comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de illacuius sit. ut scripturoc
implecctur dicens: Ncortitis̃
uestimenta mecc sibi & inuestsi
meoc̃ miserunt sortem: Foct¬
tum ÷ quod uolueruntiud taei.
non ipsi sed milites. quiptreban
pilato iudicante ipso crucifi¬
tates. siinsi dicas. sio perte.
sitraditionem postremosiex¬
torquentes clamores ecium cogi¬
temusmoegis utique iudares
cruo fixeruntihm̃: sed de par¬
tione & sortioneuestimentorũ
enis: non estp̃ter eunterloquen¬
dum Quamuis enim omnes
euangelistore quattuor hiussei
meminerint&erita meni
breuius quam iohañs. & clacu¬
se illi istiuero a pertissime:
Nam matheus ait. Postqua
autem crucifixerun eum di¬
iuserunt uestimenta eius. sor¬
temmitentes: Marcus &
cruci figentes eum diugeruNT
uestimenta eius sortem suꝑeis
quis quid toller&: Hucas
Diuidentes uero uestimenta
eius miserunt sortes:Iohan¬
nes autem & quot par¬
tes deuesteeius fecerunt dixit
Idest quocituor ut singulas
tollerent: Vnde appar&
quocituor fuisse milites. qui

Expanded text:
la cujus sit. Ut Scriptura impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifitates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentesquis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet quatuor fuisse milites qui
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dixerunt Nos legẽ habemꝰ
& secundum legem ðeb& mou
quictfilium di sefecit: Eorũ
legem qui ppeille nontimuit ut
occiderit sed magis filium dĩ
timuit neoccider&. Nuncuͦ
non sic potuit contempnere cae¬
setrem auctorem potestittis suue:
quem ad modum legẽ gentisito
alience: Adhuctemen euan¬
gelistit sequitur &dicit : Pila¬
tus autem cum audisr& hos
sermones: ad duxit foras ihm̃

Expanded text:
ubi dixerunt: Nos legem habemus, ubi dixerunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia filium Dei se fecit. Eorum legem quippe ille non timuit ut occideret, sed magis Filium Dei timuit ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc tamen evangelista sequitur, et dicit: Pilatus ergo cum audisset hos ser
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentem homo hominem de¬
b& occidere: Sed temenidze¬
lando facere multo magis ma¬
lumest quat intimendo: &
ideononatuerox magister qui
metibi traedodit ipse  hab&pec¬
ecitum tttmquam ille non heb&¬
r& : sediit maqus hab&ipe¬
cectum : utoiom sehaberem
indequerebe pilatus dinintere
eum: Quidesthoc quoel diccũs
exinde quasi anted nonque¬
robo : Le ge superiorae : & in¬
uemios iam dudum eum quere¬
que in tellegendumẽ propter
hoc idẽehaccausa: nohabe¬
r& s peccatum occidendũ in no¬
centem sibi traeditum. Quẽ c̃uis
minus peccans quatimud xi qui
cum illi traediderunt occidendũ:
Exindeergo idestideo ne hoc
peccatum feccer& Nonnunc
primum sed abinitio querebo
eũ chmutere : Iuditei autem
damabant dicentes: si hunedi¬
mittis : nones amicus cȩsaris:
Omnis enim quseregem facit:
contiodicit cies ari: Madorẽ
timorẽ se ingerere putctueruñ
pilato temendo cuestre ut
occider& Apm̃ quic̃ superius

Expanded text:
629 innocentem, homo hominem de629 innocentem, homo hominem debet occidere: sed tamen id zelando facere, multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax magister: Qui me tibi tradidit, ipse habet peccatum, tanquam ille non haberet: sed ait, majus habet peccatum, ut etiam se habere inde quaerebat Pilatus dimittere eum. Quid est hoc quod dictum est, exinde, quasi antea jam non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaereque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderunt occidendum. Exinde ergo, id est, ideo, ne hoc peccatum faceret, non nunc primum, sed ab initio quaerebant eum dimittere. Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius
Abbreviated transcription (Latin):
quitrodidit metibi: matuis pet¬
catum hab&: Excerespondit
& tome nubicumq: non respon¬
dit non sicutreus siue dolo .
sed sicut agnus: Hoc estsicut
simplex atque in nocens non
ꝓperuit ossuum: Promele
ubinonest rea pondebat: sicut
ouis silebat ubires pondebat
sicut pastor docebat: Dicamus
ergo quidedixit: quod &per
a postolum edocuit. quicnonẽ
potesttes : nisi adõ: Q quicplus
peccit qui potestate in nocenẽ
occidendo liuore tradidit
quam potestits ipsa si eum timo¬
re alterius maioris potestatis
occidit: Telem quippeds̃ pilato
dedero& potestatẽ ut ess&&
am subcestris potestate: Qua¬
propter non haberer in quit að¬
uersumme potestitẽ ulla m
IDest quantulam cum que habes ni¬
si hocipsum quicquid esttibi esse
sit ñ enĩ tantũ ẽ ut tibiomni mols
liberum sit: Propteret qui
tracdiditmetibi: monus pecca¬
tum hab&: Ille quippemetuae
potestiq trecdidit inuidendo:
tu uero ectadem potestatem
in me exeraiurus es m&uendo
Nectimendo quidem p̃sertim

