ab eis penitus reces¬

Expanded text:
filiae Israel, addentibus filiae, Hebraei in fine superioris capituli legunt. Nobis autem quae sic voluistis, et semel suscepimus, incumbit necessitas ita interpretari Scripturas, quomodo leguntur in Ecclesia, et nihilominus Hebraicam non omittere veritatem. Dicitur ergo ad Israel interim secundum litteram, ut vel decem tribus accipiamus in Samaria, vel in commune omnem Israel; quia captivus ductus est populus, et omnis Judaea ab Assyriis Babyloniisque vastata est, assumant planctum et plorent filios suos. Et quomodo aquila quae regina est avium certo tempore amittit pilos, et remanet implumis: sic etiam Israel deponat omnem gloriam suam, qua ante fuerat circumdatus, et plangat filios, hostium subditos potestati. Quod autem scriptum est: Innovabitur ut aquilae senectus tua . vere quod dici solet aquilae senectus . Si autem voluerimus hoc ipsum et de praesenti tempore Judaicae 448 eversionis accipere, videbimus omnem gratiam, qua quondam apud Deum floruit, ab eis penitus reces
Abbreviated transcription (Latin):
mima lgo que loquor aspũsiõ instinctus logun
pseudo proph&e mordeant dentib & pdicam pa¬
cem. ego abso: ulla formidine annuntioia colis¬
lus suum & isrł peccatum suum quiauel
quoddicitur quiuere pseudo proph&esunt & di¬
cunt haec dicit dñs & dñs non misit eos & noner¬
rabimus illi enimpopulum quondane errore
in occisione animarum coium & promittnt eis
pacem & regia celestia. & dicunt nonna es seesi
ut uiuas continenter & scȩ hab&efidem qua

Expanded text:
minia, ego quae loquor, a sancto Spiritu minia, ego quae loquor, a sancto Spiritu pseudoprophetae mordeant dentibus, et praedicent pacem, ego absque ulla formidine annuntio Jacob scelus suum, et Israel peccatum suum; quia re, qui vere pseudoprophetae sunt, et dicunt, haec dicit Dominus, et Dominus non misit eos, non errabimus. Illi enim populum quondam Dei errore in occisione animarum eorum, et promittunt eis pacem et regna coelestia, et dicunt, non necesse est ut vivas continenter et sancte, habeto fidem quam
Abbreviated transcription (Latin):
non uobis erit diuisione & diuinatione & occũ¬
b& sol suꝑ proph&as & contenebrescit suꝑ eosdies
& confundentur qui uident somina & irridebun¬
tur harioli & loquentur aduersum cos om̃s isti
quianonẽ qui& audiat eos nisi ego impleuere for¬
titudinẽ inspiritudni & iudicio & potentia ut
ad nuntiemia cob impi&ates eius & isrł peccata sua
Legimus fuisse spseudo proph&as in isrł qui propter
dona pacem quȩ eis datanonerat p̃dicabant. & si
quis munera non de diss& quamuis sc̃s e& iramdĩ
nuntiarent illieẽ uenturam. Vnde nunc dicitur
ad eos quod loquantur mendacia & sermo eonũ
men sed tenebras & errorem. Cumque e contra¬
rio uersa fuerint quȩ promeserint. tunc ope¬
riantur confusione quia nonerit in quit res
tatem ut cos sua fraude decipiant mutaeruit
oracula cacebit in mundus sp̃is. & in ludere nĩ
audebi hoc pͥseudo prophi&is rur sumorato
deseipso proph&e loquentis inducitur illifal¬
sa uaticinantibus a opertis confusione igno¬

Expanded text:
atione, et occumbet sol super prophetas, et contenebrescet super eos dies, et confundentur qui vident somnia, et irridebuntur harioli, et loquentur adversum eos omnes isti, quia non est qui exaudiat eos, nisi ego implevero fortitudinem in spiritum Domini, et judicium et potentiam, ut annuntiem Jacob impietates ejus, et Israel peccata sua. Legimus fuisse pseudoprophetas in Israel, qui propter dona pacem, quae eis data non erat, praedicabant, et si quis munera non dedisset, quamvis sanctus esset, iram Dei nuntiarent illi esse venturam. Unde nunc dicitur ad eos quod loquantur mendacia, et sermo eorumen, sed tenebras et errorem. Cumque in contrarium versa fuerint quae promiserant, tunc operientur confusione, quia non erat, inquit, restatem, ut eos sua fraude decipiant. Muta erunt oracula, tacebit immundus spiritus, et illudere non audebit. Hoc de pseudoprophetis. Rursum oratio de seipso prophetae loquentis inducitur, illis falsa vaticinantibus, et opertis confusione et igno
Abbreviated transcription (Latin):
ctę & tam diuꝑ searantes doneo teneant eas
mala: Quae igitur babitat in lachis. idest initi¬
nere pessimo ueni& usque ad testimonium &¬
& h iustionis suae quod & hauri& atque bi¬
b& iuxtamen sura operum suorum. uel certe
ita distinguendum: ut hoc quod dr̃ quae habi¬
tas lachis ad superiora referatur & sit or do
ac sensus Adducam here destib deeccła quae
i ibitas lachis quia deberedita techũ & tueris cũ
iuscris & receperis que mereris . Obsecro in
captuli fine lectorei non neces sitatem uolun¬
tatempu&. & x positionem prolixam uer¬
bo sitatem xistim& magisque mir&ur in locis
tamas peris mealiquid inuenire quam quio quã
eorum quȩ dicenda surit non prȩter mittere:
cel aucre & tondere super filios deliciarum
tuarum dilata caluicium tuum sicut aquila
qm̃ ciptiui ducti sunt &te : LiX: Gloria filiae iinł
decaluare & tondere suꝑ filios delicatos tuos:

