comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in turpitudines de fluxere flagiciore
atq inde meruerũt cõmictãte super¬
bia celestib aduri incendiis ex quo
mõdũ nõ tenuerũt edacitatis utile
ẽ cauere gulã ciborũq cõcupiscenci¬
am Quid em tam noxiũ ꝙͣ ut¬
aĩmus seruiat uentri ⁊ esce q̃ sunt de¬
struẽda testante aplo ac dicẽt Deus
autem ⁊ hũc hz hanc destruet Proxi¬
ma est uentri libido sicut loco sit uici¬
o ubi eñ uentris cura ibi ⁊ eoꝵ que
circa uentrẽ sunt proxima in ordiẽ
nãq mẽbroꝵe genitalia uentriũ¬
gũtur Dumq unũ ex hiis ĩmode¬
date reficitu aliuid ad luxuriã exci¬
tatuꝵ Non ad luxuriã uel ad sacieta¬
tem sed tantũ modo ut corpus sustẽ¬
tetu exulis est utendũ. Lam ut
philosophi dixerũt cibandus ẽ uen
ce ut cõtineat aiam̃ nõ ut corrũpat
Qui nimiũ cibis utitur qͣnto magis
uentrẽ pascũt tanto ãplius sensum
mentis obtũ dũt Ram greci dixer̃ti

Expanded text:
in turpitudinem defluxere flagitiorum, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius ⁊ sublimes gloriosiq eius
ad eũ Lec nuiꝵ ꝙ moriẽtes inferm
ignib de putentu qui uiuẽtes slã¬
mam cupiditatis sue minime extĩ¬
xerũt Qui desiderio cupiditatis exe¬
stuãt flatu dyabolice ĩspiracionis u¬
rũtur. ccendit em̃ mentẽ eue su¬
pbia ut de ligno uetito mãducaret
Accendit cayn mentẽ ĩuidia ut
srem̃ occideres ⁊Aicendit salomo¬
nẽ luxurie facib ut ꝑ ardorẽ amo¬
⁊ẽ libiduus ydola adoraret Atten¬
dit achab cupiditate ut homicidiũ
auaricie ãnecteret
Ins ergo Inspi¬
raçionib dyabolus corda horñ oc¬
siminime creditu diuer sa edacioĩs
desideria ꝯprimũtu uñ ⁊ damel
danẽ inquit desiderni nõ cõmedi hoc
est eius cõcupiscentiã nõ imioleui
drima est luxririe materies satuel¬
tas panis unĩ ⁊ ꝓphã sodoniã desa¬
cietate panis accusat dicẽs hec fuit
ĩquitas sodomoꝵ suꝑbia saturitas
panis ⁊ habũdancia aque panẽ
quippe sodonnite ĩmoderate sumẽtes

Expanded text:
sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum ocsi minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑpetitu cupi ditatis sue sangnĩs ex¬
pleuit efirsionẽse pe miqui mala
q̃ cõcupiscñt assequũtur quatenus
de affectu mali desiderii forcius pum¬
ãtu Electos autẽsuos deus nõ diut¬
tit ire ĩ desiderioꝵ maloꝵ ꝓfectionem
sed in dolorẽ mentẽ cõuertit eoꝵ peo
ꝙ in seculo nequiter apetunt u̾t hac
expiencia resipiscant et couertãtur
ad deui a quo mente recesserũt dmñ
ergo sibi pitiũ nouerit aduersari q̃
quod temporalite cõcuxiscit nõ per¬
muttit᷑ adimplere Secreto antẽ dei
iudicio fieri credih̾ ut durius peant
piditas semꝑ eñ̃ auarus eget quã¬
toq magis acquirit tanto amplius
querit Nec solũ desiderio agẽdi excru¬
ciatꝰ sed eciã auittẽdi ietu afficitu⁊
Inopes nascimu in hac uita inopet᷑
⁊ecessuri dehac uita si bonamũdi hu
peritura credimiꝰ cu ditura tanto a¬
more cuximus pleriq potẽtes tanta
cupiditatis ⁊abie inflãmantur ut de
cõsumis suis pauxes excludant nec

