comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uberi. Quomodo in ȩtatibus
nrͣis nouissima senectus est:
sic totum hoc quod mͦ patitur
corpus xp̃i in laborib. inerũp¬
nis. in uigiliis: in fame. oe siti.
senescit: ut moriatur. Senec¬
t̾a ecclie candida erit recte fa¬
ctis: mortẽ autem non corrum¬
petur. Audistis de feno peceatoꝵ:¬
audite de senecta iustorum. Senec¬

Expanded text:
ea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. audite de senecta justorum: «Senec
Abbreviated transcription (Latin):
eacordum psalt̾ium : significat
decem p̾cepta legis. S cantare
in illo opus est: non portare
psalt̾ium. Nam oe rucd̃i habẽt
legem.portant nonpsallunt:

Expanded text:
cachordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maius donũ p̃stare posset deus ho¬
minib: quam ut u̾bum suum ꝑ
quod condidit omĩa faceret ilł cap̃t.¬
⁊ illos ei tanquam mẽbra coaptaret.
ut eẽt filius dei et filius hominis:
unus d̃s cum patre. unus homo
ut caput nr̃m: oratur a nob̃ ite¬

Expanded text:
majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum ut caput nostrum, oratur a nobi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dicitur d̾s meminisse qñ
facit : tuine obliuisei. quandoñ
facit. Nam neq: obliuo cadit in
dm̃i. qui nullo modo mutatur.
neq: recordatio. qui nunꝗͣ obli¬
uiscitur. Id̃o autem mortuos
consueuit scͥptura dicere dormi¬
entes: quia eiugilaturos. idest
resurrecturos uult intelligr. Q¬

Expanded text:
unc dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit. Nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia nihil obliit. Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim ꝑuenit ad resurrectionẽ
iste qui loquitur. ubi iam ce nos spẽ
sumꝰ: ⁊ uox nr̃a ista est. Quamdiu
gͦ hic sumꝰ. hoc oramꝰ dm̃. ut non
amoueat a nobis orationem nr̃am.
oremus nos. ⁊ ꝑseu̾anter miserea¬
tur ip̃e. Multi enim langueseunt
mnorando: &e eum innouitate sue
conu̾sionis feruentes sint: pꝰea
frrgide oe negligent̾ securi fuint.
Digrescit animus. intrumpit᷑ or̃o :
dormis tu. iugilat hostis: tempta¬
tiones excreseunt. Iptea pͬespit do¬
minus: quia oportet semꝑ orare.
& munquam defic̾e. Ergo non defi¬
ciamus mnorando securi de ꝓmis¬
sione:quia si differt non aufert.¬
& pio affectu dicamus. Benedictꝰ
tuam: securus esto. quia non ẽ

Expanded text:
Sic enim pervenit ad resurrectionem iste, qui loquitur, ubi jam et nos spe sumus, et vox nostra ista est. Quandiu ergo hic sumus, hoc oramus Deum, ut non amoveat a nobis orationem nostramoremus nos, et perseveranter misereatur ipse. Multi tamen languescunt in orando, et cum in novitate suae conversionis ferventes sint, postea frigide et negligenter securi fiunt. Pigrescit animus, interrumpitur oratio. Dormis tu, vigilat hostis, tentationes excrescunt. Propterea praecepit Dominus, quia oportet semper orare, et nunquam deficere . Ergo non deficiamus in orando, securi de promissione: quia si differt, non aufert. Et pio affectu dicamus: Benedictustuam, securus esto, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
non exaudice dñs. Quasi aspieitur
incorde iniquitas. qñ ea m̃tis ocłis
placet: qñ delectat. qñ eam ip̃sa rõ
apꝓbat. re amat. Ea enim que di¬
ligimus: libenter aspice solemꝰ.
Ss quia sicut scͥptum ẽ. ĩ mundis
oẽ peccatorib nichil ẽ mundum:
quicquid ab immmundo corde di¬
riuatur. siue sit oratio. siue p̾di¬
catio. siue oꝑatio: totum a deo ĩ¬
mundum ce̾ infructuosum repu¬
tatur. Ergo non exaudioe ds p̃cẽ:
tuo aspic̾e: id÷ intra te diligͥe. Quie¬
quid letum ꝓmiserit ut illieiat ad
peccandum. quiegnio tͥste minata
fu̾it. ut impellat ad male faciend̾.
despici dignum ẽ ut calcetur: non
quitatem nou aspexi incorde m̃o.
Hinc apłs ait. Sicor nr̃m non re¬
p̾hend̾it nos. fiduciam habemus.
quia quie quio postulau̾imꝰ. acci¬
piemus: &e hoc non exmitis nr̃is.

Expanded text:
non exaudiet Dominus. non exaudiet Dominus. in corde imquitas, quando ea mentis oculis placet, quando delectat, quando eam ipsa ratio approbat, et amat. Ea enim, quae diligimus, libenter aspicere solemus. Sed quia sicut scriptum est immundis et peccatoribus nihil est mundum : quicquid ab immundo corde derivatur, sive sit oratio, sive praedicatio, sive operatio, totum a Deo immundum et infructuosum reputatur. Ergo non exaudiet Deus precetuo aspicere, id est, intra te diligere. Quicquid laetum promiserit, ut illiciat ad peccandum: quicquid triste minata fuerit, ut impellat ad malefaciendum, despici dignum est, ut calcetur: non quitatem non aspexi in corde meo. Hinc Apostolus ait : Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus, quia quicquid postulaverimus, accipiemus. Et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
factum dicit amme sue: ut addm̃
ore suo clamaroe. Prius enim eccłia
de gentib lapides ad orabat: atq ad.
simulaera muta clamabat. Iamima¬
go d̾i conu̾sa ẽ ad creatorem suum.
& qui dicebat lapidi. pat̾ m̃s es tu.
nc̃ dicit d̾o pat̾ nrͣ quies incelis. Ore
meo inquit elamaur: non ore alie¬
no. Nam qñ ad lapides clamabã.
ore alieno clamabam: gñ ad dm̃
clamaui. quod ipse inspirauit.ad
ipsum ore meo clamaui. Sublingͣ
uero exultare est: exclamore uo¬
eis gaudium incorde concipere.
Ipse est uerus clamor ad dm̃: seili¬
ca affectus cordis. Ipsum publice
pͣdicaui: ipsum in secreto confessꝰ
sum. Parum ẽ dm̃ exultare lingͣ.
s &e sub lingua: ut quod certus loq̃ris
tacitus hoc cogites. Ille elamat exul¬
tant᷑ sub lingua: que ñ remordet
c̃scientia. Ciniꝰ autem conscientia pec¬
catͥx est: eius quoq oratio inutił est.
Qđ manifeste declaratur: cũ subdẽ.
Iniquitatem si asperi in corde m̃o:

Expanded text:
factum dicit animae suae, ut ad Deum factum dicit animae suae, ut ad Deum ore suo clamaret. Prius enim Ecclesia de Gentibus lapides adorabat atque ad simulachra muta clamabat. Jam imago Dei conversa est ad creatorem suum. Et qui dicebat lapidi, Pater meus es tu: nunc dicit Deo, Pater noster, qui es in caelis . Ore meo inquit clamavi, non ore alieno. Nam quando ad lapides clamabant, ore alieno clamabant. Quando ad Deum clamavi, quod ipse inspiravit, ad ipsum ore meo clamavi. Sub lingua vero exultare, est ex clamore vocis gaudium in corde concipere. Ipse est verus clamor ad Deum, scilicet affectus cordis. Ipsum publice praedicavi: ipsum in secreto confessus sum. Parum est exaltare Deum lingua, sed et sub lingua: ut quod certus loqueris, tacitus hoc cogites. Ille clamat exultanter sub lingua, quem non remordet conscientia. Cujus autem conscientia peccatrix est, ejus quoque oratio inutilis est . Quod manifeste declaratur, cum subditur: 18. Iniquitatem si aspexi in corde meo,
Abbreviated transcription (Latin):
inȩtͥna tabnacła. Ergo tales hyrci
ad sinistram nonerunt: qm̃ ele¬
mosinis peccata sua redemeruis.
Possunt quoq ꝑ boues figurari e¬
lectoꝵ uirtutes. quib duricia men¬
tis exaratur: ut habił ad ferendos
fructus sp̃itales habeat᷑. Boues gͦ
deo offerunt : qui uirtutes quas
habent gr̃e ipsuis humiliter as¬
cribunt. Nyrcos quoq offerre est:
immundos ce lasciuos motus ani¬
mi domino suppliciter confiteri.
Hyreos deo offerimus: quando in nob̃
omnem luxuriam &e petulantiam
immolamiis. Rursus ad alia bene¬
ficia intelligenda gentes inuitat
dicens. Uenite passib mentis. audi¬
te aurib cordis: & narrabo omnes
qui timetis dm̃. Sidm̃ nontimetiꝰ.
non narrabo. Non est quibs narre¬
tur: ubi timor d̃i non ẽ. Di timor
aꝑioe aures: ut sit qua introe qđ
narrat᷑us sum. Scilicet quanta bene¬
ficia p̾t illa que dicta sunt. fec̃ aĩe
mẽe: si uultis & ur̃e. Dedit enimut
ad eum clamarem. &e clamando in

Expanded text:
in aeterna tabernacula . Ergo tales hirci in aeterna tabernacula . Ergo tales hirci ad sinistram non erunt , quoniam, eleemosynis peccata sua redemerunt . Possunt ergo per boves figurari electorum virtutes, quibus duritia mentis exaratur, ut habilis ad ferendos fructus spirituales habeatur. Boves ergo Deo offerunt, qui virtutes quas habent gratiae ipsius humiliter ascribunt. Hircos quoque offerre, est immundos, et lascivos motus animi Domino suppliciter confiteri. Hircos Deo offerimus, quando in nobis omnem luxuriam et petulantiam immolamus. Rursus ad alia beneficia intelligenda gentes invitat, dicens: 16. Venite, passibus mentis: audite, auribus cordis, et narrabo omnes qui timetis Deum . Si Deum non timetis, non narrabo. Non est quibus narretur, ubi timor Dei non est. Dei timor aperiet aures, ut sit, qua intret, quod narraturus sum. Scilicet quanta beneficia, praeter illa, quae dicta sunt, fecit animae meac, si vultis et vestrae. Dedit enim, ut ad eum clamarem, et clamando in
Abbreviated transcription (Latin):
cit: ipsum totum accrpit. Totũ
corpus xpisti loquitur hoc Est qd̃
offert deo: scilicet incensum arietum.
Arietes sunt duces eccłiȩ: incensum
est oratio sanctorum. Maxime aritẽ
arietes orant ꝓ gregib. Ꝙ bene per
incensum oratio accipitur : quia
ibi electorum cor diuino igne accẽ¬
ditur: &e sicut incensi fumus sua.¬
uiter redolet hominib: sic oratioĩs
deuotio suauit̃ fraglat d̃o. Offeram
tͥ boues cum hyrcis. Boues inueni¬
mus triturantes: & ipsi offeruisᵒ
dõ. Apł̃c de annuntiatorib eugłis
dixit intelligendum quod scͥptum
est. Boui trituranti os non infrenab̃.
Ergo magni illi arietes. M agni illi
boues. Quid illi. qui forte conscii ft̃
aliquorum peccatorum ⁊ munqͥd
ipsi remanebunt. oe adholoeaustũ
non ꝑtinebunt: Id̾̃o ne ipsi time¬
ant: addidit ce hyrcos. Hyrei ꝑse nõ
saluantur: ad iuncti bubus. accipi¬
untur. Fecerunt sͥamicos de mã¬
mona iniguitatis. ut recipiant eoᷤ

Expanded text:
cit, ipsum totum accipit. Totum cit, ipsum totum accipit. Totum corpus Christi loquitur hoc. Est quod offert Deo, scilicet incensum arietum Arietes sunt duces Ecclesiae. Incensum est oratio sanctorum. Maxime autem arietes ornat pro gregibus. Et bene per incensum oratio accipitur, quia ibi electorum cor divino igne accenditur. Et sicut incensi fumus suaviter redolet hominibus, sic orationis devotio suaviter flagrat Deo. Offeram tibi boves cum hircis. Boves invenimus triturantes, et ipsi offeruntur Deo. Apostolus de annuntiatoribus Evangelii dixit intelligendum, quod scriptum est: Bovi trituranti os non infraenabis . Ergo magni illi arietes, magni illi boves. Quid illi, qui forte conscii sunt aliquorum peccatorum? Nunquid ipsi remanebunt, et ad holocaustum non pertinebunt? Ideo ne ipsi timeant, addidit et hircos. Hirci per se non salvantur, adjuncti bobus accipiuntur. Fecerunt sibi amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant eos
Abbreviated transcription (Latin):
in adu̾sis. Inde oe subdit. Et lo¬
n cutum est os meum in tͥbulatio¬
ne mea. Sẽĩ enim martyres ͫ
tenemus: ꝓ xp̃o mori desid̾amus.
Hinc paulus ait. Corde creditur
ad iusticiam: ore autem confessi¬
o fit ad salutem. Corde gͦ tenend̃a
est fides: ore ꝓpalanda est u̾itas.
Deinde ostendit qͦmͦ in domũ dĩ
introeat in holocaustis. & ipsa ho¬
locausta exponit dicens. Holocau¬
sta mectullata offeram tibi cum
incenso arietum. Quid est medul¬
lata:: Pinguia. suauia: plena ca¬
ritate & dulcedine. Me ipsum tͥ of¬
feram pingue sacͥficium. cum ĩ¬
censo arietum: id ÷ cum incensa
&̃ consumpta omni altitudine.
⁊ rigore suꝑbie. In medullis me¬
iserit qd te diligo. Nichil enim
int̾ius medullis nr̃ms. Ossa int̾io¬
ra sunt carne: mecdulle int̾iores
sunt ip̃is ossib. Quis quis gͦ in
suꝑficie colit dm̃ magis placere
uult hominib: aliud aut̃ intꝰ
sentiens. ñ offert holocausta me¬
dullata. Cuiꝰ autẽ medullã ĩspi¬

Expanded text:
in adversis. Unde et subdit: Et locutum est os meum in tribulatione mea. Sancti enim martyres cotenemus: pro Christo mori desideramus. Hinc Paulus ait: Corde creditur ad justitiam, ore autem fit confessio ad salutem . Corde ergo tenenda est fides: ore propalanda est veritas. Deinde ostendit, quomodo in domum Dei introeat in holocaustis: et ipse holocausta exponit, dicens; 15. Holocausta medullata offeram tibi, cum incenso arietum. Quid est medullata? Pinguia, suavia, plena caritate et dulcedine. Meipsum tibi offeram, pingue sacrificium, cum incenso arietum, id est, cum incensa et consumta omni altitudine et rigore superbiae, in medullis meis erit, quod te diligo. Nihil enim interius medullis nostris. Ossa interiora sunt carne, medullae interiores sunt ipsis ossibus. Quisquis ergo in superficie colit Deum, magis placere vult hominibus. Aliud autem intus sentiens non offert holocausta medullata. Cujus autem medullam inspi
Abbreviated transcription (Latin):
iam omnes populi głiam xpisti
confitentur. Erubescant: qui ad¬
orant lapides. Lapis nr̃ uiuus
oe semꝑ uixit apud patrẽ. & pro
nobis mortuus reixit. & mo¬
do iiuit: oe mors ei ultra non
dominabitur. Hane gloriam
ipsius cognouerunt populiͥ &¬

Expanded text:
am omnes populi gloriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapidesemper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi;
Abbreviated transcription (Latin):
uem mittere interram. Hoc irg¬
ne exarserunt homines credẽ
sic apparuit. uise sunt inquit
illis lingue diuise uelut ignis.
qui ce insedit suꝑ unumquenꝙ:
illorum. Isto igne inflammati
ceperunt ire ꝑmundum: ce in-¬
tierant. simulachra que ipsi fece¬
rant. adorabant. Incendebantur
simalierant ad consumptionẽ:
si boni ad reparationem. Aut
ipse incendebatur. qui nolebat
tus . aut si conuerteretur et cre¬

Expanded text:
veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentsic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat tus; aut si converteretur et cre
Abbreviated transcription (Latin):
euitu eius nubes oe caligo: his
qui eum non cognouerunt.
Confitentib autem oe humi¬
liantib se: iusticia oe iudiciũ
correctio sedis eius. Sedem eiꝰ
dicit: eos ipsos quimn eum ere¬
diderunt. De ipsis enimsibi fe¬
cit sedem: quia in eis sapienti¬

Expanded text:
uitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
idiote. indocti: ignobiles. Sed e¬
rat mullis: qͦd fulgurarec oẽ co
piscator: orabat ⁊resurgebat mor¬
tuus.formahumana mibes e¬
rat : splendore miraeuli chorus
eabat.Sic in uerbis. sic infactis
cum mira dicunt. & mira faci¬
unt: apparuerunt fulgura eiꝰ
orbiterre. Uidit & commota est
minĩ. Ubi est altitudo potesta
Tam dui durr: donec ille ignis
admoueretur. Complanata est

Expanded text:
idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat ipiscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est mini.» Ubi est altitudo potestattamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est
Abbreviated transcription (Latin):
tione ẽ qd subditur: suꝑbia eoꝵ
qui te oderunt ascendit semꝑ
Nolunt resipiscere : s magis
ac magis ꝓficiunt in malum.
salmus iste
iste quiest nob causa cantici. id
est magne iocunditatis. oe delec¬
tationis. quia humilib remu¬
nerationem beatitudinis etͥnȩ
ꝓmittit: ꝓponitur asaph. id:
infideli synagoge. ad hoc ut tẽ¬
dat infinem. id÷ in xpisti conformi¬
tatem. ꝓpouitur dieo asaph. xp̃o
eam synagogam exhortante. ne
corrumpas te. idest suꝑbias. Sic̃
enim bumilitas custos est om̃l.¬
um uirtutum. ita econtrariosu¬
ꝑbia corruptio. Mat̾ia ẽ in hoc
ꝑsalmo ipse xpe: et ea quam hie
exhortatur synagoga. Loquitur
autem mͦ ꝑse. modo in ꝑsona
m̃broꝵ. suꝑbos exhortans ad hu¬
militatem. Et hoc facit ꝓponẽ.¬
do eis cdamnationem quam su

Expanded text:
tione est, quod subditur: Superbia eorum, tione est, quod subditur: Superbia eorum, qui te oderunt, ascendit semper. Nolunt respicere, sed magis ac magis proficiunt in malum. Psalmus iste,iste, qui est nobis caussa cantici, id est, magnae jocunditatis et delectationis quia humilibus remunerationem beatitudinis aeternae promittit proponitur Asaph, id est, infideli Synagogae, ad hoc, ut tendat in finem, id est, in Christi conformitatem. Proponitur, dico, Asaph, Christo eam Synagogam exhortante, ne corrumpas te, id est, superbias. Sicut enim humilitas custos est omnium virtutum, ita econtrario superbia corruptio. Materia est in hoc psalmo ipse Christus, et ea, quam hic exhortatur, Synagoga. Loquuntur autem modo per se, modo in persona membrorum, superbos exhortans ad humilitatem. Et hoc facit proponendo eis damnationem, quam su
Abbreviated transcription (Latin):
do. mnodo minando: mͦ adulando.
Et talium memor erit ds uudicio.
ut iudicet & damnet ⁊ non om̃i¬
uni tam̃. nisi eorum tantum qui
in hoc peccato sunt dotadie. id:
assidue. Eorum enuds non
reminiseitur: que ante finem
ꝑpeuitentiam emendantur. Ualde
autem notandum est qd̃ subdit᷑.
Ne obliuiscaris uoces inimicoꝵ
tuoꝵ. Uoces quidem eoꝵ erant
illa imꝓꝑia que deo inferebant.
Quare ergo repetit: Quia iudex
incausa utrunq diligenter de¬
bet attendere: eum scilicet eui
imꝓꝑium infertur. &e eum simi¬
liter a quo infertur. Nam quia
insipientes illi non homini. s
ip̃i do. ip̃i creatori suo. illa imꝓꝑi¬
a intulerunt: magis ꝓculdubio
dãnandi fuerunt. Rursus etiã
in hoc culpa gͣuior extitit: quia
non solum ab insipientib s eti¬
am ab inimicis illata sunt. Lõge
enim ẽ culpabilius ꝑ inimiciti¬
am peccare. quam ꝑ ignorantiã:
tñ utrunq peccatum eos obligga¬
uit. Ualde etiam dignum reꝓba¬

Expanded text:
do, modo minando, modo adulando. do, modo minando, modo adulando. Et talium memor erit Deus judicio, 380 ut judicet et damnet: non omnium tamen, nisi eorum tantum, qui in hoc peccato sunt tota die, id est, assidue. Eorum enim Deus non reminiscitur, quae ante finem per poenitentiam emendantur. Valde autem notandum est quod subditur: 23. Ne obliviscaris voces inimicorum tuorum. Voces quidem eorum erant illa improperia, quae Deo inferebant. Quare ergo repetit? quia judex in caussa utrunque diligenter debet attendere: eum scilicet, cui improperium infertur, et eum similiter a quo infertur. Nam quia insipientes illi non homini, sed ipsi Deo, ipsi creatori suo illa improperia intulerunt, magis proculdubio damnandi fuerunt. Rursus etiam in hoc culpa gravior extitit, quia non solum ab insipientibus, sed etiam ab inimicis illata sunt. Longe enim culpabilius est per inimicitiam peccare, quam per ignorantiam: tamen utrumque peccatum eos obligavit. Valde etiam dignum reproba
Abbreviated transcription (Latin):
scilieoe quia sic oportuit patixp̃m.
& resurgere a mortuis. ce sie intra¬
re ingłam suam. Exurge ut uidi¬
ces: nisi enim pͥus resurgas amor¬
tuis. minme iudicabis. Nam
non uent᷑us eẽt adiudiciũ: nisi
quia surrexit a mortuis xp̃c. uẽ¬
turus pͥnuntiabat᷑ ⁊ uenit sicut
seͥptura p̾dixit. impleuit iusti¬
ciam. p̾dicauit uitam ȩt̾nam: oe
tamen contemptus est int̾ris. oe
ad hue contemnitur incȩlif. Hoc
ẽ ꝓpt̾ qd̾ uentus ẽ ad iudicium
omp̃e ds: ibiq eausam suam de¬
monstraturus oe iudicat᷑us. Ostẽ¬
doẽ qũã iustam causam habirit.
quam inuistam penam susti¬
nuit: & in quib culpam inue¬
niet. districte iudicabit. Unde
⁊ subiunctum ẽ. Memor esto ĩ¬
ꝓꝑiorum tuorũ eorum que ab ĩ¬
sipienti sunt totadie. Insipiẽs
ẽ. qui dm̃ non cognouit. aut cog¬
noscens peru̾se uiuit. Tales in¬
ꝓꝑant domino do ce m̃bris eius:
modo blasphemando. ⁊nͦ deridẽ¬

Expanded text:
scilicet quia sic oportuit pati Christum scilicet quia sic oportuit pati Christum et resurgere a mortuis, et sic intrare in gloriam suam . Exsurge, ut judices. Nisi enim prius resurgas a mortuis, minime judicabis. Nam non venturus esset ad judicium, nisi quia surrexit a mortuis. Christus venturus praenuntiabatur, venit sicut Scriptura praedixit. Implevit justitiam, praedicavit vitam aeternam. Et tamen contemtus est in terris, et adhuc contemnitur in caelis. Hoc est propter quod venturus est ad judicium omnipotens Deus, ibique caussam suam demonstraturus et judicaturus, ostendet quam justam caussam habuit, quam injustam poenam sustinuit: et in quibus culpam inveniet, districte judicabit. Unde et subjunctum est: Memor esto improperiorum tuorum, eorum quae ab insipiente sunt tota die. Insipiens est quidam, non cognovit, aut cognoscens, perverse vivit. Tales improperant Domino Deo et membris ejus, modo blasphemando, modo deriden
Abbreviated transcription (Latin):
tens humilis factus ẽ. non au̾ta¬
tur a miscdia di a respectu sue
clementie quia si au̾teretur. eõ¬
funderetur & bestiis traderetur.
Deinde de pauꝑe illo de quo i.¬
bidem subdidit. hic õe m̃tionẽ
facit subdens: pauꝑ oe inobs lau¬
dabunt nom̃ tuum. Pauꝑ dei
est. qui nichil in hoc mundo ap¬
petit ÷ qui de se ipso non p̾sumit:
qui bona cȩlestia ardenter con¬
cupiseit. Inops ẽ. qui om̃iope
humana destitutus ⁊ non que¬
rit aliunde opem. nisi adeo so¬
lo: in quo cẽ totã suam spem
constituit. Tales inquit pauꝑ¬
es ce mnopes laudabunt nom
tuum. ẽ ales enim idonei suis
ad laudandum dm̃ quos cupi¬
ditas non angustat. qͦs caritas
dilatat: qͦs uita cõm̃dat. Et si¬
eut ꝓ confitentib postulauit
ueniam. ita nunc ꝓꝑseu̾anti¬
b in peccato dm̃ excitat adiun¬
dictam: unde non tam oran¬
do quam ꝓpħando subrungit.
fxurge ds iudica causam tuã:
causam quam nos suscepimus defẽ¬
dendam. fac eis apparere iustam:

Expanded text:
tus est, non avertatur a misericordia Dei, a respectu suae clementiae: quia si averteretur, confunderetur, et bestiis traderetur. Deinde de paupere illo, de quo ibidem subdidit, hic etiam mentionem facit, subdens: Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Pauper Dei est, qui nihil in hoc mundo appetit, qui de seipso non praesumit, qui bona caelestia ardenter concupiscit. Inops est, qui omni ope humana destitutus, non quaerit aliunde opem, nisi a Deo solo, in quo totam spem suam constituit. Tales inquit pauperes et inopes laudabunt nomen tuum. Tales enim idonei sunt ad laudandum Deum, quos cupiditas non angustat, quos caritas dilatat, quos vita commendat. Et sicut pro confitentibus postulavit veniam, ita nunc pro perseverantibus in peccato Deum excitat ad vindictam. Unde non tam orando, quam prophetando subjungit: 22. Exsurge, Deus, judica caussam tuam. Caussam quam nos suscepimus defendendam, fac eis apparere justam,
Abbreviated transcription (Latin):
loco crucifixus est. Nos autem
si millum eredimꝰ: filii ipsuis
sumus. Nobis autem eantatur
& utitur u̾bis quasi iam pͣt̾iti
temporis. tanquam facta dic̃
que futura erant : quia apud
dm̃ & quod fut᷑um est. iam fac¬

Expanded text:
ae crucifixus est. Nos autem si in ipsum credimus, filii ejus sumus. Nobis autem Psalmus t utitur verbis quasi jam praeteriti temporis; tanquam facta dicit, quae futura erant; quia apud Deum et quod futurum est, jam fac
Abbreviated transcription (Latin):
madian inquit ce sisare : sicut
labin in torrente eison. Disꝑie¬
runt mnendor: facti sunt ut st̃¬
cus t̾re. Hos omnes sedm hysto¬
riam ppłs ifrł. qui tunc erat po¬
pulus i. oe debellauit et uicit
sicut etiam illos quos deincep̾
comiemorat dicens. Pone pͥn¬
cipes eorum sicut oreb oe reb. et
lebee oe salmana. Intp̃tationes
autem eorum nominuim. iste
sunt. Madiam int̾ptatur de¬
clinans iudicium. Sysara: gau¬
dũ exclusio. Iabm. sapiens. Sed
inhis inimicis a populo dĩ suꝑatis.
ille intelligendus est sapiens. de
tionis. Hȩc omnia congruuint
malis: quos in bono uicit ppłs
cti sunt: int̾ptatur duricia eorũ
Endor ubi ꝑierunt: intͣptatur
fons generationis. S utiq carna¬
lis cii dediti ꝑierunt. non eurã¬
tes regenerationem que ꝑducit
ad uitam: ribi ñ nubent neq
uxores ducent᷑ ñ enĩ incipient
Sieut enim illi om̃s infigura su¬
ꝑatisunt a populo cti: sie istos
inmicos p̾catur in u̾itate suꝑ

Expanded text:
ian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt ut stercus terrae.» Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de tionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit popucti sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient Sicut ergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos inimicos precatur in veritate s
Abbreviated transcription (Latin):
uana: idest fallaciter humilis.
Ammon populus turbidus: uł
populus meroris. Amalech po¬
pulus lingens. Unde alibidr̃.
nomine latino se indicent ali¬
enos. et obhoc consequent̾ ini¬
micos ⁊ tamen in hebreo dicun¬
tur philistum. quod intͥptatur
cailentes potione: ueluti quos
fecit ebrios luxuria secularis.
Tyrus lingua hebrea dr sors:
qd suie angustia siue tribulati¬
o intͥpͣtatur. Scd̾m illud accipi¬
endum est. in his inimicis popu¬
lidi. quod ait apłs. Tribulatio
& angustia: in omnem animã
hominis oꝑantis malum. Om̃s
gͦ hi: sic enum̾ant᷑ in hoc psal¬
mo. Tab̾nacła ydumeorum ce
ismahelite. Moab &e agarem.
gebal. & ammon. c amalech:
alienigene cum habitantibus

Expanded text:
vana, id est, fallaciter humilis: vana, id est, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictnomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in his inimicis populi Dei, quod ait Apostolus: «Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . Omnes ergo hi sic enumerantur in hoc psalmo: «Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Amon et Amalech, et alienigenae cum habita
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimum fecerunt: Testamẽ¬
tum sane inscͥpturis non solum
illud dicitur. quod non ualet nͥ
testatoribus mortius: s omne pac¬
tum oe placitum. testam̃tum uo
ta talia in diuinis legunture
cos xp̃i commemorare sub qui¬
bus dam uocabulis gentium:
quorum uocabulorum intͣpͣtatio
satis indicat quid uelit intelli¬
gi: Talib enim nominib⁊ con¬
uenientissime figurantur u̾i¬
tatis in imici. Idumei quippe:
intͣptantur uel sanguiei uł
terreni. Ismahelite obedientes
s: utiq non ło s sͥ. Moab ex
patre qđ in malo non intellig̾r
melius. quam eum ip̃a hysto¬
rla cogitatur: quod pat̾ lochfi¬
lie sue illicite se utenti ꝑmix¬
tus eum genuit. qui ex ipsare
tale nomen accepit. Bonus aut̃
quis ea legitime utatur. ñ in¬
ceste & illicite. Agaren ꝓseliti.
idi aduene. quo nomine sig¬
non illi qͥ ciues fiuint: s qͥ in a¬
nimo alieno atq aduenticio ꝑse¬
uerant : & nocendi occasione in¬
uenta se ostendunt. Gebal uallis

Expanded text:
 Testamentum sane in Scripturis non illud solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis; sed omne pactum et placitum testamentum vocmerabilia talia in divinis leguntur ecos Christi commemorare sub quibusdam vocabulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historia cogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem quis ea legitime utatur ; non inceste et illicite. Agareni, Proselyti, id est, advenae: quo nomine signon illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque adventitio perseverant, et nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Memimmꝰ sane iramdei:
sine ulla affectione turbulenta:
sci: eum mimstri euis scdm eam
es eorum ignominia: & querer
nom̃ tuum domine. Hoc ꝓfecto
illis bonũ & optabile ꝓphatur:
nec ꝓphetaret᷑. nͥ eẽt in easocie¬
tate inimicorum populi dei etiã
tales homines. qui incorpus ali¬

Expanded text:
inerimus sane iram Dei sine ulla affectione turbulenta isci, cum ministri ejus secundum eam es eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Hoc sane illis bonum et optabile prophetatur: nec prophetaretur, nisi essent in ea societate inimicorum populi Dei etiam tales homines, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid aliud inimici. nsi po¬
pulũ cłi possidere. id ÷ subiuga¬
re moliuntur ⁊ ut cedat in eoꝑ
uenienter quidem accipitur: ut
non sint in eo quod cogitant stabi¬
les. Herumtam̃ etiam sic recte pos¬
se intelligi existimo. Pone illos ut
rotam: quod rota exhis que retͦ
sunt extollitur: & ex his que an¬
te sunt deicitur. Sic fuint om̃s
immici populi d̃i. Non autem ẽ¬
nitur autem stipula ꝓtemptatio¬
cile ad mala consentitur: grauis
seguitur cruciatus. Unde fubiũ
gitur. Sient ignis qui comburit
siluam ⁊ ce sieut flamina combi¬
Irens montes: ita ꝑsequeris illos

Expanded text:
Nam quid aliud inimici, nisi populum Dei possidere, id est, subjugare moliuntur, ut cedat in eoruvenienter quidem accipitur, ut non sint in eo quod cogitant stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur, ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici populi Dei. Non enim hnitur autem pro tentatiocile consentitur ad mala, gravis sequitur cruciatus; unde deinceps dicitur: «Sicut ignis qui comburit silvam, sicut flamma comburens montes; ita
Abbreviated transcription (Latin):
assur uenit cum illis. Assur
autem ꝓ ipso diabolo figurate
intelligi solet: quioꝑatur infi¬
liis diffidentie tanquam uasis
sius: ut oppugnet ppłm dei
hiomnes inimiei oꝑante in se
pͥncipe suo diabolo: facti sunt ĩ
achutorium filuis loth. qui intͥ¬
pͣtatur declinans. Angłi autem
apostatier:. bene intelliguntur
filii declinationis. Au̾itate quip¬
pe declinando: in satellicium
diaboli discesserunt. Hi sunt de
quibus dicit apłs. Nonest nob̾
colluctacio aduersus carnem ce
sanguinem: s adu̾sus pͥncipes
et potestates. & rectores mundi
tenebrarum harum: adusiis sp̃i¬
talia nequicie incȩlestib. Quaꝓ¬
inimicos. adiuant homines
infideles: in quib oꝑantur ad
oppugnandum populum dĩ.

Expanded text:
Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Deiomnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus» . Quaproinimicos adjuvant homines infideles, in quibus operantur ad oppugnandum populum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantib rniquitatem: & de uirtͤ
sanguinum saluame. In his du¬
genera designantur. Aluenim
sic inimicabantur xp̃o. ut odiũ
incorde deg̃ent ⁊ aliisie. rit adñsꝰ
eum insurgerent: atq aꝑta uo¬
ce u̾itati resistent. Idõ in pͥmou̾¬
su&r ab inimicis eripi. & abinsur.¬
gentib ineum postulat lib̾ari.
Quidam in suꝑ ⁊ pͣua oꝑa cõmi¬
serunt. intantum ut saluatorẽ
ipsum manib raꝑent. trahent.
⁊ flagellarent: Qudam intant̃
de seruerunt. ut meruce suspen¬
derent.clauos inmanib &e pedi¬
b eius figent ⁊ latus lancea ꝑfo¬
rarent: &e fuso sanguine occide¬
rent auctoremuite. ꝓptͥea orat
inscđo u̾su. ut & ab oꝑantib ini¬
quitatem eruatur. de a iurifsan¬

Expanded text:
operantibus iniquitatem: et de viris sanguinum salva me. In his dugenera designantur. Alii enim sic inimicabantur Christo, ut odium in corde tegerent . Alii sic, ut adversus eum insurgerent, atque aperta voce veritati resisterent. Ideo in primo versu et ab inimicis eripi, et ab insurgentibus in eum postulat liberari. Quidam insuper et prava opera commiserunt, intantum ut Salvatorem ipsum manibus raperent, traherent, et flagellarent : quidam intantum desaevierunt, ut in cruce suspenderent, clavos in manibus et pedibus ejus figerent, latus lancea perforarent et, fuso sanguine, occiderent auctorem vitae . Propterea orat in secundo versu, ut et ab operantibus iniquitatem eruatur, et a viris san
Abbreviated transcription (Latin):
uelatum est: p̃dicamꝰ inquit aple
sapientiam inmyst̾io abscõditã:
quam mundus non cognouit. Tẽ¬
porib quoq martyrum raro inue¬
niebantur. qui audirent u̾ibũ dĩ.
Dixi non miserearis om̃ib qui
oꝑantur iniquitatem: & itaerit.
Unde &e subiungit. & tu dñe de¬
ridebis eos: id÷ dignos derisione
ostendes eos. Hoc in uiditio erit:
cum dicet eis. ite inignẽ etͥnũ.
Ex hoc etiam apparet quia gen¬
tes coni̾tentur: qm̃ ad nichilũ
deduces om̃s gentes. Om̃is qui
ad dm̃i conu̾titur: necesse est pͥ¬
us ad nichilum deducatur. hĩc
u̾uitas ait. Quiuult post me ue¬
nire : ab neget semet ip̃m. Se moe¬
ip̃m abnegat. quise mutando
inmelius. desunt eẽ qcł erat: o
incipit ẽẽ qd non erat. Ad nichi¬
lum deductus erat paulus: cũ
dic̾et uiuo ego iam non ego.
uiuit autem in me xp̃c. Hinc
etiam ait. Quise putat aliquid

Expanded text:
velatum est ? Praedicamus inquit Apostolus velatum est ? Praedicamus inquit Apostolus sapientiam in mysterio absconditam , quam mundus non cognovit. Tempore quoque martyrum raro inveniebantur qui audirent verbum Dei. Dixi non miserearis omnibus, qui operantur iniquitatem: et ita erit. Unde et subjungit: 9. Et tu, Domine, deridebis eos, id est, dignos derisione ostendes eos. Hoc in judicio erit, cum dicet eis: Ite in ignem aeternum Ex hoc etiam apparet, quia Gentes convertentur: quoniam ad nihilum deduces omnes gentes. Omnis, qui ad Deum convertitur, necesse est prius ad nihilum deducatur. Hinc Veritas ait: Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Semetipsum abnegat, qui se mutando in melius, desinit esse quod erat, et incipit esse quod non erat. Ad nihilum deductus erat Paulus, cum diceret: Vivo ego, jam non ego, vivit autem in me Christus . Hinc etiam ait: Qui se putat aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
do uitam ⁊ mores scorum patrũ.
ex quib ciuitas di constructa ẽ.
Nel ꝑ canes possunt accipi sc̃i p̃¬
dicatores: qui in assercione u̾itatiꝰ
contra fures & latrones magnoᷤ
ut ita dicam dederunt latratus.
cuierunt ciuitatem id est mun-¬
dum uͥq eugłizantes. Unde &
subdit. Ecce loquentur id est
manifeste pͣdicabt̃. ĩore suo .⁊. ĩore si¬
biconuenienti: quia quod
logͤntur u̾bo. confirmabunt
oꝑe &ẽ exemplo. Siue inore suo.
id: libere. audacter: cum aucto¬
ritate. Et gladius in labiis eoꝵ.
gladius bis acutus. de quo diẽ
apłe: oẽ gladium sp̃e quod est
u̾bum dei. Quare bis acutus
Ex utroq testamento feriens.
hoc gladio mactabantur de qͥb
petro dicebatur: macta ⁊ man¬
duea. Indignabuntur autem:
qm̃ multi erunt qui non audient
aure audiendi. Et hoc est quod
subditur. Qm̃ quis audiuit hĩc
est qd̵ ꝓpha ait. Quis credit audi¬
tuinro ⁊ &e brachrum dñi cui re-¬

Expanded text:
290 vitam et mores sanctorum patrum, 290 vitam et mores sanctorum patrum, ex quibus civitas Dei constructa est. Vel canes possunt accipi sancti praedicatores, qui in assertione veritatis contra fures et latrones, magnos ut ita dicam dedere latratus. ntes, et circuierunt civitatem, id est, mundum, ubique evangelizantes. Unde et subdit: 8. Ecce loquentur, id est, manifeste praedicabunt in ore suo, id est, more sibi convenienti. Quia quod loquentur verbo, confirmabunt opere, et exemplo. Sive in ore suo, id est, libere, audacter, cum auctoritate. Et gladius in labiis eorum. Gladius bis acutus, de quo dixit Apostolus: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Quare bis acutus? Ex utroque testamento feriens. Hoc gladio mactabantur, de quibus Petro dicebatur: Macta et manduca . Indignabuntur autem, quoniam multi erunt, qui non audient aure audiendi. Et hoc est, quod subditur: Quoniam quis audivit? Hinc est quod propheta ait: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui re
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: quia te aspirante conu̾tẽ¬
tur. Hoc est qd̃ subdit. Conu̾tent᷑
ad u̾speram. ⁊ fam̃ pacientur ut
canes: & eireuibunt ciuitatem.
Hoc iam factum ẽ: &e continue fit.
Relicta autẽ ydolatria aduesꝑã
in hac ultima etate ad cultum d̾i
conu̾tuntur ⁊ atq esuriendo oe
sitiendo iusticiam. fam̃ patien᷑
ut canes: sic̃ peccatores. Canum
nomine m̾ito designantur gẽ¬
tes. ꝓpter immundiciam peccati.
Ex his erat illa cananea cuidñs
ait. Non est bonum sume pa-¬
nem filiorum: & mittere cani¬
bus. Quod illa recognoscens. hu¬
militer respondit. Etiam dñe. Ss
quia farnẽ patiebatur ut canis:
ꝓtinus adĩurit. Sed et catelli edũt
de micis que cadunt de mensa
dominorum suorum. Intendit
gͦ dñs ad uisitandam ẽam ꝓptͣ
fidem & humilitatem eius: &
ait illi. Omulier magna est fi¬
des tua: fiat tͥ sicut ius: Talesca¬
nes non cessant ciuitatem dei
cͥcĩure : sagaci m̃te inuestigan

Expanded text:
gentes: quia, te aspirante, convertengentes: quia, te aspirante, convertentur. Hoc est quod subdit: 7. Convertentur ad vesperam: et famem patientur, ut canes, et circuibunt civitatem. Hoc jam factum est, et continue fit. Relicta autem idololatria ad vesperam in hac ultima aetate ad cultum Dei convertuntur, atque esuriendo, et sitiendo justitiam, famem patiuntur, ut canes, sicut peccatores. Canum nomine merito designantur gentes propter immunditiam peccati. Ex his erat illa Chananaea, cui Dominus ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. Quod illa recognoscens, humiliter respondit: Etiam Domine. Sed quia famem patiebatur, ut canis, protinus adjunxit: Sed et catelli edunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum. Intendit ergo Dominus ad visitandam eam, propter fidem et humilitatem ejus, et ait illi: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis . Tales canes non cessant civitatem Dei circuire, sagaci mente investigando
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ẽ ante int̾rogationem tep̃¬
tationis. Exurge gͦ oe uide. id est
fac alios uidere ce cognoscere me¬
am exaltationem: ut qui me ui¬
derunt dep̾ssum. uideant excel¬
sum. Et tu dñe d̾s uirtutum ds̾
isrł. intende aduisitendas om̃s
gentes: ut que infirme sunt. &
peccatis onerate. uisitare eas dig¬
neris dando gram sauitatis: oe
mittendo tuos p̃dicatores. ut sicut
eas consortes facias angłorum. &e isrłi¬
ticorum fidelium. Sedualde trem̃¬
dum est quod subditur. Non mise¬
rearis omnib qui oꝑantur iniqͥta-¬
tem. Quis enim sine iniguitate :
Ss hoc de his uult intelligi: quim
iniquitate ꝑseuerant. Ergo punia¬
mus peccata nr̃a: sidi miscd̃am
querimus. Nam si nos non puni-¬
mus. ille non miseretur. s puntt.
Quia iniquitas omnis siue mag¬
nasiue parua sit. necesse est pu¬
niatur: uł ab ipso dõ iudicante.
uł ab ipso homine penitente. Qe
u̾e intendes ad usitendas om̃es

Expanded text:
quisque est ante interrogationem tenquisque est ante interrogationem tentationis. Exsurge ergo, et vide, id est, fac alios videre et cognoscere meam exaltationem: ut qui me viderunt depressum, videant excelsum. Et tu, Domine Deus virtutum, Deus Israel, intende ad visitandas omnes gentes. Ut quae infirmae sunt, et peccatis oneratae, visitare eas digneris, dando gratiam sanitatis, et mittendo tuos praedicatores: ut sicut eas consortes facias, et angelorum et Israeliticorum fidelium. Sed valde tremendum est, quod subditur: Non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Quis enim sine iniquitate ? Sed hoc de his vult intelligi, qui in iniquitate perseverant. Ergo puniamus peccata nostra, si Dei misericordiam quaerimus. Nam si nos non punimus, ille non miseretur, sed punit. Quia iniquitas omnis, sive magna, sive parva sit, necesse est, puniatur, vel ab ipso Deo judicante, vel ab ipso homine poenitente. Et vere intendes ad visitandas omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cere possunt: que malis admix¬
tasunt. & notanctum qd ñ ait
ambulaui. s cucurri: quia ñ
solum bene oꝑandum est : s cẽ
ipso gressu boni oꝑis festinan¬
dum. iuxta quod scͥptum est. Qd̾¬
cunq pot̾ manus tua instanter
oꝑare: quia nec opus nec ratio sunt
apud inferos quo tu ꝓperas. & apl̃s.
Sie currite inquit ut comp̃henda¬
tis. Uel euirere redemptoris nr̃i ẽ.
obedientiam patris lib̾e &e sine
ullo impedim̃to ꝑagere:sieut ali¬
bi scͥptum est. Exultauit ut gigas
ad currẽdam uiam. Ꝙ it̾um. Om̃ia
quecunq faciet ꝓsꝑabuntur. Ꝙ ne
hoc uideretur suis uirib attribue¬
re: ideo dep̃cans adiungit. Exur¬
ge inoccursum meum: acsi dicat.
adiiua me inꝓfectu uirtutum.
dando michi resurrectionem:
& uide. id est fac uideri me eqͣlẽ tͥ.
Ex illa fig᷑a hoc dictũ ẽ. quia ce il¬
lud ad abraham. Nunc cogno¬
ui quia tines dm̃: hoc est nine
de feci cognoscere. Ignotus enum

Expanded text:
cere possunt, quae malis admixcere possunt, quae malis admixta sunt. Et notandum quod non ait, Ambulavi, sed Cucurri: quia non solum bene operandum est, sed et ipso gressu boni operis festinandum. Juxta quod scriptum est: Quodcunque potest manus tua, instanter operare: quia nec opus, nec ratio sunt apud inferos, quo tu properas . Et Apostolus: Sic currite inquit ut comprehendatis . Vel currere Redemptoris nostri, est obedientiam Patris libere et sine ullo impedimento peragere: sicut alibi scriptum est: Exultavit, ut gigas ad currendam viam . Et iterum: Omnia quaecunque faciet prosperabuntur . Et ne hoc videretur suis viribus attribuere, ideo deprecans adjungit: 6. Exsurge in occursum meum. Ac si dicat: Adjuva me in profectu virtutum, dando mihi resurrectionem: et vide. Id est, fac me videri aequalem tibi. Ex illa figura hoc dictum est, qua et illud ad. Abraham: Nunc cognovi, quia times Deum , hoc est, nunc te feci cognoscere. Ignotus enim
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ał fortitudo ĩpediuuit iuideos. Cũ
enim iusti sibr⁊ sam uiderentur:
medicinam recusauerunt. & me¬
dicum occiderunt. Fortitudo ista
ñ sanitas est: s insania. Ad hoc gͦ
uenit magist᷑ humilitatis factus
particeps nr̃e fragilitatis. ut nos
doceret infirmari. & peccata nr̃a
confiteri: ut fortes simus ñ ĩ nob̃.
s in dño. Ostensa necessitate sue
libationis. ostendit quia dignus
sit ut debeat lib̃ari: cum subiũ¬
git. Neq iniquitas mea neq pec¬
tum meum dñe. Iniquitas quã¬
tum ad ꝓximum: peccatum qnͣ¬
tum ad me. Uel iniguitas in gͣ¬
iuorib: peccatum in leuiorib
intelligi pot̾. Fortes id: suꝑbi in
me irruerunt. s culpam non ĩ¬
Iuenerunt : s potuis sine iniquita¬
⁊ te cucurri idest bene oꝑatus sum:
&e direxi alios ad bñ oꝑandum.
pͥdicatione & exemplo. Sine un¬
quitate currere &e dirigere ẽ. sñ
admixtione mali ꝑfecte uiuere:
& bonum exemplum aliis de¬
monstͣre. Non enim bona do pla-¬

Expanded text:
 fortitudo impedivit Judaeos. Cum enim justi sibi et sani viderentur, medicinam recusaverunt, medicum occiderunt. Fortitudo ista non sanitas est, sed insania. Ad hoc ergo venit magister humilitatis, factus particeps nostrae fragilitatis, ut nos doceret infirmari, et peccata nostra confiteri: ut fortes simus non in nobis, sed in Deo. Ostensa necessitate suae iiberationis ostendit, quia dignus sit, ut debeat liberari, cum subjungit: 5. Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Deus. Iniquitas quantum ad proximum, Peccatum quantum ad me. Vel iniquitas in gravioribus, peccatum in levioribus. Intelligi potest fortes, id est, superbi in me irruerunt: sed culpam non invenerunt, sed potius: Sine 289 iniquitate cucurri, id est, bene operatus sum: et direxi alios ad bene operandum praedicatione, et exemplo. Sine iniquitate currere et dirigere, est sine admixtione mali perfecte vivere, et bonum exemplum aliis demonstrare. Non enim bona Deo pla
Abbreviated transcription (Latin):
unt inqͥt animam meam: oe ħ
qͦdam aido & mordinato atq
runoso impetu fecerunt. Unde
&e subditur. Irruerunt in me for¬
te̾. Diligenter intuendum est: qͥ
suit isti fortes. Pͥmo ipsum diabo¬
lum dñs fortem dixit. Nemo in¬
quit intͣre potest in domum fortis.
&e uasa euis diriꝑe: nͥ pͥus alligau̾it
fortem. Alligauit enim fortem ũi¬
culis damnationis: & uasa eius id÷
animas diripuit. suaq fecit. Sũt
&e lli hominib qͥdam fortes repre.¬
hensibili fortitudine: qui p̃sum̃t
de tp̃rali felicitate. Tales redargu¬
it sp̃c di in alio psalmo dieens. Qd

Expanded text:
unt inquit animam meam: et hoc quodam avido et inordinato atque ruinoso impetu fecerunt. Unde et subditur: Irruerunt in me fortes. Diligenter intuendum est qui sint isti fortes. Primo ipsum diabolum Dominus fortem dixit. Nemo, inquit, intrare potest in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem . Alligavit enim fortem vinculis damnationis, et vasa ejus, idest animas, diripuit, suaque fecit. Sunt et in hominibus quidam fortes reprehensibili fortitudine, qui praesumunt de temporali felicitate. Talem redarguit Spiritus Dei in alio psalmo dicens: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur affectu pulloruum: Qe¬
quia illi infirmi sunt. infir¬
mam se facit. Quia gͦ nos in¬
firmi eramiis : infirmam se
fecit sapientia dei. Herbum .i.¬
caro factum est. & habitauit
in nobis: ut sub alis. id est sub¬

Expanded text:
mutatur affectu pullorum; quia illi infirmi sunt, infirmam se facit. Quia ergo et nos infirmi eramus, infirmam se fecit Sapientia Dei; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut sub alis ej
Abbreviated transcription (Latin):
des defecerunt: deficientib tpr̃a¬
lib rebus ꝑquas solebat a carna¬
li popło laudari ds. Quare autẽ
ille defecerunt:nisi ut alie que¬
rerentur meliores. que deficere
non possunt: Matĩa est. ipsa fide¬
lis sẏnagoga. In pͥma parte iam
tanguã confirmata dm̃ laudat.
que ante dubitans. pene erraũat.
Inscd̃a parte qua dr̃. eoñtetur
populus meus hie: conũsio ab eo qd̃
dubitau̾at. commendatur. In terci¬
a. que incipit. uerumptamen ꝓ¬
pter dolos. ostendit hanc ꝓsꝑita¬
tem fallacem:atq amatores eiuꝰ
ad mortem trahentem. In quarta.
que incipit. quid enim michi est
incelo: ostendit se uerum habe
intellectum: nec iam temporalia
querere: s solum dm̃. Intentio
est. compescere simplices:ne de
ꝓsꝑitate malorum. aut adu̾sita

Expanded text:
des defecerunt, deficientibus temporades defecerunt, deficientibus temporalibus rebus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur meliores, quae deficere non possunt. Materia est ipsa fidelis synagoga. In prima parte jam tanquam confirmata Deum laudat, quae ante dubitans pene erraverat. In secunda parte qua dicitur, Convertetur populus meus hic  conversio ab eo, quod dubitaverat commendatur. In tertia quae incipit, Verumtamen propter dolos  ostendit hanc prosperitatem fallacem, atque amatores ejus ad mortem trahentem. In quarta quae incipit, Quid enim mihi est in coelo?  ostendit se verum habere intellectum, nec jam temporalia quaerere, sed solum Deum. Intentio est compescere simplices, ne de prosperitate bonorum, aut adversita