comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. & ineruditione diuina ꝑfectus & qͣͥlit̃
animos xp̃ianorũ sua exortatione reuo¬
casset & qđ satis idonea ratione docuisset
istã uitã fugitiuã & imaginariã eẽ. & sic
dũ teneri putat᷑ auferri. Harrabat etiã
qͦmͦ ueniens repente lux decelo ꝑlustrasset
eũ. & quomodo uxorẽ eiꝰ quȩ ꝑsex annos
muta fuerat fecit eã loqui. Cũ hȩc narra¬¬
ret nicostrat᷑ claudio. corruit ad pedes ni¬
costrati claudiꝰ dicens. Ex amissa conui-¬
ge duos filios habeo. exqͥbꝰ unꝰ ydropis
morbo fatigat᷑. alius diuersis uulnerib op-¬
pͥmitur: rogo ut iubeas eos usitari. Hon
enĩ dubito qđ ille qͥ pofuit facere ut pꝰ
sex annos loqueretur uxortua: faciet
si uoluerit ut ad filios meos sanitas redeat
Et hȩc dicens ꝓripuit se ad domũ suã. &fe¬
cit inter manꝰ ad duci duos filios suos Et
introducens eos intͣ domũ ubi erant seĩ
dĩ ꝓiecit eos ante pedes eorũ dicens. Hulla

Expanded text:
sit, et in eruditione divina perfectus, et qualiter sit, et in eruditione divina perfectus, et qualiter animas christianorum sua exhortatione revocasset, et quod satis idonea ratione docuisset istam vitam fugitivam et imaginariam esse, et sic dum teneri putatur, auferri. Narrabat etiam, quomodo veniens repente lux de coelo perlustrasset eum, et quomodo uxorem ejus, quae per sex annos muta fuerat, fecit loqui. 34. Cum haec narrasset Nicostratus Claudio, corruit ad pedes Nicostrati Claudius, dicens: Ex amissa conjuge duos filios habeo, ex quibus unus hydropis morbo fatigatur, alius diversis vulneribus opprimitur; rogo ut jubeas eos visitari. Non enim dubito quod ille, qui potuit facere ut post sex annos loqueretur uxor tua, faciat, si voluerit, ut ad filios meos sanitas redeat. Et haec dicens proripuit se ad domum suam, et fecit inter manus adduci duos filios suos, et introducens eos intra domum, ubi erant sancti Dei, projecit eos ante pedes eorum dicens: Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
agerentur. uenit claudiꝰ cõmentariensis
ad pͥmi serini nicostrati domũ ubi ista
agebantur. & dieit nicostrato. Uehem̃ter
p̃fectura cõmota ẽ qđ ꝑsonas reorũ tuȩ
domũ custodia trudi uissisti. Hac decausa
beas int̾rogatꝰ dare responsũ. Lii gressus ita¬
q ad p̃fectũ nicostratus cũ int̾rogatꝰ fuis
dit. Amplitudinis ur̃ȩ uissu: xpianas in-
domũ meã custodiendas suscepi ꝑsonas.
Quibꝰ ut terrorẽ passionis incuterẽ. reorũ
non consensu suo. saltẽ alieno exꝑim̃to
consentiant. & metuant ne similis eos pe-¬
na concludat. Libentissime igit᷑ hec au-¬
diens p̃fectus. dimisit eũ dicens. Magno
te censu aparentib eorũ remunerari faciã
cũ ꝑte illis fuerint filii in columes restitu-
ti. Reuertens itaq addomũ suã nicostra-¬
tꝰ pͥmi serinius cũ gelaudo cõmentariense.
cepit ei uniuersa referre & qͣlit̾ sc̃s sebas-¬
tianꝰ cũ sit amicus imꝑatorũ xp̃ianissimꝰ

Expanded text:
agerentur, venit Claudius commentariensis ad primiscrinii Nicostrati domum, ubi ista agebantur; et dicit Nicostrato. Vehementer praefectura commota est, quod personas reorum tuae domus custodiae tradi jussisti. Hac de causa beas interrogatus dare responsum. Ingressus itaque ad praefectum Nicostratus cum interrogatus fuissdit: Amplitudinis vestrae jussu christianas intra domum meam custodiendas suscepi personas, quibus ut terrorem passionis incuterem, reorum non consensu suo, saltem alieno experimento consentiant, et metuant ne similis eos poena concludat. Libentissime igitur haec audiens praefectus dimisit eum dicens: Magno te censu a parentibus eorum remunerari faciam, cum per te illis fuerint incolumes filii restituti. 33. Revertens itaque ad domum suam Nicostratus primiscrinius cum Claudio commentariensi, coepit universa referre, et qualiter S. Sebastianus, cum sit amicus imperatorum, christianissimus
Abbreviated transcription (Latin):
irrogatur. Igit᷑ cũ hȩc & his similia mar¬
cꝰ ꝓsequeret᷑: ceꝑunt oms qui aderant
dõ grãs agere. atq uniuersi flentes pe-¬
nitudinẽ gesebant qđ haritati dĩ p̃tu¬¬
lerant amorẽ carnis. & qͥa abagone mar-¬
tyru ausi fuissent animos reuocare scõꝵ.
Cũq om̃s qui ad decipiendos scõs uenerag
unanimit̃ credent xpm̃. nicostratꝰ eũ ẽ¬
uige sua urgebat se dicens. Non capiã
cybũ uł potũ. nisi misteriũ mͥ xpĩane religio¬
& om̃s qͦs carcer inclusit. qͦs uincula tenent.
qͦs ergastula conficiunt in unũ redige. Qđ
cũ feceris. antistitẽ sacro scȩ̃ legis adhibeã.
ut cũ om̃ib qͥ credẽ uoluerint mysteru
scõs auferre conat᷑ ẽ. & conat᷑ qͣnto magis nos
pietatis argum̃to hos qͦs diabolus iniuste lu¬
erat᷑ ẽ. curare debemꝰ. & suo restituere ereatou
Et nicostratꝰ adhȩc respondit. Quomodo ini

