comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Si auo rei st põt
aut crdẽdi aut debẽdi. ⁊ n¬
nus ꝯpromifit isq uetitũ
sit pet̾e. aut ne abes peta¬
tur. uidẽdum ẽ. ansi alui
petat uł ab alio petatur pe¬
na ꝯmitratur Ide in duo¬
bo agetariis quor nõla
simus erũt ⁊ fortasse pote
comrũgere si socn sit alias
neꝙ ãte petitur nec egore¬
tonec meo noĩe petitur. li¬
cet ꝗ te petatur. ¶Dema
cõmissa pena solui ꝯꝑmnis¬
sum rectius puto dicineq
amplius posse smttinisi
id actum ait. ut in singła¬

Expanded text:
.Si duo rei sunt aut ‹c›redendi aut debendi et unus compromiserit isque uetitus sit petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poteconiungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› sing
Abbreviated transcription (Latin):
tñ int̃dum ratioẽm eius
hre debet. ⁊ exeusatioẽm e¬
puta sifm̃t infam̾atus a
litigatorib aut si innimi¬
citie capitales int̾ eũ ⁊ lici¬
gatores. ant altm exliti¬
gatorib int̾cessĩt aut sie¬
tas aut ualitudo que pster
cõtingit. id ei munus rennt
aut mumus aliqd rei .pi.¬
moditas ei post arbitrium
susceptum icidat se incã
ualitudims similibꝰueca
cognita differre cogituꝵ.¬
¶Aroit iuditii sui nõie qd
publicũ aut priu̾atũ hẽt
excusatus eẽ debet acom¬
ꝓmisso utiq sidies com¬
ꝓmissi ꝓferri no põt. qd̾ si
nõ cogat eũ cum põt ꝓfer¬
re. qd sine ulla distiẽtione
cere.an qͣuis cautũ nõ sit.
dedie ꝓferrẽda nõ alias
impetret. quia iuditium
bãt ne cogatur qua si ꝑsẽ¬
tiat denuo ĩ se comprilit

Expanded text:
en interdum rationem eius habere debet et excusationem reputa si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remittaut munus aliquod rei publmoditas ei post arbiterium susceptum incidat. sed in causa ualetudinis similibusue causa cognita differre cogitur.Arbiter iudicii sui nomine, quod publicum aut priuatum habet, excusatus esse debet a compromisso, utique si dies compromissi proferri non potest: quod sinon cogat eum, cum potest, proferre? quod sine ulla distinctione cere, an, quamuis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitt
Abbreviated transcription (Latin):
cem de hoc eũdum. uł inse
arbitnũ ie nefinis non
sit qd sihoc m̃o dixit ut ã¬
bitrio publimeuii fũduꝰ
trad̾etur. aut satisdatd det̾
gat. Id̾ pedius ꝓbat ne

Expanded text:
cem de hoc eundum uel ‹in› arbitrum ire, ne finis non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio detur, ae. idem Pedius probat: ne
Abbreviated transcription (Latin):
rit. qd eigo si no appareat
co qui sit enea urbẽ adeẽ ius¬
sit pegasus amittit ualere
iussum. qd̾ puto ita umͣ ẽẽ
siet eius auetõitatis iste ã¬
biter sit. ut in secessib sole¬
at agẽ ⁊ litigatores facile
eo loco uẽirẽ possint. si si ĩ
alique locũ in hoestum ad
uł in lupanarũ ut uiuiari
ait. sine dubio impu̾ne ⁊
cus in que alter exlicigato

Expanded text:
sserit. quid ergo, si non appareat, co, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit valere iussum. quod puto ita verum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci venire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum ad in lupanarium, ut Uiuianus ait, sine dubio impune ei cus, in quem alter ex litigato
Abbreviated transcription (Latin):
que arbitrium funiat s⁊
de prepatione cause uti
puta s̃ ssit itigatores
calendi ⁊ adeẽ mox iacu¬
b inbeat nã mutaie eus
diem posse cet̾m si ꝯdẽpua¬
uit uł absoluit aũ arbit
ẽẽ desiel̃t mutare sententi

Expanded text:
quae arbitrium finiat, sed de praeparatione causae: ut puta si iussit litigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare ‹se›ntenti
Abbreviated transcription (Latin):
is uł similib uetare deb
pretor snĩam dicẽ neq dai¬
re dicte executionẽ. ¶De
libali causa ꝯpromissot
facto recte nõ ꝯpellitur qͣ¬
te quesuo sitse slex fideio¬

Expanded text:
similibus, uetare debet praetor sententiam dicere nec dare dictae exsecutionem.De liberali causa compromisso facto recte non compelletur arte quaestio sit et si ex fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Set si postea illȩ
cum in ꝯpromisso cautũ¬
eẽt ut in eade̾ die de om̃¬
tentieꝙ cips posse impu¬
uidetur. qr offitio suo ĩ sẽ¬
tentia. sũctũs nõ ẽ.Nec
aũt clausula diem comp¬
missi ꝑ ferre nlłam auam
dat arbitro facłtatem q̃
diem progãdi ⁊ ido ꝯditi¬
onẽ primñ ꝯpromissine¬
ꝙ minuere neq imnuta¬
re põt ⁊ ido cetera quoq
discutẽ ⁊ ꝓ om̃ib umam
snũam ferre decebit. ¶Si
ꝑfidenissorẽ fuit entu
in primo ꝯpromisso ⁊ se¬

Expanded text:
Sed si postea ille cum in esset, ut eadem die de omntentiaeque eius posse impuuidetur: quia officio in sententia functus non est.Haec autem clausula 'diem compromissi proferre' nullam aliam dat arbitro facultatem quam diem prorogandi: et ideo condicionem primi compromissi neque minuere neque immutare potest: et ideo cetera quoque discutere et pro omnibus unam sententiam ferre debebit.Si per fideiussorem fuerit cautum in primo compromisso
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam dicẽ cogatur. ¶ Roͣ¬
cepisse aũt arbitriũ uide¬
qui nidicis ꝑtes suscepit
cetur. qͥd si inꝗt actenus
int̾uenit. ut exꝑuetur ã
conscilio suoł auctoritate
discuti litt̾e patẽntur. nõ
uidetur arbit arbitrrũ re¬
dex nõ cogͣctur:. nsi dies
cõpmiss̃ ẽxitura sit. neꝙ
ret: sibi de cã m̃idum liq̃¬
re spatiũ ei ad ꝓnutiãdũ¬
ꝓmissum sine die ꝯfectũ
est necc̃e est arbittũ om̃i¬
m̃o diem statuere ꝑtibus
scilicet ꝯsentiẽtib ⁊ ita ca¬
usam disceptan qd̃ si hoc
pretmifit. om̃i tp̃r cogen¬
dus ẽ snĩam dicere