Expanded text:
petitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesserunt. Deum ergo sibi propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri creditur ut durius pereani novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ricia ⁊ amor pecumiaze uñ ⁊ ꝑ salo¬
monẽ dicit̾ Nichil ẽ scelestuĩs ꝙ a
mare pecumã hic em̃ aiam suam
oniñ in aloꝵ cupiditas est quã quid
appetentes errauerũt afide Si ergo
succidit̾ radix cruminũ nõ pullullãt
cetere soboles pctõꝵ Multi causa cu¬
piditatis terrene eciã ipãm fidẽ ab¬
didit Mã et plerisq tãtum ĩreb alie

Expanded text:
amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem revendidit. Nam et plerisque tant
Abbreviated transcription (Latin):
gioriat am et elemosinã loane
amogaciam habet et qui dro mist¬
cia premii mpetit et qũ aligro
donu dei qd meruit insuq̃ audum
conegit aut in malos usus assumit

Expanded text:
 eleemosynam vanae arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium accipit, et qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit,
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ habent increm̃tum uirtutis̾ nã
sicut ait apłs Ei tradidero corpꝰ meũ¬
ita ut ardeã caritate aũt nõ habuero
nich il in prodest Sine amore carita¬
tis ꝙͣuis quisq recte credat ad btĩtu¬
dinẽ puenire nõ p̃t quia tanta ẽ ca¬
ritatis uirtus ut eciã ꝓhĩa ⁊ marti¬
riũ sine illa nichil esse credantꝰ ul
tas em̃ oñn uirtutũ obtinet princi¬
datum uñ ⁊ uinclm̃̃ ꝑfectionis ca
cio dei morti cõparatu dicẽte salo¬
mone ualida ẽ ut mors dilectio id¬
caco ꝯuia sicut mors uiolente sexa¬
⁊at aiam a corꝑe ita ⁊ dilectio dei in¬
nenda ẽ cũ sctĩs uiris unitas uoͣcita¬
tatis caritatis et quãto se quisq Is¬
crahit mũdo tanto opus est ut se
asst̾iet bonoꝵ cõsozcio Caritas in
dilectione dei ⁊ proxin cõstat seruat
aũt in se dilectionẽ dei qui a caritate
nõ diuidit᷑ proximi Qui a frate¬
na societate se cernitur a diine ca¬
ritatis participacione priuatur n

Expanded text:
is. Nam sicut Apostolus ait: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest, quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. 3tas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei viTenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑcussi inuidie ĩiciñt ꝑ sensus coris
opĩis defiderĩq libidinis quatenus a
iectam aiam̃ ꝑtrahant secũq quos ui¬
cerĩt gloriañtes ad taztara ducant
cii metus et eterni torm̃ta incẽdii añ
na grauioris supplicii formidĩe suxa¬
tu sicut eñ clauus lauũ expellit ita
sexe recordaçio ardoris gehẽne ardo
ꝯtinẽtes fieri delectãtu et tũc eligũt
seruire castitati qñ eos libido seruos

Expanded text:
re perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis re perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a jectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant.cii metus et aeterni tormenta incendii ante na gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardoectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos
Abbreviated transcription (Latin):
in hoĩs sedsi ad huc delectatur atq
am̃ teneat proculdubio regnat
oricacio carnis adulteriũ ẽ fornica¬
cio aĩe ẜuitus ydoloꝵ ẽ Est autẽ ⁊ spi¬
mechatus ẽ eã in corde suo Om̃is ĩ¬
mũda pollircio fornicacio dicitꝰ ꝙͣuis
quisq diuezsa turxitudĩs uolupta¬
te prostitiratꝰ W Ex delectacione
en formcraidi uaria gignũt᷑ flagi¬
cia quib regnũ dei claudit᷑ ⁊ hõ
ꝑ carius ĩmũdiciã templũ dei uiolat
⁊ tollẽs mẽbrũ cristi facit mẽbrũ me̾¬
cricis maxims ꝑ carins luxuziam
humanũ genis subdit᷑ dyabolo ꝙͣ¬
ꝑcet᷑a uicia Cũ eñ ille uariis tẽta¬
m̃tis illectos hoiẽs conetu guerte
magis tñ mechandi desideriuĩ sugge¬
rit ꝯuia utrũq sexũ in hoc uicio ã¬
plius egrotare intendit Demones
scientes pulcritudiem̃ ẽẽ aĩe castita¬
tẽ ⁊ ꝓhãc hoiem angelicis meritis
e quib illi lapsi sunt coequari liuo¬