Expanded text:
ctae. Et tamdiu perseverantes, donec teneant eas ctae. Et tamdiu perseverantes, donec teneant eas mala . Quae igitur habitat in Lachis, id est, in itinere pessimo, veniet usque ad testimonium exhaustionis suae, quod exhauriet atque ebibet juxta operum suorum mensuram. Vel certe ita distinguendum, ut hoc quod dicitur, quae habitas Lachis, ad superiora referatur, et sit ordo ac sensus: Adducam haeredes tibi de Ecclesia, quae habitas Lachis, quia de haereditate Domini et tu eris, cum hauseris, et receperis quae mereris. Obsecro in capituli fine lectorem, ne necessitatem, voluntatem putet, et expositionem prolixam, verbositatem existimet, magisque miretur in locis tam asperis me aliquid invenire, quam quidquam eorum, quae dicenda sunt, non praetermittere. Decalvare et detondere super filios deliciarum tuarum, dilata calvitium tuum sicut aquila, quoniam captivi ducti sunt ex te. LXX: Gloria ÷ filiae  Israel, decalvare et detondere
Abbreviated transcription (Latin):
bulatio ẽ Ethiugitur quia scenderunt in currilus
suis e habuerunt equites & strepitum tantum in¬
anemque sontum quibus locuta ẽ quȩ habitat
bone inciuitatibus suis. Isti in curribus & isti in
filiesion. Et ipsa hocẽ in ladns inuentȩ sunt impi¬
rauerunt. Princeps ergo peccatiest filia si on
quȩ habitat lachis idẽ ambulatio pessima gradu
iugic̃ fluctuante & impi&asisrł in hisẽ qui semꝑ
mou& pedes suos & babitare dicunt᷑ in lacinis
Dabuntur quoque einissarii usque adhereditatem
gi&h Gxh pessimam & torcular uenenorum
quod adificatur con domumdĩ ubi sunt uanę
domus quae aedificate sunt inderisum. Et iste.
uanȩ domus inuanum factae sunt regibus isrł.
Quantum adnistoriam ꝑtin& his regibus quorum
peccata in remorum & parali pomenon librisscrip¬
ta sunt Quantum autem ad anagogen prin¬
cipłis her&icorum ducibusq: ꝑuersorum dogni¬
tlis enun domus uanę sunt & frutra & tru¬

Expanded text:
bulatio. Et hi igitur qui ascenderunt in curribus suis, et habuerunt equites, et strepitum tantum inanemque sonitum, quibus locuta est, quae habitat bene in civitatibus suis: isti in curribus et isti in filiae Sion. Et in ipsa, hoc est, in Latinis, inventae sunt impiopulum separaverunt. Princeps ergo peccati est filiae Sion, quae habitat in Lachis, id est, ambulatio pessima, gradu jugiter fluctuante, et impietas Israel in his est qui semper movent pedes suos, et habitare dicuntur in Lachis. Dabuntur quoque emissarii usque ad haereditatem Geth: Geth pessimam, et torcular venenorum, quod aedificatur contra domum Dei, ubi sunt vanae domus, quae aedificatae sunt in derisum. Et istae vanae domus, in vanum factae sunt in regibus Israel. Quantum ad historiam pertinet, his regibus quorum peccata in Regnorum et Paralipomenon libris scripta sunt: quantum autem ad anagogen, principibus haereticorum, ducibusque perversorum dogmatum; his enim domus vanae sunt et frustra exstru
Abbreviated transcription (Latin):
& eam quae laborauerat ingentem robustam
in nom̃ uidelic& xpianũ quod non gladius
non ignis tormenta superabunt. Videfidem
& passicnemmartiyrũ. & derobusta gente
in montemsion in ecła inspecula in contempla¬
cione uirtutum. a prae senti scło & usque in
futurum: Siquis aut̃ uoluerit hoc quod dicitꝰ
congregabo eam quae contrita fuerit. & eia¬
tam̃ suscipiam & c&era deanima humana
intellegere quod ante aduentum xp̃i uaraso
passionibus uitiisq seruierit & quasiarro¬
nea & mor bida ouis luporum fuerte lagnate
morsibus Non errabit. Dumtam̃ noueristo
eamquȩ contrita fuerit & afflicta subdiũ postea
regnum futuram & iulturam siom &adpris¬
tinum montem. bonipastoris humeris rapar¬
tandam sciendum quoq & hoc capitulo
quod nunc eposuimus & huic simile dese¬

