comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis cum beniuolentia et
caritate consensio. Et postea ꝗͣ
illa cupere destiti: ꝑseuerante
me ẽẽ cupiebas salute mortali:
& ea rerum ꝓsꝑitate felicem qͣ
mundꝰ optare consueuit: etiam
sic aliquantũ tͥ erat mecum re¬
rum humanarum bemuola:&
cara consensio. Nunc gͦ quan¬
tum de de gaudeo. quib expli¬
cem uerbis: quando eum quẽ
quoquo mͦ habui diu amicum
habeo iam uerum amicum: Ac¬
cessit rerum enim etiam consen¬
sio diuinarum: qm̃ qui mecũ
temporalem uitam qͦndam io¬
cundissima benignitate duxisti
nẽ spe uite ȩt̾ne mecum ẽẽ ce¬
pisti. Modo uere etiam de reb
humanis int̾ nos Onulla dis¬
sensio. ẽ. qui eas rerum diuꝰ maꝵ
cognitione pensamꝰ. ne plus eis tͥbu¬
amꝰ quam modus earum iustissi¬
me postulat: nec eas in aliqͦ con¬
demptu abiciendo: creatori earũ
strium faciamꝰ iniuriam. Ita fit
ut inter quos amicos ñ ẽ rerum
consensio diuinarum. nec huma¬
narum plena ẽẽ possit ac uera.

Expanded text:
quamuis cum beniuolentia et quamuis cum beniuolentia et caritate consensio\'. Et posteaquam illa cupere destiti, tu quidem pme esse cupiebas salute mortali et ea rei-um prosperitate felicem, quam mundus optare consueuit. et iam sic itaque aliquantum tibi erat mecum rerum humanarum beniuola et cara consensio. nunc ergo quantum de te gaudeo, quibus explicem uerbis, quando eum, quem quoquo modo habui diu amicum, habeo iam uerum amicum? accessit enim rerum etiam consensio diuinarum. quoniam, qui mecum temporalem uitam quondam iucundissima benignitate duxisti, nunc in spe uitae aeternae mecum esse coepisti. modo- uero etiam de rebus humanis inter nos nulla dissensio est, qui eas rerum diuinarum cognitione pensamus. ne plus eis tribuamus. quam modus earum iustissime postulat, nec eas iniquo contemptu abiciendo creatori earum strium faciamus iniuriam. ita fit, ut, inter quos amicos non est rerum consensio diuinarum, nec humanarum esse plena possit ac uera.
Abbreviated transcription (Latin):
ño merito suspiciendo
& in xp̃o dilectissimo ac
desiderantissimo fr̃i marci¬
ano: augꝰ. in dño salutem.
Arripui uel potius obripui: &
quodammꝰ furatus sum me¬
mecipsum multis occupationi¬
bus meis: ut tͥ scriberem antiqͥs¬
simo amico. quem tam̃ ñ habe¬
bam. quamdiu in xp̃o ñ tenebã
Nosti quippe ut definierit ami¬
citiam. romani ut ait quidam
maximꝰ auctor tulliꝰ eloquii. Dr̃
enim & ueracissime dixit. Ami¬
citia ẽ rerum humanarũ & di¬
uinarum cum beniuolentia &
caritate consensio. Tu autẽ mi
carissime aliquando mͥ consen¬
tiebas in reb humanis. cum eis
more uulgi frui cuꝑem: & mͥ ad
ea capessenda quoꝵ me penitet
fauendo uelificabas: immo uͦ
uela cupiditatum mearũ cum
cet̾is dilectorib meis: inter pre¬
cipuos aura laudis inflabas. Por¬
ro in reb diuinis. quarũ nichil
illo tempore nulla elurerat ueri¬
tas: utiq in maiore illius diffim¬
tionis parte nr̃a amicitia clau¬
dicabat. Erat enim rerũ tantũmͦ

Expanded text:
NO MERITO SUSCIPIENDO ET IN CHRISTO DILECTISSIMO AC DESIDERANTISSIMO FRATRI MARCIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Abripui uel potius subripui et quodam modo furatus sum memet ipsum multis occupationibus meis. ut tibi scriberem antiquissimo amico, quem tamen non habebam, quam diu in Christo non tenebam. nosti quippe, ut definierit amicitiam \'Romani\', ut ait quidam, \'maximus auctor Tullius eloquii\'. dixit enim et uerissime dixit: \'Amicitia est rerum humanarum et diuinarum cum beniuolentia et caritate consensio\'. tu autem, mi carissime, aliquando mihi consentiebas in rebus humanis, cum eis more uulgi frui cuperem, et milii ad ea capessenda, quorum me paenitet. fauendo uelificabas, immo uero uela cupiditatum mearum cum ceteris tunc dilectoribus meis inter praecipuos aura laudis inflabas. porro in rebus diuinis, quarum mihi illo tempore nulla eluxerat ueritas, utique in maiore illius definitionis parte nostra amicitia claudicabat: erat enim rerum tantum mo
Abbreviated transcription (Latin):
dictum fuerit illi quia immo¬
latitia ẽ: & ñ manducauerit
eam.postea autem ad aliquẽ
translatam ipsam carnem
lem. et emerit eam. aut appo¬
sitam habuerit ab aliquo alio
inuitatus. & ñ cognou̾it eam
& manducau̾it : si peccat. Si
de horto uel de possessione ydo¬
loꝵ uł sacerdotum illoꝵ debet
xp̃ianus sciens olus emere.
uł aliquem fructum: & inde
edere. Sane de iuram̃to uel de
ydolis. ut laborem ñ patiaris
in requirendo: que dño donan
te inuenerimꝰ. ante ocłos tuos
uolui ꝓponere. Si quid audem
aliud aꝑtius aut meliꝰ in scͥptu¬
ris inueneris: dignare mͥ signi¬
ficare. Unde que muenimꝰ hec
sunt: ubi laban dixit ad iacob
ds̃ abraham. & ds̃ nachor. Quẽ
audem dm̃ ñ significauit scͥp¬
tura. Et iterum ad abimelech
quando uenit ysaac. ubi iu¬
rauit uel qui cum illo erant:
s quale iuram̃tum ñ signifi¬
cauit scͥptura. Iterum de ydo¬
lis ubi ad gedeon dictum ẽ a