Expanded text:
i. 29. Igitur cum haec et his similia Marcus prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter crederent Christo, Nicostratus cum conjuge sua urgebat se dicens: Non cibum capiam, neque potum, nisi mysterium mihi christianae religioet omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibebo, ut cum omnibus qui credere voluerint mysterii isto sanctos suos auferre conatus est, et conatur; quanto magis nos pietatis argumento hos, quos diabolus injuste lucratus est curare debemus, et suo restituere Creatori? Et Nicos
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisset omĩa quȩ beatus sebastianꝰ
dixerat. & tantũ lum̃ circa eũ uidisset.
cunq om̃s tremefacti miraculi stupore
tenerent᷑: innuebat manu om̃ib ut qͣsi
exꝓbrandi eenͣt. quitã euidenti assertio¬
ni ñ crederent. Et genibꝰ eiꝰ aduoluta ro.¬
gare eũ manuũ indicuis cepit. Sed beatꝰ
sebastianꝰ cũ uidet cordis secreta linguȩ
exp̃ssione declarare ñ posse causas huiꝰ
silenti ꝑcontat᷑ didicit sermonis illi copã
nunia ui infirmitatis ablatã. Tc̃ beat᷑
sebastianꝰ dix̃. Si ego uerꝰ xpi seruus sũ¬
sũ. & siuera st̃ omĩa quȩ exore meo hec

Expanded text:
intellexisset omnia, quae B. Sebastianus dixerat, et tantum lumen circa eum vidisset; cumque omnes tremefacti miraculi stupore tenerentur, innuebat manu omnibus, ut quasi exprobrandi essent, qui tam evidenti assertioni non crederent, et genibus ejus advoluta rogare eum manuum indiciis coepit. Sed S. Sebastianus cum videret eam cordis secreta linguae expressione declarare non posse, causas hujus silentii percunctatus, didicit sermonis illi copiam nimia vi infirmitatis ablatam. Tunc B. Sebastianus dixit: Si ego verus Christi servus sum, et si vera sunt omnia quae ex ore meo
Abbreviated transcription (Latin):
adistũ lȩtale faceret exitiũ deuenire: qͣn¬
tomagis ad eũ redeundũ ẽ. qͥunicũ filiũ
suũ passioni & morti tradidit unos apassio¬
cũ lacrimis uniuersi. & flexiꝰ genibꝰ cepert̃
cordis gemitũ redđe. & se peccasse & impie
egisse penitentiȩ uocibꝰ exclamare. Funde¬
bant gͦ amaras lacrimas. & se uelle. xpoere¬
dere unanimis uocibꝰ resonabant. Tc̃ beatꝰ
sebastianꝰ iubet eos esse om̃s uineuł cathe-¬

Expanded text:
ad istum lethalem faceret exitum devenire; quanad istum lethalem faceret exitum devenire; quanto magis ad eum redeundum est, qui unicum Filium suum passioni et morti tradidit, ut nos a passiocum lacrymis universi, et flexis genibus coeperunt cordis gemitum reddere, et se peccasse et impie egisse poenitentia vocibus exclamare. Fundebant ergo amaras lacrymas, et se velle Christo credere, unanimis vocibus resonabant. Tunc B. Sebastianus jubet eos omnes a vinculis cate
Abbreviated transcription (Latin):
diens hȩc nicostratꝰ pͥmi serinius. abut adclau¬
dũ cõmentariensẽ. & uissit uniuersas ꝑsonã
addomũ suã adducere dicens. Qm̃ ꝓxina
rent cathenarũ nexib uincti. hoc mͦ eos ur
dĩ sebastianꝰ alloquit᷑. Crimina diabolica
si diuinis uirtutib cedant. reatꝰ ur̃ amorte
excluditur. & agaudiis fugitiuis reuocat᷑
Egerat enĩ ꝑsuos satellites hostis inuistꝰ ut
animos militũ xpi ad uirtutũ eulm̃ erec¬
tos euerteret. & in ipso ꝑfectionis fastigio
positos. ad coenũ conaret᷑ mergere inferorũ
Hac decausa incaluit animꝰ hostiũ dimicatione
ꝓuocatꝰ. ut uos qͦs iã lucrat᷑ꝰ fuerat inimicꝰ
de eiꝰ captiuitate tollentes ur̃o uos creatori
reddamꝰ. Diabolus enĩ nec dñs ur̃ nec ereator
nec pat̾ eẽ dignoscit᷑. Ds̃ autẽ & pat̃ & dñs.
& conditor cõpbat᷑. Et si hunc derelinquenteᷤ
adillũ abistis. qͥ intantũ ur̃ extitit inimicꝰ.
ut uos ad penas ꝑpetuȩ mortis ꝑduceret. &

Expanded text:
diens haec Nicostratus primiscrinius, abiit ad Claudium Commentariensem, et jussit universas personas ad domum ejus adducere, dicens: Quoniam proxima rent, catenarum nexibus vincti, hoc modo eos vir Dei Sebastianus alloquitur: Crimina diabolica si divinis virtutibus cedant, reatus vester a morte excluditur, et a gaudiis fugitivis revocatur. Egerat enim per suos satellites hostis injustus, ut animos militum Christi ad virtutum culmen erectos everteret, et in ipso perfectionis fastigio positos, ad coenum conaretur mergere inferorum. Hac de causa incaluit animus hostium dimicatione provocatus, ut vos, quos jam lucratus fuerat inimicus, de ejus captivitate tollentes, vestro vos Creatori reddamus. Diabolus enim nec dominus vester, nec creator, nec pater esse dignoscitur: Deus autem et Pater et Dominus et Conditor comprobatur. Et si hunc derelinquentes ad illum abistis, qui in tantum vestri exstitit inimicus, ut vos ad poenas perpetuae mortis adduceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
um minaris. hoc phylosophantib totꝰ
est mundus. Si suppliciũ. eua dimꝰ mun¬
di carcerẽ. Si ignes. maiora horũ incupi.¬
ditatibus uicimꝰ. Decerne qͥcqd lib& oĩs
nobis uilis est pena. ubi pura comes
est consciencia. E abianus p̃fectꝰ dixit.
Restitue te generi tuo & hoc esto
qđ te natura dictauit. Nobilis enĩ
natus ad tantã deuolutus es fecẽ ut ue¬
lis suppliciũ simul & infamiã subire.
& mortẽ Sc̃s tyburtius dix̃ Opruden¬