Expanded text:
et eam quae laboraverat, in gentem robustam, et eam quae laboraverat, in gentem robustam, in nomen videlicet Christianum, quod non gladius, non ignes, non tormenta superabunt. Vide fidem et passionem Martyrum, et de robusta gente in monte Sion, in Ecclesia, in specula, in contemplatione virtutum, a praesenti saeculo, et usque in futurum. Si quis autem voluerit hoc quod dicitur: Congregabo eam quae contrita fuit, et ejectam suscipiam, et caetera, de anima humana intelligere quod ante adventum Christi variis passionibus vitiisque servierit, et quasi erronea et morbida ovis luporum fuerit laniata morsibus, non errabit: dum tamen noverit eam, quae contrita fuerat et afflicta, sub Domini postea regno futuram, et victuram in Sion, et ad pristinum montem boni pastoris humeris reportandam . Sciendum quoque, et hoc capitulum quod nunc exposuimus, et huic simile de Isa
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse & mons ẽ a ds̃ẽ. in illa die inqͣ
lucebit sol iustiut. congregabitur illaquȩ
fuerat ante contrita. & que apul saerat
suscipi&ur & adboc congregatur contrita
ut ponatur in reliquias & derelicta in gen¬
tem fortem Nisienim dñs sababot reliquisa
nobis sem̃ quasi sod oma essemus. & quasigo¬
morra similes fuissemus. Sed& iuxta hebr¬
lias dixerat us que quo daudicatis cuius pessca¬
dalitatus fuerat abscisus quam eieceram. &
cui dederam libellum repudii colligam. & quã
afflixeram captiuitatib: uariis uel tradiderani
diabolo & angelis eius. Ac ne statim nobis
diligens. lectõr opponat. quomo congregata
asseris claudiclantem & collectanquȩ fueri
eiecta cum iudaei in infidelitate ꝑ manea
milia sint deiudaeis credentiũ. & om̃s emu¬
latoris legis sunt  & sigificintiã considera
propl&alem non deponam claudicantem
totam saluam s ponam claudicantem in re¬
liquias ut reliquiȩ & el ectio saluȩ fant

Expanded text:
quia ipse est mons qui Deus est. In die illa in qua lucebit sol justitiae, congregabitur illa quae fuerat ante contrita, et quae expulsa erat, suscipietur, et ad hoc congregabitur contrita, ut ponatur in reliquias, et derelicta in gentem fortem. Nisi enim Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et quasi Gomorrha similes fuissemus . Sed juxta 478 Hebralias dixerat: Usquequo claudicatis ? cujus pes scandalizatus fuerat abscissus . Quam ejeceram, et cui dederam libellum repudii, colligam: et quam afflixeram captivitatibus variis, vel tradideram diabolo et angelis ejus. Ac ne statim nobis diligens lector opponat, quomodo congregatam asseris claudicantem, et collectam eam quae fuerat ejecta, cum Judaei in infidelitate permaneant? millia sint de Judaeis credentium, et omnes hi aemulatores Legis sunt . Sed et significantiam considera prophetalem: Non dixit, ponam claudicantem totam salvam; sed ponam claudicantem in reliquias, ut reliquiae et electio salvae fiant,
Abbreviated transcription (Latin):
erit distilla populihuius congregandus congre¬
quibus nunc dicit᷑ cum omnibus suscipiens
suscipiam reliquos ifrł. & iuxta id quod dixim¬
condudens ds̃ omnes subpeccato ut omnibus
isereatur Lax Ponã auersionem eorum si¬
cut oues intribulatione reliquos deisrł. post¬
quam om̃s suscepero suscepturus sum Nunc
interim qua aliersi me ponam in trbulatione &
co angustabo & faciam sedepe sine sacer dote &
sine altari & sine ꝓph&a : ut quem ꝑ beneficia
Non senserunt. intellegant ꝑ supplicia. lxe Qua¬
sigregem bi medio cubilis corũ subauditur ponã
uton soluminquid adiersio eorum quame auer¬
sacisunt. Conitur quas grac in tribulatione
sed post quan tribulati fuerint. & angustiae¬
tempus epleuerint. punientur in requie
bunt & transcendent humane conditionis sta¬
tum & implebunt. quod sequitur xilent&
homimbus non solu aut̃ illi exilient & habibt.
sed omines ad quos fit sermodĩ & qui bumina
uitia relinquentes conuersatione indiuini¬

Expanded text:
erit de stilla populi hujus, congregandus congrequibus nunc dicitur: Cum omnibus suscipiens suscipiam reliquias Israel, ut juxta id quod scriConcludens Deus omnes sub peccato, omnibus misereatur . LXX: Ponam aversionem eorum sicut oves in tribulatione. Reliquias de Israel quas postquam omnes suscepero, suscepturus sum: nunc interim quia aversi sunt a me, ponam in tribulatione, et coangustabo, et faciam sedere, sine sacerdote, sine altari, et sine propheta: ut quem per beneficia non senserunt, intelligant per supplicia. LXX: Quasi gregem in medio cubilis eorum: subauditur, ponam. Non solum, inquit, aversio eorum, qua a me aversi sunt, ponetur quasi grex in tribulatione; sed postquam tribulati fuerint, tempus expleverint, ponentur in requie,bunt et transcendent humanae conditionis statum, et implebunt quod sequitur: Exsilient ex hominibus. Non solum autem illi exsilient et abibunt; sed omnes ad quos fit Dei sermo, et qui humana vitia relinquentes, conversationem divini
Abbreviated transcription (Latin):
iter ante eos duudent. & ꝑtransibunt portam
& egre dientur ꝑ eam. & trans ibit r&corum corã
eis & dñs in captiuitate eoium. Et in hoccapitulo
undeprius uixta id quod nobis abhebraicis tra¬
ditumẽ eponamus. & postea sids̃ uoluerit de
eorum trans latione tractabimus. O popule
iudaice ad quos repromissiones & quorum tes¬
tamenta &lex & & quibus xp̃s secundum car¬
nem cui imminentibus babiloniis uel romanis
dixi surgite &ite in captiuitaten qm̃ uonest uob
interraistarequies quae propt̃ in munditiam su ã
corrumpetur populatione nouissima non me
put& is uolentem loqui & p̃dicare gudentem
quoduenturum uideor optape m& ipse unathe
mace ÷ fratribus meis qui sunt isra helitae. uti
putatis solus perirem & non eeñt uara quae