Expanded text:
in homine; sed si adhuc delectatur, atque in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, fornicatio animae servitus idolorum est. Est autem et spiest eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo aper carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diaboloera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯpham dicit᷑ Accñgite lumbos
uros suꝑ ubera urã hoc ẽ in corde li¬
bidines resecate que ad lũ bos ꝑtinẽt
Nam cor sub uberib ẽ nõ in lumbis
Libidus ĩmoderata licẽcia nescit
habers modũ Nam dũ se uiciosus ai¬
nius ĩ explẽda formcacions carne lu
da scelera suadẽtib demonib trãsit
dũ q ĩmoderate metas pudoris exces¬
serit crimẽ crimĩb adicit paulatim¬
q ad deteriora ꝓcedit Non ita suauis
est amãcium ĩmo amenciĩ incerta car¬
nis libido sicut experta nec ita delectat
formcacio dũ primũ cõmittit᷑ nã ⁊exe¬
tita in aiorẽ delectacionẽ ingerit Iam
uero si in usum uenerit tãto ꝑditis dul¬
cior fit ut supars difficile sit uñ et sepe
ex cõsuetudĩe delinq̃ndi qͣsi captiui ad
peccandũ cũ quad̾ uiolencia trahim
sensusq nrõs contra rectã uolu̾tatem
in nobis rebellare sentimꝰ si plus ob¬
lectat mẽtem delectacio forncaciõis
ꝙ amor castitatis adhuc ĩ hoĩe pctm̃

Expanded text:
am dicitur: Accingite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxlia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ gemino uicio xpiãnus a dyabolo
mpetitu et occulto ꝑ elacionẽ ⁊ pu¬
blico ꝑ libidinẽ Sed dũ eurtat quis
libidinẽ cadit in elacionẽ itẽ dñ ĩcau¬
aptum libidinis et de apto libidĩnis
itu in occultũ elacionis ssed dei seruus
discrets utrũqz pensans sic cauet libi¬
dinẽ ut nõ incurrat elacionẽ et sic p̃¬
uit elacionẽ ut nõ resoluat aũ
ad libidinẽ Luxuriosis atq suꝑbis
demones plus fautores existunt dũ¬
q in ceteris uiciis spiritas maligni desez¬
muant hiis tñ maiori familiaritate iũ¬
gũtuz eisq amplius uxta eoꝵ defide¬
rium famulantuz oncipalitez hñs
duob uiciis dyabolus humano gen̾i
duãtur id est suꝑbia mẽtis et luxuri¬
a cazins unĩ ⁊ dñs in iob loquitꝰ de dy¬
abolo dicens Sub umbra dormit in
secreto calami in locis humẽtib ꝑ
humẽcia carins demonstrat᷑ luxu

Expanded text:
 gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incauapertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dum in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . humecta carn
Abbreviated transcription (Latin):
a cibis qui ⁊ a malicie actib et a
mũdi ieurnat ambicionib Qui ex¬
ecracionis scudio nõ abstuiẽcie uoto
ab escis carmũ se suspendunt hipociꝰ
execrandi sunt quia dei creaturam
usib humanis cessam reucuĩt Mi¬
chil enĩ fidelib ĩguinatũ nichilq ẽẽ
iudicatu ĩmũdũ Paulo attestante a

Expanded text:
bis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. 9. Qui exsecrationis studio, non abstinentiae voto ab escis carnium se suspendunt, hi potius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Nihil enim fidelibus inquinatum, nihilque esse judicatur immundum, Paulo a
Abbreviated transcription (Latin):
luptas em̃ delicie Intelligũt᷑. Sicut
eiiĩ repeticio debiti ⁊ lites et cõtenci
las in cogitacione z aminat qui ad
explendam gulã ueꝑe sibi deliciat᷑
parat Non est corpi adhibenda im¬
moderata abstinencianedũ ampliꝰ
grauatuz caro põdere medie malũ a¬
gat postea nec bñfacere ĩcipiat et q̃
addicit᷑ ut usir mali careat smĩl ⁊ bom
officiũ dũ plus puit᷑ ꝑdat Sollicita i¬
git᷑ discrecione carnis ẽ moderãda ma¬
teries sez ne aut integre extingnatur
aut ĩmoderate laxetuz infirmitate
carius minia ualẽte ad ꝑfectionẽ s¬
let opis m̾itum cri ĩtencione cordis
deẜuirs conatur Corpis debilitas nn¬
mia eciã uires aĩe frangit mẽtis quo¬
q ĩ gemiũ facit marcescere nec ualet
mis am quidquid cũ modo et tẽpera¬
m̃to fit salutare est quid quid autẽ n¬
nus et ultra mor est pinciosum fit sa¬
diũqr suũ in cõtrariim uertit. In omi
ergo ope modũ ⁊ temperam̃tum opor¬