Expanded text:
qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Ecce respondit, et tamen ubicumque non respondit, non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dixit, quod et per Apostolum docuit, quia non est potestas nisi a Deo ; et quia plus peccat qui pooccidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem, ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter, non haberes, inquit, adversum me potestatem ullam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc ipsum, quidquid est, tibi esssit, non enim tantum est, ut tibi omni modo liberum sit, propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo Nec timendo quidem praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
exdõ: Sicut dedit nob̵mandatũ ut diliga¬
m inuicẽ & qͥ serua uerit mandatũ eꝰ: uide¬
tis qͥanihilaliud nob̵ p̃cipit᷑ nisiut diligo¬
mꝰ inuicẽ : & qͥserua uerit mandatũ eiꝰ in
ipsoma nebit
et ipse in eoer ineos
quẽ deditinołi

Expanded text:
nobis mandatum: ut diligamus invicem. Et qui servaverit mandatum ejus: videtis quia nihil aliud nobis praecipitur, nisi ut diligamus invicem: Et qui servaverit mandatum ejus, in ipso manebit, et ipse in eo. Et in hoc quem dedit nobi
Abbreviated transcription (Latin):
habereprcpis. Xsdeamꝰ quidmo¬
na & audicm eũ pocius in s p̃mueritatis mo¬
nentẽ ñ anticristus ñ amatores mundi ñ.
mundũ si ex dõ nati sumꝰ dilestisimi: seqͥ t̃ suprt
uid& equid ños ex dõ sumꝰ qui nouit dm̃ auditnos
qͥ ñ.ẽ. ex dõ ñ nos audit : ex hoc cognoscit sp̃sue
ritatis aerroris: Iamergo intentos nos¬
fecit quia qͥ noit dm̃ ipsecaudit : qui autẽ ñ
nouit ñ audit & hocdiscretio ẽ. sp̃s uerita¬
tis & erroris : uideccmꝰ quid moniturus ẽ
in qͣcillũ audiredebecamꝰdilectis simi diligomꝰ
inuicẽ : quane  qui a homomonet.
qͥa dilect io exdõ. ẽ
Multũ cõm̃da¬
uit dilastionẽ qͥadix̃ ex dõ ẽ plus dictus ẽ:
intenecuidiamꝰ mododix̃ dilestio exdõ. ẽ:

Expanded text:
habet erroris. Videamus quid monet, et audiamus eum potius in spiritu veritatis monentem; non antichristos, non amatores mundi, non mundum: si ex Deo nati sumus, Dilectissimi, sequitur supra, videte quid: Nos ex Deo sumus. Qui novit Deum, audit nos: qui non est ex Deo, non nos audit. Ex hoc cognoscitur spiritus veritatis m, ipse audit; qui autem non novit, non audit: et haec discretio est spiritus veritatis et erroris. Videamus quid moniturus est, in quo illum audire debeamus. Dilectissimi, diligamus invicem. Quare? quia homo monet? Quia dilectio ex Deo est. Multum commendavit dilectionem, quia dixit ex Deo est: plus dicturus est, intente aud
Abbreviated transcription (Latin):
li precipiuntur uelu tinperi¬
tiam deridere: Dici tecliquis
nihilme spirit ades uiri habem
indoctrina quod cornelibus
tecceat & spiritalibus elo¬
queclur: si res pondero u
hebent: continuo mihi dico
exepistolec ad corinthios cepor¬
÷ tolipaculi. Non potui uobis
loqui quasi spiritilibus. sed¬
÷ qua si carneclibus quesi por

Expanded text:
li praecipiuntur, velut imperili praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
te nominasuc ercođ & religio¬
nis ueritate firmaatur. qua
&icem contra in probos defen¬
duntur cduersus impi&a¬
tem cerrianorum her&ico¬
rum Nouum nomen patns
hõmousion condideruat. sed
remnou cm
tadinomine sig¬
nocuerunt
Hocenim uoct᷑
hom̃o usion
quod est ego
& pecterunum sumus: unius
iudelic& eiusdem que substce¬
tie : Nlai siomnis nouitts
douobis Nec testamentum ap¬
pellar&ur nouum. Neccan¬
cum nouum: Sed pros corae
sunt uerborum noui tactes:
ubi dicit Mulier insipiens
& ccuditx: Pccnes occultos li¬
benter codungite: &ac quoce
furtiuae duR cedinem: Ab
hocc pollicitatione fed sit scien¬
tiae. prohib& &icm illo loco¬
÷ acpostolus ubidicit. G timo¬
theȩ depositum custodi deui¬
tatns prostenos uocum noui¬
tectes. & contnedictiones fah¬
si nominis scientite Qucem
qudcm promittentes circit
fidem exciderunt: Nihil enĩ
sic comant isti quecm exscientia
promittere: & fidem rerum
uentrum ques credere pecruo¬