Expanded text:
um minaris, hoc philosophantibus totus um minaris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis est poena ubi pura comes est conscientia. 80. Fabianus praefectus dixit: Restitue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dix
Abbreviated transcription (Latin):
non erit impunitus Iste quẽ uides il-
lustrissime uir. malitiae suȩ. curis ex estu¬
ans. ad nichil aliud xp̃ianis est iuinctus.
nisi ut cogitaret qualit̾ se nob̃ quasi xp̃i¬
anũ ostenderet. quomͦ aliis se fidelissi.¬
mum mentiretur Rep̃hendebã tam̃
in eo cyclopeã. edacitatẽ. & mersũ uino
pudorẽ. & sepultã diuini nominis scĩta¬
tem Ebrius patiebatur sitim. & esuriẽ
uomens. nec . xpĩanꝰ. sed ut antonianus.
quondã ille conuiua manducabat.¬
ꝙ bibebat. uomebat Et nunc xpĩanos
gladiũ nolenti iudici porrigit. &̾ ut
dȩmoniis ceruices nr̃as inclinemꝰ hor¬
tatur. Uidemus uotũ tuũ. uidemꝰ cru¬
enta consilia. & scelerata arte uerbor
uenena tui pectoris intuemur Ac
cingere nunc crudelissime. utere. car¬
nificis officio. uindica tͥ & ipsiꝰ iudicis
uicem Applica eculeos. suspende xp̃sa.¬
anos. Danna peute. incende uniũsa tor-¬
inta adhibe. Bene nos accepisti. Si exili¬

Expanded text:
non rit impunitus : iste quem vides, vir non rit impunitus : iste quem vides, vir illustrissime, malitiae suae curis aestuans, ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogitaret quomodo se nobis quasi Christanum ostenderet et quomodo aliis se fidelissimum mentiretur. Reprehendebam tamen in eo Cyclopaeam edacitatem, emersum vino putorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens, nec ut Christianus, sed ut Antonianus quondam ille conviva, manducabat, bibebat, vomebat; et nunc Christiangladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia, et scelerata arte verborum venena tui pectocingere nunc crudelissime: utere carnificis officio: vendica tibi et ipsius judicis vocem; applica aculeos, suspende Christianos, damna, percute, incende, universa tormenta adhibe, bene nos accepisti. Si exsili
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ scĩ grauit̃ fert. & moleste suũ
nom̃ non asius amatorib usurpatũ
Reuera enĩ uir illustrissime. hoc xp̃ĩa¬
num uocabulũ diuinȩ uirtutis ẽ: sec¬
tatoꝵ scilicet. xp̃i. qui uere philoso¬
phati sunt. qui uere . xpĩani ducti st̃.¬
titer dimicar̾ Credisne uir illustris¬
sime hunc eẽ. xpĩanũ. qͥ in lenocinio
sui molliendo capitis fibras omittit.
clistendit. qui uiros negligenter agit.
feminas negligentiꝰ intuetur: Hunquã
Uerum qm̃ me hic in guo conspectu
ꝓbabis eũ eẽ. m̃titũ Hic enĩ quał sẽꝑ
fuerit nunc euidenter ostendet łabia¬
nus p̃ses dix̃ Consultuis facies si saluti
deasq conteminas unũ dñm iħm xp̃m.¬
dĩ meũ eẽ. confitear. Ior quat̾us dixit.
Non solum eẽ. xpĩanꝰ crudelis ẽ. uerum
etiã multos ꝑsuadet & decipit. ac docet¬
die noctuq incantationib occupatur.
Sc̃s tyburtius respondit Palsus testis

Expanded text:
ipsius sancti graviter fert et moleste, suum ipsius sancti graviter fert et moleste, suum nomen non a suis amatoribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum, divinae virtutis est, sectatorum videlicet Christi, qui vere philosophati sunttiter militarunt. Ne credas, vir illustrissime, hunc esse Christianum qui in lenocinio sui molliendo capitis fibras omittit distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius intuetur. Nunquam eruit, hic in tuo conspectu probabis eum esse mentitum. Hic enim qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet. 79. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti deasque contemnas, unum Dominumm confitear. Torquatus adjecit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multis persuadet et decipit, ac cdiu noctuque incantationibus occupatur. Sanctus Tiburtius dixit: Falsus testis
Abbreviated transcription (Latin):
Et¬
quod assidue potaret & ludendo prande¬
ret. quod licentius feminarũ se aspectib
darec. quod aieuiniis se & orationibus
tolleret. quod somno deditus non inter¬
ato tyburtio acrius argueretur. simu-¬
lat se ȩquanimit̾ monentẽ acciꝑe Et
egit arte quatinus orantẽ scm̃ tybur¬
tiũ comp̃henderent infideles Inqͣ cõp̃¬
bensione se ipsum teneri fecit. & simul
ad secratariũ ꝑduci uidicis seuientis
At ubi introducti sunt. fabianꝰ p̃ses
dixit ad eũ qui se arte tradiderat. &ͥs
diceris:At ille respondit Torquatus
fabianus dix̃. Quid ꝑfiteris : Torquatꝰ
duis noluerint. diuersis supplicus ma-¬
cerentur: Torquat᷑ dix̃ Hic magister
meus ẽ. & ipse me semꝑ docuit Quod
hunc uidero facere. necesse ẽ. ut hoc¬
faciã Eabianus conuersus ad tybur¬
tiũ dix̃ Audisti quid torquatꝰ dixit.
Quid ad hȩc respondes: Tiburtiis¬
sc̃s dix̃ Torquatus. diu ẽ. quod se xp̃i¬
anũ eẽ m̃titur Uirtus enĩ nominis