Expanded text:
luptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio debiti, et lites, et contentio, las in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem plet operis meritum, cui intentione cordis deservire conatur. 15. Corporis debilitas nimia etiam vires animae frangit, mentis quoque ingenium facit marcescere, nec valet mis. Nam quidquid cum modo et temperamento fit, salutare est; quidquid autem nimis, et ultra modum est, perniciosum fit, studiumque suum in contrarium vertit. In omni ergo opere modum et temperamentum opor
Abbreviated transcription (Latin):
mis ꝑsoinis ⁊ primis assumitur seu
ꝙ de oꝑe uisticie ⁊ uirtutis eeoritus
inimisqz culpa eus sentituz luxuri¬
a u̾o carnis iõ notabilis om̃ib est
sante deo iuꝑ bia ẽ minor sed qͣd
detinetur sũꝑbia et nõ sentit labit᷑
carins luxuria ut ꝑ hãc hũiliat᷑
⁊ a cõfusione surgãt et a suxbia
Omĩs ꝑ eccans suꝑbus ẽ eo ꝙ face¬
do uicia cõtep̃tui habeat diuina p̃¬
cepta Recte ergo ĩiciũ omĩs pctĩ suꝑ¬
bia ⁊̃ quia nisi p̾cesserit mãdatoꝵ de¬
i ĩobediencia trãsgressioĩs nõ sequit
culxa Omĩs supbia canto ĩymo ia

Expanded text:
mitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus estsante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo
Abbreviated transcription (Latin):
ma forncacioĩs ocłoꝵ tela sunt scdã
uerboꝵ Sed qui nõ capit᷑ ocłis potest
uerbis resisters sufficit natura ubi ad¬
huc libez affectus s̃ Qui delectacõem
transis ad cõsensum libidinis Cito em̃
resistit opi qui titillanti cõsensum nõ
accom odat del ectaciõi Durius impu¬
gnatus qui usq ad cõsensionẽ ⁊ si nõ
usq ad petracionẽ tẽptatu ꝙis qui
sola suggestione pro cõdicione carins
tẽptamentis sollicitat᷑ Stimuli carins̃
qui in paulo excitãte sathana angelo
ĩerant ex lege xcti erant que in mebris
hoñ de necessitats libidinis habitat
Quã reluctãtem dũ in se expugnat
ꝑficit᷑ uirtus ⁊ de infiziitate libidi¬
nose titillacioĩs uirtutẽ suscipit głio¬
si certanñs Sezuo dei multa certannã
de sua carne mouẽtur.Lam ꝙͣuis in
amore dei eoꝵ sit ĩcõcussa ĩtencio mẽs
tñ in carne ꝙͣ exterius gestat intez¬
na p̾lia tollerat Dens aũt qui hec
ad grobacionẽ ꝑ mittit gracis prote¬

Expanded text:
ma fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnaficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia prote
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ ad utilitatẽ ⁊ ad pinciem pos¬
sunt haberi si de hiis arrogãte quisq
cumuerit ut pote doctzina ieuriũ ca¬
scitas sciẽcia. siue temꝑales diuicie de
quib scilic ⁊ bñ oꝑari possumus et ma
le cansq̃s exdeteriors iam melior eẽ ce¬
pit caueat et de acceptis extolli uirtu¬
tib ne grauius per uirtutes corruat
ꝙ prius ex lapsu uicioꝵ iacebat Quem
deus iristisicat ne iter se de uirtutibus
engat quedilli uirtutũ dona tribuit¬
deus qued retrahit ut dũ mẽs de hoc
qd habet ⁊ erigit᷑ iteꝵ de hoc quod ne¬
quaꝙͣ habere cognoscit᷑ humilietur
Quuisquis dono celestis grẽ inspiratus
ad uirtutes erigit᷑ si forte moderãtir
dei manu aliqua adu̾sitate rep̾mitu
ne de accextis uirtutib attolatur fran¬
gi nõ debet quia ⁊ hoc ipm̃ ꝙ plagis
humiliat᷑ equamiite ferre ꝓculdubio