Expanded text:
te nomina sua erant, et religiote nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cancum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvu
Abbreviated transcription (Latin):
rientes caiditu. & ccueritacte
quidem auditum suum auer¬
tentes: ad fabulas ocutem
conuertunur: Illac enim se¬
g&li furtique commemora¬
tio queadicitur Petnes oc¬
cultos libener aadtingite &
at quae furtiuae duk cedinem
Pruritum faccit cudienibus.
in auribus spiritaditer forni¬
ritu libidinis &i cm in coerue.
corrumpitur integritas cas¬
titictis: Audiitaque a pos¬
tolum tidico preuidenTem
& eccuitanda sclubriter
ammonentem: Profancs
inquit uerborum nouita¬
tes eutco. multum enim ꝓ¬
ficiuat ecdimpio&atem. &
sermo eorum siancer serpit:
Noncat uerborum nouitater.
sed addidit profancos: sunt
enim & doctrinaae religionis
congruentes uerborum n oui¬
tates. sicut ipsum nomeni
xp̃ianorum quandodicicoe¬
perit scriptum est: In anhio¬
cia enim primum post cagcen¬
sionemduñ appellati sunt
discipuli xpĩctan. sicut legit᷑
incectibus copostolorum: &
cȩnodochico & monasteria
postea sunt appellecta. nouis nom¬
nibus : restaomenipsco & itar¬

Expanded text:
rientes auditu: et a veritate rientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter forniodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et an
Abbreviated transcription (Latin):
minum periturorum per
conloquia perditorum. Pꝗt̃
ha& inlicita atquepum endeo se¬
g&it mulierilla non solum
nuncupatur: Sed haec nonso¬
lum seipsat: uerum & anomine
nostrite roligionis dienasunt:
qui quodhaecꝰ mulier insipiens
bulo tot scelesta hereses con¬
didit totnefundcs fabulas
finxit: Uunam tedes qua¬
les intheaitris siue camtantur
siuescd taantur. siue inimicit
scurili tate ridentur: & no
quatsdam tales qued es aduer¬
sus dm̃ fingere potuisse sic il¬
litm dolectmus insipienti con
utmiremur audaticom: Om¬
nssautem insipientissimi here¬
lunt Auditcicos figmentorum
suorum quets maxime exhor¬
r& sensus humanusaac oc¬
casione euaengelicae sehcte
colontre concoitur ubi dñsccit
Ad hue multochabeo uobis eli¬
cere sednon potestis poitit¬
remodo: Quasihaec ipsitsnT
quate tunc discipali portare
non potercođ & eccdocuerit
atque p̃diactre quantalib&
feratur audacia spr̃ erubes¬
cit in mundus: Hoc oposto
crossibi coaceruabuał Pru¬

Expanded text:
minum periturorum per minum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens bulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut miremur audaciam. Omnes autem insipientissimi haerelunt, audacias figmentorum suorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit atque praedicare, quantalibet feratur audacia, spiritus erubescit immundus. 4. Hos Apostola magistros sibi coacervabunt pru
Abbreviated transcription (Latin):
quid sescire opinantium si¬
Cut deistamuli eredictum est
In opspanis efficitur: quae
cumsit in obspanis promit¬
tit panes. Id esttum sit igna¬
rit ueritatis promittit scieni¬
tmueritatis: Oocultos tio¬
men patnes promittit. quod
dicit libenter cettingi: Raqu
furtiue dulcedinem ut eit
scilic& libentius & dulcius
ccudiantur R agitutur
quece paclam in ecclesicadici
credique prohibentur: Ip¬
sea quippeoccultattione condi¬
unt. quod atmmodo nesctrii
doctores sua uenenco curiosis
utideo seexestimen dicere
ruit habere secr&um. &
suetuius auriant insipientiã
quam putiea scientiam. cu¬
ius prohibitam quod ammo¬
do furentur audienticem:
Hinc &ine ficrios ritus suos ho¬
minibus sac crilegit curio sita¬
te deceptis uel decipiendis ma¬
gicitrum Artium doctrinao
commendat: Hincille in¬
licitȩdiuinationes inspec¬
tis pecddum uisteribus occiso¬
rum Aut uocibur Quola¬
tilibus auium &ut signis
multi formibus demonũm
in sursurrantur auribus ho¬

