comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surrex̃ ille cũ tanto iniraculo. cõ mota tra.
ꝓdidit dmñ resurgentẽ E rat illic ꝙ t̾ra:
custodiens trã Sꝯ t̾ra durior mutari ñ po¬
tuic Nuntiauit uere: sꝯ seducta ẽ. a falsa¬
Quȩ dixer̃ enĩ illi custodes uidȩis : quȩ uidint
ꝙ quȩ factũ sic Acceꝑ unt petuniã. ꝙ die¬
tra resurgentẽ Quanta aut̃ cęcitas infalsis
testib: quanta cȩcitas fr̃s : solent enĩ h¬
pati falsi testes ut excȩtent᷑. & contrase di¬
cant nescientes Unde appareat qr falsis
testes Quio enĩ illi c̃tra dixer : cũdormi¬
uener᷑ discipłi eiꝰ. ꝙ abstuler̃ eũ: Quidẽ. hoc:
qͥ sẽ. qͥ dic̃ testimoniũ: qͥ dormi ebant Talib
gͦ narrancib ñ credem: nec si omĩa sua sibi
uidicarent Sculta insamia Siui gilabas.
quare ꝑ misisti : si dormiebas. unde scisti:
sic o isti filii eorũ usq hic sic̃ meministis. &
p̃t̃ mictendũ ex occasione ñẽ Tanto magis

Expanded text:
 tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormivenerunt discipuli ejus, et abstuler dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
t decipiant pauꝑẽ. & ut trucidant rectos
corde. Framea eorũ intret incorda ipsorũ.
Tacile ẽ. ut framea eiꝰ idẽ. gladiuꝰ eiꝰ ꝑ ueniat
adcorpꝰ cuũ. sic̃ ꝑuenic gladiiꝰ ꝑ secutorum
adcoeꝑa maititũ. sꝯ ꝑ cusso corpore corman¬
sic in lesũ. Illuiꝰ aut̃ cor qͥ gladiũ edux̃ incor¬
pꝰ xpi. ñ plane mansit inlesũ. hoc psaliꝰ iste
testat᷑. Framea eorũ ñ intret dix̃ incorpꝰ ipso¬
rũ. sa frainea eorũ intret incor ipsorũ Incor¬
pore occide uoluer̃: in anima moriunt᷑. Illos
eiũ quorũ corꝑa inẽficere uoluer̃. securos
dus fec̃ dic̃s eis Nolite timere eos qͥ occidunt
ꝙ posse occide animã suã : desipune contra
se. seuiunt. insaniunt. ñ se uident: tanꝗ si
ciłit cunica alteruiꝰ Adtendis quo ꝑ uenit:
q ñ ad̾tendis quatraiecisti. Illius conscidisti
uestẽ: tuã carnẽ. Constat gͦ plus eẽ. qđ se
ledunt uuqͥ & qđ sibi nocent. quã sibi iuden¬

Expanded text:
 et pauperem, ut trucident rectos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum. Facile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveniat ad corpus tuum, sicut pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum: illius autem cor qui gladium eduxit in corpus justi, non plane mansit illaesum. Hoc psalmus iste testatur. Framea eorum non intret, dixit, in corpus eorum: sed, Framea eorum intret in cor ipsorum. In corpore occidere voluerunt, in anima moriantur. Illos enim quorum corpora interficere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus oet posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniscinderet tunicam alterius. Attendis quo pervenisti, et non attendis qua trajecisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod sibi nocent, quam quod sibi viden
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ alii qͥ dete poterant uidicare Ad ten¬
de nunc cecilianũ. tut seruasti numidiã.
causã tuã. & obtinuisti ibi maxumatustas.
sic̃ ille pꝰea egit causã suã. & obtinuit ibi
do nacistas: Qđ gͦ tunc factũ ẽ: iudetur
ante oculos mirũ. & manifesto exẽplo re¬
uolutũ Talia maximianistas c̃queri de
pͥmiano. qualia om̃s isti ẽquestisunt dece¬
si sapiant illuminandos seruauit exẽplũ

Expanded text:
enim alii qui de te poterant judicare. Attenenim alii qui de te poterant judicare. Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caesi sapiant, illuminandos formavit exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
Restabat eiũ magna parsdo nati: ubi se
posset ꝓ urgarĩ pͥmianꝰ. d ꝓtẽa adillos
qui iã factĩonẽ conspirauerant: Exire
noluit Uides qm̃ laudamꝰ consiliũ cuũ
adũ sus maximia nistas: bene adtende
ar causã ceciliani: Nonuis ut fr̃. quo mͦ ex traneus :
sic uidica: Noliusti exire. qͥdt dicet : isti conspi¬
rauerant.factionẽ contra salutẽ meã : corrup¬
tisunt aquersus me Sime illis cõmuisero facio
p̃iudicio causȩ mee Nonad eos exibo Ser¬
uet᷑ causa mea meliorib q auccoritate gra¬
uiorib bonũ consiliũ Quid si hoc qix̃ cecili¬
anus: quã quã laborabis tu. ut ostendas
ꝗta aduersuste istos alia lucilla. corriꝑit
Et forte ñ iiuenturos. qđ ille tunc usq ad eo
nouerat: ut pꝰea gestis aꝑitet᷑. Seqduidisti:
uescio qđ occultũ Renuntiatũẽ. tͥ aliquid
metuendũ. Concedo timori cuo cautelam
istã : recte fecisti ad tales ñ ꝓced̾e Eraut

