comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti ¶tupete uniu̾si qd̾ iam dĩnitatis testis exitt᷑et.
que adhut arbitra sui ꝑ etatẽ eẽ nõ poss ¶secit demq
ut ei de deo cred̾e̾tur. cui de hoĩe adhuc nõ cͤderetur
qr qd̾ ultra naturam est: hoc de auctore nͣe est ¶o¬
nũ martirii genꝰ. nõ dũ ydonea pene. ⁊ iam matura
uictorie. certare difficilis. abilis coronari: Magist̾iũ
btutis impleuit. quo uiditiũ negabat etatis ⁊ õ sic
ad thalamũ ipta proꝑaret. ut ad supliciũ locũ. leca
suctesu gradu. festina uͥgo processit. ¶Itẽ ambroꝰ in

Expanded text:
t. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore natum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non in
Abbreviated transcription (Latin):
eno cũ qͣthena. qua erat ligati ipm̃ durissime u̾berauit
Syaꝰ u̾o cdamano rogabat eam dicens. dnã mea iuliana
miserere mei. ¶Tũc uissit p̾fc̃s ut iukana de carc̾e edu
c̾etur. Et exiens trahebat post se deõnẽ alligatũ. Demõ
aũ rogabat eam dicens. Dũa mea uiliana noli de me am¬

Expanded text:
ens cathenam qua erat ligata cepit eum durissime uerberare. Dyabolus uero clamans rogabat eam dicens: «Domina mea Iuliana, miserere mei». Tunc iussit prefectus ut Iuliana educeretur de carcere. Et exiens trahebat post se demonem alligatum. Demon autem rogabat eam dicens: «Domina, noli ridiculum de me am
Abbreviated transcription (Latin):
iussit eã ad domũ suã reduci ibiq tota not¬
neꝯ decollan. ¶ Quã spicłator tibus¬
putare nõ pot̾uit. ⁊ quia decretũ erat
ne quartã ꝑcussionẽ decollandus acci¬
dereliq̾t. ꝑtriduũ aũt uiuens suꝑniuẽs.¬

Expanded text:
iussit eam ad domum suam reduci; ibiqneo decollari. Quam spiculator teputare non potuit; et quia decretum erat ne quartam percussionem decollandus accidereliquit. Que triduo superuiuens et fide
Abbreviated transcription (Latin):
Septimo igditur anno bricius cũ fatorita¬
te pape rediens. sexto aburbe miliario hos¬
piclim accepit. et armenꝰ eadem notte spm̃
exaltauit. ¶ Q bricius preuelacõne co¬
gnoscẽs ait suis ut surgerent ⁊ secũ ad tu¬

Expanded text:
Septimo itaque anno Britius cum auctoritate pape rediens sexto ab urbe miliario hospicium accepit et Armentius eadem nocte spiritum exalauit. Quod Britius per reuelationem cognoscens ait suis ut surgerent et secum ad tu
Abbreviated transcription (Latin):
no uespasiam ĩꝑii ntus ierl cepͭ ⁊ captã
sb̾uertit tẽplũq fũditꝰ destiux̃ et sic̃ indei
denario .xxx. iudõs uẽdidit. sic̃ a̾ narrat
iosephꝰ nonaginta .uii. milia iudõꝵ uẽdita
st̃. et undecies centena milia fame et gla¬
quẽdã murũ dẽsissimũ uidit ip̃m q p̾cepͭ¬

Expanded text:
tum, securi edite, quia prior ego comedi quod genui. Nolite subvertit, templumque funditus destruxit. Et sicut Iudei denario XXX Iudeos vendidit. Sicut autem narrat Iosephus, nonagita VII milia Iudeorum venditi sunt, et undecies centena milia fame et glaquendam murum densissimum vidit ip
Abbreviated transcription (Latin):
mas cces de rore ĩuenert̃ ¶ Qs t̾riti fugiẽ¬
letꝰ ĩ sua caaca cruces sang̾neas uestib suis
insitas inueĩt ¶ uehem̃t̾ t̾riti in fugã it̃m
reu̾si st̃ ¶ t̾cio reu̾si pauore ignis de t̾ra
ꝑdeũtis peitꝰ st̃ exusti.

Expanded text:
imas cruces de rore invenerunt. Quas territi fugiensquisque cruces sanguineas vestibus suis insitas invenit. Qui vehementer territi in fugam iterum reversi sunt. Sed tercio reversi vapore ignis de terra prodeuntis penitus sunt exusti.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ legis᷑ ĩ historia eccͣastica ꝯ p̾dones ineiꝰ
domũ irruẽtes eam om̃ib expoliassẽt uͦ sͥ
furor secuł fabule ¶ Et huis dc̃is filiũ ingula¬
uꝰ ⁊ coxit et dimidiũ comedẽs ꝑtẽ alteram
occłtonit¶ Et ecce ꝯfestĩ p̾dones odorem crͣ¬
nis cocte senciẽtes ĩ domũ nruũt ⁊ nͥ cͣrnem
ꝓdat mortem minãt᷑ ¶ Lũt illa detegens ĩ fã¬

Expanded text:
gitur in Ystoria ecclesiastica, vel predones in eius domum intrantes eam omnibus expoliassent, nec sibi furor, saeculis fabula. Et his dictis, filium jugulavit et coxit; et dimidium comedens, partem alteram occultavit. Et ecce confestim praedones odorem carnis coctae sentientes in domum irruunt, et nisi carnes prodat, mortem minantur. Tunc illa detegens infan
Abbreviated transcription (Latin):
huc ĩ corpore positipossunt orate ꝓ cet̾is qñ de
se ad huc deberẽt ẽẽ solliciti cp̃to magis pꝰ coro¬
nas et uittorias tͥũphos unꝰ hõ moyses sextẽtis
milibus ftmatorum ĩ petrant ne uam / ad eo ⁊
ceperũt minꝰ ualebũt. paulus apłus ducentas
septuagĩta sex sibi dicit ĩ nam tĩas cõdonatas

Expanded text:
huc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando de se adhuc debent esse solliciti, quanto magis post coronas, victorias et triumphos! Unus homo Moyses sexcentis millibus armatorum impetrat a Deo veniam, et eperint, minus valebunt? Paulus apostolus ducentas septuaginta sex sibi dicit in navi animas condonatas,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgiuis diu̾soriũ. ⁊ me audiente uirabat c̾nere se. fidei oc¬
culis infandem pãnis iniuolutũ uagientẽ in p̾sepe drũ ma¬
gos adorantes. stellam fulgentẽ de suꝑ mrẽm uͥgniẽ. uutͥtiũ
seph ⁊ mariã fugientes ĩ egiptũ. mixtis q galudio lacͥnus lo¬
culũ eiꝰ adorabimꝰ in loco uͥ steterũt pedes eiꝰ. Et ego mi¬
sera at pͤcatͥx. digna sũ iudicata. deostulari p̾sepe in quo
doꝰ ꝑuulꝰ uagiit. orare in spelũta in qua uͥgo puerꝑa. dm̃

Expanded text:
sinus calcant, me audiente iurabat cernere se fidei osinus calcant, me audiente iurabat cernere se fidei oculis infantem pannis inuolutum uagientem in praesepe, deum magos adorantes, stellam fulgentem desuper, matrem uirginem, nutricium seph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis locula eius; adorabimus in loco, ubi steterunt pedes eius. et ego, misera atque peLcatrix, digna sum iudicata deosculari praesepe, in quo dominus paruulus uagiit, orare in spelunca, in qua uirgo puerpera deum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens aĩmꝰ appetebat. ⁊ amorẽ filioꝵ maioͬ rem ĩ dnĩ a¬
morẽ ꝯtẽpnens in sola eustochia. q̃ ⁊ propoĩti ⁊ nauigionis
comes erat ad quiestebat. Sultabat init̾un nanis mare. et
cũctis qui cũ ea rehebantur. lictora respicientib: illa u̾sos
tenebat occlos. ne uid̾et qd̾ sũ tormẽto ind̾e nõ pot̾at. Cũ¬
ad loca t̾re stẽ ueĩsse. ¶ Et ꝓꝯsul palestine qui famłia eiꝰ op¬
time nou̾at. p̾missis aꝑꝑitorib uississ ꝑari p̾toriũ. elegit
hũilem cellulam. ⁊ cũcta loca tanto ardore ac studio cͥcuibat
⁊ nͥ ad reliqua festinar a pͥmis nõ poss adduci. prostrata¬
q añ crucẽ. qiͣ pendentẽ dniñ t̾neret adorabat. Ingͦssaq se
pulłͫ rrõnio: obstulabatur lapidẽ. quã ab hostio monimĩ¬
ti ãmou̾at angełus ⁊ ipm̃ cor̾s locũ in quo doꝰ iacuerat.
qiͣ siciens desideratas aquas fidei ore lambebat. Quid ibi
iherosolima. Sestis ẽ ip̃e dũs quẽ rogabat. Deinde ꝑrexit¬

Expanded text:
gaudens animus appetebat: et amorem filiorum majore in Deum amore contemnens, in sola Eustochio, quae et propositi et navigationis ejus comes erat, acquiescebat. Sulcabat interim navis mare, et cunctis qui cum ea vehebantur littora respicientibus, ipsa aversos tenebat oculos, ne videret quos sine tormento videre non poterat. sule Palaestinae, qui familiam eius optime nouerat, praemissis apparitoribus iussisset parari praetorium, elegit humilem cellulam et cuncta loca tanto ardore ac studio circumiuit, ut, nisi ad reliqua festinaret, a primis non posset abduci, prostrataque ante crucem, quasi pendentem dominum cerneret, adorabat. ingressa se quem ab ostio monumenti amoverat angelus. Et ipsum corporis locum in quo Dominus jacuerat, quasi sitiens desideratas aquas, fideli ore lambebat. Quid ibi Jerosolyma: testis est ipse Dominus, quem rogabat. Unde egredi
Abbreviated transcription (Latin):
cõẽdit uiro ꝙͣuis eũ stm̃ ⁊ ĩ pontificali culmĩe põitũ stuꝵ.
Balnea ã periditaus nõ adiit. molia eciani in gra¬
uisslia febri lectuli strata nõ hũit s suꝑ durissiã
humũ stratis ciliciolis quiettebat. Si tñ illa quies
dicenda est. que nigibr pone oroĩb diesq noctes
iissimorũ cͥminũ crederes ẽẽ ream. Cũq a nobis
crebuꝰ m oneretui ut ꝑt̾et occulis. ⁊ eos euãgłice
lectioni soruareti aiebat. Curbanda ẽ facies quã ꝯͣ dĩ
pͥceptũ. pmpurissimo ⁊ serusa ⁊ stibio sepe depin¬
xi. affligendũ corꝰ ꝙ młtis uacaiut deliciis. loug̾iꝰ i¬
sus ꝑpetuo ꝯpensimdꝰ ẽ fletu. mollia. linteaniui et
serica p̾cionissima asꝑitate cilici ꝯmutanda. ue ui¬
in largiendo eẽt profusior. arguebam illud proferens
de apło. Non ut aliis refrig̾iũ uobis aũ tͥbulacio. Q

Expanded text:
m et in pontificali sciret culmine positum; balneas nisi periclitans non adiit. mollia etiam in grauissima febri lectuli strata non habuit, sed super durissimam humum stratis ciliciolis quiescebat, si tamen illa quies dicenda est, quae iugibus\'paene orationibus dies noctesque uissimorum criminum crederes ream. cumque a nobis crebrius moneretur, ut parceret oculis et eos seruarelectioni, aiebat: Turpanda est facies, quam contra Dei praeceptum purpurisso et cerussa et stibio saepe depinxi. Affligendum corpus, quod multis vacavit deliciis. Longus risus, perpeti compensandus est fletu. Mollia linteamina et serica pretiosissima, asperitate cilicii commutanda. Quae viin largiendo esset profusior, arguebam illud proferens de apostolo: non ut aliis refrigerium, uobis autem tribulatio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
degebat. loquar ⁊ aliis ꝙ forsitan emulis. iudebatur in¬
credulũ. hebream lingam quã ego ab adolestentia młto
labore ⁊ sudore ex parte didici. ⁊ infatigabili meditstõe
nõ desero. ue ipe ab ea deserar dift̾e uoluit. ⁊ ꝯseqͥta ẽ
iti ut poalmos hebrayte cauoret. ⁊ ẜmonẽ abi ulle latĩe
lingue propͥetate ꝑsonaret. qd̾ quidẽ us hodie ĩ stã filia
⁊ crispantia maris. equora labens carmi sultauit ⁊lũc

Expanded text:
em. Loquar et aliud, quod forsitan aemulis videatur incredibile. Hebraeam linguam, quam ego ab adolescentia multo labore ac sudore ex parte didici, et infatigabili meditatione non desero, ne ipse ab ea deserar, discere voluit, et consecuta est: ita ut psalmos Hebraice caneret, et sermonem absque ulla Latinae linguae proprietate personaret. Quod quidem usque hodie in sancta filiet crispantia maris aequora labens carina sulcavit. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ in hystorus stolasticis. legitur qd̾ pilatus a uidis. actusa¬
tꝰ ẽ apd tyberiũ. de uiolencia ĩnocenciũ intͥfectione ⁊ qr iudeis
redamantib ymagines gentiliũ in templo ꝓonebat. ⁊ qr pͣ¬
ciũaui repostã in corbanam in suos redig̾et iisuo uude fã¬
ciens aque ductũ in domũ s̾uam. Et pro hiis om̃ib deportatꝰ est.
in exiliũ lugdunũ uñ orĩdꝰ fuerat. ubi ĩ obꝓrobriũ gentis sue
mor̾etur ¶Potuit ẽẽ sĩ tñ illa hystoria ꝯtin u̾itatem. Quia pͥmo
iam editũ ded̾at. ut lugdimũ in exiliũ deportaretur: ⁊ qd̾ añ
reu̾sionem uolusiani ad imꝑatorem ibi fu̾it deportatꝰ. Set post¬
⁊ ad se roma adduci fecia ¶ Fiuebiꝰ añ ⁊ beda in sius cronicis nõ
dicũt ipm̃ in exilio relegatũ. Sec tm̃ ꝙ in multas calanuta¬
ges intideus propͥa se manu peremit.

Expanded text:
s a Iudeis accusatus est apud Tyberium de violenta innocentum interfectione, et quia Iudeis reclamantibus ymagines gentilium in templo ponebat, et quia peccuniam repositam in corbonam in suos redigeret usus, inde faciens aqueductum in domum suam, et pro hiis omnibus deportatus est in exilium Lugdunum, unde oriundus fuerat, ut ibi in obprobrium gentis sue moreiam edictum declarata, ut Lugdunum in exilium deportaretur, et ante reversionem Volusiani ad imperatorem ibi fuerit deportatus, postt ad se Romam adduci fecit. Eusebius autem et Beda in suis cronicis non dicunt ipsum in exilio relegatum, sed tantum, quod in multas calamitates incidens propria se manu peremit.
Abbreviated transcription (Latin):
pisliua dãpnaretui¶ Nudieus ħ pylatꝰ cutello propͥo se ne¬
ccauit. Et tali morte initam f̾iniuit. Cognita cesar morte
pylati dixit. Ue mortuꝰ ẽ morte turpusima. Eiui mau xp̃a
nõ pepercit. Mole gͥ ingenti alligatur. ⁊ in tyberini flmuũ in¬
m̾gitur. Sp̾s u̾o maligui ⁊ sordidi. corꝑi maliguo ⁊ sordido ꝯ¬
gludentes: ⁊ nũc in aquis nũc ĩ aere. zaptantes. mirabiles
dines in aere. t̾aibilr̃ gu̾abant. Ir ut cũca timore horribili

Expanded text:
rpissima dampnaretur. Audiens hoc Pilatus cultello proprio se necavit et tali morte vitam finivit. Cognita Cesar morte Pilati dixit: Vere mortuus est morte turpissima, cui manus propria non pepercit. Mole igitur ingenti alligatur et in Tyberim fluvium inmergitur. Spiritus vero maligni et sordidi corpori maligno et sordido congaudentes et nunc in aquis mare raptantes mirabiles dines in aere terribiliter generabant, ita ut cuncti timore horribili
Abbreviated transcription (Latin):
ad se adduti fe̾cit. ꝓilatus aũ tũicam dm̃. iꝯslitilem secũ ae¬
tulit quã indirtam coram imꝑatore ꝑtanit. mox ut imꝑator
eũ udit. omem̃ iram deposuit. ⁊ ei protinꝰ asslrrexit nec
sibi in aliquo loqui p̾ualuit. ⁊ qui in eiꝰ absencia indebatur.
tam t̾abilis ⁊ ferus: nũc in eiꝰ p̾ncia. ĩuẽitur quodẽ mͦ mã¬
suetus ¶¶Nĩq eũ licenciass: mox ꝯͣ eũ t̾ribilr̃ exaidestit. se
tim ꝙ eũ reuociri fecit uirans ⁊ ꝯtestaus ꝙ filiꝰ mortis ẽ. nͣ
fas sit eũ uiu̾e suꝑ t̾ram. Qui ut eũ uidit: ꝯtiuo salutauit
eũ ⁊ oiẽ aĩ ferocitatẽ abieat. Mirantur onĩs mirabatur

Expanded text:
ad se adduci fecit. Pilatus autem tunicam Domini inconsutilem detulit, quam indutam coram imperatore portavit. Mox ut imperator eum vidit, omnem iram deposuit et ei protinus assurrexit nec sibi in aliquo loqui prevaluit. Et qui in eius absentia videbatur tam terribilis et severus, nunc in eius presentia invenitur quodammodo mansuetus. Cum eum licentiasset, mox timque reum revocari fecit, iurans et contestans, quod filius mortis est, nec fas sit eum vivere super terram. Qui ut eum vidit, continuo eum salutavit et omnem animi ferocitatem abiecit. Mirantur omnes, mirabatur
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ eẽt qui om̃s morbos iolo u̾bo curaret. uestiens qd̾
eũ uidei ⁊ pilatꝰ occidissent. Dixit ita uoluilano s̾ͥ pͥuato
¶Dade ciciꝰ tnͣsꝑtes marinas: ditesq pilato ut hũc medicũ
mͥ mittat qui me pͥstine s̾anitaai restituat. Cũ añ ille ad
pilatũ ueĩss. ⁊ mandatũ imꝑatoris exposuuss eidẽ. Terri¬
tus pilatus: xiiii. dierũ indutias postulanit. Infra ꝙ spa¬
cĩ dñ uolussanꝰ quãdẽ matronã q̃stit. familiarẽ ihã noĩe

Expanded text:
quidam esset, qui omnes morbos solo verbo curaret, nesciens, quod quidam esset, qui omnes morbos solo verbo curaret, nesciens, quod eum Iudei et Pilatus occidissent. Dixit itaque Volusiano sibi privato: Vade citius trans partes marinas, dicesque Pilato, ut hunc medicum michi mittat, qui me pristine sanitati restituat. Cum autem ille ad Pilatum venisset et mandatum imperatoris exposuisset eidem, teritus Pilatus XIIII dies inducias postulavit. Infra quod spacium dum Volusianus quandam matronam, que familia
Abbreviated transcription (Latin):
pilatꝰ nomĩẽ accepit ħ̾odes aũ hoĩs illiꝰ indutriam ut audiuit
ĩutauit ⁊ suꝑ indeam ⁊ iherłm potestatem ⁊ uicem suam tͣ¬
didit. Qui cũ pectiũam ĩniu̾abilem ꝯgregass. nestiente ho¬
de romam adu¶ ¶Iut̾mitam p̾ciũam tyb̃io imꝑatori obtulit
⁊ ab eo sͥ dari ꝙ ab h̾ode tenebat. mun̾ib inpetrauit. huiꝰ¬
se filiũ dei faciens młos de galileis seduxerat. quos cũ in
garizim duxiss. ubi dix̾at se astensurũ in celũ. suꝑuẽiens
ꝑilatus ipm̃ cũ om̃ib occidit. timens ne simiłr udeos
seduc̾et. ob hoc fc̃i sũt ĩiici qr herodes p̾sidebat galileis¬
⁊ utra cã potuit ẽẽ u̾ͥa ¶ Cũ aũ pilatꝰ dum̃ uideis cru¬
tifĩgendũ tradidiss: tuuens tñ offenisam tyb̃ii cesaris
eo ꝙ ꝯdãpnass sangͥnẽ ĩnocentẽ: quendẽ sͥ familiarẽ. pro
sui excusacione ad cestirem destinauit. Int̾ea cũ tyberius

Expanded text:
Pilatus nomen accepit. Herodes autem hominis illius ut audivit Pilatus nomen accepit. Herodes autem hominis illius ut audivit eam et Ierusalem potestatem et vicem suam tradidit. Qui cum peccuniam innumerabilem congregasset, nesciente Herode Romam adiit, infinitam peccuniam Tyberio imperatori obtulit et ab eo sibi dari quod ab Herode tenebat muneribus impetravit. Huiuse filium Dei faciens multos de Galileis seduxerat; quos cum in Garizim duxisset, ubi dixerat se adscensurum in celum, superveniens Pilatus ipsum cum omnibus occidit, timens, ne similiter Iudeos seduceret. Ob hoc facti sunt inimici, quia Herodes prescidebat Galileis; utraque causa potuit esse vera. Cum autem Pilatus Dominum Iudeis crucifigendum tradidisset, timens tamen offensam Tyberii Cesaris, eo quod condempnasset sanguinem innocentem, quendam sibi familiarem pro sui excusatione ad Cesarem destinavit. Interrea cum Tyberius
Abbreviated transcription (Latin):
ens lib̾ari ¶ Eũc temꝑis erat rome. filiꝰ regis fͣnͣcoꝵ quẽ
simłit̾ rex romanoꝵ muerat pro tͥbutis. huit pilatꝰ ad ioci¬
atuo. cũ se ab eo morib ⁊ indutria p̾celli ud̾et. eũ ĩidie sti
mulis agitatꝰ occidit. Set cñ zom ꝙͥ de eo t̾aciendũ eẽt. ĩqͥ¬
rerent dixerũt. hic si suꝑme̾it qui frem uectauit. obsidẽ
ingulauit: rei publice plurimũ utilis erit: ⁊ colla feroniũ
hostiũ ferox. ip̃e domabit. Dix̾ũt gͦ. ẽũ reꝰ mortis hẽatur:
in pontos mu̾lam cũ gentib illis. que nullũ pacũttur
iudicem. uidex p̾fitiatur. si forte eiꝰ nequicia ip̃oꝵ ꝯtuma
instiꝰ ad quos missus sit. ⁊ ꝙͫ pandula uite sue sin̾a tacite
rem ꝯsiderans. urt̃a sornare uoluit. ⁊ gentẽ neꝙͣ ip̃e neꝙͣ¬
minis ⁊ promissis suplicio. ⁊ p̾cio penitꝰ sb̾ugauit. Quia
gͥ tani dure gentis iuctor extitit. a pontos uũila pentiꝰ

Expanded text:
ens liberari. Tunc temporis erat Rome filius regis Francorum, quem ens liberari. Tunc temporis erat Rome filius regis Francorum, quem similiter Romam miserat pro tributis. Huic Pilatus associatur; cum se ab mulis agitatus occidit. Sed cum Romani, quid de eo faciendum esset, inquirerent, dixerunt: Hic si supervixerit, qui fratrem necavit, obsidem iugulavit, rei publice plurimum utilis erit et colla ferocium hostium ferox ipse domabit. Dixerunt ergo: Cum reus mortis habeatur, in Ponthos insulam gentibus illis, que nullum paciuntur iudicem, iudex preficiatur, si forte eius nequicia ipsorum inscius, ad quos missus sit, et quam patibula vite sue sententia, tacite rem considerans, vitam servare voluit, et gentem nequam ipse minis et promissis, supplicio et precio penitus subiugavit. Quia igitur tam dure gentis victor extitit, a Ponthos insula Poncius
Abbreviated transcription (Latin):
puellam noĩe pilam. fili̾a ciiuidẽ molendinarii noĩe atus.
carnalr̃ cognouit ⁊ de ea f̾iliũ gen̾quit ¶la aũ ex noĩe suo
⁊ uoĩe patris sui qui dicebatur atꝰ. unũ nomẽ ꝯposlut. ⁊ nal¬
to puero inposuit nom̃i pilatꝰ. Cũ aũ pilatꝰ tres ãnos hẽret.
ip̃m̃ pilatũ ad rege tnͣsiisit. hẽbat aũ zex filiũ de regiã ꝯuige
sua. qui fere pilato coetaneꝰ udebatin ¶Iga dũ ãnos distrecõ¬
nis attigisent: Depiꝰ luctamiue. pugna ⁊ fũda ad ĩuicẽ collu
loco pilato ĩ uẽrebatur strenuio ⁊ ĩ oĩ gn̾e c̾camĩs apcior
Ob hoc pilat̾ ũudie luore ꝯmotꝰ. ⁊ fellos colore stimulatꝰ.¬
uit. qui onĩs reũ ẽẽ mortis. unaninut̾ acclamau̾ũt. Rex aũ
ad se reu̾sus. ĩiquititẽ iniquitate noluit duplicare. Sec ipm̃
pro tͥbuto qd̾ ãuuatĩ debebat. romanis in obsidẽ nusit. tñ
uolens ĩnoxiꝰ eẽ ab occĩone filu. tũ a t̾buto romanoꝵ cupi¬

Expanded text:
puellam nomine Pilam, filiam cuiusdam molendinarii nomine Attus, carnaliter cognovit et de ea filium generavit. Pila autem ex nomine suo et nomine patris sui, qui dicebatur Atus, unum nomen conposuit et nato puero inposuit nomen Pilatus. Cum autem Pilatus tres annos haberet, ipsum Pila a rege ad regem transmisit. Habebat autem rex filium de regina coniuge sua, qui fere Pilato coetaneus videbatur. Isti dum annos discretionis attigissent, sepius luctamine pugno et funda ad invicem colludloco Pilato inveniebatur strenuor et in omni genere certaminis aptior. Ob hoc Pilatus invidie livore conmotus et felle doloris stimulatvit. Qui omnes reum esse mortis unanimiter acclamarunt. Rex autem ad se reversus iniquitatem iniquitate noluit dupplicare, sed ipsum pro tributo, quod annuatim debebat, Romanis in obsidem misit, tum volens innoxius esse ab occisione filii, tum a tributo Romano cupi
Abbreviated transcription (Latin):
sue fig᷑a. Cũq liutheũ pictori defferrem pingendũ doꝰ mͥ¬
obiuauit. ⁊ quo tend̾em requisiuit. Sui cũ uie clusam
nꝑiussemi. a me ꝑetut pannũ ⁊ ipm mͥ uen̾abili sua facie
reddidit inu̾gnitũ. ymaginis gͦ hniꝰ aspectũ. si doꝰ tius de¬
uote intuebitur. ꝯt̾ũiuo sãitatis bñficio pocietur. Cui il¬
le. Est ue huiꝰ ymago auro uł argento ꝯꝑabilis. Qui illa.
dam cesari ymagiẽm defferam ⁊ reu̾tar. Uenit gͥ uolusla¬
nus cũ u̾onica romam dixit q tyberio imꝑatori. Ihm̃ a
te diu desideratũ. pilatꝰ ⁊̃ idei ĩiuste morti tradiderũt
⁊ ꝑ ĩuidiam crucis ꝓatibulo affixerũt¶ Dei̾t gͥ mecũ ma¬
troua quedem. ip̃iꝰ ihũ ymaginẽ detorens quã si deuote pro

Expanded text:
sue figura. Cumque linteum pictori detraherem pingendum, domobviavit et, quo tenderem, requisivit. Cui cum vie causam apperuissem, a me peciit pannum et ipsum michi venerabili sua facie reddidit insignitum. Ymaginis ergo huius aspectum si dominus tuus devote intuebitur, continuo sanitatis beneficio pocietur. Cui ille: Estne huiusmodi ymago auro vel argento comparabilis? Cui illa: dam Cesari ymaginem deferam et revertar. Venit ergo Volusianus cum Veronica Romam. Dixitque Tyberio imperatori: Iesum a te diu desideratum Pilatus et Iudei iniuste morti tradiderunt et per invidiam cruci patibulo affixerunt. Venit mecum matrona quedam ipsius Iesu ymaginem deferens, quam si devote
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ab apłica sede ꝯmissa sic̃ ĩ publica p̾dicatione ꝓ dre̾a
quidẽ de ip̃qꝵ hetitoꝵ credentib p̾ce illoꝵ in duitꝰ ⁊ p̾cio in
eũ iter sułutaris propõti pro sequentem simestus iñsi¬
lut. In agnũ utiq hipus ferus in inttẽ in piũ ĩpim
furibũ dꝰ in mansuetũ. ĩ modestũ effrenis. ꝓfanus ĩ stm̃ p̾¬
hoste. set exibentem se protinꝰ hestiam ⁊ cessoris sustinetẽ.
ĩ pacienciã trutes utꝰ dimisit sꝑũ petente suꝑna. ĩ ip̃o lo¬
co passionis occisũ. Ip̃o quoq sat̾lego ꝑcussuras ĩ xͥ nuftrũ
geinas inculcante. ille uõ querula uoce miͦmurans. a suffe¬

Expanded text:
dicatione predixerat, quidam de ipsorum hereticorum credentibus, prece illorum inductus et pretio, in eum iter salutaris propositi prosequentem funestus insiliit. In agnum utique lupus, ferus in mitem, in pium impius, furibundus in mansuetum, in modestum effrenis, prophanus in sanctum prtentem ab hoste, sed exhibentem se protinus hostiam et cesoris sustinentem in patientia truces ictus dimisit, spiritu petente superna, in ipso loco passionis occisum. Ipso quoque sacrilego percussuras in Christi ministrum geminas inculcante, ille non querulosa voce murmurans, sed suffe
Abbreviated transcription (Latin):
fus. di orone sat̃aitem integra moꝵ recepit ¶brera dẽo¬
nib lengo tẽre młieres mattir ip̃e deieccis illis ql sastd at¬
guis uemitũ de corꝑib libquit. febres expili
ꝯsolidacõe snauit ¶ Quide nsuꝑ puer in taũ gͣnissimo s̃e
edele sedula corrosione norabat: luntis hi t̾ra unlub¬

Expanded text:
a demonibus longo tempore mulieres martir ipse, deiectis illis cum multo sanguinis vomitu de corporibus liberavit. Febres expulitconsolidatione sanavit. Quidam insuper puer ex casu gravissimo sic edax sedula corrosione vorabat, linitis huiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e mutitꝰ ssi. qui aliud c̾uo ꝙͦ credossło lupanar ueni. Eo no
padimoniũ. ⁊ tñ mutatꝰ egrediar: ꝓuditꝰ exibo. qui adułt itui.
tasse ambo de nece. Cũ ille dic̾et. Ego sũ uissus occidi. de abidlint
gi. Set pdam pudoris oꝑtani. si pudor querit᷑ mau sexꝰ. ai san¬
gius expostitur fideiuussorem nõ desldero. hẽo uñ soluam. In me
lata ẽ ista suĩa que pro me lata ẽTerte si p̾ciũe te fideuissorẽ
dedissem. ⁊ absente me tuũ censũ fẽnatori. adindicasset eadẽ
qui uie iudignam morte censeret. qͣnto maior ẽ capitis hꝰ u
fira. moriar ĩnocens. ne moriar nodens. uichil hic mediũ ẽ ho ͤ
Nut iea ero singĩs tui. aut martiruĩ inei. Si cito. redii qui me
Audet excludere Si moram feci quis iludeat ab iolue: plus legi¬
bus debẽo rea. nõ solũ fuge iee ꝓet ⁊ cedis aliene. ꝓuificuĩt inẽ¬
bra morti aue nõ suficiebant murrie. Et ui uͥgiẽ ruli̾s locꝰ qni

Expanded text:
tus sum, qui aliud cerno, quam credo? Ad lupanar veni, cerno vadimonium: et tamen mutatus egrediar, pudicus exibo, qui adulter intrtasse ambos de nece, cum ille diceret: Ego sum jussus occidi, te absolvit elegi, sed praedem pudoris optavi. Si pudor quaeritur, manet sexus: si sanguis exposcitur, fidejussorem non desidero, habeo unde dissolvam. In me lata ista sententia, quae pro me lata est. Certe si pecuniae te fidejussorem dedissem; et absente me, judex tuum censum feneratori adjudicasset; eademquis me indignam indigna morte censeret? Quanto major est capitis hujus usura! Moriar innocens, ne moriar nocens. Nihil hic medium est: hodie aut rea ero tui sanguinis, aut martyr mei. Si cito redii, quis me audet excludere? Si moram feci, quis audet absolvere? Plus legibus debeo, rea non solum fugae meae, sed etiam caedis alienae. Sufficiunt membra morti, quae non sufficiebant injuriae. Est i
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ atcrectatur tuũ ne paciaris inceaũ sacͥlegii qui nõ passus
rupit. Quã admod̾ uͥgo ꝯtremuit. qui plus tremens cecidit. ꝓet
illa uõ ĩmemor lectionis. Et damel inqͥ supliciũ susanue. spec¬
catuiꝰ aduen̾at. ⁊ quã ppłs dãpnau̾at. unꝰ absoluit. Potest ⁊ in

Expanded text:
ipsum attrectatur tuum; ne patiaris incestum sacrilegii, qui non passus ipsum attrectatur tuum; ne patiaris incestum sacrilegii, qui non passus rupit. Quemadmodum eum virgo tremuit, cui populus tremens cessit? Sed non illa immemor lectionis: Et Daniel, inquit, supplicium Susannae spectaturus advenerat: et quam populus damnavit, unus absolvit
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. nemio eam adult̾am indicabat. bñ successit exͣ. Nam si
illa que se ꝯmisit zeligioni. ⁊ rudorem seruanit ⁊ prĩam. forta
pudiciciam religioni p̾ferre uoliuss ꝑdita ꝑria ⁊̃ pudicicia¬
nec pudoris elegit ĩiuziam. Set xͥ recusauit. Existimare u¬
trũ adult̾are pot̾int. ore que nõ uocẽ adult̾auit. iam dudũ
uereꝯdebatur or̃o mea. ⁊ qiͣ adire gestoꝵ seriem cͥminosam
at explanare formidat¶ ¶audite aures uͥgiẽs dĩ. ducitur
Hãm lupanaria infamant castitatem. Sec castitas ⁊ loci abo¬
let infamiã ¶Iugens p̾culantiũ ꝯcurstis ad foruacẽ. Distite
martiqũ miracula. Sce uͥgiẽs dictite. locoꝵ nocabula. Clandi
tur iitus colũba. strepũt ancipitres foris. c̾cant singuli qui
p̾dam priꝰ inuada ¶Et illa manib in celũ elonatis. qt ad do¬
natura sua. Susãna ad supliciũ gemi fixit. ⁊ de adult̾is tͥũ pha¬
uit. aruit dext̾a. que templi tui dona molabat. Nũc templũ

Expanded text:
ciebat, nemo eam adulteram judicavit. Bene successit exemplum. Nam si illa quae se commisit religioni, et pudorem servavit et patriam; fortasspudicitiam religioni praeferre voluisset, perdita patria, etianec pudoris elegit injuriam, sed Christi recusavit. Aestimate utrum adulterare potuerit corpus, quae nec vocem adulteravit. 26. Jamdudum verecundatur oratio mea, et quasi adire gestorum seriem criminosam atque explanare formidat. Claudite aurem, virgines. Ducitur  Dei est: nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. 27. Fit ingens petulantium concursus ad fornicem. Discite martur intus columba, strepunt accipitres foris: certant singuli, quis praedam primus invadat. At illa manibus ad coelum levatis, quasi ad donatura sua. Susanna ad supplicium genu fixit, et de adulteris triumphavit : aruit dextera quae templi tui dona violavit : nunc templum
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ ilioq accipiente illuis capam et infirmas suꝵ z oneutẽ ilico
sauaiu ¶dem quoq nobilis uelem̃ti post modum corporis
corsione grauacus cedens et netueus erinde sibi mortis ĩmi¬
nere disdemien: captim ipãm ꝙͣ extunt conseruau̾at reu̾enter
fetit afferri. qͣ suo ap̃oita pectaton mox u̾men duo hutem ꝙͣdã
duo hñtem capita et pnoꝵ densitate iullosum euorunt plena
lilatione sẽcuta. ¶Euidam ⁊̃ muera tuto ĩmisso digito ĩ o
eiꝰ sueq lingne soluto lgamine bũficinm loquele concessit.
hec ⁊ alia płura dũ inueret dignatꝰ est ꝑ eum oꝑari. ¶ Herũ ꝯ

Expanded text:
loque accipiente ipsius cappam et in infirmo supponente loco sanavit. Idem quoque nobilis vehementi postmodum corporis torsione gravatus credens et metuens exinde sibi mortis imminere discrimen, cappam ipsam, quam ex tunc conservaverat reverenter fecit afferri, qua suo apposita pectori, mox vermen quendam duo habentem capita et pilorum densitate villosum evomuit, plena liberatione sequta. Cuidam etiam iuveni muto, immisso digito in os eius sueque lingue soluto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec et alia plura, dum viveret, dignatus est per eum Dominus operari.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei redolebant. pro hac quo mort̾em subire cupiens. hoc pͥn¬
cipalr̃ a dũo actentis ⁊ crebris suplicationib postulasse proba¬
tur: ꝙ nõ sin̾et eũ ex hac lute iugrare. nͥ sũpto ꝑro ip̃o calice

Expanded text:
fidei redolebant. Cuius fidei redolebant. Cuius cipaliter a Domino attentis et crebris supplicationibus postulasse probatur, quod non sineret eum ex hac luce migrare, nisi sumpto pro illa calice
Abbreviated transcription (Latin):
uot ꝰ parcitate ⁊ectrmxit ¶ ete u̾o ꝑ ocii desioiam hostib palt̾¬
et insidus. in uitificationib dñ ex̾cebatur assidue. ut eo
cirea licita toralr̃ occupato. locũ in ip̃o illictoa nõ he̾rent et
ne deputata quieti post dormicionẽ brenẽ decturrebat in¬
studies lectionũ. ⁊ sõꝑni tempꝰ ungiliis occupabat. Dies a̾
iuꝑendebat cõmodis aĩaꝵ. uel sedulꝰ ĩminẽdo p̾dicacionib
uel ꝯfessionũ audiencie mustendo. aut h̾eticoꝵ dogma pestiferũ
ualidis rõib ꝯfutando ¶In qͣuib sp̃alis dono grẽ noctitu claru¬
isse. Seuocione insuꝑ gratꝰ. hũilitate lenis obedientia placid̾
benignitate sliauis. pietate ꝯpaciens. paciencia ꝯstans. cari¬
date prestabilis. ⁊ in cũcus moꝵ matiritate ꝯpoitꝰ. alios prosu¬
sis uͥtptũ aromatib attͣhebat. Feruens quo amator fidei cultor
p̾cipuꝰ. ꝓpugnator ardencior. sic aĩo suo fidem inp̾sserat. ⁊ sic se

Expanded text:
 parcitate restrinxit. Ne vero per otii desidiam hostilibus pateret insidiis, in iustificationibus Domini exercebatur assidue, ut, eo circa licita totaliter occupato, locum in ipso illicita non haberent et ne deputata quieti, post dormitionem brevem decurrebat studiis lectionum et sompni tempus vigiliis occupabat. Dies autem impendebat comodis animarum, vel sedulis imminendo predicationibus, vel confessionum audientie insistendo aut hereticum dogma pestiferum validis rationibus confutando, in quibus specialis dono gratie noscitur claruisse. Devotione insuper gratus, humilitate lenis, obedientia placidus, benignitate suavis, pietate compatiens, patientia constans, caritate prestabilis et in cunctis morum maturitate compositus, alios profusis virtutum aromatibus attrahebat, fervens quoque amator fidei, cultor precipuus, propugnator ardentior, sic animo suo illam impresserat, sic se to
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ militem. faciet. ⁊ mea te uͥgiem. bñ ut cu uestieris. ego
meliꝰ exnar. ut me ꝑieqͥtor agnostat. Sume hĩtũ qm abshdit
feminan ¶⁊de qui ꝯsecret martirem. Indue cdamidẽ que oc¬
culder mẽbra uͥgnus seruet pudorem. uine pileũ qui degat
cͥnes abibdat ora. Solent erubest̾e qui lupanar ĩtraneriĩt.Sa¬
ue cũ egreisa fueris: ne respicias retro menior uxoris loch. que
natiami suam que inpuditos lic castis occłis asbexerit. anusit.

Expanded text:
verum militem faciet, mea te virginem. Bene tu vestieris, ego melius exuar, ut me persecutor agnoscat. Sume habitum, qui abscondat feminam: trade, qui consecret martyrem. Induere chlamidem quae occultet membra virginis, servetque pudorem. Sume pileum quod tegat crines, abscondat ora. Solent erubescere qui lupanar intraverint. Sane cum egressa fueris, ne respicias retro, memor uxoris Loth quae naturam suam, quia impudicos licet castis oculis respexit, amisit .
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃iorem. sm̃a ii. sina suꝑiore iittatur. Set post̾ior me no̾ tenet
ꝙͣ de mor̾re adult̾am re ddisse. Qnd expͤtatis : Suo ꝯtengerũt
⁊ amibo uiterũt. nec diuisii ẽ corona. pet addita. Ita stĩ mttres
¶yrãmꝰ aũ ꝙꝓ reꝑiri nõ posse exitimaret petunts. ut sponiore ditret
qui pro se ferretur. s ip̃ẽ fac̾et moram. Quid de duob p̾clari . Dẽ¬

Expanded text:
ia superiore mutatur. Si posterior me non tenet, re adulteram reddidisse. 33. Quid exspectatis? Duo contenderunt, et ambo vicerunt: nec divisa est corona, sed addita. Ita sancti martyres  quod reperiri non posse existimaret, petivit ut sponsorem daret, qui pro se feriretur, si ipse faceret moram. Quid de duobus praeclarius, ne
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a nobis ĩuidetur corona. Set nec uͥginis nom̃ agnostiaur.
nec uͥginitatis auctor negatur. Nsam ꝙͣadmodũ uͥgo. si m̾e¬
tricem colas. ꝙͣadmodũ uirgo si adult̾iũ diligas. Sadmodũ
u̾go si amorẽ petae Colerabiliꝰ ẽ mẽtem uͥgiem. ꝙ cor nẽ hẽre.
utrũq bonũ si liceat. saltẽ ⁊ si nõ hom̃i caste. Sec deo simꝰ. Et¬

Expanded text:
altera in nobis invidetur corona. Sed nec virginis nomen agnoscitur, altera in nobis invidetur corona. Sed nec virginis nomen agnoscitur, ubi virginitatis auctor negatur. Nam quemadmodum virgo, si meretricem colas: quemadmodum virgo, si adulteros diligas, quemadmodum virgo, si amorem petas? Tolerabilius est mentem virginem quam carnem habere. Utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
su plus desid̾tur: duob stimilis cupiditatũ amoris ⁊ cogͥtio¬
nis̃. dũ ⁊ nichil occurrit. ꝙ minꝰ pliceat. ⁊ plus putatur eẽ qd̾
placeat. qd̾ nõ uidex octulꝰ explorass. Set aĩus amator exop¬
tat ¶Etaq uͥgo stã dĩ ne diuciꝰ asererentur pociendi. spe cupidi¬
tatis integritatẽ. pudoris professa sic restͥnxit. improbor fa
amm̃ ad uͥtutem ꝑauit. tam religiosa ut mortẽ nõ tim̾et. tã
dies. maxinia oĩũ expectacio produatur puella duplicit᷑
proffessa. c̾tamẽ castitatis ⁊ religionis Set ubi inderũt ꝯstã¬
ciam professionis. metũ pudoris. ꝑatam ad cruciatꝰ. erube¬
stentem ad apectꝰ. excogitare ceꝑũt ꝙͣndmodũ spẽ castiastis
religionẽ tollerent. ut cũ id abstulissent qd̾ erat ampliꝰ. eciam
id eriperent qd̾ delinqueret. ⁊ sacͥaicare uͥgiem aut lupanari
puella ñquo de religione ambig̾et. Set quo de pudore trepi¬
daret ip̃a seꝯ inꝙͥ. Quid aginꝰ hodie: Aut martu. aut uirgo

Expanded text:
us desideratur, duobus stimulis cupiditatum, amoris et cognitionis: dum et nihil occurrit quod minus placeat, et plus putatur esse quod placeat, quod non judex oculus explorat, sed animus amator exoptat. Itaque sancta virgo, ne diutius alerentur potiendi spe cupiditates, integritatem 168 pudoris professa, sic restinxit improborum fanimum ad virtutem paravit: tam religiosa, ut mortem non timeret: tam dies. Maxima omnium exspectatio. Producitur puella, duplex professa certamen, et castitatis, et religionis. Sed ubi viderunt constantiam professionis, metum pudoris, paratam ad cruciatus, erubescentem ad aspectus, excogitare coeperunt quemadmodum specie castitatis religionem tollerent; ut cum id abstulissent quod erat amplius, etiam id eriperent quod reliquerant. Aut sacrificare virginem, aut lupanari puella non quod de religione ambigeret; sed de pudore trepidaret, ipsa secum: Quid agimus? Hodie aut martyr, aut virgo:
Abbreviated transcription (Latin):
ut a tanta crudelitatis insania. quiest̾e oeberet ad¬
monuit. Qui refectꝰ recedens. nchil ult̾iꝰ repet̾e a
rustico p̾sũꝑsit que ur di nõ rangendo. Net resꝑi¬
erat. panes u̾o pene om̃s ꝯsũꝑti fuerant. ut nõ
¶ Euq eos uen̾abilis pr̃ ꝯt̾statos t̾nereti eoꝵ ꝓual¬
lanimitatẽ studuit. modesta ĩcrepatione corrig̾e
⁊ rursũ promissione sb̾leuare dicens. Quare de
S die crastina hñdanter hẽbitie ¶eq̃nti au̾ die dutẽ¬
ti farme modii: añ fores celle in saccis ĩuenti st̃ qͦs

Expanded text:
ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respierat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non ue eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cel
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Longobardi ihitur tomano ĩꝑio płi¬
mũ molesti erant. licet fidẽ xp̃i recepis¬
sent. Post h aũt ꝑipinus princeps ma¬
ior regie domus francoꝵ deffunttus est.
¶ui successit karolus filius eiꝰ qͥ tutides
appellabatur . M. in multas inttorias faci¬
ens reliꝙ̃t duos filios eiusdẽ anle regie
culi pompa tassinensis mõnachus ẽ estc̃s
Sed cũ childricus rex eẽt ĩ utilis ⁊ temissus
consuliit. pipinꝰ zatharia papam an ille
deberet ẽẽ rex qui solo noĩe regio erat con¬
tentus. Cui papa rrndit illũ debere regẽ
uotari. Nͣ bene rẽ publicã gereret.¶Que
Rnsione franti aĩmati childricũ ĩ mona¬
cirta ãnos dm̃ dt xl. uerũ cũ eiftulphus
reꝵ songobardoꝵ eccam iomana suis pos¬
seslionib ⁊ domino spolisssent ste phanus
papa qui zacharie slsccebat᷑ adpipanũ
regem ftancie contra longobardos auxi¬
liũ petiturus accessit pipinus aũt copio¬
sũ cõgͥgans ex̃citũ ĩ ytaliam uenit .⁊ al¬

Expanded text:
 Longobardi igitur Romano imperio plurimum molesti erant, licet fidem Christi recepissent. Post hoc autem Pippinus princeps, maior regie domus Francorum, defunctus est, cui successit Karolus, filius eius, qui Cutides appellatur. Qui multas victorias faciens reliquit duos filios, eiusdem aule regie culi pompa Cassinensis monachus est Childericus rex esset inutilis et remissus, consuluit Pippinus Zachariam papam, an ille deberet esse rex, qui solo regio nomine erat contentus. Cui papa respondit illum debere regem vocari, qui bene rem publicam gereret. Qua responsione Franci animati in mona. Verum cum Aistulphus rex Longobardorum ecclesiam Romanam suis possessionibus et dominio spoliasset, Stephanus papa, qui Zacharie successerat, ad Pippinum regem Francie contra Longobardos auxilium petiturus accessit. Pippinus autem copiosum congregans exercitum in Italiam Ai
Abbreviated transcription (Latin):
rex mortuꝰ finss cuida scõ inro ĩ uisione
monstratũ est ꝙ eĩa enĩs adiudiciũ tap¬
angeli iam ad penas carpe eam uellent
affuit bt̃s dyonisius et enis ĩ t̾uentu lib̾a¬
tus est. et penã euasit forte .n. eiꝰ aĩa
adcorpus rediit. ⁊ ibi penstenciã ergit.
¶ Coldoneꝰ rex corpus sci dyonisii mi¬
m̾is religiose discohopiens os brachii
eius fregit et cupide rapuit qui moy

Expanded text:
rex fuisset, cuidam sancto viro in visione monstratum est, quod anima eius ad iudicium rapangeli iam ad penas rapere eam vellent, affuit beatus Dyonisius› et eius interventu liberatus est et penam evasit; forte eius anima ad corpus rediit et ibi penitenciam egit. Childericus rex corpus sancti Dyonisii minus religiose discooperiens os brachii eius fregit et cupide rapuit, qui mox
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis et fulminib ⁊ tẽpestatib fc̃e sunt
quantas ulła menuuit hõim antiquitas¬
.lapides em̃ ad quͣtitatẽ onoꝵ qͣdrã guli¬
mixti cũ pluma de celo taidentes arbo¬
res nineas et segetes destruxerũt ⁊ mul¬
tos hoĩes occiderũt. Corm que ⁊ ꝙͣ plu¬
res anes ꝑ aeda ĩ hac tẽpestate nolantes
uisi sũt carbones uiuos ĩ tostro portare
⁊ domos ĩ cend̾e. cõtra romanã ecc̃a sẽp
tyramdẽ hẽricus exercuit. Et i̾o eo sor
sarone adhesit. et eũ aquis gcauis in
rege alarsme coronari fetit. So tp̃r
fre sc̃e ultra mate ꝑgerẽt cõstantino¬
legatos ad philipũ regem frantoꝵ mi¬
sit ut tertam albigẽtũ ĩ ustderet et he¬
ticos deleret. Mmn om̃es capiens cõ¬

Expanded text:
itruis et fulminibus et tempestatibus facte sunt, quantas nulla memorat hominum antiquitas. Lapides vero ad quantitatem ovorum quadranguli cum pluvia de celo cadentes, arbores et vineas et segetes destruxerunt et multos homines occiderunt. Corvi quoque et quam plures aves per aera in hac tempestate volantes visi sunt carbones vivos in rostro portare et domos incendere. Circa Romanam Ecclesiam semper tyrannidem Henricus exercuit. Et ideo eo morSaxonie adhesit et eum Aquisgrani in regem Alamannie coronari fecit. De captiTerre Sancte ultra mare pergerent, Constantinolegatos ad Philippum regem Francorum misit, ut terram Albingensium invaderet et hereticos deleret; qui omnes capiens con
Abbreviated transcription (Latin):
gia ¶ Eatolus ut refert turpinꝰ archi
in longitudine possidebat. harba no palmũ
unũ erat. frons uniꝰ pedis. Militem anna
scidebat. Quatuor fertaturas equoꝵ simł
tacile manibus extendebat. Militẽ atma¬
tum rectũ ftantẽ suꝑ manũ suam sterfi
uss ad capud suũ sola mami nelocit᷑ elens¬
bat. Le porem ĩtegrum ant duas gallinas
nel anc̾em edebat. Modicũ uinũ ⁊ lĩphatũ
bibebat. Cã partus ĩbibendo erat qd semꝑ

Expanded text:
at. Karolus, ut refert Turpinus archiin longitudine possidebat, barba vero palmum unum; frons erat unus pedis. Militem armatscindebat, ferraturas equorum faciliter manibus extendebat, militem armatum rectum stantem super manum suam a terra usque ad caput suum sola manu velociter elevabat. Leporem integrum aut duos gallinas aut anserem edebat, modicum vinum et limphatum bibebat et tam parcus in bibendo erat, quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ baptizar deberet. ⁊ iam unũ pedem ĩ laua¬
cro intinxiss alt̾ũ retrahens ĩterrogant uͥ
nã plures maioꝵ suoꝵ ẽent in ĩfetuo an ĩꝑa¬
dyio. Et andiens plures eẽ ĩmferuo ĩtĩctũ
pede retrahens santtiꝰ ẽ in ꝙͣt plures ꝙͣ
panciores sequi. Et ita ludificatꝰ ademo¬
ne ꝓmittente ei ꝙ tercia die ab hĩc ĩ tompa¬
bilia bona sibi daret. ip̃e quarta die subit̾a
. eb̾ua morte piit. ¶ In campania ytalie
frumentũ et ordeũ ⁊ leguim̃a iuftar plune
decelo tecidisse referũtur. ¶ Per idẽ tp̃c
cũ corpus sc̃i benedc̃i demonte cassino ad
monast̾iũ floriatẽce et corpus sc̃e scolasti¬
ce sororis eius apud ceromãnas fuiss taͣs¬
latũ karolus magnꝰ mõachus cassinẽsis
corpus scĩ benedc̃ ad castrũ cassinũ traus¬
ferte uolebut. S miracłis a deo ostensis
⁊ francie resictentib ꝓibitus fuit. ¶ Bo

Expanded text:
cum baptizari deberet et iam unum pedem in lavacro contigisset, alterum retrahens interrogavit vir, nam plures maiorum suorum essent in inferno ‹an in paradiso, et audiens plures esse in inferno›, intinctum pedem retrahens: »Sanctius est«, inquit, »plures quam pauciores sequi«, et ita ludificatus a demone promittente ei, quod tercia die abhinc incomparabilia bona daret, ipse IV. die subita et eterna morte periit. In Campania Italie frumentum et ordeum et legumina ad instar pluvie de celo cecidisse referuntur. Per idem tempus, cum corpus sancti Beriacense et corpus sancte Scolastice, sororis ipsius, apud Cenomannas fuisset translatum, Karolus magnus, monachus Cassinensis, corpus sancti Benedicti ad castrum Cassinum transferre volebat, sed miraculis a deo ostensis et Francis resistentibus prohibitus fuit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatores uocati sunt. ħ aũt detanto ĩpatore
ualde fuit mitabile qma nulla filiaꝗ suarũ
qmͣ diu mxit. noluit con iugio copulare dicebat
.n. se eaꝵ concuberino catere nõ posse ¶ Et ut
alchiminꝰ eis magister de eo scribit lic alies
felix eẽt ĩ adu̾se fortune malignitatẽ exꝑtꝰ
est satis de claraus quid suꝑ ħ dicere uelset.
Q tñ ĩꝑsitor ita dissmilauit at si de eo nulla
suspicio hr̃etur. ¶ mͣ uis dehoc multus ẜmo
fieret. Uñ ⁊ quocũq ibat semꝑ eas secũ duce¬

Expanded text:
atores vocati sunt. Hoc autem de tanto imperatore valde fuit mirabile, quia nullam filiarum suarum, quamdiu vixit, voluit coniugio copulare; dicebat enim se earum contubernio carere non posse, ut Alcuinus, eins magister, de eo describit, licet alias felix esset, in hoc adverse fortune malignitatem expertus est, satis declarans, quod super hoc dicere vellet, quod tamen imperator ita dissimulavit ac si de eo nulla suspicio haberetur, quamvis de hoc multus sermo fieret. / Unde et quocumque ibat, semper eas secum duce
Abbreviated transcription (Latin):
dyolam in cendit. Die u̾o penthecostes cũ
imꝑator ĩpuma ecc̃a secus urbem corona¬
refur admissã tam grania tomtrua fulgu¬
canebat et secretariꝰ ĩ ꝑatoris cũ aliis di
xerũt seint̾ missaꝵ sollemꝑnia indisse scr̃a
ambrosiũ ĩꝑatotẽ ꝯminãtẽ. huiꝰ coradi¬

Expanded text:
diolani incendit; die vero Pentecostes cum imperator in parva ecclesia secus urbem coronaretur ad missam, tam gravia fuerunt tonitcanebat, et secretarius imperatoris, cum aliis tribus, dixerunt se inter missarum solemnia vidisse sanctum Ambrosium imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
et octo. infra qd tp̃t theotoniti qͥ apd̾ tus¬
culanũ ꝓ ĩ patore morabantur tomanos
apud mortẽ pontũ ĩuadũt et tot a nona
us ad nesꝑas occiderũt ut nĩꝙͣ exrois¬
trahi fecit curtasmẽ destinanit. Wͦ mul¬
pulti sũt. ⁊ hñt hoc epitaphiũ mille fũit¬
decẽ decies et sexdecies quos sem ¶ Im¬

Expanded text:
fra quod tempus Theothonici, qui apud Tusculanum pro imperatore morabantur, Rome apud Montem Portum invadunt, et tot a nona usque ad vesperas occiderunt, ut numquam ex Romatrahi fecit, et Cartaginem destinavit. Quorum mulpulti sunt, et habent hoc epithafium: Mille decem decies et sex decies quoque seni.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt. senas hñtes alas. sex pedes. duos
dentes lapidib diiores ut castroꝵ acies
turmatĩ uolantes diuini itiueris quatuor
ant qͥnq milit extendentes oĩa nrridia
ĩ herbis et arbotib uastantes. Q us¬
dẽ flatu uentoꝵ ĩ profidũ matis de¬
merse suĩs sed estu occeam ad lictus tec¬
te exputredine sua aerẽ cocrũperunt.
uñ mortalitas maximua ⁊ fames ꝓua¬
lida est secuta. ita ut fere f̾cia pars ho¬

Expanded text:
ruerunt senas habentes alas, sex pedes, duos dentes lapidibus duriores, ut castrorum acies turmatim volantes, spacium diurni itineris tribus aut quatuor miliaribus extendentes, omnia viridia in herbis et arboribus devastantes. Qus flatu ventorum in profundum maris dimersa est, sed estu occeani ad litus reiecta ex putredine sua aerem infecit; unde mortalitas maxima et fames prevalida est secuta, ita quod fere tercia pars ho
Abbreviated transcription (Latin):
¶Defũcto adriano les ĩ romanã sedem
sublimatus est ur ꝑ oĩa ren̾endus. Emꝰ
subluuatõe ꝓpinqu adriam egre ferẽtes
cũ letonias maiores ageret contra eũ ppło
ꝯtitato ei otulos eruerũt ⁊ liuguã p̾ciderũt
sed dens miraculose lingnã sibi ⁊ msũ resti¬
tuit. Qui dũ ad karolũ ꝯfugiss ip̃e eũ ĩ
sede sua collocauit ⁊ reos puniuit. Romau
politano imo õim cõsensu ĩp̃atorias landes.¬
Rarolo acclamãt. eũq ꝑmanũ leonis in¬
ꝑatorẽ corouat celatem ⁊ angustũ applãt.¬
¶ Post constantinũ. n magnũ ĩꝑialis sedes
li ꝙͥt. ⁊ aꝑud ꝑtedc̃am nrbe sedẽ sibi ordĩauit.
Uerũptã pp̃ digintatẽ ĩꝑatores romam tũ¬
cupati sũt us ad ilłud tp̃s quo romanũ ĩ ꝓnũ

Expanded text:
Defuncto Adriano Leo in Romanam sedem sublimatus est, vir per omnia reverendus, cuius sublimacionem propinqui Adriani egre ferentes, dum letanias maiores ageret, contra eum populo concitato ei oculos eruerunt et linguam prescidunt. Sed deus miraculose sibi linguam et visum restituit. Qui dum ad Karolum confugisset, ipse eum in sede sua collocavit et reos punivit. Romani politano uno omnium consensu imper manus Leonis imperatorem coronant cesarem et augustum. Post Constantinum Magnum imperialis sedes liquit et apud predictam urbem sedem sibi ordinavit. Verumtamen dignitate imperatores Romani nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ obsedit et ibi desid̾iũ capiens cũ uxore et
filiis et principib ad gallias ĩ exilis̃ msit.
⁊ omia inta ecc̃e que longobardi abstulerant
sibi reftituit. Erant tñt ĩ exertitu katoli ami¬
tus et ameli st renuissimi milites xp̃i quoꝵ
lougobardos karolus suꝑant cetideriuit
Et ħ terminatũ ẽ regitũ lorgobardoꝵ.
Cam deinceps illum regem hẽbant ꝙ̃ cesares
sibi dabant. ¶ Ptoficiscente karolo iomã ppͣ
uit ã qua synodo ppͣ is eligendi pontificẽ
romanũ et ordinandi apłicã sedera karoło

Expanded text:
r obsedit et ibi Desiderium capiens cum uxore et r obsedit et ibi Desiderium capiens cum uxore et filiis et principibus ad Gallias in exilium misit et omnia iura ecclesie, que Longobardi abstulerant, sibi restituit. Erant tunc in exercitu Karoli Amicus et Amelius, strennuissimi milites Christi, Longobardos Karolus superavit, ceciderunt. Et hinc terminatum est regnum Longobardorum, nam deinceps illum regem habebant, quem cesares sibi dabant. Proficiscente Karolo Romam papa vit, in qua synodo papa ius eligendi pontificem Romanum et ordinandi apostolicam sedem Karolo