comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tris mei habundant panib. ego aut̃ hic fame¬
ꝑeo: Unde hoc scire poterat in quo tanta erat
obluuo dĩ sic̃ inoñib idolatris fuit. nͥ quia
ista recogitatio iã resipiscentis ẽ cũ euangłiũ
p̃dicaret᷑: Merce narii gͦ patris habundant
panibꝰ: quia qui futurȩ mercedis intuitu di¬
gna oꝑari satagũt. cotidianis suꝑnȩ gr̃ę refi¬
ciunt᷑ alimoniis. At uͦ fame ꝑeunt: qui extra
patris edes positi. uentrẽ cupiunt implere de
siliquis. id est qui sine fide iuuentes. uitã bea¬
tã inanis philosophye studiis inquirunt. Sic̃
enĩ panis qui cor hominis confirmat u̾bo dei
qđ m̃tẽ reficiat assimilatur: ita & siliqua quȩ
ce ipsa intꝰ inanis foris mollis ẽ. & corpus non
reficit sed implet ut sit magis honeri qũa usui
scłari sapientiȩ ñ inmerito cõꝑat᷑.Cuiꝰ sermo
facundiȩ plausu sonorus: sed uirtute utilitatiᷤ
ẽ. uacuus. Surgã & ibo ad patrẽ meũ: & di-¬

Expanded text:
tris mei abundant panibus, ego autem fame hic petris mei abundant panibus, ego autem fame hic pereo. Unde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Mercenarii ergo Patris abundant panibus, quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt quotidianis supernae gratiae reficiuntur alimoniis. At vero fame pereunt qui, extra Patris aedes positi, ventrem cupiunt implere de siliquis. Id est, qui, sine fine viventes, vitam beatam inanis philosophiae studiis inquirunt. Sicut enim panis, qui cor hominis confirmat, verbo Dei quo mentem reficiat assimilatur, ita siliqua quae et ipsa intus inanis, foris mollis est, et corpus non reficit, sed implet, ut sit magis oneri quam usui, saeculari sapientiae non immerito comparatur, cujus sermo facundiae plausu sonorus, sed virtute utilitatis est vacuus. Surgam et ibo ad patrem meum, et di
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. dñs inqͥt huiꝰ scłi excecauit m̃tes infi¬
deliũ. Et misit illũ in uillã suã ut pas ceret
sp̃uales epulas ad quas inuitabat᷑ fastidiens.
dixit. Uillã emi: & necesse habeo exire et
uidere illã. Porcos uͦ pascere ẽ: ea quib inmũ¬
Ii. di sp̃c gaudeant oꝑari. Et cupiebat implere
uentrẽ suũ de siliquis quas porei manduca¬
bant. Silique quibꝰ porcos pascebat sunt do¬
ctrinȩ scłares. sterili suauitate resonantes: de
quib laudes idolors fabularũq ad deos genti¬
um uario sermone atq carminib ꝑstrepunt.
quib demonia delectant᷑. Unde cũ iste satura¬
ri cupiebat: aliquid solidũ & rectũ qđ ad be¬
atã uitã ꝑtineret inuenire uolebat intalib
& nõ poterat. hoc est enĩ qđ ait. & nemo illida¬
bat. In se aut̃ reuersus. iã scilicet ab eis quȩ fo¬
rinsecus frustra illiciunt & seducunt. in con¬
scientiȩ int̾iora reducẽ faciens intentionem
suã: dixit. Quanti merce narii in domo pa¬

Expanded text:
 Deus, inquit, hujus saeculi excaecavit mentes infidelium . » « Et misit illum in villam suam, ut pasceret a quidam spirituales epulas, ad quas invitabatur, fastidiens, dixit: « Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam . Porcos vero pascere est, ea quibus immundi spiritus gaudeant operari. Et cupiebat implere ventrem suum de siliquis quas porci manducabant. Siliquae quibus porcos pascebat sunt doctrinae saeculares, sterili suavitate resonantes, de quibus laudes idolorum fabularumque ad Deos gentium vario sermone atque carminibus pererepant, quibus daemonia delectantur. Unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: Et nemo illi dabat. In se autem reversus. Jam, scilicet, ab eis quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam. Dixit: Quanti mercenarii pa
Abbreviated transcription (Latin):
ea quisq sequit᷑ quȩ ab illo ꝓcedt̃. & relinqͥt
eũ qui sibi est int̾ior. Et postꝗͣ omĩa cõsũ-¬
masset: facta ẽ fames ualida in regione
illa. Omĩa quȩ dissipauit: ornam̃ta natu¬
rȩ quȩ cõsũpsit significant. fames in regio¬
ne longinqua: indigentia uerbi ueritatis
ẽ. in obliuione creatoris. De qua dictũ est
in propħis: quia mittet dñs famẽ panis¬
cȩpit egere: & abiit & adhesit uni ciuiũ
regionis illiꝰ. Merito egere cȩpit: qui thesau¬
dinẽ dereliquit. Unuscͣiuiũ regionis illius

Expanded text:
ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et reliqui ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et reliqui eum qui sibi est interior. Et postquam omnia dissipasset, facta est fames valida in regione illa. Omnia quae dissipavit, ornamenta naturae quae consumpsit significat. Fames in regione longinqua, indigentia verbi veritatis est, in oblivione Creatoris. De qua dictum est in prophetis: Quia mittet Dominus famem icoepit egere, et abiit, et adhaesit uni civium regionis illius. Merito egere coepit, qui thesaum dereliquit. Unus civium regionis illius
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtiendo. infidelib uͦ naturalis solũ inge¬
nii quo contenti erant beneficiũ cõcedendo.
Et nõ post multos dies congregatis om̃ib¬
adolescentior filiꝰ ꝑegre ꝓfectus ẽ. in regio¬
nẽ longinquã. longinquã: quia nõ multo
dissipauit substantiã suã uiuendo luxuri¬
ose. Longe ꝓfectus ẽ: nõ locũ mutando sed
animũ. Quanto &renĩ qͥsq plus in prauooꝑe
delinquit: tanto a gr̃adĩ longiꝰ recedit. Qa
nõ post multos ixit factũ. ut congregatis
om̃ib ꝑegre ꝓficisceret᷑ in regionẽ longin¬
quã: quia ñ multũ post institutionẽ huma¬
ni generis placuit animȩ ꝑliberũ arbitri¬
um ferre secũ quãtdã uelut potentiã natu¬
rȩ suȩ . &. deserere eũ a qͦ condita ẽ. p̃fidens
uirib suis. Quas uires tanto cõsumit citius:
qͣto eũ deserit a quo datȩ sunt. Itaq hanc ui¬
tam ꝓdigã uocat. amantẽ fundẽ atq spaci¬
ari pompis ext̾iorib intꝰ in anescentẽ: cum

Expanded text:
tiendo: infidelibus vero naturalis solum ingenii, quo contenti erant, beneficium concedendo. « Et non post multos dies congregatis omnibadolescentior filius peregre profectus est in regionem londissipavit substantiam suam, vivendo luxuriose. » Longe profectus est, non locum mutando, sed animum. Quanto ecce nunc quisque plus in pravo opere delinquit, tanto a Dei gratia longius recedit. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus, peregre proficisceretur in regionem longinquam, quia non multo post institutionem humani generis placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et deserere eum a quo condita est praesidens viribus suis. Quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exterioribus, intus inanescentem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ur murantib de peccatoꝵ suscep¬
tione scribis et phariseis. tresex
ordine ꝑ abolas saluator posuit:
uͦ quȩ sequit᷑. nõ suũ tantũmͦ suorsq gau¬
diũ demonstrans. sed & inuidentiũ muroͣ
rep̃hendens. homo itaq qͥ duos filios ha¬
buisse dicit᷑. ds̃ pat̾ intelligit᷑. duor uide¬
licet genitor popłors: & quasi duaruor
generis humani stẏrpiũ auctor atq ere¬
ator. Maior eiꝰ filius eos qͥ in uniꝰ dei ꝑmã¬
sere cultura: minor eos qui usq ad colen¬
sda
idola dm̃ deseruere. significat. Pars substantiȩ
quȩ minorẽ filiũ contigit: ipse sensus in ho¬
mine rationalis ẽ. Uiuere enĩ. intelligere.
meminisse. ingenio alacri excellere: diuini
substantia muneris est. Quã minor filiꝰ ex¬
petiit a patre: cũ homo sua potestate delecta¬
tus. ꝑ liberũ sese arbitriũ regere atq a dñio

Expanded text:
urmurantibus de peccatorum susceptione scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit: vero, quae sequitur, non suum tantummodo suorumque gaudium demonstrans, sed et invidentium murmur reprehendens. Homo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi duarum generis humani stirpium auctor atque creator. Major enim filius eos, qui in unius Dei permansere cultura: minor eos, qui usque ad colenda idola, Deum deseruere, signquae minorem filium contingit ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est: quam minor filius expetiit a patre, cum homo, sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere, atque Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias popłs qui sedebat in tenebris lucem
uidit magnã. & qui habitabant in regio¬
ne umbre morcis lux orta est eis. De quib
idem dicit ad dnm̃. Gentes quȩ te ñ noue¬
runt inuocabunt te: & popłi qui te nesci¬
unt ad te confugient. Hẽ diem abraham
uidit & gauisus est: cum benedicendos fidi
& omĩum se futurũ gentium patrem cre¬
dende ꝓspexit: dans głam deo. & plenissime
sciens. qm̃ qd ꝓmisit potens est & facere.
Hc̃ diem dauid canebat in psalmis dicens.
Om̃s gentes quas fecisti uenient & adorabt̃
coram te dñe. & lionorificabunt nom̃ tuum.
Et illud. Notum fecit dñs salutare suum:
ante conspectum gentium reuelauit uistici¬
am suã. Qd utiq exinde fieri nouimus: ex
quo tres magos de longuiquitate sue regio¬
nis excitos. ad cognoscendum & adorandũ
regem celi & terre stella ꝑdurit. Cuius
utiq famulatus ad formam nos sui borta

Expanded text:
 populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei novit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David in psalmiOmnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hor
Abbreviated transcription (Latin):
ad. xpm. quantũ possumus seruiamꝰ. Qui¬
cumq enuim in eccłia pie iuuit & caste.
qui ea quȩ sursum sunt sapit ñ quȩ suꝑ ter¬
ram: cȩlestis quoͣmͦ instar est luminis. & dum
dnm̃ quasi stella demonstrat. In quo stuclio
dilectissimi om̃s uob̃ inuicem ꝓcleẽ debetis:
ut in regno dei ad qđ recta fide & bonis oꝑi¬
bus ꝑuenitur. sicut lucis filii splendeatis.¬

Expanded text:
m, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis
Abbreviated transcription (Latin):
intulerat: repetens scilicet ebreȩ gentis
antiqua cunabula. & pͥncipatum ueri io¬
nens: ut illam diriorem omĩ inedia famem
qua egyptior mentes ueritatis inopia labo-¬
rabant. ueniens de celo panis uite & cibus
rationis auferret: nec sine illa gente pararet᷑
singłaris hostiȩ sacramentum. inqua pͥmũ
occisione agni salutiferum crucis signum
pͥmitiarum nr̃arun & inchoationẽ uocati-¬
onis gentium rationabili gaudio celebre-¬
mus: gr̾as agentes iniscđi deo qui dignos
nos fecit sicut ait beatus apłs in parten
sortis scõꝵ in lumine: qui eripuit nos de
potestate tenebrarum & transtulit in reg-

Expanded text:
intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Jonens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate t
Abbreviated transcription (Latin):
orbe sit notus. & ubiq ñ tantum in isrł sit
magnum nom̃ eius: qm̃ hanc elegit generĩ
dignitatem. ut sicut infidelitas in suis poste¬
ris coniuncit. eẽ. degenerem. ita fides omĩb
magi & om̃ĩ deuotione completa: scdm am-¬
monitionem somnii ñ eodẽ quo uenerant
itinere reu̾tunt᷑. Oportebat enun ut iam
in xp̃m credentes ñ ꝑ antiquȩ conu̾satio-¬
nis semitas ambularent: s nouam iugres¬
si uiam a relictis errorib abstinerent. tũ
etiam herodis uacuarent᷑ insidiȩ. qͥ in dñi
iħm impietatem doli ꝑ simulationẽ dis¬
ponebat officiĩ. Unde qi spes istius erat so-¬
luta commnenti. in maiorem furorem ira¬
eundia regis ardescit. Nam recolens cem-¬
pus qđ indicauerant i igi. in om̃s beth¬
lic paruulo ñ occiso. occideret᷑ & xp̃e. At il¬
le qui sanguinem suũ ꝓ mundi redemp¬
tione fundendũ in aliam differret etatẽ.
egypto se parentum ministerio subuectꝰ

Expanded text:
orbe sit notus, ut ubique in Israel sit orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibusmagi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethlic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus
Abbreviated transcription (Latin):
tem: & in urbe regia ostendi postulant¬
puerum. quẽ ad regnandum didicerant
natum. Conturbat᷑. herodes: timet saluti su¬
e. inetuit potestati. Requirit a sacerdotib
& doctorib legis: quid de ortu. xp̃i scͥptura
p̃dixerit. In noticiam uenit: qd̾ fuerat ꝓpħa¬
tum. Ueritas illuminat magos: infidelitas
obcecat inagistros. Carnalis istł ñ intelligit
qđ legit. ñ uidet qđ ostendit: utitur paginis¬
IIII. quarum ñ credit eloquiis. Ubi est uidee głã¬
tio tua. ubi de abrahiam patre ducta nobili
tase Ecre maior serus minori: & alienigeniᷤ
in sortem tue hereditatis intrantib. eus te¬
stamenti qđ insola lict̾a tenes recitatione fa¬
mislaris. Intret intret in patriarcharum fa-¬
miliam gentium plenitudo: & benedictio¬
nem in semine abralã quã a se filii carius
abdicant. filii ꝓmissionis accipiant. Adorẽt
in trib magis om̃s populi uniu̾sitatis aue¬
torem: ut ñ in uidea tantum ds̃ s in toto

Expanded text:
tem, et in urbe regia ostendi sibi postulanttem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit od legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilior servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto
Abbreviated transcription (Latin):
niat cui repositum est: & ipse est expec¬
tatio gentium. De quib quondã beatissi¬
mo patriarchȩ abrahȩ innumerabilis fu¬
erat ꝓmissa successio. ñ carnis semine s si¬
dei fecunditate generancda: & ideo stellarũ
multitudini comꝑata. ut ab omĩum gen-¬
tium patre ñ terrena s celestis ꝓgenies sꝑa¬
retur. Ad creandam gͦ ꝓmissam posterita¬
tem. heredes in siderib designati. ortu noui
sideris excitant᷑: uit in quo celi acdhibitũ
fuerat testimonium. celi famularet᷑ obse¬
tior. & de mirandi luminis claritate ui¬
ri ad lex expectanda ñ insciĩ magnitudinẽ
significationis intelligunt. agente hoc sine
dubio in eoꝵ cordib inspiratione diuina.
ut eos tante uisionis misterium ñ lateret:
& qđ oculis ostendebatur insolitũ. animis
ñ eẽt obscurum. Deniq officrum suum cũ
religione disponuit: & his se iustruint do¬
nis ut adoraturi unum tria se credidisse
demonstrent. auro honorantes ꝑsonam re

Expanded text:
positum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsetior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam reg
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ur̃am hodiernę festi¬
uitatis causa ñ lateat. eamq
donauerit audebo. ut in cõmuni gaudio.
tanto religiosior sit omĩũ pietas: quanto
magis fuerit iutellecta sollempnitas.
ꝓuidentia namq miscdiȩ dei. dispositũ
habens ꝑcunti mundo in nouissimis tem¬
porib subuenire. saluationem omil̃ gen¬
tium p̃finiuit in xp̃o: ut qr & cunctas
nationes. a ueri dei cultu impius error
pulus isrł. ab insticutis legib pene totus
exciderat: conclusis omĩb sub peccato.
omium misereret᷑. Deficiente enĩ ubiq
uisticia & toto mundo in uana & malig¬
na differret. uniu̾sitas hominũ senten¬
tiam dampnationis exciꝑet. S in indul¬
gentiam ira translata est. Et ut clarior
fieret exerende gre̾ magnitudo: tc̾ pla¬
cuit abolendis peccatis hominũ. sacra¬
mentum remissionis afferri. quando ne¬
mo pot̾at de suis meritis głari. Huius
structa. alienigena obtinuerat pͥncipatũ.
ut ueri regis ortus ulius ꝓpħiȩ ꝓbaret᷑¬

Expanded text:
tatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamquedonaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum pulus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligtas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari. CAPstructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophet
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ & septimo regni sui anno ut¬
euangłin narrat defunctus est: qui fuit
augusti cȩsaris quadragesimus septimus
cui xp̃c ꝓmissus. ẽ. quadragesimo sccło an¬
no nini primi regis assirioꝵ natus est: ita
& xp̃c quadragesimo scdo anno auguisti ce-¬
saris qui primus monarchiã tenuit emen-¬
so. natus est.

Expanded text:
quidem et septimo regni sui annEvangelium narrat, defunctus est, qui fuit Augusti Caesaris quadragesimus quartus, us promissus est, quadragesimo secundo anno Nini primi regis Assyriorum natus est, ita Christus quadragesimo secundo anno Augusti Caesaris, qui primus monarchiam tenuit, emenso, natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
um peccuniarũ ñ habet: uirginitas sacra¬
tissima in suo gradu usq in sanguinis effu¬
sionem ꝑmansit. qm̃ suo illam sanguine sub¬
arrauerat. xp̃c. Ad concupiscentem gͥ reu̾ti¬
tur census: & inconcussa uirginitas xp̃o se¬
mel oblata ꝑclurat. Discite uirgines xp̃i
normam puellaris exempli: & oblata sub
specie pietatis munuscula uiroꝵ tota inten¬
tione respirite. & quasi rabidi canis morsus
om̃i studio recusate. A quo ñ receꝑis qd̃ ti-¬
meas dei. ñ accipias qd̃ diligas mundi. Aeci-

Expanded text:
um pecuniarum non habet, virgo sacraum pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem igitur revertitur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: acci
Abbreviated transcription (Latin):
potius armata quã ferro. fortit̃ dimicauit
& uicit. Aspicit deniq blandeentem et re-¬
nescit aliquid amare qd̃ transit. Ꝙ dũ ni-¬
mis uirginitatem diligit: nec ludibria
nec flaminas. nec supplicia nec carnificeꝰ me-¬
tuit. Postremo: nec gladium furentis ꝑcus¬
soris expauit. Compellit᷑ uirgo ornamenta
susciꝑe corꝑis s reniit: qm̃ iam susceꝑat
mentis. Et quia ñ de elegantia corꝑis hu-¬
mani placere studebat qi timebat de fedi¬
tate anime dño. displicere: dabat uitus ꝑ
fidem suȩ menti candorem. P ulchritudinẽ¬
excolebat animȩ: & quantiĩ siciebat ut animã
suam pulchrã faceret. tantum in suã animã
erubescebat se. ẽẽ. formosam: tanto studens car
xpõ institit & eius angłis complacere. Cur¬
batur iuuenis a puella contemptus: & se
munerib complacere posse existimans au¬
rum. gemmas congeminans. uestes predia
p̃ciosa conuectat. S quia xp̃i caritas p̾ci¬

Expanded text:
potius armata quam ferro, fortiter dimicavit potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandientem, et reNescit aliquid amare, quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis; et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candorem atque pulchritudineexcolebat; et quantum sciebat quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit Christo institit, et ejus angelis complacere. 5. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia pretiosa convectat. Sed quia Christi charitas preti
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias uelut stercora recusantem. Id̾s enĩ
scorum ꝑ litteras tradunt᷑ exempla: ut
unisquisq ꝓ qualitate sexiis & ꝓ ętate an¬
norum modũ sui ꝓpositi teneat. & sicut ꝑ
repugnatione animi munda dulcia recrsan¬
tes & eius ñ recusantes austera. ad delectatio-¬
nes ꝑpetuas & ad gaudia eterna ꝑtingant.
Hec dicentes ñ uituꝑamus conuigum ca-¬
sta cominertia: s uirginum ꝑseuerantiã
adornamus. Ni enim uirginitas malis rebꝰ
dari. Sequantur itaq sca conuigia patriar¬
charum conuiges in religione positȩ: ac di¬
uinis litt̃is informate saram. rebeccã. rache¬
trem luminis subsequant᷑. Huius pedis¬
sequa agnes beatissima magnum de sepu-¬
diciciȩ excitauit exemplum cũ uirginita¬
tem p̾culit uitȩ: omnẽq a se amorem terre¬
num ꝑ amorẽ celestem expellens tropheũ
crucis xp̃i arripuit. & tam contra libidi¬
nes quam etiã contra uniu̾sa supplicia fide

Expanded text:
divitias velut stercora recusantem. Ideo enim divitias velut stercora recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebusdari. Sequantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis 539 Litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachetrem virginis luminis subsequantur. Hujus pedissequa Agnes beatissima de se magnum pudicitiae excitavit exemplum, cur virginitatem praetulit vitae, omnemque se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide
Abbreviated transcription (Latin):
UMin toto mundo uirgi¬
neus flos marie in marces¬
cibiles coronas itinectat. &
septrigeram pudoris aulã
immaculato conseruet af¬
fectu : eo usq integritas ꝑseuerauit ad pal¬
nam ut in puellis tropheum scitatis ar¬
riꝑet. & ꝑ uestigia matris uirginis ad cȩ-¬
lestem thalamum ꝑueniret. Hinc est quod
anulo fidei agnes se asserit subarratam: &
clamat se amori constrictam. O quã imi-¬
tabile uirginib uirgo tui tradidisti amo¬
ris exemplum. O quam scm̃ pectorib dan¬
dum uirgineis tribiuisti responsum: con¬
tempnendo mundi diuitias. exsecrando
carnis concupiscentias. & solam . xp̃i pul-¬
chritudinem adamando. Accedite ad pu-¬
ellam puellȩ: & discite in anuis infantię
quales in pectore suo circa amorem ap̃i
flaminas accendit. Dicit iẽ amatori suoser¬
uare fidem: & eius corpus concupiscere so¬
lum qui ꝓ amore hominũ mortis ñ recu-¬
sauit interitũ. Discite uirgines xp̃i amo¬
rem in puella feruentem: & oiñs mundi

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcescibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eo usque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia Matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est, quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabilis virginibus virgo, cui tradidisti amoris exemplum! O quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae 538 quales in pectore suo circa amorem Christi flammas incenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis adiuuit sp̃im diũi: aut quis con¬
siliarius eius fuit. & ostendit illi: Cũ
quo iniit conuilium os instrurit eũ.
& docuit semitam eum iusticie: & eru¬
diuit eum scientia. & uam pruden¬

Expanded text:
Quis audivit spiritum Domini, aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi? Cum quo iniit consilium et instruxit eum, et docuit eum semitam iustitie, et erudivit eum scientiam et viam pruden
Abbreviated transcription (Latin):
he regresso acede regũ. & benedixit ei: cur
decimas omiũ diuisit abrabã. Primũ qui¬
dẽ qui interp̃tatur rex iusticiȩ. deinde au¬
tem &e rex salẽ quod est rex pacis. sine patre.
sine matre. sine genealogia. neq iniciũ di¬
erũ neq finẽ uitȩ habens: assimilatꝰ aũt
filio di. manet sacerdos imꝑpetuũ.

Expanded text:
 benedixit ei. Cui decimas omnium divisit Abraham. Primum quidem qui interpretatur Rex justicie. Deinde autem et Rex Salem: quod est Rex pacis. Sine patre: sine matre: sine genealogia. Neque initium dierum: neque finem vite habens. Assimilatus autem filio Dei: manens sacerdos in perpetuum.
Abbreviated transcription (Latin):
cecus ad lumen redit: qr cum diuinitas
defectum nr̃ȩ carnis suscepit. humanũ
genus lum̃ qd̃ amiserat recepit. Unde
enim ds humana patit᷑: inde homo ad dii¬
na subleuatu. Qui uidelicet cecus: recte
& uirta uiam sedere & mñdicans. eẽ. descͥbit᷑.
Ipsa enim ueritas dirit. Ego sum uia. Qui
gͦ et̃nȩ lucis claritatem nescit: cecus est.S
si iam in redemptorem credidit. uixta ui¬
am sedet. Si autem iam credidit. s ut eter¬
num lumen recipiat rogare dissimulat at¬
q a p̃cib cessat: cecus ẽquidẽ uixta uiã
sedet. s minime mendicat. Si uͦ & credidit¬
dicat. Quisqͥs gͦ cecitatis suȩ tenebras ag¬
noscit. quisqͥs hoc qd̾ sibi deest lumen et̃ni¬
tatis agnoscit. clamet medullis cordis. cla

Expanded text:
ecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et crediddicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, cla
Abbreviated transcription (Latin):
bum eructatum de corde patris: xp̃e in die
temꝑis u̾bum carofactum de utero uir
angłos creans: dies in temꝑe xp̃c homines
saluans. Dies ęt̾uitatis. xp̃c incelo scõs ange¬
los pascens: dies in temꝑe. xp̃c homines in
terra reficiens. Ut enum panẽ angłorum
manducaret homo. creator angłoꝵ factꝰ
est homo: utrosq pascens & integer ꝑma¬
nens. Quambonꝰ panis qui & angłos pa¬
scit ꝑ speciem ut de ipso sacient᷑ in patͥa:
& nos pascit ꝑ fidem ne deficramus in
uia. llle panis qui seipsum dat angelis
ad gaudium stabilitatis: seipsum dedit
hominib ad remedium sanitatis. Et qͥ
est angłorum esca: nob̃ factus est medici¬
na. ueruintam̃ hic dilectissimi fr̃s atten¬
dite maguitudinẽ gr̃e: & agnoscite qͥd
ds homini dignatus est p̃rogare. X pc̃
enim di filius de uero do ds tierus. & unꝰ¬

Expanded text:
bum eructatum de corde Patris, Christus in die bum eructatum de corde Patris, Christus in die temporis Verbum caro factum de utero virgangelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et u
Abbreviated transcription (Latin):
apud cdm erat & d̾s erat. fecit om̃e qd̃ nõ
erat: gr̾am uͦ qua u̾bum carofactũ uenit
querere & saluum facere qd̃ ꝑierat. Ommipo¬
tentiã qua fecit omnẽ diem: gr̾am qua certo
cue concipi & certo die dignatus est nasci.
ldem gͥ minoratus paulominus ab angłis
in dit factus . ẽ. homo: qui coct̾nus & eglis
ipso giuppe ꝓpħa dicit. Bene nunciate de¬
die. nͥ filium de patre: Est gͥ de patre filiꝰ.
& filius a nob̃ agnoscitur: in die autem
temꝑis solus filius inuenit᷑. Dies enim
etnus pat̃ & filius nr̃m corpus & animã
fecit: in die uͦ temꝑis solus filitis nr̃m cor¬
pus animãq suscepit. Xp̃c dies et̾nus
unigenitus in forma dei manens: xp̃c
in die temꝑis unigenitus formã serui
accipiens. Xp̃c dies eternus diues ꝑmanẽs
ut conderet nos: xp̃c in die temꝑis pau¬
ꝑ factus ut redimeret nos. Dies et̃̾nus. xp̃c
d̾s de deo patre: xp̃c in die temꝑis ds lio¬
mo de uirgine matre. Xp̃c dies ęteriius tier¬

Expanded text:
d non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis ipso quippe propheta dicit: Bene nuntdie, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, t Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus Christus Deus de Deo Patre, Christus in die temporis Deus homo de virgine matre. Christus dies aeternus Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tus elimo. de illo qui omĩa creauit. ex ni¬
chilo: Ciuus est inenarrabilis potentia
quanos gratuita bonitate fecit: nec mi¬
nus tam̃ menarrabilis gr̃a qua nos
omĩpotentissima miseratione saluauit. qui
& opus crcatricis onũpotentiȩ gratis fecit. &
opus gre̾ saluatricis omĩpotent impleuit:
illic habens potestatem qr regendi creaturã
suam. hic habens potestatem ponendi & su-¬

Expanded text:
tus e limo de illo qui omnia creavit ex nitus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipoteopus gratiae salvatricis omnipotenter implevit. Illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et su
Abbreviated transcription (Latin):
una naturalit equalisq diuinitas. Et alt̃
quidẽ ille qđ pater est. at̃ ille qd̃ filius.ẽ:
neut̃ tamen alter ds. qr pater & filius unꝰ
est ds. Quappt̃ quando de patre dõ & filio d̾o
nascitur sermo. digtie dicimus alt̾um. eẽ. pa¬
trem & alt̾um filium: & nichilominus dig¬
ne dicitnus unum din. ẽẽ. patrem & filiũ.
Cum enim dicimus alt̾um. eẽ. patrẽ alt̾um
filium. discretas ꝑsonas genitoris genitiqi
morstramus: cum uͦ dicimus unum d̾m
.c̃ẽ. patrem & filium. ipsam unã naturã in¬
discretȩ diuinitatis ostendius. Altera. ẽ.
gͦ ꝑsona genitoris & geniti: s una est nat᷑a
genitoris & geniti. Quando uͦ sufficient᷑.
aut digne loqui poterit quis de quo: ho¬
mo de deo: mortalis de imnmortali. uisibi¬
lis de iniusibili. mutabilis de incomimuta¬
bili. opus de opifice. de creatore creatura.
de factore factura. paruus de imm̃so. tem¬
ꝑalis de etn̾o. humidis de altissuno: plasma¬

Expanded text:
una naturaliter aequalisque divinitas: et alter una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasma
Abbreviated transcription (Latin):
tum s qđ ꝑmanet natum: ñ transitorium
s et̾num. ñ factum a d̾o patre s genitum:
nec solum genitum s etiã uingenitũ. Unũ
quippe u̾bum d̾s pat̾ genuit de se ipso: ꝑ
qd̾ omĩa creariit ex nichilo. In principio
enm erat u̾bum & u̾bũ erat apud d̾m:
& ds erat u̾bum. Hoc erat in principio apud
dđm. Onũa ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum est nichi. In hoc autem qđ ꝑ ulud u̾¬
bum d̾s pat̾ omĩa fecit: ostenditur qi hoc
u̾bum genuit ipse ñ fecit. Illud gͥ u̾bum
de do d̃s est. de creatore creator est: unde hoc
in se naturalit̾ habet. eẽ qđ pater est. Natus
est itaq de patre deo filius ds: alt̃ in ꝑsona.
ñ alius in natura Semꝑ apud patrem: sem¬
ꝑ cum patre. semꝑ de patre. semꝑ in patre.
Semꝑ apud pa trem: cum quo illi est una
naturalis inmensitas. Semꝑ cum patre:
cum quo illi una est naturalis eternitas.
Semꝑ de patre: de quo illi naturalit᷑ ęt̾ua
natiuitas. Semꝑ in patre: cum quo illi est

Expanded text:
uod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est
Abbreviated transcription (Latin):
lum nos filios scłi generatio carnalis ef¬
fecit: ꝑ istum nos filios d̾i generatio
spũalis exhibuit. Ille nos uiciis subdi¬
dit: iste nos florere iurtutib fecit. Ille
nos ꝑ uicia deiecit quo pͥmus cecidit:
iste nos ꝑ uirtutes eleuat quo pͥmus
ascendit. Ille quippe primus cecidit in
infernum: iste primus conseendit in ce¬
lum. luterea fr̃s dignum est. ut in die
dñice natiuitatis diem quoq dnĩce re¬
surrectionis sollempnit̾ audiatis. Unuge
natus est etiam suscitari. lste quippe
dies est uisitationis: ulle redemptionis.
Opus enu gr̾ȩ qua nos ds̃ unigenitus
saluos fecit conceptus in ut̾o ceꝑit: ip¬
sumq opus gr̾e de sepulchro resuscita
particeps mortis nr̃ȩ: resurgens de se¬
pulcro fecit nos participes uitȩ suȩ.
Nc̃ itaq om̃s cominuntt̃ dimexoremꝰ:
gaudium suo popło contulit. ad illũ
gaudio & pace ꝑducat: popłinq suũ

Expanded text:
lum nos filios saeculi generatio carnalis eflum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigennatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatst 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus gaudium suo populo tribuit, ad illum gaudio et pace perducat, populumque suum
Abbreviated transcription (Latin):
tate monstratas. Cunc ad euam angłs
malus accessit. ut ꝑ eam homo quẽ ds
fecerat. a d̾o separartt᷑:. nc̃ autem ad ma¬
uiam bonus angłs uenit ut in ea hu¬
manȩ nature ds unigenitus unret᷑.
uenit ad cuam diabolus ut uitã nob
malignus auferret: uenit ad mariam
gabriel ut uitam reddendã hominib
nunciaret. E pͥmi hominis culpam oe¬
pit diaboli.s homini dñari: ꝑ scd̾i
hominis gr̾am cȩpit ab homine suꝑari.
Suꝑ pͥmum suꝑbus: sub scdo captiuus.
ẜ illum nos captiuatos tenut: ꝑ istum
nos lib̾atos amisit. Primus adat nob̾
auctor exstitit culpȩ: nouissimus adã
nob̾ auctor exstitit gr̾e. Ille de limo płaᷤ¬
matus t̾renios ꝓtidit: iste de spu scõna¬
tus cȩlestes effecit. ẜ illum ꝑdidimus
gr̾am pͥorem: ꝑ istum recepimus am¬
pliorem. Iile quippe nob intulit peccati
maculam cum qua nasceremur ad suꝑ¬
pliciuum: iste nob̾ contulit uistificationis
gr̾am ut renasceremur ad regnum. ꝑ il¬

Expanded text:
tate monstratas. Tunc ad Evam angelus tate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per il
Abbreviated transcription (Latin):
humanã naturã tantum dilexit ut eã
ñ solum a potestate mali angłi lib̾aros.
uerum etiã in seipso suꝑ om̃s bonos an¬
gelos in patris dextera collocaret : Na¬
tura enim quȩ in pͥmo homine a malo
angło captiuata fuerat: ipsa nunc
inscło homine suꝑ om̃s bonos angłos
regnat. Natura quȩ in p̾mo homine
mundum peccato polluit: ipsa in scdo
homine mundum a peciato mundauit.
Prunus homo de terra t̾renus⁊ sods ho-¬
mo de cęlo cȩlestis. Primũ homunẽ mu¬
lier corrupta mente decepit: scdm ho-¬
nunem uirgo incorrupta uirginitate
concepit. In primi hominis coniuge ne¬
quicia diaboli secluctam deprauauit
mentem: in secłi autem hominis matre.
r̾a d̾i & mentem integrã conseruauit
& carnẽ. Menti contulit firmissima
fidem: cartii abstulit omĩno libidinẽ.
est homo: ideo sine peccato mirabilit̃
natus est d̾s homo. Attendite fr̾s medi¬
cinalis gr̾ę lineas: diuina nob benigni¬

Expanded text:
humanam naturam tantum dilexit, ut eam humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. o damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benigni
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ñ accepit. ut autem slam
ritatem comiendaret d̾s in nob̾.
filius eius naturam nr̃am suscepit ex
nob̾. & ds unigenitus qui panis est an¬
gelorum: ut etiã homini seipsum sace¬
ret panem. simul hominis & animam
suscepit & carnem. Accepit utramq ue¬
ram. utramq sc̃am: utramq mundam.
Accepit animã nr̃am sine iniquitate:
accepit carnem nr̃am cum mortalita¬
te. Accepit animã iustam ꝑ quã ur̃is
animab iusticiam redderet ⁊ carnem
uͦ ꝓpt̾ea dignatus est hab̾e mortalem
ut scłm ipsam moriens mortẽ uin¬
ceret. scđm ipsam etiã resuirgeret. ꝑ
quã nr̃a quoq corꝑa suscitaret. Mag¬
num mysterium dilectissimi fr̃s: ma¬
gnum aiune dilectionis idiciũ. ho¬
mo d̃m contempnens a d̾o discessit:
ds homiẽ aligens ad homines uenit.
Dilexit impium ut faceret iustum: di¬
lexit infirmum ut faceret sanum. dile¬
xit ꝑu̾sum ut faceret rectum. dilexit
mortuũ ut faceret uiuum. & qͥd am¬
plius dicam: qͦndoquidẽ di unigenit᷑

Expanded text:
t autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
moriemur:. in illo qui ꝓ nob̃ mortuus est &
resurrexit. Ut qui uiuunt inquit iam ñ si¬
bi uiuant: s ei qui ꝑ ipsis mortuus. ẽ. & re¬
surrexit. Precem̃ medicum saucii: portem᷑
in stabłm curandi. lile.ẽ. enim qui ꝓmitcit
sanitatem: qui miseratus. ẽ. in uia semiui-¬
uum a latronib derelictum. infudit oleum
& uinũ. curauit uulnera. leuauit in iumen¬
tum. ꝑdurit ad stabłm. stabulario comiñ-¬
dauit. Cui stabulario: forte illi qui dixit.
Pxpo legatione fungim᷑. Dedit etiã duos nũ-¬
mos: qui impenderent᷑ saucio curando. For¬
in qua saucuis sanat᷑. stabulum est uiatoris:
s ipsi eccłiȩ sursum ẽ. hereditas possessoris.

Expanded text:
moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impenderentur saucio curando : forin qua saucius sanatur, stabulum est viatoris: sed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ut concupiscentiã refrenaret: ut con-¬
cupiscentiȩ ñ consentiret: & concupiscentiȩ¬
dictum est ñ concupisces. Quid gͦ opus .ẽ. ut
impleas: Post concupiscentias tuas ñ eas.
Hoc age int̾im quãdiu sunt illicitȩ cõcu¬
piscentiȩ in carne tua: pꝰ concupiscentiaᷤᷤ tu¬
as ñ eas. Mane in seruitute d̾i. in lib̾tate xp̃i:
mente serui legi d̾i tui. noli te dare concu-¬
piscentiis tuis. Sequendo eas uires eis addis.
Dando eis uires. quomͦ uincis̾. quando  te
si uos filius libauerit tunc uere lib̃i critis:
quando plena & ꝑfecta lib̾tas erit : Quando
nullȩ inimicitiȩ. qͣndo nouissima inimica
destruet᷑ mors. Oportet gͦ corruptibile hoc
induere incorruptionem: & mortale. hoc
induere immortalitatem. Cunc fiet sermo qui
scͥptus est. Absorta ẽ mors in uictoria. Ubi. ẽ mor̾
contentio tua: Quid. ẽ. ubi est mors contentio
est mors contentio tua: lam uiuemus iamñ

Expanded text:
tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut contantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae medictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: cum autemscriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio est, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non