comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiã sensuũ prorsus ĩ memo r. Nã et ꝑitissimꝰ meditꝰ sic̃ artesciũt᷑ oñs fere morboᷤ corꝑis
nouit sicut aut̃ coppore sentiũt᷑ płimos nescit quos ip̃e nõ passus est. Ut gͦstĩe maloꝵ st̃
due sũt. Alit̾ nãq eã obliuiscit᷑ etuditꝰ ⁊ doctꝰ alit̾ exꝑtꝰ ⁊ passus. Ille si ꝑiciã negligat iste
si miseria careat decũdũ hãt obliuion ẽ quã post̾iore loco posui nõ erut memores sci
preteritoꝵ nialoꝵ carebũt eĩ om̃ib ita ut penitꝰ deleant᷑ de sensibꝰ eoꝵ et tñ potenci a

Expanded text:
tis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis tis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ quanta qm̃ speciosa qͣi c̾ta scĩa sine erore aliqͦ uł labore ubi d̾i sapĩa de ip̃o suo
potab̾r cũ sũma felicitate sine ulla difficłtate: Quale erit co
l sp̃uale erit hñs quidẽ carnis s sine ulla carnali corruptẽe sub̾am ¶Deꝵ de aĩ
rectione mõstrauit fideli corde conu̾si sũt docti ⁊ indocti sapientes m̃di ⁊ insi¬
pientos. hoc om̃ credidit mdus quod p̃dirit d̾̃s qͥ etiã hoc p̾dirit qd̵ hanc ren
m̃dꝰ fũat t̾diturꝰ Neq eĩ petͥ maleficiis eã cũ laude credenciũ tanto ante p̾nĩci¬
are cõpulsus z. Ille est eĩ d̾s quẽ sĩt iã dixi aliquocĩes nͨ ꝯmemorare me piget
cõfitẽte porphirio atq id orcicłis d̾eꝵ suoꝵ ꝓbare cupiẽte. ip̃a numina ꝑ horrescũt. quẽ
sic laudauit ut eũ ⁊ dm̃ prẽm ⁊ regẽ uocaret. Absit eĩ ut sic intelligẽda sint q̃ p̃dixit.
quomͦ uolũt hii qui cũ indo hoc nõ credid̾unt. quod noͥndũ crediturũ ẽẽ p̾dirit. Cur ei¬

Expanded text:
omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo, vel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur cum summa felicitate sine ulla difficultate? Quale erit corsed spiritale erit, habens quidem carnis, sed sine ulla carnali corruptione substarectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. Hoc enim credidit mundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude credentium tanto ante praenuare conpulsus est. Ille est enim Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi, qui hoc cum mundo non crediderunt. quod
Abbreviated transcription (Latin):
salute mortali tuẽda atq reparãda qͦt medicam̃ta atq adiuinẽta cõprehendĩt pro
uoluptate fauciũ qͦt condim̃ta ⁊ gule ĩcitam̃ta reppererit ad iudicandas ⁊ suadẽdaᷤᷤ
cogicatiões qͣmnltitudinẽ uarietatẽ ꝙ signoꝵ ubi p̃cipuũ locũ u̾ba ⁊ ld̾e tenẽt ad
delectandes aĩos quos elocucioĩs ornatꝰ qmͣ diu̾soꝵ eatminũ copiã ad iułcendas
aures qͦt organa niusica qͣcantilene mͦ ᷑ excogitaiũt quãtã ꝑiciãdimĩsionũ atq¬
s ĩ singłis ĩmorari : In ipĩs postremo errorib ⁊ falsitatib defendẽdis ꝙͣ magna
liuãne ꝯ istauita mortał ornat᷑ nõ de fide atq itiñe u̾itatis qͣ illa ĩmortał acquirit᷑

Expanded text:
salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signorum, ubi praecipuum locum uerba et litterae tenent; ad delectandos animos quos elocutionis ornatus, quam diuersorum carminum copiam; ad mulcendas aures quot organa musica, quos cantilenae modos excogitauerit; quantam peritiam dimensionum adqsed in singulis inmorari? In ipsis postremo erroribus et falsitatibus defendendis quam magna humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua i
Abbreviated transcription (Latin):
s eã nob quantũ auunitꝰ adiuti possumꝰ. ñ ei c̃sentiendo sub damꝰ uigiliis c̃tinus ercubates
ne opiuio uerisimilis fallatnȩ decipiat sermo u̾ sutꝰ. nese tenebre alicuiꝰ erroris esfundant:
Neđ honũ ẽ malũ iaut qd malũ bonũ eẽ cred at ine abhis q̃ agenda s̃ metꝰ reuoc& : ne in eaquȩ
agenda ñ s̃ eupido p̃cipit&: Nesuꝑira cundiã sol occidat s ne inimigtiȩ quocent ad retribution ẽ
mali ꝓmalo Ine absorbeat in honesta ł ĩ mođata tristicia mne iꝑtiendoꝵ eneficiorꝵ ingerat mens
ne aliena de nob falsa nos frangatne regn& petcatũ in nr̃o mortali copore sad obediendũ desi¬
deriis eiꝰ nem̃bra nr̃a exhibeant᷑ iniqͥtatis arma peccatosne oculꝰ seqͦt cupisce̾tiã ne uindi eãdi
cupidigas uineat ne in eo qͣ male delectat ł iusio ł cogiratio renprit᷑ : ne ĩ ꝓbũ aut in decens
u̾bũ libent̃ audiat᷑ ͥnefiat q ñ licoe &ia si lib& Ine in hoc bello lale

Expanded text:
sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatagenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ne aliena de nobis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatiscogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello labor
Abbreviated transcription (Latin):
mã pt̃atẽ sũmãq hñte iusticiã nũꝙͣ ꝓfecto ĩ las miserias decidiss atq ex hus p̾ter
eos solos quos libercibũtͤ ĩ et̾nas esset itura nͥ nmis grande pcc̃m ĩ hoĩe pͥmo de quo
cet̾i exorti sunt p̃cessisset. Iam u̾o ĩ ip̃o corꝑe qͣus neb̾ sit cũ beluis mortalitate cõe
młtisq eaꝵ reꝑiatur ĩ firmmiꝰ tanta di boĩtas quãta ꝓuidẽtia tanti c̾atoris appar.
nõne ita sunt ĩ etͦ loca sensuũ ⁊ cet̾a m̃bra dispoĩta spẽs q ip̃a ac fignra ⁊ statura
tociꝰ corꝑis ita modificata ut ad m̃ist̾iũ aũe racionał se indicet scm̃: Nõ eĩ ut a¬
minalia rõnis exꝑcia ꝓna eẽ uidemꝰ ĩ t̾rã ita c̾atus est ħo : ł eretta ĩ celũ corpori ͤ
forma admonet eũ q̃ sursũ sũt sapere. Porto mira mobłitas q̃ lingue ac mamibus
a ctͥbuta est ad loquendũ ⁊ scribendũ apta atq cõuenies ⁊ ad oꝑa artiũ płimaꝵ of¬

Expanded text:
ustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in homine primo, de quo ceteri exorti sunt, praecessisset. Iam uero in ipso corpore, quamuis nobis sit cum beluis mortalitate commune multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei bonitas, quanta prouidentia tanti Creatoris apparet! Nonne ita sunt in eo loca sensuum et cetera membra disposita speciesque ipsa ac figura et statura totius corporis ita modificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo; sed erecta in caelum corporis forma admonet eum quae sursum sunt sapere. Porro mira mobilitas, quae linguae ac manibus adtributa est, ad loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum of
Abbreviated transcription (Latin):
uimnꝰ ꝓuentũ optimũ frim̃toꝵ fluuius ĩpuis fugientib hõib de horreis ei eẽ atq abstulit : Contra
nulle formes dȩmonũ ucursi qͥsinnocentia sua fidit quando qͥdẽ ne qͥs fiđ& &iã paruulos baptiRato
ͥb certe nihil ẽ innocenius aliquando sic uerant ut in eis matime đo ista sinente monstret᷑ huiꝰ
uitȩ flenda calamitas ⁊ altias desiđdanda felicitas. : Iã uͦ de ipso corpore tot existunt morboꝵ
mala ut nec libris medicoꝵ cincta cp̃hensa ssin quoꝵ plurib: ac pene õibs &iã ipsa adium̃ta
⁊ inedicam̃ta torm̃ta s̃ ut hous penaꝵ exitiospenali eruant᷑ autilio: Nonne ad hoc ꝑduã siciẽtes¬
hoĩes ardor ĩmaniss ut urinã qͦ iumanã ł &iã suã bib̾ent: Nonne ad hoc famessut a carnib: hõiũ
se abstinere ñ possent nec inuentos hoĩ es mnortuoss. ꝓpt̃ hoc a se occisos. nec qͦslib& alienos uerũ
sou fi uosemlnorl nres sili es cestate siu aidi esuries faciebat ab sanesent: fse postreno soni¬

Expanded text:
us, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta suhomines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo so
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de darra: fiunt anni centũ quad raginta qͥnq Tot gͥ annoꝵ erat thara quando eriit ab rabã deilla
mesopothamia ciuitate. Agebat enĩ annũ etatis suȩ sertuagesimũ qͥntũ. Acꝑhoc pat̃ eiꝰ qͥ cũ septuage¬
simo anno suo genuerat agebat ut dicfũ ẽ eentesimũ quadragesimũ & qͥntũ: ñ gͦ inde post mortẽ patris
idẽ postducentos qͥnq annos qͥb pat̃ eiꝰ uũ egress ẽ .s annꝰ de illo loco ꝓfestio is ciꝰ qm̃ ipsi septuage

Expanded text:
 de Charra, fiunt anni centum quadraginta quinque. Tot igitur annorum erat Thara, quando exiit Abraham de illa Mesopotamiae ciuitate; agebat enim annum aetatis suae septuagensimum quintum, ac per hoc pater eius, qui eum septuagensimo anno suo genuerat, agebat, ut dictum est, centensimum quadragensimum et quintum. Non ergo inde post mortem patris, id est post ducentos quinque annos, quibus pater eius uixit, egressus est; sed annus de illo loco profectionis eius, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ scĩ apłi ñ fecer̃. qͥcũ in his locis p̃dicarent api nom̃ ubi ñ solũ ĩꝓbabat᷑ sic̃ illeait. Iacentq ea sẽꝑ q̃ apã
quosq ⁊̃ꝓbant᷑: uerũ &iã sũmȩ detestatiõis habebat᷑. tenentes qđ audierant a b ono magistro. eodẽq: medici
m̃tiũ. Si qͥs me negauerit corã hõib negabo eũ corã patre meo ꝙͥ incȩlis ẽ. ł corã angłis đi : Int̃male¬
dicta & obpbria int̃gͣiussimas ꝑsecutioe crudel esq penas. ñ s̃ det̃rita ap̃clicatioe salutis humanȩ. tanto

Expanded text:
i non fecerunt; qui cum in his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bono magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et ob
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ ad studia gła. Iacentq ea semꝑ q̃ apd̾ ͦsq ĩꝓbantꝰ ¶Inu cgͥ cupiditati meliꝰ resistit᷑ sinedubita¬
cione: quã cedit᷑: Tanto eñĩ qͥsq ẽ dõ similier qͣanto ẽ ab hac ĩ munditia mundior. ꝗ in hac uita & siñ fundit᷑.
eradicat᷑ ex corde. qr euã bene ꝓficientes animos tẽptare ñ cessat: saltẽ cupiditas głȩ suꝑ et᷑ dilectiõe iusticie
ut si alicubi iacent: q̃ apđ̃ qͦsq ĩꝓbant᷑ sibuna si recta s̃ : &iã ipse a mor humanȩ laudis erubescit. & cedat
amori ueritatis : Tã enĩ ẽ hoc uitiũ in imicũ piȩ fidei simaior incorde sit cupiditas głȩ. quã đi timor ui anio

Expanded text:
lius resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim quisque est Deo similior, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amo
Abbreviated transcription (Latin):
lũ qͦ cerid̾ant: Uñ & ipsũ lignũ eo qđ istã facer& di noscentiã si aduescendũ contͣ uetitũ tangeret᷑ ex ea re
nom̃ accep̃ ut appellaret᷑ lignũ sciendibomi & mali. eaꝑta eñi morbi molestia euidentior fit &iã iocun¬
ditas sanitatis. Cognouer̃ gͦ qi nudi erant. Nuditanscilic& ea gr̃a quafiebat ut nuditas corporis nulla

Expanded text:
 contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tate transacta. mer ut securitas p̃buit loq̃ndi ł &ĩa garriendi locũ. qͥdã exhis qͦs nauis illa por¬
tabat. ciuis iuxuriosꝰ asiaticꝰ. philosophũ ẽpellat. inludens qđ ex timuisse. atq palluisser. cũ ipse
mansiss&r intrepidꝰ in eo qđ ĩpendebat exitio. At ille aristippi socratia responsũ retulit qͥ cũ uire si¬
mili eadẽ ũba ab hoñe simili audisse : respondit: illũ ꝓ anima neqͥssimi nebulonis merito ñ fuisse sollicitũ :
se aũ ꝓ aristippi anima timere debuisse. hac illo. diuite responsione. depulso postea q̃ sut agellius

Expanded text:
tate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius
Abbreviated transcription (Latin):
audiũ abrahã pat̃ tuus uocẽ meã & custodiũ p̃cepta m ea & mandata mea & iustificatiões in eas & legitim a
mea. Et aliorurs oraculo: Egosũ in qͥt d̃s abrahã patris tui. noli timere tecũ em̃ sũ. & benedinte & mul¬
tiplicabo sem̃ tuũ ꝓpt̃ abrahã patrẽ tuũ. ut intellegamꝰ quã caste abrabã fecerit qđ hõib ĩpudicis &
neqͥtie sue descripturis sc̃ĩs patrocinia reqͥrentib uid et᷑ fecisse libidine: Deinđ ut &iã hoc nouerimꝰ
ñ ex bonis singulis untt̃ se hoĩes c̃parare ss in uno ͦq c̃siđemꝰ uniũ sasfieri em̃ potẽ ut habeat aliꝗd in uita

Expanded text:
audiuit Abraham pater tuus uocem meam et custodiuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima audiuit Abraham pater tuus uocem meam et custodiuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima mea; et alio rursus oraculo: Ego sum, inquit, Deus Abraham patris tui, noli timere; tecum enim sum et benedixi te et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum; ut intellegamus quam caste Abraham fecerit, quod hominibus inpudicis et nequitiae suae de scripturis sanctis patrocinia requirentibus uidetur fecisse libidine; deinde ut etiam hoc nouerimus, non ex bonis singulis inter se homines conparare, sed in uno quoque consideremus uniuersa. Fieri enim potest, ut habeat aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
tuo omẽm t̾rã hanc & benedicent᷑ in semine tuo om̃s gentes t̾rę ꝓ eo qđ obaudiũ abrahã pat̃ tuus
uoeẽ meã & custodiũ p̃cepta mea & mandata mea & iustificatiões meas & legitima mea: Iste patri¬
archa nec uxorẽ habuit aliã nec aliquã c̃cubinã. s posteritate duoꝵ geminoꝵ exuno c̃cubitu ꝓ¬
creatorũ c̃tentꝰ fuit : Tinuit sane &iã ipse piauilũ de pulchritudine c̃iugis cũ habitar&e int̾ alienos
fecit qđ pãt iut eã sororẽ dicerde t acereq utorẽ. Erat eñ ei ꝓpinqua & pat̾no & mãtno sanguine .s &iã
ipsa abalienis cognito qđ uror eẽt mansit intacta. Nec iđo tam̃ istũ patri eiꝰ p̃ferre debemꝰ qr iste nullã
feminã pt̃ unã c̃iuge̾ nouerat: Erant enĩ ꝓculdubio pat̾nȩ fidei & obȩdientiȩ merita potiora intantũ
ut ꝓpt̃ illũ dicat as huic se facere bona q̃ fac̃: Benedicent᷑ in qͥt in semine tuo om̃s gentes t̾re ꝓeo qđ ob¬

Expanded text:
udiuit Abraham pater tuus uocem meam et custodiuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima mea. Iste patriarcha nec uxorem habuit aliam nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine ut eam sororem diceret, taceret uxorem; erat enim ei propinqua et paterno et materno sanguine; sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enim procul dubio paternae fidei et oboedientiae merita potiora, in tantum, ut propter illum dicat Deus huic se facere bona quae facit. Benedicentur, inquit, in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod ob
Abbreviated transcription (Latin):
ditic cũ ctinentia c̃iugio p̃ferat᷑ melior ẽ tam̃ hõ fidelis c̃uigatꝰ quã c̃tinens uifidelis . s infidelis hõ ñ solũ
minꝰ laudand uerũ &uiã maitiine detestand c̃. c̃stituamꝰ ab osbonos. Etiã sic ꝓfecto melior ẽ c̃iugatꝰ fide¬
lissimꝰ e obȩdientissimꝰ đõ. quã c̃tinens minoris fidei minorisq obȩdientie: Siu̾ paria sint cet̃a c̃tinentẽ

Expanded text:
s infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus est. Constituamus ambos bonos; etiam sic profecto melior est coniugatus fidelissimus et oboedientissimus Deo quam continens minoris fidei minorisque oboedientiae. Si uero paria sint cetera, continentem
Abbreviated transcription (Latin):
dubio quantũ attin& ad originale peccatũ: abo pares erant. quantũ aũ ad ꝓpriũ ullius eo nullũ erat.
S nc̃ de hacre dicere aliꝗd latius instituti oꝑis ratio ñsinit. tn in aliis multa ĩa ditimꝰ. Qđ aũ dictũ ÷
maior serui& minori : nemo fere nr̃oꝵ alit̃ intelleã. quã maiorẽ ppłm iudeoꝵ min oriap̃iano ppło
seruiturũ. & reuera quãuis ingente idumeoꝵ q̃nata ẽ de maiore cui duo nõia erant : nã & esau uo¬
cabat᷑ & ecdom. uñ i dumeishoc uiłi possit ĩ pletũ qr postea suꝑanda fuerat appło qͥortꝰ ẽ exmin ore.
ł israhelitico. eiq fuerat futura subiecta: tam̃ in aliꝗd maius intentã fuisse istã ꝓphetiã quadictũ

Expanded text:
dubio, quantum adtinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eorum nullum erat. Sed nunc de hac re dicere aliquid latius instituti operis ratio non sinit, unde in aliis iam multa diximus. Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, qua dic
Abbreviated transcription (Latin):
iã in corruptibile neq mortale in suꝑna subuerit: hoc fortasse cređe recusatis intuentes porphyriũ in his
ipsis libris & qͥb inulta posui qͦs de regressu anunȩ scripsit. tã crebro p̃aipere om̃e corpꝰ ẽẽ fugiendũ ut
anima possit beata ꝑmanere cũ đo. S ipse potiꝰ ista sentiens corrigend fuit. Psertĩ cũ de anima mundi huiꝰ
uisibilis & tã ingentis corporeȩ molis cũ illo tã in credibilia sapiatis. Platone qͥppe auctore animal eẽ dicitis
mundũ & animal beatissinũ qđ uultis ẽẽ &ĩa sẽpit̾nũ. Qmͦ ergonec ũquã soluet᷑ a corpore nec ũquã carebit
beatitudine. siut beata sit anima corpꝰ ẽ om̃e fugiendũ : Solẽ qͦq istũ & cet̾a siđa ñ solũ in libris corpora ẽẽ

Expanded text:
iam incorruptibile neque mortale in superna subuexit, hoc fortasse credere recusatis intuentes Porphyrium in his iam incorruptibile neque mortale in superna subuexit, hoc fortasse credere recusatis intuentes Porphyrium in his ipsis libris, ex quibus multa posui, quos de regressu animae scripsit, tam crebro praecipere omne corpus esse fugiendum, ut anima possit beata permanere cum Deo? Sed ipse potius ista sentiens corrigendus fuit, praesertim cum de anima mundi huius uisibilis et tam ingentis corporeae molis cum illo tam incredibilia sapiatis. Platone quippe auctore animal esse dicitis mundum et animal beatissimum, quod uultis esse etiam sempiternum. Quo modo ergo nec umquam soluetur a corpore, nec umquam carebit beatitudine, si, ut beata sit anima, corpus sit omne fugiendum? Solem quoque istum et cetera sidera non solum in libris ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd enĩ in credibile dr̃. p̃sertĩ uob̾ qͥ talia sapitis qͥb ad hoc credendũ uos ipsos ã monere debeatis: Id inquã uobis¬
anima utiq humana ẽ ut eã c̃substantialẽ pat̾ne illi m̃ti quẽ đi filiũ c̃fitemini fieri posse dicatis. Id gͦ
incredibile ẽ si aliqua una intellectualis animamͦ qda in effabili & singulari ꝓmultoꝵ salute suscepta ẽ : Corp
uꝰ animȩ coherere ut hõ totꝰ & plen sit natura ipsa nr̃a teste cognoscim. qđ nisi usitatissimũ ẽẽt hoc ꝓfeti
inusitatꝰ corporis partꝰ exuirgine: neq hoc deb& offenđẽ. imno potiꝰ ad pietatẽ suscipiendã deb& ad¬
ducere. qđ mnirabilis mirabi lit̃ natꝰ ẽ. Anuͦ qđ ipsũ corpꝰ morte depositũ & in melius resurrectiõe mutatũ

Expanded text:
Quid enim incredibile dQuid enim incredibile danima utique humana est, ut eam consubstantialem paternae illi menti, quem Dei Filium confitemini, fieri posse dicatis. Quid ergo incredibile est, si aliqua una intellectualis anima modo quodam ineffabili et singulari pro multorum salute suscepta est? Corpus uero animae cohaerere, ut homo totus et plenus sit, natura ipsa nostra teste cognoscimus. Quod nisi usitatissimum esset, hoc profecto inusitatus corporis partus ex uirgine? Neque hoc debet offendere, immo potius ad pietatem suscipiendam debet adducere, quod mirabilis mirabiliter natus est. An uero quod ipsum corpus morte depositum et in melius resurrectione mutatum
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃m dnm nr̃m ipsãq eiꝰ incarnatiõem qͣł hõs animã corpꝰq suscep̃ sunũ ẽe ereplũ grȩ uidere patuisses Si qafacta  S
scome srstra los mortuo s quantũ adte attin&. quantũ aũ adeos qͥ te magni pendt̃ &ete ł qualicũ ꝙ anore sa¬
pentiȩ ł curiositate artiũ qua ñ debiusti discere diligt̃ qͦspotiꝰ intua c̃pellatiõe allogͥor fortase ñ srustra. Gr̃a
di ñ potuit gratius c̃m̃ dari : quã ut ipse unicꝰ di filius inse inc̃mut abilit̃ manens indueret hoĩem & spẽ di¬
lectiõis suȩ dare hõib inc̃mutabilis ac̃mut abilib iustꝰ ab ĩpus. beatꝰ amiseris: Et qr nat᷑ alit̃ indidit nob utbeati¬
ĩmortalesq eẽ cupiamꝰ in anens beatꝰ suscipiensq mortalẽ. ut nob̵ tribuer& qđ amamꝰ : ꝓpetiendo docuit c̃tenere
qđ timemꝰ s huic ueritati ut possetis ad qͥescere humulitate apꝰ erat qͣ ceruici ur̃ẽ difficillime ꝑsuaderi potẽ.

Expanded text:
ideri potuisses. Sed quid faciam? Scio me frustra loqui mortuo: sed quantum ad te attinet; quantum autem ad eos, qui te magnipendunt, et te vel qualicumque amore sapientiae, vel curiositate artium, quas non debuisti discere, diligunt, quos potius in tua compellatione alloquor, fortasse non frustra. Gratia Dei non potuit gratius commendari, quam ut ipse unicus Dei Filius in se incommutabiliter manens indueret hominem, et spem dilectionis suae daret homininmortalesque esse cupiamus, manens beatus suscipiensque mortalem, ut nobis tribueret quod amamus, perpetiendo docuit contemnere quod timemus. Sed huic ueritati ut possetis adquiescere, humilitate opus erat, quae ceruici uestrae difficillime persuaderi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ tã discprdiosũ uitio: tã sociale natura. nei cõmadius contͣ uitiã discordiȩ ł cauendũ neeriste¬
r&r: ł anandũ cũ eatitise& naturo loq̃ret᷑ humana quã exeodatiõe illius parentis. quẽ ꝓpt̃ ea as
creare uoluit simũ de qͥ maltitudo ꝓpagaret᷑: ut hac adinonitiõe &iã innaltis c̃cors unitas serua¬
res : Qd ũ fumina uli erei latire facta ẽ: &ĩa hic satis significatũ ẽ. quã cata mariti &e cioris debeat
em luui sesai susa uantona to e carriaio g gnerent᷑ ꝓdigia dicerent᷑ : Qd aũ sub tanta gubnatiõe diumȩ qꝓiudentȩ

Expanded text:
iscordiae uel cauendum ne existeret, uel sanandum cum extitisset, natura loqueretur humana, quam recordationem illius parentis, quem propterea Deus creare uoluit unum, de quo multitudo propagaretur, ut hac admonitione etiam in multis concors unitas seruaretur. Quod uero femina illi ex eius latere facta est, etiam hic satis significatum est quam cara mariti et uxoris debeat enim et ipsa, si usitato naturae curriculo gignerentur, prodigia dicerentur. Quid autem sub tanta gubernatione divinae providentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵq: tantoꝵ uirtutib p̃clarũ atq głosũ. & illoꝵ intentiõi merces quã q̃rebant ẽ redaitã : iutes

Expanded text:
uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi insuis domib pauꝑes erant. ut qͥdã eoꝵ. qͥ iã bis consul fuisse. exillo senata. hõiũ paupũ pelleret᷑ nota¬
tiõe censoria qđ decẽ pondo argenti inuasis hab̾e c̃ꝑtꝰ ẽ.: ita idẽ pauꝑes erant . quoꝵ triũ phis publi¬
cũ ditabat᷑ erariũ. nonne om̃s apĩani. qͥ excellentiore ꝓposito diuitiassuas c̃munes faciunt. scđim
s sunt illis om̃a c̃munia. intelligt̃ se nulla obhoo uentilari oportere iaetantia id faciendo ꝓop
tinenda societate angłoꝵ. cũ pene tale aliꝗd illi feceruit ꝓ c̃seruanda gła romanoꝵ: Hȩc & alia¬
si qͣ huiꝰmͦdi reꝑiunt᷑ inlit̾is eoꝵ. quanđ sic in notescerent. qͣnd tanta fama p̃dicarent᷑. nisi romanũ
ĩꝑiũ longe lateq porretũ.magnificis successib augeret᷑ : dind ꝑ illud ĩꝑiũ. tã latũ tãq diuit᷑nũ.

Expanded text:
ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notaipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communes faciunt secundum sed sint illis omnia communia ; intelligunt se nulla ob hoc ventilari oportere jactantia, id faciendo pro obtinenda societate Angelorum, cum pene tale aliquid illi fecerint pro conservanda gloria Romanorum? 3. Hasi qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfide. quã ꝑniciosisimis in imicis debebat. passꝰ ẽ regulꝰ: Emꝰ se audebit ertolle de uoluntaria pauꝑ¬
tate apĩanꝰ ut in huiꝰ uitȩ ꝑegͥnatiõe. expeditior ãbul& iuã q̃ ꝑduc̃ ad patiã. ubi uerȩ diuitiȩ
ds̃ ipse ẽ. cũ audiat ł legat. luciũ ualeriũ qͥ in suo defunctꝰ ẽ c̃sulatu. usq ado fcusse paupẽ. it nũmi
appł̃o collatis. eiꝰ sepultura curaret᷑ : Audiat. ł logat. qͥntiũ cincinnatũ. cũ quatuor iugera posside
& ea sius manib cosẽt. ab aratro eẽ a Iductũ. ut dictator ficre maior utiq honore quã ẽsul uictisq
hostib ingentẽ głam csecutũ in eadẽ pauꝑtate mansisse : Aut ꝗd se magnũ fecisse p̃dicibrt qͥ tullo p̃nio
parte regni. aromana ciuitate ñ potuisse diu elli. ibiq insua pauꝑtate. priuatũ m& nere maliusse.

Expanded text:
pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria pauppro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse?
Abbreviated transcription (Latin):
Si mareꝰ puluilliꝰ dedicans edẽ ioiuis. iunonis mineruȩ. falso sibi ab iniudis morte filii nuntiata : ut illo
nuntio ꝑt̾latꝰ ab sced&: atq ita dedicatiõis głam collega eiꝰ c̃seq̃ret᷑. ita ẽtẽpsit. ut eũ &iã ꝓ iet insepultũ
ub̾et. sic in eiꝰ corde orbitatis dolorẽ głȩ cupiditas uicerat. ꝗd magnũ se ꝓ eu uangłii sc̃ĩ p̃dicatiõe. qua
ciues suꝑnȩ patriȩ de diũsis libant᷑ & colligunt᷑ errorib fecisse dicturꝰ ẽ. Cui dñs de sepultura patris
sui sollicito ait. seq̃re me. & sine mortuos. sepelire mortuos suos: Simareꝰ regulꝰ ne crudelissimos hõte
quã afris seruierat. dignitutẽ illic honesti ciuis habe ñ poss&: eũq cartaginenses. qm̃ cont᷑ eos in romano
senatu egerat. gͣuissimis suppliciis necauer̃. qͥ cruciatꝰ ñ s̃ ꝓfide illiꝰ patriȩ c̃tẽnendi. ad cuiꝰ beatitudinẽ

Expanded text:
Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostesur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dita. qͥdã regnantib subditi s int pluri ma regna t̾raꝵ in q̃ t̃renȩ utilitatis ł cupiditatis ẽ diusa societas
quã ciuitatẽ mundi huiꝰ uniũsali uocabulo nuncupamꝰ duo regna cernimꝰ longe cet̾is ꝓuenisse clariora. asy
nꝰ illud moriente hoc ino ecidente surrer̃. deniq: illius fine hnuꝰ initiũ ẽfesti fuit regna ceta cẽtosq re¬
desuelut ad pendices istoꝵ diterĩ. Minꝰ gͦ iã scasrererat asyrioꝵ qͥ patri suo belo successerit regni
illiuis e moregi quanđ nt̃ia chaldeoꝵ natꝰ ẽ abraliã erat oũa tpre illo regnũ sicioniortũ adm̃ dũ pariũ
raient aserroꝵ pestona: sta mem orant᷑. Quãuus ethienienses ing̾cia plurinũ elaruise iucsest cea

Expanded text:
regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenisse clariora, Assymodo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a regni Assyriorum perexigua ista memorantur; quamuis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fa
Abbreviated transcription (Latin):
& content humanũ genꝰ hac libid ine roma tc̃ uicta. albã se uicisse triũ phabat. & sui scelenis laudẽ:

Expanded text:
et conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceleris laudeet conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceleris laude
Abbreviated transcription (Latin):
cognati cruoris effusiõe iucsse roma gaudebat. qͥd mili oltendit᷑ nom̃ laudis nom̃q iuctoriȩ. Remotis obista¬
tulis insanȩ opiniõis. facinora uuda cernant᷑: nuda pensent᷑. nuda iudicent᷑ Causa dicat᷑ aibȩ. sic̃ ttoiȩ adultiuã
dicebat᷑ nula talis. nulla simiłis uiuenit᷑: tantũ ut resides mouer&tu lł inarma uiros. ꝙ̃ia desueta triũ pbas
agmina: Illo itaq uitio tantũ sceł p̃paratũ ẽ socalis belli at cognati: qđ uitiũ salusti magnũ e̾nse¬
uit attigit: Cũ eñĩ laudans breuit̃ antiqͥora c̾memorass& tpr̃a.qͣndo uita hõiũ sine cupiditatẽ agtrabat᷑.
& sua cuiq satis placebant: p̾ea uͦ inqͥt quã inasia cyrꝰ ingrecia locedemonis & athemens esceꝑe urbes
atq natiões subigete. libidine dnandi causã belli hab̾e matima głam inmarimo ĩpio putare. & eetã
q̃ ipse institicerat dicere : nͥ huc usq sauis sit eiꝰ ũba posuisse: Libido ista dnandi magnis malis agetut

Expanded text:
cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda iudicentur. Causa dicatur Albae, sicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur; tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli adque cognati, quod uitium Sallustius magnum transeunter adtingit. Cum enim laudans breuiter antiquiora commemorasset tempora, quando uita hominum sine cupiditate agitabatur et sua cuique satis placeiam in maximo imperio putare\', et cetera quae ipse instituerat dicere. Mihi huc usque satis sit eius uerba posuisse. Libido ista dominandi magnis malis agitat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aniti ã rerũ ꝑtient & finesñptinent. ut alt̃ illis ã ꝑficeret᷑: Nonne om̃a q̃ in hoc mundofieri dict in hoc eeia miudo
tminar fatent᷑. Qt̃ ista uanitas mope ili daore potestatẽ dimidiã in simulagro faciẽ duiplã: None istũ bisrontẽ mnulto
elegantiꝰ int ptarent᷑ si cundẽ. & ianũ &t̃minũ dicerent. atq initus unã faciẽ finib alt̃ã darent qͥm̃ qͥ opat̃: ueirũq
tarent es t᷑ mn undũ ꝑfici & ido iano idẽ mundo solã initioꝵ tribuerent potestatẽ: ꝓfecto er p̃ponerent t̃minũ:
eũq adis selectis ñ alienarent: Iuã quã &ĩa nc̃ cũ istis duob diis initia rerũ tpraliũ finesq t̃ctant .: t̾mino dari
debuit plus honoris faior eni lȩticia ẽ. cũ res q̃q ꝑficit᷑: Sollicitudiuns aũ plenas̃ cepta: donec ꝑducant᷑ ad finẽ: Iñ
qͥ aligd incip̃: matime appetit intendit. eipectat etoptat: nec de re inchoata nis i t̃muet eiurat ES sa bifrontis¬

Expanded text:
 initia rerum pertinent et fines non pertinent, ut alter illis deus praeficeretur? Nonne omnia, quae in hoc mundo fieri dicunt, in hoc etiam mundo terminari fatentur? Quae est ista uanitas, in opere illi dare potestatem dimidiam, in simulacro faciem duplam? Nonne istum bifrontem multo eltarent, extra mundum perfici, et ideo Jano, id est mundo, solam initiorum tribuerent potestatem; profecto ei praeponerent Terminum, eumque a diis selectis non alienarent. Quanquam etiam nunc cum in istis duobus diis initia rerum temporalium finesque tractantur, Termino dari debuit plus honoris. Major enim laetitia est, cum res quaeque perficitur: sollicitudinis autem plena sunt coepta, donec perducantur ad finem, quem qui aliquid incipit, maxime appetit, intendit, exspectat, exoptat; nec de re inchoata, nisi terminetur, exsult
Abbreviated transcription (Latin):
amima ꝗđ ad uita ȩt̾na ł pt solas saliuas colat᷑ hic ds̃. qͥb partĩ glutiendis. part̃i: ꝓpuendis subçelo palati utraq
pandit᷑ ianua : qd ẽ porro ab surdius. quã in ipso mundo ñ inuenire duas ianuas ex adũso sitas. ꝑ quas ł adinitti
adso aliꝗd uitro. ł emittat ase foras & dem̃o ore & giature quoꝵ similitudinẽ mund ñ habee: uelle mundi sin ulaq ũ
c̃ponere in iano ꝓpt̃ solũ palatũ. cuiꝰ simulitudinẽ ianꝰ ñ hab&: Cũ uͦ eũ faciunt quadr isrontẽ. &ianũ geminum
appellant : ad quatuor mundi partes hoc int̃p̃tant᷑ quasi aliꝗd spect& mund foras. sic̃ ꝑom̃s facies iañ: Deinde
si ianꝰ ẽ mundꝰ & mund quatuor partib: c̃stat : falsũ ẽ simulacrũ iani bifrontis. aut si ꝓpt̾ea uerũ ẽ. qr &iã noĩe
orientis & occidentis. totꝰ sol& mund intelligi nunꝗd cũ duas partes alias nominamꝰ. septentriõis. & auseri. sic̃

Expanded text:
 animam, quid ad uitam aeternam? Propter solas saliuas colatur hic deus, quibus partim glutiendis partim spuendis sub caelo palati utraque panditur ianua. Quid est porro absurdius, quam in ipso mundo non inuenire duas ianuas ex aduerso sitas, per quas uel ad- . mittat ad se aliquid intro uel emittat a se foras, et de nostro ore et gutture, quorum similitudinem mundus non habet, uelle mundi simulacrum conponere in Iano propter solum I palatum, cuius similitudinem Ianus non habet? Cum uero eum faciunt quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc interpretantur, quasi aliquid spectet mundus foras sicut per omnes facies Ianus. Deinde si Ianus est mundus et mundus quattuor partibus constat, falsum est simulacrum Iani bifrontis; aut si propterea uerum est, quia etiam nomine Orientis et Occidentis totus solet mundus intellegi, numquid, cum duas partes alias nominamus Septentrionis et Austri, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Noc nos de d̃no iħu ap̃o intelligimꝰ quẽ sꝑamꝰ de cȩlo eẽ uenturũ ad uiuos ⁊ mortuos uidicãdos Alam¬
festꝰ eñĩ ueni& int̃iustos ⁊ in iustos iudicaturꝰ iuste. qͥ priꝰ uenit occultꝰ ab iniustis iudicandꝰ iniuste.
Ipse in quã manifestꝰ ueni& ⁊ ñ silebit. id est in uoce iudicis euidens apparebit. qͥ pri cũ ueniss& oc¬
cultꝰ ante iudicẽ siluit quando sic̃ ouis adĩmolandũ ductꝰ ẽ ⁊ sic̃ agnꝰ corã tondente fuit sine uo ce
quẽ adm̃dũ de illo ꝑ ysaiã legimꝰ ꝓphetatũ ⁊ in euangłio uidemꝰ ĩ pletũ: De igne uͦ⁊ tẽpestate cũ in

Expanded text:
uem speramus de caelo esse uenturum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente fuit sine uoce, quem ad modum de illo per Esaiam legimus prophetatum et in euangelio uidemus inpletum. De igne uero et tempestat
Abbreviated transcription (Latin):
nectalẽ qualis ẽ nc̃. ubi siduerimꝰ q peccatũñ habemꝰ nos ipsos sed ueimꝰ ⁊ ueritas in nob ñẽ s qualis
tc̃ erit uelut area ꝑuentilationẽ ita ꝑuiditiũ pͣgata. nouissunuĩ eis qͦq igne mundatis qͥb talis mundatio necessa

Expanded text:
 est, ubi, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium purgata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessa
Abbreviated transcription (Latin):
cliua cluret atserq in tacta sum dt o alidita ẽ. udi sane abraã obiurganti regi tur tacuisse utorẽsoro¬
teq diris. apions ꝗd timuerit &iã hoc addidit. & enĩi uere soror mea ẽ de patre s ñ de matre. qr de
patre suo soror erat abrahȩ de qͦ ꝓpinqua eiꝰ erat. tante aũ puldiritudinis fuit ut &ia in illa etate os¬
see adamar. Eost hex natꝰ ẽ abrahe scađ̃m ꝓmisionẽ di de sarra filius eãq nor̃añ ysade qđ ntptat᷑ rsꝰ riserit
enĩ epat quando ꝓmissꝰ ȩ ãmirans ingaudio riserat & mãt quando pillos tres uiros iterũ ꝓmiss ẽ dubit ans
ingaudio. Quaus ea pbrante angło qđ ris ille ociã sigaudu fuit t̃ plene fidei ñ fuit: post ab eodẽ angło
in fide auĩa c̃firmata ẽ hoc gͦ puer nom̃ accep̃. Nã qđ ris ille ñ ad inridendũ obpbriũ s ad ȩelebrandũ gau¬
aiũ ꝑ tinehat : nato ysaac ec ereo nõiȩ uocato sarra monstraũ. Att q̃ pre risũ mͥ fec̃ añs. &cũq eñ audie¬

Expanded text:
coniuge fecerat, eique intacta similiter reddita est. Ubi sane Abraham obiurganti regi, quur tacuisset uxorem sororemque dixisset, aperiens quid timuerit etiam hoc addidit: Etenim uere soror mea est de patre, sed non de matre, quia de patre suo soror erat Abrahae, de quo propinqua eius erat. Tantae autem pulchritudinis fuit, ut etiam in illa aetate posset adamari. CAPUT ndo ei promissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando per illos tres uiros iterum promissus est, dubitans in gaudio; quamuis exprobrante angelo, quod risus ille, etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide etiam confirmata est. Ex hoc ergo puer nomen accepit. Nam quod risus ille non ad inridendum obprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat, nato Isaac et eo nomine uocato Sarra monstrauit; ait quippe: Risum mihi fecit Dominus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd sit in ysaac uocabit̃ tͥ sem̃ id est in qͥt iñ qͥ filii carnis hi filii đi s filii ꝓmissiõis deputant᷑ in semine:
Ac ꝑ hoc filii ꝓmissiõis ut int sem̃ abrahȩ in ysaac uocant᷑ hoc ẽ in apm uocante gr̃a c̃gregant᷑. hanc
gͣ ꝓmissioẽm pat᷑ pius fidelit̃ tenens q phẽ oportebat ĩpleri quẽ as̃ ubeat occidi ñ hesitaũ qđ sibi
redsoi potar imolat᷑ qͥ dam petuit ñ spat᷑ sic intellectũ ẽ aunepła atd heb reos ei sic ci positũ fide ing¬

Expanded text:
Isaac uocabitur tibi semen: Id est, inquit, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Isaac uocabitur tibi semen: Id est, inquit, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, in Isaac uocantur, hoc est in Christo uocante gratia congregantur. Hanc ergo promissionem pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolat
Abbreviated transcription (Latin):
morare nimis longũ ẽ tẽptat᷑ abrahã deĩmolando dilectissimo filio ipso ysaac ut pia eiꝰ obedientia ꝓbaretꝰ
sclis in noticiã ꝓferendõ ñ dõ. seq eñ ẽ om̃is culpanda tẽptatio qr oegͥtulanda ẽ quasit ꝓbatio. & plerumq
gante respondeat: Ubi sidi mimꝰ agnouerit. tẽ pius ẽ tc̃ solidat᷑ firmitate gr̃e. ñ inflat̾ in anitate iac¬
tantiȩ inunq sane cređet abrahã qđ uictimis ds̃ delectaret᷑ humanis quã uis diuino intonante p̃cepto
obȩdiendũ sit ñ disputandũ fuerũ tam̃ abrabã c̃festĩ filiũ cũ fuiss&r ĩ molatꝰ resurrecturũ credidisse
landand Piterat nãq illi ds̃ cũ de ancilla & silio eiꝰ foras eiciendis uoluntatẽ c̃iugis noll& ĩ plere. In
ysaac uatabit̃ tͥ sem̃. & certe ibi seqͥt᷑ ac dr̃ ei: filiũ aũ ancillȩ huiꝰ inmagnã gentẽ faciã illũ qr sem̃

Expanded text:
morare nimis longum est, tentatur Abraham de immolando dilectissimo filio ipso Isaac, ut pia eius oboedientia probaretur, saeculis in notitiam proferenda, non Deo. Neque enim omnis est culpanda tentatio, quia et gratulanda est, qua fit probatio. Et plerumque gante respondeat; ubi si Dei munus agnouerit, tunc pius est, tunc solidatur firmitate gratiae, non inflatur inanitate iactantiae. Numquam sane crederet Abraham, quod uictimis Deus delectaretur humanis; quamuis diuino intonante praecepto oboediendum sit, non disputandum; uerum tamen Abraham confestim filium, cum fuisset immolatus, resurrecturum credidisse laudandus est. Dixerat namque illi Deus, cum de ancilla et filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ trismegistũ uocauer̃. in illis t̾ris eiꝰ mͦdistudia claruer̃. longe qdẽ ante sapientes ł phylosophas
gciȩ. S tam̃ pꝰ abrahã & ysaac & iacob & ioseph nimirũ &ĩã pꝰ ipsũ moysens eo qͥppe tpr̃e qͦ moyses
natꝰ ẽ fuisse reꝑit᷑ atlans ille magnꝰ astrologꝰ ꝓmethei sr̃ in at̃nꝰ auus mercuri maioris cuiꝰ nepos fuit
rationẽ siđ ũ c̃p̃hendit ã pliꝰ quã centũ annoꝵ milia numerari. in qͥb enĩ libris istũ numerũ colleger̃
qͥ ñ multũ ante annoꝵ duo milia lit̃as magistra isidedidiciut Neñi paruus auctur in historia ẽ uarro

Expanded text:
quem TRIMEGISTRUM vocauerunt in illis terris, eiusmodi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes quam philosophosquem TRIMEGISTRUM vocauerunt in illis terris, eiusmodi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes quam philosophosGraeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atlans ille magnus astrologus, Promethei frater, maternus auus Mercurii maioris, cuius nepos fuit rationem siderum conprehendit, amplius quam centum annorum milia numerari. In quibus enim libris istum numerum collegerunt, qui non multum ante annorum duo milia litteras magistra Iside didicerunt? Non enim paruus auctor est in historia Varro
Abbreviated transcription (Latin):
custoditã: Den iq moyses in ppło c̃stituit qͥ docendis litis p̃ẽent priꝰ quã diuinȩ legis ullas litas nossent.
inducant id est introducant qͦdãmͦ in corda discentiũ ł in eas potiꝰ ipsos qͦs docent: Nulla gͥ gens de antiqͥ
quanđ nec egyptꝰ inuenit᷑ qͣ sol& falso & in anit̃ desuaꝵ doctrinaꝵ antiqͥtate głari: qualicũq sapien¬
tia sua patriarthaꝵ nr̃oꝵ tpr̃ẽ p̃uenisse sapientiã. Neq eñĩ qͥs quã dicere audebit mirabiliũ discipli
eos ꝑitissimos fuisse ante quã lit̾as nossent. id est ante quã isis eã in¬
porro eoꝵ memorabilis doctrina q̃ appellata ẽ sapientia. ꝗd erat nisi matime astronomia. & siqͥd
aliud taliũ disciplinaꝵ magis ad ererxenda ingenia quã ad inluminandas uera sapientia m̃tessoler
uałe: Nã qđ attin& ad philosophiã qͣ se docere ꝓfitet᷑ aliꝗd. uñ fiant hoĩ es beati circa tpr̃a mercurii¬

Expanded text:
custoditam. Denique Moyses in populo constituit qui docendis litteris praeessent, priusquam diuinae legis ullas litteras nossent. inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos docent. Nulla igitur gens de antiquiquando nec Aegyptus inuenitur, quae solet falso et inaniter de suarum doctrinarum antiquitate gloriari, qualicumque sapientia sua patriarcharum nostrorum tempore praeuenisse sapientiam. Neque enim quisquam dicere audebit mirabilium disciplinarum eos peritissimos fuisse, antequam litteras nossent, id est, antequam Isis eo porro eorum memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et si quid aliud talium disciplinarum magis ad exercenda ingenia quam ad inluminandas uera sapientia mentes solet ualere? Nam quod adtinet ad philosophiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant ho
Abbreviated transcription (Latin):
s sui dogmatis &opiruonis inuentor tam̃ ut ũ nullos ł &iã plurimos eoꝵ fuisse c̃cedã qđ asuis docto¬
rib ł discendi socuis amor ueritatis abruꝑit. ut ꝓea certarent quã ueritatẽ putarent siue illa eẽt
siue ñ eẽt ꝗd agit aut qͦ ł qua ut ad beatitudinẽ ꝑueniat᷑ humana se porrigit infelicitas sidiuina ñ

Expanded text:
sed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctosed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctoribus uel discendi sociis amor ueritatis abruperit, ut pro ea certarent, quam ueritatem putarent, siue illa esset, siue non esset: quid agit aut quo uel qua, ut ad beatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si diuina n