Expanded text:
etquod assidue pasceretur et ludendo pranderet; et quod licentius feminarum se aspectibus daret, et quod a jejuniis se et orationibus tolleret, quod somno deditus non interB. Tiburtio acrius argueretur, simulat se aequanimiter monentem accipere: et egit arte quatenus orantem S. Tiburtium comprehenderent infideles. In qua comprehensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi introducti sunt, Fabianus praefectus dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis diceris? At ille respondit: Torquatus. Fabianus dixit: Quid profiteris? Torquatus diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. Tiburtius dixit: Torquatus diu est quod se Christianum esse mentitur; virtus enim nominis
Abbreviated transcription (Latin):
& dimissa est suꝑ eũ massa arenaria.
& ipse cũ palma martyrii migrauit
marcelli anus & marcꝰ. & ambo ligati
adstipitẽ inpedib accutos accẽper̃.
Quib dicebat in sanissimus fabianꝰ.
Tam dui fixis stabitis plantis. qͦ usq
fr̃s in uno ligno confixi. psallebant¬
int̾ se dicentes Ecce quã bonũ & quã
iocundũ. habitare fr̃s in unũ: Dicit

Expanded text:
et dimissa est super eum massa arenaria, et dimissa est super eum massa arenaria, et ipse cum palma martyrii migravit Marcellianus et Marcus; et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis plantis, quousquefratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uis tuus faciat te non sentire feruorẽ
ardoris Nam michi innomine dñi mei
iłni xp̃i uidetur. qđ suꝑ roseos flores
gradiar. quia creatura ipsa creatoris
sui famulatur imperio: Fabianꝰ diĩ
Quis ignorat magicã uos docuisse
mutesce infelix. & noli aurib meis
hanc in iuriã facere. ut audiã te ra.¬
bido ore latrantẽ mellifluũ nomen
eius scm̃ nominare Tunc iratus fabi¬
anus. dictauit sententiã dicens Blas¬
phemator deoꝵ. & reus attrocium
in iuriarũ gladio animaduertatur.
Ductus ẽ. autẽ uia lauicana. tercio
miliario ab urbe Et effundens oratio.¬
nẽ ad dnm̃. uno ictu gladui uerbe¬
ratus abscessit Et in ẽodẽ loco ap
parente quodã xp̃iano sepultus est
Inquo loco multa beneficia semꝑ
prestitit xp̃c ad laudẽ nominis sui.
palatii hospes scõr comp̃hendet᷑.
Qui cũ fuisset artatus. & hic tecxio
appensus. tercio auditus. in confes¬
sione diũ ꝑseuerans missus ẽ. in foueã.

Expanded text:
is tuus, faciat te non sentire fervorem is tuus, faciat te non sentire fervorem ardoris. Nam mihi in nomine Domini mei Jesu Christi videtur, quod super roseos flores gradior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magicam vos docuisse t: Obmutesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Ductus est autem via Lavicana tertio milliario ab Urbe, et effundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano sepultus est: in quo loco multa beneficia semper praestitit Christus ad laudem nominis sui upalatii, hospes Sanctorum, comprehenderetur: qui cum fuisset arctatus, et hic tertio appensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ: Quia meretricẽ uenerẽ. &
incestũ iouẽ & mercuriũ falsatorẽ. &
saturnũ filioꝵ occisorẽ colere nolo in¬
famiã generositatis in curro. & quia
unũ & uerum dm̃ qui incelis regnat
adoro. & ueneror. suppliciis me mace¬
randũ eẽ. minaris: Non annuimus tuȩ
ꝑsuasioni. non negamus xp̃m dĩ filiũ
ad hoc de cȩlo descendisse ad terras. ut
a terris homo ad celos posset ascendẽ.
ldõ istas om̃s uanas effigies quas colitis
sine causa ꝓculcans. petlib meis. dõ omĩ¬
potenti me subieci lunc fabianus ius.¬
sit ante pedes eius carbones ardentes
effundi. & ait adeũ Elige tͥ unũ eduob
aut thura in istis carbonib adice. aut
tyburtius faciens signũ crucis. constan.¬
ter suꝑ eos nuda ingressus ẽ. planta. &
cxpit prefecto dicere: Depone infideli¬
tatẽ & disce quia hic solus ẽ. ds quem
confitemur creaturis om̃ib dominari.
Mitte tu si potes in nomine dĩ tui io.¬
uis manꝰ incalida aqua. & si potest io.¬

Expanded text:
utum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse minaris. Non annuimus tuae persuasioni: non negamus; Christum Filium Dei ad hoc de coelo descendisse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jov
Abbreviated transcription (Latin):
Cum haec & alia diceret. diocletianꝰ ait.
Tu ne es sebastianus quẽ nos dudũ sagit¬
tis iussaramus interfici: Sebastianꝰ dir
dignatus ẽ. ut conueniã & contester
coram omĩ popło iniusto iudicio ꝑsecu¬
tionẽ uram in xp̃i famulos ebullire. Ic̃
ussit eũ in ypodromo palacii duci.
&e cam diu fustigari quã diu exalaret