Expanded text:
iam dicere cogatur.Recepisse autem arbitrium uidequi iudicis partes suscepit cetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium redex non cogetur, nisi dies compromissi exitura sit nec puret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntianduomissum sine die confectum est, necesse est arbitro omnimodo dies statuere, partibus scilicet consentientibus, et ita causam disceptari: quod si hoc praetermiserit, omni tempore cogendus est sententiam dicere
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudo arbitri sit mani
famauerunt litigatores ñ
om̃imodo pretore deh̾e eũ
excusare. s⁊ cansa cogn̾ita.¬
¶d̾ ait ⁊ si sprera anetoĩtate

Expanded text:
turpitudo arbitri manifestainfamauerunt litigatores, non omnimodo praetorem debere eum excusare, sed causa cognita.Idem et si spreta auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
dem et fidembe noiuerĩt
si puto si noluerĩt fidera¬
bere tũc alios nõ absimi
ligãtium ut pena ꝯmitta¬
tur: ideꝙ ⁊ si deceffint.

Expanded text:
dem fideiubere noluerint? sed puto, si noluerint fideiubere, tunc alios non absimilligantium, ut poena committatur. idemque et si decesserint.
Abbreviated transcription (Latin):
rib hoeste uẽne nõ pofsit.
qui in uoeste uenerat at.
s: quasi oꝑa no pͣrebͣit᷑a ⁊
recte putꝗt nõ committi
aburdum eni eẽ lussum
inalsius ꝑsona ratũ ẽẽ in
tum tp̃ris nisi decur qd ã

Expanded text:
ribus honeste uenire non possit, qui inhoneste uenerat, an an quasi opera non praebita. et recte putat non committi: absurdum enim esse iussum in alterius persona ratum esse, in autem temporis, nisi detur q
Abbreviated transcription (Latin):
ad eẽ iussit ⁊ añ eum diem
deccssit. alt exlitigatoĩho
no affint ꝓculdubio pera
minime ꝯmissa ẽ. nam ⁊
cassium audisse se aucc̃tẽ
oristo ait. ieo arditrio e
ipe nõ ueĩssi. nõ esse ꝯmissa¬
penã quẽ ad modum ẜuiu̾
ait si ꝑstipulatorẽ stat qro

Expanded text:
adesse iussit et ante eum diem decessit: alter ex litigatoribus non adfuit. procul dubio poena minime commissa est: nam et Cassium audisse se dicentem Aristo ait in eo arbitro, qui ipse non uenisset, non esse commissam: quemadmodum Seruius ai
Abbreviated transcription (Latin):
siud ido quia ex alt̾a dumr¬
taxat parte stipłatio inter¬
uenit ẽ ratio q̃quam sipe¬
titor fuit qui stiplãtus est
possit dici plenum eẽ cõ¬
nitur tutus ẽ ueluti pacti
exceptoe his qui ꝯueit si
arbitrio nõ pareatur. h̃t
stipłationem. s idũmn eẽ¬

Expanded text:
ro ideo, quia ex altera dumtaxat parte stipulatio intervenit, est ratio. quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici plenum esse comnitur tutus est veluti pacti exceptione, is qui convenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. sed id ve
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex ꝯuẽtione. s cum ur¬
su arbitri eam. ꝓferri neccesse
est. ne pena ꝯmittitur. ¶Si
arbiter sese celare tẽptam̃t
getursar siea ꝯditiõe. ut õs
dicĩt uł qd̾ d̾ maioris ꝑ¬
tis snĩa placrũt nõ debet si

Expanded text:
cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur.Si arbiter sese celare temptauer‹getur: at si ea condicione, ut omnes dicant, uel quod de maioris partis
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc eĩt apretore cogẽ¬
dus. in uidedum eĩt.an
mutare snĩam possit. ⁊ a¬
lias ꝗdem est agitatum
si arbit᷑ iussĩt damm. mox ⁊¬
uetuit ntrũ eo qd iussit ã
eo qd uetuit stari debeat.
et sab̾. ꝗdem putauit. p̃¬
se. cassius sñam magistri

Expanded text:
adhuc erit a praetore cogendus.Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse.Cassius sententiam magistri
Abbreviated transcription (Latin):
miq̾ua sit ⁊ sibi impltet᷑
qui cõpmisit. na⁊ di
pii. rescripto addicitur. ut
minus ꝓbabilẽ sniit
equo animo ferre debet.¬
Giplures arbitri fueris

Expanded text:
t qui compromisit. nam et diui Pii rescripto adicitur: 'uel minus probabilem sententiam aequo animo ferre debet'.Si plures arbitri fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ma orũsia possit muta
restũam de qua cõ dixerat.
et mutum infest de om̃i¬
b simul ut dicat snĩam
cõpmissir ẽ an nõ nã si
deomib posit mutare ñ¬

Expanded text:
controuersia possit mutare sen‹ten›tiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam compromissum est, an non: nam si de omnibus, poterit mutare no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs sit cogẽdus ⁊ pͥuto tale
ut seu fieri. põp. serib̾. ⁊ yos
putamus cõꝓmissum ua¬
lere st̃ is eĩt cogẽdus snĩa
dicẽ in que lirigatores ꝯse̾¬
sic cõpmissum ut si dissen¬
adicẽ assumãt. puto tale
cõꝓmnissum nõ ualere qm̃
in assum̃do. possũt dissẽti¬
re. E ñ ita sit ut eis tertus

Expanded text:
s sit cogendus? et puto tale ut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consensic compromissum, ut si dissenadsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius
Abbreviated transcription (Latin):
hac eñi oditoe ꝯmittitur
stipłatio neqs dolisui pre.¬
mium ferat. ¶Et siqui¬
dem ꝯpromisso adnciatur
ut siqd dolo in eã rera fcm
sit. exstipłãtu ꝯueit ꝗ dolo
fecit põt/⁊ ido siarbitruꝗs
corrũpit uł pecciam ułam¬
parti ul aliquẽ ex bis s¬
bus cauiam suã ꝯmixat
cum b̾ebit exstipłatu ae¬

Expanded text:
hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur 'ut si quid dolo in ea re factum sit', ex stipulatu conueniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ampartis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat,cum habebit ex stipulatu a
Abbreviated transcription (Latin):
per min ẽ intra kal datur
nõ ẽẽ. sin aũt obpatũ acce¬
pit penã pet̾e no põt dolu
exceptõe remouẽaus con
ubi aum taxaͣt dare iufsu
est Nd̾ ait si iusfit me ti
no dem. ¶ ip̃e recte ⁊¬
putat. auõ et arbitri pr̃e

