comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio: cum generatione ista
Patet ex hoc loco una bonoꝵ
malorumq resurrectio: cum
regina electa dicitur resurrec¬
tura cum reprobis. Et ecce
plusquam salomon hic.Hoc
est in presentia inter uos cos¬
uersatur: qui salomone in¬
comparabiliter prestantior ẽ.
Mistice in niniuitis peniten¬
tib et electa regĩna austri fi¬
des eccł̃ȩ predicatur: et israhe¬
li prefertur. Sancta enim
eccła ex duab partib congre¬
gatur. altera eorum qui noꝗ
peccauerunt. altera eorum qͥ
peccare desierunt. Cum inmũ¬
dus spiritus exierit ab homi
ne. Potest quidem simpliciter
intelligi. quod hoc dominus
ad ostendendam suorum dis¬
trictionem. et satbane oꝑum
adiunxerit. quia uidelicet ip¬
se polluta mundare uelit:
sathanas uero ea quȩ munda

Expanded text:
judicio cum generatione ista. judicio cum generatione ista. Patet ex hoc loco una bonorum et malorum resurrectio, cum regina electa dicitur resurrectura cum reprobis. Et ecce plus quam Salomon hic. Hoc est, impraesentiarum inter vos conversatur, qui Salomone incomparabiliter praestantior est. Mystice in Ninivitis poenitentibus, et electa regina Austri fides Ecclesiae praedicatur, et Israeli praefertur. Sancta enim Ecclesia ex duabus partibus congregatur, altera eorum qui non peccaverunt, altera eorum qui peccare desierunt. Cum autem immundus spiritus exierit ab homi. Potest quidem simpliciter intelligi quod hoc Dominus ad ostendendum distinctionem suorum et Satanae operum adjunxerit, quia, videlicet, ipse polluta mundare velit, Satanas vero ea quae munda
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Ionas paucis dieb
semis atinis. Ionas mis¬
sus est ad assyrios. qui
barbari et increduli e¬
qui domestici et põ¬
pulus dei esse debebãt.
dicauit. nichil signo¬
rum exhibuit: xpistus
faciens non recipieba¬
tur. sed econtra beelze¬
bux calumpniam susti¬
nebat. Plus ergo iona
hic: hoc est in medio
uestrum. Hic sum. loci
aduerbiũ est. Regina au¬
stri surget in iuditio
cum generatione ista:
bri regum refert. quo¬
modo regina saba gen¬
te sua et imꝑũ digni¬
tate relicta: ꝑ tot diffi¬
cultates itineris uene¬
rit in uidẽam: uolens
audire sapientiam salo¬
monis. quodq multa
munera ei obtulerit. s
plura receꝑit. Iuste er¬
go iudeos in iudicio
condempnabit. quia
ipsa a finib terre requi¬
siuit eum quem sapi¬
entie singularis nõue¬
rat esse famosum. Iudei secum
habentes dominum. qui est
uirtus et sapientia dei patris.
non modo eum non audie¬
bant: uerum blasphemabant.
Regina austri inquit surget in

Expanded text:
hic; Jonas enim paucis diebus hic; Jonas enim paucis diebus semiannis; Jonas missus est ad Assyrios, qui barbari et increduli equi domestici et populus Dei esse debuerant;dicavit, nihil signorum exhibuit. Christus ubique non recipiebatur, sed contra Beelzebub calumniam sustinebat. Plus ergo Jona hic , hoc est, in medio vestrum, hic enim loci adverbium est. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, bri Regum fert quomodo regina Saba, gente sua et imperii dignitate relicta, per tot difficultates itineris venerit in Judaeam, volens audire sapientiam Salomonis, quodque multa munera ei obtulerit, sed plura receperit . Juste ergo Judaeos in judicio condemnabit, quia ipsa a finibus terrae requisivit eum, quem sapientiae singularis dono noverat esse famosum; Judaei vero secum habentes Dominum, qui est virtus et sapientia Patris, non modo eum non audiebant, sed blasphemabant. Regina Austri, inquit, surget in
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Duodecim uero
hore diei: ad uiginti
quatuor horas luarũ
noctium. simplum ad
duplum sunt. Et du¬
odecim quidem hore
diurne: simple morti
nostri redemptoris coi¬
ueniunt. Uiginti quã¬
tuor hore autẽ noctur¬
ne: ad duplam nostrã
consentiunt mortem.
Magno ergo sacramen¬
to una die et duãb
noctib iacuit in sepul¬
chro. quia lucem sim¬
ple mortis sue.tenebris
duple mortis nr̃e admi¬
sit. Ueniens autem ad
nos qui in morte carnis
et spiritus eramus. unã
suam id est carnis mortẽ
detulit. et duas nostras
absoluit. Simplam su¬
lit. et duplam nostrã
subegit. Uiri niniuite. iii¬
surgent in uidicio cum
generatiõne ista: et cẽt̃.¬
Condempnabunt niniui¬
te gentem uideorum. ñ
potestate. sed compara¬
tione correctionis uite.¬
⁊gerunt enim peniten¬
tiam. in predicatione
ione. Quod quia uidei.
ad precdicationẽ dõmi¬
ni non fecerunt: meri¬
to illorum comparati¬
one dampnabuntur.
Et ecce plusquam iona

Expanded text:
tibus. Duodecim vero tibus. Duodecim vero horae diei, ad viginti quatuor horas duarum noctium, simplum ad duplum. Et duodecim quidem horae diurnae simplae morti nostri Redemptoris conveniunt: viginti quatuor autem horae nocturnae, ad duplam nostram consentiunt mortem. Magno ergo sacramento una die et duabus noctibus jacuit in sepulcro, quia lucem simplae mortis suae tenebris duplae mortis nostrae adjunxit. Veniens enim ad nos, qui in morte carnis et spiritus eramus, unam suam, id est, carnis mortem pertulit, et duas nostras absolvit; simplam sulit, et duplam nostram subegit. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemtae gentem Judaeorum, non potestate, sed comparatione correctionis vitae; egerunt enim poenitentiam in praedicatione Jonae, quod quia Judaei ad praedicationem Domini non fecerunt, merito illorum comparatione damnabuntur. Et ecce plus quam Jonas,
Abbreviated transcription (Latin):
contempneinda questio.
quare dicatur dominꝰ
trib dieb et trib nõc¬
tibus fuisse in corde
terre:cum sicut euuan¬
głium loquitur paras¬
ceue hora sexta sit cru¬
cifixus: et circa horam
nonam inclinato cãpi
te spirium emiserit.
sabbato in sepulchro qͥ¬
euerit. et prima sabb̃i
ualcde diliiculo a mor̃¬
tuis surrexerit. Secl
hoc synedochicos ac¬
cipiendum ẽ. a parte
uidelicet totum. Nam
si partem parasceue cũ
preterita nocte qua
comprehensus est acci¬
pias: itemq sabbatum
cum sua nichilõminus
nocte. et rursus noc¬
tem dominicam cum
eõdem die quo in luces¬
cente surrexit: inueni¬
es profecto integrum
triduum. et tres noc¬
tes. Sciendum etiam
quod dupla erat mors
nostra: in anima uicde¬
licet et corpore. Domi¬
ni uero mors simpla
fuit: quia peccatum
quod est mors anime
non admisit. sic et eiꝰ
resurrectio extitit. Do¬
minus autem triginta
sex horis iacuit in se¬
pulchro. uno uideli¬
cet die: et duabus noc¬

