comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manet cũ electis. uisibilit̃ utiq eis gra¬
tiam suȩ cognitionis exhib&. Non re¬
linquã uos orphanos. ueniã aduos
Vi debatur infidelib: quia moriens incru¬
ce dñs. discipulos relinqueret orpha¬
nos. Sed non reliquit or phanos. quib
& p̃buit seipsũ uiuum post passionem
suã in multis argum̃tis ꝑ dies qua dra¬
gnita It post dies decẽ ascensionis su¬
e. sp̃s scĩ illis declo charismata don ãuit.
ubi ipsum xp̃m ad eos uenis se nullus
ambigit qui in separabilẽ scȩ trini¬
tatis naturã. uirtutem & operationẽ
eẽ cognoscit. Adhuc modicũ. & mun¬
dus meiã non uidet᷑ Modicũ erat
usq ad tempus expletȩ passionis.
ex quo illũ reꝓbi uidere non ualebaÑ
Doli& enĩ iusti. qui morte illius erant
contristati. gaudiũ resurrections
eius uidere meruer̃. Uos ãt ui¬
tis. Curde p̾senti se dixit uiuere. il
qualis in ipso p̃cedebat. & illis ẽ pol¬
licitus secuturam: Et quia ipsius
mox futura fuerat resurrectio. p̃¬

Expanded text:
ctis, visibiliter utique eis gratiam suae cogitationis exhibet. « Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. » Videbatur infidelibus quia moriens in cruce Dominus, discipulos relinqueret orphanos; sed non reliquit orphanos, quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis argumentis per dies quadraginta, et post dies decem assumptionis suae Spiritus sancti illis de coelo charismata donavit, ut ipsum Christum ad eos venisse nullus ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam, veritatem et operationem esse cognoscit. « Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. » Modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi videre non valebant. Soli etenim justi, qui morte illius erant constristati, gaudium resurrectionis ejus videre meruerunt. « Vos autem vitis? Cur de praesenti se dixit vivere, illqualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, prae
Abbreviated transcription (Latin):
& sacerdotio ȩcłe delibuti. & xp̃i¬
ani nominis p̃rogatiuam accipiant.
& eius menbra qui eos redemit. &
coꝵ caput efficiualeant Capita
itaq: eoꝵ qui regenerant᷑ ex aqua &
spũ scõ. mystico uelamine tegunt᷑
ut eis ꝑ petrũ dicat᷑. Vos estis genꝰ
electũ. regale sacerdotiũ. gensscã
populus ad quisitionis. Et hoc ue¬
lamine . et diadema regiũ. & sacer¬
dotalis capitis uelamentũ significe¬
tur. Et quia ꝑcaput mens plerũq
in sacro eloquio accipisol&. iuxta
illud respicite & leuate capita
urã. mens renouatoꝵ. & regiȩ dig¬
nitatis ornam̃ta. et sacerdotalis
uerticis habeat tegum̃ta. ut & con¬
trauitia sacerdotali uelamine mu¬
niat᷑. & uirtutũ gemmis sp̃italit᷑
exornet᷑. et unctione sacro scĩ chris¬
matis liniat᷑. Quib &iã septifor¬

Expanded text:
et sacerdotio Ecclesiae delibuti et Chriet sacerdotio Ecclesiae delibuti et Christiani nominis praerogativam accipiant, et ejus membra, qui eos redemit, et eorum caput est, effici valeant. Capita itaque eorum qui regenerantur ex aqua et spiritu sancto mystico velamine teguntur, ut eis per Petrum dicatur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , et hoc velamine et diadema regium, et sacerdotalis capitis velamentum significetur; et quia per caput mens plerumque in sacro eloquio accipi solet, juxta illud: Respicite et levate capita vestra , mens renatorum et regiae dignitatis ornamenta, et sacerdotalis verticis habeat tegumenta, ut et contra vitia sacerdotali velamine muniatur, et virtutum gemmis spiritaliter exornetur, et unctione sacrosancti chrismatis liniatur, quibus etiam septifor
Abbreviated transcription (Latin):
na & aromata adhibent᷑ Quia et
his qui xp̃o consepeliri desiderat. siĩa
& as ꝑmittit. quãuis mortuus sit ꝑe
riginale peccatũ qđ adhuc portat.
deb& tamen bonorũ operũ exibiti¬
one flagrare. & mundis in dui uestib
de quib ꝓphãta sacerdotes in dui orat
cũ dicit Sacerdotes tui induant᷑ uis¬
titia Quia ergo om̃a in baptismi ra¬
tione redolent mysteriis. et exuberant
sacramentis. oportunũ erat. ut no¬
uus homo. noua acciper& uestim̃ta.
et purgatus ueteris noxȩ conluuione.
candidarũ uestiũ indueret᷑ nitore
Moyses enĩ aaron & filios eius prius a¬
qua lauat. & post lineis induit ues¬
tim̃tis. quia et nr̃uerus moyses qui
populũ de egẏptia seruitute. de
gentilitatis scilic& errore liberat. qͥ
est mediator dĩ et hominũ. sui nos
mnenarrabili sacramenti unda pu¬
rificat. et bonoꝵ operũ indum̃tis
exhornat. Baptizatorũ itaq ca¬
pita chrismate liniunt᷑. ut in regno

Expanded text:
na et aromata adhibentur, quia et na et aromata adhibentur, quia et is qui Christo consepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum, quod adhuc portat, debet tamen honorum operum exhibitione flagrare, De quibus propheta sacerdotes indui orat, cum dicit: Sacerdotes tui induantur justitia . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent mysteriis et exuberant sacramentis, opportunum erat, ut novus homo nova acciperet vestimenta, et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum vestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et filios ejus prius aqua lavavit, et post lineis induit vestimentis. Quia noster verus Moses qui populum de Aegyptia servitute, de gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabili sacramenti unda purificat, et bonorum operum indumentis exornat. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno
Abbreviated transcription (Latin):
Quia scđm eiusdẽ dni uocem. nemo
potest duob dominis seruire Abre¬
nuntiat᷑ &iam operib: eius. quia e¬
pera illius contraria sunt operibus¬
s aluatoris. N ec minus interea pom¬
pis eius abrenuntiat᷑. quȩ utiq ope¬
ra sunt satane. sed eo quasi discerni
uident᷑ aceteris operib: eius quia in
eius suꝑbia cuius ille auctor ẽ. & quȩ
eum deiecit quod am modo designa¬
tur Pompe igit᷑ eiussunt. ambitio.
arrogantia uana gloria. & cetera
huius modi. quȩ a fonte suꝑbiȩ ꝓce¬
dere noscunt᷑. Eons quoq baptismi.
similitudinẽ gerit sepulchri xp̃i qđ
nouum fuisse legit᷑ Quia quicũq
in eo consepelit᷑ xp̃o. et ei conresurgit.
gradus. tres indescensu: tres noctes
& tres in ascensir tres dies significa¬
re uiderentur Idcirco aut̃ baptis¬
baptismũ committunt᷑. poenitentiȩ la¬
crimis. elemosinis. ceterisq: bonoꝵ ope¬
rum exibitionib:. non baptis matis ite¬
ratione delent᷑ Dominico interea cor¬
pori sepeliendo. mundissima linteami¬

Expanded text:
quia juxta ejusdem Domini vocem: Nemo potest duobus dominis servire . Abrenuntiatur etiam operibus ejus, quia opera illius contraria sunt Salvatoris operibus, nec minus in terra pompis ejus abrenuntiatur, quae utique opera sunt Satanae, sed eo quasi discerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in eis superbia, cujus auctor ille est, et quae eum dejecit, quodammodo designatur. Pompae igitur ejus sunt, ambitio, arrogantia, vana gloria, et caetera hujuscemodi, quae fonte superbiae procedere noscuntur. Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepelitur Christo, et ei conresurget, gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur. Idcirco autem baptisbaptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et caeteris bonorum exhibitionibus, non baptismatis iteratione delentur. Dominico interea corpori sepeliendo mundissima linteami
Abbreviated transcription (Latin):
no dĩ Questio crebra uentilxtͣ.
si illi qui ꝑ ignorantiã forte a non
baptizatis. sed tam̃ recte fidei. ab¬
aliquib baptizati sunt. iterũ baptiza¬
ri debeant. quã hoc capitulo exposi¬
tam reor Quid enĩ differt. utrum
tunc ante initiũ baptismixp̃i. an nẽ
sine successione eiusdẽ quisq bapti¬
tet᷑ : cũ &iam ipse iohannes eos qua
infide. et in nomine xp̃ilic& uentu¬
ribapti ⁊auerat. iterũ baptizandos
esse p̃dicauerit dicens. Egobaptiro
uos aqua. ille uos baptizabit spũ scõ¬

Expanded text:
 Quaestio crebro ventilatur, utrum illi qui per ignorantiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse Joannes eos quos in fide et in nomine Christi licet venturi baptizaverat, iterum baptizandos esse praedicaverit, dicens: Ego baptizo vos aqua, ille vos baptizabit in S
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. & qui uos spernit. me spernit
Ded hec locutus sũ uobis. ut eũ uenerit
hora eoꝵ reminiscamini. quia ego dixi
uobis Predicit pius magister ꝑsecuti¬
ones discipulis uenturas. ut tanto faci¬
lius eas uenientes tolerarent. quanto abi
illo p̃dictas recolerent Minus enĩ iacu¬
la feriunt. que p̾uideri possunt Repen¬
tini uero & subitanei casus. &iã fortis¬¬
simos milites inbello conturbare solent:
E t ideo non solũ hic q̃d futurũ erat p̃dice¬
re uoluit. s &iã plurimis in locis. ut
tanto leuius tribulationes & angusti¬
as sufferrent. quanto ꝑ p̃scientię
clyptũ muniti essent Cũ enimmit¬
ter& eos ad paicandũ dicens ecce e¬
go mitto uos. sicut oues in medio lu¬

Expanded text:
me spernit . » « Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora, eorum reminiscamini, quia ego dixi vobis. » Praedicit pius magister persecutiones discipulis venturas, ut tanto facilius eas venientes tolerarent, quanto ab illo praedictas recolerent. Minus enim jacula feriunt quae praevideri possunt, repentini vero et subitanei casus etiam fortissimos milites in bello conturbare solent. Et ideo non solum hic quod futurum erat praedicere voluit, sed etiam plurimis in locis, ut tanto levius tribulationes et angustias sufferrent, quanto per praescientiae clypeum muniti essent. Cum enim mitteret eos ad praedicandum, dicens: « Ecce ego mitto vos sicut oves in medio lu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. fideles in nomine scę trinitatis
baptizari. quęrit quomodolucas
ꝑ totũ libelli huius textũ. non alit
quã in nomine ihuxp̃i baptis mum
dari tester. Quod itabeatus ambro¬
sius soluit. quia ꝑ unitatem nominis
impl&ũ mysteriũ sit: Quia siue xp̃m
dicas ⁊ dm̃ patr̃e. quo unctus ẽ. & ip

Expanded text:
sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum libelli hujus textum non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testetur? Quod ita beatus Ambrosius solvit, quod per unitatem nominis impletum mysterium sit. Quia sive Christum dicas, et Deum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine xp̃i. quando illi ibant gauden¬
tes aconspectu concilii. qm̃ digni habi¬
ti sunt ꝓ nomine iħu contu meliã pati
Sed quia plures iudȩoꝵ. telo carnalis le¬
gis defendende ꝑsecutiones apłis com¬
mouer̃. recte subdit. Sed uenit hora
ut om̃is qui int̾ficit uos. arbitret obse¬
quium se prestare dõ Hora in hoc lo¬
co tempus ꝑsecutionis intellegi potest.
quo apłi a pessimis erant ꝑsecutiones
passuri Magnũ quippe obsequiũ se pres¬
tare dõ arbitrabant᷑. cũ p̃dicatores eu¬
angelii quasi destructores legis ꝑse que
lum dĩ habent. sed non scđm scientia
Frustra aut defendunt legẽ ꝑseruum
dat̃a. qui amittunt gram ꝑ filium fac¬
tã Quia sic̃ scriptũ est ilex ꝑ moysen

Expanded text:
in nomine Jesu, quando illi ibant gaudenin nomine Jesu, quando illi ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . » Sed quia plures Judaeorum zelo carnalis legis defendendae persecutiones apostolis commoverunt, recte subditur: « Sed venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. » Hora in hoc loco tempus persecutionis intelligi potest, quo apostoli a pessimis erant persecutiones passuri. Magnum quippe obsequium se praestare Deo arbitrabantur, cum praedicatores Evangelii quasi destructores legis persequelum Dei habent, sed non secundum scientiam . » Frustra autem defendunt legem per servum datam, qui amittunt gratiam per Filium factam. Quia sicut scriptum est: « Lex per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
pus & animã ꝑdere in gehennam
Et alibi Si de mundo fuissetis. mun¬
dus qd suũ erat diliger& Quia
uero ñ estis de mundo. s ego ele¬
gi uos de mundo. ꝓpterea odit uos
mundus. Scandalrzari aũt est a¬
liquẽ in ꝑsecutione a fide deficere.
uł ap̃dicatione cessare Ut aũt
fortiores eos redder&. non solũ
ꝑ secutiones eis p̃dix̃. s & iã ciusdẽ
genus ꝑ secutionis ostendit. cũ adum¬
xit Absq sina gogis facient uos
Dynagoga enĩ grecȩ. latine conuen¬
tus. siue congregatio dicit᷑ Neq
enĩ parua tunc tẽporis uituperatio e¬
rat asẏnagoga eipͣi sed sic̃ nunc tur¬
pe ẽ ꝓ suis scelerib aliquẽ extra ec¬
cłam repelli. sic erat tunc uitupera¬
bile extraneũ quẽ quã asina goga.
fieri Quod aut̃ asynagoga fre¬
quent̃ eiecti sunt. lib actuum apłorũ
plenit̃ declarat in quo legit᷑ qui a statuen¬
tes eos in concilio. denuntiauer̃ eis ne cui¬
quã hominiloquerent᷑. neq docerent

Expanded text:
pus perdere in gehennam . » Et alibi: « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret. Quia vero non estis de mundo, sed ego elegi vos de mundo, ideo odit vos mundus . » Scandalizari autem est aliquem in persecutione a fide deficere vel a praedicatione cessare. Ut autem fortiores eos redderet, non solum persecutiones eis praedixit, sed etiam ejusdem genus persecutionis ostendit, cum adjunxit: « Absque synagogis facient vosΣυναγωγὴ enim Graece, Latine conventus sive congregatio dicitur. Neque enim parva tunc temporis vituperatio erat a Synagoga ejici, sed sicut nunc turpe est pro suis sceleribus aliquem extra Ecclesiam repelli, sic erat tunc vituperabile extraneum quemquam a Synagoga fieri. Quod autem a Synagoga frequenter ejecti sunt, liber Actuum apostolorum pleniter declarat, in quo legitur: « Quia statuentes eos in concilio, denuntiaverunt eis, ne cuiquam homini loquerentur, neque docerent
Abbreviated transcription (Latin):
oremus. sicut oport& nescima Et
cetrbene aũt ipsum sp̃m a seimit¬
ri. & apatre ꝓcedere ꝑhio&. non
quod aliter procedat apatre. et
antera flio. uel aliter mittatur
afilio  aliter apatre  seal quia
ipsa missio ꝓcessio est . & ipsa ꝓcessio missio
Neq em̃ diuersitas est ꝓcedentis uel mitten¬
tis. quib: una ẽ essentia. parq: dĩtas Non
enĩ minor ẽ ille qui ꝓcedit illo a quo pro
cedit. neq minor est ille qui mittit illo
ꝓcedit a patre. Ita et a filio & sic̃ mit tit᷑¬
a filio. mittit᷑ & a patre.Quod uero
patris sit idẽ sp̃s. dñs in euangelio mani¬
festat. dicens discipulis suis Non em̃
uos estis qui loquimini. sed sp̃s patris ur̃iqͥ¬

Expanded text:
sicut oportet, nescimus , » etc. Bene autem ipsum Spiritum a se mitti, et a Patre procedere perhibet: non qui aliter procedat a Patre, et aliter a Filio, vel aliter mittatur a Filio, et aliter a Patre: sed quia ipsa missio processio est, et ipsa processio missio. Neque enim diversitas est procedentis vel mittentis, quibus una est essentia, parque deitas. Non enim minor est ille qui procedit, illo a quo procedit: neque minor est ille qui mittitur illprocedit a Patre, ita et a Filio: et sicut mittita Filio, mittitur a Patre. Quod vero Patris sit idem Spiritus, Dominus in Evangelio manifestat dicens discipulis suis: « Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuer̃. quanto pricres in dnĩ p̃¬
dicatione apparuer̃. Consolat᷑ añt
pius magister mentes discipuloꝵ ntt
eo minus rabiẽ ꝑsequentiũ timẽrent.
quo hȩc sibi apio magistro p̃dicra
ricolerent Unde cũ eis alibi ꝑsecutio¬
ues uenturas ꝓ p̃edicatione p̃dicera
sem & ipsũ in exemplũ tolerantię ꝓpo¬

Expanded text:
sustinuerunt, quanto priores in Domini praedicatione apparuerunt. Consolatur autem pius magister mentes discipulorum, ut eo minus rabiem persequentium timerent, quo haec sibi a pio magistro praedicta colerent. Unde cum eis alibi persecutiones venturas pro praedicatione praediceret, semetipsum in exemplo tolerantiae p
Abbreviated transcription (Latin):
nis dñs. discipulos elegit. sicut idẽ iolias¬
nes alibiait Hlac fecit initiũ signoꝵ¬
iħis in chana galileę. & credider̃ in cũ
discipuli eius. lanto enĩ uerius eis
testimoniũ post ipsius gloriosissiman
ascensi onẽ phibere potuer . squanto ma¬
nifestius illius operata uirtutes abinitio
sue p̃dicationis conspexer̃ĩs nde et
dixer̃ Nos testes fumus hoꝵ om̃iũ
que fecit in regione iudȩoꝵ e hierusa¬
lẽ. quẽ occider̃ suspendentes in ligno

Expanded text:
nis Dominus discipulos elegit, sicut idem Joannis Dominus discipulos elegit, sicut idem Joannes alibi ait: « Hoc fecit initium signos in Cana Galilaeae, et crediderunt in eum discipuli ejus . » Tanto enim verius ejus testimonium post ipsius gloriosissimam ascensionem perhibere potuerunt, quanto manifestius illius opera et virtutes ab initio suae praedicationis conspexerunt. Unde et dixerunt: « Nos testes sumus horum omnium quae fecit in regione Judaeorum et Jerusalem, quem occiderunt suspendent
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. quia apatre ueritatis ꝓcedit
scõ intellegendũ. quia qualisẽ pat̃. talis
testimoniũ ꝑ hibebit de me. manifestũ ẽ.
quia sp̃s sc̃s filio testimoniũ ꝑhibuit quod
ds̃ ess&. quando die sco pente costes ab co
missussicut fuerat ꝓmissus. scientiã om̃i.¬
um linguarũ apłis tribuitNec solum
tunc uerũ &iã ante quã pateret᷑ testimo¬
niũ ei ꝑhibuit. quando iniorđane aio¬
hanne baptizatus. in specie columbȩ suꝑ
eũ apparuit. & audita ẽ uox dicentis hic
est filius meus dilectꝰ. in quo mͥ complacu
it Unde & iohannes a Et ego uidi
& testimoniũ ꝑhibui. quia hic ẽ filius dĩ
Siue certe sp̃sscs̃ filio testimoniũ ꝑhibuit.
quando apłos ad testimoniũ ꝑhihendũ
fortes reddidit.Unde & subdit᷑ Et uos
testimoniũ ꝑhib&is. quia ab initio me¬
cũ estis Non dĩcit ab initio scł. neq.
ab initio natiuitatis. s ab initia suę p̃di¬
cationis Nam ininitio suȩ p̃dicatio¬

Expanded text:
dicitur, qui a Patre veritatis procedit. sancto intelligendum est, quia qualis est Pater, talis est testimonium perhibebit de me, » manifestum est, quia Spiritus sanctus Filio testimonium perhibuit quod Deus esset, quando die sancto Pentecostes, ab eo missus, sicut fuerat promissus, scientiam omnium linguarum apostolis tribuit . Nec solum tunc, verumetiam antequam pateretur, testimonium ei perhibuit quando in Jordane a Joanne baptizatus in specie columbae super eum apparuit, et audita est vox dicentis: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . » Unde et Joannes ait: « Et ego vidi, et testimonium perhibSive, certe Spiritus sanctus Filio testimonium perhibuit, quando apostolos ad testimonium perhibendum fortes reddidit. Unde et subditur: « Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. » Non dicit ab initio saeculi, neque ab initio nativitatis, sed ab initio suae praedicationis. Nam in initio suae praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
les homines. quia ñ habent in uisibi¬
les caritatis oculos quib: solum modo
sp̃s sc̃s uideri potest et sciri. & scien¬
do intellegi Uos aũt cognoscetis eum.
quia apud uos manebit. & in uobis erit
Erit. ut maneat inȩternũ. Dnm̃ namq
saluatorẽ. & infideles ante passionẽ.
in carne uiderunt. sed quia filius dei
ess&. quia paraclytus a dõ missus in
mundũ non nisi fideles scire potuer
les neq animo ualebant cognoscere.
quia non indiitus humanitate discipulis
apparuit. sedita ad eos uenire. ita apud
eos maluit manẽre. ut in ipsis eoꝵ cordi¬
bus gratissimã sibi sedẽ consecrar&
Hoc ẽ enĩ qđ ait. Uos aut cognoscetis &¬
umquia apud uos manebit . & in uobis

Expanded text:
les homines, quia non habent invisibiles homines, quia non habent invisibiles charitatis oculos, quibus solummodo spiritus sanctus videri potest, et sciri et sciendo intelligi. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis erit. Erit ut maneat in aeternum. Dominum namque salvatorem et infideles ante passionem in carne viderunt, sed quia filius Dei esset, quia Paracletus a Domino missus in mundum, non nisi fideles scire potuerules, neque animo valebant cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret. Hoc est enim quod ait: Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit,
Abbreviated transcription (Latin):
It sp̃s scs recte paralytus uocat᷑. quia
corda fideliũ ne inter huius scłi adũ¬
sa deficiant. cęlitus uitȩ desideriis
subleuat ac reficit. Et ego rogabo pa¬
trẽ. & alium paraclẏtum dabit uobis.
ostendens seipsũ eẽ paraclytũ. Habe¬
bant aut̃ & prius paraciytũ. ipsũm ui¬
delic& dnm̃ secũ in carne commoran¬
tem. cum et mira culoꝵ dulcedine
et opere p̃dicationis ane ꝓp̃t infide¬
lium ꝑsecutionẽ scandalitari possent.
erigi& confortari solebant Roga¬
bo dix̃ ꝑ humanitatẽ. quidat cũ pa¬
tre ꝑ diuinitatẽ Ut maneat uobis¬
cum ingernũ. Inxernũ namq: ma¬
n& cũ sc̃ĩs. quos et in hac uita sem ꝑ
inuis ibilit̃ in tus illustrat. & in futu¬
ro ad contemplandã ꝓpetuo speciẽ
maiestatis introduc&. Apm̃ uerita¬
tis quẽ hic mundus non potest acci¬
pere. quia non uidit eũ. negscit eũ
Mundũ aũt. appellat homines mundi
huius amory deditos. Mundus ergo
eũ accipere ñ potest. id est mundia:¬

Expanded text:
catur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat, ac reficit. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Ostendens seipsum esse Paracletum. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cum et miraculorum dulcedine et ope praedicationis, ne propter infidelium persecutionem scandalizari possint, erigi et confortari solebant: Rogabo dixit, propter humanitatem, qui dat cum patre per divinitatem. Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem majestatis introducit. Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere, quia non vidit eum, nec scit eum. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori datos. Mundus ergo eum accipere non potest, id est, mundia
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ. uerũq dĩ filiũ. Non fac¬
tũ. aut adoptiuũ. sed genitũ. & umuꝰ
cũ patre substantiȩ. atq ita ꝑ oma
e qualẽ deo patri. ut nec tẽpore. nec
gradu. nec potestate eẽ possit infe¬
rior tantũq eẽ illũ qui est genitꝰ.
quantus ẽ ille qui genuit Credant
&iã eũ de spiritu scõ & maria sem¬
ꝑ uirgined est ut spũ scõ cooperan¬
te. uerũ sibi corpus ex irgine idẽ
dĩ filius assumpserit Ut quierat
in diuinitate dĩ patris. filius. ipse fac¬
tus sit in humanitate hominis ma¬
tris filius Credant &iã eum descen¬
disse ultimo tẽpore ꝓ redemptione
mundi a patre. qui numquã desiit
eẽ cũ patre. Et hominẽ uerum factũ.
ut humanũ genus homo liberaret
Et ipse qui absq initio & ernitatẽ cum
patre & spũ scõ possidet. in fine sȩ¬
culoꝵ ꝑfectũ nature nr̃e hominem
susceperit. & uerbũ caro factũ sit
assumendo humanitatẽ. non ꝑmu¬

Expanded text:
unigenitum verumque Dei Filium, non facunigenitum verumque Dei Filium, non factum aut adoptivum, sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. Credant etiam eum natum de Spiritu sancto ex Maria semper virgine: id est, ut Spiritu sancto cooperante, verum sibi corpus ex virgine idem Dei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a Patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret. Et ipse qui absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet, in fine saeculorum perfectum naturae nostrae hominem susceperit, et Verbum caro factum sit, assumendo humanitatem, non permu
Abbreviated transcription (Latin):
Quesiuit enĩ ouem se non que rentem.
quia natura humana cum nom pos¬
s& accedere ad eius diuinitatem. fac¬
tus est nobis uicinus ꝑ humanitatem
Teste apło qui ait Semetipsum exina¬
niuit formam serui accipiens. insimilitu¬
dine hominũ factus. & habitu inuentuꝰs

Expanded text:
Qnaesivit enim ovem se non quaerentem, Qnaesivit enim ovem se non quaerentem, quia natura humana cum non posset accedere ad ejus divinitatem, factus est nobis vicinus per humanitatem, teste Apostolo, qui ait: « Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . » Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ naturã condidit. Una enĩ eius¬
ouis tunc periit. quando primus ho¬
mo peccauit: Sed ille cuius misericor¬
dia est ab ęternoet usq inęternũ suꝑ
timentes eum. nolens humanĩ natũ¬
ram ꝑpetuo perire. relictis non agin¬
ta nouẽ ouib: in deserto. abiit illam
querere quȩ perierat: Desertũ hic
celũ intellegitur: Quia enĩ deser¬
tum derelictũ dicitur. recte in hoc
loco cęlũ desertũ uocat᷑. quia prims
homo peccando illud desẽruit: Qđ
manifestius significare uolens. ali s
euange lista ꝓ deserto in montib: posuit.
ut intelligas in excelsis : Reliquit ergo
nonaginta nouẽ iustos in deserto quan¬
do illos angelicos sp̃s incelo relinquens.
ꝓpt̃ nos et propter nostrã salutẽ huma¬
nã naturã suscepturus uenit in terra:
Notandũ tamen quia non sic eos dese¬
ruit. ut semꝑ per diuinitatis potenti¬
am cũ illis non ess&. per quã ubique
est prȩsens. ubiq est totus sicut nec
nos deseruit. quando ad illos rediit

Expanded text:
num naturam condidit. Una enim ovis tunc periit, quando primus homo peccavit. Sed ille, cujus misericordia est ab aeterno et usque in aeternum super timentes eum, nolens humanam naturam perpetuo perire, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, abiit illam quaerere quae perierat. Desertum hic coelum intelligitur. Quia enim desertum dicitur derelictum recte in hoc loco coelum desertum vocatur, quia primus homo peccando illud deseruit. Quod manifestius significare volens alius evangelista pro deserto, in montibus posuit, ut intelligas, in excelsis. Reliquit ergo nonaginta novem in deserto, quando illos angelicos spiritus in coelo relinquens, propter nos et propter nostram salutem humanam naturam suscepturus, intravit terram. Notandum tamen quia non sic eos deseruit, ut semper per divinitatis potentiam cum illis non esset, per quam ubique est praesens, ubique est totus, sicut et nos deseruit, quando ad illos rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
factum ex muliere. factum sub lege.
ut eos qui sub lege erant redimeret. ut
adoptionẽ filiorum reciperemus Et cũ
inuenerit eã imponit in humeros suos
gaudens Perhumeros dĩ. labor passi¬
onis illius exprimitur. Qm̃ ergo hab&
homo maiorẽ fortitudinẽ in humeris
ad onera portanda. quã in ceteris men¬
bris. merito ꝑ humeros uirtus passionis:
designatur. sicut ait isaias. Et factus
est principatus suꝑ humerũ eius. Quia
enim in humeris onera portare solemꝰ
inuentã ouem in humeris posuit. quan¬
do nos ꝑ laborem suȩ passionis. ad cęles¬
tem gloriam reuocauit De quo per
beatũ petrũ dicitur. Peccata nr̃a ipse

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . » « Et cum invenerit eam, imponet in humeros suos gaudens. » Per humeros Dei labor passionis ejus exprimitur. Quoniam ergo habet homo majorem fortitudinem in humeris ad onera portanda, quam in caeteris membris, merito per humeros virtus passionis designatur, sicut Isaias ait : « Et factus est principatus ejus super humerum ejus. » Quia enim in humeris onera portare solemus, inventam ovem in humeris posuit, quando nos per laborem suae passionis ad coelestem gloriam revocavit. De quo per beatum Petrum d
Abbreviated transcription (Latin):
quem unitatẽ eccłe diximus figurari
dime dñe ut pupillã oculi. subumbra
alarum tuarũ ꝓtege me Et iterum
Nisi dñs cus todierit ciuitatẽ. frustra
uigilat qui cus todit eã. Uel ut alias
uirtutes habere possit. custodiã hu

Expanded text:
quem unitatem Ecclesiae diximus figurari quem unitatem Ecclesiae diximus figurari di me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me . » Et iterum: « Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . » Vel ut alias virtutes habere posset
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cantis: Cadere est retro suꝑbientis
siue contempnentis : Deniq habraam
post quã uidit diem xp̃i. cecidit infaciẽ
suã & adorauit : At uero de ꝑsecuto.¬
ribus dñĩ scriptũ est. quia bbierunt re¬
trorsum. & ceciderunt in terrã. Heli
uero quia filios non corripuit. cecidit
de sella retrorsũ. & fractisceruicibus
mortuus est: Et de antichristo scriptu¬
ra figurate loquit᷑. Et cadat ascensor
eius retro: Et ideo ante cadere electoꝵ
est. retro autẽ reproborũ: Et hic erat
samaritanus. Cũhunc qui ad refe¬
rendas gr̃as mundatori suo. rediit
cuangelista tam sollicite samaritanũ
nominauit. reliquos qui in grati reman¬
serunt. iudȩos tacite notauit In mul¬
tis locis euangelii promptior fides gen¬
tium quã iudęorũ ostendit᷑. sicut
dñs alibi fidẽ centurionis coll&udat
dicens. Amendico uob. non inueni
tanta fidem in isrł. Sed quia samari¬
tanus interp̾tat᷑ custos. recte iste ꝑ

Expanded text:
deprecantis. Cadere retro est superbientis deprecantis. Cadere retro est superbientis sive contemnentis. Denique Abraham, postquam vidit diem Christi, cecidit in faciem suam, et adoravit . At vero de persecutoribus Domini scriptum est, quia « abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . » Heli vero, quia filios non corripuit, cecidit de sella retrorsum, et fractis cervicibus mortuus est . Et de Antichristo Scriptura figurate loquitur: « Ut cadet ascensor ejus retro . » Et ideo ante cadere electorum est, retro autem reproborum. « Et hic erat Samaritanus. » Cum hunc, qui ad referendas gratias mundatori suo rediit, evangelista tam sollicite Samaritanum nominavit, reliquos, qui ingrati remanserunt, Judaeos tacite notavit. In mulenim locis Evangelii promptior fides gentium, quam Judaeorum ostenditur, sicut Dominus alibi fidem centurionis collaudavit, dicens: « Amen dico vobis, on inveni tantam fidem in Israel . » Sed quia Samaritanus interpretatur custos, recte iste, per
Abbreviated transcription (Latin):
ficat eccłẽ. quȩ cũ sit longitudine terrarũ
diuisai quia unũ credit inum sapit. unũ
desiderat. in unitate tenct᷑De qua scrip¬
tum est. Multitudinis credentiũ. erat
corunũ &. anima una Et iterũ. Qui
facit unanimes habitare indomo Et ali¬
bi Ecce quã bonũ. & quã iocundũ. habi¬
tare fr̃s anunũ Non em̃ longitudo ter¬
rarum separat. quos eadẽ fides & caritas
sociat Magna enim uox non tuitum
sonũ oris. quantũ intentionẽ significat
cordis Magnus eñi clamor sc̃or magnũ
est desiderni QQuia unusquisq quantũ
amat. tantũ clamat Hinc morsi a dño
dicit᷑ Quid clamas ad me eũ tunc
nill locutus fuisse legatur: Hunc clamo¬
rem se nouerat habere in corde ꝓpheta
qui ꝓmagnitudine amoris dicebat:
ad te : Et pulchrȩ iste quiad referen¬
das dõ gras mundatori suo rediit. in
faciẽ cecidisse dicit᷑. Qui eñi in faciẽ
dere ergo infaciem. adorantis est. siue

Expanded text:
ficat Ecclesiae, quae cum sit longitudine terrarum ficat Ecclesiae, quae cum sit longitudine terrarum divisa, quia unum credit, unum sapit, unum desiderat, in unitate tenetur, de qua scriptum est: « Multitudinis credentium erat cor unum et anima una . » Et iterum: « Qui facit unanimes habitare in domo . » Et alibi: « Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . » Non enim longitudo terrarum separat, quos eadem fides et charitas sociat. Magna enim vox non tantum sonum oris, quantum intentionem significat cordis. Magnus enim clamor sanctorum magnum est desiderium, quia unusquisque quantum amat, tantum clamat. Hinc Moysi a Domino dicitur: « Quid clamas ad me? , » cum tunc nihil locutus fuisse legatur. Hunc clamorem se noverat habere in corde Propheta, qui pro magnitudine amoris dicebat: ad te . » Et pulchre iste, qui ad referendas Deo gratias mundatori suo rediit, in faciem cecidisse dicitur. Qui enim in faciem dere ergo in faciem, adorantis est sive
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quã etiam auctoritatẽ confirmandam.
cum petro apło collatis clauib: regnicelorũ
pontificiũ ligandi soluendiq tradidisset.
ait. Qđcumq ligaueris suꝑ terrã. erit
ligatum in celis. & quod cumq solueris suꝑ
terrã. erit solutũ & in celis. Et factum est
dum irent. mundati sunt: Non solũ diuina
potestate. sed etiam prissima dispositione
lepsi ante quã ad sacerdotes uenirent. in
uia mundati sunt : ut & ipsi mundatorem
suum cognoscerent. & sacerdotessillorũ
mundationi nibil se contulisse sentirent.
Iuxta uero spĩtalem intellegentuã. lȩpsi ante.¬
quã ad sacerdotes uenirent mundantur.
quia non sacerdotes. sed ds̃ peccata dimittit
Unus autẽ ex illis ut uidit quia mundatus ẽ.
regressus est cũ magna uoce magnificans
dm̃ Et cecidit infaciẽ ante pedes eius. gr̃as
agens Unus iste quiad referendas gras
mundatorĩ suo reuersus est. unitatẽ signi¬

Expanded text:
Ad quam etiam auctoritatem confirmandam, Ad quam etiam auctoritatem confirmandam, cum Petro apostolo, collatis clavibus regni coelorum, pontificium ligandi solvendique tradidisset, ait: « Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . » « Et factum est dum irent, mundati sunt. » Non solum divina potestate, sed etiam piissima dispositione, leprosi antequam ad sacerdotes venirent, in via mundati sunt, ut et ipsi mundatorem suum cognoscerent, et sacerdotes illorum mundationi nihil se contulisse sentirent. Juxta vero spiritalem intelligentiam, leprosi, antequam ad sacerdotes veniant, mundantur, quia non sacerdotes, sed Deus peccata dimittit. « Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est, cum magna voce magnificans Deum. Et cecidit in faciem ante pedes ejus, gratias agens. » Unus iste qui ad referendas gratias mundatori suo reversus est, unitatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
seruire immunditie & iniquitati ad
iniquitatẽ. ita & exibeat seruire eidẽ
iustitie inscĩficationẽ Quȩ om̃a quia
adiudiciũ sacerdotis agenda sunt. recu¬
te leꝓsis dicit᷑. Ite. ostendite uossacer¬
dotib Qui locus. corũ opinionẽ des¬
truit. qui erubescentes peccata sua sacerdotib
confiteri. quoddam occasionis ingeniũ inue¬
nerunt. dicentes sibi sufficere t solidõ peccata
sua confieant᷑ sita men ab ipsis peccatis in re.¬
liquocessent. Quorũ opinio siuera esset.
nequaquã dñs leprosos quos ꝑsemetipsum
mundauerat . ad sacerdotes mitter&. nec pau¬
lum que ꝑsem& ipsum in uia allocutus fue¬
rat. ad ananiam sacerdotẽ destinaret. Nam
ut ostender& adiudiciũ sacerdotũ peccata
esse liganda uel soluenda. lazarũ quẽ qua¬
triduanũ mortuũ ꝑsemetipsũ amortuis
resuscitauerat. non prius abire ꝑmisit. quã
a discipulis solueret᷑. Dicut scriptũ est in
cuangelio. Et surrexit ligatis manib &
pedibus. qui fuerat quatriduanus mortuus

Expanded text:
i ad iniquitatem, ita et exhibeat servire eadem justitiae in sanctificationem. Quae omnia quia ad judicium sacerdotis agenda sunt, recte leprosis dicitur: « Ite, ostendite vos sacerdotibus. » Qui locus eorum opinionem destruit, qui erubescentes peccata sua sacerdotibus confiteri, quoddam occasionis ingenium invenerunt, dicentes sibi sufficere ut soli Deo peccata sua confiteantur, si tamen ab ipsis peccatis in reliquo cessent. Quorum opinio si vera esset, nequaquam Dominus leprosos, quos per semetipsum mundaverat, ad sacerdotes mitteret. Nec Paulum , quem per semetipsum in via allocutus fuerat, ad Ananiam sacerdotem destinaret. Nam ut ostenderet ad judicium sacerdotum peccata esse liganda atque solvenda, Lazarum quem quatriduanum mortuum per semetipsum a mortuis resuscitaverat, non prius abire permisit, quam a discipulis solveretur, sicut scriptum est in Evangelio . Et surrexit ligatis manibus et pedibus, qui fuerat quatriduanus mortuus.
Abbreviated transcription (Latin):
habctut apud eruditos spũ scodictante ae
reuelante. quiunius substantie ost cum
patte & filio scripturas sacras conscriptas
ẽe & om̃a duuieloquia. et p̃cepta que
ab illo data ẽẽ. La̾co dicił ap̃łs. Sp̃u
ambulate. hoc est sicut sp̃ssc̃s docet acp̃ꝰ¬
cipit in diuinis seripturis. ita uiuite. con¬
uersamim. ambulantes & crescentes de uir:¬
tute in unrtute̾. de fide ad spc̃. de spe ad
capitatẽ de caritate ad operationẽ ꝑfectã.
Quodsi hoc feceritis. desideria carnalis con¬

Expanded text:
habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque revelante qui unius substantiae est cum Patre et Filio, Scripturas sacras conscriptas esse, et omnia divina eloquia et praecepta quae ab illo data esse. Idcirco dicit Apostolus: Spiritu ambulate, id est sicut Spiritus sanctus docet ac praecipit in divinis Scripturis, ita vivite et conversamini, ambulantes et crescentes de virtute in virtutem, de fide ad spem, de spe ad charitatem, de charitate ad operationem perfectam. Quod si hoc feceritis, desideria carnalis con
Abbreviated transcription (Latin):
Spũ ambulate & desideria carnis
non ꝑficietis. De hac leetione di¬
uersi doctores non equaliter senfiunt. dicen¬
tes quidã de spũ hominis locuitũ etẽ hic apłm.
sicut cassianus uir prudentissimus in col¬
lationib patrũ: E tudã despũ sc̃o. ut beatꝰ
dugustinꝰ. Qđ utrumq non in congrue.
ne q contra rectitudinẽ fidei accipi potest
dicamus igit᷑ iuxta cassianũ Spu ambiilate
idest spũ ducente uiuite. Quid estergo
sp̃s homĩnis. Principalitas anime quȩ &
rationabilitas mentis appellat᷑. ꝑ quã possu¬
mus cognoscere quid debcamus appetere.
& quid euitare. Si inquit spũ uixeritis hoc
est siiuxta rationabilitatẽ t&x intellectum
mentis uixeritis. desideri carnis. id est desi¬
deria carnadis hominis & eoncupiscentię
male ac desideria delectatiõnis prau& non
ꝑficietis. Que sunt desideria carnis: in sub¬
si quentib manifestabitur. Dicaniusa abꝰ¬
ter. sequentes sensumbeatiaugustini Noiũ

Expanded text:
u ambulate, et desideria carnis non perficietis. De hac lectione diversi doctores non aequaliter sentiunt, dicentes quidam de spiritu hominis locutum esse hic Apostolum, sicut Cassianus, vir prudentissimus, in Collationibus Patrum, quidam de Spiritu sancto, ut beatus Augustinus. Quod utrumque non incongrue, neque contra rectitudinem fidei accipi potest. Dicamus igitur, juxta Cassianum: Spiritu ambulate, id est Spiritu ducente vivite. Quid est ergo spiritus hominis? Principalitas animae, quae et rationabilitas mentis appellatur, per quam possumus cognoscere quid debeamus appetere, et quid vitare. Si inquit spiritu vixeritis, hoc est, si juxta rationabilitatem et intellectum mentis vixeritis, desideria carnis, id est desideria carnalis hominis et concupiscentiae malae ac desideria delectationis pravae non perficietis. Quae sint desideria carnis, in subsequentibus manifestabitur. Dicamus et aliter, sequentes sensum beati Augustini. Notum
Abbreviated transcription (Latin):
ad suam ꝑfectionẽ explendã nullo in¬
dig& Quia unus ds̃. una fides. unũ
baptisina. unus ds̃ & pater om̃ium. Be¬
ne ergo ꝑ illos qui in noueꝰ ario contineni¬
tur illi significant᷑. qui exꝑcẽptis donis
dominicis grãs dõ nonreferunt. Ser
illũ uero qui mundatori suo gr̃as retu¬
lit. illiqui exꝑceptis donis dominicis
gr̃as eireferunt. dicentes cũ psalmista
Benedicã dñm inom̃i tempore. Quia
neq hic dec logip̃cepta ꝑfecte custodi¬
unt. neq in futuro denariũ remune¬
rationis qui in uine laborantib ꝓmis¬
sus ẽ ꝑcipient. Et atilli. Surge uade
Quia humilit̾ ante pedes dñi ceciderat.
recte audire merinit. surge uade. Quia
sicut ipse ait in eugło. om̃is quise exaltat
Et sicut ꝑsalomonẽ dicit᷑. humilẽ spũ. sequi¬

Expanded text:
am perfectionem explendam nullo indiget, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus, et Pater omnium. » Bene ergo per illos, qui in novenario continentur, illi significantur, qui ex perceptis donis dominicis gratias Deo non referunt. Per illum vero, qui mundatori suo gratias retulit, illi, qui ex perceptis beneficiis gratias ei referunt, dicentes cum Psalmista: « Benedicam Dominum in omni tempore . » Quia neque hic Decalogi praecepta perfecte custodiunt, neque in futuro denarium remunerationis, qui in vinea laborantibus promissus est, percipient. « Et ait illi: Surge, vade. » Qui humiliter ante pedes Domini ceciderat, recte audire meruit: « Surge, vade. » Quia sicut ipse ait in Evangelio: « Omnis qui se » Et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tinĩ. Respondens autẽ iħs dixit
Nonne decẽ mundati sunt. & nouem
ubi sunt: Non ideo dñs interrogat
ut aliquid ignorẽt. Ante cuius ocu¬
los nuda & aꝑta sunt om̃a. quiq: oma
scit antequã fiant. sed ut ostender&
se illos nescire Scire uero dĩ. elige¬
re est Nlescire uero. repbare Nouit
añs quos elegit. sicut ctndã inro iusto
sicut apłs: Nouit dñs qui sunt enis. Quos
referendas dõ gr̃as in grati remanserunt.
quasi in cognitos ubi sint requirit. dicens
Nonne decẽ mundati sunt. & nouẽ ubi sunt:
Non est inuentus qui redir& et dar& głam
dõ insi hic alienigena Et pulchre hi qui

Expanded text:
 Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? » Non ideo Dominus interrogat, ut aliquid ignoret, ante cujus oculos nuda et aperta sunt omnia, quique scit antequam fiant, sed ut ostenderet se illos nescire. Scire vero Dei, eligere est: nescire vero, reprobare. Novit Dominus quos elegit, sicut cuidam justo icit: « novit Dominus qui sunt ejus . » Quos referendas Deo gratias ingrati remanserunt, quasi incognitos ubi sint requirit, dicens: « Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? » « Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena
Abbreviated transcription (Latin):
ise a cominunone aliorũ sicut heretici fa¬
ciebant. qui ab ȩccłe unitate sese gregabans
runt. sed non erant ex nobis Uel etiã
eligant. ut illum sequantur. Inuidie Inui¬
dia in geminã scindit᷑ passionẽ. cum aut is
qui in honore est positus. uidens aliu ad ȩa
tendere . iuidoc ei ne adeundẽ ꝑuenire
possit honore. Aut cũ aliquis alterius
felicitate torquet᷑. uidens illũ superiorẽ
se Ebrietas Briam generȩ masculino.
dicimus calicẽ aptũ potationi. a quo dicit᷑
ebrictas. que est nimia potatio uini. Com¬
messationes. Com messatio dicit᷑ mense¬
em̃ conuiuia quȩ celebrant᷑ alternatim.
& p̃parant᷑ a socĩis ꝑdies & ꝑuices. Sunt
alia quȩ ex commnunone p̃parant᷑. quan¬
do unus affert panẽ. Alius uinũ. aliud¬

Expanded text:
se a communione aliorum sicut haeretici fase a communione aliorum sicut haeretici faciebant, qui ab Ecclesiae unitate se segregabant, runt, sed non erant ex nobis . Vel etiam eligant, et illum sequantur. Invidiae. Invidia in geminam scinditur passionem, cum aut is qui in honore est, videns alium attente attendere, invidet ei ne ad eumdem pervenire possit honorem: aut cum aliquis alterius felicitate torquetur, videns illum superiorem se. Ebrietas. Briadicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Nomo: « Commessatio dicitur mensenim convivia quae celebrantur alternatim, et praeparantur a sociis per dies et vices. Sunt alia quae ex communione, quando unus affert panem, alius carnes, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
Amari Vnde dicunt᷑ ueneficia. quasi
uene noinfecta: Inimicitie sunt. male
ualuntates. Contentiones sepe ex suꝑ¬
bia ꝓcc̃dunt. quia uolunt quidã conten¬
dere de questionib: diuinarũ seriptu¬
rarum. et etiã humanarũ. ut dũ illi uic¬
tores existunt. glorificent᷑ ab aliis : emu.¬
latio est inuidia. de qua legit᷑ quod emu¬
lantes. hoc est inuidentes ioseph fr̃s sui. uen¬
dideruntꝰ illũ. Ira est grauis commotio
animi Et hoc distat inter iratũ .x iracim¬
dum̃ quia iratus ꝓtempore est iracun¬
dus uero. facile irascit᷑: & semꝑ pronus
estadirascendũ. Rixe. id est lites & con¬
tentiones. quę plerumq sine causa ex¬
furgunt. Dissensiones. dissensio est dis¬
cordia. quȩ sol& oriri intermaritum
et uxore inter fr̃s quoq: atq contuberna¬
les. uel cammilitones. Secte sunt. diuisio¬
nes idem sunt & hereses: Dicuntur autẽ
a secando. id est diuidendo. coqđ diuidan

Expanded text:
amari. Unde dicuntur veneficia, quasi amari. Unde dicuntur veneficia, quasi veneno infecta. Inimicitiae sunt malae voluntates. Contentiones saepe ex superbia procedunt quia volunt contendere de quaestionibus divinarum Scripturarum atque etiam humanarum, ut dum illi victores existunt, glorificentur. Aemulatio est invidia, de qua legitur, quod aemulantes, hoc est, invidentes Joseph fratres sui, vendiderunt illum. Ira est grandis commotio animi. Et hoc distat inter iratum ac iracundum, quia iratus pro tempore est, iracundus vero facile irascitur, et semper pronus est ad irascendum. Rixae sunt lites et contentiones quae plerumque sine causa exsurgunt. Dissensio est discordia quae solet oriri inter maritum et uxorem, inter fratres quoque atque contubernales vel commilitones. Sectae sunt divisiones. Idem sunt et haereses. Dicuntur autem vel a secando, id est dividendo, eo quod dividant
Abbreviated transcription (Latin):
rissacris. non estis subditilegi: sedalieni
estĩs ab ea mhilei dabentes. Manifesta sũt
maximeq: illis qui sõitalẽ uitã sectantur¬
Et intantũ nota sunt illis. ut etiã ab illisse
alienos reddant. scientes quia mortẽ gene¬
tio dicit᷑ a fornicib. hoc est a locis theatra¬
libus & lupanarib: quȩ fornicib id est ar¬
cubus sunt constructa : que & arenaria
nunc appellant᷑. in quib: erant meretri¬
ces. cũ quib: commiscebant᷑ spurcissimi
quiq: F ornicarĩ auntt̃ est. cũ pueris liberis.
um uiduis nondum dõsacratis. & cum¬
dicitia. atq luxuria potest appellari.¬
quocumq modo fiat : Luxuria uero
est noxius humor suꝑ habundans. Ido¬
lorum seruitus : Hoc est idolatria quȩ
tunc temporĩs paene in om̃ib gentibus¬
erat. Possumus & ꝑhoc qđ dicit idolorũ
seruitus. altiorĩ sensu auaritiã intellige¬
re uide in epła ad colosenses Veneficia
sunt maleficia. hoc est malefice artes.
ꝑ quas cogunt᷑ sepe miseri amare &

Expanded text:
itis, non estis subditi legi, sed alieni estis ab ea, nihil ei debentes. Manifesta autem sunt maximeque illis qui spiritalem vitam sectanturin tantum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem genedicitur a fornicibus, hoc est a locis theatralibus et lupanaribus, quae fornicibus, id est arcubus, sunt constructa, quae et si arenaria tunc appellabantur, in quibus erant meretrices, cum quibus commiscebantur spurcissimi quique. Fornicari autem est cum puellis liberis, cum viduis nondum Deo sacratis dicitia atqquocunque modo fiat. Luxuria vero est noxius humor superabundans. Idolorum servitus est idololatria, quae tunc temporis erat pene in omnibus gentibus. Possumus et per hoc quod dicit, idolorum servitus, altiori sensu avaritiam intelligere. Unde in Epistola ad Colossenses veneficia sunt maleficia, hoc est maleficae artes, per quae coguntur saepe miseri amare et
Abbreviated transcription (Latin):
dictor legis uideret᷑. Quia legis pre¬
ceptũ erat. ut siquis alepra midat
cet uenira& ad sacerdotẽ & offerr&
hostiam ꝓsua emundatione. ertio.
ut sacerdotes uidentes lȩꝓsos mundatõs
sicrederent inmundatorẽ. inuenirent
salutẽ Si autẽ credere nollent: mex¬
cusabiles eent. Siue cẽste lepsos ad sacer¬
dotes misit. ut os tendera quia illud
carnale sacerdotiũ. sp̃itale sacerdotiũ
quod nunc in ȩccła agit᷑ prefigurabat.
łst enĩ ininsibilis lepra inanima. quan¬
do uariis peccatis inquinat᷑ conscientia
Dum enĩ alius hamicidiũ. alius furtum.
alius adulteriũ. alius rapinã. alius sa¬
crilegiũ & cetera hissimilia ꝑpetrat.
quasi diuersis colorib: inuisibilis lepra
aninã fedat. Iales si emendationem
amme accipere uolunt. necesse est
ut longestent. idest a consortio sc̃oꝵ
se in dignos iudicent. magnisq cla¬
morib iłim interpellent. idẽ cum mag¬
na contritione cordis diuinã clemen¬

Expanded text:
dictor legis videretur, quia legis praedictor legis videretur, quia legis praeceptum erat, ut si quis a lepra mundatus esset, veniret ad sacerdotem et offerret hostiam pro sua emundatione; tertio, ut sacerdotes videntes leprosos mundatos, si crederent in mundatorem, invenirent salutem; si autem credere nollent, inexcusabiles essent. Sive certe leprosos ad sacerdotes misit, ut ostenderet quia illud carnale sacerdotium, spiritale sacerdotium, quod nunc in Ecclesia agitur, praefigurabat. Est enim invisibilis lepra in anima, quando variis peccatis inquinatur conscientia. Dum enim alius homicidium, alius furtum, alius adulterium, alius rapinam, alius sacrilegium et caetera his similia perpetrat, quasi diversis coloribus invisibilis leprae animam foedat. Tales si mundationem animae accipere volunt, necesse est ut longe stent, id est a consortio sanctorum se indignos judicent, magnisque clamoribus Jesum interpellent, id est cum magna contritione cordis divinam clemen