Expanded text:
iter ante eos divident et transibunt portam iter ante eos divident et transibunt portam et egredientur per eam et transibit rex eorum coram eiUnde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et postea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos repromissiones, quorum testamenta et lex, et ex quibus Christus secundum carnem , cui, imminentibus Babyloniis, vel Romanis, dixi: Surgite et ite in captivitatem, quoniam non est vobis in terra ista requies, quae propter immunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et praedicare gaudentem, quod venturum video: optarem et ipse anathema esse pro fratribus meis, qui sunt Israelitae . Utiputatus, solus perirem, et non essent 460 vera quae
Abbreviated transcription (Latin):
Per sequ&ur uos uox folii uolitantis & effugi¬
gi&is nullo ꝑsequene sciome legisse in cuius¬
ad maliciam petuliss& rur sumque ipim na¬
liciam intp̃tatum eẽ diabolum & isto quasi
gradu ipsum quod factumẽ sinexpo nichil
diabolum intellexisse Suigitur malicia uel
diabolus nichilẽ & fugerunt qui corrupione
corrupti sunt nullo idest nichil ꝑ sequente:
diabolus eosẽ ꝑ secut̃ innichili. Quod sicui uide¬
turnimis coactum. & contra scripturae simpli¬
citatem artificio potius eloquii quam uera in t̃¬
p̃tatione dissertum uel priorem uel quam ipserep¬
pererit &positionem sequat᷑ Vtinam non essem
uir habens spm̃ & mendacum potius loquerer
stillabotibi imunum & in ebri&atem. & trit suꝑ
quem stillatur populus iste. Congregans congre
gabo ia cob totumte inunum conducam reliquias
israbel parit̃ ponam illum qua si gre gem in ouili
quasi pecus in medio caularum tumultuabuntur
amultitudine hominum ascendit enimpande is

Expanded text:
Persequetur vos folii vox volantis, et fugiPersequetur vos folii vox volantis, et fugietis, nullo persequente . Scio me in cujusad malitiam retulisse: rursumque ipsam malitiam interpretatum esse diabolum, et isto quasi gradu, ipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diabolus nihil est, et fugerunt qui corruptione corrupti sunt, nullo, id est, nihil persequente, diabolus eos est persecutus in nihili. Quod si cui videtur nimis coactum, et contra Scripturae simplicitatem artificio potius eloquii, quam vera interpretatione dissertum, vel priorem, vel quam ipse repererit expositionem sequatur. Utinam non essem vir habens spiritum, et mendacium potius loquerer. Stillabo tibi in vinum et in ebrietatem, et erit super quem stillatur populgabo Iacob totum te in unum conducam reliquias Israhel pariter ponam illum quasi gregem in ovili quasi pecus in medio caularum tumultuabuntur a multitudine hominum ascendet enim pandens
Abbreviated transcription (Latin):
potest utxta gregam intellegentiam in latino
sonare sermone corruptiestis ut sit o. do ꝓpt̃ in¬
munditiam corruptiestis corruptione. Ho.at
ad eos dicit᷑ qui uoluptaticorporis & libi diser iu¬
entes non solum animam & corpus quoq suum
corrum punt. uoluptatum amatores magis qua
amatores dĩ. Potertaquoq dicere propt̃ in mun¬
ditiam corruptiestis & sensus &iam absq: cor¬
ruptione fuiss& &pl&us. Nunc autem q
ait corruptiestis corruptione addistinitione
michi uid&ur dixisse corruptionis salutaris
homonrt̃ corrumpitur. sed qui in tus ẽ rexo¬
uatur dedie indiem. qui semꝑ mortificatione
carnis anime subicit imperio isto corrumpitur
quidem sednam corruptione quia corruptio
illius salutaris ẽ: Lxx ł ugisti neminepersequa¬
te ad eos dicitur qui propt̃ inmunditiam eoirup¬
tione corrupti sunt quod conscientia peccatiri
&um absque supplicus. resistere hostibus & di¬
leuitici adhuius cemodi homines sermo dirig

Expanded text:
potest juxta Graecam intelligentiam in Latino potest juxta Graecam intelligentiam in Latino sonare sermone, corrupti estis: ut sit ordo, propter immunditiam corrupti estis corruptione. Hoc autem ad eos dicitur, qui voluptati corporis et libidinis servientes, non solum animam, sed corpus quoque suum corrumpunt, voluptatum amatores magis quam amatores Dei. Poterat quoque dicere, propter immunditiam corrupti estis, et sensus etiam absque corruptione fuisset expletus. Nunc autem quia ait, corrupti estis corruptione, ad distinctionem mihi videtur corruptionis salutaris noster est, corrumpitur; sed qui intus est renovatur de die in diem . Qui semper mortificationerio animae subjicit, iste corrumpitur quidem, sed non corruptione, quia corruptio illius salutaris est. Fugistis, nemine persequente. Ad eos dicitur, qui propter immunditiam corruptione corrupti sunt, quod conscientia peccatorum etiam absque suppliciis resistere hostibus et diLevitici ad hujuscemodi homines sermo dirigitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mo scriptum ẽ. Fun damenta eius in montibus scĩs
A malio loco Leuaui oculos meos inmontes. unde
ueni& auxilium michi. Ad propinquat autem
a&nis montib: qui non pec catis suis ab eorum
contubernio separatur. quomodo & moyses ad¬
propinquabat dõ non loco sed merito. & ad eos
qui ad propinquabant a&nis montibus. ipsedñs
loquebatur. ds̃ ad propinquans & non ds de
longe. Montes autem a & erni addistinctione
corum uocant᷑. quinono sunt a& ni principum
scilic& huius scłi montium tenebrosorum. qui
cum pecti fuerint uel cedrus libani trans. eun¬
ces cummundo. locus eorum non poterit inue¬
niri LX. Surge & ambula quianon ẽ tibi
baec requies Iubemur innullis mundirebus
putane nobis requiem. sed quasi amortuis consur¬
gentes ad sublime tendere & ambula repostdnm̃
non inueniemus pequiem quia ubix p̃s non in¬
corruptione proeo quod diximus consumtiestis

Expanded text:
mo scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis . mo scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et in alio loco: Levavi oculos meos in montes unde veniet auxilium mihi . Appropinquat autem 458 aeternis montibus qui non in peccatis suis a beatorum contubernio separatur: quomodo Moyses appropinquabat Deo, non loco, sed merito. Et ad eos qui appropinquabant aeternis montibus, ipse Dominus loquebatur. Deus appropinquans ego: et non Deus de longe . Montes autem aeterni, ad distinctionem eorum vocantur qui non sunt aeterni, principium scilicet hujus saeculi montium tenebrosorum: qui cum erecti fuerint velut cedrus Libani transeuntes cum mundo, locus eorum non poterit inveniri. LXX: Surge et ambula, quia non est tibi hic requies. Jubemur in nullis mundi rebus putare nobis requiem; sed quasi a mortuis resurgentes, ad sublime tendere, et ambulare post non inveniemus requiem quia ubi Christus non ilcorruptione. Pro eo quod nos diximus, consumpti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
trinã rubentes luccas tumentiaq ore
ꝓferpe. Suna postolorum loco sumus uon
soluon sermonum eorum imitemur. sed conuersa
nedĩ ministrare nos mensis atnunc non dico pau¬
peres nondico fratres. & quirur sum in qui eta
epis copales sperent manus sed militantes & a¬
cnctos gladio & iudices & cubantibus ant̃
foressuas centurionibus & tur mis militum xp̃i
scerdos inuitat ad prandium. Tota dericuius¬
bedi scurrunt quaerunt eibere iudicibus
que illi inp̃torib issuis aut inuenire non possunꝰ
aut certe inuenta non coemunt nec uero arbi¬
trindũ quod generalit̃ ad omnes haec dirigat᷑
inuetio sed quo eos quitales sunt ut puls& sermo
propb&icus & cõnmin&ur eis supplicia & tenebras
impit̾nas ut quipudore & uerecundia nonte¬
nent᷑ agant penitentiã saltem comminatione
penarum. Lxx Ad propinquante montibus
adernis A&ernos montes uel angelos intel¬
legere possumus uel proph&as de quibus & inpial¬

Expanded text:
trinam, rubentes buccas, tumentiaque ora trinam, rubentes buccas, tumentiaque ora proferre? Si in Apostolorum loco sumus, non solum sermonem eorum imitemur, sed conversatDei, ministrare nos mensis. At nunc non dico pauperes, non dico fratres, et qui rursum invitare noepiscopalis speret manus sed militantes et accinctos gladio, et judices, excubantibus ante fores suas centurionibus et turmis militum, Christi sacerdos invitat ad prandium. Tota clerici urbe discursant: quaerunt exhibere judicibus, quae illi in praetoriis suis aut invenire non possunt, aut certe inventa non coemunt. Nec vero arbitrandum quod generaliter ad omnes haec dirigatur invectio; sed quod eos qui tales sunt, pulset sermo propheticus; et comminetur eis supplicia, et tenebras sempiternas: ut qui pudore et verecundia non tenentur, agant poenitentiam saltem comminatione poenarum. LXX: Propinquate montibus aeternis. Aeternos montes, vel Angelos intelligere possumus, vel prophetas, de quibus et in psal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicient᷑ dedomibus deliciarũ suarũ. ꝓpt̃ malas
adinuentiones suas eiecerunt. potest hoc gene¬
ralit̃ & deiudaicipopuli principibus accipi sa¬
piectisunt deurbe deliciarum suarũ. in quaprus
Las sierant propter malas ad inuentiones suas
& specialit̃ destirpeda uid quia statim ut na¬
tus ẽ xp̃s defecit princeps deiuda & dux de
femoribus eius uenient̃ cui repositumerat¬
quideliciis affluant & inter epulas atque las¬
ciuias pudicitiam seruare secredunt. Prophe¬
ticus sermo describit quod deiciensint de spa¬
tiosis domibus lautisq: conuiuiis & multo labo¬
re epulis conquisitis. & eiciend. propt̃ malas
cogitationes & opera sua: Etsiuis scire quo
ei ciendi sint euuangelium lege in tenebras
& teriores ubierit fl&us & stridor dentium
anno confusionis & ignominiae ẽ him cruci¬
fixum magistrum pauperem atq efurirẽ
farsis p̃dicare corporibus & ieiumorum doc¬