Expanded text:
Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos dudum sagittis jusseramus interfici? S. Sebastianus dixit: dignatus est, ut conveniam et contester vos coram omni populo, injusto judicio persecutionem vestram in Christi famulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustigari, quamdiu spirit
Abbreviated transcription (Latin):
romani illũ. qui incelis ẽ. semꝑ ado¬
raui. considerans auxiliũ alapidib
iratus diocletianꝰ. uissit eũ duci in
mediũ campũ. & ligari quasi signũ
ad sagittã. & ussit ut sagitarii eũ
suerent: Tunc posuer̃ eũ milites in
medio campo. & hinc inde ita eum
ita eẽt. insutus ictib sagittarum.
destimantes autẽ illũ mortuũ. abier:
minie hyrene. abuit nocte ut tolleret on
pus eius & sepeliret: Et inueniens eũ ui¬
uentẽ adduxit. addomũ suã. inscala
excelsa ubi manebat ad palatiũ. & ibi
intra paucos dies salutẽ in tegerrimã
bantur eũ abscedere Ille autẽ oratione
facta. discessit Et stans suꝑ gradus eli¬
ogabeli. uenientib imperatorib dixit.
Iniquis subreptionib animos imperui
ur̃ĩ templorum pontifices obsident. sug¬
gerentes de xp̃ianis falsa comm̃ta. di¬
centes eos rei publicȩ aduersarios. quor
orationib ipsa res publica melioratur
romani exercitus orare non cessant.

Expanded text:
rbis illum, qui in coelis est, semper adorbis illum, qui in coelis est, semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium iratus Diocletianus jussit eum duci in medium campum, et ligari quasi signum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum figerent. Tunc posuerunt eum milites in medio campo et hinc inde eum ita ita esset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt. mine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem integerrimam rbantur eum abscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublica melioratur,Romani exercitus orare non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
cis fabianus Infelices & miseri deponite
amentiã. & liberate uos a cruciatib im¬
bo dicentes. Nunquã tam bene epulati su¬
mus Modo cȩpimus eẽ firi. in Amore
xp̃i. U̾tinã nos sic eẽ. sicut sumus tamdiu
mur indumento: Cunq transisset una
dies & una nor. & illi inpsalmis & ymnis
ꝑ seuerarent. iussit eos ambos ubi stabad
lanceis ꝑ latera uerberari Et ita ꝑmar¬
tyrii głam. ad siderea. regna migrauer:
Item sepulti sunt & ipsi uia appia mili¬
ario scđo ab urbe. in lbco qui uocatur
ad arenas. quia criptȩ arenarũ illic
erant. ex quib urbis moenia struebant᷑
ab insidiantib conuentus ẽ Et quia
ut diximus uidebat᷑ sub clamide la-¬
tere cũ miles eẽt dignissimꝰ xp̃i sug¬
gessit de eo p̃fectꝰ diocletiano impe-¬
ratori: Quẽ diocletianꝰ ad se conuo¬
cans. ait Ego te inter pͥmos palatu
mei semꝑ habitu & tu contra salutẽ
meã in iniuriã deorũ hactenꝰ la¬
tiusti: Sc̃s sebastianꝰ dix̃ Prosalute

Expanded text:
s Judex: Infelices ac miseri, deponite amentiam, et liberate vosmetipsos a cruciatibus imnt: Nunquam tam bene epulati sumus, modo coepimus esse fixi in amore Christi: utinam nos sic esse, sicut sumus, tandiu ris indumento. Cumque tradies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis per latera verberari: et ita per martyrii gloriam ad siderea regna migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, quia cryptae arenarum illic erant, ex quibus Urbis moenia struebanturab insidiantibus conventus est: et quia, ut diximus, videbatur sub chlamyde latere, cum miles esset dignissimus Christi, suggessit de eo praefectus Diocletiano imperatori. Quem Diocletianus ad se convocans, ait: Ego te inter primos palatii mei semper habui. Et tu contra salutem meam in injuriam deorum hactenus latuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute
Abbreviated transcription (Latin):
inloco mundo int̾ aquas coronã marty¬
rii celebrarunt Insidiabatur itaq in¬
fideles fidelib. & iniquo furore uerati
terea dum scõ gaio ep̃o quidã se simula¬
ta fide sociasset dicens se eẽ. xp̃ianum.
porro hic apostata extiterat. & erat frau.¬
dulentus in omĩ sermone. & callidus in omĩ
commisso. Quid multa: Dum abeato ty¬
burtio uiro scolasticissimo &e nobili & scõ
frequent̃ argueretur quod capillos supͣ
apicẽ frontis tonsoris arte componeret.
PASS

Expanded text:
in loco mundo inter aquas coronam martyin loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt. Insidiabantur itaque infideles fidelibus, et iniquo furore vexati terea dum S. Caio episcopo quidam se simulata fide sociasset, dicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraudulentus in omni sermone, et callidus in omni commisso. Quid multa? dum a B. Tiburtio viro scholasticissimo et nobili et sancto frequenter argueretur, quod capillos super apicem frontis tonsoris arte componeret, ass
Abbreviated transcription (Latin):
apĩani corpꝰ eius tollant ꝙ faciant illam.¬
sibi deam Igitur celebrato martyrio
eius uenit in somnis beato sebastiano.
& narrauit ei qualiter martyriũ dñi
suscepisset Quod cũ narrasset sc̃s seba-¬
stianus pripuit se sc̃s tranquillinus.
ut quid uiuimꝰ: Ipse quoq descen.
dens apłor natalicu octauo die ad
beati pauli confessionẽ accessit:
Nichilominis & ipse ꝑpessus iisidias
tentus ẽ. & apopulo lapidatꝰ mortu¬
us ẽ: & corpꝰ eius tyberino gurgiti
mancipatũ ẽ Item nichostratus. clau¬
dius una cũ castorio. ꝙ uictoriNo.
& simphroniano dũ corpora scõr
ꝑora tyberina requirerent tentis̃
blanditus agens innullo penitus potuit
cõmouere Tunc fecit de eis suggestionẽ
imperatoribꝰ. Qui iusserunt eos tercio
torqueri Cunq nulla ratione torm̃tis
compulsi cederent. iussit eos in medio ma¬
ri p̃cipites dari Immensis itaq artati
ponderib pelagi fluctib dati sunt. &

Expanded text:
hristiani corpus ejus tollant, et faciant sibi ihristiani corpus ejus tollant, et faciant sibi illam deam. 75. Igitur celebrato martyrio ejus, venit in somnis B. Sebastiano, et narravit ei qualiter martyrium Domini suscepisset. Quod cum narrasset S. Sebastianus, proripuit se S. Tranquillinus, ut quid vividens Apostolorum natalitii octavo die, ad B. Pauli Confessionem accessit: nihilominus et ipse perpessus insidias tentus est, et a populo lapidatus mortuus est, et corpus ejus Tiberino gurgiti mancipatum est. 76. Item Nicostratus et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberina requirerent, a perse et blanditiis agens in nullo penitus potuit commovere. Tunc fecit de iis suggestionem imperatoribus, qui jusserunt eos usque tertio torqueri. Cumque nulla ratione tormentis compulsi cederent, jussit eos in medio mari praecipites dari. Immensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cis staticulo quod illic stabat thuris guttã
incendere. Cẽ ait ad illos Mulierẽ mar.¬
ti sacrificare compellitis. ut ostendatis mar¬
tem urm muliebrib delecꝰtari Sed ille
impudicissimȩ ueneri potuit pudorẽ eri-¬
pere. michi uͦ tropheum fidei fronte portan¬
ti non poterit p̃ualere: Non enĩ ego meis
contra eũ uirib luctor sed dñi mei iħu¬
xp̃i uirtute confidens & uos & illũ parit̃
ridendo contemno Tẽ patronꝰ regionis
misit eã incustodia obscurissima. & ꝑdies
quinq fecit eam nec lumen uidere. nec
cibum nec potũ acciꝑe: solũq uox euis
qui illic eã inclauserat audiebatur di-¬
sex dies. suggesserunt de ea p̃fecto sęui-
enti Qui iussit eã a collo & acapillis sus
linio adhiberi Statĩ autẽ ut suspen¬
sa est. in confessiorie dñi emisit spm̃:
lli autẽ auferentes corpꝰ eiꝰ saro ligauer̃.
& tyberis alueo immerser̃ dicentes. nec¬

Expanded text:
tis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas tis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit praevalere. Non enim ego meis contra eum viribus luctor; sed in Dominii virtute confidens, et vos et illum pariter ridendo contemno. Tunc patronus regionis misit eam in custodiam obscurissimam, et per quinque dies fecit eam nec lumen videre, nec cibum nec potum accipere. Solum vox ejus qui eam illic incluserat audiebatur disex dies suggesserunt de ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in alinio adhiberi. Statim autem ut suspensa est, in confessione Domini emisit spiritum. Illi autem auferentes corpus ejus saxo ligaverunt et Tiberis alveo immerserunt, dicentes: Ne C
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatis huiꝰ: dicunt ei parentes eiꝰ. Si
nosinet ipsos seruos habere digneris. contͣ¬
ire non possumꝰ. Quinimmo optamꝰ. si ip¬
se iudicaueris dignũ: Tc̃ app̃hendens
manus eoꝵ segregauit eos aturbis. & in¬
dicauit eis uirtutẽ nominis . xp̃i & ui-¬
dens animũ eoꝵ firum fortiter intimo.¬
I2
re dñi. ꝑdurit eos ad papã gaium: Et dix̃¬
ei. Uenerabilis papa. ac diuinȩ legis antistes:
ecce quos ꝑme hodie lucratus est xp̃c. inqͥb
prorupit infructũ: Ic̃ sc̃s gauis ep̃s bapti.¬
rauit eos. hoc ÷ iuuenẽ cũ parentib suis
dõ grãs referentẽ: Uerum quia multum ẽ.
si uelimus ꝓsequi quȩ & quanta ꝑ eos fece.¬
rit xp̃c̃. qualit̃ unusquisq ad palmã mar¬
tyrii uenerit. tantũ modo explicemꝰ: Bea¬
tissima zoe in apłoꝵ natale dum ad con¬
fessionẽ petri apłi orar&ꝵ. ab insidiantib
paganis artatur. duciturq ad patronũ
regionis naumatiae. & compellitur mar¬

Expanded text:
sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timoi, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antistes, ecce quos per me hodie lucratus est Christus, in prorupit in fructum. Tunc S. Caius episcopus baptizavit eos, hoc est, juvenem cum parentibus suis, Deo gratias referesi velimus ea prosequi quae et quanta per eos fecerit Christus, qualiter unusquisque ad palmam martyrii venerit tantummodo explicemus. Beatissima Zoe in Apostolorum natale dum ad Confessionem Petri apostoli oraret, ab insidiantibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compellitur Mar
Abbreviated transcription (Latin):
religiosi uiri & religiosȩ feminȩ & ut po.
te a scĩs diuersas sibi sanitatũ grãs impe¬
aguntur. transiens beatus tyburtius occur¬
rit homini qui de alto lapsus & caput &
omĩa menbra quassauerat. ita ut de sepul¬
tura eius agerent hi quoꝵ filiꝰ eẽ. dinosce¬
batur lc̃ dicit eis flentibꝰ. ꝑ mitcite me
p̃cantare ei. forsitan recuperat sanitatẽ:
Cunq om̃s dedissent spatiũ accessit. uix¬
ta eum. & dicens supra uulnera eius len¬
te orationem dominicã & symbolũ. ita
solidata sunt ossa eius & caput. & omĩa
uiscera. quasi nichil ei contigisset Statĩq¬
surrexit sanus Haec itaq cum fecissec
cepit ire: Tenebant autẽ illũ parentes
eius dicentes Ueni & habe eum seruum.
ꝙ bmnia bona nr̃a tͥ tradimus cũ eo. quia
ipsum unicum quẽ habebamꝰ nob̃ iã mor¬
tuũ reddidisti: Dicit eis: Si ea quȩ uob̃
dixero feceritis. magnipendã mercedem

