comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ non dispares numero nec disgrege
uenustate: eruditionis etiam dignita¬
te. paucis astantium conferende. In
penetralib quoq uirginis secretis
sanctiorib aluinate. Quo ne odio qui¬
b delitiis ac ꝓrsus enerͣuui mollitudi¬
ne sẏdalis curie transeunt: Ioialis
iugoris maiestate pceuse. Hie ttitoni-¬
da. At qͣui ait uirgines quas fronesis
educauit suꝑum incessabilit̾ pectoꝵ ar¬
chana tenuert̃. nec fuit ur̃m quisquã
qui ñ illis uoluntatis abdite int̃pre¬
tam̃ta cõmiserit. Deniq exbis quã¬
plures antestitiã ꝓfesse diiii. ac
ꝑ illas nefas interris scĩs liberare nu¬
minib certe lȩtare pͥenitꝰ ab nega¬
tum. uerum transacte uirgines. eru¬
ditionis caste prestitere miracula.
hec familiaritatis ur̃e p̃ferũt do¬
cumenta. Nam int̾ dunna hunianaq
adiscidia sole semꝑ int uinxere colloquia.
has gͥ ingressas agnoscetis ꝓbabitisq diui.¬

Expanded text:
non dispares numero nec disgregae uenustate, eruditionis etiam dignitate paucis adstantium conferendae, in penetralibus quoque uirginis secretis sanctioribus alumnatae, quone odio quibusque deliciis ac prorsus enerui mollitudine sideralis curiae transeantur, Iouialisigoris maiestate percense'. 893 hic Tritonida 'atquin' ait 'virgines, quas Phronesis educavit, superum incessabiliter pectorum arcana tenuerunt, nec fuit vestrum quisquam, qui non illis voluntatis abditae interpretamenta commiserit. denique ex his quamplures antistitia professae divum, ac ni per illas nefas in terris sanctis libare numinibus, certe litare penitus abnegatum. verum transactae virgines eruditionis cascae praestitere miracula, hae familiaritatis vestrae praeferunt documenta; nam inter divina humanaque discidia solae semper interiunxere colloquia. has igitur ingressas agnoscetis probabitisque, divi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussionale. tensile. inflatile. ꝑcussona
metallico rigore ꝑcusse. reddunt cum su-¬
auitate tumitum. Tensilia sunt corda-¬
rum fila. sub arte religata. que a modi-¬
co plectro ꝑcussa mulcent aures delecta-
diũsarum. Inflatilia sunt que spũ re-¬
flante completa in sonum uocis animã-¬
tur. ut sunt tube. calami. organa. pan¬

Expanded text:
cussionale, Tensibile, Inflatile. Percussiometallico rigore percussa, reddunt cum suavitate tinnitum. Tensibilia sunt chordarum fila, sub arte religata, quae amodo plectro percussa mulcent aurium delectabdiversarum. Inflatilia sunt quae spiritu reflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, organa, pan
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cantũ stupide tẏgridis ira ruit.
Quo fertur rabidas ꝑdomuisse feras.
Quo uidit rigidas glandib ire comas.

Expanded text:
quo cantu stupidae tigridis ira ruit; quo fertur rabidas perdomuisse feras; quo uidit rigidas glandibus ire comas
Abbreviated transcription (Latin):
numerus heroum crinitorum q sapienti-¬
um. Qui onmec modulatione quidem leni
paruaq uoce qualibet dulcedine murmu¬
rantes. Sed alii laudes deorum ymnos qͣ
quam plurimi. alii musicos tonos quos¬
dam ꝑ medium agrestes canoriq semidi.
Quorum hyrcipedem p̾andora siluanum
arundinis enodas fistula sibilatrix. ru¬
restris tẏbia faimum decuerunt. Herũ
sequens heroum pͣreclue enituit admi-¬
ratione conuentꝰ. Nam orphẽ. amphyon.
arionq doctissimi. aurata om̃s testudi¬
ne consonantes flexanimum pariter

Expanded text:
numerus heroum crinitorumque sapientum, qui omnes modulatione quidem leni parvaque voce qualibet dulcedine murmurantes, sed alii laudes deorum hymnosque quamplurimi, alii musicos tonos, quosdam agrestes canorique semidei, quorum hircipedem pandura, Silvanum harundinis enodis fistulas sibilatrix, rurestris Faunum tibia decuerunt. verum sequens heroum praeclui enituit admiratione conventus; nam Orpheus, Amphion Arionque doctissimi aurata omnes testudine consonantes flexanimum pariter
Abbreviated transcription (Latin):
dulge .i. ignosce lectitans. sepe legens.
In hoc ultimo uersu uidet᷑ qđ non mi-¬
nor martianꝰ ad patrem. sicut in qui-¬
bdam martiani libris habet᷑. sed seni-¬
or martianꝰ ad umorem .i. ad filium
loquit᷑. cum dicit. Secute nugis. nate
ignosce LECTITANS.

Expanded text:
nosce, indulge, lectitans, saepe legens. In hoc ultimo versu videtur, quod non minor Martianus ad patrem, sicut in quibusdam Martiani libris habetur, sed senior Martianus ad juniorem, id est, ad filium, loquitur, cum dicit: Secute, nugis, nate ignosce lectitans.
Abbreviated transcription (Latin):
mine appellant᷑. Garrire. inhoneste pro¬
nunciare. agresti .i. rustico. Plasmate. fig¬
mento. finxit sub ipsa satẏra .i. simu¬
lauit. Cruda. noua. uł indocta. Ac ipsa
sub satyra inquit. Nauci. uili. Rupta. ira¬
ta. conscientia sub sua. Turgens inflata.
cum. hoc dix̃ satyra. Clamide. ꝓ omni
ornata ipsa. ut q ueluti tanꝗͣ e martis
curia ex ariopago. uͥ erat curia phyloso¬
ninos. ualidos. blaterat᷑ .i. latratꝰ. Pen¬

Expanded text:
mine appellatur. Garrire, inhoneste promine appellatur. Garrire, inhoneste pronuntiare, agresti, rustico, plasmate, figmento, finxit, scilicet ipsa satyra, id est, simulavit, cruda, nova vel indocta, hac ipsa, scilicet satyra, inquit, nauci, vili, rupta, irata conscientia sua, turgensque, inflata, cum hoc dixit satyra, chlamyde pro omni ornata ipsa, utque, veluti, tanquam, e Martis curia, ex Areopago, ubi erat curia Philosoninos, validos, blateratus. . .
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃ales. Creagris uł agrestib uł ingenio¬
sis. Creaager duob modis intelligitur.
Aut enim abeo quod est creos. ⁊ agros
ticis atticis. aut acutis. ut talis sensus
sit. Dum nitit᷑ .i. dum conat᷑ satyra do¬
cere grecos in artib. que uix a rusticis
atticis recipiunt᷑. uł certe que uł ab acu¬
tis acticis approbant᷑. Amicas .i. familiares.
Ideoq miscillum fam̃ dr̃. Partim nanq
ueritatem artium exponit. partim fabu-¬
mul ⁊ falsa aggregans. fandis. pronun¬
ciandis ueris artib falsas fabulas. farci¬
nat. implet. ĩmiscuit. mixtĩ enarrauit.
res. Nam circulus neq mitium neq finẽ
ħt. Sic ⁊ artes ꝓpt̾ difficultatẽ cyclice
uocant᷑. q ꝑfecte ⁊ consũmate uix im¬
quam capunt᷑. Nullus enim ad earum
ait. ꝑ artium cantortoma assecutꝰ fue
rat .i. ꝑfectam artium ꝑceptionẽ. Alit̃.
Cycdice discipline dñr. qr in similitudi-¬
nem uirtutis in semet ipsas redeunt.
Ideoq om̃is ars ⁊ disciplina uirtutis no¬

Expanded text:
liberales, creagris, vel agrestibus vel ingeniosis. Creager duobus modis intelligitur; aut enim ab eo, quod est creos, κριὸς, eticis, rusticis, aut acutis, ut talis sensus sit: dum nititur, id est, dum conatur satyra docere Graecos in artibus, quae vix a rusticis atticis reciperentur; vel certe quae vix ab acutis atticis approbantur, amicas, id est familiares. ideoque Miscillum famen dicitur, partim quod veritatem artium exponit, partim fabumulans vel coadunans, fandis, pronuntiandis veris artibus falsas fabulas tacenda farcinat, implet, immiscuit, mixtum enarravi, res; nam circulare neque initium, neque finem habet: sic et artes propter difficultatem cyclicae vocantur, quod perfectae et consummatae vix unquam capiuntur, nullus enim ad earum ait: Per artium catorthoma assecutus fuerat, id est, perfectam artium perceptionem. Aliter cyclicae disciplinae dicuntur, quod in similitudinem virtutis in semetipsas redeunt, ideoque omnis ars et disciplina virtutis no
Abbreviated transcription (Latin):
Beata aliiniiii urbs elissẽ quem uidit.
Iugariorum murtidã uiciniam.
Paruo obsidem. iux q resꝑsum lucro
Didtantem cura sõnolentum lucib.
Ob hoc creata pegaseum gurgitem.
Decenͣte quando possẽ haurire poculo.
Testem gͦ nr̃m quem uet̾num predidit.
Secite nugis nate ignosce lectitans.
Iabes senilem martiane. sub̃ o fili
fabulam sub̃ finitam. Iambicũ senari¬
um. trimetrum. Epylogus ẽ martiani
patris ad martianum filiũ. Senilem.
antiquam. anilem. delirantẽ. anꝰ enĩ
delire sunt pͣsenectute. Miscillo. uario.
mixto famine fabulis. carmine hysto¬
ria. Miscillum ẽ fam̃ mixta fabula ex
u̾o ⁊ falso. Quam sub̃ fabulã lusit sa¬
tẏra .i. ludendo composuit lucernis. uł
cum lucernis. uł ad lucernas. qr nocte
lucubrauerat. Pelasgos .i. grecos. nitit᷑¬

Expanded text:
beata alumnum urbs Elissae quem uidit, iugariorum murcidam uiciniam paruo obsidentem uixque respersum lucro, nictantem cura somnolentum lucibus — >ab hoc creatum Pegaseum gurgitem decente quando possem haurire poculo?» Testem ergo nostrum quae ueternum prodidit secute, nugis, nate, ignosce lectitans.abes senilem Martiane, scilicet o fili, fabulam, scilicet finitam; iambicum senarium trimetron. Epilogus est Martiani patris ad Martianum filium suum. Senilem, antiquam, anilem, delirantem, anus enim delirae sunt prae senectute. Miscillo, vario, mixto famine, fabilis carmine, historia, miscillum famen, mixta fabula ex vero et falso, quam, scilicet fabulam, lucit satyra, id est, ludendo composuit, lucernis, vel cum lucernis et ad lucernas, quod nocte lucubraverat. Pelasgos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
una parsẽ .i. honorabili. ꝓconsulari
culmmi .i. in culmmne. ꝓ consulari.
Significat enim illm tunc ꝓconsulẽ
cartaginis fuisse. qñ hunc librũ scrip¬
sit. Dantem scͥbentem suas fabulas. Ip
pose loquit᷑. Bombo ẽ sono. hinc bom¬
b soñ dr̃. flosculo. suꝑfluo. fabularũ
uł pulcͥtudinẽ locutionis. Decertum.
pro decertatum .i. luctatorem. falce.
falcem gestat. Iam canescente .i. senes¬
cente rota. etate uideł sua. Saturnus
quippe ds temporũ senex depingit᷑. Sic
⁊ iste senex erat. qͣndo hos scͥpsit libros.
Et ideo dic̃. iam canescente rota etatis
sue. Beata urbs .i. cartago elyse.i. dy¬
donis. Quem sub martianum udit a-¬
lumnũ. uiuenem uł nutͥtum. Iugari-¬
orum. de iuigaria ꝓuintia. africe oriũ¬

Expanded text:
una pars est, id est, honorabili, proconsulari culmini, id est in culmine proconsulari: significat enim, tunc illum proconsulem Carthaginis fuisse, quando hunc librum scripsit; dantem, scribentem suas fabulas, ipspose loquuntur, bombo est sono, hinc bombus sonus dicitur, flosculo, superfluo fabularum, vel pulchritudinem locutionis, decertum pro decertatum, id est luctatorem, falce falcem gestat, jam canescente, id est, senescente rota, id est aetate sua. Saturnus quippe deus temporum senex depingitur; sic et iste senex erat, quando hos scripsit libros, et ideo dicit, jam canescente rota aetatis suae. Beata urbs, id est, Carthago, Elisae, Didonis, quem, scilicet Martianum, vidit alumnum, juvenem et nutritum, Lugariorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes: stationes faciunt uesꝑtinas. Quas
etiam scdđas dicunt. qui suꝑiores pri¬
mas ẽẽ dixerunt. Consecutꝰ autem
radius intra .xii. partes eas oppͥmit
n oͣccultat. S cursus lũisitatem alti¬
udinisq causas consistendi retrogra¬
dandiq atq incedendi omnib supra-
dictis importat. radius solis affulgens.
Qui eas ꝑcutiens. aut in sublime attol¬

Expanded text:
tes stationes faciunt vespertinas, quas tes stationes faciunt vespertinas, quas etiam secundas dicunt, qui superiores primas esse dixerunt. consecutus autem radius intra XII partes eos opprimit et occultat. sed cursus diversitatem altitudinisque, causas consistendi retrogradiendique atque incedendi omnibus supra dictis importat radius Solis affulgens, qui eos percutiens aut in sublime
Abbreviated transcription (Latin):
henonis autem hoc est saturni.pre¬
latius om̃ib sydus. modico nmꝰ annis
.xxx. circłm siuim ꝑ longitudinem cir-¬
cumcurrit. In latitudine uͦ trib tan¬
tum aut etiam duab partib ꝑuaga¬
tur. Altitudo quidem huiꝰ circuli in scor¬
pionis signo grandescit. Uerum absis
ipsius in libre.xxi. portione. Ortus aũ¬
tam ei quam duob inferiorib sunt
similes. cum ultra partes .xii. eos matu¬
tini radius p̾resserit solis. Tunc quip¬
pe matutinum ortum facere ꝑhibent᷑.¬
ꝑhibentur
Occasum autem. cum sole dimerso re¬
mote tot partib poterunt apparere.
cum sole uitra orizontem demergente:
de orientis facie clarum planete nascen¬
tis sẏdus cͥimnergit. Occultationes uͦ eoꝵ
funt: cum radio consequente ꝓprii lu¬
minis iubratum amittunt. Deniq a
partib .cxx. stationes matutinas effi¬
ciunt. moxq in contͣrio in .clxxx. par¬
tib exortus faciunt uesꝑtinos. Itemq
in alio latere in.c.xx. partib incinan¬

Expanded text:
enonis autem, hoc est Saturni, praelatius omnibus sidus modico minus annis XXX circulum suum per longitudinem circumcurrit, in latitudine uero tribus tantum aut etiam duabus partibus peruagatur. Altitudo quidem huius circuli in Scorpionis signo grandescit, uerum absis ipsius in Librae uicesima portione. Ortus tam ei quam duobus inferioribus sunt similes, cum ultra XII partes eos matutini radius non presserit Solis; tunc quippe matutinum ortum facere perhibentur, occasmotae tot‹idem› partibus poterunt apparere. cum Sole intra horizontem demergente de orientis facie clarum planetae nascentis sidus emergit. occultationes vero eorum fiunt, cum radio consequentis proprii luminis vibratus amittunt. denique a partibus CXX stationes matutinas efficiunt, moxque in contrario in CLXXX partibus exortus faciunt vespertinos; itemque in alio latere in CXX partibus vicinan
Abbreviated transcription (Latin):
que ab aliis phosphoros nominat᷑. a py¬
tagora samio cum suis ostensa terris. ra¬
tionib ꝑuestigata. ⁊ ipsa circa anni cõ¬
finia ambire circulum ꝓpͥum ꝑdocet᷑
Nam dieb. coc. & aliquot latitudinis
uͦ partib .xii. lne similis ꝑuagat᷑. Qͥn¬
quaginta mom̃tis a solis orbe discedens.
licet plus a xl.ui. partib ab errare nõ
ualeat: ⁊ in suo posita circulo eum ua¬
ria diu̾sitate circundat. Quia aliquã¬
do eum tͣnscurrit. aliqñ subsequitur.
nec comp̃hendit. aliqñ suꝑfert᷑. non¬
nunꝗͣ subiacet. Quippe. que ñ in an¬
nis om̃ib reuocet cursum. Tunc etiã
retrogradit᷑ ultra anini circulum tar¬
dior collustrat orbem. Cum autem di¬
recto cursu meat. etiam undecimo m̃¬
se circłm complet. Nunc faciens ortũ¬
casum effulgẽns uesꝑ. uł uesꝑugo no¬
minat᷑. sola de quinq syderib umbrã
reddit uͣt luna. solaq fulgoris solis em̃¬
gentis dui conspecta ñ cedit. que quid̃

Expanded text:
quae ab aliis Phosphoros nominatur, a Pythagora Samio cum suis ostensa est terris rationibus peruestigata. Et ipsa circa anni confinia, obire circulum proprium perdocetur; nam diebus CCC et aliquot, latitudinis uero partibus XII Lunae similis peruagatur, L momentis a Solis orbe discedens, licet plus a XLVI partibus aberrare non ualeat. Et in suo polita circulo eum uaria diuersitate circumdat, quia aliquando eum transcurrit, aliquando subsequitur nec comprehendit, aliquando superfertur, nonnumquam subiacet, quippe quae non annis omnibus reuocet cursum. Tunc enim, cum retrograditur, ultra anni circulum tardior collustrat orbem; cum autem directo cursu meat, etiam undecimo mense circulum complet, nunc faciens ortuSolis effulgens Vesper uel Vesperugo nominatur. Sola de quinque sideribus umbram reddit ut Luna, solaque fulgori Solis emergentis diu conspecta, non cedit. Quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Sactionis excurrit. ꝑ latitudinem uͦ.iͣ.
partium spaciat᷑. Altitudo eiꝰ circulim
uirgine reppit᷑. Absis uͦ in cancri .xͫu ͫ  por¬
tione. Qui ascensus descensusq ecentron
ẽẽ. terram. ipsum quoq circłm contes

Expanded text:
actionis excurrit, per latitudinem vero quinque partium spatiatur. altitudo eius circuli in Virgine reperitur, absis vero in Cancri quinta decima portione. qui ascensus descensusque eccentron esse terrae ipsum quoque circulum contes
Abbreviated transcription (Latin):
qui ultra signum ⁊ alteram exiguam
portionem sequentis ab eẽ. ñ poterit:
ñ illi contingat ortu acronico subleua¬
ri. Deniq nec contrarum eidem occa
sum nouit. s ortum itidem uesꝑtinũ
facit. cum post occasum solis lumuus
sui libtate clarescit. Item occasus duos
ht. unum cum ante solem parere soli¬
tus. claritate radii suꝑuenientis occu¬
litui. auum cum idem retrogradatio¬
ne sua uicinie solis admotꝰ idem patit᷑
moccasu. ab eo quippe solis lumine intͣ
.xx. mom̃ta ab eẽ ñ potit: licet maiorib
partib aberrau̾it qui ultra scđm sig-¬
num ñ poterit iueniri. Et has tam̃
obscurationes ortusq ꝑspicuos. quarto
quoq mense. nec id tam̃ semꝑ offendit.

Expanded text:
qui ultra signum et alteram exiguam portionem sequentis abesse non poterit, non illic contingat ortu acronycho subleuari. Denique nec contrarium eidem nouit occasum; sed ortum idem uespertinum facit, cum post occasum Solis luminis sui liberiate clarescit; item occasus duos habet, unum cum ante Solem parere solitus claritate radii superuenientis occulitur, alium cum itidem retrogradatione sui uiciniae Solis admotus it pariter in occasum. Ab eo quippe Solis lumen ultra XX momenta abesse non poterit, licet maioribus partibus aberrarit, qui ultra secundum signum non poterit inueniri. Et has tamen obscurationes ortusque perspicuos quarto quoque mense, nec id tamen semper, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
stilbon licet solem. ex diũ̾sis circulis con¬
tineat. ab eo tam̃ nunquam ultra .xxx.¬
duaᷤ partes poterit sib aberrare. nec
duob signis absist̾e. nunc pret̾iens.
nunc consistens. aut certe regrediens.
Qui quidem diuersis scematib uariat᷑.
ham licet ęxiguoᷤ paruiq temporis faci¬
at: tam̃ & ortum facit ⁊ occasũ. Quip¬
pe ubi radiis solarib eonconditione par¬
tium liberatꝰ. ante emergentis splẽdorem
iubaris iubrabiudus apparet. ultra ter¬
rarum qritontem subleuatꝰ. Nam a croͣ¬
ico orcu hic nunquã pot̾it eleuari. Q ꝑ¬
pe in diametro solis positis pot̾ cleuare. sy¬
derib. Diametrũ. in signo septimo ꝑhiꝰ¬

Expanded text:
Stilbon, licet Solem ex diversis circulis continetur, ab eo tamen numquam ultra XXII partes poterit aberrare nec duobus signis absistere, nunc praeteriens, nunc consistens aut certe regrediens. qui quidem diversis schematibus variatur; nam licet exiguos parvique temporis faciat, tamen et ortum facit et occasum. quippe ubi radiis solaribus condicione partium liberatus ante emergentis splendorem iubaris vibrabundus apparet, ultra terrarum horizontem sublevatur. nam acronycho ortu hic numquam poterit elevari, quod in diametro Solis positis potest evenire sideribus diametrum in signo septimo perhi
Abbreviated transcription (Latin):
am pyroys siue martis sydus ultra so¬
lem means. ꝓpͥum etiam ipse circum
telluriᷤᷤ e centron meat annis ꝓpeduob.
In latitudinem qͣuinqͣ partes excurrit.
Cui licet cum duob suꝑpositis ortus. oc¬
casus. stationesq ac reditꝰ uideant᷑ ẽẽ
cõmunes. tam̃ ⁊ altitudinem ꝓpriam.
⁊ stationem ꝓpͥam. ⁊ absidem suam. ex¬
ceptam cet̾is nouit. Nam eius altitudo
ubi se eius circulus a terra altius tollit:
sub signi leonis regione consurgit. Sta¬
tio uͦ speciat enis prima. Nam ut pote so¬
li comunctus de ꝑrimo etiam in qͣuadra¬
tura eius radios positos sentit. Quippe
in nonagesima parte ex utro eiꝰ lat̾e
remoratur. Absidem etiam ħt recessũ¬
q sublimẽ: in capͥcorni confinio. hoc
est sub eius uicesima nona par .t. e.

Expanded text:
Iam Pyrois siue Martium sidus ultra Solem means proprium etiam ipse circum telluri eccentron meat, at annis prope duobus; in latitudinem quinque partes excurrit. Cui licet cum duobus super positis ortus, occasus stationesque ac reditus uideantur esse communes, tamen et altitudinem propriam et stationem propriam et absidem suam exceptam ceteris nouit. Nam eius altitudo, id est ubi se eius circulus a terra altius tollit, sub signi Leonis regione consurgit; statio uero specialis eius prima. Nam utpote Soli coniunctus de proximo etiam in quadratura eius positus radios sentit, quippe in nonagesima parte ex utroque eius latere remoratur. Absidem etiam habet recessumque sublimem in Capricorni confinio, hoc est sub eius uicesima nona parte.
Abbreviated transcription (Latin):
diũsitate discurrit. Huiꝰ uenerisq circulos.
Sepyciclos ẽẽ suꝑius memoraui .i. ñ intra am¬
Ibitum ꝓpͥum rotunditatem telluris inclu¬
Sdere. s de latere quodam mͦ circunduci. Qui
Sut oriri sub inde occideq uideant᷑: mundani
Smnotꝰ raptib inuoluuntur actenus de

Expanded text:
diuersitate discurrit. Huius Venerisque circulos epicyclos esse superius memoraui, id est non intra ambitum proprium rotunditatem telluris includere, sed de latere quodammodo circumduci; qui ut oriri subinde occidereque uideantur, mundani motus raptibus inuoluuntur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
horas. Uerum hac questione sũmota
alia subtilior de spaciis imparib obiec¬
tat᷑. Dicunt enim. Si spacia signorum¬
equalia sint: aut sol tardiore cursu¬
quedam signa tnscurrit: aut in dier̃
ratio diu̾sitate mentit᷑. S constat so¬
lem geminor signũ.xxxͣ.  .ii. dieb.
excurrẽ. Sagitiarii autem x.x.uiii.
ceterisq signis aut adici. aut detrahi.
aliquas portiones. Quod ꝓfecto ñ fieret:
si aut equali curfu ferret᷑. aut signa
spaciis parib tendent᷑. Sol aũt eadem

Expanded text:
. verum hac quaestione summota, alia subtilior de spatiis imparibus obiectatur. dicunt enim: si spatia signorequalia sunt, aut Sol tardiore cursaedam signa transcurrit, aut in dierum ratio diversitate mentitur. sed constat Solem Geminorum signum XXX et duobus diebus excurrere, Sagittarii autem XXVIIII ceterisque signis aut adici aut detrahi aliquas portiones; quod profecto non fieret, si et Sol aequali cursu ferretur et signa spatiis paribus tenderentur; Sol autem eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ta composuit. quam om̃is hactenus cre¬
didẽ: quem ad modum ipsi mundo sꝑe¬
q postreme centron ẽ terra: ita ⁊ sola¬
ris circuli eandem centron ẽẽ. Quod
omnino falsum ẽẽ. ñ dubium ẽ. Nã
ut diũsa spacia sunt celestis ambitus
cirtuliq medial. ita ⁊ diũsis centroꝵ
signis yunctisq torquent᷑. Quo fit ut t̾ra
solaris centron ñ sit: s hec centron mun-¬
di habeat᷑. Per uices enim ꝓpinquitatẽ
descensusq mn terras: solaris orbita cur¬

Expanded text:
ta composuit, quoniam omnes hactenus credidere, quemadmodum ipsi mundo sphaeraeque postremae centron est terra, ita et solaris circuli eandem centron esse. Quod omnino falsum esse non dubium est; nam ut diuersa spatia sunt caelestis ambitus circulique medialis, ita et diuersis centrorum signis punctisque torquentur, quo fit, ut terra solaris circuli centron non sit, sed eccentros habeatur. Per uices enim propinquitates descensusque ad terras solaris orbita cur
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓ signoꝵ conditionib sublimat᷑ ⁊
cum medictatẽ linearem latitudinẽ
solis obliquitas meatꝰ aut impͥuit aut
extollit. Quis eium dubitet cancrum
geminosq uerbi grã in mundi ardua¬
sublimari. rursumq sagittariũ. capͥ¬
cornum. ꝑerratis deflęxib infi mariͤ
Quod cum ipse ⁊odiacus signaq celo co-¬
herentia. tantundem a terris uerbiq¬
secus int̾stii detineant: solaris tam̃ cir-¬
culus qui subtineat: aut euehit᷑. aut
descendit. Hinc uenit: ut a sole signa
cum uariis transcurri diu̾sitatib ui-¬

Expanded text:
dicionibus sublimatur; et cum medietatem linearem in latitudinem Solis obliquitas meatus aut imprimit aut extollit. Quis enim dubitet Cancrum Geminosque ueluti in mundi arduasublimari, rursumque Sagittarium Capricornumque ratis deflexibus infimari? Quod cum ipse zodiacus signaque caelo cohaerentia tantundem a terris undiquesecus interstitii detineant, solaris tamen circulus, qui subtermeat, aut euehitur aut descendit. Hinc uenit, ut a Sole signa cum dierum transcurri diuersitatibus ui
Abbreviated transcription (Latin):
derant. Ophioci serpentis. bootisq par¬
ibra surgente: occidunt pegasi ⁊ cig¬
in relique portiones. andromiedeq cã¬
put. cepheiq humii. cetꝰ ⁊ flexus flumi-¬
nis eridani. Oriunt᷑ Mone᷑ medietas.
nixi dext̾. pes ⁊ bootis ⁊ ydri reliquum
pret̾ ultimam caudam. centauriq
pars que in equi spẽm figurat᷑. Scor-¬
pione aũt nascente: occidunt andro¬
mede pars reliqua. item cephei pars q̃¬
extra septenitͥonalem circulum posi¬
ta. ⁊ cassiepia. ⁊ orionis pars. Eode mn
tempore orunt᷑ adrianes. corona tota.
⁊ caput eniochi. nixiq corpꝰ omne pret̃
sinistram manũ. ydri cauda ultima.
⁊ centaur᷑ totꝰ pret̃ priores. pedes. Sa-¬
gittario nascente: mergit᷑ orion & ca¬
nicula. ⁊ emochi pedes. Oriunt᷑ uero
totus ofyocus ⁊ nixi simstra manꝰ. et

Expanded text:
et ophiuchi serpentis bootisque paribra surgente occidunt Pegasi et Cycni reliquae portiones Andromedaeque caput Cepheique umeri, Cetus et flexus fluminis Eridani; oriuntur Coronae medietas, Nixi dexter pes et Bootes et Hydri reliquum praeter ultimam caudam Centaurique pars, quae in equi speciem figuratur. Scorpione autem nascente occidunt Andromedae pars reliqua, item Cephei quae extra septentrionalem circulum posita, et Cassiepeia et Orionis pars; eodem tempore oriuntur Ariadnes Corona tota et caput Ophiuchi Nixique corpus omne praeter sinistram manum, Hydri cauda ultima et Centaurus totus praeter priores pedes. Sagittario nascente mergitur Orion et Canicula et Heniochi pedes; oriuntur vero totus Ophiuchus et Nixi sinistra manus et
Abbreviated transcription (Latin):
ranscursa ratio ẽ signorũ celestiũ
atq etiam circłoꝵ. Hunc planetarũ
orbes disseram. quos quidem ñ ab er-¬
rorib suis. nam isdem solis rationib
cõmeantes nichil licere patiunt᷑ erro¬
rib. s qr diũsa uarietas mortalib ca¬
liginem intentionis offundit. ñ plane

Expanded text:
ranscursa ratio est signorum caelestium atque etiam circulorum. nunc planetarum orbes disseram, quos quidem non ab erroribus suis ‹nam isdem Solis rationibus commeantes nihil licere patiuntur errori› sed quia diversa varietas mortalibus caligines intentionis offundit, non plane
Abbreviated transcription (Latin):
transuersa oriunt᷑ ⁊ recta occidunt.
breuiores ortꝰ occupant ꝗͣ occa sus. De-¬
niq ex his ÷ signum capͥcorni quod ori¬
tur hora ⁊ de unce occidit horis duab
⁊ duodecima. parte hore. Aquarii uͦ¬
ꝑrimum signum oritur. hora ⁊ dimi¬
dia ⁊ sexta par te hore. occidit horiᷤᷤ
duab. ⁊ tercia parte hore. Sequens
piscium signum orit᷑ hora. ⁊ tercia
parte hore. occidit duab horis ⁊ di-¬
undia. ⁊ sexta parte hore. Eandem
mensuram aries utriusq temporis
seruat. Taurꝰ orit᷑ hora dimidia ⁊ sex¬
ta parte hore. Occidit duab horis. ⁊ t̃¬
cia parte hore. At gemni oriunt᷑ ho-

Expanded text:
transuersa oriuntur et retta occidunt, breuiores ortus occupant quam occasus. Denique ex his est signum Capricorni, quod oritur hora et deunce, occidit duabus horis et duodecima parte horae. Aquarii uproximum signum oritur hora et dimidia et sexta parte horae, occidit horis duabus et tertia parte horae. Sequens Piscium signum oritur hora et tertia parte horae, occidit duabus horis et dimidia et sexta horae parte; eandem mensuram Aries utriusque temporis seruat. Taurus oritur hora et dimidia et sexta parte horae, occidit duabus horis et tertiaparte horae. at Gemini oriun
Abbreviated transcription (Latin):
Dec. idẽ. in equalitas. que dierum
spacia noctiumq discͥminat. Nam cũ
solis lum̃ eoꝵ signoꝵ pͥucipium que tar¬
dius oruint᷑ ingredit᷑. dum sequentia
signa nascunt᷑. diei ꝓlixitas ꝓcurat᷑.
Ubi uͦ hec intͣrit. que cito orta tar¬
dius dim̃sant᷑. dieb exigius noctes

Expanded text:
Haec est inaequalitas, quae dierum spatia noctiumque discriminat. Nam cum solis lumen eorum signorum principium, quae tardius oriuntur, ingreditur, dum sequentia signa nascuntur, diei prolixitas procreatur. Vbi vero haec intrat, quae cito ortu et tardius demersantur, diebus exiguis nocte
Abbreviated transcription (Latin):
& dimidia. ⁊ sexta parde hore. similit̃¬
q libra. occidunt q hora ⁊ tercia par¬
te. At scorpiꝰ diminuit᷑ ortu. ⁊ augetur
occasu. Oritur enim horis duab & ter¬
cia parte. occidit hora semis ⁊ sexta
parte hore. At sagittatiꝰ oritur horis du¬
ab ⁊ duodecima parte hore. occidit
hora ⁊ de unce hore. I emporum

Expanded text:
 dimidia et sexta parte horae, similiterque Libra, occiditque hora et tertia parte. at Scorpius diminuit ortum et auget occasum; oritur enim horis duabus et tertia parte, occidit hora semis et sexta parte horae. at Sagittarius oritur horis duabus et duodecima parte horae, occidit hora et deu
Abbreviated transcription (Latin):
Et alia huiꝰmodi .i. de eis signis. Insua¬
ilud potiꝰ attendendum: quib surgẽ¬
tib signis. que ortui faciãt. occidant¬
q Nam oriente cancro. occidunt co¬
rona. adrianes. austrini piscis pars
Idimidia. ofiocus a pedib usq humeroͤ.
Iserpens quem detinet. pret̾ fauces ca-¬
putq totum. bootis etiam medietas.
IOriunt᷑ uͦ orion totus. eridaniq pͥnci-¬
Ipia. ⁊ in lingua camcule lucida stella.
ICum aũt leo oritur. corone reliquie cõ¬
Itegunt᷑. auͭ. trimis piscis. ⁊ ofioci. ser¬
Ipentis. bootisq partes. itemq aquila.
Inixiq pars dextã. Oriunt᷑ uͦ ydri caput
lepus ⁊ prochion. caniculeq pars pͥma.
Oriente autem uirgine: occiderat lyra.
delfinus. ⁊ faguta. cigniq pars prior.e¬
ridaniq pars ultima. ⁊ caput ceruixq¬
pegasi. Oriuntur aũt ydri pars pͥor. uisq
ad crateram. caniculaq tota. ⁊ nauis

Expanded text:
et alia huiusmodi non minus insuallud potius attendendum, quibus surgentibus signis quae ortum faciant occidantque. Nam oriente Cancro occidunt Corona Ariadnes et austrini Piscis pars dimidia, Ophiuchus a pedibus usque umeros Serpensque, quem detinet, praeter fauces caputque totum, Bootis etiam medietas; oriuntur uero Orion totus Eridanique principium et in lingua Caniculae lucida stella. Cum autem Leo oritur, Coronae reliquiae conteguntur, austrinusque Piscis et Ophiuchi, Serpentis Bootisque partes, itemque Aquila Nixique pars dextra; oriuntur uero Hydri caput, Lepus et Procyon Canieulaeque pars prima. Oriente autem Virgine occidunt Lyra, Delphinus et Sagitta Cycnique pars potior Eridanique pars ultima et caput ceruixqPegasi, oriuntur autem ydri pars prior usque ad crateram caniculaque tota et navis
Abbreviated transcription (Latin):
cuint questionem talia ꝓponentes. si
spaciis equalib signa omĩa ꝑcensent᷑:
ac necẽẽ ẽ. dieb noctibq cunctis sena
signa suꝑ terras ẽẽ. om̃s dies noctesq
pares ẽẽ debuert̃. Sena aũt signa suꝑ¬
stare ñ dubium ẽ: totidemq delites¬
cere. Dies qͦ noctesq uariari diũsitati¬
b spacioꝵ. Nam solsticiał dies. ħt eqͥnoc¬
tialis mensure horas .xiiii. & sextantem.¬
ac terciam portionẽ. Uicissim bruma¬
les noctes solsticialis diei temporib por¬
rigunt᷑: cuiꝰ lucis temꝑa suscipit nox

Expanded text:
iunt quaestionem talia proponentes: si spatiis aequalibus signa omnia percensentur ac necesse est diebus noctibusque cunctis sena signa supra terraspares esse debuerunt. Sena, autem signa superstare non dubium est totidemque delitescere, dies quoque noctesque uariari diuersitatibus spatiorum. Nam solstitialis dies habet aequinoctialis mensurae horas XIIII et sextantem,ac tertiam portionem, uicissim brumales noctes solstitialis diei temporibus porriguntur, cuius lucis tempora suscipit nox
Abbreviated transcription (Latin):
N tanta uarietate diũsitateq tem¬
porum illud ꝓfecto colligit᷑: signa eqͣ¬
la ñ habendã. Conclusioni ⁊ rerũ ue-¬
ritas ⁊ nr̃a regula refragat᷑. Multi¬
plici enim cleꝑsidrarum appositioe
monstratũ. omĩa signa paria spacia
contine̾. Cum enĩ diũsa temꝑa in or¬
tu ħant. uł occasu: tam̃ si om̃iũ ortꝰ
occasusq compens  uideb̃ ad plenũ

Expanded text:
In tanta uarietate diuersitateque temporum illud profecto colligitur, signa aequalia non habenda. Cui conclusioni et rerum ueritas et nostra regula refragatur. Multiplici enim clepsydrarum appositione monstratum omnia signa paria spatia continere. Cum enim diuersa tempora in ortu habeant atque occasu, tamen si omnium ortus occasusque c
Abbreviated transcription (Latin):
clinatumq mersat᷑. Licet hoc in capͥeor¬
no parua inflexione curuet. Orit᷑ duab
horis. ⁊ duodecima parte hore. ⁊ hora oc¬
Icidit. aut de unce. Mminia misto dis¬
tantia. Leo autem orit᷑ duab: horis &
Itercia parte hore. occidit uͦ hora semis
⁊ sexta parte. Uirgo orit᷑ duab: horis

Expanded text:
clinatumque versatur, licet hoc in capricorno parva inflexione curvetur. Oritur duabus horis et duodecima parte horae et hora occidit ac deunce. Minima in isto distantia. Leo autemoritur duabus horis et tertia parte horae, occidit vero hora semis et sexta parte horae. Virgo oritur duabus
Abbreviated transcription (Latin):
no surgente: occidunt pedes centauri
⁊ altarium. Oriunt᷑ uero andromede.
sinistra pars. ⁊ ꝑsei caput. usq ad al¬
uum. ⁊ deltoton. Signo tauri oriente:
occidunt bootis pedes. ofiocus a pedib
ad genua usq. Oruint᷑ aũt ceti pars
reliqua. ⁊ sinister orionis pes. Gemi¬

Expanded text:
no surgente occidunt pedes Centauri et altarium, oriuntur vero Andromedae sinistra pars et Persei capud usque ad alvum et deltoton. Tauri signo oriente occidunt bootis pedes, ophiuchus a pedibus usque ad genua, oriuntur autem ceti pars reliqua et sinister Orionis pes. Gemi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt eniochus totꝰ ⁊ eius capͣ. hedi¬
q ꝑsei pars sinistra. ⁊ argonis puppis.
⁊ prochion. Inĩuicem oriunt᷑ cignus. ⁊
aquila. ⁊ sagitta. ⁊ altarium. Aquario
oriente: occidunt centauri pars equina.
ydri caput. Oritur. ⁊ equus pegasus.
piscib ortis: occidunt ydrus tõtꝰ. ⁊ cen¬
tauri pars reliqua ⁊ crat̾. Pret̾ea oriũ¬
tur andromede pars dext̃. ⁊ piscis auͤ

Expanded text:
dunt Heniochus totus et eius Capra Haedique, Persei pars sinistra et Argus puppis et Procyon; inuicem oriuntur Cycnus et Aquila et Sagitta oriente occidunt Centauri pars equina, Hydri caput; oritur et equus Pegasus. Piscibus ortis occidunt Hydrus totus et Centauri pars reliqua et Crater; praeterea oriuntur Andromedae pars
Abbreviated transcription (Latin):
Et decutt crinis. puluereiq pedes
Ipsa etiam leua sꝑa fulgebat honora.
Assimilis mundo sideribusq fuit.
Nam glob ⁊ circizone q ac fulgida signa.
Dexa recurrebant arte locata pari
Tellusq rapidũ consistens suscip̃ orbem.
Puncti instar medio heserat una loco
Hanc tener a& uitreiꝰ circũuolatibił auris
Aer complectens ymbrificabat aquis
Que tam̃ ĩmenso qͦ cingit᷑ illa ꝓfundo.
Interriuata marmore tellus erat.
Tex̾at ext̾ior qͦ fulget circulus orbis
Etheris atrifico lumina multa peplo.
Hinc nitidus rutilũ tytan succẽdat orbẽ.
Moxq imitata piũ lactea luna diem.
Sic gͥ furue ocłos splendescere noctis.
Eerneres ex auro ut sacͣ flãma micat.
Sic cẏpris occean ꝑfuso syde lymphis.
Lucifero annuerat. lumina tota suo
Oñiia cõpar h̃t parib sub legib ordo
N ec minꝰ ħ mira ẽ. quã domꝰ alta dm̃
Hanc mundo assimilẽ stupit tͥnacͥa tellꝰ
A rchimeclea astrificante manu
Ofelix cura ⁊ m̃tis prudentia maior.

Expanded text:
et decuit crinis puluereique pedes. Ipsa etiam laeua sphaera fulgebat honora, assimilis mundo sideribusque fuit, nam globus et circi zonaque ac fulgida signa nexa, recurrebant, arte locata pari. Tellus, quae rapidum consistens suscipit orbem, puncti instar medio haeserat ima loco. Hanc tener et uitres circumuolitabilis auris aer complectens imbrificabit aquis. Quae tamen immenso quo cingitur illa profundo interriuata marmore tellus erat. Texerat exterior qui fulget ciculus orbis aetheris astrifico lumina multa peplo. Hinc nitidus rutilum Titan succenderat orbem Moxque imitata pium lactea Luna diem. Sic igitur furuae oculos splendescere noctis cernas ex auro ut sacra flamma micat. Sic Cypris Oceani perfuso sidere lymphis Lucifero annuerat lumina tota suo. Omina compar habet paribus sub lecibus ordo nec minius haec mira est quam domus alta deum. Hanc mundo assimilem stupuit Trinacria tellus Archimedea astrificante manu. O felix cura et mentis prudentia maior
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃e tempꝰ adẽ. udeo splendescẽ pͣulsu.
cta cor̾ciferis ubi tc̃ laquearia celi.
Iilincbis.III. solitꝰ seruare triones.
Pastor ypborea resplendet luce bootes a¬
inc ꝗ deuȩro tellus subducit᷑ are. polous

Expanded text:
icere tempus adest. video splendescere pulsu icta corusciferi subitum laquearia caeli. illinc bis septem solitus servare Triones pastor Hyperborea resplendet luce Bootes, hinc, qua devexo tellus subducitur axe, igno
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut potero intimabo. Ac priꝰ uoca¬
buli mei ꝓmenda ratio. ne indecenter
squalentior ꝑagratrix celicolarũ au¬
ratam curiam et int̾stinctu cylindris
gemmnaitcib pauim̃tũ rurali resꝑfura
puluere credar intrasse. ¶ Geomnetria
dicor. qd̾ ꝑmeatam crebro amiñsamq
tellurem. eiꝰq siguram. magnitudinẽ.
locum. partes et stadia possim suis rati¬
onib explicare. neq ulla sit ur totiꝰ terre
diuersitate particio. quã ñ memoris cur¬
su descriptionis absoluam. ¶ Quo die
to. qm̃ fuerant in deoꝵ senatu. quam¬
plures qui neq toti terris eẽnt. neq ip
sã dic̾ent unquã se calcasse tellurẽ. ipse
exquirere. credo necubi decentes puellas
isto quoq scło his u̾siformis eciã cupi¬
tor audiret. Hoc gͥ ꝓmẽ geometͥa pͥmũ
iubet᷑. ac demũ cetera astruende p̃cep¬
ta artis aꝑire. Tum illa.

Expanded text:
potero uocibus intimabo. Ac prius uocapotero uocibus intimabo. Ac prius uocabuli mei promenda ratio, ne indecenter squalentior peragratrix caelicolarum auratam curiam et interstinctum cylindris gemmantibus pauimentum rurali respersura puluere credar intrasse. Geometria dicor, quod permeatam crebro admensamque tellurem eiusque figuram, magnitudinem, locum, partes et stadia possim cum suis rationibus explicare, neque ulla sit in totius terrae diuersitate partitio quam non memoris cursu descriptionis absoluam». Quo dicto quoniam fuerant in deorum senatu quamplures qui neque orti terris essent neque ipsi umquam dicerent se calcasse tellurem, ipse exquirere, credo necubi decentes puellas isto quoque saeculo is uersiformis etiam cupitor audiret, hoc igitur promere Geometria primum iubetur ac demum cetera astruendae praecepta artis aperire. Tum illa:
Abbreviated transcription (Latin):
Corpore sub nr̃o equiꝑasse iouem.
andem igitur reglutinatis ab echre
int̾ uibrantis admiratione luminib
decenti collustrans diuos conspectans¬
ꝙ censura. cũ ab om̃ib reu̾enda uene¬
rabili dignitate ⁊ magistra ceterarum
que note diuinis assunt artib diceret᷑.
exquisitum eruditionis archanũ. ut
ab ipsis p̃ceptionis cunabulis auspicata
deꝓmeret Tum illa remoto paululum
obstaculo. contorti crinis a facie orisq lu¬
culenta maiestate resplendens. atq aba¬
ci suisuꝑfusum puluierem mouens: sic
icet archimedem meũ I exorsa.¬
inter philosophos conspicata: euclidem¬
q doctissimũ in astruende p̃ceptionis
excursus potuerim fubrogare. ne i¬
politum quicquam subsisteret asserto¬
rumaut ꝓfunditas caligaret: tamen
congruentius ipsa uob̾cum qri et cylleni¬
um᷑ excudit ornam̃. illi etiam elladica
tantũmͦ facultate nicħ effantes lacia¬
lit̾ atticiscant. que enã ipso se docuit qd̃
nunquam fere accidit. romuleis uoci

Expanded text:
Corpore sub nostro aequiperasse Iouem. Tandem igitur reglutinatis ab aethrae interuibrantis admiratione luminibus decenti collustrans diuos conspectansque censura, cum omnibus reuerenda uenerabili dignitate et magistra ceterarum quae notae diuis sunt Artium diceretur, exquisitum est eruditionis arcanum ut ab ipsis praeceptionis cunabulis auspicata depromeret. Tum illa, remoto paululum obstaculo contorti crinis a facie, orisque luculenta maiestate resplendens atque abaci sui superfusum puluerem mouens, sic exorsa: «licet Archimedem meum inter philosophos conspicata Euclidemque doctissimum, in astruendae praeceptionis excursus potuerim subrogare, ne impolitum quicquam subsisteret assertorum aut profunditas caligaret, tamen congruentius ipsa uobiscum, quia et Cyllenium excludit ornamen, illi etiam Helladica tantummodo facultate nihil effantes Latiariter atticissant, quae etiam ipsos edocui, quod numquam fere accidit, Romuleis ut
Abbreviated transcription (Latin):
monum stilis. int̾stitioꝵ. ponderum.
mensurarum q formis. diu̾sitate coloꝵ
uariata renitebat. Crepidas ꝑagͣnde
telluris causa. easdemq ꝑmenso orbe
contrias. uiatrix in fatigata gestabat.
Quȩ quidem ingressa senatum deum. licet
quod stadia e terris in celum. quot ꝙ ulnas.
quot deniq digitos permensasit instan¬
ter absoluere. tamen iouiali celestrum ꝙ
maiestate contracta. ad illam abaci renu.¬
dati mensulam circum spectans camere
exterioris ornatum. et laqueata siderib¬

Expanded text:
monum stilis, interstitiorum, ponderum monum stilis, interstitiorum, ponderum mensurarumque formis diuersitate colorum uariegata renidebat. Crepidas peragrandae telluris causa easdemque permenso orbe contritas uiatrix infatigata gestabat. Quae quidem ingressa senatum deum licet quot stadia e terris in caelum quotque ulnas, quot denique digitos permensa sit instanter absolueret, tamen Iouiali caelestiumque maiestate contacta, ad illam abaci renudati mensulam, circumspectans camerae exterioris ornatum et laqueata siderib
Abbreviated transcription (Latin):
circulares flexus. uel triangulares ar¬
radantur anfractus. hic totum potis
ẽ. ambitum et circos formare mundi.
elementorum facies. ipsamq ꝓfundi¬
tatem adumbrare telluris. Uidebis is¬
tic depingi. quicquid uerbis et uisu
non ualeas explicare. Nimirum inquã
ista que ueniet appellem. policlitumq
transcendit. Itaq quippe memoratur
posse omnia effigiare. ut laberintus
delalus credenduis sit genuisse. Et cum
dicit. prospicio quandam feminam
luculentam radium dextera. altera
speram solidam gestitantẽ amictãꝙ
leuorsum peplo. in quo sidum mag̾¬
nitudines et meatus cuculorum. men¬
sure conexionesq uel forme. umbra
etiam telluris. In celum quoq ꝑueni¬
ens uel lune orbes ac solis auratos cali¬
ganti murice decolorans inter sidera
uidebatur. Ipsum uero uernantis echre
colore fulgebat. Deniq etiam in usũ
germane ipsius astronomie crebrius
commodatum. Reliqua uero uersis
illitum diuersitatib numeroꝵ. gno¬

Expanded text:
circulares flexus uel triangulares arcirculares flexus uel triangulares arraduntur anfractus. Hic totem potis est ambitum et circos formare mundi, elementorum facies ipsamque profunditatem adumbrare telluris uidebis istic depingi quicquid uerbis uisum non ualeas explicare.» «Nimirum, inquam, ista quae ueniet Apellen Polyclitumque transcendit; ita quippe memoratur posse omnia effigiare ut labyrintheus Daedalus eam credendus sit genuisse.» Et cum dicto prospicio quandam feminam luculentam radium dextera, altera sphaeram solidam gestitantem amictamque laeuorsum peplo in quo siderum magnitudines et meatus, circulorum mensurae conexionesque uel formae, umbra etiam telluris in caelum quoque perueniens uel lunae orbes ac solis auratos caliganti murice decolorans inter sidera uidebatur. Ipsum uero uernantis aethrae salo refulgebat, denique etiam in usum germanae ipsius Astronomiae crebrius commodatum, reliqua uero uersis illitum diuersitatibus numerorum, gno
Abbreviated transcription (Latin):
uicłis et huius matrone memoriam. e
uisdemq germanam uoluisse nescire.
Illa namiq parili quam accinctam car-¬
nis officio. pedia uocitatur. femina ad¬
modum locuples. et que illas cresias
darias q p̃suis opes gatasq despiciat.
Hec ut pote talentorum conscia. in om̃i¬
um rara congressus. nec cuiquam fa¬
cile primores saltem uultus fuꝑba cõ¬
mittens. plerumq tamen adhesit. ar¬
risit q pauꝑibus. magisq illis quosaut
pedibus nudos. aut in tonso crine hispi¬
dos. aut sordenti contexit pallio semi¬
tectos. Deniq si marcum terentium pau¬
cosq romuleos excipias consulares. nul¬
lus prorsus erit: cuius ista limen intra¬
rit. Uides igitur utriq femine quam
insit fastuosa censura: Tamen utraq
mercurralis ministre que ueniet officio
preparantur. Illud quippe quod gerule
detulerunt: abacus nuncupatur:. Res¬
designandis depingendis oportuna for¬
mis. Quippe ibi uel linea res ductus. uł

Expanded text:
uideris et huius matronae memoriam et iam uideris et huius matronae memoriam et iam eiusdem germanam uoluisse nescire. Illa namque parili quam accinctam cernis officio Paedia uocitatur, femina admodum locuples et quae illas Croesias Dariasque prae suis opes gazasque despiciat. Haec utpote talentorum conscia, in omnium rara congressus, nec cuiquam facile primorum saltem uultus superba committens; plerumque tamen adhaesit arrisitque pauperibus, magisque illis quos aut pedibus nudos aut intonso crine hispidos aut sordenti-conspexit pallio semitectos. Denique, si Marcum Terentium paucosque Romuleos excipias consulares, nullus prorsus erit cuius ista limen intrarit. Vides igitur utrique feminae quam insit fastuosa censura; tamen utraque Mercurialis ministrae quae ueniet officio praeparantur. Illud quippe quod gerulae detulerunt abacus nuncupatur, res depingendis designandisque opportuna formis; quippe ibi uel lineares ductus uel
Abbreviated transcription (Latin):
gestitantes. ad medium suꝑisenatus lo¬
cum fiducia ꝓmptiore ꝓcedunt. S que
iste sunt quid ue gestitent: gerendorũ
inconscius non aduerto. Hic ut lapi¬
dula est. et que totam fabellam ab in¬
choamentorum motu limineq sus¬
ceꝑit. satyra iocabunda. ni fallor in¬
quit felix meus plurimum affatim¬
q oliui quantumq palestras ꝑluere.
uel sponsi ipsuis posset suꝑfluo ꝑdidi¬
sti. dispendiaq lim ꝑflagranta deuo
rante casfum mulcifero. qui tot gygna¬
siorum ac tantorum heroum matrem
philosophiam non agnoscis. saltun cũ
ꝑ eam iupit dudum celestis consultum.
senatus tabulamq uulgaret. Cumq
ad philologie concilianda consortia
ꝓcorum asfatum conubialiter allega¬
ret: ne tunc eam noscere potusti: Sed
quia nunc archadicum ac midinũ
sapis. presertim q quo ex illo quo de¬
suãatio euraq districtior tibi forensis
rabulationis partib alligata. aciem
industrie melioris obtulit. amississe mͥ

Expanded text:
gestitantes ad medium superi senatus logestitantes ad medium superi senatus locum fiducia promptiore procedunt. Sed quae istae sint quidue gestitent gerendorum inconscius non aduerto.» Hic, ut lepidula est, et quae lotam fabellam ab inchoamentorum motu limineque susceperit, Satura iocabunda, «ni fallor», inquit «Felix meus, plurimum affatimque oliui, quantumque palaestras perluere uel sponsi ipsius posset, superfluo perdidisti, dispendiaque lini perflagrata cassum deuorante Mulcibero qui tot gymnasiorum ac tantorum heroum matrem Philosophiam non agnoscis saltem; cum per eam Iuppiter dudum caelitis consultum senatus tabulamque uulgaret, cumque ad Philologiae concilianda consortia procum affatum conubialiter allegaret, ne tunc eam noscere potuisti? Sed quia nunc Arcadicum ac Midinum sapis praesertimque ex illo quo desudatio curaque districtior tibi forensis rabulationis partibus illigata aciem industriae melioris obtudit, amisisse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Etherius fomes. mens. et solleitia fati.
Ingeniũ mundi. prudentia sacͣ tonantis.
Ardor doctificꝰ nr̃e q industria sortis.
Que facis arbitͥũ sapientis preuia cure.
Acratioĩs apex. diuũꝙ hominũq sacernoy
Ult t̾ga means rapidi ac splendentis olimpi.
Celsior una ioue flãmantiᷤ circłs ethre.
Etis ac in nu̾is prior igni tercia lune.
Quã docto a̾sim ilãt habitu qͥ agalmata firmãt.
Hinc nã t̾ gemine rutilant de u̾tice criste.
Q uod dux sangͥneo p̾sul ꝙ chorusca duello.
Tel tͥ qd̃ fulget rapiturq triangłs ignis.
Hinc tͥdat elẏpeũ sap̃ia qd regat orbem.
Tel rõnis opẽ qđ spumea prelia poscant.
H asta &ẽ uibrans penet᷑bile monstt acum̃.
Limphaseũ mag̃ ẽ.⁊ scutũ circulus ambit.
Hinicnã u̾nicome frondẽt tͥ mun̾a oliue.
Artes cura uigil ꝓte quod discat oliuo
obsequio dilectissime feminarũ. quȩ
decentem quandam atq yalim pulue¬
ris resꝑsione coloratam uelut mensulã

Expanded text:
etherius fomes, mens et sollertia fati, ingenium mundi, prudentia sacra Tonantis, ardor doctificus nostraeque industria sortis, quae facis arbitrium sapientis praeuia curae ac rationis apex diuumque hominumque sacer nus, ultra terga means rapidi ac splendentis Olympi, celsior una Ioue, flammantis circulus aethrae, ἑπτὰς in numeris, prior igni, tertia Lunae, quam docto assimulant habitu qui agalmata firmant: Hinc nam tergeminae rutilant de uertice cristae, quod dux sanguineo praesulque corusca duello, vel tibi quod fulget rapiturque triangulus ignis. Hinc tibi dant clipeum, sapientia quod regat orbem, vel rationis opem quod spumea proelia poscant; hasta etiam uibrans penetrabile monstrat acumen, Lymphaseum magis est et scutum circulus ambit. Hinc nam uernicomae frondent tibi munera olivae, artes cura uigil per te quod discat oliuoobsequio electissimae feminarum, quae decentem quandam atque hyalini pulueris respersione coloratam uelut mensulam