Expanded text:
quid se scire opinantium, siquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid ruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus ho
Abbreviated transcription (Latin):
quiparudli estis & cadhuc coli¬
mentis licteis indig&is: Ne
hominibus subhae occasione
deceptis acdeceptoribus: quia
dñi cat Ad huo multeo habeo
uobis dicere sed non potestis
portaremodo
Murem curio¬
scomp̃beatis aadin cognitit
scienda: Cummentes inuedi¬
das habeatis. caduesto & fal¬
sadiiudicandoc: Maxime
propter obscenas turpitudines.
ques docuit sac tatnaas instabi¬
les atquecornales. Ad hoc
dõsinente uteius ubi que siNT
tremendaiudicia & in con¬
paratione inpurcenequitiace
dulcescto purissim a discipli¬
na At que utillid& hono¬
rem timorem autem uel pu¬
dorem sibi qui in illamala.
uel illo regente noncecidit.
utillo indeleuaonte surrexito
Sctu&ie timendo & onendo:
ne inruatis illudenigma scclo¬
monisubi mulien insipiens
& ceuelitx in ops patnis effec¬
to. conuoc& p̃ter euntes edi¬
cens Panes occultos libeni¬
terao tingte. & it quaefur¬
tiucedulcedinẽ: Haecenim
mulier uetnitas est impiorũ
Cum sintinsipientissimi ali¬

Expanded text:
qui parvuli estis et adhuc aliqui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, ali
Abbreviated transcription (Latin):
go quee dedĩ &ernitte
ueritate sctate in prãp¬
tu & palam sinecessictione
dicunur Abedusbene
ab ecliis male in telleguntur.
Immo aebadus intelleguntur
abcdiis non intelleguntur.
Qui enim mademtellegit
non intellegit aebeis ipsis au¬
tem a quibus benemtellegun¬
tur Aicliisminus ab ali¬
is amplius mentis Ruacitat¬
tecernuntur: & amulloho
ciminum sicut cobangelis ca¬
piuntur: In ipsit ergo menle
hocestininteriore homine
quodat̃modo crescitur.
Nonsolum utetdeibion etlac¬
te crans eatur uerum &¬
cem ut templius atque am¬
plius cibus iosesumatur:
Nonautem crescitur spec¬
tios amole sed intellegen¬
se cibus intellegibilir lux est:
ut ergo crescatisꝰ eum que occ¬
picitis. & quconto magis crs¬
citis taento magis magis que
cupiatis : Non d eodoctore
qͥuestris auribus sonat hoc
est forinsecus opentndo plẽc¬
tat &rigit sed abeo qui dca
incrementum p&ere acspert¬
redeb&is
Proide sicut p̃terito sermone
commonui Cea&emaxime

Expanded text:
go quae de Dei aeternitate, go quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligense cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
& scribimus. audimus & dicimꝰ
dicere sicut ea dicit angelis
scĩs. Inseipso unigenito pec¬
triuerbo. patrico &erno
qui nam portare homines
possem &icom siicm esseni
spiritales quades ad huc
a postoli non fuerunt Quan¬
doistat dñs loquebatur qua¬
lesque postea : ueniente spũs cõ
facti sun: Noc mutique quic¬
quid cretura sciripotest
minus estipso crettore. qui
summus &uerus & in mutit¬
bilis ds̃ est: & quis eum tac&
ubi non elegentibus disputan¬
tibus quȩ rentibus respondẽ¬
tibus litudantibus eccałaen¬
tibus quo quo modo sermo¬
cinantibus postremo ab ipsis oeiam
blacs phemantibus
nominatur .e & cumeo nemo
titccitt Quis est qui eum si¬
cut intellegendus est capiat
cum de oribus & cturibus homi¬
num non recedat: Quis est
cuius aacies deum mentis ac¬
ceda&. Quis est. qui eum eẽ¬
trinitactem sciss&. nisi ipse
quis hominum iam istam si¬
lec& trinitatem & titm eni
qui hominum sicut angeli sec¬
picit trinitatem: Eccipsit er¬