Expanded text:
 datum non esse: sin autem oblatum accepit, poenam petere non potest doli exceptione remouendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est.Idem ait, si iusserit me tibnon dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri prae
Abbreviated transcription (Latin):
sino pareatur snĩe. ant co¬
gendus sit siñam dicere
p̾uto cogẽdum. tantũ dem
et si q̃nt̾itas certa adlcca¬
pud eum depoatur. ꝓind̾
et sialter iem alter peceiã
to fiet compromissũ. uti
tie arbitri nõ paruuit sidem
iul. scrib̾. nõ cogẽdum ar¬
bitrum snĩam dicẽ si altẽ
Id dicit ⁊ si sub ꝯdictõne
fuĩt pena compromissa.⁊
uelut si nauis exasia ne¬
netit tot milia dabis. nõ
eñ prius arbitium cogẽ¬
dum snĩam dicere qu̾ã c̃õ¬
ditio extit̾it. nesit in efficax

Expanded text:
si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter rem, alter pecuniam to fiet compromissum, ut ptiae arbitri non paruit.Item Iulianus scribit non cogendum arbitrum sententiam dicere, si alter idem dicit, et si sub condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si nauis ex Asia uenerit, tot milia': non enim prius arbitrum cogendum sententiam dicere, quam condicio exstiterit: ne sit inefficax
Abbreviated transcription (Latin):
minem pretor cogat arbi
necessitatem iurisditois pe¬
sita at tñ ubi semel ꝗs ĩse
receꝑit. arbitrium ad cur̃a
et iolicitudinem suã hanc
rem ꝑtinere pretor putat.
non tm qd̾ stud̾et lites fimͣ¬
rium qm nõ deberẽt decipi
oui cum quasi uaꝵ bonum
aisceptatorem int̾ se elege¬
runt. finge enĩ post cãm
ꝙ intima ⁊ secreta negot.¬
nõ põt negare. cossimimr
forte pretorem intponere
se debuisse. ut off iciũ qui¬
dem qd̾ in ĩe recepit. imple¬
ret. Olit pretor quiar

Expanded text:
minem praetor cogat arbittra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites fiiam ‹non› debere‹n›t decipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causaque intima et secreta negotne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret?Ait praetor: 'Qui ar
Abbreviated transcription (Latin):
i possit. nicł locatoĩ ꝯcuctorem
pr̃aturum. adeo ut nec qdem
locator. ꝯmocsam eidomũ ad bĩ¬
tandum dare. ¶Hrclem colo¬
ni quauis colonps nõ ẽ nichilo
minus dño possid̾e existimo.¬
Uestim̃ta tua si fullo ꝑlidit
habes un pẽtis. nec repet̾e uis. a¬
gis neħominus exlocato cum
fullone. Ei indicẽ exstimatuꝵ.
an possis adu̾sus furem mag̾̃
agẽie ⁊ abeo tuas res ꝯseq. ful¬
lonis uidelicet sũptib. S sihoc
Lege dicta domus faciẽdam
locata eãt. itaut ꝓbatio aut ĩ¬
ꝓbatio locatoris aut h̃nlis e¬
ius eẽt redep̃tor ex uolũtate
locatoris quedam in õp: ꝑmu¬
tauerãt.R2. opus ꝗdem ex lege
ec̃t. iedep̃torem ab solui debe.
Odandani tibiut excuteres
quati uillam edificare uelles.¬

Expanded text:
i posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi locator commodam domum ei ad habitandum dare.Heredem coloni, quamuis colonus non est, nihilo minus domino possidere existimo.Uestimenta tua f‹u›llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hLege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat. respondi opus quidem ex lege et, redemptorem absolvi debere. Mandavi tibi ut excuteres, quanti villam aedificare velles
Abbreviated transcription (Latin):
si rem uẽdendam moc asse uide¬
or. anex alucto quasi oꝑas odu¬
xissem. an mãdati. ODeliusi¬
taq uisum ẽ hãc actioẽm̃ ꝓpoĩ.
quotiens enĩ denoĩe ꝯtractus a¬
licuius ambigẽtur. ꝯuẽiret tñ
aliquã actioẽm dari. dandam
estimatoriam p̃scriptis ũrbis
actioẽm. est enĩ negotium ciui¬
legestum⁊ ꝗdem bõa fide. qua
qui fuscepit. aut igitur ip̃am rẽ
debebit incorruptã redlere. aut
estimatigẽm de qua ꝯuenit.

Expanded text:
si rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. melius itaque uisum est hanc actione‹m› proponi: quotiens enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et quidem bona fide. quarqui suscepit: aut igitur ipsam rem debebit incorruptam reddere aut aestimationem de qua conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
um inples ãnos do¬
mus locata eẽt. prare locatoꝵ
debet. ut nõ solum bĩtare ꝯduc¬
uelit. Nũo tp̃r possit. ⁊ taq sica
domus ex klis ianuarii fracra

Expanded text:
um in plures annos domus locata est, praestare locator debet, ut non solum habitare conducuelit suo tempore possit. itaque si ea domus ex kalendis Ianua
Abbreviated transcription (Latin):
tenerẽtur. R. cũmpotãte fui̾t
debitoris post cautioẽm in ter¬
positã peccĩam nõ accipe. eo t¬
tp̃r pignoris obligatioẽm cõ¬
tractam uidi. quo peccĩa nũa¬
ta ẽ. ⁊ ido inspiciẽdum quas
res in bomis debitor nũate pec

Expanded text:
t debitoris post cautionem interpositam pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem contractam uideri, quo pecunia numerata est, et ideo inspiciendum, quas res in bonis debitor numeratae pec
Abbreviated transcription (Latin):
si qd irͣt se tenet. Edium au¬
tem multa eẽ queilib affi¬
xa nõ sũt. ignorari nõ opor¬
tet. ut puta seras claues. ela¬
ustra. multa inde fossa eẽ. ñ
tñ fundi. aut uille hr̃i. ut ⁊¬

Expanded text:
si quod terra se tenet: aedium autem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bipot. ¶ Wandatum nisi
gratuitum. nlłm ẽ. namori¬
ginem ex offitio atq amici¬
fitio m̾cos. int̾uemente enim
pecciares ad locatoẽm ⁊ xiu¬
tua.siue tua ⁊ aliena. qd si