Expanded text:
quia et ad utilitatem et ad perniciem posquia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
homo aminiiurs uiciis in maximis
proruit ita a modicis uirtutib gra¬
datim ad ea que sunt excelsa conscen¬
dit Quu aute ĩ ordinate uirtutes cõ¬
phendere intit᷑ cito piclitat᷑ Hec ẽ
causa in reꝵ natura ut ꝯuecũq uelo¬
cite ad profectum tẽdũt siĩ dubio
celerite fimãtur sicut herbe q̃ tanto
festimus peuñt quãto celezius cre¬
scat᷑ t u̾o̾ contra arbores alta radi¬
ce fundate iõ ꝑdurãt diucius quia
prodest admixto malo agere aliqͥd
bonũ sed prius ẽ cohibendũ amalo
deĩde exercẽd bonũ hoc em̃ indicat ꝓ¬
te bñfaceze Prius uicia extirpãda
sut in hõis deinde inserende uitost¬
tes nam coherere ⁊ cõuingi nõ potest
ueritas cũ mẽdacio pudor cũ petulan¬
cia fides cũ ꝑfidia castitas cũ luxuria
Qued̾ sũt sũme uirtutes qued uo̾ me¬
dis. sides spes caritas sut sũme uirtutes
Nam a ꝯuib habent᷑ utiq ueraciter
habẽtu Dlie u̾õ uirtutes medie sunt

Expanded text:
homo a minimis vitiis in maximis homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia  Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat pre . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fida quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas cristi qua hũiliãtur elati
pncipaliũ autẽ sextẽ uicioꝵ regina
⁊ mn supbia ẽ eadq septẽ pͥncipali¬
a multã dese parturiũt uicia que ita
sibimet quad cognaciõe iĩgunt᷑ ut
exaltero alteꝵ oriatꝰ ssicut p̾nceps
sextẽ uitioꝵ suꝑbia nos eoꝵe potestati¬
b subdit ita xp̃s septiformi gr̃a ple

Expanded text:
humilitas Christi, qua humiliantur elati. humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gra
Abbreviated transcription (Latin):
imixetus uicioꝵ cõtrariis uirtutib
ẽ pugnãdũ Contra luxuriã em̃ cor¬
dis ẽ adhibenda mũdicia cõtra odiũ
dilectio ẽ p̃parãda contra iracũdiam
paciẽcia proponẽda Porro contrati¬
morẽ fiducre adhibẽda ẽ uirtus con¬
tra torporẽ celi p̃liũ Tristicie quoq
gaudiũ. accidis fortitudo. auaricie
largitas supbis humilitas opponẽ¬
da ẽ sicq singlẽ uirtutes nascẽcia
contra se uicia repzimũt ac tẽpta
mat. Nam quãtum corpus media
frangituz tarto mens ab illicito ax¬
petitu reuocatu Adũsus irã tole¬
rancia duicat ira aũt semetipam̃
necat sustinendo aũt paciẽcia ncto¬
riam portat tristicie memerorẽ spes
eterni gandii suꝑat ⁊ que turbata
mens de exteriorib afficit dulcedo in¬
terioris trãquillitatis lenit Ꝙdũsus ĩ¬
uidiã p̾paretur caritas et adu̾sus ire
incendia mansuetudĩs adhibeatur
transquillitas Euꝓbiam aũt dyabo¬
li imittãt᷑ supbi adu̾sus quã opponit̾

Expanded text:
tibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentatmat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibeatur tranquillitas. 7. Superbiam autem diaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯoũbiis Potẽtes inquit qui iracũdi
sunt uinũ nõ bibãt ne cũ biberint
obliuiscãtur saxiẽciam plerisq lau
ẽ multũ bibere et nõ ĩebriari Audiãt
hu aduersum se dicẽtem ꝓpham̃ ue q̾
potẽtes estis ad bibẽd uinũ et uiri
fortes ad miscẽdam ebrietatẽ unio