Expanded text:
Restabat enim magna pars Donati, ubi se Restabat enim magna pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, qraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant
Abbreviated transcription (Latin):
ceciliano: hoc nuncisti fecer̃ primiano
ꝓptẽa se ueteres donatistę dicunt᷑ maxinua¬
niste : qr reuera facta malorũ suorũ ipsi
imitatis: Sic eͣr exer̃ in ax imianũ adũsus
primianũ: quo mͦ illi erexer̃ maiorianũ
adũsus cecilianũ Et sic questis isti de pri-¬
miano: quo mͦ isti ddececiliano Nã si me¬
aut̃ nouerat factionẽ eorũ Sic ꝙ isti con¬
qͥrunt᷑. qr no luit adeos exire pͥmianus
Quare pͥmiano concedit̾ nosse factionem
maximiatustarũ. & dececiliano ñ conce¬
dit᷑ nosse factionẽ donacistarũ : ñdũ erat
ordinatꝰ maximianꝰ Crumina debebant᷑
depͥmiano: Uener̃ ep̃i. uoluer̃ ut ad eos
exiret Nonẽ. egressus sic̃ eorũ narrat trac¬
tatoria actib inseita. nẽ. egressus Nonim¬
ꝓbo. immo & laudo Sialiꝗ̃ factionẽ ui¬
disti ñ debiusti adfactiosos ꝓcede. Serua¬
re causã tuã: meliori uiditio partis tue

Expanded text:
Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meautem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
Prius enĩ qđ credo uos nosse ep̃i c̃sentientes
cũ maximiano. adhuc diaconi ipsuiꝰ uene¬
runt cartaginẽ Sic̃ se habec tractato ria
quã etiã gestis alligauer̃. cũ litigarent
dedomo cũ ꝓcurato re illiuꝰ. qͥ p̃t̃ mittit
ablata Ergo pͥmo tractatoriã de illo mise¬
runt cõquirentes qe uoluit ad illos exire
Hoc enũ maxime conquestis. Vide quomͦ il¬
lis ds̃ reddidit qđ de ceciliano dixer̃. mira
si militudo Noluit ds̃ pꝰ tot annos reuolue¬
re illis infaciẽ qđ gestũ ẽ: ut omĩno unde
dissimłlent. & quo effugiant. ꝙ ñ ĩnueru¬
ant Oblitos sedicerent quȩ gesta suuc ance
Noneos ds̃ sinic obliuisci: atq utinã ualeat
ad salutẽ Nã miscdia sua fec̃ hoc ds̃. sic̃ si¬
dent quid sit faccũ ł onice gͦ uob̾ ance
oculos frs unitatẽ tunc orb̾ terrarũ uude
se isti diuiser̃. adũsus cetilianũ Ponice
& mͦ partẽ donati. undẽ se maximianis¬
te diuiser̃ adũsus primianũ Qđ tunc illi

Expanded text:
tes cum Maximiano adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tractatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi
Abbreviated transcription (Latin):
Contu melias ti meb̾. auqdiuit Dȩmoniũ ha¬
bes : qͥdȩ monia excludebac Forte factionẽ.
ꝙ c̃spirationẽ malorũ conspiratũ ẽ. aduer¬
sus illũ: ñ potes ostende Forte conscientiã
tuã bonã inaliqua accusatione eorũ. Muĩ
pateris. qđ aquersꝰte falsi cestes auduuit᷑.
concia ipsũ pͥmũ falsũ testimoniũ dixer̃:

Expanded text:
Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
nera. quȩ ꝑicula. & ñ adtendunt patien¬
tes hȩc omĩa nisi paucos dies quiȩtos senectu¬
tis. ad qͦs utrũ ꝑ ueniunt nesciunt Ergo
adõ gressꝰ hominis dirigent̃: & uiã eiꝰ uolet¬

Expanded text:
nera, quae pericula! Et non attendunt patiennera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia, nisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hominis dirigentu
Abbreviated transcription (Latin):
lia annorũ. decies centena milia. sidicendũ ẽ.
& milia miliũ quęfinẽ habent. cũ et̾nitate
cõꝑare ñ poss huc accidit. qr ñ solũ tẽpora¬
lẽ uoluic laborẽ tuũ ds̃. sꝰ etiã breuẽ Pau¬
corũ dierũ ẽ. uita hominis: etiã sileta du¬
possemꝰ Si gͦ ꝑ totã uitã suã homo in labori¬
bus & erũ pnis eẽt. indolorib intorm̃tis ancar¬
cere. inplagis. ꝙ infame. ꝙsiti. omĩb diebi.
horis omĩb ꝑ totã uicã suã usq adętatẽ senec¬
tutis. p auci diess̃ tota uita hominis Quolabo
homines qͥlaborant inmilicia. & ũsant̾ int̾
uulnera. tot annos incipiunt militare Aui¬
uentute ex eunt senes. & ut habeant pau¬
cos dies qͥetos senectutis suȩ. ꝗdo eos iã ipsa¬
etas incipit grauare. qͦs bella ñ grauant:
Quanta dura tolerant. quȩ itinera. quȩ fri¬
gora. quossoles. ꝗtas necessitates. quȩ uul¬

Expanded text:
llia annorum, decies centena millia, si dicendum est, llia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia non solum teem voluit laborem tuum Deus, sed etiam brevem. Paucorum dierum est tota vita hominis, etiamsi laeta dupossimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in tormentis, in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam suam usque ad aetatem senectutis, pauci dies sunt tota vita hominis: quo laborhomines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant; quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vul
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtitiã ꝑtinebis sẽpit̃nã Suus sustiniere
laborẽ : adtende mercedẽ Nã ꝙ oꝑarius¬
inuinea deficeret: nusi astendec qͥo accepturꝰ
et̃ uilia quȩ pateris Nec digna estimabis ꝓqͥ
bus illud accipies: miraberis tantũ dari ꝓcan¬
nus sub eun erat Aet̾nã felicitatẽ accepturꝰ:
aet̾nas passio nes sustinere debueras Sꝯ si ȩt̾num
sustineres laborẽ. ꝗdo uenires adęt̾nã felicitatẽ:
ita fit ut necessario tẽporat sit tribulatio tud
Qua finita: uenies adfelicitatẽ infiuitã Sꝯ tam̃
fr̃s possec eẽ longa cribulacio ꝓ ętña felicita¬
te Uerbi grã. ut qm̃ felicitas finẽ ñ habebit.
nuseria nrã ꝙ labor nr̃.& tribulationes nrãe
duit᷑ne eẽnt Nãq si mille annorũ eẽnt : ap¬
pende mille annos contra ȩt̾nicatẽ Quidap¬
pendis cũ infinito ꝗtũ cũq finitũ: decẽ mi¬

Expanded text:
laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere laborem, attende mercedeficeret, nisi attenderet quid accepturus erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantum dari pro tansubeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, possem felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et labor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternitatem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem mi
Abbreviated transcription (Latin):
gressꝰ hominis dirigent᷑: ꝙ uiã eiꝰ uolet Ipse
homo ut uelic uiã dĩ: ab ipso dnõ dirigen¬
tur gressꝰ eiꝰ Nã si dns ñ dirigeret gressus ho¬
minis: tã prauierant. ut seꝑ praui fierent.
Et semicas curuas sequendo redire ñpossent:
U enit aut̃ ille & uocauit. & reqdemit . & sun¬
guinẽ fudit Hoc p̃tiũ dedit. hȩc bona feẽ.
& mala passusẽ. Actende que fecerit: ds̃ ẽ
Attende quȩ passussit: homo ẽ Quis iste ls̃
homo : situ o homo ñdimitteres diñ: ñfieret
ꝓte ds̃ homo Parũ eiũ tͥ erat ad remunera¬
tionẽ uł addonũ eiꝰ. qr hominẽ te fet̃. nisi
&ꝰ homo ꝓce fieret Ipse ẽ. enĩ qͥdirex̃ gres¬
sus nrõs: ut uiã eiꝰ uellemꝰ. Adno gressꝰ ho¬
minis dirigent᷑: &uiã eiꝰ uolet Iã cũ sẽque¬
dura abulauit. s magna ꝓmisit Seque¬
re Noli tantũ ad tenđde quo iturꝰ es: s quo
uenturꝰ sis Tolerab̾ dura tẽporalia: sad

Expanded text:
gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Ipse homo ut velit viam Domini, ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. Parum enim tibi erat ad remunerationem vel ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus nostros, ut viam ejus vellemus. A Domino gressus hominis dirigentur, et dura ambulavit, sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis dura temporalia, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥsibi pauꝑ ẽ. etiã sidiues ẽ Tutandẽ ad
diuicias eiꝰ pios oculos attende: respicis euĩ ar¬
cã in anẽ. c̃scientiã dõ plenã ñ respicis Non
habet extrinsetꝰ faculcatẽ. sꝯ habec intrinsecꝰ
caricatẽ. Decaricate ꝗta erogat. & ñ finit᷑: ꝙ¬
enĩ sihabet foris facultatẽ dãt ipsa caritas. sꝯ
ex eo qͦt qͦt habet Siaut̃ ñ inuenit foris qđ det.
dat beni uolenciã. p̾stac c̃siliũ si potest. p̾stat
auxiliũ si potest Postremo si nec c̃silio. nec au

Expanded text:
illi. Quid si pauper est? Etiam sic dives est. Tu tantum ad illi. Quid si pauper est? Etiam sic dives est. Tu tantum ad divitias ejus pios oculos intende. Respicis enim arcam inanem, conscientiam Deo plenam non respicis. Non habet extrinsecus facultatem, sed habet intrinsecus charitatem. De charitate quanta erogat, et non finitur! Etenim si habet foris facultatem, dat ipsa charitas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris quod det, dat benevolentiam, praestat consilium, si potest; praestat auxilium, si potest: ad extremum si nec c
Abbreviated transcription (Latin):
peccator ꝓ qͥb ñ soluic accepit ut sit: ac¬
cepit ut homosic Multũq int̾sit: int pec
cus & ipsũ Accepit corꝑis formã: accepit
incorpore distinccionẽ sensuũ. ad uidendũ
oculos. adaudiendũ aures. adodo ran¬
dũ nares. adgustandũ palatũ. ad contree¬
tandũ manꝰ. adãbulandũ pedes. salutẽq
ipsã corꝑis Sꝯ adhuc ista & cũ peccore ha¬
bemꝰ cõmunia Accipit etiã a pluiꝰ. idẽ.
ueritate. quȩ possit iustũ ab in iusto dis¬
cetnere. quȩ posit idagere. desidare. creacorẽ
laudare. ꝙ in herere illi Hȩc omĩa accepit pec¬
cator: s ñ bene uiuendo reddidic qđ debec:
ñ agit grãs. ummo uͦ rependit mala ꝓbonis.
blasphemias. murm. aduersꝰ diũ indignacionẽ:
Ergo ille fenerat᷑ & ñsoluit: Iustꝰ aut̃ miseret᷑
&r cõmodat Ille gͦ nichil habet: iste habet Ui¬
dece egestatẽ: uidett̾ diuitias Ille accepit ꝙ
ñ soluic: iste miseret᷑ & cõmodat Ab undac

Expanded text:
peccator, pro quibus non solvet? Accepit ut sit, accepit ut homo sit, multumque intersit inter ipsum et pecus; accepit corporis formam, accepit in corpore distinctionem sensuum, ad videndum oculos, ad audiendum aures, ad odorandum nares, ad gustandum palatum, ad contrectandum manus, ad ambulandum pedes, salutemque ipsam corporis. Sed adhuc ista et cum pecore habemus communia: accepit etiam amplius, id est quae possit justum ab injusto discernere, quae possit indagare, desiderare Creatorem, laudare et inhaerere illi. Haec omnia accepit et peccator, sed non bene vivendo non reddit quod debet. non aget gratias: imo vero rependet mala pro bonis, blasphemias, murmur adversus Deum, indignationem. Ergo ille feneratur, et non solvet: justus autem miseretur, et commodat. Ille ergo nihil habet, iste habet. Videte egestatem, videte divitias. Ille accipit, et non solvet: iste miseretur, et commodat; abundat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas Noneñ habens uoluntatẽ bonã.
se pauꝑes p̾stant sibi qͥeuo luntate bona. ñs̃
int̾ se infructuosi Uides cȩcũ duci aiudente.
qr nũ mos habuit qđ daret. egens cõm̃qͥ auit
oculos ñ habenti Vnde ħ factũ ẽ uem̃bir
sua cõm̃daret ei qͥ ñ habec. nisi qe̾ intꝰ inenre

Expanded text:
oluntatem bonam, se pauperes praestant sibi de voluntate bona, non sunt inter se infructuosi. Vides caecum duci a vidente: quia nummos non habuit quos daret egens, commodavit oculos non habenti. Unde hoc factum est, ut membra sua commodaret ei qui non habet, nisi quia in
Abbreviated transcription (Latin):
isti resistunt ueritati homines m̃te corrupti:
repbi circa fidẽ. Unde aut̃ resistunt uerica¬
ti nisi inflatione tumoris sui : inuentos eun
tes. ex tollentes quasi uistos & magnos qiuid
auẽ de illisait tanꝗ defumo: sꝯultra ñ ꝓfici¬
ent Demĩtia enim illorũ manifesta erit

Expanded text:
isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris sui, euntes in ventos, extollentes se quasi justos et magnos? Quid autem de illis ait? Tanquam de fumo: Sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit
Abbreviated transcription (Latin):
magnas atculit. qͥb faceret diuites eos qͦs
inuenit pauꝑes. Ipse ẽ. enĩ qͥ spũ scõ ditauit incor¬
de pauꝑũ ex inanitas animas. c̃fitendo pectata
impleuic opulencia iustitię Quipotiut diuitẽ
facere piscatorẽ diittendo recia sua. qđ habe¬
bat concẽpnentẽ. qđ ñ habebat haurientẽ: Infir¬
ma enĩ mundi elegit ds̃ ut c̃fundet fortia Et ñ
de oratore piscatorẽ: sꝯ depiscatore luciatꝰ ẽ.
tiũ. dequa dr̃ inalio psalmno Spes mea estu
portio mea intra uiuentiũs Tues ipsa portiomea
inqͥt dõ: & ñ dubitauit dm̃ sibi facere portio¬
nẽ: hereditate possidebt̃ crã .M. aledicentes
aut̃ eũ disꝑibunt Utauẽ benedicant᷑ qͥ bene¬
dicunc: p̾stitũ ẽ. eis Nã uentũẽ. ad maledi.¬
centes & factũ ẽ. benedicentes Etiã sic dis ꝑi

Expanded text:
t, quibus faceret divites eos quos invenit pauperes. Ipse est enim qui Spiritu sancto ditavit corda pauperum, et exinanitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod habebat contemnentem, quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est tium, de qua dicitur in alio psalmo: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Tu es ipsa portio mea, inquit Deo, et non dubitavit Deum sibi facere portionem. Haereditate possidebunt terram. Maledicentes autem eum, disperient. Ut autem benedicant qui benedicunt, praestitum est eis. Nam ventum est ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et
Abbreviated transcription (Latin):
te totũ integrũ totꝰ integer. angustias ibi
ne patieris cũ eo Cũ quo possides totũ habeb̃.
Hec s̃ reliqͥȩ hoĩ pacifico hoc cantauimꝰ Qui
uersus longe qͥdẽ ẽ. inisto psalmo ab istis
tractatis ũsib. Sedd qr & ipsũ cantabius.
ad ipsũ claude debemꝰ: Tucantũ securꝰ esto.
custodi innocentia p̃tiosa res ẽ. Furare
uis aligͥo: credo ut adqͥras. uide quo ma¬
nũ mittis. ꝙ unde tollis Acuis adqͥrere ac
ꝑdis Adqͥris pecuniã: ꝑdis in nocentiam
Cuigilet potius cortuũ qui uolebas adqͥre¬
re pecuniã. ꝙ ꝑdis in nocentiã & uide
potius pecuniã. custodi in nocentiã. ꝙ uide
directionẽ Qe dirigecte ds̃ ut omĩa quę¬
cũq uult uelis &tu Ipsa ẽ. enĩ directio
Nã situ noł qđ ds̃ uult.: curuus eris. & pra¬
uitas tua ñte sinet placari recto Custo¬
di gͦ in nocentiã: uide directionẽ . ꝙ noli

Expanded text:
te totum integrum, totus integer. Angustias non te totum integrum, totus integer. Angustias non ibi patieris cum eo cum quo totum possides: totum habebis, Hae sunt reliquiae homini pacifico. Hoc cantavimus: qui versus longe quidem est in isto psalmo ab his tractatis versibus. Sed quia ipsum cantavimus, ad ipsum claudere debemus. Tu tantum securus esto; custodi innocentiam, pretiosa res est. Furari vis aliquid, credo, ut acquiras: vide quo manum mittis, et unde tollis. Hac vis acquirere, hac perdis: acquiris pecuniam, perdis innocentiam. Evigilet potius cor tuum: qui volebas acquirere pecuniam et perdis innocentiam, perde potius pecuniam: Custodi innocentiam, et vide directionem, quia diriget te Deus, ut omnia quaecumque vult, velis et tu: ipsa enim est directio. Nam si tu nolis quod Deus vult, curvus eris, et pravitas tua non te permittet planari recto. Custodi ergo innocentiam, vide directionem: et noli
Abbreviated transcription (Latin):
tione ista. ꝙ uiuit in ȩt̾nũ cũdõ Ergo he¬
reditate possi debt̃ crã Quȩ er̃ diuitię
ipsorũ: ł c delectabunt᷑ inquic inmulti¬
tudine pacis Delectet᷑ hic unpuꝰ ille in
multitudine auri. in multitudine argenti.
inmultitudine mancipiorũ. in inultitudi¬
ne pꝰ tremo odorũ rosarũ. uinolentia la¬
tissimorũ & luxuri osorũ coniuuiorũ: hoe
ẽ. potentia cui inuides Iste flosẽ. quice
delectat Nonne ꝙ si sẽꝑ sic eẽt. plangen¬
dus eẽc : Quȩ er̃ aut̃ delitiȩ tue : Et de¬
lectabunt᷑ in multitudine pacis Aurũ
tuũ pax. argentũ tuũ pax. p̃diꝗ tua
par. uita tua pax. ds̃ cuus pax. qͥequid
desid̾as pax tͥ erit. qr hic aurũ qđ tͥẽ. ñ tͥ
eẽ panis qd cͥ luxẽ: ñ potest tͥ eẽ potus
Ds̃ tuus. totũ tͥ erit Manducab̾ eũ ñ esuries
Bibes eũ: ñsicies Inluminab̾is ab eo: nesis
cętꝰ Fulciris ab eo: nedeficias Possidebit

Expanded text:
o. Ergo haereditate possidebunt terram. Quae erunt deliciae ipsorum? Et delectabuntur in multitudine pacis. Delectetur hic impius ille in multitudine auri, in multitudine argenti, in multitudine mancipiorum, in multitudine postremo baiarum, rosarum, vinolentiae, lautissimorum et luxuriosorum conviviorum. Haec est potentia cui invides, iste flos est qui te delectat? Nonne etsi semper sic esset plangendus esset? Quae erunt autem deliciae tuae? Et delectabuntur in multitudine pacis. Aurum tuum pax, argentum tuum pax, praedia tua pax, vita tua pax, Deus tuus pax. Quidquid desideras, pax tibi erit. Quia hic aurum quod est, non est esse potus: Deus tuus totum tibi erit. Manducabis eum, ne esurias; bibes eum, ne sitias; illuminaberis ab eo, ne sis caecus; fulcieris ab eo, ne deficias; possidebit
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit qđ quȩrebat: c̃solari inde ñ pocerit.
Deuerbo auc di nullo mͦ intꝰ apudse nichil ha¬
bebat foris qđ quȩrebat ñ inueniebai Arde¬
bat indignationũ & dolorũ faucib: agita¬
bat mens eiꝰ uiolent̃. & tãdiu occulte. do uec
etiã erũ peret inquosdã gemitꝰ. ita ut int̾̃
fts sonaret & se dudire nes cirec: Videbanꝰ
& dolebam᷑ uehem̃t. qs̃ scit tantũ pęnã ani¬
me: tanias cruces eantas gehennias. tanta cor¬
mta. qͥ plurib in patiens locis humił sicui
apparet. posset ee. locꝰ sa lubris Iał appa¬
De ullo enĩ uiuente. despandũ nẽ: Hoc gͦ frĩ
ex occasione hac scire debuit caritas urã: ne
qͥs forte aliuđ uobdicat: Nã subdiaco nꝰ eorũ
qͥcueo ibi nulla cõ mestio cõ moueret᷑ elegit

Expanded text:
e non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humilis, cui si saperet, posset esse locus salubris, talis appaDe nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
scđm memoratorũ littãs ueniremꝰ. noca
sua ille ratione feruescens: aduentũ nr̃m
tans: dix̃ Quid illi obiciat᷑ scitis. qr pars
iã do nati in cesta facta ẽ Hoc erit in regula
quales fuerint. cũ quib fuerint cõ iuni¬
catũ tales dicunt fieri om̃s. & uni ũ sam
massã. Itaq siuerũ isti dicunt. in cestaẽ.
pars tota donati Ex eant plane numidȩ.
& dicant adnos ñ ꝑtinec stilus incestus.
nescio quos ad cõmunionẽ tuã admisisti Ob¬
africa fic. p otuit obeẽ uniũ so orbi cĩarim.
sẽꝑ unde se defendant. ude excusant. ꝙ nos

Expanded text:
secundum memoratorum litteras veniremus, nota secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum t. --Quid illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obAfrica fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accusant, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
egit Illi noluer̃ ꝓmictere : sꝯ tacuerunt:
Ille ꝑ se ipsũ cogit᷑atũ scelus ñ dubitauit
implere Usq adeo ut in maximianum
diaconẽ uirũ sicuti omĩb notũ ẽ. inno cen¬
tẽ. fine causa. sine accusacore. si ne ceste
absente. & lecto cub ante sententiã ꝑuta¬
dissimili furore qdã pnaret Nã cũ incestos
c̃tra legẽ decreatiq omĩũ sac̾dotũ cõmuni¬
oni scẽ aduingeret. Cũq obsistente maxi¬
ma parte pleb̾. etiã seniorũ nobilissimoꝵ
licteris conueniret᷑: Ut ꝑ se corrigeret qđ
amiserat: sua cemeritate possessꝰ em̃dare
contẽpsit His itaq ꝑ moti seniores a eccłȩ
supra dicte. aduniũ sũ chorũ lutãs lega¬
tosq miser̃. qͥb ñsine lacrimis dep̃catis.
ut ad se feruentius ueniremꝰ. q uo ꝑ p enso
libramine. intentio nib exploratis: ex istima¬
tio a eccłȩ purgaret᷑. Adhanc ꝓinde cũ

Expanded text:
egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cogitatum scelus non dubitaviimplere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine accusatore, sine teste, absentem ac lecto cubantem, sententiam putasimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dotis Tunc aut̃ ꝙ ipsis sac̃qͥotes pecca¬
tores erant: sic̃ cętĩ homines Uoleus h̃
ꝑꝓphetiã ad monere popłm. iã talem
talẽ ã monuit a dix̃ Si peccauerit po¬
płs: orabit ꝓeo sac̃dos Siaut̃ sac̃dos
peccauerit quis orabit ꝓeo : itaq o po¬
płe talẽ elige sacdotẽ ꝓquo ñ rogaris
orare. sꝯ decuiꝰ oratione ꝓte securꝰ eẽ
unꝰ mediator dĩ & hominũ. homo xp̃e¬
recitauit S candala igit᷑ primiani. ꝙ
ipsa neqͥtia singularis sic inse cęleste
iudiciũ ꝓ uocãuit. uthorũ criminũ
ductore. necesse eẽt penitꝰ ã putare.
recitauit p̾sbiteros supra dicte pleb
ad conuirationẽ impiȩ coniurationis.
inpellens hoc abeis uelut p̃cario iure
postulauit ut addã pnandos quattuor diaco¬
nos uiros egregios. ac singularib meritis
ad ꝓbatos. max inuanũ scilicẽt. rogatianũ.
auctor scismatis p̃cidens de frauctũ fructũ.
M ñ se dolens ab incegritate p̃cisũ Et cũ trac¬

Expanded text:
cerdotis; tunc enim et ipsi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse unus mediator Dei et hominum, homo Chr-- Scandala igitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: resbyteros supra dictae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritate praecisum.-- Incunc
Abbreviated transcription (Latin):
debant᷑ intꝰ angustię. s intꝰ latitudo erat
Qiud aut̃ fac̃ mał homo cũ cepit tribulari:
foris nichil habet Ablata sunt omĩa. iN
c̃scientia tua nullũ solaciũ ẽ Nonẽ. quo ex¬
eat qr duras: ñ ẽ. quo intret qr̾ mala sunc:¬

Expanded text:
debantur foris angustiae, sed intus latitudo erat. Quid autem facit malus homo cum coeperit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est. Non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sun
Abbreviated transcription (Latin):
formicis quȩ sibi aestate colleger̃. unde hye¬
me uiuant Cũ enĩ s̃ res tranquillȩ: tunc ho¬
mo sibi colligere debet uerbũ di. & recondere
in intimis cordis siu: quẽ ad modũ formica abs
ꝑ uenut tribulatio. & nisi intꝰ inucuerit qd edat.
uccesse ẽ. ut fame depereat Iste gͦ sibi ñ colli

Expanded text:
formicis, quae sibi aestate collegerunt unde hieformicis, quae sibi aestate collegerunt unde hieme vivant. Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscpervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
interiore. & de ipsa sagina ruptans Dñs
dedit. dnc abstulit. sic̃ d̾nõ placuit ita fac¬
tũ ẽ: sit nom̃ dni benedictũ. Ergo illis pec¬
catorib ñ ẽ. locꝰ inhis quȩ foris s̃. qr ibi
patient᷑ tribulationes. conscientia illos
c̃solat᷑ Nonẽ. bene illis secũ. qe beue eẽ.
cũ malo ñ pocest Quisqͥs aut̃ mał ẽ. iale
secũ ẽ : torqueat᷑ necesseẽ. sibi seipso coriñto
pse ẽ. enĩ pęna sua : quẽ torquet c̃scieutia
sua Eugit ab immico qͥ pocuerit. ase qͦ tu¬
giet: Ita qͥdã exparte donati uenerat ad
nos accusatꝰ q ex cõmunicatꝰ a suis. hic quȩ¬
rens qđibi ꝑdidat Sꝰ qr suscipi ñ ꝓ ocuit
nisi eo loco quo debuit. ñ enĩ deseruit illã
parcẽ quasi unteger apud ipsos. ut a p¬
& qr hic ñ inuenit qđibi ꝑdidit. a ipse peruc:
Eemebat sautius & ñ consolabat᷑ Erant eni
inẽscientia eiꝰ aculei horribiles tacite tẽptaumꝰ¬
eũ c̃solari de uerbo dĩ Sed ille de sapientibꝰ¬

Expanded text:
na ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo illis peccatoribus non est locus in his quae foris sunt, quia ibi patiuntur tribulationes: conscientia illos non consolatur; non est bene illis secum, quia bene esse cum malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibiquem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsos, ut apet quia hic non invenit quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verbo Dei: sed ille n
Abbreviated transcription (Latin):
torũ Ille qͥ eas nouit: scit ꝑqͣs recte qucat man¬
suctos suos Unde dic̃ malio psalmo: PDiriget
mansuetos iniuditio : docebit mices uias suas
Quo mͦ ꝓucatis detestatos homines transeuntes
ulcerosũ ꝓ auꝑem iacentẽ ante diuitis ianuã :
quo mͦ hunc forte clausis narib conspuebantꝰ
nouerat dut̃ dñs illi sertiare ꝑ adisũ Quomͦ¬

Expanded text:
torum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam ? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat aut
Abbreviated transcription (Latin):
diendi nob̾. atq agendi sollẽpnia it dicere¬
nt facultatẽ: hȩc si ep̃o c̃uenit facere. sixpĩ¬
anis licet admitere. si hoc euangłia ꝓtestan¬
cur. ꝓbet auc iudicet qͥsqͥs amator. auc uiser¬
tor ẽ. uericatis Hoc enĩ nob̾ inflix felix fr̃

Expanded text:
diendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iniherłm: ita uc qͥdã eorũ agab nomine soluca
rona alligarec se. quẽ ad modũ soleret fieri. ut
his indicus rerũ futura demonsttaret ꝓpħa diq̃
Sic̃ alligatũ me udetis: sic oportet alligari ho¬
minẽ hunc iniherusolimis Ers̃ aut̃ responso
ã monitũ saulũ iã paulũ. nese tantis ꝑiculis
cõmitteret cȩꝑunc dec̾rere & monendo & ro¬
gando reuocare neiret iniherusolima Ille

Expanded text:
em: ita ut quidam eorum, Agabus nomine, soluta zona alligaret se, quemadmodum solet fieri, ut his indiciis rerum futura demonstraret propheta, dicens: Sicut alligatum me videtis, sic oportet alligari hominem hunc in Jerosolymis. Fratres autem responso admonitum Saulum, jam Paulum, ne se tantis periculis committeret, coeperunt deterrere, et monendo et rogando revocare ne iret in Jerosolymam. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
locũ peccatoris: inuenies Depeccatore fe
tori potestatẽ. fla gellant᷑ inde res huma¬
nȩ. em̃dan t᷑ inde. peccacori illi hoc red¬
dit᷑ qđd debetur Ettam̃ factũ ẽ. deille. unde
ꝓficiat pius: unde deficiat impuꝰ Quęres

Expanded text:
locum peccatoris, invenies. De peccatore fectori potestatem, flagellantur inde res humanae, emendantur inde pii. Peccatori illi hoc reddetur quod debetur: et tamen factum est de illo unde proficiat pius, unde deficiat impius. Quaeres
Abbreviated transcription (Latin):
as in maculatorũ:ꝙ hereditas eorũ in et̃¬
nũ erit: hoc infide habemꝰ: Ds̃ nũ qͥd infides
dc̃ noiit illa Nũ qͥd intanta manifestatione.
inquanta ñ possumꝰ dicere. uł cũ ȩquati fu¬
erimꝰ angłis: ñ enĩ nob̾ tã manifesta erunt
Quȩ er̃ manifesta : quã sunt manifesta illi
qͥ nec mutari potest Tam̃ a de nob̾ qͥddiccũ
ẽ : Dilectissimi nẽ filii dĩ sumꝰ: & ñdũ ap¬
paruit qͥ derimꝰ Scimꝰ qc cũ apparuerit

Expanded text:
as immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest. Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum appar
Abbreviated transcription (Latin):
mitastua : duiturnũ ꝑucat qđcito agit᷑:
Int̃ peccatores certe gemis. depeccatore
sustinentes aut̃ dmñ ipsi hereditate possi¬
debuuc t̾rã: ne sustinentiã istã longissi¬
mã putes modicũ sustines. sine fine ac¬
cipies qđ sustines: Ad huc pusillũ & ñ erit¬
peccator Recole annos ab adã usq in hodi¬
eruũ diẽ: curre scripturas Eripe neadã il¬
le deꝑadiso lapsusẽ. tot scła em̃sa euoluca
sunt Ubis̃ p̃cerita tẽpora: sic pauca quȩ
deruũ diẽ. certe uides uitã tua ñ fuisse dui¬
turnã que sic auolasset Unuiꝰ aut̃ cuiꝰq ho
minis uita quanta ẽ. adde quancos libet an¬
nos. duc longissimã senectutẽ. qͥd ẽ. nisi du¬
ra ẽ. matutina : Ergo longesit dies iudicu.
ꝗdo erit retributio iniustorũ. ꝙ iustorums
tuus certe ultimꝰ dies louge ab eẽ. ñ potest.

Expanded text:
mitas tua diuturnum putat quod cito agitur. Inter peccatores certe gemis, de peccatore Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram, ne sustinentiam istam longissimam putes; modicum sustine, sine fine accipies quod sustines. Adhuc pusillum: modicum. Recole annos ab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scripturas: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae diernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius auminis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mus Quid retribuã dnõ ꝓ omĩb quę retribu¬
it mͥ: ꝙ qͥd inuenit: Calicẽ salutaris accipiã.
& nom̃ dni inuocabo Potestis inqͥt bib̾e calicẽ
quẽ ego bibiturꝰ sũs inde petro Pasce oues¬

Expanded text:
mus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribumus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Inde Petro: Amas me
Abbreviated transcription (Latin):
dns diligentib se. ꝑficit aut̃ sꝑantib inse Illuc
ꝑant̾ corda nra in omĩb uitę huiꝰ tribulatiotub
a tẽptationib Noli mirari. qr inlaborib ꝑaris
ad magnũ aliqđ̾ ꝑaris Onde uox illa iusti c̃¬
firmati. Nons̃ condignę passio nes huiꝰ tẽporis
ad futurã głam quȩ reuelabit᷑ in nob Quȩ eric
quantũ p̾stat cęco qͥ illi oculos sanauerit ut ui¬
deat hanc lucẽ. cũ sa nꝰ factꝰ fuerit ille. nec in¬
uenit qͥd dignũ repenꝗat sanatori suo : quantũ¬
libet enĩ ille dec: qͥd dabit tale quale ille illi¬
p̾stitit: ut plurimũ dec: aurũ dabic It mul¬
tũ aurũ dabit: ille lucẽ p̾sticit Ut nouerit
ille qr nichil dat: uideat intenebris qđ dat
Qiuid gͦ dabimꝰ medico illi oculos inceriores nrõs
sananti aduidendã quãdã lucẽ aec̃nã. qđ ẽ.
ipse: qͥdilli dabimꝰ : quęramꝰ. inueniamꝰ si pos¬
sumꝰ. & in angustius inquisitionus nrę exclame¬