Expanded text:
religiosi viri et religiosae feminae, et a religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias impeaguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, itaumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui marcũ & marcellianũ diaconii
torum profectũ sub specie militiae
latitabat defensorem aeccłȩ instituit.
caeteros subdiaconos fecit Sed quia
tutus nullus inueniri poterat locus
ad latebram contuendã. morobantur
om̃s apud castulum quendã xp̃ĩanis.¬
simum zetarium palatu. Iui castulus
ibidẽ inpalatio uidelico suꝑiori loco
& ualde tutissimo cõmanebat Idõ aut̃
hec apta mansio ꝓbabatur. quia ipse
castulus cũ sius omib xp̃ianissimꝰ erat:
& lex lata de sacrificiis cũ ubiq fer
quia nec suspicio de eis eẽ. poterat
celebantur. Erant ergo ut diximꝰ om̃s hni
morantes cũ scõ pap̃a gaio apud castulũ
recarium in ipsis suꝑiorib partib palatu.
&e die noctuq gemitib ac fletib & ieui¬
niis atq orationib occupati. ȩxorabant
dm̃ ut digni haberentur tolerantiae
confessionis eiꝰ & numero scõꝵ martyrũ
sociari Ascendebant autẽ ad eos occulte

Expanded text:
: Marcum et Marcellianum diaconii : Marcum et Marcellianum diaconii torum profectum sub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, morabantur omnes apud Castulum quemdam Christianum zetarium palatii: qui Castulus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique suiquia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, in ipsis superioribus palatii, et die noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimus dicens Obsecro te pat̾ &
ep̃oꝵ episcope nẽ me patiaris terga
ꝑsequentib dare: Michi enĩ ualde io-¬
cundum ẽ. ꝙ optabile ꝓuero dõ milies
si possim occidi Tantũ ut illiꝰ uitae dig¬
nitatẽ inueniã. quã nullus mͥ successor
eripiat. nulla tempora finẽ imponant.
lc̃ asc̃s gaus congaudens fidĩ eis lacri-¬
mas effundebat. orans ut om̃s qui re-¬
manserant cer tamine uictores existe¬
rent triumphum martyrii capientes
papahi. marcellianus. & marcus. simul.
quoq & pater ipsoꝵ uir clarissimus
tranquillinus: Item beatus sebastianus.
& pulcherrimꝰ iuiuenis. sed & m̃te pul.¬
chrior scs tyburtiꝰ Hichostratꝰ primis.¬
crinius cũ frẽ suo casterio. & cũ coniuge
sua zoe nomine: Item claudius cũ uic¬
tormo frẽ suo. & cũ filio suo simphro¬
niano. qui fuerat amorbo ydropis libe¬
ratus. Hi tantũ uniũsis. cũ chromatio
ꝓficiscentib cũ gaio ep̃o. remanserunt.¬

Expanded text:
clarissimus dicens: Obsecro te, pater clarissimus dicens: Obsecro te, pater et episcoporum episcope, ne me patiaris terga persequentibus dare. Mihi enim valde jucundum est et optabile, si possem millies pro vero Deo occidi, tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes. Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropis liberatus. Hi tantum, universis cum Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo remanserunt
Abbreviated transcription (Latin):
frater policarpe qui & sacerdotu re-¬
ctum tramitẽ tenes. & scientia dĩ re¬
pletus es: ꝑgas simul ad confortandas
recreandos At ille his auditis quieuit.
bland umq papae imperiũ aequani-¬
miter tulit Uenit itaq dies dominica.
inqua gaius ep̃c agens ea quȩ dĩ sunt.
intra domũ gchromatu hac om̃s allo¬
tib constituit gradus confessionis sci¬
licet & martyrii. ut hi qui martyrii
pondus se posse ferre desperant. confes¬
sionis grãm teneant Ꝙ dantes latus
bellantib. xp̃i militum qui ꝓ eiꝰ sunt
nomine pugnaturi. sollicitudinẽ ge¬
rant: Egant itaq qui uolunt una cum
filus nr̃is chromatio & tyburtio.
& mecũ in hac urbe qui uoluerint ma-¬
neant: Non enim nos terrarum spatia
diuidunt. quos xp̃i caritas nectit. Nec
absentiã urãm sentiunt oculi nr̃i. qr
deinterioris hominis uos intuemur.
aspectibus Haec & his similia dicente
papa gaio. exclamauit tyburtius uir

Expanded text:
frater Polycarpe, quia et sacerdotii refrater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii, hac omnes allotibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir
Abbreviated transcription (Latin):
nimphas quoq erant positi compulsores
qui neq manendi copiam darent. aut
hauriendi aquã ipsam facultatẽ tribu-¬
erent nisi qui idolis delibassent Tc̃ scĩ
gaii ep̃i consilio habito chromatiꝰ illustriᷤ
candi necessitati succumberet Uerũ quia
tanta uis ꝑsecutionis extiterat ut opinio
ipsa xp̃ĩanitatis eius celari ñ posset. meru¬
it exsacro rescripto chromatiꝰ ut meden¬
di grã incampo litore moraretur inqͦ
erat lati cespitis dñs Tribuitq copiam
onĩ xpĩano. ire uolenti cũ eodem: ad ꝑ¬
secutoris rabiem declinandã Ic̃ orta est
contentio int̾ scm̃ policarpũ & scm̃ Se.¬
bastianũ: quis horum duoꝵ in urbe re¬
maneret. & quisiret cum chromatio qͥ
tantũ populum susceperat xp̃ianoꝵ.
Quib altercantib uenerabilis papa
gaus dixit: Dum ambo passionis coro-¬
nam quęritis. ad quisitũ xp̃o populum
desolatis. Unde michi uidentur. ut tu