Expanded text:
et scribimus, audimus et dicimus, et scribimus, audimus et dicimus, dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa er
Abbreviated transcription (Latin):
cdocer & omnem
uerntatem quẽ
tunc quaolocum
eis lo quebatur portooe ñ
cut dicititpostolus Nunc
pignus caccepimus quo uen¬
bointellegerimus eius nolis¬
plenitudinem inuita alic re¬
quisque in ecchattate pro¬
ficiat quit & chligo& cogni¬
ta & cognoscenda desider&
Ittuit eco quoque ipsce quae
nunc quomodo cumquecos¬
scit &nondum sescire
scic& si cut sciendacsum in
ectuita Qucon necoculus
uidit fueaituris audiuit
necincor̃ hominis ascendit
Quosciendimodo sinunceat
uell& interior magister
dicere desturae menłi
aeperire at que monstntre
humana in firmitts porta¬
renon posseuꝰ Unde me
uestritdilectio meminit icm
locutum cum scĩ euan gelii
uerba traactrem ubi dñs¬
S ccit Adhuemultoc hecbeo
uobis dicere sed non potes¬
tis portatremodo. Nonut
in lis dnĩ uerbis nescio qͣ
secr&a nimis cebditit sus¬
cepimur. quece cumdiciado¬
ane possint portar codiscete
non possunt Sedecipsac quae
doctrina religionis in quorum¬
lib& hominũm notitia legimꝰ

Expanded text:
m veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non cut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia requisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus ut cadipscon quo¬
que plenitudinem ueniconus
Dequeridem dicit aepostolus.
Iuno autem feccie adficciom
& nunescio exparte. tunc
autem cognosctm sicut
& cognitus sum s. on quod
nem ueritattem: uel deci&
uos in omnem uernatem:
Quccecumitasint dilecum¬
mi moneo uos inicaritate
impuros. &obscenae turpi¬
tudinis sectis De quibus
aittpostolus. Quee autem
occultesiunt aeb eis turpei
est &icondicere. nec cum
horrendeas in mun ditias doce¬
reco eperin Quae aures humhȩ
possiał illam munda &ne fcnda
⁊porturi:
Alico sunt incela quae portere ñ
potest que discumque pudor hu¬
manus: &edia sunt bona quae
portarenon potest pcruus sen¬
sus humanus: Iste fiunt in cor¬
poribus inpudicis. illaremota
suat accorporibus uniuersis: Hoc
in pustt carne committitur.
illudpuntmete utx cernitur:
Renouaminiergo spũmentis unĩe

Expanded text:
accepimus , ut ad ipsam quoque plenitudinem veniamus: de qua idem dicit apostolus, Tunc autem facie ad faciem; et, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum : non quod nem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, quas humanae aures possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu mentis ve
Abbreviated transcription (Latin):
sit Ex his esse quetenolust
tunc dnĩs licere Quiccet dis¬
cipuli portate non poter&
quis meccudiat temtt̃mere
istaadiceem Si autem
ubi hoc legimusibi &ucm hoc
legeremus quis nonticã o
copostolo ere: der&: sedid
quo que mibi uid&ur cobsir¬
clissimedici ea tuno nonpo¬
tuisse portarediscipulos
queedeinuis ibilibus &taltis¬
tissimis rebus inuenimus an
ci postolicis litteris quac epost¬
modum scriptae sunt : Nec
ecocdũm quando cum illis
uisibiliter er R dixissentra¬
ferre non poterađ quȩ
nuncin eorum libris quis
non legat. quis non for&
nulla quidem homines infi¬
deles inscripturis scĩs
& non intellegunt cum leguat
uel ccudiunt & lectio uel
Auditit fesse non possunt
Sicut pagani quod pereum
qui crucifrxus est fcactus est
mundus Sicutiudite qđ
filius chit qui eo modo quo
ipsi cȩlebntnt scabbatum
soluit. Sicut stabellicrii
qui aa trinitas est pater &pli¬

Expanded text:
noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narraferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
lec quece adhebreos est diffinitur.
spestaentium substcentico. con¬
uictiorerum quace nonui dea¬
tur: Sedquidest iccm nõ
uidebitis me .e non enim ccrt
ccd pctrem uocdo & nonuide¬
bitisme ut temporis inten¬
ucellum quod nonuidebitur
significcesse intelleger&cur
si uebreue siue longum tco¬
menutique termin actum: sed
dicendo icm nonuidebitis me.
uelut num queem eos dec&cero
uit. Heceo iustitiocest num¬
tomen credere: Cum proxt̃ea
litud&uir fides ex queciustus
uisurum Postremo secun¬
dum hano iustiticm Num qud
dicturisumus poculum ceposto¬
lum non fuisse iustum confitẽ¬
sionem eius in cccelum o De
quo utique iccm tempore cdxer&
iacm nonui debitis me: Num¬
quid secundum hocnc iustiticeͬ
iustus nonerat gloriosissimus
stephecnus¬
tur ccit:
Ecceuideo eocelum
copertum
& filium hominis
stocaitem cod dextercemesĩ .
quidergo est cadocetren ucdo¬
Qicm non uidebitis menisi
quomodosum cumuobiscum sũ
Tunc enimerat adhucmortalis

Expanded text:
la, quae ad Hebraeos est, definitur, la, quae ad Hebraeos est, definitur, sperantium substantia, convictio rerum, quae non videntur. Sed quid est: Jam non videbitis me? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicendo Jam non videbitis, velut nunquam eos de caetero vit. Haeccine justitia est nuntamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus ndo esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanutur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantemQuid ergo est: ad Patrem vado, et non videbitis me? nisi quod modo sum vobiscum. Tunc enim erat adhuc mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
tisomnes docibiles dg̃ ut ectip¬
sa quoce perlectiones atque
sermones extrinsecus oclhi¬
bitos didicistis & credidistis
dena turadĩ non corporea
nedoco adiquo inelusa. Nec
perinfinita speccia locorum
quesimole distenla sedubiq
tota & perfecta & infinita
sine nitoribus colorum. sine
figuris linicamenorum. sine
notis littentrum si neserie
syllabatrum ips coente cons¬
picere uedectis : Eccecdixi
aliquid quod forte indesit
& taomen accepistis. & non
solum ferre potuistis. uerũ
&icom libenter ccudistis:
Sedsulle magister interior
quicum eclhuc ediscipulis ex¬
terius loquer &ur acit. Ad¬
huc multa hibeo uobis edicere.
sednon potestis porta remodo
uell& nobis id quodde inco¬
poree elĩ nectura edixit in¬
trinsecis ita dicere si cutscĩs
angelis dicit qui semperui¬
dem fic ciempaatris. nondũ
ea portare possemus: Pro¬
in de quoed cait docebituos
omnem ueritattem uelde¬
duc& uos in omni ueritate.
Non corbitror inhacuitat in
cuius quemmente posfe

Expanded text:
tis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse
Abbreviated transcription (Latin):
cipe iudicectur:: Quem su perb
atque impius imitatur: sienim
ds̃ sicui dicit aepostolus p&rus
peccanibus cengelis non peper¬
cit sed ocerceribus cocliginis
inferir&rudeas tra didit in
iudicio. puniendos seruacri.
Quomodo non spũscõ de hoc
iudicio mundus cerguitur
homines in xpm̃ neterguccatur
depeccato infidelitatis succe
quo peccato omnico d&lineccał.
um Necorguccatur deiusti¬
ticceorum. quosiustificcłos
nonimicanur: Eaueco fu¬
turum iuelicium. neummũ¬
diprincipe suedicentur. quem
iuhecctum imitacaitur: enĩ
nesbiex estim & pecrti superbia
dura mortedium: De superbo¬
rum subplicio terrendocest
angelorum: Et¬

Expanded text:
cipe judicatur, quem superbus cipe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos servari , quomodo judicio mundus arguitur, homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. de justitia eorum, quos justificatos non imitantur; caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur; etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ritadem sedutem spiritadẽ¬
que uocem quam atrnales¬
& conimades homines ferre
non possunt Nonadiquo
signo corporedibus oculis
cpparente nec ediquosono
corporedibus acuribusistrepẽ¬
te sed interiore conspectu
enim diligitur quod penitus
ignoraitur Sed cum diligi¬
tur quod ex qucaaTula cũm¬
que parte cognoscitur
Ipsit efficitur dilectione.
ut melius &plenius cognos¬
attur: Siergo inh̃atrita¬
te proficitis queom diffun¬
dit incordibus sp̃s ser doce

Expanded text:
ritualem lucem spiritualemritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
quem libercti somus ncosci
incarne & decarne dignatus
est & c&eriomnes peruer¬
sccrum acdiuersitrum secta¬
rum homines utique ferre
non possuaT Quie quid in
scripturis scis & infidecatho¬
lica repperitur quod eorc
corum proferatur esees
sicut nos ferre non possumus
sacrilegios eorum uanitates
& in sitnicas mendatces. Quid
estenim fee non posse Nisi
Aequocmnimo non habere.
Sedomniet queepost cescensio¬
te atqueueritate conscrixta
non aequocnimo legit atque
audit &icom si nondum sicut
opport& intell egat : Quomo¬
doergo aliqui eorum quȩ
post aescensionem chuĩ scripta
sunt non possunt ferre disci¬
puli. &icm non dum misso¬
spũ scoyquica &si noneis fide¬
lium sacritmena produntur
nonideosit quodetferre ñ
porsunt. sed ut abeis tanto cor¬
dentius concupis cantur
quanto eis hon onbilius occul
lis dicere quia non dumpo¬
tercaT illaporatre. Sed
potius in hatritate proficite
que diffunditur i cordibus
tus est nob Vt spũ feruentes.
& spiritidia diligentes spi¬

Expanded text:
quem liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensiote atque auctoritate conscripta non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum s Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultlis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate proficite, quae diffunditur in cordibus entes et spiritualia diligentes, sp
Abbreviated transcription (Latin):
Grititeque inquit uestrec iusti¬
tice quccmundus cerguitur
non ui debitisme: Qnm in eum
quem non uidecis creditis
mine: & queendome iudebi¬
tis quod tuncero nonhidebi¬
tisme quod sum uobiscum
modo Nonuidebitis humilemi
sed excelsum. Non uidebitu
mortadem sed sempiternum.
Nonui debitis iudicamdum seci
iudicetturum: & dehocefide
gu& spẽ scr̃ incredum mundum:¬
princepsmundi huius iudictitꝰ:
Quis estiste ansi dequo ctt celio
Id est nihil iuris sui. uihil qđ
cedeum pertinoco. nullum
scilic& omninopeccatum: ꝑ
hocenm est dicbolus princeps

Expanded text:
que, inquit, vestra justitia, qua mundus arguetur, non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide guprinceps mundi hujus judicatus est. Quis est iste? nisi de quo ait alio id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum; per hoc enim est diabolus prin
Abbreviated transcription (Latin):
suat Iccm cumipsec uerba triro¬
tocremus ut potuimus exposui¬
mus: Nuncergo queceistasid
quece apostoli tuno portocre ñ
poterten: Nultis forsi taensci¬
re: Sedquis nrm̃ ccudecet
eorum se dicere iccm ecepacem
quoce illiccepere non ucc lebeT
Acperhoc necceme expeten¬
edocsunt ut dicccatur quoce
forte noncaperem simihi cob
cclio edicerenTur ne cuos ec
portacre poss&us
sie gotatus essem ut ameista
quede oeuobis eltioree sun ccuedi¬
r&us e &fierquidem pot÷.

Expanded text:
sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, si ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest
Abbreviated transcription (Latin):
profundum. Cognos cere&iã¬
I supereminentem scienticce hect¬
ritatem xp̃i. ut imple conini
I inomnem plenitudinem dĩ:
Istoenim modo uos docebit sps̃
s c̃ omnem ueritatem. Cum
magis magisque diffundit

Expanded text:
noscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei » . Isto enim modo vos docebit Spiritus sanctus omnem veritatem, cum magis magisque diffundet
Abbreviated transcription (Latin):
isto scĩ euaengeliicapitulo
ubi dns̃ ccit discipulis suis
Adhuc multac hecbeo uobis
dicere sed non potestis por¬
tecremodo: Prius que¬
renuindum illud occur¬
rit quomodo superius di¬
xerit
Omnice quece au¬
diui aepatremeo nota.
feciuobis Qhic dicc&
Adhuc multechebeo uobis¬

Expanded text:
isto sancti Evangelii capitulo, ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo
Abbreviated transcription (Latin):
uerc quibus uoluerit quace
uoluerit sineullo testimonio
diuino Ad firm& eit esse
quece tunc dĩs dicere noluit.
Quis hocnrm fecciat & ñ
maexim hi culpcem temerna¬
tis incurrl in quo nec pro¬
pͥ&icco neccpostolicit ex¬
cellit auctonas. Namp¬
fecto sieorum aliquid legis¬
semusi in libris ha nonicis
auctoritate firmatis. qui
posta scensionem dnĩ scrio¬
tisunt pocrum fuer& hocle¬
gisre. nisullic id&i com
leger&ur hoc exeis esse.
quitetuno dñs noluit discipu¬
lis dicere qui co non poter&̃
illeqporatre. Imquen si uer¬
bigiatico ego diceremillud
quodlegimus in eius eua angelii
ecipite In principio er&
uerbum & uerbumer Q
hocer & in principio apud dm̃¬

Expanded text:
vera quibus voluerit, quae vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat hoc erat in principio apud D
Abbreviated transcription (Latin):
multahabeo uobis dicere sed
non potestis portaremodo.iusi
cepostoli nondum poteraent
multominus uos potestis Qina
forte sicmulti possunt audire.
quod tunc nondum potero& pe¬
trus: Sicut multi possunt mar¬
tyrio coronari quod tunc ñ¬
dum potero& p&rus. Pre¬
sertim immisso spũsc̃o. qui
tuncnondum er missus
Dequo continuo subiungit ait¬
quedit s um ccutem uene¬
ritqle spĩs ueritectis do¬
cebit uos omnem ueritatem
sic̃ utique demonstrecns ideo il
concedamus ut itasit mul¬
tos ea modo posseporiare
eonondum misso non pote¬
raml portarediscipuli: Nũ¬
quidideostimus quacesint᷑ pre
dicere mod qoluit quie tune
sciremus si abeodicito lege¬
remus uel audiremus: Nli¬
udestenim scire utrum a nobis
uelacuobis portitri possunt.
Aiud autem scire quacesinT
siue porłtri possunt siue
nonpossunt Quece cum ip¬
seccuerit quis nostrum dic
istacuelilla sunt .& autsidicere
audeat unde prob Lͣ Quis
enim est t amuconus aut teme¬
acrius qui cui dxerit &liã

Expanded text:
multa habeo vobis dicere, sed multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic utique demonstrans illos ideconcedamus ut ita sit, multos ea modo portare posse eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus magister ds̃ ille dicebat
AAd hucmultachabeo uobis dicere :
ł amen eorum curifostesse noti¬
nulla.  sed quocenam sint istoc
quoccipse mondixit: Tenerteri¬
umest uelle presumere acdice¬
dumerant idonei tunc apostoli
quibus dicebat. Non potestis
memodo seqiu: V nde primus eoꝵ
p&rus qui hocseiam posse pre¬
sumpserat aliud expertus est
quam putebat: &ta men postea
uiri & mulieres pueri & puel¬
lae. iuuenes &uir gines. senio¬
res cumiunioribus  innument
quaendo istac dñs lo quebectur
nondum potertant portare pacsto¬
res:Num qui dergo debuit illis
ouibus dici in illo temptactionis
articulo quocertare usqueal
mortem proueritacteo portebc.
& proxpĩ nomine uel doctrino
scenguinem fundere.: s. iumquid
inquam debuit eis dici quisues¬
trͥm audeat idoneũ martyriose
putcere. Cui p&pus idoneus
non fuert& quando eum os
os ipsedns instruebe&: sia
ntcoquedixerit eliquis non debere
dici populis xp̃icnis audirecu¬
pienłibus quitesint dequibus
dñis tunc diceber Aelhuc

Expanded text:
de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicedum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cquando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
si nonuenis sem & locutus fuis¬
sem peccatum non hecberẽt
Nunc cutem. ex cuscetionẽ
non habeat depeccato suo.
Secdne forte qui sdicot hoc
codiudoceos propriace pertine¬
re non admundum Non¬
neccit celio loco sidemundoes¬
s&is mundus quod suum est
diliger&  Num quid uonoor¬
gut cdeiustitice ubiocit sinis¬
triresse dicturum Ite inig¬
nem ernum qui pocree¬
tus est dicbolo & cengelireius.⁊
Nmulta alicreperiuatur
inscõe uaͬegelio ubi dehis xp̃s
argent munelum. Quielest
ergo quod iaomquom propriȩ
tribuit hoc sp̃uistõ Anfor¬
gentem locutus est mundũ
non uid&ur cerguisse ut
illem telligactur cergui qui
tem intelligitur cerguine
sedmundumNcem hocillis
ccit cescensurus in eccelum
Non esturm scre temporto. s¬
quecepater posuit insuce potes

Expanded text:
 locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubitris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguet mundum. Quid est ergo, quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sancto? An forgentem locutus est, mundum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui, quitem intelligatur arguisse, sed mundum? Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potes
Abbreviated transcription (Latin):
diffundendicer co Ieccrittos
in cordibus eorum quoce
fortes mitut timorem Quo
in pedripos senit necor gue¬
corchbus heccritatem: Sienim
timore depulso arguendi
hebebitis libertactem: sepeccu¬
tem digximus insepcerabilia es¬
seo perco trinntatis sed sin¬
gillectim commened ondcos fu¬
issepersonas ut non solum si
nese pocrectione uerum &icm
sine confusione &unitaes intella̧¬
gectur & trintes : Exponit
demde quid lixerit: depeccato
& de iustitice. & deiudicio: De
peccatto quidem inquit. quia
non creduat in me: Hoc enim
peccectum quacsi solum sit p̃
c&erisposuit quicchoc mac¬
& hocdiscedente Qercodimit¬
tuitur: De ustitiotuero in¬
quit: quiccael pactrem uocdo.
&uicom nonui debitis me: Hic
primo uidendum est si recte
quisque cerguitur depeccato
Quomodorecte ecrguectur &
deiustitico: Num quidenim si
coguendus estpeccator opt¬
eco quicepeocator est Arguẽ
tum proptereco quictiustͦs:
Absit.Nccm&si celiquetn¬
do iustus cerguitur ieleo

Expanded text:
diffundenda erat charitas in cordibus eorum, quae foras mittit timorem, quo impediri possent, ne arguecordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia esse opera Trinitatis, sed sigillatim commendandas fuisse personas, ut non ne separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc maet hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est peccator propterea quia peccator est, arguendum tum propterea quia justus est? Absit. Nam et si aliquando justus arguitu
Abbreviated transcription (Latin):
tem spsscĩ superuenientem
inuos & eritismihi testes in
hierus clem & in totaiudȩa
nesterroce. Hoc est arguere
mundum  Sed quis ocudeat
dicere quod perdiscipulos xpĩ

Expanded text:
enientem in vos, et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea nes terrae . Hoc est, arguere mundum. Sed quis audeat dicere quod per discipulos Christi