Expanded text:
t. Mandatum nisi gratuitum nullum est: nam originem ex officio atque amicificio merces: interveniente enim pecunia res ad locationem et condutua siue tua et aliena. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃imõ hoc ostẽdere. qd̾ plus
debito soluit. uliam soluta
peccĩam. ꝑ errorem repetita so¬
lutioẽ depẽdit. uł tutus excep¬
tioe̾ suam nesciens ꝓiecit pec¬
que eos ꝗ opponendas eẽ exce¬
ptioẽs affirmant. uł soluisse
indebitam ꝯtẽdunt. hec osten¬
de exigit. ¶ In om̃ibꝰ iussioĩ¬
concedẽda ẽ eicun honus ꝓba¬
tioĩs incũbit. adu̾sario suod̾
rei ueritate iusiuradum infer
ita suam siũam possit forma¬
re iure referende religioĩs ei ser¬
uando. ẜ hoc ubi desolutiõe ĩ¬
debiti q̃stio est.Sinaũt cau¬
tio indebiti expoi̾ta et̃ dicatũ.
et indiscrete loꝗtur tũc eriĩ
quem cauto expõita ẽ. ꝯplłide¬
bitum ẽẽ ostẽdere qd in cauti¬
onem deduxit. nisi ip̃e sp̃alit
qui cautioem exposuit. causa
explanauĩt ꝓꝗb eãdem con¬
scripẜit. tũc em̃ stare cum op
mis ꝓbatioĩb inscriptis ha¬
bitis ostendẽ ꝑatus sit sese h̾
titatis fidi cõmissum a fratre
sibi debitum. post mortẽ eiliꝰ

Expanded text:
stendere, quod uel plus debito persoluit uel iam solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit uel tutus exceptione suam nesciens proiecit pecqua‹e› eos, qui opponendas esse exceptiones adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit.In omnibusconcedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate iusiurandum ferreita suam sententiam possit formare, iure referendae religionis ei seruando.Sed haec, ubi de solutione indebiti quaestio est. sin autem cautio indebite exposita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, in quem cautio exposita est, compelli debitum esse ostendere, quod in cautionem deduxit, nisi ipse specialiter qui cautionem exposuit causas explanauit, pro quibus eandem conscripsit: tunc enim stare eum opmis probationibus in scriptis habitis ostendere paratus sit sese haentitatis fideicommissum a fratre sibi debitum post mortem eius
Abbreviated transcription (Latin):
se exlib̾rinitate ingenuum
dicat. referẽdum ẽ. ꝗs actoris
ꝑtib fungatur. ⁊ siqdem ĩ pꝰ¬
sessioẽm libertinitatis fuit. smm̃
dubio ip̃m oꝑtebit ingenui¬
tatis cãm agẽ. docẽq se inge¬
hoc ꝓhar debet ꝗ eum dicit
lib̾tum suum. ꝗd eñi int̃est
dat. ¶Siqs aũt fidutiaĩge¬
nuitatis sue ultro in se suscipi¬
at ꝓbatioẽs ad hoc ut suĩa fe¬
rat ꝓ ingenuitate facientem.
hoc ẽ ingenuũ eẽ ut ꝓnutiet᷑.
anobtẽpare ei debeat tractari
põt. ⁊ no abix eẽ opinor. moyẽ
ei geri ꝓbãdise ingenuum. ⁊ sẽ¬
tentiam ẜm se dandam. cũ nl¬
hab̾et bnlitatem gauinuasit.¬
dato defũcti fid̾i cõmissa soluit.¬
et cautioẽm accepit. quiͣ postea
cognito qd̾ filius frarris eoꝵ ñ
fuiss. q̃rebant. an cũeode Hrdi¬
tate fris possint pꝑ emissam
manum ab eis quasi filio. agẽ.
deiꝯmissi. statum eiꝰꝗ ꝓbaripo¬
test afrĩb de fũcti filium mor¬
tui nõ eẽ. minime ꝯfirmatu

Expanded text:
se ex libertinitate ingenuum dicat, referendum est, quis actoris partibus fungatur. et si quidem in possessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis causam agere docereque se ingeit libertum suum: quid enim interest, dat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut pronuntietur, an obtemperare ei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor morem ei geri probandi se ingenuum et sententiam secundum se dandam, cum nulhaberet, hereditatem Gaii inuasitdatu defuncti fideicommissa soluit, cautionem accepit: qui postea cognito, quod filius fratris eorum non fuisset, quaerebant, an cum eo de hereditate fratris possint, propter emissam manum ab eis quasi filio, agere.deicom missi statum eius, qui probari potest a fratribus defuncti filius mortu‹i› non esse, minime confirmatum
Abbreviated transcription (Latin):
exiguntur. ⁊ ido. iuł. scripsit. ⁊¬
licet in preiuditio possessor t¬
patronus eẽ ud̃tur. ũm par¬
tib actoris. nõ lib̾tum fungi
deberr. s eum qui se patronur
eẽ ꝯtẽdit. ¶ S̾ idolo dicit t¬
factum aliqd. licet in excepti¬
one. docẽ dolum admissum de¬
bet. Int̾rogatioĩs fc̃e ꝓbatio
nure introgatumdicit. Rndis¬
se se solum hnlem eẽ. uł si ta¬
c̃uisse dicatur introgatus eq̃
tantũdem erit dicẽ̾dum. impoi¬
ta ꝓbatioẽ nõ elꝗdem qui exce¬
pit. se nõ respõdisse. si actori.
S̾. In exceptiõĩb dicẽdy
est. reum ꝑtib actoris fũgi õ¬
ꝑtere. ip̃mq exceptioẽm uelut
intẽtionem. imple̾. ut puta si
pacti ꝯuẽti exceptioe utatur. do¬
cere debet pactum ꝯuẽtum fẽm
se sisti. ⁊ rei. pu. cã ab fuisse di¬

Expanded text:
us scripsit, licet in praeiudicio possessor patronus esse uidetur, uerum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit.Qui dolo dicit factum aliquid, licet in exceptione, docere dolum admissum debet.Interrogationis factae probatioiure interrogatum dixit respondisse se solum heredem esse. uel si tacuisse dicatur interrogatus, aeque tantundem erit dicendum impositam inprobationem non ei qui excepit se non respondisse, sed actori..In exceptionibus dicendum est reum partibus actoris fungi oportere ipsumque exceptionem uelut intentionem implere: ut puta si pacti conuenti exceptione utatur, docere debet pactum conuentum factum se sisti et rei publicae causa afuisse di
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse si uult audui com¬
pelledum cẽ ad ꝓbatioes pre¬
accepit. ⁊ enĩ absũdum ẽ eu
qui abmutio negauit peccia
suscepisse. postq̃ fuĩt ꝯuictus
eam accepisse ꝓbatioem nod̾¬
biti ab adu̾sano exige̾. Si
uero ab initõ ꝯfiteatur qdem
suscepisse peccunias. dicat a¬
utẽ nõ indebitas ei fuisse so¬
lutas. presũptionem uideli¬
cet ꝓ eo eẽ qui accepit. nemor
dubitat. q̃ eni soluit. nũqua
ita resupinus ẽ ut facile su¬
as pecc̃ias iactet.⁊ indebitas
effũdat. ⁊ maxie si ip̃e qui ĩ de¬
bitas dedisse se dicit hõ diligẽ
est. ⁊ studiosus pat̾ familias
cunus ꝑsonam incredibile est
maliquo facile errasse. ⁊ ideo
eum qui dicit indebitas sol¬
dolum accipiẽtis. uł aliqua
iustam ignoratie cãm ind̾bi¬
tum abeo solutũ sit. ⁊ nisil
ostendit. Nłłam eũ repetitoẽm
hr̃e. Gin aũt is qui ĩdebitu
quert᷑. uł pupillus ul minor
sit: mulier ul forte uir qui ꝑ
ul alias simplicitate gaudes.

Expanded text:
ompellendum esse ad probationes praeaccepit: per etenim a‹b›surdum est eum, qui ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus pater familias, cuius personam incredibile est in aliquo facile errasse. et ideo eum, qui dicit indebitas soldolum accipientis uel aliquam iustam ignorantiae causam indebitum ab eo sit, nullam eum repetitionem habere.Sin autem is qui indebitum queritur uel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir quidemuel alias simplicitate gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tolegata sut. ide scriꝑtum
est in codicillis post̾a scriptis.
iefertꝰ duplicare legatum uo¬
luerit. an iepet̾e. ⁊ oblitus seĩ
testam̃to legasse id fecerit. ab
petam. ille respõdeat. soluta
eẽ peccĩam. ip̃e hoc ꝓbare cogẽ¬
us ẽ. ⁊ hic igitur cũ petitor ⁊¬
duas scripturas ostendit. he¬
res post̾iorem in anem ee ipẽ hrs id
approbare iudici debet.

Expanded text:
tibi legata sunt: i‹d›em scribtum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum uoluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et hic igitur cum petitor duas scripturas ostendit, heres posteriorem inanem esse, ipse heres id adprobare iudici debet.
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ nte omĩa ꝓbãdum
est qd̾ int agẽtem ⁊ debitorẽ
conueĩt. ut pignori ypothece¬
uesit. s ⁊ si hoc ꝓbet actor. il¬
lud quoq imple̾ debet. remꝑ
tinere ad debitorem eo tpr qro
cõuenit de pignore. aũcuius
latum fiũt uoet p̾sũptione
debitor lib̾atus eẽ uidetur. in
eã tñquantitatẽ quã manife¬
stis ꝓbatioĩb creditor sibiad¬
huc debi ostendit. ircte debi

Expanded text:
te omnia probandum est, quod inter agentem et debitorem conuenit, ut pignori hypothecaeue sit: sed et si hoc probet actor, illud quoque implere debet rem pertinere ad debitorem eo tempore quo conuenit de pignore, aut cuiuslatum fuerit, licet praesumptione debitor liberatus esse uidetur, in eam tamen quantitatem, quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deberi ostenderit, recte debi
Abbreviated transcription (Latin):
beret nec ne eum ꝓ
quidicit nõ quinegat
um tacitum fidicom¬
Atussum ab co d̾atur qui tamĩ
primo quã in scõ testam̃to ꝓ
eadẽ ꝑte. uł posta ꝓmaiore he¬
res scribitur. ꝓbatõ mutate i
uolũtatis eidebet incombe qo
uenitur. cũ secirti susceptiratõ
eos ita hrces scribe quoꝵ fi

Expanded text:
beret nec ne, eum pqui dicit, non qui negatum tacitum fideicommissum ab eo datur, qui tam in primo quam in secundo testamento pro eadem parte uel postea pro maiore heres scribitur, probatio mutatae uoluntatis ei debet incumbere qui conuenitur, cum secreti suscepti ratio eos ita heredes scribere, quorum fi
Abbreviated transcription (Latin):
in quohnus m̃tio nõ fiat. q̃ri¬
tur anid actum sit. ut ip̃ius
debeat qd̃ excipitur. attamen
de ip̃o dũtaxat ac nõ de hrde e¬
ius quoq ꝯueĩsse petitor nõ a
excipit. ꝓbare debet. qr płmq¬

Expanded text:
in quo heredis mentio non fiat, quaeritur, an id actum sit, ut ipsius debeat quod excipitur, attamen de ipso dumtaxat ac non de herede eius quoque conuenisse petitor, non qui excipit probare debet, q
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. Putoris h̾rs cũ hrle pr¬
pilli trasactioe fc̃a. cũ ex ea. ma¬
iorem ꝑtem soluiss. ĩ residuã
quantitatem pignus obliga¬
uit. qͣitum ẽ. an inuẽtum cõn¬
tractum. iuire res obligata eẽt.

Expanded text:
um. Tutoris heres cum herede pupilli transactione facta, cum ex ea maiorem partem soluisset, in residuam quantitatem pignus obligauit: quaesitum est, an in ueterem contractum iure res obligata esset.
Abbreviated transcription (Latin):
te dñi induci pignus ita pos¬
se. ut in ꝑtem debiti sit obliga¬
tũm. ¶ Diquis fideiubeat.
curs illiuis adebitoe̾ ꝓ quo fid̾¬
iusfit pignoridata sit. uerissi¬
me intlłigitur hoc ip̃o qd̾ fidei̾.¬
sit. quodamo madare res suas
ẽẽ obligatas. Sane si postã sit
res euis ypothece date. nõ erũt¬
accipi. ut ꝑĩn teneãtur iuecta.
habitatioẽm obligatũ ẜiũ.
ctus qui ibi nascũtur. tacite ĩ¬
telligũtur pignori eẽ dño fun¬
dilocati. ecia si noĩatim id ño
conuenĩt. Uidẽdum ẽ. neñ
omĩa illata.uil inducta. s easo¬
la q̃ut ibisĩt. illata fui̾nt. pig̾¬
ri sint qd̾ magis est.
tib rei sibi pignorate ad modũ
legitimũ usuras retinẽ.¬

Expanded text:
te domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non eruntaccipi, ut perinde teneantur invecta habitationem obligatum. Pompoctus qui ibi nascuntur tacite intelleguntur pignori esse domino fundi locati, etiamsi nominatim id non convenerit. Videndum est, ne non omnia illata vel inducta, sed ea sola, quae, ut ibi sint, illata fuerint, pignori sint: quod magis est.tibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retine
Abbreviated transcription (Latin):
cus cato princeps portie ta¬
milie cuius ⁊ libri extãt. s
płimi filii cius exꝗb cet̾iori¬
untur ¶Post hos fuerunt
publius mu cius. ⁊ brutus
⁊ manilius qui fũdauerunt
ius enuile. ex his publus mu¬
lumina scripta manilii monu¬
menta. illi duo ꝯsulares fuer̃t.
brutus. p̃torius. publius aũt
mutitius ⁊̃ pontifex maximꝰ
abhis ꝓfecti sunt. ¶ Publi¬
us rutilius rusus. qui rome cor¬
sul ⁊ asie ꝓ ꝯsul fuit. paulus
uirginius. ⁊ ꝗntus tubo. ille sto¬
icus panse auditor. qui ⁊ ip̃e
ꝯsul ⁊̃ sextus põpeius gnei põ¬
pei patricius. ¶ Fuit eodẽ tp̃r
⁊ celius antipater ꝗ instorias
cuiꝰ scripsit. s plus eloquẽtie
quam scĩe uiuns opam dedit.
eciã lutius erassus frat publi¬
imutii. qui mutianus dictũ
est. hũc cicero ait iuris ꝯsul¬
toꝵ difrtissimũ. Post hos i¬
quĩtus mutius publiifilusi
pontifex maximus ius cun¬
le primus ostituit. gnati mli

Expanded text:
cus Cato princeps Porciae facus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur. Post hos fuerunt Publius Mucius et Brutus et Manilius, qui fundaverunt ius civile. ex his Publius Mulumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus. Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit, Paulus Verginius et Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui et ipse consul. etiam Sextus Pompeius Gnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae quam scientiae iuris operam dedit: etiam Lucius Crassus frater Publii Mucii, qui Munianus dictus est: hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum. Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius civile primus constituit generatim i
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad cartagnieses missus
legatus ẽ. eumeẽnt ductes¬
sere põite. una pacis alt̾abel¬
li.arbitrio sibidato utr̃a ue¬
llet ieferre roam utr̃aqr su¬
stulit ⁊ ait. cartaginẽses pe¬
tere debe utram m̾alet acci¬
pere: post hos fuit tib̾ius
cornucanius ut dixi. ꝗ pri¬
mus ꝓfit̾icepit. cui̾s tñ sc̃p¬
tum nullũ extat. s̃ respon¬
sa quã plura ⁊ memorabi¬
lia eius fuert̃. dem̃ sextus
cecilius ⁊ frat̃ eĩ pͥublĩ helĩ.
⁊ plubiꝰ atiliꝰ maxim̃a scĩa ĩ
ꝓfitendo habuerũt. Et duo
⁊̃ alii ꝯsules fuerunt. atiliũ
aut primus appło sapiẽs
applłatus ẽ. sextumelium.
⁊̃ herenius laudauit. ⁊ exta
illius lib̃ qui inscribitur tri¬
ꝑtita. qui lib̾ueluti cunabe¬
la uiris ꝯtinet. triptita aũt
posita mgitur intpretatõ.
Nuide subtexitur legis ae¬
tio euisdẽ eẽ tres aliilibrre¬
ferũtur. quos tñ ꝗdamne¬
gant eusdẽ eẽ. hos sectatis
adaliqdẽ. cato. Dinde mar¬

Expanded text:
qui ad Carthaginienses missus qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accpere.Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen scriptum nullum exstat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. deinde Sextus ‹A›elius et frater eius Publius Aelius et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habiam consules fuerint, Atilius autem primus a populo Sapiens appellatus est.Sextum Aelium etiam Ennius laudauit et exstat illius liber qui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet: tripertita autem posita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Mar
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui scĩam natisunt.i
antibium corncanium pr¬
blice ꝓfeiᷤsumn nemnnie tra¬
ditur. Teti aũt adhuc. uel
inlatẽti ius cuule retinẽ co¬
gitabãt. solumq ꝯsultatõ¬
ribꝰ uacare porius q̃ disce̾ uo¬
lentibo se prãbant. ¶ Fuit
aut ĩpͥmis ꝑit publiꝰ parius
qui leges regias munũ ꝯtu¬
lit. qͥbhoc appius claudius
appiusel audius unus eius
demgnis maxiña scĩam ha¬
buit. hic cẽtima̾tius appel¬
latus ẽ.⁊ appiamuiam stra¬
uit. ⁊ aquã claudiã indux̃.
⁊ depimo in urbẽ nõ recipien¬
do sentẽtiam tulit. hũc ⁊̃ ac
tioẽs scripsisse traditũ ẽ. pri¬
mumde isurpatõib quili¬
ber nõ exstat. Ide appĩclau¬
sisse .r. litt̾am in̾ueit. ut ꝓua
lesus ualerii eẽnt ⁊ ꝓfusiis
furi. Efuit post eos maxi¬
me scĩe sẽpnius quẽ ppłs ro¬
hoc nõie cognomiatus ẽ. Ga¬
ius scipio. n̾ascica. ꝗ opcimꝰ
am publice domus in sacra
uiadata ẽ. quo facilius ꝯẜy¬
li posit. Dinde qntus mu̾tiꝰ

Expanded text:
bus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.Fuit primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam uiam strait et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: idem Appius Clausisse, R litteram invenit, ut pro Valesiis Valerii essent et pro Fusiis Furii. Fuit post eos maximae scientiae Sempronius, quem populus Rohoc nomine cognominatus est.Gaius Scipio Nasica, qui optimus am publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius,
Abbreviated transcription (Latin):
placiuss leges quoq fieri.
gr̃atus se abdicarẽt: qͥuia .x.¬
um ꝯstituti announo cum
magr̾atum p̃rogarẽt sibis
cum iniunose. tractarẽt n
uellẽt deinceps sufficẽ ma¬
appetuo rem publicã occu¬
patã retinerẽt. nimia atq
asꝑa dommnatoẽ eorem pu¬

Expanded text:
placuisset leges quoque ferri, gistratu se abdicarent, quo decemviri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque vellent deinceps sufficere maperpetuo rem publicam occupatam retineret: nimia atque aspera dominatione eo rem p
Abbreviated transcription (Latin):
eruitate auetoritatis ħuit .i
eons donec cum cesar ciuita¬
te expelłet. expulsus ab eo ĩ
sardẽniã. Neuocatus auesa
si ano diem suum obut. ner¬
ue suecessit. ꝓculus. fuit eo i
dine qui postea ad p̾tura us¬
ius ꝑueit. s̃ proculi auctori¬
tãs maior fuit. Ham ⁊̃ pluiͣ¬
mum potuit. applłatiq sũt
ꝑtim cassiani. ꝑtim ꝓculiaĩ.
siam prefectus urbis fuit. ce¬
lio sabimo priscus iaboliũ.
pegaso. celsus. patricelso.ɨ
celsus. filius. ⁊ priscus.⁊ ne
ratius. qui utriq ꝯsules fue¬
runt. celsus ꝗdem ⁊ itm ⁊ ia¬
boleno. prisco. abũmus ua¬
lens.⁊ tuscianus. idẽ saluiꝰ

Expanded text:
uitate auctoritatis habuit eo usque, donec eum Caesar ciuitate pelleret. Expulsus ab eo in Sardiniam, reuocatus a Uessiano diem suum obit. Nercessit Proculus. fuit eodemdine, qui postea ad praetpervenit. sed Proculi auctoras maior fuit, nam etiam plurimum potuit: appellatique sunt partim Cassiani, partim Proculiani, siani praefectus urbi fuit: Caelio Sabino Priscus Iavolenus: Pegaso Celsus: patri Celso Celsus filius et Priscus Neratius, qui utrique consules fuerunt, Celsus quidem et oleno Prisco Aburn‹i›us Ualens et Tuscianus, item Saluius
Abbreviated transcription (Latin):
cum accusauit. ⁊ cieero defẽdit.
et extat eius oratõ satis pul¬
cenma que inscribitur ꝓ quĩ¬
ꝯdem habitus ẽ. iuris pub¬
lici ⁊ pruati ⁊ cũ płes ntrius¬
qr oꝑis libros reliꝗd. ẜmone
eciam antiquo usus affec¬
tauit scrib̾e.⁊ idõ parum li¬
bri eius grati bẽntur. Lost
hũc maxime auctoĩtatĩtu¬
erunt atheius capito quiof¬
filium secutus ẽ. antistiula¬
beos quiom̃s hos audiuit. in
cum offereturei abaugusto
ꝯsulatus quo suffectus fie¬
ret ⁊ honorem suscipet. seci
płimum studus oꝑã dedit.⁊¬
⁊ totum annutadiuisuera.
ut rõe sex mͣsib eũ studiosi̾¬

Expanded text:
eum accusavit et Cicero defendit: eum accusavit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quidem habitus est iuris publici et priuati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone etiam antiquo usus affectauit scribere et ideo parum libri eius grati habentur.Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, inscum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fieret, honorem suscipere, sed plurimum studiis operam dedit: et totum annum ita diviserat, ut Romae sex mensibus cum studiosi
Abbreviated transcription (Latin):
iii.c.xl. libros. ex his audito¬
rib. płi̾mum auetoi̾tatis ha¬
buit. al penusuarus.⁊ aulus.
ofilius exꝗb uarus ⁊ ꝯsulfu¬
it. otitilius. ineq̃striordinex
milians sumus ⁊ libros de
iure ciuili plimos ⁊ qui oẽm
ꝑtem opis fũdarent reliꝗd.
kaide legib uic̾esime primꝰ
ꝯscripsit deiuns editõe. Idem
edictum p̃toris primus dili¬
genter composuit. Namante
esi fuius duos libros adbru¬
tum ꝑquã adbreuissimos i¬
adedictum subscriptoᷤ reliqd
it ilius . caselius. ꝗntus mu¬
bonorem testam̃to publicu
mutium nepotem eius rehod
b̾rdem. fuit aũt questorius nͤ
ultrapficẽ uoluit cũ illi ⁊̃ au
gustus ꝯsulatum offerret in.
Rehis trebatius peritiora
fuisse dicitur. o filius utroq
tantur. ¶Post hos quorqut
tubo fuit qui offilio dedit o¬
ꝑam. fuit aũt patritius ⁊ tñ¬
sit. acãis agẽdis adius ei¬
africe oram tenẽt infirmum
tub̃onem aplicare nõ ꝑmisit
nec aquã aurire. quonõie ⁊

Expanded text:
inta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Varus et Aulus Ofilius, ex quibus Varus et consul fuit, Ofilius in equestri ordine miliarissimus et libros de iure ciuili plurimos et qui omnem partem operis fundarent reliquit. nam de legibus vicensimae primus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Servius duos libros ad Brutum perquam brevissimos ad edictum subscriptos reliquiit: Aulus Cascellius, Quintus Muhonorem testamento Publium Mucium nepotem eius reliquit heredem. fuit autem quaestorius nec ultra proficere voluit, cum illi etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cfuisse dicitur, Ofilius utroqueentantur. Post hos quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transiit a causis agendis ad ius ciAfricae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. postea bic cepit bñsi¬
tiumdan atib̃io cesare. hic i¬
tũ illi xessum erat. ⁊ ut obitꝰ¬
ob io sciamus an tpra auġ
publice. respondẽdi ius ñ apn¬
reipõsa utiq signatadabãt.
s płmq iudicib ip̃ius scrib̾¬
bant aut testabatur qui illos
ꝯsulebant primus diuus ang
ut maior iuris auctoĩtatis hẽ¬
retur ꝯstitint. ut ex auẽte eius
peti. s praͤre solere .⁊ idosiꝗs
fidutiam sui hr̃et. delectan se
ppło ad respondẽdum se pre¬
paret. ergo sabino xessumẽ
atib̾io cẽsare. ut ppło respõdẽt.
quim eq̃stri ordine iam gradĩ¬

Expanded text:
it: posteaque hoc coepit beneficium dari, a Tiberio Caesare hoc tamen illi concessum erat.Et, ut obiter sciamus, ante tempora Augusti publice respondendi ius non a prinresponsa utique signata dabant, sed plerumque iudicibus ipsi scribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus diuus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritate eius peti, sed praestari solere et ideo, si quis fiduciam sui haberet, delectari se populo ad respondendum se praepararet. Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, ut populo responderet: qui in equestri ordine iam grandi
Abbreviated transcription (Latin):
ignens flanius scrba euĩ
lib̾tini filius subreptumi
librum ppło tradidit ⁊ ad¬
eogratum fuit idmuns
ppłꝰ. ut tribunus plebis
hic lib̾ ꝗ actoẽs ꝯtinet appł¬
latur ius cunle flanianu
sicuti ille ius ciuile papi.añ.
Nsam nec gneus flamusd
suoquicqͣ adiecit lib̾. ¶ An¬
gescete cuntate. quiad erãt
quedam grĩa agendi comi
tpis spaci. sextus elius¬
⁊ alias acth̃es composuit.
⁊ librum pplo dedit. qui aꝑ¬

Expanded text:
Gnaeus Flavius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis hic liber, qui actiones continet, appellatur ius civile Flavianum, sicut nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augescente civitate quia deerant quaedam genera agendi, temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
gib gub̃nabantur p̾tea ãt¬
aucta adaliquẽ modum ci¬
uitate. ip̃m romulum. tra
uisisse. quas ꝑtes cunasi
applłauit. ꝓptea qd̾ tũc rei
ibi desuo adiecit. s qd̾ lege̾
a om̃s leges exoleuerũt. Ite¬
to magis iure ⁊ ꝯsuetudine
idq ꝓpe .xx. annis passus
est post̾a ne dutius. boc fie
rẽtur leges agrecis ciuita¬
tib. ⁊ cͤuitas fundaretim
legib. quas intabłas ebo¬
rẽas ꝑseriptaᷤᷤ prostris cor

Expanded text:
gibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum civitate ipsum Romulum tradis divisisse, quas partes curias appellavit propterea, quod tunc rei ibi adiecerit, sed quod leges a omnes eorum leges exoleverunt. Iteto magis iure et consuetudine atam: id prope XX annis passus est. Postea ne diutius hoc fierrentur leges a grecis civitatibus et civitas fundaretur legibus: quas in tabulis eboreis prescriptas, pr
Abbreviated transcription (Latin):
or adiecit. ¶ Demñ gauis in¬
liuscesar. duos p̃tores ⁊ du¬
os ediles ꝗ frum̃to p̾essẽt.⁊
acerere cereales ꝯstituit ita.
misso ius dicerẽt exquibo
unum diuus titus det̃xit
⁊ adiecit. diuus nerua qui
int̾ fiscum ⁊ priuatos iusdi¬
ceret. ita decẽ ⁊ .xiii. pretorẽ
incuntate ius dicũt.⁊ heci
omĩa quociens inre.p. sunt
magr̾atus obẜuãtur Quo¬
ciens aũt ꝓficiscũtur imus
tur p̃fectus urbis. qui p̃fec¬
tus olim ꝯstituebatur. post¬
ea fere latinaꝵ feraꝵ cauia.
introductus ẽ. ⁊ quot annis
obẜuatur. Nã p̃fectus ãno¬
ne. ⁊ uigilu nõ sũt magratuᷤ.¬

Expanded text:
or adiecit. deinde Gaius Iulius Caesar duos praetores et duos aediles qui frumento praeessent et a cerere cereales constituit. ita misso ius dicerent, ex quibus unum divus Titus detraxit: et adiecit divus Nerva qui inter fiscum et privatos ius diceret. ita decem et octo praetores in civitate ius dicunt. Et haec omnia, quotiens in re publica sunt magistratus, observantur: quotiens autem proficiscuntur, unus tur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum causa introductus est et quotannis obseruatur. nam praefectus annonae et uigilum non sunt mag
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ꝯsules creare. et pa¬
tres recusarẽt. fc̃m ẽ ut t̾bu¬
ni militum crearẽtur. ꝑtim
ex plebe ptim ex patrib cõ¬
sulan potãte. hii quoq cõ¬
stituti sunt uano nũo inter¬
dum enĩ .xx. fuerũt. Int̾dũ
ples nõ nuĩiquam pautores.¬
explebe ꝯsuiles ceꝑunt exu¬
troq corꝑe ꝯstitui. tuc ut a¬
liquos płos patres hab̾ent.
placint duos ex nũo patrũs
stitui ⁊ ita fc̃i sũt ediles curu¬
possit. fcm ẽ ut p̃tor quoq
crearetur. ꝗ urbanus appel¬
latus ẽ. eo qd̾ in urbe ius red¬
deret. ¶Post aliquot  demn
annos nõ iufficiẽte eo p̾̃toẽ.
qd multa turba ⁊ ꝑegrinor
inciuitatẽ ueĩret. creatus est
⁊ alius p̃tor qui pegrinus
applłatus ẽ. ab eo qd płin¬
qr int̾ peginos ius diceba.¬
cemuiri mlitib iudicãdist̃
ꝯstituti. ¶ Constituti sũt
uiax agerent ⁊ triũ unimo¬
netales eris argeti auerifla¬
tores ⁊ tres uin capitales q
carcens custodiã habe̾nt. u̇

Expanded text:
corpore consules creare et pacorpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate. hique constituti sunt uario numero: interdum enim uiginti fuerunt, interdum plures, nonnumquam pauciores.ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curuposset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet.Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus appellatus est ab eo, quod plerumque inter peregrinos ius dicebatcemuiri in litibus iudicandis sunt constitut‹i.Constituti sunt› uiarum ‹a›gerent, et triumuiri monetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stulerat. uindidas filie su¬
e ase abdixisse ⁊ scdĩneu
qui infuitutẽ ab eosupposi¬
tus fuerat pecierat. dixisse
captumq amore uirgiius.
Com̃e fas ac nefas micuisse
Iindĩgnatus qd uetustissiã
iuris obsuãtiamꝑsone fili¬
e sue defeciss. ut pote cum
brutus ꝗ prim̾rome ꝯsulfuit¬
it uindicias ẜm lib̾tatem ⁊¬
dixisset in ꝑsonamuindicis
iura toẽm iuditõ suodetere¬
rat. ⁊ castitatẽ filie sue uite
eius quoꝵ preferẽdam puta¬
ret arepto cultro. detab̾na ⁊¬
latoĩs filiam int̾fecit. Inh̃r
scilicet: ut morte uirginis i¬
ꝯtumeliam stupri arceret.i
ac ꝓtinus recẽs acede ma¬
dẽ qr ad huc sue filie a cruoe̾
ad ꝯmilitoes ꝯfugit. qum
u̾si de algido. ubitũc bellige¬
randicausa legioẽs erãt re
lictis ducib pristinis signa
in aduetinum transtulerũt
om̃isqr plebs urbana mox
tem incarc̾em necͤatuta rur¬
sus res publica suu statum
recep̃. ¶ Dind cũ post ali¬
sunt.⁊ plebs ꝯtend̾et. cũpa

Expanded text:
stulerat, uindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis iurationem indicio suo detexerat et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilicet, ut morte uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, rlictis ducibus pristinis signa in Aventinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox rtim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post alisunt et plebs contenderet cum pa