Expanded text:
dictum fuerit illi, quia immodictum fuerit illi, quia immolaticia est, et non manducauerit eam; postea autem ad aliquem translatam ipsam carnem lem et emerit eam aut adpositam habuerit ab aliquo alio inuitatus et non cognouerit eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de horto uel de possessione idolorum uel sacerdotum eorum debet Christianus sciens holus emere el aliquem fructum et inde edere? Sane de iuramento uel de idolis, ut laborem non patiaris in requirendo, quae dominus donauit, ut inuenerimus, ante oculos tuos uolui proponere; si quid autem aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, dignare mihi significare. unde, quae inuenimus, haec sunt, ubi Laban dixit ad Iacob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem deum, non significauit scriptura; et iterum Abimelech quando uenit ad Isaac, ubi iurauit uel qui cum illo erant, sed quale iuramentum, non significauit scriptura; iterum de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ ñ resistere malo. Si
murum possessioni debet xp̃i¬
anus facere ꝓpter hostem: & si
ille.xp̃ianus qui fecerit murũ
causa ñ extitit h omicidii cum
inde aliqui ceꝑint pugnare
& interficere hostes. Si licet de
fonte bibere. uel deputeo: tibi
de sacͥficio aliquid missumẽ. Si
de puteo qui in templo ẽ. & de¬
in debibere. Si in templo quod
colitur ydolis puteus ibi fit. uł
fons. nichil ibi faccum sit in eo¬
dem puteo uel fonte. si debet
haurire aquam inde.xp̃ianꝰ &
bibere. Si xp̃ianus debet in bal¬
neo lauare.uł in dermis: in qͥ¬
bus sacrificat᷑ ydolis. Si.xp̃ia
nus debet in balneis quibꝰ in
die festo suo pagani lotist̃ laua¬
re: siue cum ipsis.siue sine ipsiᷤ.
Si in solio ubi descender̃t paga¬
ni ab ydolis ueniendes in die
festo suo. & aliquid illic in solis
sacrilegii sui fecerint: & scie¬
rit. xp̃ianꝰ: si debet in eodem so
tatus ab aliquo appofitam ha¬
buerit carnem in escam. de qͦ

Expanded text:
dictum est: Non resistere malo? XIII. Si dictum est: Non resistere malo? XIII. Si murum possessioni debet Christianus facere propter hostem et si ille Christianus, qui fecerit murum, causa non existit homicidii, cum inde aliqui coeperint pugnare et interficere hostes? XIV. Si licet de fonte bibere uel de puteo, ubi de sacrificio aliquid missum est? si de puteo, quod in templo est et deristianus bibere? si in templo, quod colitur, idoli puteus ibi sit uel fons et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel fonte, si debet haurire aquam inde Christianus et bibere? XV. Si Christianus debet in balneis lauare uel in thermis, in quibus sacrificatnus debet in balneis, quibus in die festo suo pagani loti sunt, lauare siue cum ipsis siue sine ipsis? XVI. Si in solio, ubi descenderunt pagani ab idolis uenientes in die festo suo et aliquid illic in solio sacrilegii sui fecerint et scierit Christianus, si debet in eodem soltatus ab aliquo adpositam habuerit carnem in escam, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabit. si manducauerit: si
peccat. Si quis bonam rem de
qua dubitat. an bona an mala
sit. faciat. putat bonam. cum
tam̃ putasset & malam: si pec¬
catum asscribatur ei. Si quis dix¬
erit quod immolatitium ẽ. men¬
tiens. & postea dixerit iterum
quia m̃titus ẽ. & ad fidem uere
m̃titus ẽ: si licet.xp̃ianum inde
manducare. aut uendere: et de
precio uti ex eo quod audiuit. Si
xp̃ianus aliquis ambulans pas¬
sus necessitatem uictus fame
umꝰ diei. uel bidui aut multoꝵ
dierum: ut iam durare ñ pos¬
sit : ita occurrerit. ut in ipsa ne¬
cessitate famis in qua iam sͥ
uidet mortem ꝓximare. inue¬
nerit cybum in ydolo positũ
ubi nullus sit hominum. & ñ
possit inuenire alium cybum
debet mori: aut exinde cybari.
Sixp̃ianus uideat se a barbaro
uel a romano uelle inderfici. de¬
bet eos ipse. xp̃ianus interfice¬
re. ne ab illis interficiatur: uł
si licet sine interfectione eos
impugnare. uel repellere: qͥa

Expanded text:
cogitabit, si manducauerit, si cogitabit, si manducauerit, si peccat? IX. Si qui bonam rem, de qua dubitat, an bona aut mala sit, faciat, cum putat bonam, cum tamen putasset et malam, si peccatum adscribatur ei? X. Si quis dixerit, quod immolaticium est, mentiens et postea dixerit iterum, quia mentitus est, et ad fidem uere mentitus est, si licet Christianum inde manducare aut uendere et de pretio uti ex eo, quod audiuit? XI. Si Christianus aliquis ambulans passus necessitatem uictus fame unius diei uel bidui uel multorum dierum, ut iam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa necessitate famis, in qua sibi uidet iam mortem proximare, inuenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit hominum, et non possit inuenire alium cibum, debet mori aut exinde cibari? XII. Si Christianus uideat se a barbaro uel a Romano uelle interfici, debet eos ipse Christianus interficere, ne ab illis interficiatur? uel si licet sine interfectione eos inpugnare uel repellere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianum conductorem uel tͥbu¬
num qui limiti preest. iurares
ꝓ fide illi seruanda. ꝓcustodien¬
dis frugib ꝑ ipsum iuram̃tum
mortale. ꝓ quod ipse iurat. Si so¬
lus ille xp̃ianus comquinatus ẽ
siñ & illa quoꝵ causa iurat. aut
si paganꝰ qui limiti preest iuraue¬
rit barbaro ꝓ fide illi seruanda
ꝑ mortale sacram̃tum: si ñ inqͥ¬
nat ꝓ quib iurat. Siquẽ misero
ad arzurges. si licet ei uiram̃tũ
accipere abarbaro illud morta¬
le. & fi ñ comquinat᷑ si susceꝑit
tale iuram̃tum .xp̃ianus. Si de
area trituratoria tritici: uł cuiꝰ¬
cunq leguminis. aut torcula¬
ri de qua demom oblatum ẽ. si
licet in de manducare .xp̃ianũ
scientem. De luco: si licet ad ali¬
quem usum suum xp̃ianum
scientem ligna tollere.Si quis
uadens ad macellum emat car¬
nem que ñ sit immolatitia: &
cogitationes duas habuerit in
corde quod immolata sit. & ñ
sit immolata: & illam tenuerit
cogitationem qua ñ immolat᷑

Expanded text:
Christianum conductorem uel tribuChristianum conductorem uel tribunum, qui limiti praeest, iurare sibi pro fide illi seruanda pro custodiendis frugibus per ipsum iuramentum mortale, per quod ipse iurat, si solus ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum causa iurat? aut si paganus, qui limiti praeest, iurauerit barbaro pro fide illi seruanda per mortale iuramentum, si non inquinat, pro quibus iurat? si quem misero ad Arzuges, si licet ei iuramentum accipere a barbaro illud mortale et si non coinquinatur, si susceperit tale iuramentum Christianus? VI. Si de area trituratoria tritici uel cuiuscumque leguminis aut torculari, de qua daemoni oblatum est, si licet inde manducare Christianum scientem? VII. De luco si licet ad aliquem usum suum Christianum scientem ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macellum emat carnem, quae non sit immolaticia, et cogitationes duas habuerit in corde, quod immolata sit et non sit immolata, et illam tenuerit cogitationem, qua non immolatam
Abbreviated transcription (Latin):
ficare dignare. Item ab alio au¬
diui qͦd conductori ñ iuratur
abarbaro: & alter dixit qͥ uia
iuratur conductori: si etiam
falsum mͥ dixit ille qui dixit
iurari conductori: si iam ꝓhoc
qͦd solum audiui ñ flebeo uti
de ipsis frugib. uel de precio ip¬
sarum. ꝓpter auditum solum
quia dictum ẽ. si quis autẽ dixe¬
rit. hoc immolatitium ẽ ydolis
nolite manducare ꝓpter illum
si tam̃ etiam hec causa similis
ẽ cause de immolatitio. Quod
si ita ẽ: quid debeo de ipsis fru¬
gib. uel de precio ipsarum fa¬
cere. si debeo requirere de utro¬
q qui mͥ dixit. quia iurat᷑ con¬
ductori. aut qui dixit qͥa iura¬
tur conductori. & diccum uniꝰ¬
cuiusq ꝓbare ꝑtestes qui uerũ
dixit de illis duob. & tam̃ diuñ
contingere de ipsis frugib uel
de precio: quamdiu mͥ ꝓbatũ¬
ñ fuerit. si uerum dixit ille qͥ
dixit. quia ñ iuratur conduc¬
tori. Si barbarꝰ qui ꝑ iuram̃tũ
suum iurat. malum fecerit illũ

Expanded text:
ficare dignare. III. Item ab alio auficare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari conductori, si iam pro hoc, quod solum audiui, non debeo uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite manducare propter illum? si tamen etiam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuerit, si uerum dixit ille, qui dixit, quia non iuratur conductori? V. Si barbarus, qui per iuramentum suum iurat malum, fecerit illum
Abbreviated transcription (Latin):
uandis frugib accipiat aurũ.
uel a uiatore deductor.S tam̃
cum hac ueluti mercede que so¬
let dari a possessore. uła uiato¬
re.param̃tum etiam illud in
medio ẽ. mortale datũ decitri¬
om. uel tribuno. qͦd ꝑturbat
me ne polluat illum. qui sus¬
cepit barbari iuram̃tum. uel
illa que custodit barbarꝰ. Qua¬
cunq enim conditione etiam
auro dado & obsidib datis: ut
audiui tam̃ iuram̃tum iniquũ
medium intercessit. Dignare
autem mͥ definitiue scribere
& ñ suspense. Quod si ipse scri¬
bis dubitanter. ego maiores
dubitationes incidere possũ
quam antequam interrogas¬
sem. Hoc etiam audiui: quia
ipsi homines conductores qui
presunt rei mee. iuram̃tum
ꝑ demones suos iurantibꝰ bar¬
baris accipiunt: ꝓ reseruandĩ
frugib. S cum gͦ illi uirant ꝑ
demones suos ut custodiant
fruges. ñ polluunt ipsas frugẽ
ut si in de manducau̾it. xp̃ian
sciens uel de precio ipsarum re
rum fuerit comquinatꝰ. signi¬

Expanded text:
uandis frugibus accipiat aurum uandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercede, quae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decurioni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, ut, si inde manducauerit Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, signi
Abbreviated transcription (Latin):
gustino: publicola. Scͥp¬
tum ẽ. Interroga patrem tuũ
& indicabit tͥ: seniores tuos
& dicent tͥ. Unde & mͥ exquiren¬
dam legem de ore sacerdotis ui¬
dicaui. in causa tali: que qͣlis
sit ꝑlitteras expono: simul etiã
ut & ego instruar in diu̾sis cau¬
sis: singłas autẽ questiones &
diuersas ꝑ capitula designari
feci: ad quas singillatim dig¬
nare respondere. In arrugib
ut audiui decurioni quĩ mili¬
ti preest. uel tribuno. solent iu¬
rare barbari. iurantes ꝑ demonẽ
suos. qui ad deducendas basta¬
gas pacti fuerint: uel aliquid
ad seruandas fruges ipsas sin¬
gli possessores uł conductores
solent ad custodiendas fruges
suscipere: quasi iam fideles epi¬
stolam decurione mittente. uł
nata ẽ. si ille possessor qui susce¬
perit barbarum. cuiꝰ fides ꝑ de¬
monum iurationem firma
uisa ẽ. ñ comquinatur uł ipse
uel illa que custodit: uel ille
qui deducitur a deductore bar¬
baro: s hoc debes scire. quia qͥ
iurat barbarꝰ a possessore ꝓ ser¬

Expanded text:
PUBLICOLA. Scriptum est: Interroga patrem tuum et indicabit tibi, seniores tuos et dicent tibi. unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis iudicaui in causa tali, quae qualis sit, per litteras expono, simul etiam ut et ego instruar in diuersis causis. singulas autem quaestiones et diuersas per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere. I. In Arzugibus, ut audiui, decurioni, qui limiti praeest, uel tribuno solent iurare barbari iurantes per daemones suos. qui ad deducendas bastagas pacti fuerint uel aliqui ad seruandas fruges ipsas, singuli possessores uel conductores solent ad custodiendas fruges suscipere quasi iam fideles epistulam decurione mittente uel nata est, si ille possessor, qui susceperit barbarum, cuius fides per daemonum iurationem firma uisa est, non coinquinatur uel ipse uel illa, quae custodit, uel ille, qui deducitur a deductore barbaro. sed hoc debes scire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro ser
Abbreviated transcription (Latin):
umilis saluto: qͦd pͥmũ
e.Suscepi autem trem̃s
sc̃itatis tue uerba uerbi¬
b plena. S cio quod uenie pre¬
paratur. qui ab augustino ꝑfe¬
ccissimo sacerdote corri inpit᷑
Nec debet ep̃o denegari. qͦd uo¬
luntas facit aut casus. Ipse enĩ
denegat sͥ curam: qui suam me¬
dico ñ publicat causam. Homi¬
nem gͦ piissime pater elimini¬
b eccłie raptum. tuis scĩs aspec¬
tib uissio mea furorq subdux̃.
Aueno ñ st̃ ista facta consilio
simum. quem ut dixi ms de ec¬
clesie forib furor abstraxit: uite
tuis iussionib donamꝰ illesum.
Agnosco culpas. Indigne mee
lacrime. iungantur tuis fleti¬
b iustis: quo possit hec nota
nigro scͥpta titione deleri. Et¬
desie mͥ introitus ñ negetur
Illic spero ueniam: ubi admisi
culpam. Oblatio uͦ domꝰ mee ut
tua scĩtas iussit. ad celestis regiꝰ
m̃sam eiꝰ manib offeretur.

Expanded text:
umilis saluto, quod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt ista facta consilio;simum, quem, ut dixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Miror quomͦ subito
fidi murum aries ruꝑit. ini¬
mici. Noui enim qua religio¬
ne semꝑ sis eccłiam uenerat᷑
Quo instigante: fatere homi¬
nem de eccłia rapuisti. Tuus
si de tuo amico forte p̃sum̾et
fugitiuus. posset ꝓculdubio
intercessoris causa ueniã ꝓme¬
reri. Ergo si amicus intendit᷑.
cur ds̃ offenditur: S si de po¬
testate p̃sumitur: nabucho¬
donosorem regem intende:
qui causa sue suꝑbie. in bouẽ
ẽ ex homine commutatꝰ. Non
ut confundam te hec scribo: s
ut filium meum carissimum
moneo. Eccłie gͥ illesum reuo¬
ca. quẽ ut irregiosissimꝰ rapu¬
isti. Oblatio uͦ domꝰ tue. a cle¬
ricis ne suscipiatur indixi:
communemq interdico. do¬
nec ꝑacto ꝑ ausib uł errore
a me definito tͥmet penitentiȩ
tempore condonato. ꝓ hoc facto
corde contͥco & humi¬
liato. dignum

Expanded text:
modo tam subito fidei murum aries ruperit inimici: novi enim qua religione semper sis ecclesiam veneratus. Quo igitur instigante furore hominem de ecclesia rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri: ergo, si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende, qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo . Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore a me definita tibimet poenitentia, et tempore condonato, pro hoc facto corde contrito et humiliato dignum
Abbreviated transcription (Latin):
hominum diem. robore cordiᷤ
ualentiore contempnere. Com¬
si ut puto ñdum ibi sunt: ab exi¬
mietate tua illis tradatur cũ
uenerint. Tantam quippe tui
sincerissimi peccoris habemus
lii te uelimꝰ: uerumetiam con¬
silii participem. Unii. Epła¬

Expanded text:
hominum diem robore cordis hominum diem robore cordis ualentiore contemnere. comsi, ut puto, nondum ibi sunt, ab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus lii te uelimus uerum etiam consilii participem. XCVIII. BONI
Abbreviated transcription (Latin):
angustia. Illud tam̃ qͦd animũ
clem̃tissimi & religiosissimi
pͥncipis. erga eccłiam ꝓuintia
bulatione maxima constitutiᷤᷤ
uigilantia potuerit acceleran¬
dum: suggero. peto. obsecro.
flagito. Neq paruum in his
malis solatium dñs obtulit:
qͦd te uoluit multo ampliꝰ pos¬
se quam poteras: quando iã
de tuis multis & magnis bo¬
nis oꝑib gaudebamꝰ. Multũ
sane de quorundam neq pau¬
coꝵ fide firma & stabili gratu¬
lamur: qui ex occasione legũ
ipsarum ad xp̃ianam religio¬
nem. uł catholicam pacem.
coni̾si st̃: ꝓ quoꝵ salute sem¬
piterna. nos in hac tempora¬
li etiam ꝑiclitari delectat. ꝓp¬
t̾ea enim maxime ab homini¬
b nimium durumq ꝑuersis.
nc̃ inimiciciarũ grauiores im¬
petus sustinemꝰ: quos ĩulli
eoꝵ nob̾cum patientissime
sustinent.S plurimũ infirmi¬
tati metiumꝰ. donec discant &¬
ualeant adiuuante miscd̾issi¬
ma gr̃a dñi: scłm presens et

Expanded text:
angustia. illud tamen, quo animum angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi principis erga ecclesiam prouincia bulatione maxima constitutis uigilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulamur, qui ex occasione legum ipsarum ad Christianam religionem uel catholicam pacem conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum patientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metuimus, donec discant et ualeant adiuuante misericordissima gratia domini saeculum praesens et
Abbreviated transcription (Latin):
tium salutem requirimꝰ: & le
gis theodosii filium. quam sti¬
liconem curasse mittendas. Pp¬
terea quippe memoratus presbi¬
ter harum plator. cum de regi¬
one sit mileuitana. ab ep̃osuo
uenerabili fre meo seuero. qui
tuam mecum sincerissimã dile¬
ccionem multum salutat. ꝑ ip¬
ponem regium ubi ego sũ tran¬
sire iussus ẽ: quia cum forte si¬
mul eẽmus in magnis ȩccliȩtri¬
bulationib & ꝑturbationibus:
querebamꝰ occasionem scriben¬
di ad eximecatem tuam: & ñ
inueniebamꝰ. Iam quidẽ unam
epłam miseram. in negotio sc̃i
frĩs. & college mei bonefacii ep̃i
cataquensis: s ñdum ad nos
ꝑuenerant grauiora. que nos
uehem̃tius agitarent: quib
comprim̃dis tiel corrigendis
quẽadmodum meliore scd̾m
uiam . xp̃i consilio succurrat᷑:
uert̃. cum tanta benignitate
tui cordis accuri st̃. qui potue¬
rt̃ communi consilio diligentiꝰ
deliberatum aliquid conferre.
quantum temporis ꝑmittebat

Expanded text:
tium salutem requirimus, et ltium salutem requirimus, et lgis Theodosii filium quam Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe memoratus presbyter harum perlator, cum de regione sit Mileuitana, ab episcopo suo uenerabili fratre meo Seuero, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire iussus est, quia, cum forte simul essemus in magnis ecclesiae tribulationibus et perturbationibus, quaerebamus occasionem scribendi ad eximietatem tuam et non inueniebamus. iam quidem unam epistulam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifatii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos peruenerant grauiora, quae nos uehementius agitarent, quibus comprimendis uel corrigendis quem ad modum meliore secundum uiam Christi consilio succurratur,uerunt, cum tanta benignitate tui cordis acturi sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum temporis permittebat
Abbreviated transcription (Latin):
municare potuerim. ñ potui pre¬
termittere ꝑ hunc frẽm & com¬
presbiterum meum. qui urgen¬
ti necessitate ꝓ salute ciuis sui
etiam media hyemẽ quomcũq
ad illas partes uenire compuls̾ ẽ.
& salutare ce ammonere carita¬
diligentissima acceleret᷑ instan¬
tia: quo nou̾int immici eccłiȩ
leges illas quȩ de idolis confrin¬
gendis. & hereticis corrigendis.
uiuo stilicone in affricam mis¬
sest̃. uoluntate imꝑatoris pi¬
issimi & fidelissimi constitutaᷤ.
quo nesciente uel nolente fac¬
tum. siue dolose iactant. siue
libent̾ putant: atq hinc ani¬
mos imꝑitoꝵ turbulentissimoᷤ
reddunt: nob̃q ꝑiculose ac ue¬
hement̾ infestos. Hoc autẽ qͦd
petendo. uel suggerendo admo¬
neo p̃stantiam tuam: ñ dubito
omniũ ꝑ affricam collegarum
meoꝵ fieri uoluntate: arbitror¬
q quacũq pͥmitus exorta occa¬
sione facillime posse ac debere
maturari: ut nou̾int sicut dixi
hommes uan. quoꝵ & adu̾san¬

Expanded text:
municare potuerim, non potui praemunicare potuerim, non potui praetermittere per hunc fratrem et conpresbyterum meum, qui urgenti necessitate pro salute ciuis sui etiam media hieme quomodocumque ad illas partes uenire compulsus est, et salutare et admonere caritadiligentissima acceleretur instantia, quo nouerint inimici ecclesiae leges illas, quae de idolis confringendis et haereticis corrigendis uiuo Stilichone in Africam missae sunt, uoluntate imperatoris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus exorta occasione facillime posse ac debere maturari, ut nouerint, sicut dixi, homines uani, quorum et aduersan
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Quamuis mox ut au¬
ditumꝰ te merito sublimatum.
cum ipsa fama ñdum cercissi¬
ma. nobis ẽẽt. nichil aliud de a¬
nimo tuo credidimꝰ: erga eccłi¬
am dei. cuiꝰ te ueracit᷑ filium ẽẽ
gaudemꝰ: quam qͦd tuis litteris
mox aꝑuisti: tam̃ etiam illis le¬
cuis quib ultro dignatus es
etiam si pigri & cunctantes
ẽẽmꝰ: exhortationem beniuo¬
lentissimã mittere: ut instru¬
ente humilitate nr̃a. ꝑ religio¬
sam obedientiam tuam. dñs
cuiꝰ munere talis es. eccłiȩ suȩ
iamiamq subueniat: maiore
fiducia tͥ scribimꝰ dñe eximie &
merito prestantissime. multũ¬
q in xp̃i caritate honorande fili.
Et fr̃s quidem multi scĩ college
mei: grauit̾ eccłia ꝑturbata ꝓfe¬
cti sunt pene fugientes ad glori¬
osissimũ comitatũ. quos siue
iam uideris. siue litteras eoꝵ ab
urbe roma oportunitate cuiꝰqͣ
occasionis acceꝑis: ego tam̃ licet
nullum confilium cum eis cõ¬

Expanded text:
SALUTEM. Quamuis mox, ut auSALUTEM. Quamuis mox, ut audiuimus te merito sublimatum, cum ipsa fama nondum certissima nobis esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga ecclesiam dei, cuius te ueraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti, tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiam si pigri et cunctantes essemus, exhortationem beniuolentissimam mittere, ut instruente humilitate nostra per religiosam oboedientiam tuam dominus, cuius munere talis es, ecclesiae suae iam iamque subueniat, maiore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime multumque in Christi caritate honorande fili. Et fratres quidem multi sancti collegae mei grauiter ecclesia perturbata profecti sunt paene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos siue iam uideris siue litteras eorum ab urbe Roma opportunitate cuiusquam occasionis acceperis, ego tamen, licet nullum consilium cum eis com
Abbreviated transcription (Latin):
manere leges. contra errorẽ
suum latas: quas iam ni¬
chilualere arbitrant᷑ & iac¬
tant: ne uel sic nob̃ parcere
aliquatenꝰ possint. Plurimũ
autem labores &e ꝑicula nr̃a.
que fructuosa sint adiuuabis:
si eoꝵ uanissimã. & impiȩ suꝑ¬
biȩ plenissimam sectam. ñ ita
cures imꝑalib legib compͥmi.
ut sibi uel suis uideantur qua¬
lescunq molestias ꝓ u̾itate atq
iustitia sustinere. S eos cum
hoc abs te petitur rerum certa¬
rum manifestissimis docum̃¬
tis apud acta uel prestantie
tuȩ. uel minoꝵ iudicum conuin¬
ci atq instrui patiaris: ut et
ipsi qui te iubente attinentur.
duram si fieri potest flectant
in meliꝰ uoluntatẽ: & ea cet̾is
salubriter legant. Onerosior ẽ
quippe quam utilior diligñ
tia: quamuis te magnũ dese¬
ratur malum. & magnum
bonum teneat᷑: cogi tantum
bmino eximio & merito
prestantissimo. multũ¬
q in xp̃i caritate honorando
filio olimpio: augustinꝰ in dño

Expanded text:
manere leges contra errorem manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil ualere arbitrantur et iactant, ne uel sic nobis parcere aliquatenus possint. plurimum autem labores et pericula nostra, quo fructuosa sint, adiuuabis, si eorum uanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi uel suis uideantur qualescumque molestias pro ueritate atque iustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud acta uel praestantiae tuae uel minorum iudicum conuinci atque instrui patiaris, ut et ipsi, qui te iubente adtinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius uoluntatem et ea ceteris salubriter legant. onerosior est qtia, quamvis ut magnum deseratur malum, et magnum teneatur bonum, cogi tantum MINO EXIMIO ET MERITO PRAESTANTISSIMO MULTUMQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS IN DOMINO
Abbreviated transcription (Latin):
dendi te habere obliuiscaris: &¬
petitionem nr̃am ñ obliuisca¬
ris. Non tͥuile sit neq contẽp¬
tibile fili honorabiliter dilectis
posito recedere ñ debemꝰ. uincen¬
di in bono malum: illud quoq:
prudentia tua cogitet: quod
causas eccłiasticas insinuare
uob̾ nemo preter eccłiasticos
curat. P romde si occidendos
in his homines putau̾itis: de¬
terrebitis nos ne ꝑ oꝑam nrãm
ad ur̃m iudicium aliquidtale
ꝑueniat. Quo comꝑto: illi in
nram ꝑnitiem licentiore auda¬
cia grassabunt᷑: necessitate uo¬
bis impacta. ut etiam occidi
ab eis eligamꝰ: quam eos occi¬
dendos ur̃is iudiciis ingeramꝰ.
Hanc ammonitionem. petiti¬
onem. obsecrationem meam:
queso ne asꝑnant̾ accipias. Ne¬
q enim te arbitror ñ recolere
magnum me adte: & multo
quam nc̃ es altius sublimatũ
etiam si ep̃c ñ eẽm. fiduciam
tam̃ habere potuisse. Cito in¬
terim predictȩ excellentiȩ tuȩ
nouerint herecici donatiste

Expanded text:
dendi te habere obliuiscaris, dendi te habere obliuiscaris, petitionem nostram non obliuiscaris. non tibi uile sit neque contemptibile, fili honorabiliter dilectissposito recedere non debemus uincendi in bono malum, illud quoque prudentia tua cogitet, quod causas ecclesiasticas insinuare uobis nemo praeter ecclesiasticos curat. proinde si occidendos in his homines putaueritis, deterrebitis nos, ne per operam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale perueniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur necessitate nobis impacta, ut etiam occidi ab eis eligamus, quam eos occidendos uestris iudiciis ingeramus. hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. neque enim te arbitror non recolere magnam me ad te et multo, quam nunc es, altius sublimatum, etiam si episcopus non essem, fiduciam tamen habere potuisse. cito interim per edicta excellentiae tuae nouerint haeretici Donatistae
Abbreviated transcription (Latin):
tisq committit᷑. ꝓfecto grauiꝰ
ẽ & atrociꝰ quam si in alios ta¬
lia committant᷑: tu quoq ꝓ
immanitate facinoꝵ. ac non
potius ꝓ lenitatis xp̃iane con¬
sideratione censeas cohercendũ
Quod te ꝑ ipsum . xp̃m ne faci¬
as: obsecramꝰ. Neq enim uin dic¬
dictã de mimiciꝰ m hact̾ra reqͥrimus
aut uͦ angustias ammi nos
debent coartare quȩ patimur
ut obliuiscamur quid nobis
preceꝑit. ꝓ cuĩ u̾itate ac nomi¬
ne patimur: qui diligimꝰ ini¬
micos nr̃os & oramꝰ ꝓ eis. Unde
ex occasione tribilium iudicũ
aclegum: ne in ȩterno iudicio
penas incidant: corrigi eoscu¬
pimꝰ ñ necari. Necdisciplinam
circa eos negligi uolumꝰ: nec
supplicia quib digni ft̃ exerce¬
ri. Sic gͦ eoꝵ peccata compesce.
ut sint quos peniteat peccasse
Quesumꝰ .gͥ. ut cum ȩccł̃iȩ causaᷤ
audis: quamlibet nefariis in¬
iuriis appetitam. uel afflictã
ẽẽ cognoueris: potestatem occi¬

Expanded text:
atisque committitur, profecto grauius atisque committitur, profecto grauius est et atrocius, quam si in alios talia committantur, tu quoque pro immanitate facinorum ac non potius pro lenitatis Christianae consideratione censeas cohercendum. quod te per ipsum Christum ne facias obsecramus. neque enim uindictam de inimicis in hac terra requirimus aut uero ad eas angustias animi nos debent coartare, quae patimur, ut obliuiscamur, quid nobis praeceperit, pro cuius ueritate ac nomine patimur; diligimus inimicos nostros et oramus pro eis. unde ex occasione terribilium iudicum ac legum, ne in aeterni iudicii poenas incidant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos neglegi uolumus nec supplicia, quae digna sunt, exerceri. sic ergo eorum peccata compesce, ut sint, quos paeniteat peccauisse. Quaesumus igitur, ut, cum ecclesiae causas audis, quamlibet nefariis iniuriis appetitam uel afflictam esse cognoueris, potestatem occi
Abbreviated transcription (Latin):
sio eximio meritoq ho¬
norabili. insignit̾ꝙ lau¬
dabili. filio donato:aug̃tmꝰ in dñi
salutem. Nollem quidem in his
afflictionib ẽẽ affricanam ȩc¬
clesiam constitutam: ut t̾renȩ
ulliꝰ potestatis indigeret aurilio.
S quia sicut apłs dicit. ñ ẽ pote¬
stas nͥ a deo: ꝓculdubio cũ ꝑ uos
sincerissimos catholicȩ matris
filios eidem subuenit᷑: auxiliũ
nr̃m in nomine dñi ẽ: qui fecit
celum & terram. Quis enim ñ
sentiat in tantis malis ñ par¬
uam consolationem nob̾ diui¬
nitus missam: cum tuuir taliꝰ.
&. xp̃i nominis amantissimꝰ
ꝓ consularib es sublimatꝰ in¬
signib: uł ab sceleratis & sacͥ¬
legis ausib mimicos eccłiȩ
bone uoluntati tuȩ potestas
sociata cohiberet: dñe exinne
meritoq honorabilis. insigni¬
terq laudabilis fili: Deniq u¬
num solum ẽ: qͦd in tua iustitia
ꝑtimescimꝰ. Ne forte qm̃ qͥcqͥd
mali contra xp̃ianam societa¬
dem ab hominib impiis ingͣ¬

Expanded text:
O EXIMIO MERITOQVE HONORABILI INSIGNITERQVE LAUDABILI FILIO DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nollem quidem in his afflictionibus esse Africanam ecclesiam constitutam, ut terrenae ullius potestatis indigeret auxilio. sed quia, sicut apostolus dicit, non est potestas nisi a deo, procul dubio, cum per uos sincerissimos catholicae matris filios eidem subuenitur, auxilium nostrum in nomine domini est, qui fecit caelum et terram. quis enim non sentiat in tantis malis non paruam nobis consolationem diuinitus missam, cum tu uir talis et Christi nominis amantissimus proconsularibus es sublimatus insignibus. ut ab sceleratis et sacrilegis ausibus inimicos ecclesiae bonae tuae uoluntati potestas sociata cohiberet. domine eximie meritoque honorabilis insigniterque laudabilis fili? denique unum solum est, quod in tua iustitia pertimescimus, ne forte, quoniam, quicquid mali contra Christianam societatem ab hominibus impiis ingr
Abbreviated transcription (Latin):
nenti ꝓdesse. hoc expedire conte¬
stor. Si ñ audis amicũ petentẽ.
audi ep̃m consulentem: qͣnuis
tali causa ñarroganter dixerim.
audire te ep̃m conuenit iubentẽ
dñe eximie & merito insignis.
atq carissime fili. Unde scio qͥdẽ
causas eccliasticas excellentiȩtuȩ
potissimum iniunctas: s quia
credo istam curam ad uirum cla¬
rissimum atq spectabilem pro¬
consulem ꝑtinere:ad eum quoq
licteras dedi. quas rogo ut ipse
illi tradere. & allegare si opus ẽ
ñ graueris. atq ambos obsecro
ne importunã arbitremini uel
intercessionem. uel suggestio¬
nem. uel sollicitudinem nr̃am:
& passiones catholicoꝵ seruoꝵ
ciꝑca immicoꝵ a quib passi ft̃
pena decoloretis. s potiꝰ refrac¬
ta uiridiciaria seueritate. et
ur̃am fidem quia filii estis ȩccłiȩ
& ipsius matͥs mansuetudinẽ
comm̃dare minime negligatis
omnib augeat. dñe exinne et
merito insignis. atq km̃e fili.¬

Expanded text:
nenti prodesse, hoc expedire contenenti prodesse, hoc expedire contestor. si non audis amicum petentem, audi episcopum consulentem, quamuistali causa non arroganter dixerim, audire te episcopum conuenit iubentem, domine eximie et merito insignis atque carissime fili. unde scio quidem causas ecclesiasticas excellentiae tuae potissimum iniunctas, sed quia credo istam curam ad uirum clarissimum atque spectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi, quas rogo ut ipse illi tradere et allegare, si opus est, non graueris. atque ambos obsecro, ne importunam arbitremini uel intercessionem uel suggestionem uel sollicitudinem nostram et passiones catholicorum seruociproca inimicorum, a quibus passi sunt, poena decoloretis, sed potius refracta iudiciaria seueritate et uestram fidem, quia filii estis ecclesiae, et ipsius matris mansuetudinem commendare minime neglegatis.omnibus augeat, domine eximie et merito insignis atque cari
Abbreviated transcription (Latin):
appareat mansuetudo. Om̃ia
quippe oꝑa bona amant in
lucem constitut. ñ ꝓpter huma¬
nam głam. s ut uideant ait dñs
bona oꝑa ur̃a. & głificent patrẽ
urm̃ qui in celis ẽ. Et ideo non
fufficit apło monere ut mansue¬
tudinem seruaremꝰ: s ut eam
etiam notam omnib faceremꝰ.
Mansuetudo inquit ur̃a: nota
sit omnib hominib. Et aliolo¬
co. mansuetudinem ostentanteᷤ
ad om̃s homines. Unde nec illa
sc̃ĩ dauid quando inimico sibi
in manꝰ tradito. clem̃ter peꝑcit:
preclarissima lenitas emineret.
nͥ potestas pariter appareret.
Non tegͦ exasꝑet uindicandi po¬
testas. cui lenitatem ñ excussit
examinandi necessitas. Noli fa¬
cinore inuento querere ꝑcusso¬
rem: in quo inueniendo nolu¬
isti adhibere tortorẽ. Postremo
ꝓ eccłie utilitate missus es. hoc
eccłie catholice. aut ut modum
disputationis mee. ñ suꝑgredi
uidear: hoc ȩccłiȩ ad ypponen¬
sium regionum diocesim perti¬

Expanded text:
appareat mansuetudo. omnia appareat mansuetudo. omnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut uideant, ait dominus, bona opera uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. et ideo non sufficit aptudinem servaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, vestra nota sit omnibus hominibus ; et alio loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines . Unde nec illa sancti Dauid, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim perti
Abbreviated transcription (Latin):
audacia. nec penitendi medi¬
cina subtrahaturꝰ. Imple rp̃ia
ne index pii patͥs officium. sic
succense iniquitati: ut consu¬
lere humanitatis memineris.
nec in peccatoꝵ atrocitatibus
exerceas ulciscendi libidinem.
s peccatoꝵ uulnerib curandi
adhibeas uoluntatem. Noliꝑ
dere paternam diligentiam.
quam in ipsa inquisitione
seruasti: quando tantoꝵ scele¬
rum confessionem. ñ extenden¬
te eculeos. ñ sulcantib ungłis.
ñ urentib flammis: s uirgã¬
rum uerberib eruisti. quĩ
modus cohercionis. & a magi¬
stris artium liberalium. et
ab ipsis parentib. & sepe etiã
in iudiciis solet ab ep̃is haberi.
Noligͦ atrocius uindicare. qͦd
lenius inuenisti. Inquirendi
quam puniendi necessitas ma¬
ior ẽ. Ad hoc enim & mitissimi
homines facinꝰ occultatum di¬
ligenter atq instanter erami¬
nant: ut inueniant quib
parcant. Unde plerunq neces¬
se ẽ exerceatur a crius inquisi¬
tio. ut manifesto scelere sit ubi

Expanded text:
audacia nec paenitendi mediaudacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, ne iudex, pii patris officium, sic suscense iniquitati, ut consulere humanitati memineris nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere sit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fessos. Unde mͥ sollicitudo mag¬
na incussa ẽ: ne forte sublimitas
tua. censeat eos tanta legum se¬
ueritate plectendos: ut qualia
fecert. talia patiantur: ideoq
his litteris obtestor fidem tuã
facias. nec fieri omnino ꝑmittaᷤ.
Quanius enim ab eoꝵ int̾itu
dissimulare possemꝰ. qui ñ accu¬
santib uob̃. s illoꝵ notaria ad
quos tuende ꝓublice pacis ui¬
gilantia ꝑtinebat. presentati ui¬
deantur examini: nolumꝰ tam̃
passiones seruoꝵ dĩ quasi uice
talionis parib supplicus uin¬
dicari. ñ quo scelestis hominibꝰ
licentiam facmoꝵ ꝓhibeamus
auferri: s hoc magis sufficere
uolumꝰ ut uiui & in illa parte¬
corporis truncati. uel ab inqͥe¬
tudine insana. ad sanitatis oci¬
um legum cohercione dirigant᷑.
uel a malignis oꝑib alicui uti¬
li oꝑi deputent᷑. Uocatur qͥdem
& ista dampnatio.S quis non
intelligat magis beneficium
quam supplicium nuncupan¬
dum: ubi nec seuiendi relaxet᷑

Expanded text:
fessos. unde mihi sollicitudo maxfessos. unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum seueritate plectendos, ut, qualia fecerunt, talia patiantur. ideoque his litteris obtestor fidem tuam,facias nec fieri omnino permittas. quamuis enim ab eorum interitu dissimulare possumus, qui non accusantibus nostris sed illorum notoria, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et nulla corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iuridicum gladium cohi
tu mimicis eccłie uuentib relara
spacium penitendi. lalẽ te oportet
ẽẽ in causa eccłie iudicem xp̃ianũ
petentib. monentib. interceden¬
tib nobis. Solent homines qͣndo¬
cum inimicis eoꝵ conuictis leniꝰ
agitur. amicitiore sententia ꝓuo¬
cari. Si mimicos nr̃os ita diligi¬
mus. ut nͥ de tua.xp̃iana obedi¬
entia p̃sumamꝰ: a tua uera sen¬
tentia ꝓuocemꝰ. Ds̃ om̃pe excel¬
lentiam tuam auctiorem felici¬
oremq conseruet: dñe insigniᷤ
& merito sublimis. ac pstantis¬
& merito insigni atq
Circumcelliones illos & deri¬
cos partis donati. quos de ippo¬
nensi ad udicium ꝓ factis eoꝵ
publicȩ discipline cura adduxe¬
rat: a tua nobilitate comperi
auditos: & plurimos eoꝵ de ho¬
micidio qͦd in restitutum ca¬
tholicum prb̾rm commisert̃.
& de cede innocentii alterius ca¬
tholici prb̃ri. atq de ocło eiꝰ ef¬
fosso & digito eiꝰ p̃sciso fuisse coi¬

Expanded text:
etiam iuridicum gladium cohibetiam iuridicum gladium cohibtu inimicis ecclesiae uiuentibus relaxa spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem Christianum petentibus, monentibus, intercedentibus nobis. solent homines, qcum inimicis eorum convictis lenius agitur, a mitiore sententia provocare: sed inimicos nostros ita diligimus, ut nisi de tua christiana obedientia praesumamus, a tua severa sententia provocemus. Deus omnipotens Excellentiam tuam auctiorem felicioremque conservet, domine insignis et merito sublimis, ac praestantisT MERITO INSIGNI ATQVECircumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum, catholicum presbyterum, commiserunt. et de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo eius effosso et digito praeciso fuisse con
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt. si nichil mitius eis fieri pos¬
set. mallemꝰ eos liberos relaxari.:
quam passiones fr̃m nr̃oꝵ fuso
eoꝵ sanguine uindicari. Nunc uͦ
cum & aliquid fieri possit. quo
& mitis comiñdetur eccłia et
immitium cohibeatur audacia.
cur ñ flectas in partem ꝓuiden¬
tiorem. lenoremq sententiam:
quod licet iudicib facere. etiã
ñ in causis ȩecłiȩ: Time nobiscũ
iudicium dĩ patͥs: & comiñda coi¬
suecudinem matͥs. Cum enim
tu facis: eccłia facit ꝓpter quã
facis: & cuiꝰ filius facis. Conten¬
de bonitate cum malis: illi sce¬
lere immani m̃bra de corpore
uiuo auulsert̃: tu oꝑe miscd̃i ef¬
fice: ut illa que nefandis oꝑib
exercebant. alicui utili oꝑi in¬
tegra eoꝵ m̃bra deseruiant. Illi ñ
pepercert̃ correctionem sͥ predicai¬
tib dĩseruis: tu parce comp̃hen¬
sis: parce ductis: parce conuictis.
Illi impio ferro fudert̃ sanguinẽ
xp̃ianum: tu ab eoꝵ sanguine

Expanded text:
net, si nihil mitius eis fieri posnet, si nihil mitius eis fieri posset, mallemus eos liberos relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari. nunc uero cum et aliquid fieri possit, quo et mitis commendetur ecclesia et inmitium cohibeatur audacia, cur non flectas in partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine