comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intrare seruandi. sed foras remanere per¬
dendi. Quod gͦ nos audĩmus hec piȩ.
quod anteqͣm illa intelligamus. crẽdimꝰ
uera ẽẽ atq diuina. magna ab istis di¬
uersitate distamus. Cum enim duo au¬
diunt uerba ȩuuangelii unus impius
alter pius. & talia sunt. ut forte ambo
non intelligant: unus dicit. nichil dix̃:
alius dicit. uerum dixit: & bonum est
quod dixit: sed nos non intelligimus.
ste quia credit iam pulsat. & dignus ẽ
cui aꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. Ille uero
adhuc audiat. nisi credideritis. non in¬
telligẽtis. Quare ista commendo. Qa
etiam cum uerba hȩc obscura sicut pos¬
sum exposuero. aut quia ualde sunt
abdita. uel ego eorum non apprehendõ
intelligentiam. uel explicandi quod in¬
telligo non habuero facultatem. uel tam
fuerit quisq tardus ut etiam exponen¬
tem non sequatur. non de se despet: ma¬
neat in fide. ambulet in iua: audiat apłm
dicentem. Et si quid aliter sapitis: hoc qͦq

Expanded text:
intrare servandi, sed foris remanere perintrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ostium pastor est õuium. Huic hostiariꝰ
aꝑit. De ostiario isto tunc queramus.
qͣndo ab ipso dño audierimus quod sic
ostium: & qui sit pastor. Et oues uocem
eius audiunt. & propͥas oues uocat no¬
minãtim. Habet enim nomina earum
scripta in libro uitȩ. Proprias oues uocat
nominatim. Hinc dicit apłs. Nouit
cum propͥas oues emiserit ante eas uadit.
& oues illum sequuntur: quia sciunt
uocem eius. Alienum autem non se¬
quuntur. sed fugiunt ab eo: quia non
nouerunt uocem alienorum. Tecta sunt
hȩc. plena questionib. grauida sacram̃tis.
Sequamur gͦ & audiamus magistrum
ex his obscuris aliquid aꝑientem: & ꝑ id
quod aꝑit. nos forte intrare facientem.
Hoc ꝓuerbium dixit illis iħc. Illi autem
non cognouerunt quid loqueretur eis.
Forte nec nos. Quid gͦ inter ẽ inter illoᷤ
& nos: ante qͣm ista uerba agnoscamꝰ &
nos : Quia nos pulsamus ut aꝑiatur
nobis. illi autem xp̃m negando. nolebãt

Expanded text:
ostium, pastor est ovium: huic ostiarius ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant
Abbreviated transcription (Latin):
oues xp̃i sparserunt potius qͣm congrega¬
liet se. ut sano capite possit intrare. Qui
autem se non humiliat sed extollit: ꝑ
ecte tamen adhuc loquit᷑ dñs ir̃c: non¬
dum intelligit᷑. Nominat ostrum. nomi¬
nat ouile nominat oues. commendat
hȩc omnia: sed nondum exponit. Legã¬
mus gͦ. quia uenturus est ad ea uerba:
in quib nob̃ aliqua quȩ dixit dignet᷑
exponere. Ex quorum expositione dabit
nobis fortasse etiam illa quȩ non expo¬
suit intelligere. Pascit enim manifestis:
exercet obscuris. Qui non intrat ꝑ ostiũ
in ouile ouium. sed ascendit aliunde: ue
misero. quia casurus est. Sit gͦ humił.
ꝑ ostium intret. plano pede ueniat. &
non offendet. Ille inquit fur ẽ & latro.
Ques suas uult dicere oues alienas: adhoc
suas. idẽ furto ablatas. non ut saluet. seo
ut occidat. Ergo fur ẽ. quia quod alie¬
num ẽ. suum dicit latro quia & quod ẽ
furatus occidit. Qui autem intrat per

Expanded text:
oves Christi sparserunt potius quam congregaoves Christi sparserunt potius quam congregaliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, peecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatos uideri uolunt: sunt autem
heretici. forte ipsi ꝑ ianuam intrauerunt:
Absit. Sabellius dicit. Qui filius ẽ. ipse ẽ
pater. Sed si filius non ẽ pater: non int̃t¬
diceret. si diceret alius non aliud. Quan¬
do enim dicit aliud. ei contra dicit: a qͦ
audit/ ego & pater unum sumus. Nlec
ipse gͦ ꝑ ostium intrat. Predicat enim
xp̃m qualem sibi fingit. non qualem
ueritas dicit. Nomen habet: rem ñ ht̃.
licuius rei nomen ẽ ap̃c. Tene ipsam rẽ.
si tiis prodesse tibi nomen. Aliꝰ nescio
unde sit. sicut fo tinus. xp̃c homo ẽ. in¬
quit. deus non ẽ. Nec ipse intrat ꝑ ostiũ
quia xp̃c & homo & deus ẽ. Et quid opꝰ
ẽ multa ꝑcurrere: & multa uana heresũ
enumerãre: Hoc tenete. ouile xp̃i ẽẽ
ȩcl̃ĩam catholicam. Quicumq uult
intrare in ouile: ꝑ ostium intret. xpm̃
uerum prẽdicet. Non solum xp̃m ue
rum predicet: sed xp̃i głam querat non
suam. Nam multi querendo głam suã.

