comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mensium. Cophinos dñis. per
quos sordium purgamenta ꝓ¬
icimus: ut loci puritas eluces¬
tipule. sunt folia: seu uagine.
quib culmus ambitur. & ful¬
citur: ne pondere frugis curue

Expanded text:
m . Cophinos autem dicimus per quos sordium purgamenta projicimus, ut loci puritas elucestipulae sunt folia, seu vaginae, quibus culmus ambitur, atque fulcitur, ne pondere frugis curvet
Abbreviated transcription (Latin):
ubilare. ẽ gaudere: qui sermo
dictus ẽ. auiuando. id ẽ delec¬
tando: quando gaudium nr̃m.
ñ articulatis sermonib. s con¬
fusa uoce ꝓferimus. Neomenie:¬

Expanded text:
ubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce proferimus. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
quod ium habeant citius ra
diis quibꝰdam fixa t̾ris in pro¬
funda demergitur: uł qua era
cerie. sunt parietes longi: quib
greci macron dñt. Aꝑdr̃. quod¬

Expanded text:
quod vim habeat citius raddiis quibusdam fixa terris, in profunda demergitur. Nam physici ceriae sunt parietes longi, quibusGraeci macron dicunt. Sepes mu
Abbreviated transcription (Latin):
dño qui suscitauerit & edificaũit
ciuitatem iherico: in pͥmogenito
suo fundamenta illius iaciat. et
innouissimo libͣrorum ponat por¬
tas cus. Quõd uͦ ahiel uiuens dđo.
bethel int̃p̃tatur domus di. ahi¬
el de bethel. destructa a iosue atq
anathematirata iherico menia
restaurat: cum quis eorum qui
in eccl̃ia habitum religionis as¬
sumpserat. ad agenda scelera
que ei dñs iħc in die baptisma¬
tis donauerat redit: quasq ip¬
se anathematirauerat diaboli
yompas luxuriose uiuendo re¬
petit: cum errorũ dogmata uł
gentilium fabulas. ueritati p̃¬
ponit eccłiastice qua imbutus
est. quasi de bethel egrediens ru¬
mas iberico resuscitat. Meritoq
talis coram deo maledictus. et
pͥmum filiorũ infundatione
nefarie ciuitatis. & nouissimũ
inportarum positione amittit:
qua et fundamenta fidei aqͥb
edificia inchoare. et claustrabone acti

Expanded text:
Domino, qui suscitaverit et aedificaverit Domino, qui suscitaverit et aedificaverit civitatem Jericho. In primogenito suo fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas ejus . Quod vero Ahiel vivens Deo, Bethel interpretatur domus Dei, Ahiel de Bethel destructa a Josue atque anathematizata Jericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum religionis assumpserat ad agenda scelera quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat redit, quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas luxuriose vivendo repetit, cum haereticorum dogmata, vel gentilium fabulas, veritati praeponit ecclesiasticae, qua imbutus t, quasi de Bethel egrediens, ruinas Hiericho resuscitat; meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione amittit, quia et fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoare, et claustra bonae acti
Abbreviated transcription (Latin):
que nunc syriace uocatur antio¬
cbia. Eit ut scias reblam hanc sigm¬
ficare urbem que nunc syrie celt̾
nobilissima ẽ: sequitur contra
fontem. quẽ ꝑspicuum ẽ signifi¬
care dafnen. de quo fonte supra¬
dicta urbs aquis abundantissimo
fruitur. Inde inquit ꝑuenient
termini contra orientem ad ma¬
re chennereth: id est ad stagnũ
tẏberiadis. Mare autẽ dr. cumha¬
beat dulces aquas. iuxta ydio¬
ma scͥpturarum: que congrega¬
tiones aquarum appellant ma
in cuius littore ahila posita ẽ.¬
eius edificauit aihel debethel
suo fundauit eam. & in segub
nouissimo suo posuit portas
eius: patet sensus. quia cum
p̃fate conditor urbis fundamen¬
ta illius ponere inciꝑet: pͥmos¬
nitus euis qui uocabatur abiã
mortuus est: et cumurbe elifea
portas munire temptaret. nouissi¬
mum filiorum suorum cognom̃¬
to segub amisit. Quod ita futurũ.
iosue cum eam destructam ana¬
themati tradẽt inp̃cando p̃dixit:
maledictus uir inquiens coram

Expanded text:
quae nunc Syrice vocatur Antioquae nunc Syrice vocatur Antiochia. Et ut scias Reblam hanc significare urbem quae nunc in Syria Coele nobilissima est, sequitur, contra fontem, quem perspicuum est significare Daphnim, de quo fonte supradicta urbs aquis abundantissimis fruitur. Inde, inquit, pervenient termini contra Orientem ad mare Chenereth, id est, ad stagnum Tiberiadis. Mare autem dicitur, cum habeat dulces aquas, juxta idioma Scripturarum, quo congregationes aquarum appellantur marin cujus littore Ahila posita eficavit Ahiel de Bethel suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus. « Patet sensus, quia cum praefatae conditor urbis, fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus est: et cum Urbe aedificata portas munire tentaret, novissimum filiorum suorum, cognomento Segub, amisit: quod ita futurum Josue cum eam destructam anathemati traderet, imprecando praedixit: Maledictus, inquiens, vir coram
Abbreviated transcription (Latin):
nientes terminos usq ad montẽ
altissimum: idem hebrei autumant
uł amanum montem significare
uel taurum. Quod nobis udetur
uerius :buntq inquit confinia
usq sephrona. Quamobrẽ hodie
rephirium oppidum cilitie uocãt.
Quod autẽ sequitur. et uillamhe¬
nan. pro quo in hebreo scͥptumẽ
aserenan. qͦd int̃p̃tatur atrium
fontis: t̾minus ẽ damasqĩ. Unde
dicit ierechiel. Ot erit terminus
amari usꝙ ad atrium enon. siue
aserenan: terminus damasci.
Ot ab aquilone ad aquilonem
plaga septentrionalis. Inde me
tabuntur inquit fines contra
orientalem plagam de uilla hena
sephema: & de sephema descendẽt
termini in rebla contra fontẽ.
Inde ꝑuenient contra orientem
ad mare chennereth: & tendent
usq ad iordanem. et adultimũ
salsissimo claudentur mari. a
fine igitur septentrionalis pla¬
ge hoc est atrio henan. tendunt
fines usq ad sephema: quã hebrei
apamiam uocant. Et de apa¬
mia descendunt termini in rebla:

Expanded text:
nientes terminos usque ad montem nientes terminos usque ad montem altissimum, » iidem Hebraei autumant vel Amanum montem significare, vel Taurum, quod nobis videtur verius. « Ibuntque, inquit, confinia usque ad Sephrona. » Quamobrem hodie Zephium oppidum Ciliciae vocant. Quod autem sequitur: « Et villam Enan, » pro quo in Hebraeo scriptum est Aserenan, quod interpretatur atrium fontis, terminus est Damasci. Unde dicitur in Ezechiel: « Et erit terminus a mari usque ad atrium Enon sive Aserenan, terminus Damasci . » Et ab Aquilone ad Aquilonem plaga Septentrionalis. « Indtabuntur fines contra orientalem plagam de villa Henan usque Sephama et de Sephama descendent termini in Rebla contra fontem inde pervenient contra orientem ad mare Chenereth et tendent usque Iordanem et ad ultimum Salsissimo cludfine igitur Septentrionalis plagae, hoc est, atrio Enan, tendunt fines usque ad Sephama, quam Hebraei Apamiam nominant. Et de Apamia descendunt termini in Rebla,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tendit littorib. Sequitur in libix
numeroꝵ. Plaga autẽ occidenta¬
lis. a mari magno incipiet. & ipso
fine claudetur: hoc ẽ amariusq
ad mare. a torrente uidelicet ri¬
nocorure qui in mare influit.
usq ad eum locum ubi ẽ emath
urbs syrie. cuius in hac plaga
et nomen ponit ierechiel. & pla¬
ga inquiens maris. mare mag¬
num a confinio ꝑdirectum do¬
nec uenias emath. que nunc
epiphania nominatur ab an¬
tiocho crudelissimo tyrannoꝵ
nomine commutato. Nam
cognomentum habuit epipha
inquit parcem amari magno t̃¬
mini incipient. ꝑuenientes usq
ad montem altissimum. a quo
uenies in emathusq ad termi¬
nos sedada: ibuntq confinia
usq sephrona et iullã henan.
hierunt termini in parte aqui¬
lonis. Dicunt hebrei septentrio¬
nalem plagam incipere a mari
magno: quõd palestine fenicis
et syrie que appellatur celes. cilitieq
p̃tendit littorib. & ꝑ egyptum ten¬
dit ad libiam. Quod autẽ dicit ꝑue¬

Expanded text:
praetendit littoribus. Sequitur in libro praetendit littoribus. Sequitur in libro Numerorum: « Plaga autem Occidentalis in mari magno incipiet et ipso fine claudetur , » hoc est, a mari usque ad mare, a torrente videlicet Rinocorurae, qui in mare influit, usque ad eum locum ubi est Emath, urbs Syriae, cujus in hac plaga et nomen ponit Ezechiel: « Et plaga, inquiens, maris mare magnum a confinio per directum, donec venias Emath , » quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum nomine commutato; nam cognomentum habuit Epiphaninquit, partem a mari magno termini incipient pervenientes usque ad montem altissimum, a quo venies in Emath usque terminos Sedala. Ibuntque confinia usque Sephrona et villam Enan. Hi erunt termini in parte Aquilonis . » Dicunt Hebraei Septentrionalem plagam incipere a mari magno, quod Palestinae Phoenicis et Syriae, quae appellatur Coele, Ciliciaeque praetendit littoribus et per Aegyptum tendit ad Libyam. Quod autem dicit: « perve
Abbreviated transcription (Latin):
mona. Ibitq ꝑgirum terminus
abassemona usꝙ adtorrentem
egypti: et maris magni littore
fimetur. Pro quo multima uisio¬
ne ꝓpħe ierechielis ita dr. Plaga
autẽ australis meridiana atha¬
mar usq ad aquas mariboth
id est contradictionis. cades qͦ.
et correns usq ad mare magnũ
quod significat latissimam so¬
litudinem sin. que ẽ iuxta edõ:
&in mari rubro t̃minum circu¬
ire &e ꝑ ascensum scorpionis.
eꝑsenna. & cades. barne. et a¬
trium siue uillam addar. et
asemona ꝑuenire usq ad tor¬
uitem egypti qui iuxta urbẽ
rmocoruram mari influit. Hic
uero terminus plage australis
incipit athamar. que urbs in
solitudine est. quam et salom̃o
miris oꝑib extruxit. et hodie
palmira nuncupatur. hebrai¬
oꝙ sermone thamar d̃e. que
in lingua nr̃a palmam sonat.
usq ad aquas contradictionis ca¬
des. quam in deserto ẽẽ ñ dubiũ ẽ:
et torrens ingrediens mare mag¬
num. hoc quod egypti palestineq

Expanded text:
mona, ibitque per gyrum terminus mona, ibitque per gyrum terminus ab Asemona usque ad torrentem Aegypti, et maris Magni littore finietur. Pro quo in ultima visione prophetae Ezechielis ita dicitur: Plaga autem Australis Meridiana a Thamar usque ad aquas Mariboth , id est, contradictionis. Cades quoque et torrens usque ad mare Magnum, quae significat latissimam solitet in mari Rubro terminum circuire, et per ascensum Scorpionis et per Senna et Cadesbarne, et atrium sive villam Addar et Asemona pervenire usque ad torrentem Aegypti, qui juxta urbem Rhinocoruram mari influit. Hic vero terminus plagae australis incipit a Thamar, quae urbs in solitmiris operibus exstruxit, et hodie Palmira nuncupatur; Hebraicoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra palmam sonat, usque ad aquas contradictionis Cades quam in deserto esse non dubium est, et torrens ingrediens mare Magnum, hoc quod Aegypti Palaestinaeque
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatio his qui paulo ln¬
gius recesserint minime conci¬
ditur: quia quanto exteriu
mente uacua remanent.tan¬
to minus que sint internaga
mon festuttabẽ celebrem
et omnis isrł cum eomulti¬
tudo magna. ab introitu ema
usq ad riuum egypti coram
dño: ꝑ introitum emath. setep¬
centrionalẽ terre reꝓmissio¬
nis plagam. ꝑriuum siue tor¬
rentem egypti ut uerba dierũ
nominant. designat austra¬
lem. De quib aliqua latius
ex uerbis scĩ ieronimi ponere
gratum puto ẽẽ lectori. Scͥptũ
est in libro numerorũ. in quo
omis t̾ra repmissionis ꝑ qu¬
tuor plagas breui sermons
diuiditur. Pars meridiana
incipiet a solitudine sin que
ẽ iuxta edom: et habebit ter¬
minos contra orientẽ maresal¬
sissimum. Qui cucuibunt al¬
stralem plagam ꝑ ascensum scor¬
pionis: ita ut transeant senna.
& pueniant in meridiem usq
ad cades barnẽ. Unde egredien¬
tur confinia ad uillam nomi¬
ne addar: & tendent usq asse¬

Expanded text:
contemplatio his qui paulo loncontemplatio his qui paulo longius recesserint minime conceditur, quod quanto exterius mente vacua manent, tanto minus quae sint interna gamon festivitatem celebrem, et omnis Israel cum eo; multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Aegypti coram Domino; per introitum Emath, Septentrionalem terrae repromissionis plagam; per rivum sive torrentem Aegypti, ut Verba dierum nominant, designat Australem. De quibus aliqua latius ex verbis sancti Hieronymi ponere, gratum puto esse lectori. Scriptum est in libro Numerorum, in quo omnis terra repromissionis per quatuor plagas brevi sermone dividitur: Pars meridiana incipiet a solitudine Sin, quae est juxta Edom, et habebit terminos contra Orientem mare Salsissimum, qui circuibunt Australem plagam per ascensum scorpionis, ita ut transeant Senna, et perveniant in Meridiem usque ad Cades-Barne, unde egredientur confinia ad villam nomine Adar, et tendent usque ad Ase
Abbreviated transcription (Latin):
ante oraculum. ñ semꝑ: s cumostia
eiusdẽ oraculi aperiri contĩgeret.
Neq hoc omnib: s his solumm.
qui ꝓpius accedentes. attentius
ea que intus erant satagebant
intueri. Ipsa autẽ archa quał
et quomͦ eẽt posita. solis eis qui
oraculum intrassent uidere li¬
cebat: quia nullus scõrum in
hac adhuc uita positus. tamet¬
si multum in altitudine se men¬
tis atcollens. s soli illius patͥe
ciues głam inibi sui redempto¬
ris plene contuentur.Sunt et
uectes cum archa in oraculore¬
conditi: quia absconditi sunt
etiã nunc ꝑfecti quiq electi. qͥ
nos precesserunt de mundom
abditu uultus di. a conturba¬
tione hominum. Quorũ tam̃
sũmitates uectium. ñ nunꝙͣ
aꝑto oraculo his qui appropi¬
ant uisuntur: cum ꝑfectiorib
quib ꝙ atq ocłm sui cordis tofa
intentione purificantib. diums
grã aliquid extremum de super¬
norũ ciuium gaudio contẽplan¬
dum donauerit. Que nimirĩ

Expanded text:
ante oraculum non semper, sed cum ostia ante oraculum non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed his solummodo, qui propius accedentes, attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat, quod nullus sanctorum in hac adhuc vita positus, tametsi multum in altitudine se mentis attollens, sed soli illius patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo reconditi, quod absconditi sunt etiam nunc perfecti quique electi qui nos praecesserunt de mundo in abdito vultus Dei, a conturbatione hominum. Quorum tamen summitates vectium nonnunquam aperto oraculo, his qui appropiant visuntur, cum perfectioribus quibusque, atque oculum sui cordis tota intentione purificantibus, divina gratia aliquid extremum de supernorum civium gaudio contemplandum donaverit; quae nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
licitatẽ designat. Item illata in
scã scõrum archa. assumptã xp̃i
humanitatẽ. & intra uelum regie
celestis inductam: uectes uero qͥ¬
bus eadem archa portabatur.
p̃dicatores uerbi ꝑ quos ipse
mundo innotuit. tipice denun¬
tiant. Erat autẽ in archa urna
aurea habens manna: quia in
homine xp̃o habitat om̃is ple¬
nitudo diuinitatis corporalit.
Orat uirga aaron que excisa
denuo floruerat: quia potestas
omnis uidicandi penes eum ẽ:
cuius iudicium in humilitate
passionis uidebatur eẽ sublatũ.
Orant et tabule testamenti:
quia in illo sunt om̃s thesauri
sapientie &e scientie absconditi.
Adherebant ei uectes. quib porta¬
batur: quia doctores qui qͣndã
laborabant in uerbo xp̃i. nunc p̃¬
senti uisione gaudent glorie xp̃i.
Quõd enimunus eorũ de se dixit.
cupio dissolui &e eẽ cum xp̃o: de
omnib utiq su oꝑis consortibus
intelligendum reliquit. Appare¬
bant summitates uectium foris

Expanded text:
licitatem designat. Item illata in licitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca, assumptam Christi humanitatem, et intra velum regiae coelestis inductam; vectes vero quibus eadem arca portabatur, praedicatores verbi, per quos ipse mundo innotuit, typice denuntiant. Erat autem in arca urna aurea habens manna, quod in homine Christo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat, quod potestas omnis judicandi penes eum est, cujus judicium in humilitate passionis videbatur esse sublatum. Erant et tabulae testamenti, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Adhaerebant ei vectes, quibus portabatur, quia doctores qui quondam laborabant in verbo Christi, nunc praesenti visione gaudent gloriae Christi. Quod enim unus eorum de se dixit: Cupio dissolvi, et esse cum Christo ; de omnibus utique sui operis consortibus intelligendum reliquit. Apparebant summitates vectium foris
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum dicitur. cũq emine¬
rent uectes. et apparerent sũmita¬
manifestius inparalipomenon
uolumine scribitur. Uectium in¬
quit quib portabant archam.
quia paululum longiores erãt.
capita parebant ante oracłm.
siuͦ quis paululum fuisset ex¬
trisecus: eos uidere ñ poterat.
ubinotandum quod & capita
uetium accedentib ꝓpius. ac
diligentius intuentib parebãt
ante oraculum: ñ tam̃ fieri pote¬
rat. ut ipsa eorum capita ante
orad̾m eminerent: quia nimi¬
rum necesse erat. ut clauso ostio
et appenso ante ostia uelo: ipsi
quoq uectes toti cum archa et
herubin abdentur interius.
Quod fieri ñ poterat: si ꝓminentes
ulterius uectes ꝓducendis ad clau¬
dendum ostiis locum ñ darent.
Quorum positionem uectium. scͥp¬
tura ñ sine causa s magni intuitu
sacramenti. tam diligenter expe¬
dire curauit. Constat enim quõd
domus templi exterior ꝑ egrinan¬
temin terris ecd̃iam: sc̃a autem
scõrum. int̾nam suꝑne patrie fe¬

Expanded text:
sanctorum dicitur: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitamanifestius in Paralipomenon volumine scribitur. Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quod paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat . Ubi notandum, quia etsi capita vectium accedentibus propius, ac diligentius intuentibus, parebant ante oraculum; non tamen fieri poterat ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat, ut clauso oraculo, et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et Cherubin abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti tam diligenter expedire curavit. Constat enim, quod domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sancta autem sanctorum internam supernae patriae fe
Abbreviated transcription (Latin):
ro iuginti ñ ꝓcul atyro positas.
ei donum: et mittens ad salomo¬
nem. dixit se ciuitatib ñ egere.
et extunc appellate sunt terra
gabaon. quod intp̃tatur in lin¬
gua phenica. displicere.S cha¬

Expanded text:
ro, non procul a Tyro positas cei donum, mittens ad Salomonem, dixit se civitatibus non egere; et ex tunc hae appellatae sunt terra Gabalon; etenim interpretatum lingua phoenicia, displicere,
Abbreviated transcription (Latin):
torium. Malum punicum dr: eo
qͦd ex piinica regione genuseiꝰ
translatũ ẽ. Idem et malograna¬
tum: eo qͦd intra corticis rotun¬
therem. ẽ genus uariũ ac uelo¬
cissimum: & p̃ceps ad sangui¬
nem: saltu enim ad mortẽ ru¬
dicta ab oppido cilicie. qͦd uocat᷑
corttium: quanqͣm et alibi nas¬
catur. s ñ tantum. uł tale. Fistu
dictus quod aquas st ingat.
et nubes dissipet: est enigelid
uentus. & siccus. Idem & boreas:.
quia abhyꝑboreis montib
flat. Auster ab hauriendo uoca¬
tur: unde et crassum aerem fa¬
cit: et nubila nutrit: hic grece

Expanded text:
t. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotuntherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruca ab oppido Ciliciae quod vocatur Corinthium, quanquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale qudictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus . Auster ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit. Hic Graece
Abbreviated transcription (Latin):
a grecis dicta: quõd sit fructus
eius pomorũ omnium rotun¬
dissimus. unde & hec sunt ue¬
re mala: que nimis rotunda
latine a fecunditate dr. feracior
ter. quatq ꝑ singłos annos ge¬
rit fructum: atq altero matu¬
rescente. alter oboritur. hinc et¬
a carice: a copia nominate. Gros¬
tiles. Thus. atundendo dictum:
hoc & libanum uocant. amonte
arabie: ubi sabei sunt. ferculum.¬

Expanded text:
a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda Latine a fecunditate vocatur: feracior ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae stem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd qͣsi ruat. ẽ enim machina:
de qua e puteis extrahit᷑ aqua.¬
de qua lucretusin fluuio uer¬
sare rotas: atq astra uidemus.
bera dicta: uł quia lacte
ub̾ta: uł quia humida:
humore scilicet lactis. in mo¬

Expanded text:
quod quasi ruat. Est enim machina de qua a flumine aqua extrahitur. Lucretius: Ut fluvios versare rotas, atque haustra videmus.Ubera dicta, vel quia lacte uberta, vel quia uvida, humore scilicet lactis in mo
Abbreviated transcription (Latin):
sanet: uermes ulcerũ necet: &¬
a muscarum aculeis. ꝑ uncta
corpora defendat. Cy pressus
tunditate in acumen exigit᷑.
unde et cono uocatur: idest¬
alta rotunditas. hinc & fructꝰ
eius conus: quia rotunditas
eius talis ẽ. ut conum imitet᷑:
mam habet uirtutem: templo
rũq trabib aptum. impene¬
trabili soliditate nunquam
oneri cedit: s ea qua fuerat in
pͥncipio firmitate ꝑseuerat.
Antiqui enim. cyp̃ssi ramos
ꝓpe rogum constituere solebant.
ut odorem cadauerum dum ure¬
rentur oppͥmerent iocunditate
odoris sui. Cy paris nãꝙ lignum
manu artificis runcinatũ. decoꝵ
prestat aspectum: & odorem io¬
cundissimum reddit: & ad pas
siones corporis medicinã in se cõ¬
unde et nunccupat. qͣsi laglia.
quecũ candida sit infoliis: auri
tam̃ species intus effulget. Nat᷑a

Expanded text:
sanet, vermes ulcerum necet, et a muscarum aculeis peruncta corpora defendat. tunditate in cacumen erigitur; unde et eonos vocatur alta rotunditas. Hinc et fructus ejus conus, quia rotunditas ejus talis est ut conum imitetur, mam habet virtutem, templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constiut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui. Cypressus manu artificis runcinatum decorum praestat aspectum, et odorem jucundissimum reddit ei ad multas passiones corporis, medicinae virunde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola
Abbreviated transcription (Latin):
cum nom̃: que latine nux lon¬
gauocat᷑. banc alii nucleam
uocant: quasi minorẽ nucem.
De qua uirgilius. Cum se nux
plurina silius induit in florẽ.
Cunctis enim arborib pͥor. se
flore uestit: et ad inferenda po¬
ma. arbusta sequentia p̃uenit.
capparis. a grecis nomen sump
rotunda seminum capitula.

Expanded text:
cum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Capparis a Graecis nomen sumpsrotunda seminum capitula.
Abbreviated transcription (Latin):
ut in libro hebreorum nominũ
inuenimus. Quom autẽ no¬
men displicere significet. ñ in¬
uenimus: nisi forte ꝑ byroni¬
am dictum est. quasi germen:
qura plenitudinẽ fructuum
R

Expanded text:
um in libro Hebraeorum nominum invenimus. Quomodo autem hoc nomen displicere significet, non invenimus, nisi forte per ironiam dictum sit, quasi germen, cum plenitudinem fructuum r
Abbreviated transcription (Latin):
consequentiã sermonis. etiã ydo¬
lorũ quib hegentes pͥus in t̾ra
sua seruierant. hic posse uoca¬
bula intelligi: quia cum dictũ
eẽt. & una queq gens fabricata
ẽ dm̃ suum. quasi ad expletionẽ
sententie subiunctum sit. Uiri
enim babilonii. fecerunt socoth
benoth: id est tab̾nacula benoth.
Et melius nisi fallor faceret int̾¬
pres. si socoth latine intab̾nacła
uerteret: & nomen ydolibenoth
absolute poneret. Et sic̃ in se¬
quentib manifeste d̾r. hi autẽ¬
qui erant de sepharuaim con¬
burebant filios suos igni. ad¬
ramalech & anamalech. ydola
fusse urbis sepharuaim: ita
iudetur consequensut etiam
nergel cuthenorum. asima hemathe

Expanded text:
consequentiam sermonis, etiam idoconsequentiam sermonis, etiam idolorum, quibus hae gentes prius in terra sua servierunt, hic posse vocabula intelligi, quia cum dictum esset, et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth, id est tabernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret interpres, si Sochoth latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret: et sicut in sequentibus manifeste dicitcoloni de Sepharuaim comburebant filios igni sacramelech et Anamelech idola fuisse urbis Sepharvaim. Ita videtur consequens, ut etiam Nergel Cuthenorum, Asima Hemathe
Abbreviated transcription (Latin):
troitu emathusꝙ ad mare soli¬
tudinis: emath que nunc epi¬
phania dr. septentrionalis e¬
rat terminus isrł. Mare autẽ
solitudinis quod hebraice d̾r.
araba. mare mortuum desi¬
gnat: quõd in longitudine ꝑ
usq ad roaras arabie. in latitu
samariam a rege assyriorũ ad¬
ducte sunt nationib. & una qͦꝙ
gens fabricata ẽ dm̃ suum. po¬
sueruntq eos infanis excelsis
que fecerant samarite.genset
gens in urbib sus in quibus
babitabant: uiri enĩ babilonii
fecerunt socoth benoth. uiri au¬
dem chuteni fecerunt nergel. et
iuri de ematha & hama fecerunt
asima. porro euei fecert naabath
et tarcha: in libro quidẽ locorũ legit᷑.
quõd benoth & nergel fuerint ciuii
tates. quas construxerunt in regi¬
one uidee samaritani qui de ba¬
bilonia transierant: asima quoq
oppidum quod edificauerant qͥ
ad eam uenerant de emath. naa¬
batħ etiam & tarcha ciitates.
quas euei in eadem uidee terra
condiderint. Uidetur autẽ iuxta

Expanded text:
troitu Emath, usque ad mare solitroitu Emath, usque ad mare solitudinis, Emath, quae nunc Epiphania dicitur, septentrionalis erat terminus Israelis: Mare autem solitudinis, quod hebraice dicitur Araba, mare mortuum designat, quod in longitudine per usque ad Zoaras Arabiae, in latitudSamariam a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: Et unaquaeque gens fabricata est deum suum, posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae, gens et gens in urbibus suis, in quibus habitabant; viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth, viri autem Cutheni fecerunt Nergel, et viri de Hematha et Hama fecerunt Asima; porro Hevaei fecerunt Nebaaz et Thartha; in libro quidem Locorum legitur, quod Benoth tates, quas construxerunt in regione Judeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum quod aedificaverunt, qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etiam, et Tartha civitates, quas Hevaei in eadem Judaeae terra condiderunt. Videtur autem juxta
Abbreviated transcription (Latin):
uõd dicitur de xxi.¬
amasia yege uidã. ipse ꝑ¬
cussit edom in ualle salinarũ
decem milia. et app̃hendit pe¬
tram in prelio. uocauitq nom
eius iecethel: uallis salinarum
erat ubi salem faciebant. uel
fons uidelicet salsuginis. ut
multis in locis deciso exsicato
et incenso. uł aquis puteorum
salsis feruefactis. et usq ad salis
firmitatẽ coquendo ꝑdudtis.
uel alio quolibet ordine qͦ sal
fieri consueuit. In quo etiã lo¬
co ioab. duodecim milia idu¬
meorũ ꝑ cussisse legitur. Nec
p̃tereundum: quod pro ualle
salinarũ. uetus editio quasi
nomen regionis gemela posu¬
it. Petra autẽ cuutas ẽ arabie
nobilis in eadem teͬra edom. que
in libro numerorũ recem dicĩ.
et a fyris hodieq sic appelã
Iecethel uero quod amasias uic¬
tor ei nomen imposuit. int̾p̃ta᷑t
cetus dĩ uel auxilium di agen¬
te eo fideliter ut ꝑ henni inderet᷑
memorie. quod hano uł cetus
ppłi d̃i uel deo adiuuante ceꝑit.¬
herobgam rege isrł ab in¬

Expanded text:
dicitur de Amasia rege Juda, Ipse percussit Edom in valle Salinarum decem millia, et apprehendit Petram in praelio vocavitque nomen ejus Jectehel. Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso; vel aquis puteorum salis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit; in quo etiam loco Joab duodecim millia Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodieque sic appellatur. Jectehel vero, quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur Coetus Dei, vel Auxilium Dei, agente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae, quod hanc vel coetu populi Dei, vel Deo auxiliante ceperit.Jeroboam rege
Abbreviated transcription (Latin):
Toparion ex iurenti genere ẽ: omniꝙ
coloe refulgens: inuenta pͥmir
in arabie insula: in qua trogodite¬
dones. fame & tempest  te fessi.
m herbarum radices essodepene.¬
m eruerunt. hinc et insula os

Expanded text:
Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula pos
Abbreviated transcription (Latin):
galea ex bysso rotunda: qͣsi spera
media caput tegens sacerdotale.
et inoccipitio uitta constricta. qͥ
cingulum militare. dictum. qͦd
ex eo signa dependeant: ad demn¬
strandam legionis militaris sumniã.¬

Expanded text:
est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc cingulum militare est, dictum pro quod ex eo signa dependant ad demonstrandam legionis militaris summa
Abbreviated transcription (Latin):
nauium. fiscus¬
habent exactores: ubi mittunt
debitum qͦd redditur regi. fiscus:
ẽpͥme positionis diriuatiuum
fiscina: diminutuũ. fi scella. Inca

Expanded text:
lutum. Fiscushabent exactores, et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatum tenet. Cui ueteres terciã
post margaritas et uniones tͥbu
amarũ dr. Sculpentib quoꝙ gem¬
mas: nulla gratior ocłorum refecti
oẽ C arbunculus dictus: q̃d sit
ignitus ut carbo. Ciius fulgor:
na nocte iuncitur. Lucet enimin
melos. Iaspis: de greco in latinum.
uindis gemina int̾p̃tatur. Ias qͥ ppe.
liride. ꝓmnasin. gemnia dr Gt
autẽ smaragdo subsimilis. s crassi
uocatus. qͦd fiat exurine lincis bestie
tepore indurata. Est autẽ sic̃ & suc¬
cinum fulua: trahens folia appro¬
nominis: postea in multis terris.
Ost autẽ nigra: habens in mediocir¬
culos nigros. & albos. uinctos. & ua¬
riatos: similis a mechisti. Amethistꝰ¬

Expanded text:
ncipatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuuamarum dmas nulla gratior oculorum refecti Carbunculus dictus, quod sit ignitus, ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur: lucet enim in . Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi vocatus, quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiritu folia pronominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros, et albos junctos, et variatos, similis haematiti. Magi
Abbreviated transcription (Latin):
tiquos erant genera tumphoꝵ
quod optatio nuncupabatur.
libanus ẽ coquendis .xx.¬
panib enei uasculi deducta ro¬
tunditas: que sub urentibus
flammis ardet intͥnsecus .xx.i.
sinonumum nomen ẽ: sig̃cans
sue hastam. siue gladium. uel
quelibet arma. framea dicta.
quia ferrea ẽ. Namsicut ferra¬
inde omnis gladius framea. Deos

Expanded text:
tiquos erant genera triumphoquod ovatio nuncupabatur.libanus est coquendis panibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae sub urentibus flammis ardet intrinsecus: in synonymum nomen est, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae quia ferrea est: nam sicut ferrainde omnis gladius framea, s
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Gerasa ẽ urbs insignis ara¬
bie. transiordanẽ. iuxta montem
galaad.quẽ tenuit trib manas¬
se. ñ longe a stagno tyberiadis:
in quod porci p̃cipitati sunt. Ex¬

Expanded text:
rum. Gerasa est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manassae non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tam legem plurimi. quilegalit̃
dño deseruirent: ñ occidentes. ñ
tes: honorantes patrem & matsẽ.
et diligentes ꝓximos sic̃ se ipsos.
Hii ad parietes porticus lapideos
ꝑtinebant. fuerunt alii. qui ma¬
iori ꝑfectione relictis mundi ne¬
gociis. & assumpta cruce sua se¬
quebantur dñm. Qui ut apłs

Expanded text:
tam legem: plurimi qui legaliter tam legem: plurimi qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non tes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos, hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua, sequebantur Dominum: quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
siue abiegne. noui testamenti iu¬
stos indicare: qui uolentes post
dñm uenire abnegant semet ip¬
sos. & sumpta cruce sua cotidie
sequuntur illum. Et qm̃itͥtusꝙ
temporis iustos communis gła
suꝑne manet retributionis. la¬
pidib ac lignis preciosis terciaẽ
species aurearum adiuncta la¬
minarum. Nec contrariũ debet
uideri quod supradiximus. por¬
ticum que erat ante templum
post in carnationis dñice tempꝰ
in mundum uenerunt: porro
domum interiorem regni celestis
gaudia que utrisq iustis dantur
figurare: nunc autẽ dicamus pa¬
rietes lapideos antiquum dei
ppłm. tabulata cedrina nouum.
aureas laminas utusq in celis pre¬
mia designare: cum idem parietes
templi. & inporticu. & inipso tem¬
plo. & inscĩs scõrum. parifuerint
modo de lapidib & lignis & au¬
ro compacti. Multiplex nãꝙ ẽ in
diuersis rebus earundem repeti¬
cio figurarum. S & hoc dicendum.
quia fuerunt & in lege & ante scͥp¬

Expanded text:
sive abiegnae, Novi Testamenti jusive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie, sequuntur illum. Et quo utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis pretiosis tertia est species aurearum adjuncta laminarum. Nec contrarium debet videri, quod supra diximus, porticum quae erat ante templum,post incarnationis Dominicae tempus in mundum venerunt. Porro domum interiorem, regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur figurare. Nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare: cum idem parietes templi et in porticu, et in ipso templo, et in Sanctis sanctorum pari fuerint modo, de lapidibus et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in diversis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scrip
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine uariarum uirtutum
scłm donationes scĩ sp̃c in una
eademꝙ fide. sibimet alterutrũ
conexi: auri lamine sint sc̃. suꝑ¬
emmentem scientie caritatẽ haben¬
tes:. huiusꝙ fulgore gratissimo ad
inuicem congaudentes. Que tria
beatus apłs una sentintia com¬
plexus ẽ dicens. Nam in xp̃o ihu
neq circumcisio aliquid ualet neq
p̃pucium: s fides que ꝑ dilectionẽ
guram tenuit: cedrus actionis
odorifere: aurum transcendentis
omnia dilectionis. uestiturq la¬
pideus paries tabulis cedrinis.cũ
ꝓfessio fidei bonis ornatur oꝑib.¬
mortua. Uerum quia lex inlapide
scͥpta. doctrina uero euuangelii ꝑ
lignum ẽ dominice passionis con¬
firmata: unde & ppłs lapide circũ¬
cidebatur inpreputio. nos signo
crucis consecramur infronte: pos¬
sunt ñ incongrue parietes tẽpli
lapidei. siue pauimentum p̃ciosis¬
simo marmore stratum. eorũ qui
in lege fideliter ac ꝑfecte iuxerunt
typum gerere: tabule uͦ cedrine

Expanded text:
latitudine variarum virtutum, latitudine variarum virtutum, secundum donationes sancti Spiritus in una eademque fide sibimet alterutrum connexi; auri laminae, sunt sancti supereminentes, scientiae charitatem habentes, hujusque fulgore gratissimo ad invicem congaudentes. Quae tria beatus apostolus una sententia complexus est, dicens: Nam in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem guram tenuit: cedrus actionis odoriferae: aurum, transcendentis omne dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis ornatur operibumortua. Verum quia lex in lapide scripta, doctrina vero Evangelii per lignum est Dominicae passionis confirmata: unde et populus ille lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte. Possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum tenere; tabulae vero cedrinae
Abbreviated transcription (Latin):
foris omnib quales sint ipsi. qͥd
agant. in exemplum uiuendi pro¬
feruntur: quomͦ fecit apłs paul.
qui ñ solum p̃dicando gentib xp̃m.
et patiendo ipse pro xp̃o qͣntum¬
emineret. ostendebat: uerũ etiam
in epistolis ad eccłias destinatis.
quot picula proxp̃o tolerarit. qͣn¬
tis reuelationib sit a xp̃o sublima¬
tus. felici glorificatione declarabat.
Qui cum dicere suis auditoribus ñ
dubitaret. imitatores mei estote sic̃
et ego xp̃i. quid in domo dñinisi¬
celaturas eminentes ostendit. qͥ a
singulari culmine uirtutis se cun¬
ctis imitabilem p̃buit: Qmnia
cedrinis tabulis uestiebantur: nec
omnino lapis apparere poterat
inpariete. Et lapides parietis. siue
pauimenti. et tabule. et aurum scõꝵ
uitam in eccł̃ia omna designant:
s eautiꝙ distinctione cum parit̃
ponuntur. ut lapides uiui sint sq̃.
fortitudine fidei inunam eandẽꝙ
regulam sibimec agglutinati: ta¬
bule cedrine siuie abiegne. sint sc̃i

Expanded text:
omnibus foris, quales sint ipsi, quid omnibus foris, quales sint ipsi, quid agant in exemplum vivendi, proferunt; quo modo fecit apostolus Paulus, qui non solum praedicando gentibus Christum; et patiendo ipse pro emineret, ostendebat, verumetiam in epistolis ad Ecclesias destinatis, quot pericula pro Christo tolerarit, quantis revelationibus sit a Christo sublimatus, felici glorificatione declarabat, qui cum dicere suis auditoribus non dubitaret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Quid in domo Domini, nicaelaturas eminentes ostendit, quia singulari culmine virtutis se cunctis imitabilem praebuit? Omnia cedrinis tabulis vestiebantur, nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et lapides parietis sive pavimenti, et tabulae et aurum, sanctorum omnia in Ecclesia vitam designant. Sed ea utique distinctione, cum pariter ponuntur, ut lapides vivi sint sancti, fortitudine fidei in unam eamdemque regulam sibimet agglutinati; tabulae cedrinae sive abiegnae sint sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
t cedro omnis domus s .xi.¬
intrinsecus uestiebatur. ha¬
bens tornaturas suas et iunctu¬
ras fabrefactas &e celaturas emi¬
nentes. Diximus decedro quod
insuꝑabilem uurtutum uenusta¬
tem signaret. Quo nimirum lig¬
no omnis domus dñi intͥnsecus
uestitur: cum corda iustorum so¬
lo bonorum oꝑum amore nites¬
cunt. habet domus in tabulis ce¬
drinis tornaturas suas et iunctura
fabrefactas. cumidem electi quiꝙ¬
sese adinuicem pulcherrima cari¬
tatis copula connectunt: ita ut cũ
innumera sit multitudo fidelium.
unum tamen corunam hab̾e ani¬
mam ꝓ cominunis fidei ac dilectio¬
nis societate merito dicantur. sã
tornature que iuncturis tabulatũ
apponebantur. ut unum ex om̃ib
fieret tabulatum. ipsa sunt officia
caritatis. quib adiniicem frater¬
nitas scã copulatur: atꝙ inunam
xp̃i domum toto t̾rarum orbe com¬
ponitur. Que etiã domus habet
celaturas eminentes. cum opera
iurtutum scĩ nequa qͣm occulta
tegunt. s manifesta expressione

Expanded text:
Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et conjuncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes. Diximus de cedro quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligno omnis domus Domini intrinsecus vestitur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt; habetque domus in tabulis cedrinis tornaturas suas, et conjuncturas fabrefactas, cum iidem electi se ad invicem pulcherrima charitatis copula connectunt, ita ut cum innumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habere animam pro communis fidei ac dilectionis societate merito dicantur. Namque tornaturae quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus ad invicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto terrarum orbe componitur. Quae etiam domus habet caelaturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam occulte tegunt; sed manifesta expressione
Abbreviated transcription (Latin):
ro detminatur. ꝓpt̾ geminam
eusdem caritatis qua dm et ꝓxi¬
mum amamus distantiam: alti
tur. Sex gͦ ad oꝑis ꝑfectionẽ: duo
addilectionem di &e ꝓximi: tria ꝑti¬
nent ad spem diine uisionis. Sin¬
guli autẽ numerirecte ꝑdecẽ mul¬
tiplicantur: quia ñ nisi ꝑfidem.
et custodiam decalogi legis. uł pa¬
tientia nr̃a salubriter exercetur.
uł caritas utilit̾ ardescit: uł spes
sublimiter ad et̾na desideranda
rapitur. Ubi notandum quõd
tͥginta cubiti alcitudinis n̾usq
ad tectum templi: s usꝙ ad cena¬
culum inferius ꝑtingebãt. Nãq
in libro paralipomenon aperte
scͥptum est: quod altitudo ceritũ¬
uigiiti cubitorũ erat. De cuius
rei sacramentis aptius in seq̃n¬
tib tractabitur: ubi ad medium
usq cenaculum ac t᷑tium. lectio¬
nis ordo ꝑuenerit: porticus erat an¬
te templum. iuiginticubitorũ
longitudinis. iuxta mensuram
latitudinis templi: et habebat

Expanded text:
ro determinatur, propter geminam ro determinatur, propter geminam ejusdem charitatis, qua Deum et proximum amamus, distantiam. Altittur. Sex ergo ad operis perfectionem, duo ad dilectionem Dei et proximi, tria pertinent ad spem divinae visionis. Singuli autem numeri recte per decem multiplicantur, quia non nisi per fidem et custodiam decalogi legis, vel patientia nostra salubriter exercetur, vel charitas utiliter ardescit, vel spes sublimiter ad aeterna desideria rapitur. Ubi notandum est quo 30 cubiti altitudinis non usque ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pertingebant: namque in libro Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo 120 cubitorum erat . De cujus rei sacramentis aptius in sequentibus tractabitur, ubi ad medium usque coenaculum, ac tertium lectionis ordo pervenerit. Porticus erat ante templum 20 cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et habeba
Abbreviated transcription (Latin):
titudine. Longitudo domus lon¬
ganimitatem designat sc̃ẽ eccł̃ie.
qua in exilio ꝑ egrinationis huiꝰ
patienter ad uersa queꝙ tolerat:
donec ad patriam quam expec¬
tat ꝑueniat. Latitudo insinuat
caritatẽ. qua dilatato sinu men¬
tis. ñ solum amicos indo. s et mni¬
micos gaudet diligere ꝓpt̃ dm:
donec ueniat tempus. quando
ad pacem suam conuersis. seu
funditus extinctis inimicis. cum
solis gaudeat amicis indeo. Altitu¬
do spem denuntiat future retri¬
butionis: cuius intiitu libent̃
infima queq siue que demulcẽt.
seu que aduersantur contemp¬
nit: usq dum utriusq tͣnscensis
in terra uiuentium. Unde ap¬
te longitudo domus sexagena¬
henditur. Senarius nãq num ⁊¬
rus in quo mundus factus est.
ꝑfectionem solet oꝑum designa¬
re bonorum. Et necesse ẽ nos ita
ꝑlonganimitatem molestias
ferre nr̃e ꝑegͥnationis:ut m̃ito
bone oꝑationis ꝓmissam patri¬
am cum appariũt ualeamus in¬
trare. Latitudo uicenario nume¬

Expanded text:
ngitudine, etc. Longitudo domus longanimitatem designat sanctae Ecclesiae, qua in exsilio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed inimicos gaudet diligere propter Deum, donec veniat tempus, quando ad pacem suam conversis seu funditus exstinctis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque transcensis, in terra viventium; unde apte longitudo domus, sexagenahenditur. Senarius namque numerus, in quo mundus factus est, perfectionem solet operum designare bonorum. Et necesse est nos ita per longanimitatem molestias ferre nostrae peregrinationis, ut merito bonae operationis promissam patriam, cum apparuerit, valeamus intrare. Latitudo vicenario nume
Abbreviated transcription (Latin):
neo & equis sit igneis ad celestia
translatus. uł certe hoc ipsum
uiter alia depictum in pariete
uidentes. crediderunt uicinia
decepti nominis. solis hic tͣnsitũ
ꝑcelos ẽẽ designatum. & mira¬
culum diinitus factum com¬
mutarunt mnargumentum
erroris.humana stulticia com¬
mentatum. Quos imitati ipsi
iudei: sategerunt. ne in aliqͦ
gentilium stultissimis.minus
stulti apparerent. xxix

Expanded text:
neo et equis sit igneis ad coelestia neo et equis sit igneis ad coelestia translatus, vel certe hoc ipsum inter alia depictum in pariete videntes, crediderunt, vicinia decepti nominis, solis hic transitum per coelos esse designatum, et miraculum divinitus factum commutaverunt in argumentum erroris, humana stultitia commentatum; quos imitati ipsi Judaei, sategerunt ne in aliquo gentilium stultissimis minus stulti parerent.
Abbreviated transcription (Latin):
omni gent̃um idolatrarum
suꝑstitioni uideos eo tempore
fusse mancipatos: ita ut inue¬
uerationem solis q̃m more gen¬
tilium dm̃ ẽẽ credebant. simu¬
lacro eius quẽ fecerant currꝰ
equosq subdiderint. & hoc in
atriis templi dñi. Sic enim so¬
lent gentiles pingere. ul fac̃e
simulacrũ solis: ut puerum
imberbem incurru ponen¬
tes. equos eidem quasi cur¬
ru celum petentes subiun¬
gant. Cui ꝓpterea pueri aptãt
imaginem: quia sol uelut
cotidie nouo ortu natus. nul¬
lum ꝑsecula seniũ incidat.
Ut autẽ eidem currum et e¬
quos tribuant. de miracło
sol. sicut etiam sedulius cum
de helye ascensu caneret osten¬
dit dicens. quam bene fulminei
p̃lucens semita celi. Conuenit he¬
lye merito qui et nomine fulgens.
hac ope dignus erat:nam si ser¬
monis achii. una ꝑ accentum
mutetur littera solẽ: audientes
greci ab isrłitis quos diuinas
habere litteras fama ꝓdebat.
p̃dicari quõd helyas curru ig¬

Expanded text:
omni generi idololatriae et omni generi idololatriae et superstitionis Judaeos omni tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem solis, quem more gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus quod fecerant, currus equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum solis, ut puerum juvenem in curru ponentes, equos eidem quasi cursu coelum petentes subjungant. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol, velut quotidie novo ortu natus, nullum per saecula senium incidit. Ut autem eidem currus et equos tribuant, de miraculosol sicut etiam Sedulius, cum de Eliae ascensu caneret, ostendit, dicens: Quam bene fulminei praelucens semita coeli, Convenit Eliae, merito qui et nomine fulget. Hac ope dignus erat: nam si sermonis Achivi Una per accentum mutetur littera, sol est. Audientes Graeci ab Israelitis, quos divinas habere litteras fama prodebat, praedicari, quod Elias curru ig