Expanded text:
contemnenda quaestio, contemnenda quaestio, quare dicatur Dominus tribus diebus et tribus noctibus fuisse in corde terrae, cum, sicut Evangelium loquitur, Parasceve hora sexta sit crucifixus, et circiter horam nonam, inclinatte, spiritum emiserit, sabbato in sepulcro quieverit, et prima sabbati valde diluculo a mortuis surrexerit? Sed hoc synecdochicos accipiendum est, a parte videlicet totum. Nam si partem Parasceves cum praeterita nocte qua comprehensus est, accipias, itemque sabbatum cum sua nihilominus nocte, et rursus noctem Dominicam cum eodem die, quo illucescente surrexit, invenies profecto integrum triduum et tres noctes. Sciendum etiam, quod dupla erat mors nostra, in anima videlicet et in corpore. Christi vero mors simpla fuit, quia peccatum, quod est mors animae, non admisit; sicut ejus resurrectio simpla fuit. Dominus autem triginta sex horis jacuit in sepulcro, uno videlicet die et duabus noc
Abbreviated transcription (Latin):
Ionas missus ẽ ad pre¬
dicandum niniuem
que interpretãtur spe¬
ciosa. et saluãtor ad sa¬
litem gentium missꝰ
est: ut illis ad fidem
conuersis sibi aptaret
ȩccł̃am: quam precioso
sanguine mundaret.
et de turpi speciosam
efficeret. Piscis autem
qui ionam uorauit in
pelago: signat mortem
quam dominus ꝑtulit
in mundo. Ionas in uẽ¬
tre ceti fuit trib dieb
et trib noctib: sic et xp̃c
in sepulchro latuit. tri¬
bus diebus totidemq
noctib. Et sicut ionas
in uentre ceti non ꝑmã¬
sit: sed eiectus est in a¬
ridam: ita saluatoris no¬
stri anima non est re¬
licta in inferno. nec ca¬
ro eius uidit corruptio¬
nem: secd ꝑ gloriam re¬
surrectionis: ꝑductus
est ad aridam immorta¬
litatis. Quo exẽmplo
obnoxios. et nisi peni¬
terent: subuersioni pro¬
ximos. Uerum sicut in¬
niuitis: ita quoq dari
adhuc iudeis tempus
penitentie: nec eos de¬
bere desperare. si uel¬
lent penitentiam agere.
Oritur porro hoc locõ ñ

Expanded text:
Jonas missus est ad praeJonas missus est ad praedicandum Ninivae, quae interpretatur speciosa; et Salvator ad salutem gentium missus est, ut, illis ad fidem conversis, sibi aptaret Ecclesiam, quam pretioso sanguine mundaret, et de turpi speciosam faceret. Piscis namque, qui Jonam voravit in pelago significat mortem quam Dominus pertulit in mundo. Jonas in ventre ceti fuit tribus diebus et tribus noctibus, sic et Christus in sepulcro jacuit tribus diebus, et totidem noctibus. Et sicut Jonas in ventre ceti non permansit, sed ejectus est in aridam, ita et Salvatoris nostri anima non est relicta in inferno, nec caro ejus vidit corruptionem , sed per gloriam resurrectionis perductus est ad aridam immortalitatis. Quo exemplo dobnoxios, et nisi poeniterent subversioni proximos. Verum sicut Ninivitis, ita quoque adhuc dari Judaeis tempus poenitentiae, nec eos debere desperare, si vellent poenitentiam agere. Oritur hoc loco non
Abbreviated transcription (Latin):
do petierant: respondit
eis dominus non se sig¬
num de celo eis datii¬
rum quod indigni erãt
acciꝑe: sed tale quale
ionas naufragus et ceto
sorbente uoratus. tamen
miseratione dei liberat᷑.
et accepit et dedit. Non
enim merebantur signũ
acciꝑe diuinitatis sed
humanitatis. pa sionis.
non glorificationis. Dis¬
cipulis uero suis sig¬
de celo. quia eis ȩterne
cdiuinitatis głam et priꝰ
in monte transfigura¬
tus: et post in cęlum
ascendendo subleuatus.
ostencdit. Sicut enim in¬
fuit ionas in uentre cȩ¬
ti trib dieb et tribus
noctib: sic erit filius
hominis in corde terre:
trib dieb et trib nocti¬
bus. Manifestissimum
ẽ ex hoc loco: ionam pro¬
pħam typum domini
nas namq interpreta¬
tur columba. siue do¬
lens. Quȩ nomina itiq
competunt redemptori.
suꝑ quem baptiratum
spiritus sanctus in spẽ¬
cie colum be descendit.
et de quo ysaias dicit.
Uere languores nostros
ipse tulit: et dolores
nostros ipse portauit.

Expanded text:
do petierant, respondit do petierant, respondit eis Dominus, non se signum de coelo eis daturum, quod indigni erant accipere, sed tale quale Jonas naufragus, et ceto sorbente voratus, tamen Dei miseratione liberatus, et accepit et dedit. Non enim merebantur accipere signum divinitatis, sed humanitatis: passionis, non glorificationis. Discipulis vero suis Dominus sigde coelo, quia ejus aeternae divinitatis gloriam, et prius in monte transfiguratus, et post in coelum ascendendo sublevatus ostendit. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Manifestissimum est ex hoc loco Jonam prophetam typum Domini nas namque interpretatur columba, sive dolens: quae nomina utique competunt Redemptori, super quem baptizatum Spiritus sanctus in specie columbae descendit . Et de quo Isaias dicit: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit .
Abbreviated transcription (Latin):
minus fecerat non de
cȩlo fuissent. sed õꝑa
potus beelzebub. Sed
bant: multomagis illa
calumpniarentur et di¬
cerent. hec non xp̃i uir
cute. secd uariis aeris pas¬
sionib accidisse. Fortas¬
sis etiam dictuiri erant:
similiter magos multa
signa in egypto fecisse
de celo. Sunt qui dict
illos petisse a domino
ut manna plueret de
celo. quia secundum
alium euuangłistã di¬
xerunt. Quod signum
ostendis: Patres nostri
manna manducauerũt
in deserto. Sed siue hoc
siue illud petiexint: in¬
tentiõne struende ca¬
lumpinȩ absq dubio
fecerunt. Uerum audea¬
mus quid eis dominus
responderit. Qui respoi¬
dens: ait illis. Genera¬
tio mala et adultera
signum quenit. Egre¬
gie satis adulteram uo¬
cat generationem iude¬
orum. quia legitimum
uirum dimiserat. et iux¬
ta erechielis uaticiniũ.
multis se amatorib co¬
pularat. Et signum in¬
quit non dabitur ei:
nisi signum ione pro¬
phece. Quia enim illi
signum de celo temptas¬

Expanded text:
minus fecerat, non de minus fecerat, non de coelo fuissent, sed opera potius Beelzebub. Sed bant, multo magis illa calumniarentur, et dicerent haec non virtute Christi, sed variis aeris passionibus accidisse. Fortassis etiam dicturi erant, similiter magos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos petiisse a Domino, ut manna plueret de coelo , quia secundum alium evangelistam dixerunt: Quod signum ostendis nobis? Patres nostri manna manducaverunt in deserto . Sed sive hoc sive illud petierint, intentione struendae calumniae absque dubio fecerunt. Verum videamus quid eis Dominus responderit. Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum quaerit. Egregie satis adulteram vocat generationem Judaeorum, quia legitimum virum dimiserat, et, juxta Ezechielis vaticinium, multis se amatoribus copulaverat . Et signum, inquit, non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Quia enim illi signum de coelo tentan
Abbreviated transcription (Latin):
arratur in su¬
dominus de¬
moniacum qui
erat cecus et
mutus. tripli¬
ci miraculo sanauerit.
S scribe et pharisei qui
adhoc semꝑ dõmino
adherebant᷑. ut illius
admirancda oꝑa uel ne¬
garent. uel sinistra in¬
terpretatione deprauã.¬
rent.ceperunt blasphe¬
mantes dicere.quod in
beelrebub principe de¬
moniorum. eicit demo¬
nes. Contra quos cum
longa dominus dispu¬
tatione disseruisset.
sicut nunc euuangła
dicit. responderunt qͥ¬
dam de scribis dicen¬
tes. Magister. uolumꝰ
a te signum uidẽre. Sic
insana racione signa
postulant. quasi illa
que uiderant. non ue-¬
ra signa fuerint. Ma¬
gistrum etiam subdole
litia repiignant. Quȩ
uero signa uel unde
postulauerint. alius
euuangłista aꝑtius os¬
tendit dicens. Uolumꝰ
signum de celo. Hole¬
bant igitur ut uel in
morem helie ignem des¬
cendere preciꝑet e celo.
uel etiam insimilitu¬
dinem samuelis estiuo
tempore faceret mugire
tonithrua. choruscare
fulgura. ymbres iuere.
tanquam illa quȩ dõ¬

Expanded text:
Narratur in suDominus daemoniacum, qui erat caecus et mutus triplici miraculo sanaverat. Sed Scribae et Pharisaei, qui ad hoc semper Domino adhaerebant, ut illius admiranda opera vel negarent, vel sinistra interpretatione deprava, coeperunt blasphemantes dicere quod in Beelzebub principe daemoniorum ejiceret daemones. Contra quos cum longa Dominus disputatione disseruisset, sicut nunc evangelista dicit, responderunt quidam de Scribis dicentes: Magister, volumus a te signum videre . Sic in sanatione signa postulabant, quasi illa quae viderant non revera fuerint. Magistrum etiam sub dololitia repugnabant. Quae vero signa, vel unde postulaverint, alius evangelista apertius ostendit dicens: Volumus signum videre de coelo . Volebat igitur ut vel in morem Eliae ignem descendere praeciperet de coelo, vel etiam in similitudinem Samuelis aestivo tempore faceret mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere ; tanquam illa quae Do
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorum feditate degẽ¬
neres.et tanto nomine
iudicemur indigni. De¬
fendamus in nobis mõ¬
rib. id quod nomine uo¬
camur. ne non intelli¬
gentes honorem diuine
filiationis. comparemur
iumentis insipientibus.
et similes simus illis. Et
ut ea que loquimur
obtinere mereãmur. il¬
liꝰ semꝑ aduitorium no¬
bis adesse poscãmus .
qui cum esset unicus
filius dei. propter nos
dignatus est esse filiꝰ

Expanded text:
vitiorum foeditate degevitiorum foeditate degeneres, et tanto nomine judicemur indigni: defendamus nobis moribus id quod nomine vocamur, ne non intelligentes honorem divinae filiationis, comparemur jumentis insipientibus, et similes illis simus . Et ut ea quae loquimur obtinere mereamur, illius semper adjutorium nobis adesse poscamus, qui cum esset unicus Filius Dei, propter nos dignatus est esse Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ror et mater ẽ. Quod
dominus eum qui uo¬
luntatem patris fecerit
fratrem ac sororem uo¬
cat. ꝓpter utrumq se¬
xiimi. qui ad fidem col¬
ligitur. non est mirũ.
U alde autem mirum et
quesitu dignum est.
quomodo etiam mater
domini dici possit. Nam
et discipulos fr̃s digna¬
tus ẽ appellare post re¬
surrectionem. ite inqͥ¬
ens nunciãte fratrib
meis. Qui ergo frater
est in eum credendo. et
patris uoluntatem un¬
plendo. quo pacto etiã
mater fieri possit inues¬
tigandum ẽ. Sed scien¬
dum quia sicut quis
frater domim efficitur
in eum credendo. ita
etiam mater predicando.
Quasi mater xp̃i quis ef.¬
ficitur. cum ꝑ eius pre¬
dicationem amor domi¬
neratur. Magna digna¬
tio. in estimabilis bõni¬
tas. menarrabilis mise¬
ricordia. hominem qui
seruus uocari dignus
non erat. fratrem do¬
mini appellari.Quam
quia ex equo ꝑpende¬
re non ualẽmus. saltim
digne uenerari sataga¬
mus. omniq industria¬
laborẽmus. ne aliqua

Expanded text:
ror et mater est. Quod ror et mater est. Quod Dominus eum qui voluntatem Patris sui fecerit, fratrem et sororem vocat, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, non est mirum. Valde autem mirum, et quaesitu dignum est, quomodo etiam mater Domini dici possit. Nam et discipulos fratres dignatus est appellare post resurrectionem, ita inquiens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater est in eo credendo, et Patris voluntatem implendo, quomodo etiam mater fieri possit, investigandum est. Sed sciendum quia sicut quis frater Domini efficitur in eum credendo, ita etiam mater praedicando. Quasi enim mater Christi quis efficitur, cum per ejus praedicationem amor Domineratur. Magna dignatio, inaestimabilis bonitas, inenarrabilis misericordia, hominem, qui servus vocari dignus non fueras, fratrem Domini appellari. Quam quia ex aequo perpendere non valemus, saltem digne venerari satagamus, omnique industlaboremus, ne aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidem negligerent. tur¬
ba gen̾tium preocupãs¬
set ingressa est. et nuc
fruitur et doctrina. il¬
lis foris stantib. et cir¬
ca terrenam intelligen¬
tiam et littere custo¬
diam diuersantib. qui¬
q quantum in ipsis ẽ
magis xp̃m ad docen¬
da carnalia foras cog̃t
exire. quam ipsi ad dis¬
cenda spiritalia uolũt
intrare. Et extendens
manum in discipulos
suos dixit. Ecce mater
mea. et fratres mei. Ma¬
trem et fratres discipu¬
los appellat. impletores
paterne uoluntatis. qͥ¬
eum a deo patre missũ
bant. Nec negauit ma¬
trem de qua carnem
assumpserat. sicut insa¬
niunt marcioniste. et
manichei . qui eum di¬
cunt non habuisse ue¬
rum corpus sed fanta¬
sticum. s spiritalem pro¬
pinquitatem carnis p̃¬
tulit consanguinitãti.
ut et nos doceret in
causa clei nullum de
affectione carnis recog¬
noscere Unde adhuc
sequitur. Quicumq
fecerit uoluntatem pa¬
tris mei qui in cęlis est.
ipse meus frater et so¬

Expanded text:
per fidem negligerent, turper fidem negligerent, turba gentium praeoccupans ingressa est, et nunc fruitur, et doctrina illis foris stantibus, et circa terrenam legis intelligentiam, et litterae custodiam diversantibus, quique, quantum in ipsis est, magis Christum ad docenda carnalia foris cogunt exire, quam ipsi ad discenda spiritalia volunt intrare. Et extendens manus in discipulos suos dixit: Ecce mater mea et fratres mei. Matrem et fratres dicit apostolos, impletores paternae voluntatis, qui a Deo Patre illum missum bant. Nec negavit matrem, de qua carnem assumpserat, sicut insaniunt Marcionistae et Manichaei, qui eum dicunt non habuisse verum corpus, sed phantasticum; sed spiritalem propinquitatem carnis praetulit consanguinitati, ut et nos doceret in causa Dei nullum de affectione carnis recognoscere, unde adhuc sequitur: Quicunque fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cognationem carnis¬
Unde sequitur. At ipse
respondens. dicenti sibi
ait. Quȩ est mater mea
et qui sunt fratres mei :
Non autem dominus ma
cepit dicens. honora pa¬
trem tuum et matrem . s
dĩ patͥs misteria maternis
preponit affectib. Hinc
alibi dicit. Qui amat
patrem aut matrem su¬
ꝑ me. non est me dignꝰ.
Nec contempnit fratres.
sed cognationi carnis.
opus preferendum do¬
cet. predicationis. Nemo
autem turbetur cum au¬
dit fratres. quia fratres
domini in euangłio uo¬
cantur consobrim eius
filii scilicet marie ma¬
tertere ipsius. que fer
tur mater iacobi mino¬
ri. et ioseph. et iude: quoᷤᷤ
in alio enuangłio fratres
domimi legimus appel¬
latos. Mistice uero ma¬
ter dõmini synagoga.
intelligitur. de cuius
carne eclitus est. Fratreᷤ
autem. p̾pulus ẽ iudeo¬
rum. Saluatore igitur
intus posito. mater eius
et fratres stant foris . ꝙ
cum rudei in xp̃m cre¬
dere nollent. ad eum
qui ad illorum salitem
missus fuerat intrare

Expanded text:
per cognationem carnisper cognationem carnisunde sequitur: At ille respondens, dicenti sibi ait: Quae est mater mea, et qui sunt fratres mei? Non autem Dominus matcepit, dicens: Honora patrem tuum, et matrem , sed Dei Patris ministeria maternis praeponit affectibus. Hinc alibi dicit: Qui amat patrem et matrem super me, non est me dignus . Nec contemnit fratres, sed cognationi carnis opus praeferendum docet esse praedicationis. Nemo autem turbetur cum audit fratres, quia fratres Domini in Evangelio vocantur consobrini ejus, filii, scilicet, Mariae materterae ejus, quae fertur fuisse mater Jacobi minoris et Joseph et Judae, quos in alio Evangelio fratres Domini legimus appellatos . Mystice vero mater Domini synagoga intelligitur de carne, cujus editus est; fratres autem est populus Judaeorum. Salvatore igitur intus posito, mater ejus et fratres ejus stant foris, quia dum Judaei in Christum credere nollent, dum ad eum qui ad illorum salutem missus fuerat, intrare
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus qui tales erãt.
et addita septenaria
omniũ demonum ple¬
nitudine habitat pris¬
stinam domum. et fiunt
nouissima hõminis illiꝰ
peiora priorib. Oułto
enim deteriores sunt nẽ
uidei .xpistum in syna¬
gogis cotidie blasphe¬
mantes. quam essent o¬
lim in egypto idola co¬
lentes. Grauiꝰ quippe ẽ nõ
suscipe eũ qui uenerit. qm ñ
credẽ uentirũ. Ad huc eo loqnte
adturbas. ecce mater eiꝰ ⁊fr̃es
stabãt foris q̃rentes loqͥ ei. Occupato
foris mater & fr̃es eius. que¬
rentes loqui ei. Cui quidã nun¬
tiauit mater inquiens
tua & fratres stant fo¬
ris uolentes loqui tibi.
Non simpliciter iste hoc¬
domino nunciasse pu¬
tandus est. sed sub do
le experir uolens utrũ
oꝑi diuino affectum car¬
nalium preferret pro¬
pinquoꝵ. Unde dominꝰ¬
prucdentissime se matrẽ
nosse dissimulat. ut ostẽ¬
deret potius se cognos¬
cere et amare eos qui ꝑ
cognationẽ spiritus pro¬
pinqui sunt. quã qui

Expanded text:
diabolus, quia tales erant, diabolus, quia tales erant, et addita septenaria omnium daemonum plenitudine, inhabitat pristinam domum. Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Multo enim deteriores sunt nunc Judaei Christum in synagogis suis quotidie blasphemantes, quam essent olim in Aegypto idola colentes. Gravius quippe est non suscipere eum qui venerit, quam non credere venturum. Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Occupato foris mater et fratres ejus, quaerentes ei loqui, cui quidam nuntiavit. Mater, inquiens, tua, et fratres stant foris volentes loqui tibi. Non simpliciter iste Domino hoc nuntiasse putandus est, sed sub dolo volens experiri utrum operi divino affectum carnalium praeferret propinquorum. Unde prudentissime se matrem nosse dissimulat, ut ostendat se potius cognoscere et amare eos qui per cognationem spiritus propinqui sunt, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quod inquit specialiter¬
geri in unoquolibet so
lere narraui. generali¬
ter in hac generatione
iudeoꝵ fieri non desi¬
nit. Inmiindus namq
spiritus exit a iudeis.
quancdlo in monte synai
legem accipientes dixe¬
runt. Dinnia que pre¬
cepit dominus noster
faciemus. et obedientes
erimus. Ambulauit ꝑ
loca aricla. querens re¬
quiem. quia expulsus
a uideis. ambulauit ꝑ
solitudines gentium.
quȩ arebant estu uitio¬
rum. et pinguedinem
spiritus sancti non habẽ¬
bant. qua debriari opta¬
bat psalmista dicens. Si¬
cut adipe et pinguedi¬
ne repleatur anima mea.
Quȩ cum postea domino
credidissent. ille non in¬
uento in eis loco dixit.
Reuertar in domum meã.
unde exiui. hoc est pos¬
sidebo udeos quos ante
dimiseram. Et ueniens
tam ꝑ circuncisionem.
uacantem. hoc est cele¬
sti auxilio desertam. et
xp̃m hospitem non ha¬
bentem qui dicit. relin¬
quetur uobis domus
uestra deserta. Orciatã
suꝑsticiosis traditionib
et hypocrisi phariseoꝵ
Reuertitur ergo ad eos

Expanded text:
uod, inquit, specialiter in unoquolibet geri solere narravi, generaliter in generatione Judaeorum fieri non desinit. Immundus namque spiritus exiit a Judaeis, quando in monte Sinai, legem accipientes, dixerunt: Omnia quae praecepit Dominus Deus noster, faciemus, et obedientes erimus . Ambulavit per loca arida quaerens requiem, quia expulsus a Judaeis ambulavit per solitudines gentium, quae arebant aestu vitiorum, et pinguedinem Spiritus sancti non habebant, qua inebriari optabat Psalmista, dicens: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quae cum postea Dominum credidissent, illo non invento in eis loco dixit: Revertar in domum meam unde exivi. Hoc est, possidebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, is, per circumcisionem vacantem, hoc est, coelesti auxilio desertam, et Christum hospitem non habentem, qui dicit: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; ornatam superstitiosis traditionibus, et hypocrisi Pharisaeorum. Revertitur ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
ornatam simulatis uirti¬
tib. Tunc uadit et assu¬
mit septem alios spiritꝰ¬
secum nequiores se. et in¬
gressi habitant ibi. So¬
let septenarius numerꝰ
in sacro eloquio pro uni¬
uersitate accipi. quia
omne seculi tempus.
per septem dies uoluit᷑.
P septem eigo alios neqͥ¬
ores spiritus. uniuer¬
sitas omnium uitioꝵ
¶designatur. Septem er¬
go nequiores spiritus
ingrediuntur. quia que¬
ciunq post ꝑceptam in
baptismo remissionem
peccatorum. uel herẽti¬
ca prauitas. uel seculi
cupiditas apparuerit.
omnium seruum facit
esse uicioꝵ. Uncle bene
tur. quia talis cum sep¬
tem capitalib uitiis ple¬
nus sit. ipsas tamen uir¬
tutes se habere simula¬
bit. Et fiunt nouissima
hominis illius. peiora
priorib. Quia melius
erat uiam ueritatis noz

Expanded text:
mulatis virtutibus. Tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi inhabitant ibi. Solet septenarius numerus in sacro eloquio pro universitate accipi, quia omne saeculi tempus per septem dies volvitur. Per septem igitur alios nequiores spiritus, universitas omnium vitiorum designatur. Septem ergo nequiores spiritus ingrediuntur, quia quemcunque post perceptam in baptismo remissionem peccatorum, haeretica pravitas cupiditas arripuerit, omnium servum facit esse vitiorum. Unde bene tur, quia talis cum septem capitalibus vitiis plenus sit, ipsas tamen virtutes habere simulat. Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quia melius er
Abbreviated transcription (Latin):
Et ueniens inuenit sco¬
pis mundatam et ornã¬
tam. uel secind ñ aliũ
euuangłistam scopis
mundatam et uacantẽ
et ornatam. Ueniens e¬
nim malignus spiritus
domum et mentem ta¬
lis hõminis inuenit sco¬
pis mundatam. hoc est
gracia baptismatis a pec

Expanded text:
Et veniens invenit scoEt veniens invenit scopis mundatam et ornatam, vel, secundum alium evangelistam, scopis mundatam, vacantem et ornatam. Veniens enim malignus spiritus domum, id est, mentem talis hominis, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a
Abbreviated transcription (Latin):
mindus namq sp̃s
exit ab homine. qͣn¬
do in baptismo ꝑ
confessionẽ fidei ca¬
tholice. et abrenũ¬
tiationem munda¬
norum actuum ab
heretico uel scisma¬
tico diabolus eg̃¬
ditur. Ambulat ꝑ
loca arida et ina¬
quosa. id ẽ circuit
corda sanctorum.
quȩ ab humore flu¬
xe cogitationis
purgata sunt: que¬
rens requiem. id ẽ
inuestigans si quoᷤ
in eis nequitie sue
gressus figere pos¬
sit. Secl non imue¬
niens: quia incastis
et u mundis mentib
locum habere non po¬
test. sed solum in pra¬
uorum cordib gratam
habet quietem. Hinc
et ad iob de diabolo
dominus sub specie le¬
uiatham dicit. Sub um¬
bra dormit in secreto cã¬
lami in locis humentib.
quia nimirum in tene¬
brosis et simulatricib
Tunc dicit. Reuertar in
domum meam.unde
exiui:Hoc est requi¬
ram hereticum. quem
in baptismo dimisi. Ual¬
de autem timendus ẽ
ste uersiculus. ne for¬
te culpã
quam nobis dimissã
credebamus. peius nos
ꝑ incuriam uacãtes a
bonis oꝑib opprimat.

Expanded text:
mundus namque spiritus exiit ab homine, quando in baptismo per confessionem fidei catholicae, et abrenuntiationem mundanorum actuum ab haeretico vel schismatico diabolus egreditur. Ambulat per loca arida et inaquosa, id est, circa corda sanctorum, quae ab humore fluxae cogitationis purgata sunt. Quaerens requiem, id est, investigans si quos in eis nequitiae suae gressus figere possit. Sed non inveniens, quia in castis et mundis mentibus locum habere non potest, sed solum in pravorum cordibus gratam habet quietem; hinc et ad Job de diabolo Dominus sub specie Leviathan dicit: Sub umbra dormit in secreto calami, in locis humentibus , quia nimirum in tenebrosis et simulatricibusTunc dicit: Revertar ad domum meam, unde exivi. Hoc est, Requiram haereticum, quem in baptismo dimisi. Valde autem timendus est hic versiculus, ne forte culpa quam nobis dimissam credebamus pejus nos per incuriam vacantes a bonis operibus opprimat.
Abbreviated transcription (Latin):
cum et de eisdem san¬
ctis dicat apłs. Stella
autem ab stella differt
in claritãte. sic et resur¬
rectio mortuorum. Sed
quia nichil sole clariꝰ
uidere nouimus. non
solum dõmini. sed et
sanctorum in resurre¬
ctione gła solis aspẽc¬
tui comparatur. quia
clarius sole aliquid
unde exemplum da¬
retur hominib. mini¬
me potuit inueniri.
Hanc autem glorificam
dominici corporis ma¬
iestatem. hanc sancto¬
rum corporum clarita¬
tem. nullus in iudi¬
cio reproborum uicde¬
re putandus ẽ. Tan¬
tum uidebunt inquẽ
transfixerunt. et plan¬
gent se suꝑ eo omnes
trib terre. At cum ꝑ¬
acto iudicio sublatͥi
fuierint impii ne ui¬
deant gloriam dei. tẽ
iusti ad contemplandã
perpetuo głam regni
eius. et ip̃si pro modu¬
lo suoͭ incorruptionis
lucem transfigurati in¬
trabunt. Unde dicit
apłs. Qui reformabit
corpus humilitatis no¬
stre. configuratum cor¬
pori claritatis sue. Si
autem querit aliquis
quid uestim̃ta domini

Expanded text:
cum et de eisdem sanctis dicat Apostolus: Stella autem a stella differt in claritate , sic et resurrectio mortuorum; sed quia nihil sole clarius videre novimus, non solum Domini, sed et sanctorum in resurrectione gloria solis aspectui comparclarius sole aliquid unde exemplum daretur hominibus, minime potuit inveniri. Hanc autem glorificam Dominici corporis majestatem, hanc sanctorum corporum claritatem nullus in judicio reproborum videre putandus est. Tantum videbunt in quem transfixerunt, et plangent se super eum omnes tribus terrae. At cum peracto judicio sublati fuerint impii, ne videant gloriam Dei, tunc justi ad contemplandam perpetuo gloriam regni ejus, et ipsi pro modulo suo incorruptionis luce transfigurati intrabunt: unde dicit Apostolus: Qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Si autem quaerit aliquis qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ciens. Sequitur ħ ecce
apparuit ill moyses.
quentes.Quales appa¬
ruerint. et quid cum¬
eo locuti sint. lucas
manifestius scribit di¬
cens. Erant autem mo¬
yses et helias uisi in
maiestate. et dicebant
excessum eiꝰ quem com¬
pleturus erat in ierłm.
Moyses ergo et helias qͥ
locuti sunt cum domi¬
no in monte. et passio¬
nem eius ac resurrectio¬
nem dicebant. oracula
legis et propharum ihe¬
in domino completa.
et nunc doctis quib¬
q patet. et electis omĩ¬
bus in fuguro manife¬
stius patebit. Qui be¬
ne uisi in maiestate
dicuntur. quia tũnc
aꝑtius uidebitur. qͣn¬
ta ueritatis dignitate
omnis diuinoꝵ eloqui¬
orum. non solum sen¬
sus. sed et sermo fuierit
pro latus. Quamuis in .iii.¬
moyse et helya omnes
qui cum dõmino reg¬
naturi sunt. recte pos iõ¬
sunt intelligi. In moy

Expanded text:
ciens. Sequitur: Et ecce ciens. Sequitur: Et ecce apparuit illis Moyses quentes. Quales apparuerint, et quid locuti sint cum eo, Lucas manifestius scribit, dicens: Erant autem Moyses et Elias visi in majestate, et dicebant excessum ejus, quem completurus erat in Hierusalem . Moyses ergo et Elias, qui locuti sunt cum Domino in monte, et passionem ejus, ac resurrectionem dicebant, oracula legis et prophein Domino completa, et nunc doctis quibusque patet, et electis omnibus in futuro manifestius patebit. Qui bene visi in majestate dicuntur, quia tunc apertius videbitur, quanta veritatis dignitate omnis divinorum eloquiorum non solum sensus, sed et sermo fuerit prolatus, quamvis in Moyse et Elia, omnes qui cum Domino regnaturi sunt, recte possint intelligi. In Moy
Abbreviated transcription (Latin):
signent. possumus rec¬
te intelligere sanctoꝵ
eius ecclam ꝑ hec esse
monstratam. de quib
isayas ait. Omnib his.
uelut ornamento uesti¬
eris. Et apłs. Quotqͦt
enim inquit in xpisto
baptirati estis. xpm̃ in¬
quũtempore resurrecti
onis ab omni labe ini¬
quitatis. et ab omni
immortalitatis obscuri¬
tate castigantur. Unde
pulchre de uestimen¬
tis domini dicit euan¬
gelista marchys. quia
facta sunt splendentia
candida nimis uelut
nix. qualia fullo suꝑ
terram non potest can¬
dida facere. Quia quod
omnib patet. nemo ẽ
qui sine corruptione
ac dolore uiuere possit
suꝑ terram. Quod om¬
nib recte sapientibus
patet. licet heretici coi¬
tradicant. quia nemo
est qui sine actactu
aliciius peccati uiue¬
re possit suꝑ terram.S
quod fullo id est doc¬
tor animarum siue mũ¬
dator aliquis sui corpo¬
ris eximius suꝑ terrã
non potest. dominus
quinamento carnis et
spiritus. in suꝑ eterna
carnis ac spiritus be¬
atitudine ac luce refi

Expanded text:
signent, possumus recte intelligere sanctorum ejus Ecclesiam per haec esse monstratam, de quibus Isaias ait: Omnibus his velut ornamento vestieris : et Apostolus: Quotquot enim, inquit, in Christo baptizati estis, Christum intempore  ab omni labe iniquitatis simul et ab omni mortalitatis obscuritate castificantur. Unde pulchre de vestimentis Domini dicit evangelista Marcus: Quia facta sunt splendida candidaque nimis velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere ; quia quod omnibus patet, nemo est qui sine corruptione ac dolore vivere possit super terram. Quod omnibus sapientibus patet, licet haeretici contradicant. Nemo est qui sine attactu alicujus peccati vivere possit super terram. Sed quod fullo, id est, doctor animarum sive mundator aliquis sui corporis eximius super terram non potest, Dominus quinamentis carnis et spiritus, insuper et aeterna carnis ac spiritus beati
Abbreviated transcription (Latin):
Arrauerunt ut
La bsconderen la¬
queos dixerunt qui
uidebt cos. La tere
putabant cum. quẽ
occidebant latere de¬
um. Ecce puta ho¬
mo erat christus:
sicut ceteri homines
nesciebant quid de
illo ageretur. Nun¬
quio et deus nescit:
Ocor humanum
quis uidet me cum
ille uideat qui te fe¬
cit: Dixerunt quis
uidebit eos. Uidebat
deus uidebat et chri¬
stus. quia et chrẽst
deus. S ed quare
uid batur uis non
udere: Audi et se¬
li lunt inquitates. dete¬
cerunt scrutantes lcrũ¬
tationes. idest acerba
et acuta consilia. Nõ
tradatur pr nos: sid
per discipulum: Non
occidatur a nobis.
tum nos faciamus:
et niehil fecisse uidra¬
mur.

Expanded text:
arraverunt ut absconderent muscipulas; dixerunt: Quis videbit eas? Latere putabant eum quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O cor humanum, Quis videt me, cum ille videat qui te fecit? Dixerunt: Quis videbit eas? Videbat Deus, videbat et Christus; quia et Christus Deus. Sed quare videbatur eis non videre? Audi seti sunt iniquitatem; defecerunt scrutantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, tum nos faciamus, et nihil fecisse videamur.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃mnũ omĩa ꝓpħarum uno unius
ominis ore dicerent᷑. et ido indu¬
bitanter accipi debere quecunq
um et omĩa singłorum. Cum gͥ et
que dicta sunt ꝑ ysaiam tam sint
malachiȩ qm ysaię: et que dicta
sunt ꝑ malãchiam tam sint ysaiȩ qmͣ
malachiȩ: qͥd opꝰ erat ut emendaret
a se scͥptum relegisset ac non pottꝰ
sequens auctoritatem sp̃c sc̃i aquo
mentem suam regi plus nob̃ ille
iitiq sentiebat. ita hoc scͥptũ relin¬
queret sicut eum adionens con¬
sticuerat ei dñs adinformandos
nos tantam u̾borum suorum int̾
ꝓpħas ẽẽ concordiam: ut non ab¬
surde ummo congruentissune ẽtiã
ysaie deputarẽmus qđ ꝑ malachi¬
am dictum reperimus:

Expanded text:
omnium omnia prophetarum uno unius omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi debere quaecunquum, et omnia singulorum. Cum ergo et quae dicta sunt per Isaiam tam sint Malachiae quam Isaiae, et quae dicta sunt per Malachiam tam sint Isaiae quam Malachiae, quid opus erat ut emendaret a se scriptum legisset? ac non potius sequens auctoritatem Spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret? Sic enim admonendo constituerat ei Dominus ad informandos nos tantam verborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, imo congruentissime, etiam Isaiae deputaremus quod per Malachiam dictum repperimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cordia: Nam qđ dixit malachiaᷤᷤ
mitcendum aiigłm ante faciem
dm̃i qui p̾pararet uiam eius: hoc
ẽ utiq qđ dixit ysaias uocem cla¬
mantis audiendam indesẽrto
quȩ diceret parate uiam dñi rec¬
is fa̾cite sẽmitas eius. Ouia sic̃
phes recte angłs potuit uocari
eo qd̃ fãciem dñi euangłirando
uenit: ita recte appellari et uox
otuit. quia u̾bum dĩ sonando
sim ab ysaia scͥbit. Qđ et si ñ eis¬
em u̾bis: eodem tam̃ sensu ab
so scͥptum inuenit. Potuit aut̃
eri ut animo marci euangłm
inscribentis ꝓ malãchia ysaias
ccurrerit: ut fieri solet. Qđ tam̃
ne ulla dubitatione emendaret.
iltem ab aliis admonitus qui
so adhuc incarne uiuente hoc
gere potuerunt: nisi cogitaret
ecordatiõmi sue quȩ sc̃o sp̃u rege¬
atur ñ frustra occurrisse aliud
oe scribi constituit. Cur autẽ ita
nstituerit dñs pͥma illa causau¬
issima debet facillime cogitari.
iliq inter se consensione constarez
it hoc multo amplius sit qͣm si

Expanded text:
Malachias, mittendum angelum ante faciem Domini qui praepararet viam ejus, hoc est utique quod dixit Isaias, vocem clamantis audiendam in deserto, qui diceret: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Quia sicut Joannes recte angelus potuit vocari, pro eo quod faciem Domini evangelizando praevenit, ita recte appellari et vox potuit, quia Verbum Dei sonando tum ab Isaia scribit: quod etsi non eisdem verbis, eodem tamen sensu ab ipso scriptum invenit. Potuit autem fieri ut animo Marci Evangelium conscribentis pro Malachia Isaias occurreret, ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae quae sancto Spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud ta Dominus hoc scribi constituit. Cur autem ita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, ili inter se consentione constare, ut hoc multo amplius sit, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
euanglium terminauit inascen¬
siõne dñica: cum redeuntes dis¬
cipuli ierosolimã aduentũ scĩ
sp̃c diuinis in laudibꝰ expectañ.
Iohannes ab et̾nitãte u̾bi dĩ per
qđ omnnia facta sunt pͥncipium
sumens: et ipse ad tempꝰ usq dñi¬
cȩ resurrectiõnis euangeliz an¬
do ꝑtingit. Scriptiirus igitur
euangłium marcus. congrue pͥ¬
mo omniũ ponit testimonia
ꝓpħarum quibꝰ hoc futuͣrũ iã
olim p̾cinẽbant: ut eo cunctis
uera ac sine scrupulo dubietã¬
tis suscipienda quȩ scriberet in¬
implẽtis antea p̾scĩta ac p̾dicta
ẽẽ ionstraret. Simulq uno eõ¬
demq euangłii sui pͥncipio et
iudẽos qui legem ac ꝓpħas su¬
scẽꝑant ad suscipienda ẽtiam
euangelii sacramenta quȩ ip̃¬
sorum ꝓphẽtiȩ p̾dixerunt in¬
stĩtuit: et gentiles qui ꝑ euan
ad auctoritãtem quoq legis et
ꝓpħarum suscipiendam uene¬
randamq ꝓuocat: ne si qui ui¬
xta hereticos aut uetus solum¬

Expanded text:
Evangelium terminavit in ascenEvangelium terminavit in ascensione dominica, cum redeuntes discipuli Jerosolymam adventum sancti Spiritus divinis in laudibus exspectabant. Joannes, ab aeternitate verbi Dei, per quod omnia facta sunt, principium sumens, et ipse ad tempus usque dominicae resurrectionis evangelizando pertingit. Scripturus ergo Evangelium Marcus, congrue primo omnium ponit testimonia prophetarum quibus hoc futurum jam olim praecinebant. Ut eo cunctis vera ac sine scrupulo dubietatis suscipienda quae scriberet inimpletis antea praescita ac praedicta esse monstraret, simulque uno eodemque Evangelii sui principio et Judaeos qui legem ac prophetas susceperant, ad suscipienda etiam Evangelii sacramenta quae ipsorum prophetae praedixerant instituit, et gentiles, qui per omad auctoritatem quoque legis et prophetarum suscipiendam venerandamque provocat, ne si qui juxta haereticos aut Vetus solum
Abbreviated transcription (Latin):
enim regnum celorum: Homi¬
nis itaq ẽ humãnitus nasci: dĩ
uͦ regni celestis introitum peni¬
tentibꝰ p̃dicãre. Et ido matheu
recte filium dauid niicupat
quẽ in carne uenientem asseuẽ¬
rat: recte marcus filiũ dĩquẽ
in prima uoluminis sui fronte
auctõrem euangelii et sponsorẽ
regni designat eterni.
otandum ẽ qđ euangłiste
sc̃i qui dispensationẽ nob̾
dñice incarnatiõnis scͥptã reli¬
quere. uno quidem sp̃u accen¬
si ad officium scribendi accessẽ¬
runt: s diuerso narrationeᷤ sue
pͥmordio singuli diu̾sum statu¬
ẽre t̾minum. Mãtheus nanq
a natiuitãte dm̃ica exordiũ su¬
mens: ad tempꝰ usq dñice resur¬
rectionis seriem sue narratiõnis
ꝑdiixit. Marcus abinitio euan¬
głicȩ p̾dicatiõnis incipiens: ꝑuẽ¬
nit ad tempꝰ usq ascensionis dm̃
& p̾dicatiõnis discipulorum etꝰ
cunctis genͣtibꝰ ꝑ orbem. Lucas
a natiuitãte p̾cursoris inchoars

Expanded text:
enim regnum coelorum ? Homienim regnum coelorum ? Hominis itaque est humanitus nasci, Dei vero, regni coelestis introitum poenitentibus praedicare. Et ideo Matthaeus recte Filium David nuncupat, quem in carne venientem asseverat. Recte Marcus Filium Dei, quem in prima voluminis sui fronte auctorem Evangelii et sponsorem regni designat aeterni. Ubi notandum quod Evangelistae sancti, qui dispensationem nobis dominicae incarnationis scriptam reliquere, uno quidem spiritu accensi ad officium scribendi accesserunt, sed diversum narrationis suae primordium singuli, diversum statuere terminum. Matthaeus namque, a nativitate dominica exordium sumens, ad tempus usque dominicae resurrectionis seriem suae narrationis perduxit. Marcus, ab initio evangelicae praedicationis incipiens, pervenit ad tempus usque ascensionis Domini, et praedicationis discipulorum ejus cunctis gentibus per orbem. Lucas, a nativitate praecursoris inchoans
Abbreviated transcription (Latin):
onfereñdum est hoc
euangelii ma ¶rci pͥn¬
cipium. princi Epio mã.¬
thẽi quo ait: liber genera.¬
tiõnis iħu xp̃i filii dauid fr¬
et hõminis filius est incelligendꝰ.
Et apte primus euangłista fili¬
um hominis eum. secundus fiˢ¬
lium dei nominat. ut amino¬
ribꝰ paulãtim ad maiora sensꝰ
ñr exurgeret: ac ꝑ fidem & sa¬
cramenta humanitatis assũp¬
te ad agnitionem diuine et̾m¬
tãtis ascenderet. Apte qui hu¬
manam erat generatiõnẽ des¬
criptũrus. a filio hõminis cepit
dauid uidelicet siue abrahe
de quorum styrpe substantiã
carnis assiimpsit: apte is qui
librum suum abinicio euan¬
głice predicationis inchoabat.
filium magis di appellãre nõ
nĩmirum et humane erat na¬
tũre de ꝓgẽnie patriarcharum
siue regum ueritatem carnis
suscipere: et diuine fuit poten¬
tie euangłium mundo predi¬
care. Euangłium quippe: bonũ
nuntium dicitur. Quod autẽ
meluis ẽ nuntium quam peni¬
teñtiam agite: apꝓpinquabit

Expanded text:
onferendum hoc vangelii Marci principium principio Matthaei, quo ait: Liber generationis Jesu Christi, filii David,et hominis Filius est intelligendus. Et apte primus evangelista Filium hominis eum, secundus Filium Dei nominat, ut a minoribus paulatim ad majora sensus noster exsurgeret, ac per fidem et sacramenta humanitatis assumptae, ad agnitionem divinae aeternitatis ascenderet. Apte qui humanam erat generationem descripturus a Filio hominis coepit, David videlicet sive Abrahae, de quorum stirpe substantiam carnis assumpsit. Apte is qui librum suum ab initio Evangelicae praedicationis inchoabat Filium magis Dei appellare volustum, quia nimirum et humanae erat naturae de progenie patriarcharum, sive regum, veritatem carnis suscipere, et divinae fuit potentiae Evangelium mundo praedicare. Evangelium quippe bonum nuntium dicitur. Quod autem melius est nuntium quam: Poenitentiam agite, appropinquabit
Abbreviated transcription (Latin):
minicũ p̾currens uox dicit᷑: quia
ꝑ eius ministerium patris u̾bum
ab hominibꝰ auditur. Qui ẽtiam
indeserto clamat: quia derelicte
ac destitiite uidẽe solatium redẽp¬
cionis auniintiat. Quid autẽ cla¬
maret: aꝑitur cum subdit᷑. Parã¬
te uiam dñi: rectas facite sẽmitaᷤᷤ
eius. Omnis qui fidem rectam
& bona oꝑa p̾dicat: quid aliud
quam uenienti dño ad corda au¬
dientium uiam parat. ut hec
uis gr̃e penetret. et lumen ueri¬
tatis ulustrei. ut rectas dõ sẽmi¬
tas faciat dum mundas in aĩo
cogitationes ꝑ sermõnem bone
p̾dicationis format: Sane uo¬
tanidum qđ ex testimoniis ꝓpħi¬
cis que posuit marcus unum
soliimmꝰ in ysaia: aliud uero in¬
uenitur in malachia. Nec tamen
falli aut fallere putandꝰ ẽ euan¬
głista qui hoc scͥptum dicit in
ysaia qđ ysaias non scͥpserit: s
potius intelligendum quia et si
non hec uerba que de malachia
posuit inuenuintur in ysaia:
sensus tam̃ eõrum inuenit᷑ in ysa¬

Expanded text:
cum praecurrens vox dicitur, quia per ejus ministerium Patris Verbum ab hominibus auditur. Qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntiat. Quid autem clamaret, aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, et rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? Sane notandum quod ex testimoniis propheticis quae posuit Marcus, unum solummodo in Isaia, alterum vero invenitur in Malachia. Nec tamen falli aut fallere putandus est evangelista, qui hoc scriptum dicat in Isaia quod Isaias non scripserit, sed potius intelligendum quod etsi non haec verba quae de Malachia posuit inveniuntur in Isaia, sensus tamen eorum invenitur in Isa
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur iohannes non natiire
societate iuxta heresim origeni:
s officii dignitate. Angł̾s enim
grece: latine nuntius dicitur.
Quo nõmine recte appellari põ¬
tuit homo ille qui fuit missus
adõ ut testimõnium ꝑhiberet
de lumine: et uenientem incar¬
ne dñi mundo nuntiaret.
Nec miraiidum mistice ange¬
lum nominari. eum quo iiter
natos mulierum maior nemo
surrexit: cum constet om̃s qui
sacerdõtii gradu rite fungũn¬
tur. ob euangłizandi officium
angłos posse uocari. dicente ꝓ¬
pħa. Labia sacerdotis custõdi¬
ent scientiam: et legem requĩ¬
rent ex ore eus: quia angls dõ

Expanded text:
vocatur Joannes, non naturae societate juxta haeresim Origenis, sed officii dignitate. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Quo nomine recte appellari potuit homo ille qui fuit missus a Deo ut testimonium perhiberet de lumine , et venientem in carne Dominum mundo nuntiaret. Nec mirandum mystice Angelum nominari eum quo inter natos mulierum major nemo surrexit , cum constet omnes qui sacerdotii gradu rite funguntur ob evangelizandi officium angelos posse vocari, dicente propheta: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex o
Abbreviated transcription (Latin):
bum patris uocat᷑: iohanne at¬
testante qui ait. In pͥncipio erat
u̾bum: et u̾bum erat apud dm̃:
et d̾s erat u̾bum. Et ex ipsa nr̃a
locutiõne cognõscimus: quia pͥ¬
us uox sonat: ut u̾bum postmo¬
dum possit audiri. Iohannes gͦ¬

Expanded text:
vocatur, Joanne attestante, qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et ex ipsa vestra locutione cognoscitis, quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Joannes