Expanded text:
illuminatos videri volunt: sunt autem illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intra. Recte diceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei conaudit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerarlicam Ecclesiam. Quicumque vult intrare ad ovile, per ostium intret, Christum verum praedicet. Non solum Christum verum praedicet, sed Christi gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
saluare. Euerunt quidam philosophi de
uirtutib & uiciis subtilia multa tractan¬
tes. diuidentes. definientes ratiocinationes
acutissimas concludentes. libros implentes
suam sapientiam buccis crepantib uenti¬
lances. qui etiam dicere auderent hominibꝰ.
Nos sequimini: sectam nrãm tenete. si uultis
beate uuuere. Sed non intrant ꝑ ostium.
ꝑdere uolebant. mactare & occidere. Quid
de istis dicam: Ecce ipsi pharisei legebats.
& in eo quod legebant ap̃m sonabant.
N enturum sꝑabant: presentem non agnos¬
cebant. Iactabant se etiam ipsi inter uiden¬
tes. hoc ẽ inter sapientes. & negabant.xp̃m.
& non intrabant ꝑ ostium. Ergo & ipsi
si quos forte seducerent. mactandos & oc¬
cidendos non liberandos seducerent. Et
hos dimittamus. Uideamus illos si forte
intrant ꝑ ostium: qui ipsius xp̃i nomine
głantur. In numerabiles enim sunt. qui
se uidentes non solum iactant. sed a xp̃o

Expanded text:
salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ꝑhibentes. & cȩtera quȩ in lege
mandata sunt. uelut obseruantes xp̃iam
non sunt: & plerumq se iactant quomo¬
do pharisei. nunquid & nos ceci sumus:
Quia uero ista omnia qui faciunt. & nes¬
ciunt ad quem finem referant. inaniter
faciunt: dñs de grege suo. & de ostio quo
intrat᷑ adouile similitudinẽ ꝓposuit in
hodierna lectione. Dicant gͦ pagani bene
eis prodest unde glantur: Adhoc enim¬
debet unicuiq prodesse bene uiuere. ut
decur illi semꝑ uiuere. Nam cin non da¬
tur semꝑ uiuereiquid prodest bene uiu̾e:¬
Quia nec bene uiuere dicendi sunt. qui finẽ
bene uiuendi. uel cȩcitate nesciunt. uel in¬
flatione contempnunt. Non ẽ autem cui-¬
qͣm spes uera & certa semꝑ uiuendi. nisi
intret mnouile. Querunt gͦ plerumq ta¬
les homines etiam ꝑ suadere hominibus
ut bene uiuant. & xp̃iani non sunt: ꝑ
aliam partem uolunt ascendere. raꝑe.
&e occidere: non ut pastor conseruare atq

Expanded text:
testimonium perhibentes, et caetera quae in lege testimonium perhibentes, et caetera quae in lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant eis prodest unde gloriantur? Ad hoc debet enim cuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene viQuia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque
Abbreviated transcription (Latin):
ex phariseis dixerunt. Nunquid & nos ceci
sumus: Quib respondit. Si ceci eẽtis. nͣ
haberetis peccatum. Nunc autem dicitis
quia uidemts. peccatum ur̃m manet.
His uerb̃ subuĩxit ea quȩ hodie cum reci¬
tarentur audiuimus. Amen amen dico uo¬
bis qui non intrat ꝑ oftium in otuile ouium
sed ascendit aliunde ille fur ẽ & latro. Dixe¬
runt enim se cecos non eẽ. Uidere autem tc̃
possent: si ouies. xp̃i ẽẽnt. Unde sibi usur pa¬
bant lumen. qui furebant contra diemꝰ. ꝓpt̾
illorum gͦ uanam & suꝑbam & in sanabi¬
lem arrogantiam dñs ib̾c ista contexuit:
i quib nos salubriter si aduertamur am¬
monuit. Multi enim sunt pagani qͥ¬
scdm qͣndam uitȩ huius consuetudinem
dicunt᷑ boni homines. boni uiri. bonȩ fe.¬
minȩ. mnocentes. & quasi obseruantes ea
quȩ in lege precepta sunt. deferentes ho
norem parentib suis. non mechantes. ñ
homicidium ꝑpetrantes. non furtum faci¬
entes. non falsum aduersus quemquam

Expanded text:
ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentnorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ aliquis non solum ingressus. uerum.
etiam egressus bonus. ꝑ ostium bonum qͦd
est xp̃c. Sed quis iste laudabilis & beatꝰ
ingressus: Possem quippe dicere ingredi
nof qͣndo interius aliquid cogitamus: egͦ¬
di autem qͣndo exterius aliquid oꝑamꝰ:¬

Expanded text:
Est ergo aliquis non solum ingressus, verum Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius operam
Abbreviated transcription (Latin):
ante eas uadit. & oues eum sequuntur.
quia scrunt uocem eius. Quis enim aliꝰ
oues proprias uocat nominatim. & educ̃
eas hinc ad uitam ȩternam: nisi qui no¬
uit nomina predestinatorum: Unde ait
discipłis suis. Gaudete: quia nomina ur̃a
scripta sunt in cȩlo. Hic eas uocat nomi¬
natim. Et quis alius eas emittet: nisi qui
earum peccata dimittet: ut eum sequi du¬
ris liberate uinculis possint: Et qui eas
precessit quo eum sequant᷑. nisi qui sur¬
gens amortuis iam non moritur. & mors
disti michi uolo ut ubi ego sum. & ipsi
sint mecum. Unde illud quod ait. ego
sum ostium. ꝑ me siquis introierit salua¬
bitur & ingrediet᷑ & egrediet᷑ & pascua
inueniet: in hoc euident̾ ostendit non
Eire autem de eccł̃ia. sicut ait iste ipse
ioħs ȩuuangłista in epła sua. ex nobis
exierunt sed non erant ex nob̃: non ẽ
utiq bonum. Lalis gͦ egressus non posset
abono pastore laudari ut diceret. & ingre¬
dietur & egredietur & pascua inuemiet:

Expanded text:
ur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors disti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non exire autem de Ecclesia, sicut ait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
uenient. ubi saturent᷑ qui esuriunt &
sitiunt iusticiam. qualia pascua inuenit
cui dictum ẽ: hodie mecum eris in para¬
diso. Quomͦ autem ipse sit ostium. ipse
pastor. ut ꝑ se ipsum quodammͦ etiam
ipse ingredi & egredi intelligatur. & quis¬
nam sit ostiarius. longum est hodie que¬
rere: & disserendo sicut ipse donauerit

Expanded text:
venient, ubi saturentur qui esuriunt et venient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit
Abbreviated transcription (Latin):
Exiit homo ad opͣ suum. Et ipse dñs dicit.
Luoeant oꝑa ur̃a corã hominib.S: plꝰ me
delectat qͥd ipsa & ueritã tãqͣ pastorboñ &
Fideo
doctor bonus quodammͦ nos ammonuit
quemadmodum intelligere debeamus qͦd
ait. ingredietur & egredietur. & pascua in¬
ueniet: cum secutus adiunxit. Fũr non ue¬
nit nisi ut furet᷑: & mactet & ꝑdat. E go
ueni ut uitam habeant. & habundantiꝰ
habeant. Uidet᷑ enim michi dixisse ut ui¬
tam habeant ingredientes. & habundan¬
tius habeant egredientes. Non autem
ꝑ ipsum ostium. hoc ẽ ꝑeundẽ xp̃m
in eccł̃iam eus quod ẽ ouile eius intra-¬
uerit ad uitam temporalem. que est
infide. Ideo ait. Ego ueni ut uitam
ut uiuant: quia iustus ex fide uiuit. Et
habundantius habeant. qui ꝑ seuerando
Et habundantius habebunt uitam: ueni¬
endo quo pastor ille precessit: ubi num¬
qͣm deinde moriant᷑. Quamuis gͦ & hic
in ipso ouili non desunt pascua: qm̃ ad¬
ingressum tamen tunc uere pascua in¬

Expanded text:
s dicit: « Luceant opera vestra coram hominibus . » Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait: « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet, » cum secutus adjunxit: « Fur non venit, nisi ut furetur et mactet et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem per ipsum ostium, hoc est per eum Ecclesiam ejus quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam ut vivant, quia justus ex fide vivit ; et abundantius habeant, qui perseverando et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua  egressum: tamen tunc vera pascua in
Abbreviated transcription (Latin):
oncessa primum pote¬
state signorum. misit p̃¬
dicare regnum dei. ut
promissorum magnitu¬
dinem. attestaretur etiã
magnitudo factorum:
fidemq daret uerbis uirtus ostensa. & no¬
ua facerent qui noua predicarẽt. Unde
nunc quoq cum fidelium numerositas
excreuit. intra scãm ȩccł̃iam multi sunt
qui uitam uirtutum tenent. & signa uir¬
tutum non habent. quia frustra miracu¬
lum ostenditur foris.si de ẽ quod intus
oꝑetur. Nam uixta magistri gentium
uocem. lingue in signum sunt non fideli¬
bus sed infidelib. Et ait ad illos. Nichil
tuleritis in uia. neq uirgam neq peram
neq panem. neq pecuniam: neq duas
tunicas habeatis. Solet queri quomodo
matħs & lucas commnemorauerint dixis¬
se dñm discipłis ut nec uirgam ferrent:
cum dicat marcus. & precepit eis ne quid
tollerent in uia: nsi uirgam tantum. Qd
ita soluitur. ut intelligamus sub alia sig¬
nificatione dictam uͥgam que scdm mar¬
cum ferenda est: & sub alia illam qͦ scđm

Expanded text:
oncessa primum potestate signorum misit praedicare regnum Dei ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent, qui nova praedicarent: unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit intra sanctam Ecclesiam: multi sunt qui vitam virtutum tenent: et signa virtutum non habent: quia frustra miraculum foris ostenditur: si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem linguae in signum sunt, non fidelibus sed infidelibus. Et atuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. » Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: « Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum ? » Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Sicut misit me pater & ego uiuo
propter patrem: & qui manducat me: & ip¬
se uiuet propter nre. Ac si diceret. Ut ego
uiuam propt̾ patrem. idest ad illum tan-¬
qͣm maiorem referãm uitam meam. exina¬
nitio mea fecit in quã me misit. Ut autem
quisq uiuat ꝓpt̾ me : participatio facit
qua manducat mẽ. Ego itaq humiliatus
uiuõ propter patrem: ille erectus uiuet
propter me. Si autem ita dictum est. uiuo
propter patrem. quia ipse de illo non ille
de illo est: sine detrimento equalitatis
dictum est. Nontamen dicendo. & qui
manducat me. & ipse uiuet prõpter me:
eandem nr̃am & suam ȩqualitatem signi¬
ficauit. sed grãm mediatoris ostendit.
Hic est panis. qui de cȩlo descendit. ut illũ
manducando uiuamus: quia ȩternam
uitam ex nobis habere non possumus.
Non sicut inquit manducauerunt patres
nr̃i manna: & mortui sunt. Qui
manducat hunc panem: tuuet in ȩternum
Quod gͦ illi mortui sunt. ita uult intelligi
ut non uiuant mȩternum. Nam tempo¬

Expanded text:
icut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me; » ac si diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso, sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit, sed gratiam mediatoris ostendit. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo iut non vivant in aeternum. Nam tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Quos autem predestinauit: ipsos & uocauit.
Et quos uocauis: ipsos & iustificauit. Quoᷤ
autem iustificauit: ipsos & glorificauit.
Si deus pro nob̃ quis contra nos: Adde ad¬
huc. Qui ꝓpͥo filio suo non peꝑcit: sed
ꝓ nobis omnib tradidit illum. Quomͦ
non & cum illo nob omnia donauit:
Sed quib nob̃: Prescitis. predestinatis
iustificatis. glificatis. de quib sequitur
Quis accusabit aduersus electos dei: Nouit

Expanded text:
ipsos et vocavit; et quos vocavit ipsos et justificavit? quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Si Deus pro nobis, quis contra nos? » Adde adhuc: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » Sed quibus « nobis? » Praescitis, praedestinatis, justificatis et glorificatis. De quibus sequitur: « Quis accusabit adversus electos Dei . »
Abbreviated transcription (Latin):
se extollant quasi celeriores suꝑ tardiores.
ne extollendo se exorbitent. & facilius ꝑue¬
mant tardiores. Omnes autem ꝑducat
exposuit dñs. quia ipse est ostium. intremꝰ
ad ea quȩ ꝓposuit nec exposuit. Et pastor
quidem quis nam sit. qͣmuis non dixerit
in ista lectione quȩ hodie recitata ẽ. tamen
in ea quȩ sequitur. aꝑtissime dicit. Ego
sum pastor bonus. Quod & si non diceret.
quem alium preter ipsum intelligere
deberemus in eis uerbis ubi ait. qui ñ¬

Expanded text:
se extollant quasi celeriores super tardiores, se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
le est audire xp̃m. facile est laudare euan¬
głm facile ẽ acclamari disputatori: ꝑseue.¬
rare uisq in finem hoc est ouium uocem
pastoris audientium. Temptatio accidit:
ꝑseuera usq in finem. Usq in quem finem
ꝑseuerabis: Quousq fimas uiam. Quãdiu
enim non audis xp̃m. aduersarius tuus ẽ
in ista uia. hoc ẽ in ista mortali uita. Sed
quid dicit: Concorda cum aduersario
tuo cito dum es cum eo in uia. Audisti.
credidisti. concordasti. Si aduersabaris
concorda. si tibi prestitum est. concordare:
noli ulterius litigare. Quando enim fi¬
niatur uia nescis. sed tamen sit ille. Si
oiuis es. & si ꝑseueraueris usq in finem:
saluus eris. Ac ꝑ hoc istam uocem non
contempnunt sui. non audiunt alieni.
Ut potui. ut ipse donauit profundam
multum questionem aut exposui uob̃.
aut tractaui uob̾cum. Si qui minus in¬
telexerunt. maneat pietas & reuelabit᷑
ueritas. Qui audem intellexerunt. non

Expanded text:
le est audire Christum, facile est laudare Evanle est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; persrare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concnoli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit. Hanc uocem non negligit ꝓ¬
prius: non audit alienus. Nam & ille hoc
ei predicat. ut ꝑseueret apud ipsum usq
in finem: sed non apud eum ꝑseuerando
non audit hanc uocem. Uenit ad xp̃m.
audiuit alia & alia uerba. illa & illa: om¬
nia uera. sana omnia: inter quȩ omnia ẽ
& illa uox. qui ꝑseuerauerit usq infinem
hic saluus erit. istam qui audierit ouis
est. Sed audiebat illam nescio quis. & de¬
sipuit. refriguit. audiuit alienam. Si p̾¬
destinatus est ad tempus errauit. ineter¬
num non ꝑiit. Redit ut audiat quod
neglexit. faciat quod audiuit. Si enim
de his est qui predestinati st̃ & errorem
ipsius deus presciuit. & conuersionẽ fut᷑a.
Si ab errauit: redit ut audiat uocem illã
pastoris. & sequat᷑ dicentem: qui ꝑseuera¬
uerit usq in finem hic saluus erit. Bo¬
na uox fr̃s. uera. pastoralis. ipsa ẽ uox
salutis intab̃naculis iustorum. Lam faci¬

Expanded text:
salvus erit . » Hanc vocem non negligit prosalvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam faci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientiã dĩ & p̃destinationẽ: qͣm multe
oues foris. qͣm multi lupi intꝰ. & ꝗͣ multe
oues intꝰ. & multi lupi fori᷑. Od ẽ qͥd dixi:
ꝗͣ multe oueᷤ foriꝰ: Qmmulti mͦ luxuriant᷑
sobrii: qͣm multi rapiunt res alienas do¬
naturi suas. Ueruntam̃ modo alienam
uocem audiunt: alienos sequunt᷑. Item
qͣm multi intus laudant blasphemati:
casti sunt formcaturi: sobrii sunt se uino
pꝰea sepulturi. stant casuri: non sunt oues.
De predestinatis enim loquimur: quos nouit
dñs qui sunt eius. Et tamen ipsi qͣmdiu
recte sapiunt: xp̃i uocem audiunt. Ecce
audiunt ipsi: non audiunt illi. Et tam̃
scdm predestinationẽ non oues isti: oues
illi. Adhuc manet questio: quȩ michi inte¬
rim nunc uidet᷑ ita posse dissolui. Est
aliqua uox. est inqͣm uox aliqua pastoris.
inqua oues non audiunt alienos. inqua
non oues non audiunt xp̃m. Que ẽ ista
uox: Qui ꝑseuerauerit usq in finem bic

Expanded text:
escientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic
Abbreviated transcription (Latin):
dem de filio dei unigenito replicat. quȩ de
filio hominis incruce exaltato pre mise¬
rat dicens. ut omnis qui credit in eum
non pereat sed habeat uitam ȩternam.
Profecto idem redemptor & conditor ñr
filius dei ante secula existens. filius ho¬
minis factus est in fine seculorum: ut
qui ꝑ ditiinitatis suȩ potentiam nos cre¬
auerat. ad ꝑfruendam uitȩ beatitudinẽ
ꝑhennis: ipse ꝑfragilitatem humanita¬
tis nr̃e nos testauraret ad recipiendam
qͣm ꝑdidimus uitam. Sequitur autẽ.
Non enim misit deus filium suum in
mundum ut iudicet mundum: sed
ut saluetur mundus ꝑ ipsum. Ergo
qͣntum in medico est: sanare uenit egro¬
tum. Iꝑse se interiit: qui precepta me¬
dici obseruare non uult. Henit saluator
ad mundum. Quare saluator dictus est
mundi. nisi ut saluet mundum. non
ut iudicet mundum: Saluari non uis
ab ipso: Ex te iudicaberis. Et quid dicã
iudicaberis: Uide quid ait. Qui credit
in eum. non iudicatur. Qui autem non
credit: quid dicturum putas: nisi iudicat᷑

Expanded text:
dem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dnon pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem redemptor et conditor noster Filius Dei ante saecula existens, filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendum vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam. Sequitur autem: Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisi, judicatur?
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erat in manibus christi: paues
autem illi quĩq. quasi sentĩa erant
nõ quidem terre mãdata. sed ab eo
qui terrã fecit multiplicata. hoc pͦ
admotũ ełt sensibꝰ quo erigeret᷑ mẽs.
et exhibitũ oculis ubi exer̾cert᷑ ĩtel¬
lectus: ut ĩuisibilem deñ. per uisibi¬
lia opera miraremur: et erecti ad fi¬
dem. et purgati per fidem. et iam ip¬
sum ĩuisibiliter uidere cuperemus :
occurrerent: et multi propler illũ
abirent ex iudeis et crederẽt ĩ
ihesũ Quartũ bero mortutũ
dñs nũtiante discipulo agnałtit.
sed quia qui pro eis ereptione
dñm precarent᷑ uiui desuerãt
dimitte ĩquit ut mortui lepe¬
liant mortuos suos. idest mali
malos noxiis laudibus grauẽt:
et quia nõ adest iustus qui
corripiat in miseritordia.

Expanded text:
enim erat in manibus Christi: panes enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
deum. de uisibilibus ãmonẽt humanã
mentem. Quia eiĩ ille nõ est talis
substantia. que uideri oculis possit.
et mira cula cius. quibꝰ totũ mũdum
regit. Uniuersãq ereaturã ãministrat.
assidiuitate uiluerũt: ita ut pene ne¬
mo dignet᷑ attendere opera dei mira
et stupenda. in quolibet seminis gra¬
no: sccũdũ ipsã suã misericordiã ser¬
uauit sibi quedam que faceret oportu¬
no tp̃e. preter usitatũ ordinẽ cursũq
nature: nõ ut matora scd insolita
uidendo stuperẽt: quibꝰ cotidiana
uiluerãt. Nlaius enĩ miraculũ est
grubernatio totius mũdi: ꝙͣ saturatio
quĩq miliũ hominũ de quĩq panibꝰ
et tñ hec nemo mirat᷑ Ilud mirãtur
homines: nõqr maius est. sed qr ra¬
rũ est. Quis enĩ et nũc pascit uni¬
uersũ mũdũ: nisi ille qui de paucis
granis segctes creat, Fecit ergo quõ
deus. Unde enĩ multiplicat de paucis
granis segetes: inde in manibꝰ suis
multiplicauit quĩq panes. Potestas

Expanded text:
Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam quae faceret opportuno tempore, praeter usitatum ordinem cursumque naturae, non ut majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas
Abbreviated transcription (Latin):
tores ipsi ꝓtinus tormenta conuer¬
tunt : humili supplicatione cum mef¬
fabili gaudio clamantes dño ac dicen¬
tes. Ascende dñe iħu spoliato inferno.
& auctore mortis suis uinculis irretĩ¬
to. redde iam leticiam mundo. Iocun¬
dentur in ascensum tuum fideles tui:
aspicientes cicatrices corporis tui. fecit
pulchro. Ipse sua potentia se suscita¬
uit. & iterũ immaculatam carnem
uestiuit. & discipulis suis apparuit.
ut dubitationẽ auferret incredulis.
clauoꝵ uulnera demonstrauit: ut
nullam suspicionem relinqueret ma
paruit. ꝑ nubem in celos ascendit. &¬
se in sedem suã ad patris dexterã un¬
de nunquã uerbum discesserat col
lõcauit. Exultent gͦ populi xp̃iani.
ꝓ quib sanguis fusus ẽ xp̃i. locunde¬
mur om̃s in dño. qui resurre¬
ctionem carnis sollempniter celebra-¬
mus in xp̃o. Omĩs ꝑ totũ mundum
catholica gratuletur eccłia. qͥa xp̃c do¬

Expanded text:
tores ipsi tores ipsi tunt, humili supplicatione cum ineffabili gaudio clamantes Domino, atque dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. Fecit pulcro: ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulis: clavorum vulnera demonstravit, ut nullam suspicionem relparuit, per nubem coelos ascendit, atque in sede sua ad Patris dexteram, unde nunquam Verbum discesserat, se recipit. Exsultent ergo populi Christiani pro quibus sanguis fusus est Christi. Jucundemur omnes in Domino, qui resurrectionem carnis solemniter celebramus in Christo. Omnis per totum mundum catholica gratuletur Ecclesia, quia C
Abbreviated transcription (Latin):
quanta dampna sustineas in inferno.
Preuidere non poteras: qui euersorẽ
tuum in mortẽ sine reatu aliquo ꝑ¬
ducebas. Si attenderes causam: re¬
quireres culpam. In quo nichil mali
cognoueras. quare eum ad nrãm pa¬
triam ꝑducebas: Istum liberũ ad¬
sine aliqua mora ad imꝑiũ dñi ac
saluatoris om̃s ferrei confracti sunt
uectes. Et ecce subito innumerabiles
scõꝵ popłi qui tenebant᷑ in morte cap¬
tius. saluatoris sui genib obuoluti.
lacrimabili eum obsec̾ratione depos
aduenisti donans in carne uiuis in¬
dulgentiã peccatorib mundi. solue
defunctos & captiuos inferm. Des¬
cendisti pro nobis ad inferos. noli nob̃
deẽẽ cum fueris reuersus ad suꝑos.
Posiusti titulum głȩ in cȩlo: pone sig¬
num uictoriȩ in inferno. Nec mora
post quã audita est postulatio atq
altercatio innumerabiliũ captiuoꝵ.
statim dñĩ ussu om̃s antiqui iusti ui¬
ra potestatis acceꝑunt. atq in suos tor¬

Expanded text:
quanta damna sustineas in inferno. quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adsine aliqua mora ad imperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur in morte captivi, Salvatoris sui genibus obvoluti, lacrymabili eum obsecratiadvenisti donans, in carne vivens, indulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro nobis ad inferos; ne derelinquas nos, cum fueris reversus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoriae in inferno. Nec mora, postquam audita est postulatio atque altercatio innumerabilium captivorum, statim Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tor
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseͣ estm cuius cruce. mundũ tibi sub¬
uigandum esse credebas in
cuius exitu nobis tanta spolia ꝓmit¬
tebas.: Quid ẽ quod egisti: Quid
est quod facere uoliusti: Ecce iam
totas tͥ tenebras suo ipse splendore
fugauit. & omnes carceres fregit. cap¬
tiuos eiecit. ligatos soluit. luctus eoꝵ
in gaudium cõmutauit. Eece ipsi qui
sub nr̃is solebant suspirare tormentis.
insultant nobis de ꝑceptione salutis.
Et non solũ iam nchil uerentur. in¬
suꝑ & mirant᷑. Numꝗͣ hic ita suꝑbi¬
erant mortii. nec aliquando sic potue¬
runt lȩti ẽẽ captiui. Ut quid huc
istũ adducere uoluisti. quo ueniente¬
T om̃s sunt leticiȩ restituti. qui ante
fuerant desperati: Nullus hic iam
solitus eoꝵ mugitus auditur. nullus
tuas diuitias quas primo adquisieras.
ꝑ paradysi amissionẽ. nẽ ꝑdidisti ꝑ cru¬
cem. Periit omĩs lȩticia tua. in luc¬
tum conuersa sunt gaudia tua. Dũ
tu. xp̃m suspendisti in ligno. ignoras

Expanded text:
ipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subjugandum esse credebas? ipsene est in cujus exitu nobis tanta spolia promittebas? Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunquam hic ita superbierant mortui, nec aliquando sic potuerunt laeti esse captivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, nullus tuas divitias, quas primum acquisieras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut sp̃m reddidit. cũ comite sue
diuinitatis anima ad infernoꝵ ꝓfun¬
da descendit. Cumq tenebrarũ ter¬
minũ quasi quidam depredator splen¬
didus ac terribilis attigisset. aspicien¬
tes eum impie ac tartareȩ legiones.
territe ac trementes inquirere potu¬
erunt dicentes. Unde est iste tam¬
tam terribilis: Mundus ille qui no¬
bis subditus fuit. semꝑq nr̃is usibus
mortis tributa ꝑsoluit: nũquã talẽ
mortuũ misit. nũquã talia inferis
munera destinauit. Quis gͦ iste est
qui sic intrepidus nros fines ingre
ditur. & non solũ nr̃a supplicia non
ueretur. insuꝑ & alios de uinculis
nr̃is absolint: An forte ipse ẽ ille de
quo princeps nr̃ paulo ante dicebat.
quod ꝑ eius mortem totius mundi ac¬
ciperet potestatẽ. Sed si iste est: in
tia. Et dum sibi uincere uisus est: ip¬
se potius uictus atq prostratus est. O
prĩceps nr̃. ⁊hic ne est ille de eiuus
semꝑ tibi futura morte plaudebas:

Expanded text:
mox ut spiritum reddidit, scilicet unitam suae mox ut spiritum reddidit, scilicet unitam suae divinitati anima ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: Quisnam est iste ttamque terribilis? Mundus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nunquam nobis talem misit, nunquam talia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nvit, et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris absolvit? An forte ipse est ille de quo princeps noster paulo ante dicebat, quod ejus morte totius mundi acciperet potestatem? Sed si iste est, in tia: et dum sibi prse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte plaudebas?
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicens. Ds ultionũ dñs:
d̾s ultionũ libere egit. Solus &¬
enĩ ipse libere egit. qui nobis ho¬
die ostendit quid ẽgerit. Libere
enim egit. de quo multo ante
fuerat ꝓphetatũ. quia factus est
ut homo sine aduitorio inter
mortuos liber. Wultis tamen
scire quid egerit: Audite quid
fẽcerit. Nulla necessitate sed ꝓ¬
pria uoluntate in ligno se suspen¬
di ꝑmisit. clauis corpus suũ ꝑfo¬
rari ñ renu̾it. animam ponendo
mortẽ sustinuit. carnẽ in sepul
chro reposuit. & comitante secũ
anima ad inferna descendit. te¬
nebrarum & mortis principẽ col¬
ligauit: legiones illius ꝑtur bauit.
portarũ inferni uectes ferreos
confregit. omnes iustos qui originali
peccato astricti tenebantur absoluit.
captiuos in libertatem pristinã reuo
splendida luce ꝑfudit. Ecce audistis
quid defensor nr̃e ultionis libere e¬
gisse describitur. Postquam eñ exal¬
tatus idest a uideis in cruce suspen¬
sus ẽ. ut breuiter cuncta ꝑstringam.

Expanded text:
ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis tamen scire quid egerit? Audite quid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit, clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sucro deposuit, et comitante secum anima ad inferna descendit; tenebrarum et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit, portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos qui originali peccato astricti tenebantur absolvit, captivos in libertatem pristinam revocs ipse sua splendida luce illuminavit. Ecce audistis quod defensor nostrae ultionis libere egisse describitur: postquam enim est exaltatus, id est a Judaeis in cruce suspensus, ut breviter cuncta perstringam,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑumq maculas lacrimis tergite. Ame¬
mus iam redemptoris nr̃i uestigia: quȩ
peccando contempsimus. Ecce ut diximꝰ
ad rec ipiendos nos suꝑnȩ piecatis sinus aꝑi¬
tur. nec maculosa in nobis uita contempnit᷑.
ꝑ hoc quod inquinationẽ nrãm ꝑborrescimꝰ.
internȩ iam mundiciȩ concordamus. Re¬
uertentes nos dominus dementer amplecti¬
tur: quia peccatorum uita ei ẽẽ in digna iã

Expanded text:
operumque maculas lacrymis tergite. Ameoperumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsimus. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur. Per hoc quod inquinationem nostram perhorrescimus, internae jam munditiae concordamus. Revertentes nos Dominus clementer amplectitur, quia peccatorum vita ei esse indigna jam
Abbreviated transcription (Latin):
dat. nemo oblata remedia diumȩ pietatis
abiciat. Ecce suꝑna benignitas aduersos
nos reuocat. & nobis reuertentib suȩ
clementiȩ sinum parat.Unusquisq
g penset quo debito constringatur. qͣn¬
do illum deus expectat: ne contemptus
exasperetur. Qui gͦ ꝑmanere noluit rede¬
at. qui stare contemsit. saltem post lap¬
sum surgat. Quanto nos amore condi¬
tor nr̃ expeccet insinuat: cum ꝑ ꝓpħam
dicit. Adtendi & ascultaui: nemo quod
bonum ẽ loquitur. Non est qui reco¬
gitet in corde suo: & dicat quid feci. Cer¬
te nunqͣm cogitare mala debuimus.s
quia cogitare recta nolumus: ecce adhuc
sustinet ut recogitemus. Uidete tantȩ pi¬
etatis sinum: considerate aꝑtum uobis
miscdiȩ gremium: quos male cogitantes
ꝑdidit. bene recogitantes querit. Ad uos
cite: & pęniten ͭ peccatricem mulierem.
inexemplum uobis imitationis ante ferte.
Queq uos in adolescentia. queq in iuuen¬
tute deliquisse meministis deflete: morũ

Expanded text:
dat, nemo oblata remedia divinae pietatis dat, nemo oblata remedia divinae pietatis abjiciat. Ecce superna benignitas aversos nos revocat, et nobis revertentibus suae clementiae sinum parat. Unusquisque ergo penset quo debito constringitur, quando illum Deus exspectat, nec contemptus exasperatur. Qui ergo permanere noluit redeat, qui stare contempsit saltem post lapsum surgat. Quanto nos amore conditor noster exspectat insinuat cum per prophetam dicit: Attendi, et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur; non est qui recogitet in corde suo et dicat, Quid feci? Certe nunquam cogitare mala debuimus. Sed quia cogitare recta noluimus, ecce adhuc sustinet, ut recogitemus. Videte tantae pietatis sinum, considerate apertum vobis misericordiae gremium; quos male cogitantes perdidit, bene recogitantes quaerit. Ad voscite, et poenitentem peccatricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum