comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł dolorẽ. que iuxta litt̾e sonc̃ horrenda dõ blasphemia adscͥbunt. simꝗͣ aliqͥd hore. iuxta
scͥpture sacrȩ sensũ. expon̾ent. Nã licet futũ diuinũ. licet colũbmũ qͣntũ ad dm̃ gemitum
nusꝙͣ in uet̾i scͥpt᷑a me legisse recarder. lego tam̃ rugientẽ. lego dolentẽ. lego uociferantem. &
qd̾ magis mirũ eẽt. si sanꝰ incellectꝰ deeẽt. lego sibilantẽ. lego stͥdentẽ. Rugientẽ: ut ĩ amos.
Dñs de syon rugiet. & de itłm dabit uocẽ suã. Dolentẽ: ut in libro iudicũ. Claniauerintt¬

Expanded text:
horū iuxta scripturæ sacræ sensum exponerēt. Nam licet fletum diuinū, licet columbinum, quantū ad Deum, gemitum nusquam in veteri scriptura me legisse recorder: lego tamen rugientem, lego dolentem, lego vociferantem: & quod magis mirum esset, si sanus intellectus deesset, lego sibilantem, lego stridentem. Rugientem, vt in Amos. Dominus de Sion rugiet, & de Hierusalem dabit vocem suam. Dolente
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ꝯirote ꝑlibrũ istũ. ut ñ habeas potestatĩ tollendi aĩam meã. Et qͣuis ds ꝑ eund̾ angłm
remandau̾it ut ueniret. gaudẽt. epularet᷑ cũ eo. q meliꝰ eẽt ei ap̃ ipsũ ꝗͣ. inmundo: ñ potuit
tam̃ falli hõ sapiens. nec fraudil diuinis in aliqͦ cessit. Sciens aũ dm̃ auidũ mortis suȩ. tim̃sq
ne q̃nq & ipsũ qͥlibet ingenio sic̃ neemiã fesellerat. falleret. astucissime dõ inuito dolosq ñ

Expanded text:
ibrum istum, ut non habeas potestatem tollendi animam meam. Et quamvis Deus per eumdem angelum ibrum istum, ut non habeas potestatem tollendi animam meam. Et quamvis Deus per eumdem angelum remandaverit, ut veniret, gauderet, epularetur cum eo, quia melius esset ei apud ipsum, quam in mundo; non potuit tamen falli homo sapiens, nec fraudibus divinis in aliquo cessit. Sciens autem Deum avidum mortis suae, timensque ne quandoque et ipsum quolibet ingenio, sicut Nehemiam fefellerat, fall
Abbreviated transcription (Latin):
nermia. in huiꝰ ꝯtͣ uos ouidei capitula fabula pͥma narrat᷑. N ẽ gͥ responsio it̾anda. q̃ ꝯtͣ simibes
nugas fortassis adunguẽ suꝑiꝰ ẽ descͥpta. Nã qd̾ ut̾q ne moreret᷑. lectione talmuth dõ eꝰq angłi
restit̾it: simił fabula ẽ. In hoc tam̃ ddissimił. qđ ad illũ occidendũ. ds̃ fraude p̃ualuit. hunc
aũ uelut astutiorẽ. multis licet exqͥsicis dolis. deciꝑe ñ potuit. Illũ ut supsc̾ptũ ẽ. t̾rore
aerii turbinis alectione talmuth semouit: sicq in illo int̾uallo aĩam eiꝰ rapuit. Istũ in lectiõe
ꝑtinacem. & ꝯtͣ diuinas & angłicas insidias cͥcũspectũ. cũ nich ei assidue talmuth legenti
face̾ poss. uiue̾ inuitꝰ ꝑmisit. Uñ ille uelut securꝰ. angło ꝑcutienti atq s dicenti ꝓ aĩa tua
tollenda misit me dñs: respond̃. frustͣ te misit dñs. cũ ego talmuth assidue reuoluã & legã¬

Expanded text:
ntra vos, o Judaei, capituli fabula prima narratur. Non est igitur responsio iteranda, quae contra similes nugas fortassis ad unguem superius est descripta. Nam quod uterque ne moreretur, lectione Talmuth Deo ejusque angelo restiterit, similis fabula est. In hoc tamen dissimilis, quod ad illum occidendum Deus fraude praevaluit, hunc autem velut astutiorem, multis licet exquisitis dolis, decipere non potuit. Illum, ut supra scriptum est, terrore aerii turbinis a lectione Talmuth semovit, sicque in illo intervallo ejus animam rapuit. Istum in lectione pertinacem, et contra divinas et angelicas insidias circumspectum, cum nihil ei assidue Talmuth legenti facere posset, vivere invitus permisit. Unde ille velut securus angelo percutienti, atque dicenti: Pro anima tua tollenda misit me Dominus, respondit: Frustra te misit Dominus cum ego Talmuth revolvam et lega
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt: ut nemo dũ eã legerit. mori possit. Mox gͦ ut rabbi neemias angłm mortis uidit: aAd qͥd
uenisset int̾rogat. Dix̃ se ꝓ es anima uenisse. Iue uͦ exhorrescens. & mion timens: adiurauit eũ t̾ribilit̾
Angło aũ dicente. qi meliꝰ erat illi et cũ dõ in celo. & cũ scĩs uideis. & delectari in celestib. & ut ꝑmito̾t
animã suã eluci: nullatenꝰ adqͥeuit. legens assidue talmnuth ne posset int̾fici. Reu̾ꝰ itaq angłs.
hec dõ narrauit: dicens rabbintemiã nullomͦ uelle mori & assidue talmtch leg̾e : unde nich ei fac̾e
poss. Ego inqͥt dõ. dabo tͥ ꝯsiliũ. Redi cito ad eũ. & fac supͣ caput eiꝰ in acre tͣbinẽ magnũ. & qͣsi cõmo

Expanded text:
dicunt, vt nemo, dum eam legerit, mori possit. Mox ergo vt Rabbi Neemias Angelum mortis vidit, ad quid dicunt, vt nemo, dum eam legerit, mori possit. Mox ergo vt Rabbi Neemias Angelum mortis vidit, ad quid venisset interrogat. Dixit se pro eius anima venisse. Ille vero exhorrescens, & mori timens, adiurauit cum terribiliter Angelo autem dicente, quia melius erat illi esse cum Deo in cœlo, & cum sanctis Iudæis, & delectari in cœlestibus, & vt permitteret animam suam educi, nullatenus adquieuit, legens assidue Talmuth, ne posset interfici. Reuersus itaque Angelus, hæc Deo narrauit, dicens Rabbi Neemiam nullomodo mori velle, & assidue Talmuth legere, vnde nihil ei facere posset. Ego, inquit Deus, dabo t
Abbreviated transcription (Latin):
cds uere admirari debeant: uidtat᷑. Aliqͣn inqͥt calmuth ꝯferentib uideis cũ deo de eadẽ scͥpta. ĩcidit
qͥstio de diu̾so gen̾e lepratũ. quȩ in libro moysi ꝯtintnt᷑: & de alopicia. & de qͥbꝰ dã aliis infirmitatib.
Ibi cũ ds dic̾et alopiciã leprã eẽ. illi aũ eꝯtͣ negarent. & fortit̾ disputando ei ꝯcͣdic̾ent. nec possent ullo
sn ꝯcordare: & pꝰ longas ꝯtentiones & iurgia gͣuissima. in hoc ꝯuenert̃: ut qͥcqͥd inde rabbi neemias
dic̾ẽt. hoc ꝓuero hab̾et᷑. Erat aũ ralbi neemus adhuc uiuens in scło. quẽ scił iudei mignũ & scissimũ
suꝑ õs magistros suos fuisse asserunt. Precipid gͦ ds angło ꝑcutienti. ut cito animã eiꝰ eiciens: in
celũ ꝑduc̾t. Qui ueniens: inuenit eũ legentẽ talmuth. supͣdictã scilic& scͥpturã. Quã udei adeo scãm

Expanded text:
Deus vere admirari debeant, videatur, Aliquādo, inquit Talmuth, conferentibus Iudæis cum Deo de eadem scriptura, incidit Deus vere admirari debeant, videatur, Aliquādo, inquit Talmuth, conferentibus Iudæis cum Deo de eadem scriptura, incidit quæstio de diuerso genere leprarum, quæ in libro Moysi continentur, & de alopicia, & de quibusdam aliis infirmitatibus. Vbi cum Deus diceret alopiciam lepram esse, illi autem econtra negarent, & fortiter disputando ei contradicerent, nec possent vllo modo concordare: post longas contentiones, & iurgia grauissima, in hoc conuenerunt, vt quicquid inde Rabbi Neemias diceret, hoc pro vero haberetur. Erat autem Rabbi Neemias adhuc viuens in seculo, quē scilicet Iudęi magnum & sanctissimum super omnes magistros suos fuisse asserūt. Præcepit ergo Deus Angelo percutienti, vt cito animam eius eiiciens in cœlum perduceret. Qui veniens inuenit eum legentem Talmuth, supradictam scilicet scripturam, quam Iudæi adeo sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostñdet᷑ qͥs eẽt: s ostñsũ qd̾ ñ eĩt. Sic & qn dictũ ẽ. quẽ doc̾e uoluisti. ñne eũ qͥ fẽc spiram̃tũ :¬
Monsttũ ẽ. admirando. nullom dm̃ aliqd̃ ab aliqͦ posse acciꝑe docum̃tũ. cũ ipse cunctoꝵ uiuentiũ
creaiu̾t spiram̃tũ. Quomͦ enĩ qͥs dm̃ pot̾it doc̾e. sine qͦ nec potest spirare: Quomͦ dm̃ docebit sapientiã
sine qͦ nec ipsã potuiss hab̃e uitã: d̃ si absq deo ñpotuit hab̾e uitã. qͣm deo ꝯferit sapientiã : Falsũ ẽ.
gͥ toto mundo iudice: dm̃ inceł assidue legẽ scͥpturã talmuth: & de ea cũ sapientib iudeis ꝯferre.S iã
sͥpta illa ad mirabił asapientib iudeis cõposita. inmediũ ꝓferat᷑. & qͣntũ sapientiã illiꝰ uniu̾̃si. ipseq

Expanded text:
ut ostendeut ostendemonstratum est admirando, nullo modo Deum ab aliquo posse accipere documentum, cum ipse cunctorum viuentium creauerit spiramentum. Quomodo enim quis Deum poterit docere, sine quo nec potest spirare? Quomodo Deum docebit sapientiam, sine quo nec ipsam potuisset habere vitam? Quod si absq. Deo non potuisset habere vitam, quomodo Deo conferet sapientiam? Falsum est igitur toto mundo iudice, Deum in cœlis assidue legere scripturam Talmuth, & de ea cum sapientibus Iudæis conferre. Sed iam scriptura admirabilis a sapientibus Iudæis composita, in medium proferatur, & quātum sapientiam illius vniuersi, ipseque
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturã asis cõpositã: cs̃ incęlis dignit᷑ legẽ. & de ea cũ sipientib uideis ꝯftire. S qͣre ꝯfeit ds̃ de scͥpta
illa cũ sapientib iudeis: It doceat. anut discat: Collationis qͥppe humane mos ẽ. ut qͥ dere aliqͣ cũ
Conferens gͦ cũ iudeis ds de libro ũdicto. fit collatione sua doctior. fit exercitatior. sit ꝓmptioi. fit
segnior : Respoude qd̾ mauis. Si fit collatione sua doctior. si exercitatior. si ꝓmptior: ꝯtͣclicis ꝓpb̃e tuo
qͥ dicit. Quis cognouit sensũ dñi. aut qͥs ꝯsiliariꝰ eiꝰ fuit: Contͣdicis & illi qͥ ait. Quẽ docẽ uoluisti:
Nonne eũ qͥ fẽc spiram̃tũ : Uidegͦ. ꝯsidĩ. attende. qi frust᷑ collatio illa in celis adeo cũ iudeis fit. ĩ mo¬
qd̾ nũꝗͣ fit. cũ ds ꝯsiliarium. cũ doctorẽ hab̾e ñ possit. Qñ enĩ dictũ ẽ. qͥs ꝯsiliariꝰ eiꝰ fuit. ñ ẽ q̃sitũ

Expanded text:
cum sapientibus Iudæis conferre. Sed quare confert Deus de scriptura illa cum sapientibus Iudæis? Vt doceat, aut vt discat? Collationis quippe humanæ mos est, vt qui de re aliqua cum Conferens ergo cum Iudæis Deus de libro iā dicto, fit collatione sua doctior, fit exercitatior, fit prōptior, fit segnior? Responde quod mauis. Si fit collatione sua doctior, si exercitatior, si promptior: contradicis Prophetæ tuo, qui dicit, Quis cognouit sensum Domini, aut quis consiliarius eius fuit? Contradicis & illi qui ait, Quē docere voluisti? Nonne eum qui fecit spiramentum? Vide ergo, considera, attende, quia frustquod nunquam fit, cum Deus consiliarium, cum doctorem habere non possit. Quando enim dictum est, quis consiliarus ejus fuit? non est quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ humeri. uͥ dorsũ. uͥ corpꝰ angłicũ. suꝑ qd̾ homo ille ascendit. qͦ ueluti uim̃to. ad inferui
horrenda & paradysi amena uidenda subuectꝰ ẽ : Ubis̃ & ipse angłicȩ ale: sine qͥb quia

Expanded text:
sunt humeri, ubi dorsum, ubi corpus angelicum, super quod homo ille ascendit: quo, veluti jumento ad inferni sunt humeri, ubi dorsum, ubi corpus angelicum, super quod homo ille ascendit: quo, veluti jumento ad inferni horrenda, et paradisi amoena videnda subvectus est? Ubi sunt et ipsae ang
Abbreviated transcription (Latin):
moriendo pareret. nͥs petitionẽ ꝙͣ ab eo postulare uellet. ꝯcedit: dix̃ se claust᷑ inferni & para¬
cdysi anteꝙͣ morerit uelle inuisere. Hoc qͣle sit. qͣlit̾ infuntã dĩ sapientiã humanis dolis eum¬
cert potuerit: uideant lectores. Nã ego inde nich agã. Frustͣ enĩ & suꝑfluo hoc fac̾e̾ ut puto
uid̾ce. si dm̃ iosue potentiorẽ. si sapientiorẽ. simeliorẽ ostende laboratẽ. Nã ñ estimo adõ ĩtiteᷤᷤ
eẽ & stultos lectores. qͥde his sermonẽ meũ exigant. qͥme talib neniis respondẽ debuisse di¬
cant. S accedo adid qđ seq̃r. Ascende inqͥt angłs suꝑ me. & ducã te qͦcũq uolueris. Non
ascendam inqͥt iosue. neq uadam tecũ. nͥ mͥ gladiũ quẽ portas dełis. Timeo enĩ: ne me in
uia int̾ficias. Dechit aũ statĩ gladiũ. Et cũ ascendiss ille suꝑ angłm: dix̃ angłs. Quis ducã
te : Qait. Ad claustͣ inferni: ut pꝰea delectir iniisione paradysi. Et de istis qͥd dicã: ubi

Expanded text:
 inferni et paradisi antequam moreretur velle invisere. Hoc quale sit, qualiter infinitam Dei sapientiam humanis dolis evincere potuerit, videant lectores. Nam ego nihil inde agam. Frustra enim et superfluo hoc facere, ut puto, viderer, si Deum Josue potentiorem, si sapientiorem, si meliorem ostendere laborarem. Nam non aestimo adeo inertes esse, et stultos lectores, qui de his sermonem meum exigant, qui me talibus naeniis respondere debuisse dicant. Sed accedo ad id quod sequitur: Ascende, inquit angelus, super me, et ducam te quocunque volueris. Non ascendam, inquit Josue, neque vadam tecum, nisi ficias, Dedit autem statim gladium. Et cum ascendisset ille super angelum, dixit angelus: Quo vis ducam te? Qui ait: Ad claustra inferni, ut postea delecter in visione paradisi. Et de istis quid dicam? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanis exceptis illis qͥi xp̃m credidet̃. in inferno sint: ueraciꝰ responde. Qa ñ credunt ĩ filiũ
marie. & ñ seruant eiꝰ eugłium. & maxime qi assidue blasphemant ipsũ. Hec mͥ multꝰ labor eẽt¬
ista dice uera dicenti: nec tͥ iudee multꝰ labor ẽ. ea dic̾e falsa fingenti. Facile dico ego istud. faile
dicis tu & illud. S cuiꝰ nr̃m sententia uerior sit. hic ñ ago. q suꝑiꝰ egi. Egi hoc in p̃cedentibꝰ . iiͦi.¬
uenisse. aucteritatib in numi̾is & rõnib ꝓbaui. Ea si ut ame exp̃ssas̃ uera s̃. immo ꝙ st̃. falsũ ẽ¬

Expanded text:
nferno sint veracius respondere: Quia non credunt in filium Mariae, et non servant ejus Evangelium, et maxime quia assidue blasphemant ipsum. Nec mihi multus labor esset dicere vera dicenti; nec tibi, Judaee, multus labor est ea dicere falsa fingenti. Facile dico ergo istud, facile dicis et tu illud. Sed cujus nostrum sententia verior sit, hic non ago, quia superius egi. Egi hoc in praecedentibus venisse auctoritatibus innumeris et rationibus probavi. Ea si, ut a me expressa sunt, vera sunt, imo quia su
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit q: iosue. ñ se illi gladiũ teddit᷑um. ñ s iurass. ut sic hoĩes ñ int̾fic̾et amͦ. Reuirsᷤ
angłs ad dm̃. qͥd iosue dice̾t nunciauit. At dñs eiꝰ pecicionẽ fieri: & si muitꝰ uoluit. Reddiditq
iosue angło tali ꝯditione gladiũ. Longa fabula lecta ẽ. & que uł ꝑ ocłos legentiũ. uł ꝑauris audien¬
tium. eoꝵ orarisu. eoꝵ corda sub sannatione replire potuit. qs enĩ risũ ꝯtine qͥs subsannationẽ
repnie pot̃. audiens ab hoĩb. que nec abipsis audire poss demonibꝰ: Cui enĩ unꝗͣ mortalium.
qd in hac uita poss ũ mor: aliqs ꝑsuasit. ił psuadẽ conotꝰ ẽ Cui dix̃ lege aliqͥo dic aliͥo.

Expanded text:
et amodo. Reversus angelus ad Dominum, quid Josue diceret, nuntiavit. At Dominus ejus petitionem fieri, et si invitus voluit. Reddiditque Josue angelo tali conditione gladium. Longa fabula lecta est, et quae vel per oculos legentium, vel per aures audientium, eorum ora risu, eorum corda subsannatione replere potuit. Quis enim risum continere, quis subsannationem reprimere potest, audiens ab hominibus, quae nec ab ipsis audire posset daemonibus? Cui enim unquam mortalium, quod in hac vita posset non mori, aliquis persuasit, vel persuadere con
Abbreviated transcription (Latin):
entib & diuinis hoĩb: in sepe dicte hore cognitione p̃fert᷑. Honne mirũ si balaã ei p̃frit᷑¬

Expanded text:
entibus et divinis hominibus in saepedictae horae cognitione praefertentibus et divinis hominibus in saepedictae horae cognitione praefert
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ regũ in oibe t̾rarũ cultor solis inueniat᷑. Falsa s̃ gͦ oĩa que ab adu̾sa parte ꝓposita fu̾ant
uł qd̾ ds̃ cotidie irasce̾t᷑. uł qd̾ reges iniqͥtatis s diademata ĩponent: & solẽ adorarent. lã
cut tanta de uob̾ balaã & gallꝰ meruerint. o uidei p̾cet̾is hoĩb & auib dĩ: miror & it̾rogo.¬
Int̾rogo inꝗͣ cur tanta de uob̾ meruerint. ut his tantũ duob. nullisq aliis p̃t hos duos.
ire diuine cognitionẽ. ipsiꝰq hore qͣ dm̃ irasci dicitis noticiã: tͥbuere uoluistis. Magna
plane p̾rogatiua. maximũ pͥuilegiũ balaam & galli: qͦ & ille os hoĩes. & iste suꝑat os aues
Mirũ cecte nob. mitũ ẽ & uniu̾sis p̾t̾ uos: qͥ qm̃ cuncta miranda dicitis. nicħiã mirari
potestis: si balaã moysi. si do̾. si salomoni. si ysaie. si cunctis ꝓpħis dĩ. sitandẽ cunctis sapi¬

Expanded text:
nullus regum in orbe terrarum cultor solis inveniatur. Falsa sunt ergo omnia quae ab adversa parte proposita fuerant, nullus regum in orbe terrarum cultor solis inveniatur. Falsa sunt ergo omnia quae ab adversa parte proposita fuerant, vel quod Deus quotidie irasceretur, vel quod reges iniquitatis sibi diademata imponerent, et solem adorarent. Jam cur tanta de vobis Balaam et gallus meruerint, Interrogo, inquam, cur tanta de vobis meruerint, ut, his tantum duobus, nullisque aliis praeter hos duos, irae divinae cognitionem, ipsiusque horae, qua Deum irasci dicitis, notitiam tribuere voluistis. Magna plane praerogativa, maximum privilegium Balaam et galli, quo et ille omnes homines, et iste superat omnes aves. Mirum certepotestis, si Balaam Moysi, si Davidi, si Salomoni, si Isaiae, si cunctis prophetis, si tandem cunctis sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑant. de his inꝗͣ qd̾ solẽ ĩ acdorent certũ ẽ: de qͥlꝰ dã aliis licet paucissimis qͥ adhuc qbꝰ dã paganĩ
gentib pͥncipant: nũꝙͣ auditũ ẽ. Unde iã satis ꝓbatũ ꝯstat. qđ nullꝰ regũ nt̃i tp̃ris: solem
adorat. Hoc q uerũ ẽ m̃tit᷑ iudaica fabula. quȩ dixerat solẽ cotidie pͥma diei hora: aqͥbꝰ̾dam
miqͥtatis regib adorari. Si enĩ iã nullꝰ regũ aliqͦ tp̃r solẽ adorat. certũ ẽ: qi nec cotidie. nei pͥm
diei hori aclorat. Qd si nulla die. nulla hora aliqͥs regũ solẽ adorat: falsũ ẽ & illud qđ iudeus
subiunxerat. punctũ pͥme hore qͣ ds̃ irasci ꝯsueuerat: balaã siue gallũ agnoscẽ. Neq enim
balaã uł gallꝰ scire posst̃ punctũ hore illiꝰ que ñ subsistit. neq hora illiꝰ diei dici potest: qͥ in
nullo cursu tpris ẽ. Exclusa gͥ causa. excludit᷑ & effectꝰ. q ñ habet iã ds̃ unde irascit᷑. cũ

Expanded text:
perant, de his, inquam, quod solem non adorent, certum est, de quibusdam aliis, licet paucissimis, qui adhuc quibusdam paganis gentibus principātur, nunquā auditum est. Vnde iam satis probatū cōstat, quod nullus regnum nostri tēporis Solē adorat. Hoc quia verū est, mentitur Iudaica fabula, quę dixerat Solē quotidie prima diei hora, a quibusdā iniquitatis regibus adorari. Si enim iā nullus regū aliquo tēpore Solē adorat, certum est quia nec quotidie, nec prima diei hora adorat. Quod si nulla die, nulla hora, aliquis regum Solē adorat: falsum est & illud, quod Iudæus subiunxerat, punctum primæ horæ, qua Deus irasci consueuerat, Balaā siue gallū agnoscere. Neque enim Balaā siue gallus, scire possunt punctū horæ illius quę nō subsistinullo cursu temporis est. Exclusa igitur causa, excluditur et effectus, quia non habet jam Deus unde irascatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. q̃ a cõmum uniu̾soꝵ sorte. qͣ in uno hoĩe oĩ hoĩ dictũ ẽ. t̾ra es & in t̾rã ibis. qͦs liba se
legentes potens ẽ exciꝑe. S qi hoc nugacissimũ eẽ ꝯstat. ad dolos cliuinos uenio. Redeunte
angło ad dm̃. & dicente uermiã nullomͦ uelle mori. & ea de causa assidue talinuth leg̾e̾. uñ
nichil ei fac̾e poss. ego inqͥt ds̃ dabotͥ ꝯsiliũ. Redicito adeũ. & fac suꝑ capt̃ eiꝰ in aere turbinem

Expanded text:
potentia, quæ a communi vniuersorum sorte, qua in vno homine omni homini dictum est, Terra es, & in terram ibis, quoslibet se potentia, quæ a communi vniuersorum sorte, qua in vno homine omni homini dictum est, Terra es, & in terram ibis, quoslibet se legentes potens est excipere. Sed quia hoc nugacissimum esse constat, ad dolos diuinos venio. Redeunte Angelo ad Deum, & dicente Neemiam nullo modo velle mori, & ea de causa assidue Talmuth legere, vnde nihil ei facere posset: Ego, inquit Deus, dabo tibi consilium. Redi cito ad eum, & f
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura. dm̃ dolis qi alit̾ ĩ pot̾at obsistente lectione talmuth neemiȩ aĩam extorsisse. & sic
ad faciendũ int̾ se iudeos q iudiciũ. ad celos ꝑ angłm euxisse qͥs ferat : Ac pͥmũ qͥs p̃t̾ satha¬
nan docẽ. qͥs p̾t̾ iudtũ audire. ne dicã crecłe cã absurda potuit. qd lectio talmulth ci poten¬
tiȩ p̾iudicate. qd̃ fabulosa infernał libri recitacio. uoluntati uł mandato dĩ obsist̾e̾ poss
Nũ qͥd enĩ sanctior oiudee libet ille tuus qͥnq libris moysi : Nũqͥd sanctior libris ꝓpħarum:
Nũqͥd melior: Ilũqͥd dignior: Et moyses tam̃ legis lator & lector mortuus ẽ: & ꝓpħe libroꝵ suor
scͥptores & lectores: mortuis̃. Non potuit tutari amorte aliquẽ ex ipsis libroꝵ cam sacror
lectio. & potuit lectio talmuth nemorerit᷑ neemias. dĩ obuiare iudicio: Uere p̃maxina libri

Expanded text:
scriptura, Deum dolis, quia aliter non poterat, obsistente lectione Talmuth, Neemiæ animam extorsisse, & sic scriptura, Deum dolis, quia aliter non poterat, obsistente lectione Talmuth, Neemiæ animam extorsisse, & sic ad faciendum inter se Iudæosque iudicium, ad cœlos per Angelum euexisse, quis ferat? Ac primum, quis præter Satan docere, quis præter Iudæum audire, ne dicam credere tam absurda potuit: quod lectio Talmuth Dei potentiæ præiudicare, quod fabulosa infernalis libri recitatio voluntati vel mandato Dei obsistere posset? Numquid enim sanctior, o Iudæe, liber ille tuus, quinque libris Moysi? Numquid sanctior libris Prophetarum? numquid melior? numquid dignior? Et Moyses tamen legislator & lector mortuus est, & Prophetæ librorum suorum scriptores & lectores mortui sunt. Non potuit tutari a morte aliquem ex ipsis librorum tam sacrorū lectio, & potuit lectio Talmuth ne moreretur Neemias, Dei obuiare iudicio? Vere præmaxima libri
Abbreviated transcription (Latin):
credo qd̾ abraham nĩdacem dice̾ formidabis. Qd̃ sihoc formidaiũs. si eũ m̃dacẽ dicẽ nolueris:
utiq dm̃ humanis iudiciis addictũ negabis. Uis adhuc p̃cedentib addi aliqͥd: fiat si uis:
licet ex suꝑfluo. Esto. magnꝰ fuerit necinias ille cuus. sapiens. doctꝰ. immo ut asseris: leg̃ doctor
Nũqͥd maior illo de qͦ dit alia scͥptura cationis tui. ecce ds̃ excelsꝰ in fortitudine sua. & nullꝰ ei
simił in legib latorib: Que & paucis u̾sib uit̾positis: subdit. Ecce ds magnꝰ uincens scientiã
nr̃am. nunierꝰ annoꝵ eiꝰ inestimabił. Uides gͦ qd licit magnꝰ scđm te legis doctor neemias. ũ
tanĩ maior dõ uł par ei. qr nullꝰ ẽ ei simił in leg̃ latoribꝰ. Uides &̃ illud. qr qͣuis sapiens iuxta
qd̃ asseris fuerit neemias. ñ tnͣ inscientia maior dõ uł par illi : qr ut uerax scͥptura loqͥt᷑: ds̃¬
magnꝰ uincit nr̃am scientiã. hoc ẽ oẽm bumanã sapientiã. Iã illd̃ qd̾ ausa ẽ cõm̃tati nifatia-

Expanded text:
credo quod Abraham mendacem dicere formidabis. Quod si hoc formidaueris, si eum mendacem dicere nolueris, vtique Deum humanis iudiciis addictum negabis. Vis adhuc præcedentibus addi aliquid? Fiat si vis, licet ex superfluo. Esto, magnus fuerit Neemias ille tuus, sapiens, doctus: immo, vt asseris, legis doctor. Numquid maior illo, de quo ait alia scriptura Canonis tui, Ecce Deus excelsus in fortitudine sua, & nullus ei similis in legislatoribus? Quæ & paucis versibus interpositis subdit, Ecce Deus magnus, vincens scientiam nostram, numerus annorum eius inæstimabilis. Vide ergo, quod licet magnus, secundum te, legis doctor Neemias, non tamen maior Deo, vel par ei: quia nullus similis est ei in legislatoribus. Vides & illud, quia quamuis sapiens iuxta quod asseris, fuerit Neemias, non tamen in sciencia maior Deo, vel par illi: quia, vt verax scriptura loqumanam sapientiam. Iam illud quod ausa est commentari nefaria
Abbreviated transcription (Latin):
rundã auiũ sollertia. de qͥ̃b alt̾ ꝓpħa ait. turtur. & birundo. & cyconia. custodiet qp̃s aduent
sui o uid ie de maioꝵ aĩaliũ diu̾sis ac miris incellecti taceã. qͥd inqͣ de apicula am dapi
labore e incdustria mella ꝯficiente. qd de ipsa nullꝰ pene corꝑis fornica sentictis. dicetis Q
salomon ũ adeo p̃dicat. ut adeiꝰ discendã sapientiã ẽ hoĩe mictat: Qͥd eeste de illa scͥiitꝰ. Uide

Expanded text:
quarundam auium sollertia, de quibus alter Propheta ait, Turtur & hirundo, & ciconia, custodierunt tempus aduentus quarundam auium sollertia, de quibus alter Propheta ait, Turtur & hirundo, & ciconia, custodierunt tempus aduentus sui? Quid, vt de maiorum animalium diuersis ac miris intellectibus taceam, quid, inquam, de apicula, tam sagaci labore & industria mella conficiente? quid de ipsa nullius pene corporis formica sentietis, dicetis, quā Salomon vester adeo prædicat, vt ad eius discendā sapientiam etiā homines mittat? Quid certe de illa scribit
Abbreviated transcription (Latin):
Si qe inos iudaueꝰ ÷̃ abuti sẽp̃ sc pdõ. sic̃ ad cotidiana nã dĩ osfendencdã. illo supdisto psalma uettõ
abus estis. ddõ iudex uust. tortis e patiens. nũ qͥd irascet᷑ ꝑsingłos dies. fortassis & ad gilli itsi
singłarẽ sapientia demoustrdĩ: uersu illo libri iob abutimini. qͦ drt̃. Qui posuit inuiscetibus
hor̃s sapientiuã. auc qs dedit giallo incelligentiã: Hic forte robur ur̃m ꝯsticiustis. hanc telut
forassimã iudaiti seusꝰ turrĩ. ex pugnari ñ posse p̾sumitis. Hinc galli p̃cellentẽ intelligentiã.
intellestib cunctoꝵ holũ: antefertis.S si m̃ p̃ferendꝰ ẽ galł cunctis auiũ. pecoꝵ & hominũ in¬
cellectib. q de eo leg̃r. qs dedit galo intelligentiã. qͥd sentiet᷑ de sensu boui. qͥd de intelreu
abin. de abi pphia sebit. cognouit uos possesorẽ suũ & asinꝰ p̃sepe dñi sui: Qo dictt᷑ de mitandi

Expanded text:
 illo supradicto Psalmi versu abusi estis, Deus iudex iustus, fortis & patiens, nunquid irascitur per singulos dies? fortassis & ad galli vestri singularem sapientiam demonstrandam, versu illo libri Iob abutimini, quo dicitur. Quis posuit in visceribus hominis sapientiam, aut quis dedit gallo intelligentiam? Hic forte robur vestrum constituistis, hanc velut fortissimā Iudaici sensus turrim, expugnari nō posse præsumitis: hinc galli præcellentē intelligentiā, intellectibus cunctorū hominum antefertis. Sed si inde præferendus est gallus cunctis auiū, pecorum, & hominū intellectibus, quia de eo legitur, Quis dedit galibit, Cognouit bos possessorem suum, & asinus præsepe Domini sui? Quid dicetur de miranda
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titꝰ es : Non inqͥt m̃titꝰ sũ. q pat̾ tuus ad portã inserni ẽ. Cur mͥ inqͥt locũ meũ subripu¬
isti: Ait. Qa sic mͥ dñs ꝯcessit. & meus amͦ erit. Hunc dolũ qͥs dolebit: Non ego certe dolebe
Doleat si uult filia pharaonis. Boleat se suisse tã stultã. tã in ꝓuidã. ut cũ doceri fecetit
moysen oĩ sapientia egyptioꝵ. ipsa tam̃ ab inferioris sapientiȩ hoĩe ꝗͣ fuerit moyses. si tam̃
hoc uos otudei ꝯceditis. se tã facile deludi ꝑmisit. & sedem suã quȩ in paradiso s data fuerat
tã leu ꝑsuasione amisit. ꝑseqͦr quȩ secunt᷑. Int̾ea angłs ad dm̃ reu̾sꝰ. qͥd accidat nunciauit.¬

Expanded text:
ad portam inferni est. Cur mihi, inquit, locum meum subripuisti? Ait: Quia sic mihi Dominus concessit et meus amodo erit. Hunc dolum quis dolebit? Non ego certe dolebo. Doleat si vult filia Pharaonis. Doleat se fuisse tam stultam, tam improvidam, ut cum doceri fecerit Moysen omni sapientia Aegyptiorum, ipsa tamen ab inferioris sapientiae homine quam fuerit Moyses, si tamen hoc vos, o Judaei, conceditis, se tam facile deludi permisit, et sedem suam, quae in paradiso sibi data fuerat, tam levi persuasione amisit. Prosequor quae sequuntur: Interea angelus ad Dominum reversus, quid acci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ at nos ĩpatatiua st̃. finunt illa: ħ̃ uita adꝗͣ ducunt᷑ ñ finit᷑ etna. Dic gͦ s dic exfide. cirele aa
ꝯtiat. que sola uere ꝑ xp̃m adintãbeatã & et̾nã ꝑducit. hoc solo sensu et̾uũ legis tuȩ de qͦ egisti.
potest incelligi absq sine. nullo aut̃ alio nͥ cũ fine. S nẽ qͥd obiesto ate indiscussũ uł indesfmitũ
renanent: acipe a ꝯt᷑ illa ultima tua responsũ nẽ m. Opposuisti nob moysen loq̃ntẽ int̾ cer̃a pãtb
tuis. Ut multiplicnt᷑ inqͥt dis tui. & filioꝵ tuoꝵ int̾ra qͣ urrauit dñs patͥb tois. ut daret eis

Expanded text:
aeparativa sunt. Finiuntur illa, sed vita, ad quam ducunt, non finitur aeterna. Dic ergo, sed dic ex fide, crede ad a vere per Christum ad vitam beatam et aeternam perducit. Hoc solo sensu aeternum legis tuae, de quo egisti, potest intelligi absque fine, nullo autem alio, nisi cum fine. Sed ne quid objectorum a te indiscussum vel indiffinitum remaneat, accipe et contra illa ultima tua responsum nostrum. Opposuisti nobis Moysen loquentem inter caetera patribus tuis: Ut multiplicentur, inquit, dies tui, et filiorum tuorum in terra quam juravit patribus tuis, ut daret eis,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ur̃as.S longe tolerabiliores s̃ illȩ. quȩ & si multa absurda dict̃ de hoĩb aut dehumans
reb: res tñ diuinas illibatas seruantes. ñ tangunt. S ꝓrsꝰ ille execrande. illȩ nullomͦ s̃ tołande:
que intantã ꝓrũpunt insaniã. ut ea de dõ auda t̃ p̾dicent: quȩ aures humanȩ uix tołant.
net᷑: Qs respond̾e dignet᷑ blaspheme. stulte & impie uoci. q̃ dm̃ dicit cotidie semel in die
plorare. duas eꝰ lacͥmas in magnũ inare decidẽ. ter in die ut leonẽ rugire. ut iracũ immo
pene furentẽ. pedib celũ crebris ictib pulsare. ut colũbã gem̾e̾. ut in dignantẽ cap̃t mou̾e̾:
ut acrit̾ auxiũ inuicẽ manꝰ pedesq collid̾e. ut miscre dolentẽ dic̾e. heum. heum: Respond̾ei

Expanded text:
e tamen tolerabiliores sunt illæ, quæ etsi multa absurda dicunt de hominibus, aut de humanis rebus: res tamen diuinas illibatas seruātes non tangunt. Sed prorsus illæ execrandæ, illæ nullomodo sunt tolerandæ, quę in tantā prorūpunt inetur? Quis respondere dignetur blasphemae, stultae, et impiae voci, quae Deum dicit quotidie semel in die plorare, duas ejus lacrymas in magnum mare decidere, ter in die, ut leonem, rugire, ut iratum, imo pene furentem, pedibus coelum crebris ictibus pulsare, ut columbam gemere, ut indignantem caput movere, ut acriter anxium invicem manus pedesque collidere, ut misere dolentem dicere: He
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit ħ dño. Reuertere inqͥt ad eũ dñs: & dic ut ueniat. gaudiat. epulet᷑ nob̃cũ. & s̃ huc
se nullonͦ iussioni dñi parere. nͥ s peticionẽ ꝗͣ. ab eo postulass ꝯcede uellet: sub federe. Qđ cũ
iosue: dix̃ se claustra inferni & paradisi in uita sua uelle inuisere. Ascende inqͥt angłs suꝑ mne:
& ducã te q̾ tu uolueris. Non ascendam uqͥt iosue neq uadam tecũ. nͥ mͥ gladiũ decł̃is. timeo¬
enĩ. ne me in uia intficus. Dedit aũ statĩ gladiũ. Et cũ ascendisset: dix̃. Quo uis ducam de:
Respondit. Ad claustra inferni: ut pꝰeu delecter inuisione paracdisi. Quo deductꝰ: plurinus
uidit g̃s. ex oĩ nacione que sub celo ẽ. Xpianos. amorieos. iebuseos. eueos & tcheos. & fecrao¬

Expanded text:
no. Revertere, inquit ad eum Dominus, et dic ut veniat, gaudeat, epuletur nobiscum; et sibi huc se nullomodo jussioni Domini parere, nisi sibi petitionem quam ab eo postulasset, concedere vellet sub foedere. Josue, dixit se claustra inferni et paradisi in vita sua velle invisere. Ascende, inquit angelus, super me, et ducam te quocunque volueris. Non ascendam, inquit Josue, neque vadam tecum, nisi nim ne me in via interficias. Dedit autem statim gladium. Et cum ascendisset dixit: Quo vis ducam te? Respondit: Ad claustra inferni, ut postea delecter in visione paradisi. Quo deductus, plurimas vidit gentes, ex omni natione, quae sub coelo est, Christianos, Amorrhaeos, Jebusaeos, Hevaeos, et He
Abbreviated transcription (Latin):
Araconẽ ꝑuigilẽ uelł̾ꝰ aureũ atietis asseruantẽ. hoĩt in dõ. feminas instellas atulpes gillos. le¬
pores. anseres. teliqͣsq bestias uł aues. humanis uerb̃ inuicẽ loqͣntes. multaq in hunc modum
ndenda: litt̾is tͣclider. S licet ħ dix̾int. licet hȩc sqͥpserint. longe tam̃ alit᷑ uc dlietire itdia

Expanded text:
draconem pervigilem, vellus aureum arietis asservantem, homines in deos, feminas in stellas, vulpes, gallos, ledraconem pervigilem, vellus aureum arietis asservantem, homines in deos, feminas in stellas, vulpes, gallos, lepores, anseres, reliquasque bestias vel aves, humanis verbis invicem loquentes, multaque in hunc modum ridenda
Abbreviated transcription (Latin):
noul humuni ea adaptari uolutr̃. Inde ẽ qd achlantẽ celi sustine. typheũgigantẽ ⁊ aemitanũ.
hoc est centũ manꝰ habentẽ. montẽ montil impostisse. ac de sũmo eoꝵ ꝯt celi ioue y puguaur.
ñ cam̃ intemptũ. magnã sicilie insulã ne denuo ad ꝯserenda cũ dis p̃lia resurge posset. es ĩpositã.
& oipheũ miris cantib & inaudita eythare melodia. qd pꝰ se siluis curtere mobiles. amnes state
corgerit. hertuilem acdiͥꝰ yltã multoꝵ capitũ pugnasse. s ꝓ uno capite ab eo p̾ciso. entũ subito
capita orta ẽ. ac candẽ gteco igne minisso. monstrũ illud cũ letna palude in q morabat᷑ cremise
scͥpscr̃. Hitic & filiũ solis phecontẽ male curtꝰ pat̾nos regentẽ. pent on succenidisse. filia etał sõ
citce. in lupos. leones & cigride. diu̾siq gen̾is uestias. herbis & carminib socio cliti mutaleꝰ.

Expanded text:
us humanis ea adaptari voluerunt. Inde est quod Athlantem coelum sustinere, Typhoeum gigantem et centimanum, hoc est centum manus habentem, montes montibus imposuisse, ac de summo eorum contra coelum Jovemquenon tamen interemptum, magnam Siciliae insulam, ne denuo ad conserenda cum diis praelia resurgeet Orpheum miris cantibus, et inaudita citharae melodia, quod post se silvas currere mobiles, amnes stare coegerit; Herculem adversus hydram multorum capitum pugnasse, sed pro uno capite ab eo praeciso, centum subito capita orta esse, ac tandem Graeco igne immisso, monstrum illud cum Lerna palude, in qua morabatur, cremasse scripserunt. Hinc et filium Solis Phaetontem, male currus paternos regentem, pene orbem succendisse; filiam ejusdem Solis Circem in lupos, leones, et tigrides, diversique generis bestias, herbis, et carminibus socios Ulyssis mutasse;
Abbreviated transcription (Latin):
uł resist̾e i in ꝯtͣriũ ꝑũt̾e si potueris: uere cuncta sane intellecta insane intͥp̃tati pot̾is. Audi gͦ
extinctis: laudib diuinis ħ acantantib additũ c̃. Dñs inqͥunt regnabit: inec̾nũ &ultͣ. Nũqͥd hoc
pot: Qͥd plane. qͥd ult᷑ illã ẽ: Aut ͥg remoue h ułtͣ. & intellige h ec̾nitatẽ infinitã. aue si ills̾ ultͣ
remouẽ uolueris accipe illd qd sbilegit᷑ et̾nũ licit ualde ꝓlixũ. tam̃ ꝓfinito positũ. Qa gͦ alit̾ hĩc
ixire ñ potes. q alit̾ pedẽ deħ laqͥo educe ñ p̃uales: agnosce ħ de qͦ agit᷑ et̾nũ. ꝓ inm̃sa licet fincta
tp̃ris qͥntitate scͥptũ. s cũ illi addit᷑ ułt: oport̾e intelligi absq ullo sine uł t̾mino sẽpit̾ñ. Eret̾
has sacras ac supͣ positas auctoritates. ẽ ñ solũ diuinꝰ. s &̃ humanꝰ & cõmunis mos iste loqͥncdi. qͦ
ñ infinitas. s qͥdã maior minor ue tp̾ris ꝓlixitas disignat᷑. Hc̃ modũ ab uniu̾sis pene assidue

Expanded text:
 contrarium peruertere si potueris, vere cuncta sane intellecta insane interpretari poteris. Audi ergo extinctis, laudibus diuinis hoc a cantantibus additum est. Dominus, inquiunt, regnabit in æternum & vltra. Nunquid hoc illam est? Aut igitur remoue hoc vltra, & intellige hic æternitatem infinitam, aut si illud vltra remouere nolueris, accipe illud quod ibi legitur æternum, licet valde prolixum, tamen pro finito positum. Quia ergo aliter hinc exire non potes, quia aliter pedem de hoc laqueo educere nō præuales: agnosce hoc, de quo agitur, æternum, pro immensa licet finita temporis quantitate scriptū; sed cū illi additur vltra, oportere intelligi absque vllo fine vel termino sempiternum. Præter has sacras ac supra positas auctoritates, est nō solum diuinus, sed etiam humanus & communis mos iste loquendi: quo non infinitas, sed quædam maior minorve temporis prolixitas designatur. Hūc modum ab vniuersis p
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oꝵ hanc audierint uocẽ in qͦdã rumoso loco. ꝓpt̾ta qđ tanꝗͣ prurientes inuicẽ collidat pedes. &
absid ut canib inpudentissimis & porcis spurussimis uelut rõnis capacib respoudeã. & eos suꝑ
his aliꝙͣ cutliba responsione dignos cẽ ostendã. An responsione mea uł cuꝰlib& dignis̃. qͥuelut tan¬
t̃mͦ ad blasphemandũ dm̃ nati. in pabulũ igni et̾no datis̃: Qui & si eos canes uł porcos uocaui: in
nullo excessi. Nã licit ꝑ hec aĩalia in sacͥs scͥptis carnał inmundicu soleat designari. & quȩ tũ mala
carnalia ũ suꝑat tanta tãq dotiens repetita blasphemia: Nolo g ꝯtẽptor eẽ u̾boꝵ dũi mei: ut mar¬
garitas diuinis. talib bestiis ꝓculcandas exponã. Qd licet in suꝑiorib fecisse uidear. fuit tñ causa
aut imbuti fuer̃. aut ĩbui potuert̃: mea hec scͥpt᷑a ꝓdeẽt. At qm̃ inauditis intoleranda succedũt.

Expanded text:
um hanc audierint vocem in quodam ruinoso loco, propterea quod tanquam prurientes invicem collidat pedes, et Absit ut canibus impudentissimis et porcis spurcissimis, velut rationis capacibus respondeam, et eos super his aliqua cuiuslibet responsione dignos ostēdam. An responsione mea, vel cuiuslibet digni sunt, qui velut tantūmodo ad blasphemandū Deū nati, in pabulo igni æterno dati sunt? Qui etsi eos canes vel porcos vocaui, in nullo excessi. Nam licet per hęc animalia in sacris scripturis carnalis immundicia soleat designari: quæ tamen mala carnalia non superat, tāta tamque totiens repetita blasphemia? Nolo ergo contemptor esse verborū Domini mei, vt margaritas diuinas talibus bestiis conculcandas exponam. Quod licet in superiorib. fecisse videar, fuit tamen causa, aut imbuti fuerunt, aut imbui potuerūt, mea hæc scriptura prodesset. At quoniam inauditis intoleranda succedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit. Iussit ista. & qr cds̃ eẽ ꝓbatꝰ ẽ: & auctoritate diuma quȩ uoluit imꝑauit: & q̃stiones
infideliũ demandatis suis dubitantiũ. amputauit. hoc enĩ int̾ alia uideis mirantib. & stul¬
tissime ꝯqͤrentib. qd̾ u̾bo curando młtoꝵ incõmoditates. salb̃is oꝑaret᷑: respondit. Filius
hoĩs: dñs ẽ &iã sabbati. Qui uero sabbi dñs ẽ: utiq ds̃ ẽ. Non enĩ nͥ as̃: dñs sabbi ce̾ pot̃. Unde¬
Sic̃ gͦ licuit oĩũ rerũ dño & dõ qñ uoluit ñ existentia creare. qñ uoluit iã creata malias & aliaᷤᷤ
species comutare: sic eilicuit. archanis sibiq solinotis iusticie causis. leges ñdũ dãtas. hoĩb
qͥb uolutt & tp̃r quo uoluit ꝓponẽ. & rursũ qͥb uoluit & qn uoluit. easdẽ aug̾e minutre uł¬

Expanded text:
ia Deus esse probatus est, auctoritate divina quae voluit imperavit, et quaestiones infidelium de mandatis suis dubitantium amputavit. Hoc enim inter alia Judaeis mirantibus, et stultissime conquerentibus, quod verbo curando multorum incommoditates Sabbatis operaretur, respondit: Filius hominis Dominus est, etiam Sabbati . Qui vero Sabbati Dominus est, utique DeSicut ergo licuit omnium rerum Domino et Deo, quando voluit non existentia creare, quando voluit jam creata in alias et alias species commutare, sic ei licuit arcanis, sibique soli notis justitiae causis, leges nondum datas hominibus, quibus voluit, et tempore quo voluit proponere, et rursum quibus voluit et quando voluit, easd
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Hoc ne ꝯting̾et. ꝓuisũ ẽ: ut neemias qͣlib& arte festinant̾ accersiret᷑. & ꝑ ipsũ int̾ dm̃
atq iudeos: pix ꝑdita reformaret᷑. Non arbitror tũ dm̃ de t̾ris talẽ ad celos aduocaturũ¬

Expanded text:
rēt. Hoc ne contingeret prouisum est, vt Neemias qualibet arte festināter accersiretur, & per ipsum inter Deum rēt. Hoc ne contingeret prouisum est, vt Neemias qualibet arte festināter accersiretur, & per ipsum inter Deum atque Iudæos pax perdita reformaretur. Non arbitror tamen Deum de t
Abbreviated transcription (Latin):
numera pͥmogenitoꝵ milia occidens. Fẽc̃ & simile qͥd sub rege assirio. qñ in castris eiꝰdẽ centũ
octoginta qͥnq nulia breui noctni tp̾ris mom̃to. dormientes uigilantes ue ꝑemit. fac̾e potuiss
hoc idem. q̃n neemias ne moreret᷑ lectione iã dicta qtͣ dm̃ pugnubat. Congruentiꝰ plane fuisset
comedenti uł dormienti aĩm eriꝑe: ꝗͣ gͣndinis uł lapidũ tͣbine. alectione tã scã & sacͣtissima:
lectorẽ ꝑtinacissimũ abstercere. S forte ñ pot̾at pati moras detis. & litẽ gͣuissimã q̃stionis iposite
citata sapientis hoĩs sententia sinire ꝓpabat. Magna uere necessitas iurgia cȩlestia pacifican-¬
di. ne forte diu ꝓtͣcta: iuaiora ꝓcessu tp̃tis sierent. & dõ in ipsis cȩlestib hostes publicos excita¬

Expanded text:
numera primogenitorum millia occidens. Fecit & simile quid sub rege Assyrio, quando in castris eiusdem centum numera primogenitorum millia occidens. Fecit & simile quid sub rege Assyrio, quando in castris eiusdem centum octoginta quinq. millia, breui nocturni temporis momento dormientes vigilantesve peremit. Facere potuisset hoc idem, quando Neemias ne moreretur, lectione iam dicta contra Deum pugnabat. Congruentius plane fuisset, comedenti vel dormienti animam eripere: quam grandinis vel lapidum turbine, a lectione tam sancta, & sacratissima lectorem pertinacissimum absterrere. Sed forte non poterat pati moras Deus, & litem grauissimam quæstionis propositæ, citata sapientis hominis sententia, finire properabat. Magna vere necessitas iurgia cœlestia pacificandi, ne forte diu protracta, maiora processu temporis fierent, & Deo in ipsis cœlestibus hostes publicos excita
Abbreviated transcription (Latin):
sic animã eiꝰ raꝑe possis. & buc adducẽ. Rediit angłs: & ita fecit ut ds p̃ceꝑat. O consiliũ di¬
uinũ. o ꝯsiliũ. qͦ egens ⁊ silioꝵ dĩtas. nullũ meliꝰ inuenire potuit. Nontie ut aliqͥd ludicri
subiungã. dõq meliꝰ ꝗͣ ipse s ꝯsuluerit ꝯsulã. ñ ne certe aptiꝰ fuiss incuitabiles humanu
corꝑis necessitatis. qͥb alectione talmuth rccͣhi cog̾et᷑ expectare. ꝙͣ ad derisorios dolos ꝯfug̾t
Nã qͣntũliba ꝑtinax uilectione et̃ disponet. & si ñ alia. cometdendi tñ. uł saltẽ dormiendi ne
cessitas. pꝰbiluũ cͥdicũ ut ã oĩno mutũ alectione au̾t̾et. In qͦ tptis spacio angłs ad eũ occidendĩ
misiꝰ. ñ dico unã tantũ eiꝰ aĩa raꝑe. & qͦuellet deferre: s ẽ mille uł plures hoĩ̃ aĩas ab eor⁊
corꝑib etuere poss. Fecit hoc olim angłs dĩ egyptios ꝑcutiens. & sub una fere noctis hora: in¬

Expanded text:
nsilium diuinum! o consilium, quo egens consiliorum deitas nullum melius inuenire potuit! Nonne, vt aliquid ludicri subiungam, Deoque melius quam ipse sibi consuluerit consulam, nonne certe aptius fuisset, ineuitabiles humani corporis necessitates, quibus a lectione Talmuth retrahi cogeretur expectare, quam ad derisorios dolos confugere? Nam quantumlibet pertinax in lectione esse disponeret, etsi non alia, comedendi tamen vel saltem dormauerteret. In quo temporis spatio Angelus ad eum occidendum missus, non dico vnam tantum eius animam rapere, & quo vellet deferre: sed etiam mille vel plures hominum animas ab eorum corporibus eruere posset. Fecit hoc olim Angelus Dei, Ægyptios percutiēs, & sub vna fere noctis hora, in
Abbreviated transcription (Latin):
galli di qͣ scptura loqͥ t̃ intelligñtia ẽ: qd õs cerninꝰ. qd̾ assidue indemꝰ ut cantib suis uł diu
int iifsi  it freẽntaꝰ it̾aties in notũarũ ꝓfunditate cenebͥtũ ꝑximũ lucis aduentũ se qͣda nccali
einsita intealcetꝰ uiuacitate sentire denunciet. Nũ ꝗd q hoc potest. qꝑ hoc in telligis. Stati. Tal
ꝯsiliu di agnoscenda statĩ a dignotã cuncis mortalib ire diuine horã eũ aamictet. Tati Mlli
intelleguitiã cuncto ñ solũ hoiũ. s &ipsoꝵ angłoꝵ sapientie p̃ferecis. Eteserant᷑ g̃ similt. esbe

Expanded text:
 vt cantibus suis vel diu intermissis, vel frequētius iteratis, in nocturnarum profundis tenebrarū, proximū lucis aduentū se quadā naturali & insita intellectus viuacitate sentire denunciet. Nunquid quia hoc potest, quia hoc intelligit, statim ad cōsilia Dei agnoscenda, statim ad ignotam cunctis mortalibus iræ diuinæ horam eum admittetis? statim galli intelligentiam cunctorum, no
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris ista meditari. scͥb̾e. dicẽ. adtuã tuoꝵq ꝑditionẽ: Exeqͣt᷑ tñ sermo qd̃ cepit. Dicis ut
dixi. doci dm̃ ab hoĩb & et̾nũ mutuare sapientiã amortalib. celestẽ at̾renis. sũmã sapientiã
Contͣ ꝓphanas enĩ ex sacris ago. impiis litt̾is: ex diuinis resisto. Audisti suꝑiꝰ de re simili testi

Expanded text:
vereris ista meditari, scribere, dicere, ad tuam, tuorumque perditionem? Exsequatur tamen sermo quod coepit. Dicis, ut vereris ista meditari, scribere, dicere, ad tuam, tuorumque perditionem? Exsequatur tamen sermo quod coepit. Dicis, ut dixi, doceri Deum ab hominibus, aeternum mutuare sapientiam a mortalibus, coelestem a terrenis, summam sapientiam anae, sed sacrae. Contra profanas enim ex sacris ago, impiis litteris ex divinis resisto. Audisti superius de re simili, justi
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: nec ẽ mirũ siñ st̃ eqͥ isdem uideis. qi ñ s̃ eqͥ ñ inuenientib scientiã. Uñ qr ñ intellig̃t.
qr ñ inueniunt scientiã iudei. ñ posst̃ eis recli uideri õs sermones dĩ. Edes ait psalmꝰ dõ: qui
in qͣntũ uos ipsos baratrũ ꝓiecistis. qñ ꝑ scͥpturã nefandã cuicreditis: dm̃ ñidacẽ uocastis. Si
enĩ ꝑdit ds õs qͥloquunt᷑ m̃datiũ. & ipse ds̃ loqͥt m̃datiũ: utiq ꝑdit ds̃ ẽ se ipsũ. Hoc qͥ ferat:
Quis toleret: Quis patiat᷑ : Et qm̃i si manifestissimis diu immoritꝰ suero. aerem frustͣ uerb̾are
undebor: ꝓcedam ad seq̃ntia. Nonne hec iã dicta fabula tua oiuidee. pꝰꝙͣ insipientiȩ. pꝰꝗͣ m̃dacii notã
dc̃ imposuit. & eũ discipłatui hoĩũ subdidit. qñ didicisse cũ ancemia qd̵ ante nesciebat dix̃¬
Portentuosa s̃ hec: & ultͣ õs laruales siguras stupenda. Miror. admirans hereo. mirari ñ sufficio

Expanded text:
 sunt æqui eisdem Iudæis, quia non sunt æqui non inuenientibus scientiam. Vnde quia non intelligunt, quia non inueniunt scientiam Iudæi: non possunt eis recti videri omnes sermones Dei. Perdes, ait Psalmus Deo, ommiseri, inquantum vosipsos baratrum proiecistis, quando per scripturam nefandam, cui creditis, Deum mendacem vocastis. Si enim perdit Deus omnes, qui loquuntur mendacium, & ipse Deus loquitur mendacium, vtique perdit Deus etiam seipsum. Hoc quis ferat? Quis toleret? Quis patiatur? Et quoniam si manifestissimis diu immoratus fuero, aerem frustra verberare videbor, procedam ad sequentia. Nonne hæc iam dicta fabula tua, o Iudæe, postquam insipientiæ, postquam mendacij notam Deo imposuit, etiam eum discipulatui hominum subdidit? NPortentuosa sunt haec, et ultra omnes larvales figuras stupenda. Miror, admirans haereo, mirari non sufficio
Abbreviated transcription (Latin):
unꝗͣ curatꝰ ẽ: Cui misero. talib remediis subuentũ ẽ: Cui nͥ popłari risui. talia aptast̃: Qͥd nͥ
stultoꝵ ocłos pascunt: S ꝓferes mͥ magos egyptios. cosq signa signis similia moysi corã pharaone
fecisse ꝓpones. S recordare moisi miracła. ueracia ñ fantastica ut magoꝵ fuisse. mem̃to ppłi dĩ
utilitatib qͣ ꝓrsꝰ caruert̃ figm̃ta magita: inseruisse. Fecit moyses signa. intulit iussu dĩ plagas
egyptiis. ut & rebellis dõ ppłs cũ rege ꝑfido iuste puniret᷑: & gens ec̃ adõ electa. miscd̾it᷑ sal¬
uaret᷑. S ñ eadẽ. uł simił causa portentoꝵ. nulla ꝓfectuũ humanoꝵ intentio in ipsis. qr ea

Expanded text:
unquam curatus est? Cui misero talibus remediis subventum est? Cui nisi populari risui talia apta sunt? Quid nisi unquam curatus est? Cui misero talibus remediis subventum est? Cui nisi populari risui talia apta sunt? Quid nisi stultorum oculos pascunt? Sed proferes mihi magos Aegyptios, eosque signa signis similia Moysi, coram Pharaone fecisse propones. Sed recordare Moysi miracula veracia, non phantastica, ut magorum, fuisse; memento populi Dei utilitati, qua prorsus caruere figmenta magica, inservisse. Fecit Moyses signa, intulit jussu Dei plagas Aegyptiis, ut et rebellis Deo populus cum rege perfido juste puniretur, et gens tunc a Deo electa misericorditer salvaretur. Sed non eadem vel similis causa portentorum, nulla profectuum humanorum intentio in ipsis, quia ea
Abbreviated transcription (Latin):
acrius magoꝵ uolatꝰ. fantasticꝰ fluminũ c̃sꝰ. risꝰ imaginũ. figm̃ta etatũ. umbͣrũ p̃lia. mom̃to tp̃ris
ꝯstructa menia. altissimȩ tͣres erectȩ. urbes maxime uelut in sõpnioꝵ fantasiis ꝯstructe. & ꝓrsꝰ
libet uanissimos sectatores. dũi uł occulta quȩ demonib ex nat᷑e subtilitate aut longissimo usu nota
s̃. curiosis uł cupidis hoĩb teserant. uł uiꝰ eoꝵ manib & fumeis simulacͥs pascunt. multa qñq
ago. nec lucͣ huiꝰmodi int̾ humane salutis saltẽ p̃sentia cõmoda uum̾o. St qͥppe ista mig̃ nocentia
q̃ ꝓficientia. mag̃ ꝑdentu ꝗͣ saluantia. Non ago in ꝗͣ de tͣpib ac nefandis migoꝵ aut inimoꝵ uł eiᷤ
assentantiũ uanis artib cõꝑatis cõmodis. s de illis miracłis: q̃ aut et̾ne aĩatũ saluti famulant᷑.
aut qu saltẽ remediis corꝑa humana cutant᷑. qͥs eger istis sathanȩ fallacib fallentibq figm̃tis

Expanded text:
antasticus fluminum cursus, risus imaginum, figmenta aetatum, umbrarum praelia, momento temporis constructa moenia, altissimae turres erectae, urbes maximae velut in somniorum phantasiis constructae, et prorsus libet vanissimos sectatores, dum vel occulta, quae daemonibus ex naturae subtilitate, aut longissimo usu nota sunt, curiosis vel cupidis hominibus referant, vel visus eorum inanibus et fumeis simulacris pascunt, multa quandoago, nec lucra hujusmodi, inter humanae salutis praesentia saltem commoda numero. Sunt quippe ista magis nocentia quam proficientia, magis perdentia quam salvantia. Non ago, inquam, de turpibus ac nefandis magorum aut mimorum vel eis assentantium vanis artibus comparatis commodis, sed de illis miraculis quae aut aeternae animarum saluti famulantur, aut quorum saltem remediis corpora humana curantur. Quis enim aeger istis Satanae fallaciis fallentibusque figmentis