Expanded text:
nymphea quoque erant positi compulsores, nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris candi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est contentio inter S. Polycarpum, et B. Sebastianum; quis horum duorum in Urbe remaneret, et quis iret cum Chromatio, qui tantum populum susceperat Christianum. Quibus altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ambo passionis coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu,
Abbreviated transcription (Latin):
es. omnib rite abrenuntiatis achromatio
mundi negotiis. suscepit chromatius sacri
baptismatis nouitatẽ: & cũ eodẽ ex fami¬
lia eius ꝓmiscui sexus animȩ mille quadrin¬
gente. Quos om̃s prius manu missionis grã
aseruitutis nodo dissoluit & donis optimis
instruxit. dicens hoc quod illi qui dm̃ in¬
cipiunt habere patrẽ. serui hominis non
nomine gaius. uir magnȩ prudentiae
magnȩq uirtutis: imperante carino. dio¬
cũ omĩ exercitu infinib galiarũ positꝰ erat:
ꝙ eus in tuitu lenta ꝑsecutio diocletiani
cirea xpĩanos eẽ. ceperat: quia carinus
habebat aliquos amicos. quos huiꝰ tituli.
ꝓfessio decorabat Igitur occiso cario
inciuitate magontiaco. maximiano & a¬
quilino consulib facta ẽ ꝑsecutio talis.
ut nullus emeret uel uenderet aliquid. nͥ
quistatiunculis positis in eo loco ubi em̃-¬
di grã uentũ fuisset thiyris posuisset in¬
censum Circa insulas. & circa uicos. circa

Expanded text:
es, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio es, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servi hominis non nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carcum omni exercitu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa
Abbreviated transcription (Latin):
mittã me renuntiaturũ om̃ib peccatis
diabolicis & uoluptatib mundi. Dicit
ei policarpꝰ prb̃t̃. Beatiorẽ te celestis un.¬
da ꝑfundet. cũ ea quȩ arbitrio tuo di¬
cis te eẽ facturũ tota festinatione cõple¬
ueris. Nã & quad ragesime tẽpꝰ idõ bap:¬
tiratus in uingitur ut tot diebꝰ ipsidis.
uenis sapientissimꝰ dix̃. Pat̃. si tibi ꝓre
nunciandis negociis tepꝰ flagitas ego
qui adhuc suscepturꝰ erã negocia fori
soli susceptionis uoluntati renuntio. Et
qͥ futurus erã aduocatꝰ adagenda causas
mortaliũ. suscipiã xp̃ianitatẽ ad agen¬
das actiones angłicas. cũ uiꝰ eẽ cȩpo
co ĩ uuiit exeorũ numero qui ȩcnã
uitã accipiunt & efficiuntur causi diei
scĩtatis. Tunc ãplexatus ẽ eũ beatꝰ sebas¬
tianus. Quẽ cũ baptitasset ses̃ policarpꝰ.
ipse pater acceptionis eiꝰ ẽ. factus. Igit᷑
dũ pauei admodũ trancsacti fuissent di.¬

Expanded text:
romittam renuntiaturum me omnibus peccatis romittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discavenis sapientissimus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. dum pauci admodum transacti fuissent di
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ militiȩ antequã baptitaret᷑ ac¬
cepit. Quid memorẽ : quã plenissime
fidĩ fuerit quãq acris ingenii contͣ
infideluĩ asserta constiterit: sequens
lectio manifestat. Nã minitio
qualit̃ fuerit saero scĩ fontis unda ꝑfusuis.
m̃tis eiꝰ fides euident̃ enituit. lntrogatꝰis
cred̾et. dix̃. Credo. Iterũ introgatus utrũ
abrenuntiaret omĩb ydolis. Respondit
Abrenutio. Prosecuta ẽ introgatio sacer¬
dotisutrũ renuntiaret om̃ib peccatis
Atilleait. Ita pͥus debiusti inquirere an¬
tequã has aulas regis cȩlorũ int̾re. Ncaitꝰ
re induã me non baptitat᷑. ut om̃ib pͥ¬
us qͥbꝰ sũ iratꝰ indulgeã omibꝰ debitorib
meis cyrographa restituã. Sicui aliqͥd
uiolent̃ abstuli. integrũ reddi p̃cipuã.
Que mͥ post uxoris obitũ coneubine st e
istis dotẽ & maritis tradã. Ab omĩ nexi
seruili ingenuo pͥuato uł publieo actuũ
meorũ nodos exsoluã. Et ita demũ ꝓ¬

Expanded text:
izaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum p
Abbreviated transcription (Latin):
ta parturiat. & genuine sobolis grana
inculmo restituat atq uniuersis salu-¬
tis nrẽ utilitatib & lum̃ & restaurationẽ
pariter tribuat & uigorẽ. Tranqͥllinꝰ respon¬
dit. Et in hoc error ẽ. infinit᷑. Nã si hodie
ꝑseruũ suũ qͥspiã elientibꝰ suis tribuat qđ
rogatur. infinita stultitia ẽ. sineglectus ille
qui prestitit. seruus ꝑquẽ p̾stiterit hono¬
retur. Et ut aliquã huiꝰ dicti cõparationẽ
exhibeã nunqͥd cũ naues romanis alim̃ta
deferunt nauib pocius quã regib grẽ
referuntur: Si gͦ ñnauib s imꝑantib¬

Expanded text:
ta parturiat, et genuinae sobolis grana ta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantib