comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et tunt est insufflatus ab ipso. ⁊
post ab ipso missus e celo: Qua¬
ꝓpter: cur ipsa que facta est eui¬
denter donatio eius. bis facta fue¬
rit: alia questio est. Fortassis enĩ
ꝓpt̾ cluo precepta dilectionis. hoc
est proximi et cdĩ. ut commenda
hec cius gemina est in manifesta¬
tione facta donatio. Et si alia cau¬
sa querenda est: non nunc eius
inquisitione in longiorem quam
oportet modum sermo iste mitten¬
dus est: dum tamen constet. si ne
nos posse atq agere tantominꝰ.
quanto illum ꝑcipimus minus:
tanto autem amplius quanto il¬
lum ꝑcipimus amplus. le .uiiͣ.¬
foinde non solun non ha¬
benti. uerum. etiam habenti: non
in cassum ꝓmuttitur. Non haben¬
ti quidem ut habeatur: habenti
autem. ut amplius habeatur. Nã
si non ab alio minus ab alio am¬
plius haberetur. sc̃s heliseus sc̃o he¬
lie non diceret: sp̃c qui est in te
duplo sit in me. Quando autem
ait iohannes baptista non enim

Expanded text:
et tunc est insufflatus ab ipso, et et tunc est insufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commendarhaec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen constet, sine Snos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quem nisi haberent. profecto dilig̾e
et mandata seruare non possent.l
estat ergo. ut eum intel. Uͣ¬
ligamus sp̃m sc̃m habe̾re qͥ
diligit: et habendo mereri ut plus
habeat. et plus habendo plus dili¬
gat. Iam itaq habebant sp̃m dis¬
cipuli quem dominus ꝓmittebat.
sine quo eum dominum non dicebãt:
nec tamen eum adhuc habebant.
sicut eum dominus promittebat.
et habebant ergo et non habcbant.
qui quantum. habendus fuerat.
non dum habebant. Habebant i¬
taq minus: dandus crat eis am¬
plius. Habebant occulte. acceptu¬
ri fuerant manifeste: quia et hoc
ut eis innotesceret quod habebant.
De quo munere. apłs loquens an.
Nos autem. non sp̃m huius mun¬
di accepimus. sed sp̃m qui ex deo
est: ut sciamus que a deo donata
am et ipsam manifestam. imꝑtio
mero dominus egit. Mox ut enĩ
resurrexit a mortuis: insuftlans
ait. Accipite sp̃m sc̃m. Num quid
igitur. quia tunc dedit: ideo non
misit etiam postea quam ꝓmisit:
Aut non idem ip̃e est sp̃c sc̃s: qui

Expanded text:
diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi fuerant maniut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata am et ipsam manifestam impertitmero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
themanites. et baldach
suithes. et sophar naamathites.
et fecerunt sicut locutus fuerat
ad eos dominus. Et suscepit dñs
faciem iob. Bominus quoq con¬
uersus est ad penicentiam iob:
Et ad didit dominus omnia que¬
cumq fuerunt iob duplicia. ue¬
nerunt autem ad eum omnes
fr̃es sui. et unuierse soiores sue.
et cuncti qui nouerant eum pri¬
us: et comeclerunt cum eo pa¬
nem in domo eius. et mouerunt
suꝑ eum caput: et consolati sũc
eum suꝑ omni malo quod intu¬
lerat dominus suꝑ eum. Et dede¬
runt ei unusquisq ouem unã:
et in aurem aurean unam. Do¬
minus autem benedixit nouissi¬
mis iob: magis quam princi¬
pio eius. Et facta sunt ei quatu¬
orclecim milia ouium. et sex mi¬
lia camelorum. et mille iuga bo¬
um: et mille asine. Et fuerunt ei
septem filii: et filie tres. Et uoca¬
uit nomen unius diem: et nomen
nustibii. Non sunt autem iuuente
mulieres speciose sicut filie iob:
in uniu̾sa terra. Deditq eis pater
suus hereditatem: inter fratres

Expanded text:
Themanites, et Baldad Suites, et Sapharna Amathites, et fecerunt sicut locutus fuerat ad eos Domifaciem Iob Dominus quoque conversus est ad paenitentiam Iob Et addidit Dominus omnia quaecumque fuerant Job, duplicia. Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus: et moverunt super eum caput, et consolati sunt eum super omni malo quod intulerat Dominus super eum; et dederunt ei, unusquisque ovem unam, et inaurem auream unam. Dominus autem benedixit novissimis Job magis quam principio ejus. Et facta sunt ei quatuordecim millia ovium, et sex millia camelorum, et mille juga boum, et mille asinae. Et fuerunt ei septem filii, et filiae tres. Et vocavit nomen unius Diem, et nomen nustibii. Non sunt autem inventae mulieres speciosae sicut filiae Job in universa terra: deditque eis pater suus haereditatem inter fratres
Abbreviated transcription (Latin):
In quarto regum uolumipe le¬
gimus: de ioram ochoriam
fuisse generatum. Quo mor¬
tuo: iosabeth filia regis ioram
soror ochorie tulit ioas filium
fr̃is sui. et eum internitioni
que exercebatur ab atholia sub¬
traxit. Cui successit in regnũ
filius eius amasias. Post qũe
regnauit filius eus ararias:
successit ioatham. filius eius.
Uides ergo. quod scd̾m fidem
historie tres reges in medio fu¬
erint: quos hic euangłium

Expanded text:
In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia  Al. Atholia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, successit Joathan filius ejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
iber generationis ih̾u xp̃i¬
In ysaia legimus. Gene¬
rationem eius quis enarrabit:
impossibile dixit effatu. hic
narrare incipiat: quia ibi de
generatione diuinitatis. Hic
de incarnationis est dictum.
Acarnalib autem cepit: ut
ꝑ hominem dm̃ discere inci¬
piamus. Filii dauid: filii abra
ham. Ordo preposterus: sed ne¬
cessarie commutatꝰ. Si enim
primum posuisset abraham
et postea. dauid: rursus ei re¬
petendus fuerat abraham. ut
generationis series texeretur.
Ideo autem ceteris pretermissis.
horum filium nuncupauit:
quia ad hos tantum est facta
de xp̃o repromissio. Ad abraham:
in sẽminc inquit tuo benedicent᷑
omnes gentes: quod est xp̃s. Ad
auteni genuit phares et earã
de thamar. Notandum in gene¬
alogia saluatoris nullã sc̃arum
assumi mulierum. sed eas quas
scriptura reprehendit: ut qui
propter peccatores uenerat. de
peccatricib nascens omnium.
peccata deleret. Unde et in con¬
sequentib ruth moabitis po¬
nitur: et bethsabee uxo urie.¬

Expanded text:
iber generationis Jesu ChriIn Isaia legimus: Generationem ejus quis enarrabit ?impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filiham. Ordo praeposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes terrae . Ad autem genuit Phares et Laram de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee Be
Abbreviated transcription (Latin):
t facta est suꝑ me manus
domini: et dixit ad me.
surgens egredere in campum:
et ibi loquar tecum. Et surgens
egressus sum in campum: et ec¬
ce ibi gła domini stabat. quasi
gła. quam uidi iuxta fluuiũ
chobar. Et cecidi in faciem me¬
am. Et ingressus est in me sp̃c.
et statuit me suꝑ pedes meos:
et locutus est michi et dixit ad
me. Ingreclere: et includere in
medio domus tue. Et tu fili ho¬
minis. ecce data. sunt suꝑ te
uincula et ligabunt te in eis:
et non egredieris in medio eoꝵ.

Expanded text:
t facta est super me manus Domini, et dixit ad me: Surgens egredere in campum, et ibi loquar tecum. Et surgens egressus sum in campum: et ecce ibi gloria Domini stabat quasi gloria, quam vidi juxta fluvium Chobar: et cecidi in faciem meam. Et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae. Et tu, fili hominis, ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te in eis: et non egredieris in  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
ta: de quib ad presens utrĩq¬
singula sufficiat memorare.
Illa igitur olim in auxilium
magni patris basilii misit an¬
gelum et mortuum suscitauit:
qui male uiuentem pessum.¬
dedit ꝑsecutorem iulianum
apostatam. et hec historia no¬
tissima est. Illa etiam te o pec¬
catoz quoncdam theophile pe¬
nitentem: et se suppliciter in¬
uocantem: ab ipsis diaboli fau¬
cib potenter eripuit. S̾. math.

Expanded text:
nta, de quibus ad praesens qnta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo uirtutib Uiii.
supradictis facta eius
plena sint atq dicta: mani¬
festum est non solum attesta¬
tione angłica. sed etiam rerũ
argumento. nullum genus¬
uirtutis beatissime uirgini
defuisse. Deꝓmebant itaq
uir tutes in cogitatione ẽt as¬
fectu cordis eius in effabilem
armoniam. quam ipsa crea¬
trix et inhabitatrix eius dei
sapientia delectabatur audire:
choruscabant foris in suꝑficie
sermones et actus. unde meri¬
to possent homines glificare
deum: et exempla salutis ac
tandem adhonoris cumulum
potuit accedere maius eo. quod
dei filium uirgo concepit. uir¬
go mater edidit. Hac nempe
clignitate: uenerabilis facta
festo declarauit ille magnus
atq fortis archangelus gabri¬
hel: qui eam ante quam dei
mater fieret. quia futuram
nouerat. tanta ueneratione
salutando preuenit. Hac eadẽ
dignitate facta est etiam. im¬
periosa scd̃m caritatem erga
superos: ac suꝑ inferos ꝑdistri¬
ctionem. Unde scripta sunt¬
plurima exemplorum argum̃¬

Expanded text:
um ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis acctandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta festo declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argume
Abbreviated transcription (Latin):
actum est audem cũ
sedisset rex in domo
sua. et dominus dedis¬
set ei requiem undiq ab uniu̾¬
sis inimicis suis: dixit ad nathã
pph̾am. Uides ne quod ego habit̾e
in domo cedrina: et archa dei po¬
sita sit in medio pellium : Dixit¬
q nathan ad regem. Omne quod
est in corde tuo u̾ade fac: quia
dominus tecum est. Secunda.
actum est autem in nocte¬
e illa: et ecce sermo domini ad
nathan dicens. Uade et loquere ad
feruum meum daiid. Hec dicit
dominus.Numquid tu edifica¬
bis michi domum adhabitandũ:
Neq enim habitaui in domo. ex
clie qua eduxi filios de terra egyp̃¬
ꝑ cuncta loca que transiui cum
omnib filiis isrł. Tercia.

Expanded text:
actum est autem cum sedisset rex in domo sua, et Dominus dedisset ei requiem undique ab universis inimicis suis, dixit ad Nathan prophetam: Videsne quod ego habitem in domo cedrina, et arca Dei posita sit in medio pellium? Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade, fac: quia Dominus tecum est. T. XCVIII. actum est autem in nocte illa et ecce sermo Domini ad Nathan dicens vade et loquere ad servum meum David haec dicit Dominus numquid tu aedificabis mihi domum ad habitandum neque enim habitavi in domo ex die qua eduxi filios Israhel de terra Aegypper cuncta loca quae transivi cum omnibus filiis Israhe
Abbreviated transcription (Latin):
go eccłiastes fui rex in ihe
rusalem: et proposui in
animo meo querere et inuesti¬
gare sapienter. de omnibz que fi¬
unt sub sole. Hanc occupationẽ
pessimam. declit d̾s filiis hõium:
ut occuparent᷑ in ea. Uidi que fi¬
unt cuncta sub sole: et ecce uni¬
uersa uanitas et afflictio sp̃s.
Per uersi difficile corriguntur: et

Expanded text:
go Ecclesiastes fui rex Israhel in Hierusalem et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut occuparentur in ea vidi quae fiunt cuncta sub sole et ecce universa vanitas et adflictio spiritus perversi difficile corriguntur et
Abbreviated transcription (Latin):
ed et nos quicumq deli¬
quimus. nullo modo a
speranda clementia deficiamꝰ:
quia uiuens et post obitum moss¬
tuos suscitauit: confracta. re¬
staurauit. desperata curauit.
Et quamius non fecerimus eiꝰ
uoluntatem: dñm tamen in¬
uocemus eum. et sint oculi nr̃i
in manib eius intendentes. do¬
nec ipse suos attollat oculos suꝑ¬
nos et misereatur nr̃i. Sit nob̾
semꝑ benedictus in corde. sit sẽꝑ¬
benedictus in ore. sit semꝑ bene¬
dictus in actu: quatinus si qua
uirtus. si qua laus discipline.
ut illud apłicum. imitantes. q̃
ab illo sectemur: ut nobiscum
sit deus pacis ꝑ ipsum in secu¬
la seculorum amen. Enͣngł̾m.¬

Expanded text:
ed et nos quicunque deliquimus, nullo modo ab speranda clementia deficiamus; quia vivens et post obitum mortuos suscitavit, confracta restaurauit, desperata curauit. Et quamuis non fecerimus eius volūtatem, Dominum tamē inuocemus eum, & sint oculi nostri in manibus eius intendentes: donec ipse suos attollat super nos, & misereatur nostri. Sit nobis semper Benedictus in corde, Benedictus in ore, Benedictus in actu, quatinus si qua virtus, si qua laus disciplinæ, vt illud Apostolicum imitantes, quę ab illo, sectemur: vt nobiscum sit Deus pacis per ipsum, in sæcula sæculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
e abel nulla est ambi¬
guitas: quin is sit que
sam̃ frat̾ occiderit. Iustus au¬
tem non solum ex domini ñc̃
sententia. sed ex genesis testi¬
monio compbatur: ubi accep¬
ta eius a deo narrantur mu¬
nera. Querimus quis sit iste
zacharias filius barachie: qͥa
multos legimus zacharias.
Et ne libera nobis tribuatur
erroris facultas: additum est
quem occidistis inter tem¬
plum et altare. In diuersis
diuersa legi: et debeo singu¬
lorum. opiniones exponere.
Alii ⁊achariam filium bara¬
chie dicunt. qui in duodecim
ꝓpħis undecimus est: patrisq
in eo nomen consentit. Sed ubi
occisus est inter templum et
altare scriptura non loquitur.
maxime cum cemporib eius

Expanded text:
e Abel nulla est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim hetis undecimus est, patrisque in eo nomen consentiat  Al. consentit; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidem diuina
opa: et ad intelligendum dm̃
de inuisibilib admonent hu¬
manam mentem. Quia enim
ille non est talis substantia. qͤ
uideri oculis possit. et mira¬
cula eius quib totum mun¬
dum regit. uniuersamq cre¬
aturam administrat assidui¬
tate uiluerunt. ita ut pene
nemo dignetur attendere o¬
pera dei mira et stupenda in
quolibet seminis grano: scd̾m
ipsam. suam miscdiam serua¬
uit sibi quedam. que faceret
oportuno tempore precer usi¬
tatum cursum ordinemq na¬
ture: ut non maiora sed inso¬
lita uidendo stuperent. quib
cotidiana uiluerant.

Expanded text:
sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant.
Abbreviated transcription (Latin):
segetes: unde in manib suis
multiplicauit quinq panes.
otestas enim erat xiͣ.¬
in manib xp̃i. Panes
autem illi quinq quasi semi¬
ua. erant: non quidem t̾re
mandata. sed ab eo qui terrã
fecit multiplicata. Hoc ergo
ammotum est sensib quo eri¬
geretur mens. et exhibitum ocu¬
lis ubi exerceretur intellectus:
ut inuisibilem dm̃ ꝑ uisibili¬
a oꝑa miraremur: et erecti
ad fidem. et expurgati ꝑ fidem.
etiam ipsum inuisibiliter ui¬
dere cuperemus: quem de rebz
uisibilib inuisibilem noscere¬
mus. Nec tamen sufficit hec
intueri in miraculis xp̃i. Int̾¬
rogemus ipsa miracula: quid
nobis ioquantur de xp̃o. Habẽt¬
enim si intelligantur lingũa
suam. Nam quia ipse xp̃c uer

Expanded text:
segetes, inde in manibus suis multiplicauit quinque panes’. Potestas enim erat in manibus Christi, panes autem illi quinque semina erant non quidem terre mfecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habentenim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ax que ab ore p̾dicatoris
offertur. aut requiescit
in domo si in ea filius pacis
fuerit. aut ad eundem predi¬
catorem reuertitur: quia aut
erit quisq predestinatus ad

Expanded text:
ax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
hauriret ex pignore. In oct̾. as¬
lgimus quam sepe ad
¶fuera et ad sepultu¬
ras quorurlibet scõrum angłos
aduenisse. et ad exequias eorum
obsequia prestitisse. necnon et
animas electorum usq ad ce¬
los cum ymnis et laudib detu¬
lisse: ubi et utriusq sexiis cho¬
ri cõmemorantur frequenter
auclitas laules cecinisse. inte¬
rea et quod ꝑspicatius est mul¬
to non numquam lumine eos¬
clem resplendusse: insuꝑ et
adhuc uiuentes in carne ibidẽ
miri odoris fraglantiam diutĩ

Expanded text:
hauriret ex pignore. Pahauriret ex pignore. Paenim quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diuti
Abbreviated transcription (Latin):
rubescebat helysabeth
onus parientis: quam¬
du nesciebat mysterium re¬
ligionis. Sed que occultabat
se quia conceperat filium:
iactare se cepit quia genera¬
bat propham. Et que ante
erubescebat benedicit: et que
dubitabat ante firmatur. Ec¬
ce enim inquit ut uox salu¬
tationis tue facta est in au¬
rib meis: exultauit in gau¬
dio infans in utero meo. xiͭi.¬
Taq magna uoce clamauit
ubi domini. sensit aduentum:
quia religiosum credidit par¬
tum. Nulla enim causa erat
pudoris: ubi propħe ortus.
clate non affectate fidem ge¬
nerationis asscisceret. Et bea¬
ta que credidit: qm̃ ꝑficient᷑
ea que licta sunt ei a dño.
Uides non dubitasse mariam
sed credidisse : et ideo fructum
fidei consecutam. Beata in¬
quit que credidit. Et uere bea¬
ta: que sacerdote prestantior
cum sacerdos negasset uirgo
correxit errorem. Nec mirum
si dominus redempturus
mundum operationẽ suã in¬
choauit a matre: ut ꝑ quam
salus omnib parabatur. ea¬
d̾em prima fructum salutis

Expanded text:
rubescebat Elisabeth onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se quia conceperat filium, jactare se coepit quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat benedicit, et quae dubitabat ante firmatur. Ecce enim inquit ut vox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsultavit gaudio infans in utero meo. Itaque magna voce clamavit, ubi Domini sensit adventum, quia religiosum credidit partum. Nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non affectatae fidem generationis ascisceret. Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis
Abbreviated transcription (Latin):
uer autem samuhel
ministrabat domino
coram heli: et sermo
domini erat pretio¬
sus. In dieb illis: non erat uisio
manifesta. Factum est ergo in die
quadam heli iacebat in loco suo.
et oculi eus caligauerant: nec
poterat uidere lucernam dei ante¬
quam extingueretur. Samuhel
autem dormiebat in templo dñi:
ubi erat archa dei. Et uocauit
dominus samuhel. Qui respon¬
dens. ait. Erce ego. Et cucurrit ad
hely: et dixit. Ecce ego: uocasti
enim me. Qui dixit. Non uoca¬
ũi: reu̾tere. et dormi. Et abiit ⁊
dormiuit.

Expanded text:
uer autem Samuhel ministrabat Domino coram Heli et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis non erat visio manifesta factum est ergo in die quadam Heli iacebat in loco suo et oculi eius caligaverant nec poterat videre lucerna Dei antequam extingueretur Samuhel autem dormiebat in templo Domini ubi erat arca Dei et vocavit Dominus Samuhel qui respondens ait ecce ego et cucurrit ad Heli et dixit ecce ego vocasti enim me qui dixit non vocavi revertere dormi et abiit et dormivit
Abbreviated transcription (Latin):
uis autem bene gaudet:
qui bonum. non diligit
sunde gaudet: Quis pacem ue¬
ram nisi cum illo potest habe¬
re: quem ueraciter diligit:
Quis est longanimis in bono
ꝑseueranter tenendo: nisi ferue¬
at ddiligendo: Quis est benig¬
nus: nisi iligat cui opitulat᷑:
Quis bonus: nisi cliligendo es¬
ficiatur: Quis salubriter fidelis:
Quis ab eo continet unde tur
patur: nisi diligat unde hone¬
statur:

Expanded text:
uis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, Quis ab eo conbatur, nisi diligat unde honestatur?
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim audiendi sunt
qui legendum putant.
n̾atum ex muliere factum
sub lege: sed factum. ex mulie
non de nichilo. non aliunde:s
materna traxit ex carne. Alio¬
quin. nec uere filius hominis
diceretur: qui originem non.
haberet ex homine. Et nos igi¬
tur his contra enthichen di¬
ctis. excollamus uocem eum
eccłia catholica. cuius hec mu¬
lier typum gessit: excollamꝰ
et mentem de medio turba¬
rum. dicamusq saluatori.
Beatus uenter qui te portauit:
et ubera que suxisti. Uere enĩ
beata. parens. que sicut qui¬
cdam̃. ait enixa est puerpera
regem. qui celum terramq te¬
net ꝑ secula. cuiꝰ nomen et et̾¬
no complectens omnia giro.
imꝑium sine fine manet. que
uentre beato gaudia matris
habens cum uirginitatis ho¬
nore: nec primam similem.
uisa. est nec habere sequentẽ.

Expanded text:
e enim audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliernon de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem.
Abbreviated transcription (Latin):
suam: omnisq facultas eius
restituta est ei.. Quinta.¬
ost hec uero. cum esset di¬
es festus domini. et factii
esset praudium bonum in do¬
mo tobi: dixit filio suo. Uade
adduc aliquos ex tribu nr̃a ti¬
mentes dñm: ut epulentur no¬
uiscum. Cumq abisset: reuer¬
sus nuntiauit unum ex filiis
isrł. iugulatum iacere in pla
tea. Statimq exiliens de accubi¬
tu suo: relinquens prandium
ieiunus ꝑuenit ad corpus. touenᷤ¬
q illud portauit ad domum su¬
am occulte: ut dum sol occu¬
buisset caute sepeliret eum.
Cumq occultasset corpus man¬
ducauit panem. cum luctu et
tremore: memorans illum ser¬
monem quem dixit dominus ꝑ
amos ꝓpħ̾am. Dies festi ur̃i: con¬
uercentur in lamentationem et
luctum. Cum uero sol occubuis¬
set: abiix. et sepeliuit eum .ui.

Expanded text:
suam omnisque facultas eius restituta est ei post haec vero cum esset dies festus Domini et factum esset prandium bonum in domo Tobis dixit filio suo vade et adduc aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque abisset reversus nuntiat unum ex filiis Israhel iugulatum iacere in platea. Statimque exsiliens de accubitu suo, relinquens prandium, jejunus pervenit ad corpus: tollensque illud portavit ad domum suam occulte, ut, dum sol occubuisset, caute sepeliret eum. Cumque occultasset corpus, manducavit panem cum luctu et tremore, memorans illum sermonem, quem dixit Dominus per Amos prophetam: Dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum. Cum vero sol occubuisset, abiit, et sepelivit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne do¬
minus et redemptor
nr. multos clispensationis sue
testes premisit et nuntios: qͥ¬
diuersis temꝑib. diuersis isra¬
helitice plebis tribub orti. ñ
diuersa. fide sed uno eodemq
ꝑ omnia. sensu. eiusclem in car¬
nationis eius mysterium pro¬
phetando precinerent. Horũ sid¬
ultimus et quasi limes qui¬
dam legis et euangłii. figu¬
re et ueritatis iohannes appa¬
ruit: domino attestante qui¬
I ait. Lex et proph̾e usq ad io

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qdiversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Jo
Abbreviated transcription (Latin):
in multitudine graui: et intra¬
uit in sc̃ificationem cũ suꝑbia.
⁊ accepit altare au uͭ.¬
reum. et candelabrum lu¬
minis. et uniuersa uasa eius.
mensam propositionis et liba¬
toria et fialas. et mortariola
aurea. et uelum et coronas. et or¬
namentum aureum quod in fa¬
cie templi erat: et cõminuit oĩa.
Et accepit argentum et aurum.
et uasa concupiscibilia. et acce¬
pit thesauros occultos quos inuenit:
et sublatis omnib abiit in t̾ram
suam. Et fecit cedem hominum:
et locutus est suꝑbia magna. Et
factus est planctus magnus in
isrł: et in omni loco eorum. Et in¬
gemuerunt principes et seniores:
iuuenes et uirgines infirmati st̾:
et speciositas mulierum immu¬
tata est. Omnis maritus sump¬
sit lamentum: que sedebant in
thoro maritali lugebant. Et com¬
mota. est terra suꝑ habitantes in
ea: et unuiersa domus iacob in¬
duit confusionem.¬

Expanded text:
in multitudine gravi et intravit in sanctificationem cum superbia et accepit altare aureum et candelabrum luminis et universa vasa eius et mensam propositionis et libatoria et fialas et mortariola aurea et velum et coronas et ornamentum aureum quod in facie templi erat et comminuit omnia et accepit argentum et aurum et vasa concupiscibilia et accepit thesauros occultos quos invenit et sublatis omnibus abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in omni loco eorum et ingemuerunt principes et seniores virgines et iuvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata est omnis maritus sumpsit lamentum quae sedebant in toro maritali lugebant et commota est terra super habitantes in ea et universa domus Iacob induit confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliam simus implaca¬
biles. et propter amarius uer¬
bum perpetes habeamus cliscoꝵ¬
dias: nonne nobis uidemur
recte redigendi in carcerem. et
sub exemplo oꝑis ñri hoc agere.
ut maiorum nobis delictorum
uenia non relaxecur: Et cum

Expanded text:
contumeliam simus implacabiles, et propter amarius verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur? ITEM
Abbreviated transcription (Latin):
Tin aucliendo quisq¬
uel spernendo euan¬
egłii predicatore non
uules quasq ꝑsonas: sed do¬
minum saluatorem immo
ipsum patrem spernere se uel
audire disceret. Nam sequit᷑.
Qui autem. me spernit. sper¬
nit eum qui me misit: quia
proculdubio indiscipulo ma¬
gister auditur. et in filio pa¬
ter honoratur. potest et ita
intelligi qui uos spernit me
sꝑerint. qui non facit mise¬
ricordiam uni de fr̃ib meis
minimis. nec michi facit:
quia et ipse pro his formam
serui et pauꝑis habitum sus¬
cepi. Qui autem me spernit.
nolens credere deum et filium
dei conculcans: spernit eum
qui me misit. quia ego et pa¬
ter unum sumus.

Expanded text:
in audiendo quisquvel spernendo Evangelii praedicatore, non viles quasque personas, sed Dominum salvatorem, imo ipsum Patrem spernere se, vel audire, disceret. Nam sequitur: Qui autem me spernit, spernit eum qui me misit. Quia procul dubio in discipulo magister auditur, et in filio pater honoratur. Potest et ita intelligi: Qui vos spernit me spernit. Qui non facit misericordiam uni de fratribus meis minimis, nec mihi facit, quia et ipse pro his formam servi et pauperis habitum suscepi. Qui autem me spernit, nolens credere Deum, et filium Dei conculcans, spernit eum qui me misit, quia ego et Pater unum sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
Catus igitur iheronimꝰ¬
genere nobili est ortus.
patre uero eusebio no¬
mme. oppido stridonis: quod a
Sgothis eu̾sum. dalmatie quon¬
dam pannonieq confinium
fuit. Congrue scilicet eusebio
generatus est patre. Eusebius
uamq attice: romane dicitur
omnino sacra intelligitur lex¬
Ure igitur iheronimus id est nͣ.
sacra lex de pio gignitur patre:
ut stucdioso eius labore ex hebre¬
orum scriptis. absq omni scru¬
pulositate alma patefieret lex:
que humano generi sua auste¬
ritate remota pium ac sacrũ
misericordemq patrem nuntia¬
ret uenturum. Qui dum inter
pueritiam adolescentiamq in¬
cederet medius. instinctu ta¬
ctus celesti. cum cunctis censu
paterno relicto. ut ꝑfectus euͣn¬
gelii imitator quiuisset existe¬
re: ingressus nauim aura
flante scd̃a ad limina sublimi¬
um apłorum petri et pauli. di¬
uina dispensante clementia.

Expanded text:
atus igitur Hieronymus, nobili genere ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia
Abbreviated transcription (Latin):
armis: antiquorum romanoꝵ
habebat exemplo. Secunda.¬
i igitur milites xꝑiane¬
religionis ritum orienta¬
li traditione susceperant: fidẽq
sacram uirtuti et armis om̃i¬
bus preponebant. Maximianꝰ
cesar usu quidem militie bel¬
lis aptus. sed idolorum preci¬
puus cultor. ferus animo. aua¬
riuie anxius. opere crudelis:
lem polluerat: Qui in galliam¬
properans: ad alpium appen¬
niuarum aditum. uenit. Tñs¬
meantib iter alpium: postar¬
duam et horridam uiam. su¬
bito equalis loci campestris oc¬
currit grata planities. Quo
in loco oppidum factum est.
quod octodori nomen accepit: cir¬
ca quod aut irrigua flumini

Expanded text:
armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianareligi| onis ritum orientali tradicione susciperant . fidemque| sacram . uertutem et armis omnibus praeponebant.| Maximianus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus animo ritia anxius, opere crudelis, polluerat. Qui properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua flumini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ desiderium głe mundo uiuũt.
ompassionem uero uis¬
animi plerumq latent̾
obsidet pietas falsa. ut hanc
non numquam usq ad con¬
descendendum uitiis ꝑtrahat:
lum ad culpas quisq non de¬
beat compassionem exercere.
sed zelum̃. Compassio quippe
homini. et rectitudo uitiis de¬
betur: ut in uno eodemq ho¬
mine et diligamus bonum
quod factus est. et ꝑsequamͣ
mala que fecit: ne cdum cul¬
pas incaute remittimus. ñ
iam ꝑ caritatem compati. s
ꝑ negligentiam. concessisse ui¬
deamur. Sequitur. Qui enĩ
uoluerit animam suam sal¬
uam facere: ꝑdet eam. Et qͥ

Expanded text:
 desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videamur. 4. Sequitur: Qui enim voluerit animam suam salvam facere,
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit Sed tu michi dicis Quõ
ergo melchisedech uinum et ꝑanem¬
dñi obtulit: Quid sibi uult am¬
mixtio aque: Rationem accipe.
Primo omnium figura fuit: q̃
cum sitiret populus udeorum ⁊
murnuraret quia aquã inueĩre
non posset: iussit dñs moysi ut tã¬
geret petram cũ uirga tetigit petrã.
et petra undam maximam fudit.
Sicut apostolus dicit Bibebant
autem de consequenti petra: petra
autem erat christus. Ictõ.uii.

Expanded text:
ua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae antecum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tageret petram de virga. Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut apostolus dicit: Bibebant autem de consequente petra. Petra autem erat Christus, non i
Abbreviated transcription (Latin):
Et exinde quibzclam in partes
necessarias pront ei uisum fue¬
rat destinatis: idem macarius
clionisius. qui sedis apłice priui¬
legio tradente sibi beato clemen

Expanded text:
Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemen
Abbreviated transcription (Latin):
s̃cendebat autem de deser¬
to presentis seculi uir¬
ga de rãdice iesse olim exorta:
sed mirabantur electorum a¬
nime pre gaudio que nam
esset. que etiam meritorum. uir¬
tutib angłorum uinceret dig¬
nitatem. De qua rursus idem
sp̃c sc̃s in eisdem canticis. que
est ista inquit que ascendit
quasi aurora. consurgens: pul¬
chra ut luna electa. ut sol. t̾¬
ribilis ut castrorum acies or¬
dinata: Admiratur autem
sp̃c sc̃s. quia omnes de ascen¬
su huius uirginis admiran¬
tes facit: quod quasi dilucu¬
li aurora rutilans ascensi¬
suo resplendeat. in multis fre¬
ta et uallata scõrum agminib:
unde dicitur terribilis ut ca¬
strorum acies ordinata. Siqui¬
dem terribilis suis facta. uir¬
tutib. ut castrorum acies ad¬
modum orcdinata: hinc inde

Expanded text:
scendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta, sed mirabantur electorum animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admiratur autem Spiritus sanctus, quia omnes de ascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascenssuo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata: hinc inde
Abbreviated transcription (Latin):
opposuit nouitatis. sue. Quid
enim uetus quid carnaliᷤᷤ ho¬
mo nouerat:nisi sua retine¬
re. aliena rapere si posser con¬
cupiscere si non posset: Sed ce¬
lestis medicus: singulis qui¬
busq uitiis obuiantia adhi¬
bet medicamenta. Nam et si¬
cut arte medicine calida fri¬
gidis. frigida calidis curant᷑.
ita dominus ñr contraria oꝑ¬
posuit predicamenta peccatiᷤ.
ut lubricis continentiam te¬
nacibus largitatem. tracun

Expanded text:
e. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracun
Abbreviated transcription (Latin):
rare apłi gentib in asia uo¬
luissent. ꝑ sp̃m. prohibiti esse
memorantur. et tamen ipse sp̃e
qui prius predicationem. pro¬
hibuit. hanc asianorum. cordi¬
bus postmodum infudit. Nã xi¬
diu est quod asia iam credidit¬
cuncta. Idcirco ergo prius pro¬
hibuit quod postmodum fecit:
clum. ad uitam reparari me¬
rerentur. Sed tamen utiliter¬
eis predicationis officium. sub¬
trahitur: ne grauius de con¬
tempta predicatione iudica¬
ri mererentur. Subtile ergo oc

Expanded text:
care apostoli gentibus in Asia vocare apostoli gentibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod poscdum ad vitam reparari mererentur, eis praedicationis officium subtrahitur, ne gravius de contempta praedicatione judicari mererentur. Subtili ergo oc
Abbreviated transcription (Latin):
um constet omnib fr̃es
km̃i. quia redemptor ñr in
mundo pro redemptione gentiũ
uenit: cum samaritanos cotu¬
die ad fidem uocari conspicimꝰ.
quid est quod inpredicatione
cliscipulos mittens dicit. in uiã
gentium ne abieritis. et in ci¬
uitates samaritanorum ne
intraueritis. sed potius ite ad
oues que perierunt domus isrł:
nisi hoc quod ex facti fine col¬
ligimus. quia prius solis ub¬
deis uoluit. et postmodum cun¬
ctis gentib predicari: ut dum
ula conuerci uocata renueret.
predicatores sc̃i ad uocationem
gentium ꝑ ordinem uenirent.
xquatinus redemptoris nr̃i pre¬
slicatione a propriis repulsa.
gentilis ppłs quasi extraneus
quereretur: et quod iudee fie¬
bat in testimonium. hoc genti¬
bus gr̃e esset incrementũ. E.¬
rant etiam tunc qui de iu .xi¬
dea uocandi essent: et de
gentib uocandi non essent. Nã
et in apłorum actib p̾dicante
petro legimus. et prius hebreo¬
rum tria milia et postea qͥnq
milia credidisse: et cum p̃di¬

Expanded text:
um constet omnibus, frats charissimi, quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. rant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedi
Abbreviated transcription (Latin):
rgo et ipsi inde erant .iiiii.
unde ut non essent e¬
iecti sunt inde. non meritis su¬
is quorum nulla bona p̾ces¬
serant oꝑa. non natura que
tota fuerat ꝑ liberum arbi¬
trium in ipsa radice uitiata:
sed gratiuta hoc est uera gr̃ã.
Qui enim de mundoimrndũ
elegit. fecit quod diligeret. ñ
inuenit:quia reliquie per
electionem gr̃e salue facte sũt.
Si autem gr̃a inquit: iam non
ex oꝑibus. Alioquin: gr̃a iam¬
non est grã. Si autem. querat᷑
quomodo se diligat mundus
ꝑditionis. qui odit mundum.
redemptionis: diligit seutiq
falsa dilectione non uera. Pro¬
inde falso se diligit: et uere
odit. Qui enim diligit iniqͥ¬
tatem: odit animam suam.
Sed diligere se dicitur: qm̃
imquitatem qua iniquus
est diligit: et rursus odisse
se ddicit᷑. qm qd̾ ei nocet hoc diligit.
Ocdit ergo in se naturam: diligit
uitium. Odit quod factus est ꝑ
dei bonitatem: diligit quod in
eo factum est ꝑliberam uolun¬

Expanded text:
rgo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus; alioquin grnon est gratia . Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit. Et rursum odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium. Odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam volun
Abbreviated transcription (Latin):
dieb et septem noctib: et nemo
loquebatur ei uerbum. Uidebant
enun dolorem esse uehementem.
ost hec aperuit iob os uiii¬
suum: et maledixit diei
uertatur in tenebras: non requi¬
rat eum deus desuꝑ. et non illu
ritudine. Noctem illam tenebro¬
sus turbo possideat. Non compu¬
tetur in dieb anni: nec nume¬
retur in mensib. Sit nox illa
solitaria: nec laude digna. Ma¬
ledicant ei qui male dicunt diei.

Expanded text:
diebus et septem noctibus et nemo loquebatur ei verbum videbant enim dolorem esse vehementem post haec aperuit Iob os suum et maledixvertatur in tenebras, non requirat eum Deus desuper, et non illusritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Sit nox illa solitaria nec laude digna: Maledi
Abbreviated transcription (Latin):
uulua mortuus sum: egressus
ex utero non statim perii: Qre
exceptus genib: Cur lactatus
uberib:Nunc enun dormiens
silerem a sompno meo.requies¬
cerem cum regibz et consulibus
terre. qui edificant sibi solitudi¬
nes: aut cum principib qui pos¬
sident aurum. et replent domos
suas argento: aut sicut aborti¬
uum absconditum non subsiste¬
rem. uel qui concepti non uide¬

Expanded text:
uulua mortuus sum? egressus ex utero non stexceptus genibus?  cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem,  et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum,  et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem,  vel qui concepti non vide
Abbreviated transcription (Latin):
poris quo diuinitas tegebat᷑
potentiam nesciebant: et ideo
propre signanter ꝓmiserat.
quosdam de astantib discipu¬
lis non prius gustare mortem.
quam uiderent filium homi¬
nis uenientem in regno suo.

Expanded text:
poris, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis non prius gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝑiculum aspicitis. si do¬
minicam pecuniam teneamꝰ:
usura quippe: pecunia etiam
non cdlata recipitur. Cum enĩ
hoc redditur quod acceptum
ditur quod acceptum non est.

Expanded text:
riculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus,usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum ditur quod acceptum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
betis in cordib nr̃is. Quam ur¬
tutem remissionis aꝑtius osten¬
climus: si unum testimonium
testamenti ueteris ꝓferamus.

Expanded text:
betis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uis ergo congruentius
translationem legalis
et substicutionem euangłici
sacerdotii: quam summi iuxta
legem sacerdotis filius pro¬
phetaret: Qui cum. et ipse sũ¬
mus sacerdos secundum legẽ
existere posse uideretur: ma¬
luit docente intrinsecus in¬
commutabili ratione uerita¬
tis. noui sacerdotis preco. qmͣ
successor et heres existere uete¬
ris. Maluit doctus in sp̃u. no¬
catis in desertum populis. no¬
ui testamenti sacramenta. p̃¬
dicare: quam ad se uenientib
in templum głosissimo illo
tunc temꝑis sacercdotii uete¬
ris officio preesse. Septima.

Expanded text:
uis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Pra