Expanded text:
uc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclame
Abbreviated transcription (Latin):
mus: indnõ a et̾nã salutẽ Nemo qͥnesciat
fr̃s dilectissimi desac̃docib dĩ. ñ ꝓpͥȩ uolun¬
tatis sꝰ dunnȩ legis inpulsu. tã inr eossen¬
tentiã dicere. ꝗ in in nocentib inflictã iure
ab eis acmerito sub mo uere Non leui enĩ
ꝑiculo subiacebit qͥsqͥs aut reo peꝑcit. auc
innocentẽ confiteri ꝑteptarit. maxime cũ
scriptũ sit innocentẽ & uistũ ñoccides. ꝙ pur¬
gatione ñ purgab̾ reũ. Hoc igit᷑ edicto le¬
gis ãmoniti. necesse nos fuerae pͥmician
tere subeo. ut explanatis omĩb auc in no¬
centẽ qđ optabile fuerat purgaremꝰ. aue
nocentẽ certe ostend̾emꝰ sus meritis eẽ
dã pnatũ Optatissimũ enĩ nob̾ fuit. ut
plebs scã cartaginensis aecdẽ eose lȩcetꝰ¬

Expanded text:
mus, in Domino aeternam salutem. Nemo qui nesciat, fratres dilectissimi, de sacerdotibus Dei, non propriae voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertcriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani tere sub eo, ut explanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laet
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ : & reuelationis iusti uidicii dĩ Seddns
ꝓspicit. tu aut̃ ñ ꝓspicis. indicabit tͥ quȩ
ꝓspiciat. Tudiẽ in iusti quo penas passur
ẽ. ignorabas Sed qͥ scit ñte celauit. ñ parua
pars scientia ẽ : scienti coniungi Ille habet
oculos cognitionis: tu habeto credulicatis
Qđ uidec ds̃. crede tu Vemet enĩ dies iniusti.
quẽ ꝓspicit ds̃ Quidies cuiꝰq uindictȩ Ne¬
cesse ẽ. enĩ ut uindicet᷑ in un piũ: uindicet᷑
in iniustũ. siue conũtat se siue ñ conuertat
Sienĩ conũterit se: hoc ipsũ in illo uindicat᷑
qđ perit iniqͥtas Non ne inrisit dns̃ ꝓspici¬
ens dies iniquorũ quorũ. ꝙ uidę tradicoris.
& sauli ꝑ secucoris Unuiꝰ diẽ ꝓspex̃ adpę¬
nã : alterius adiustitiã Inutrũq iundica

Expanded text:
irae et revelationis justi judicii Dei . Sed Dominus irae et revelationis justi judicii Dei . Sed Dominus prospicit, tu autem non prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu. Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusque vindictae. Necesse est enim ut vindicetur in impium, vindicetur in injustum, sive convertat se, sive non se convertat. Si enim se converterit, hoc ipsum in illo vindicatur; quod periit iniquitas. Nonne irrisit Dominus prospiciens dies iniquorum duorum, et Judae traditoris et Sauli persecutoris ? Unius diem prospexit ad poenam, alterius ad justit
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ ẽ. tanto magis oneriẽ. iniqͥtati illius. & la¬
borat qͥdẽ sifieri potest ut eũ iniustũ faciat
Siaut̃ ñ potest. demedio tollac. & asuotedio
molestiaq remoueat: Sed & sicũ fecerit in¬
uistũ: nichil ominꝰ oneri illi erit Nouenim
uistꝰ tantũ in usto oneriẽ: sꝯ ec duo in uisti
uix se patiunt᷑. & quando seui dent᷑ diligere.
conscientiã sibi debent ñ amutitiã Tune aut̃
secũ concordanc: ꝗdo in ꝑnitiẽ uisti conspi¬
rane ñq se amant. sꝰ qr eũ qͥ amanqdꝰ erat si¬
mul oder̃ Contra hoc genꝰ hominũ indicit
uera contentio. uł potuiꝰ certam̃ salubre.
iã traetatȩ sunt: Sequunt᷑ hęc Obserua¬
bit peccator iustũ.: & stridebit suꝑ eũ denaibi
suis Dñs aut̃ in ridebit cũ Quẽ : utiq pec¬
catorẽ stridentẽ suꝑ iustũ dentib suis Unde
niat dies eiꝰ Aceruus uidet᷑ cũ minat᷑ iusto nes¬
scđm o ꝑa sua Thesaurizat enĩ sibi irã indie

Expanded text:
magis oneri est iniquitati illius. Et laborat quidem, si fieri potest, ut eum injustum faciat; si autem non potest, de medio tollat, et a suo taedio molestiaque removeat. Sed et si eum fecerit injustum, nihilominus oneri illi erit. Non enim justus tantum injusto oneri est, sed et duo injusti vix se patiuntur: et quando se videntur diligere, conscientiam sibi debent, non amicitiam. Tunc autem secum concordant, quando in perniciem justi conspirant, non quia se amant, sed quia cum qui amandus erat simul oderunt. Contra hoc genus hominum indicit vera contentio, vel potius certamen salubre, jam tractatae sunt, sequuntur haec. Observabit peccator justum, et stridet super eum dentibus suis: Dominus autem irridebit eum. Quem? Utique peccatorem stridentem super justum dentibus suis. Unde veniet dies ejus. Acerbus videtur, cum minatur justo nessecundum opera sua . Thesaurizat enim sibi iram in die
Abbreviated transcription (Latin):
mo : sustine dmñ uirilit̃ age. & confortet cor
tuũ & sustine dm̃n Quid ẽ.h sustine diũ:
adtẽpꝰ laboras. unet̾nũ ñ laborabis Bteuis ẽ.
molestia tua.: ęt̃na erio beatitudo tua: Ad
modicũ doles: sine fine gaudebis Sed int̃
molestias incipislabi: ꝓponit᷑ exẽplũ. ꝓ po¬
qͥ quare ꝑferret ñ ħabebat. Quanta cũque
paciaris. ñ ꝑuenias adillas insultaciones. ad
illa flagella. aqd illã ignominiosã uestẽ. ad il¬
lã spineã corona. adillã pꝰtremo erueẽ ñ ꝑ¬

Expanded text:
 age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quid est hoc, Sustine Dominum? Ad tempus laboras, in aeternum non laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non p