Expanded text:
projicientur de domibus deliciarum suarum: propter malas projicientur de domibus deliciarum suarum: propter malas adinventiones suas ejecti sunt. Potest hoc et generaliter de Judaici populi principibus, sassionem Domini projecti sunt de urbe deliciarum suarum, in qua prius lascivierant propter malas adinventiones suas, et specialiter de stirpe David, quia statim ut natus est Dominus, defecit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus , veniente cui repositum eratqui deliciis affluunt, et inter epulas atque lascivias pudicitiam servare se credunt, propheticus sermo describit quod ejiciendi sint de spatiosis domibus, lautisque conviviis, et multo labore epulis conquisitis, et ejiciendi propter malas cogitationes et opera sua. Et si vis scire quo ejiciendi sint, Evangelium lege: In tenebras scilicet exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium : An non confusio et ignominia est, Jesum crucifixum, magistrum, pauperem atque esurientem fartis praedicare corporibus, jejuniorumque doc
Abbreviated transcription (Latin):
lomeo pegitra ditos tantum dis cordat in p̃sen¬
tiloco ab hebraica ueritae ut nec captapos¬
sumus exe quo ponere nec eorum simul sentias &¬
plicare. Quã obrem nr̃ã primũ trans latio disse¬
ratur & postea ueniem ad eos. adbuc contrapopi¬
lũ dĩ sermoẽ ciu supra dixerat. E contrario popoł
m̃s in aduersarium consurrex̃ desuꝑtunicã pal¬
liũ sustulistis quod ñ solũ hocegerint sed muli¬
cresquoq: idẽ matronas quendom delicatas fece¬
rint ire captiuas siue sub m&a foram urbis iude
quas & inisaia filias sionuocat eo qđ sion m&ro põ
fuerit a paruulis quoq: earũ tulistis inquid laudi
meã in ꝑp&uũ nullus remansit in populo cunstis
ł int̃fectis ł captiuis quimeos psalmos canelunt
sed & pauci qui in babilone supererant: canere
se nom posse testantur. Quomo cantabimus cap
tiuitatem. quiah hact̃ra requiem non hab&is q
sabbatũ ante cȩlebrarit. Propterea aut̃ dicouobis
lic& uelbabylonia uel romana. eo quod d̃i hau

Expanded text:
o Septuaginta tantum discordat in praesenti loco ab Hebraica veritate, ut nec capita possimus ex aequo ponere, nec eorum simul sententias explicare. Quamobrem nostra primum translatio disseratur, et postea ad eosdem veniemus. Adhuc contra populum Dei sermo est, cui supra jam dixerat: Econtrario populus meus in adversarium consurrexit: desuper tunicam pallium sustulistis, quod non solum hoc egerint, sed mulieres quoque, id est, matronas quondam delicatas fecerint captivas ire, sive sub metaphora urbes Judaeae, quas et in Isaia filias Sion vocat , eo quod Sion metropolis fuerit. A parvulis quoque earum tulistis, inquit, laudem meam in perpetuum, nullus remansit in populo, cunctis vel interfectis vel captis, qui meos psalmos caneret; sed et pauci qui in Babylone supererant, canere se non posse testantur. Quomodo, inquiunt, captivitatem, quia in hac terra requiem non habetis, sabbatum antea celebrarit. Propterea autem dico vobis, licet, vel Babylonica, vel Romana, eo quod Domini s
Abbreviated transcription (Latin):
Audi& eos & abs cond& faciem suam ab eis intempori
illo sicut nequit̃ egerunt madinuentionibus suis
manifeste aduersum principes isrł sermoest.
& subme tafora leonum siuel atronum crudelitas
eorum describitur quod spoliauerint pauperes
& inter fecerint eos & carnem eorum ossaq: con¬
triuerint. Et quasiin medio ollae sic inurbelie¬
rusalem miserabibemplebem afflixerint. & prop
haec inferatur eis postea supplicium. indie captiui¬
tatis uel anabuchodonosor uel aues pasiano & tito

Expanded text:
bscondet faciem suam ab eis in tempore illo, sicut nequiter egerunt in adinventionibus suis. Manifeste adversum principes Israel sermo est, et sub metaphora leonum sive latronum crudelitas eorum describitur: quod spoliaverint pauperes, et interfecerint eos, et carnes eorum ossaque contriverint, et quasi in medio ollae, sic in urbe Jerusalem miserabilem plebem afflixerint, et propter haec inferatur eis postea supplicium in die captivitatis, vel a Nabuchodonosor, vel a Vespasiano et Tito.
Abbreviated transcription (Latin):
situs & egressio absquexpo regenrõ tribui non
dñs autem princepserit
Nt dixi audite principes iacol & duces domus
isrł Num quiduestrunie scire iudicium
qui odio hab&is bonum & uligitis malum

Expanded text:
situs et egressio absque Christo rege nostro tribui non Dominus autem princeps erit. Et dixi: Audite, principes Jacob, et duces domus Israel. Numquid non vestrum est scire judicium, qui odio habetis bonum et diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
ni Raec aut̃ om̃is l&itia & ebri&as. ad conpa¬
rationẽ sapientia edĩ quae ut fluuius cȩlestem
irrigat hierusalẽ. stilla ẽ & guita ꝑ modica nec
dubitabuñ sapientes dĩ stilla in hominib dicere
quilapidẽ abscisũ demonte sine manib: legerit
a fatuũ dĩ sapientius hominib: & apłs quoque
psos & parte cognouisse &e parte ꝓphoras
dehac igit᷑ sapientia idest destilla populi iuda¬
ici non enim uenit nisi ado ues ꝑditas domus irł
congregatus ẽ iacobomis qui subplantat esau&
eripit primitiua es: acbenedictionẽ & antequã
nascatur & adhuc positus inutero plantam
pilosi fratris inuadit loc Cũ uobis suscipiep̃
suscipiã reliquias deisrł cun in quit credide¬
rit gentiũ populus & om̃is orbis ad eam fidem

Expanded text:
ni . 462 Haec autem omnis laetitia et ebrietas ad comparationem sapientiae Dei, quae ut fluvius coelestem irrigat Jerusalem, stilla est, et gutta permodica. Nec dubitabunt sapientiae Dei stillam in hominibus dicere, qui lapidem abscissum de monte sine manibus legerint , et fatuum Dei sapientius hominibus, et Apostolos quoque ipsos ex parte cognovisse, et ex parte prophetasse . De hac igitur sapientia, id est, de stilla Judaici populi non enim venit nisi ad oves perditas domus Israel congregatus est Jacob: omnis qui supplantat Esau, et eripit primitiva ejus ac benedictionem, et antequam nascatur adhuc in utero positus, plantam pilosi fratris invadit. LXX: Cum omnibus suscipiens suscipiam reliquias de Israel. Cum inquit crediderit gentium populus, et omnis orbis ad meam fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
coram eis & dñs in captiuitate eorũ. quod siu
a postolorum saluata ẽ & iudeis. non abhor
duxit eos in ecła. & fuit rex eorum corame
ebri&atem. & erit distilla populi huius con¬
gregandus congre gabitur iacob non ut ple
estimant sp̃s st&it mendax. sed sp̃s statuit
mendacium legendũ ẽ quod grecȩ dicitur
VΑΟC Quomodo eniminuul neribus putr
tico. lta sp̃s dĩ finemposuit mendacio ne
ultra populus dĩ pseudo proph&arum uocib
accipiatur. Quod autem sp̃s tam in nouoqu
inue teri testam̃to. ubicumq sine addita¬
mento ponitur inbonam partem intellego
saepediximus & nunc & parte ponemus ue
dubiũ sit fructus aut̃ sp̃s caritas gandiũ¬
& alibi si aut̃ spũ opera carnis mortificam
tam significent qui enim calcant operi
malum sedbonum spm̃ merentur accipere¬
legitur ut ibi cum autem in mundus sp̃s & ir&¬

Expanded text:
coram eis, et Dominus in capite eorum. Quod si coram eis, et Dominus in capite eorum. Quod si apostolorum salvata est ex Judaeis, non abhorrduxit eos in Ecclesiam, et fuit rex eorum coram eebrietatem, et erit de stilla populi hujus, congregandus congregabitur Jacob. Non, ut plerique aestimant, spiritus stetit mendax; sed spiritus statuit mendacium, legendum est, quod Graece dicitur ψεῦδος. Quomodo enim in vulneribus putriτικῷ: ita spiritus Dei finem posuit mendacio, ne ultra populus Dei pseudoprophetarum vocibus subvertatur. Quod autem spiritus tam in novo quam in veteri Testamento, ubicumque sine additamento ponitur, in bonam partem intelligatur, et saepe diximus, et nunc ex parte ponemus, ne cui dubium sit. Fructus autem spiritus, chari. Et alibi: Si autem spiritu opera carnis mortificaveram significet. Qui enim calcant terrenmalum, sed bonum spiritum merentur acciperemento legitur, ut ibi: Cum autem spiritus i
Abbreviated transcription (Latin):
tis michi ueniam in consumatione muudi in
magestatemea cũ angais c&erisq uirtutib
& tuncte totum congregabo iacob: t̃unc in
unũ conducam reliquias isrł & cum gentiliũ
populo inouili meo parit iopulabo. tunc te
muro firmissimo sepiam & tanta erit cre¬
dentiũ multitudo & int̾caulas posia gregis
tumultuatio ut uincatur numerus pecorũ
largitate. Ac ne forsicanputes quia dixipo¬
nimillum quas gragem houili & qua sipe
pecus in medio caularum deouibus loquintellos
quod oues iste homines sint : sequitur eim
tumultuabuntur amulti tudine hominum
tumultus uox primorumẽ : & nimie multicuda
clamor parit̃ emissus  Ne estimemus uniuse
pastorembonum quiar duaquaeq: conflauer
& suo equauerit pede dux itineris corũ ipsepa
radisi iaoniasit. & dicat ego sumporta. Quo
iter diuidente & p̃cedeme &uia & porta t¬
ibit ꝑ eum credulum pecus. pastor aut̃ iste ñ
est & dñs. Ande sequitur. & trans ibitr&eo

Expanded text:
niam in consummatione mundi in majestate mea cum Angelis caeterisque virtutibus, et tunc te totum congregabo, Jacob: tunc in unum conducam reliquias Israel, et cum gentium populo in ovili meo pariter copulabo: tunc te muro firmissimo sepiam, et tanta erit credentium multitudo, et inter caulas positi gregis tumultuatio, ut vincatur numerus pecorum largitate. Ac ne forsitan putes, quia dixi: Ponam illum quasi gregem in ovili, et quasi pecus in medio caularum, de ovibus me loqui, intellige quod oves istae homines sint. Sequitur enim: Tumultuabuntur a multitudine hominum. Tumultus, vox plurimorum est, et nimiae multitudinis clamor pariter emissus: ne aestimemus unius pastorem, qui ardua quaeque complanaverit, et suo aequaverit pede, dux itineris eorum ipse sit paradisi janua, et dicat: Ego sum porta: quo iter dividente et praecedente, et viae porta, transibit per eum credulum pecus. Pastor autem iste rex est et Dominus. Unde sequitur. Et transibit rex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
innocens relinqueris. non eris in nocens. sed qua¬
sibibens bibes. Porro quod ate uixta ẽ dies dñ.¬
cunctis gentibus propinatum. Vndedr̃ in eodem
Calix aureus babylon in manudnĩ in ebrians om̃s
gentes uniuersas quippenationes usque ad pri¬
pontidem sthythi. Cumque mare & ionium
& aegeum assiru babyloniiq tenuerunt. Lega
herodotum & grecas barbarasq: historias. & ui¬
debimus quomodo subbabiloniis & assris im¬
pletum sit hoc quod dr̃ Iuxtaẽ dies dñ super omres
gentes. Quod aut̃ dr̃ sicut fecisti fi& tibi ran¬
butionem tuam conuert& in capudtuum. hic¬

Expanded text:
innocens reliqueris: non eris innocens, sed innocens reliqueris: non eris innocens, sed bibens bibes. Porro quod ait: Juxta est dies Dcunctis gentibus propinatum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies Domini super omnes gentes. Quod autem sequitur: Sicut fecisti, fiet tibi: retributionem tua
Abbreviated transcription (Latin):
mata e testimona quasi descripturo profe¬
ranio ut lassis ad que confectis consuetao¬
ferant ceruicalia &ponat ea suboninicubi¬
tumanus. Atque ita fit ut quifor sitanper¬
secutionem aut uir tut esuperarint aut timo¬
ruessugerint deceptipraius doginatibus
rur siñnincarcere tencantur errorum
& mul tofiat peioris tribulatio quam fuit
x gentibus. Facilius enim ab &hnicis captũ
liberes quam ber&icorum praestigiis init¬
titum. Qñ iuxta est dies dni super om̃sgen¬
tes sicut fecisti fi& tibi ie tributionem tuam
conuert& in caput tuum. quomodo erimbi bisti
suꝑ montem scm̃ meum bibent omnos gentes iu¬
giter & bibent & dbsorbebunt. & erunt qua¬
tua redd&ur in caput tuum. quia quomodobi¬
bisti supermontem scm̃ meum bibent omnesgor¬
cessabis. quiauenit & suꝑte ultio bñ: Sienin
Iuxta hieremiam quibus nunc erat uidicium
ut biberent calicem bibentes biberunt. tuquasi

Expanded text:
mata, et testimonia, quasi de Scripturis profemata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis dogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticorum praestigiis irretitum. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes: sicut fecisti, fiet tibi. Retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomodo enim bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes jugiter: et bibent; et absorbebunt, et erunt quatua reddetur in caput tuum. Quia quomodo bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gencessabis, quia veniet super te ultio Domini. Si enim juxta Jeremiam , 377 quibus non erat judicium ut biberent calicem, bibentes biberunt: tu quasi
Abbreviated transcription (Latin):
crmtuumia cob indieuastitatis illius neque
aponeris ad exercitum babyloniu siue
nonenit ueris aduersum exercitum uida
iuando superatus ab aduersariis tergauer¬
uuit cum que coeperine fugere perno¬
cassibiuias & diuertiuila &calles ad solitu¬
dinem perferentes Nostabis in conuuio
nec uenientes expectalis in conpetis ut inter¬
fiias eos qui fuerit liberati. Alusque conp¬
hen sos pecluuas & uel ipsecapias uel captiuita¬
thostium serues Haec iusta istoriam dixi¬
mus debemus inimbreuiter manifestiora
carpentes adea quac obscura sunt per gere
quis her &uorum non dispiciat ecclesiasticos
quis non exulta inmaliscorum. Siquando
propter pitcata populi persecutionio a¬
dicifuerant & multa uel insir mafide uel
supra petdsa seminati in negatione corru¬
ut gͣtintur gentibus & ꝑsecutio sacuiar uel
iliquis uel fuga uel paenitentiar lapsus sueri
Stanit in diuer ticulis aproponina sophue¬

Expanded text:
trem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque trem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque apponeris ad exercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel aliquis, vel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophis
Abbreviated transcription (Latin):
ladustafiet in babr lone ne quemngredicris
portmpopulimei indieriunaeeoratiquo¬
do enimaut negationos oppresserit aut uolux¬
tas &rigorem pristinumm infelio aensciedo
nonser uauerit. Tuncfacile ad comtraa doe¬
mate labinur blandicntia errora nosatur
non cibabntiauul nur sed palpanitia fola tiuo
pieria &e que dispicies & tumm malis cius indic
uastitatis illius & nonemitteris aduersiur
exeratumcius in die uasticatis illius nequesta¬
bis in exitibus ut interficias eis qui fugerint
& non condudes reliquos eius indie tribula
ton lxx & non dispities etiam tu congregationẽ
cus indieꝓditionis eorum neque ad poneris for¬
titudinem eorum in dieper ditionis cius neque
tabis in egres sibus cius ut interfalcias eos qui
saliu fuer̃int neque concludes fugitiuos eoru
in dic tribu ationis
unpse captus fueris & bibi lonio uastante de¬
l&us in cera quae fecisti nec haec facies quac
secuntu non dispicies ad que contemnes fra¬

Expanded text:
ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Soleorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fra