Expanded text:
in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam . Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fo
Abbreviated transcription (Latin):
oñs iefertur Ennõ ad ĩxaciẽciam sesti¬
naciõis ascribitꝰ Nullus hom̃m tãmi¬
portunus ex actor est ꝙͣ uenter qui
quottidianã refectionẽ quottidiana
famis exactione ad implet Cũ cetĩs
em̃ uiciis ⁊ sinterdũ nasciniu ĩter¬
dũ tñ cũ eis nõ morimꝰ Cũ isto autem
⁊ nascimi᷑ cũ isto et morimꝰ plerũq uo¬
luxtas uescendi ita sub obtẽtu necessi¬
tatis subrepit ut dũ prtat̾ seruire
necessitati uoluptas desiderio serua¬
t᷑ nec facile discerint̃ utrũ qd̾ accipi¬
¶ De ebrietate¬
sca rapulã potus ebrietatem ge¬
nerat Ebrietas autẽ ꝑturbationẽ
gignit mẽtis furorẽ cordis flãmam libi¬
diuis Ebrietas ita mẽtem alienat ut
ubi sit nesciat uñ eciã ⁊ malũ nõ senti¬
tuꝵ qd̾ ꝑ ebrietatẽ cõmittit̾ uerũ ẽ ꝙ¬
iuxtã ꝓpham̃ foricacio et ebrietas au¬
ferũt corfornicacio eiñ sicut ait salomõ
infatuat sapiẽtem Ebrietas sicut in
loth sensus ⁊ racionẽ captiuat uñ et

Expanded text:
onem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipi De ebrietatecrapulam, potus ebrietatem generat. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentitur quod per ebrietatem committitur. Verum eitur: Fornicatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut ait Salomon, infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot, sensum rationis captivat ; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes ex se uicia gignũt Qd
sit ꝑ ĩmoderatum amini aꝑpetitũ
cuĩ nõ sufficit donũ quod meruit nͥ
inde aut laudes aut lucra daxnan¬
da quesierit Interdũ uirtutes uici¬
a gignũt dũ aliqñ pro tempore o¬
portuno minime relaxantur sicqz
fit ut q̃ loco cõgruo uirtutes sunt ĩ¬
cõgruo uicia dexutentꝰ ueluti si pr

Expanded text:
virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro
Abbreviated transcription (Latin):
a paulo aplõsume in ad tempus
egit qd agendũ esse omĩo phibuit
Item qued uirtutes dũ discrecionẽ
nõ seruant in uicia transeunt Nã
se sepe iusticia dũ suũ modũ excedit
crudelitatis seuiciã gignnit Prudẽ¬

Expanded text:
tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; e
Abbreviated transcription (Latin):
beat Sit ⁊ potestates ꝑ elacionẽ per
opressionẽ pusticre quoq p̃uaricatiꝰ¬
onẽ male existunt ocent em̃ nup¬
cie nocẽt ⁊ potestates sed pid quod e¬
is iuxͣ ponit᷑ nõ ꝑ se exemplo ituieris
recti iuxͣ quod spine nascũt᷑ que surgẽ¬
tes elatere nocent eis qui recto itine
la suscipere nisi pruis carnns edo¬
mauerit cupiditates. Non potest ad
cõtemplãdum deũ mens ẽẽ libera q̃
desideriis huiꝰ mũdi ⁊ cupiditatib ĩ hi¬

Expanded text:
ionem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinerla suscipere, nisi prius carnis edomaverit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum desideriis huius mundi et cupiditatibus i
Abbreviated transcription (Latin):
in quib fuerĩt laboriosa certaniã
Deo datur cõfinẽcia sed petite in¬
quit et accipietis Tunc aũt s̾
ciis ilud em̃ bonũ hoc optimum
coniugiũ concessum ẽ uirguntas
ad mointa tm̃ nõ uisa Sed ideo tã¬
tum admonita quia muinis excelsa
Geminũ ẽ bonũ uirgitatis quia
⁊ in hoc mũdo sollicitudiem̃ scli a
sũt ĩ uita et̾na ysaa testãte Hec
dicit dñs eunuchis Dabo eis ĩ domo
mea et in muris meis locũ ⁊ nõm
melurs afiliis ⁊ a filiabz nom̃ sem¬
piternũ dabo eis qd nõ xibit Rec
dubiũ ꝙ qui casti ꝑseuẽrãt et uiz¬
gines angelis dei efficuit eꝯͥles
Aniãda est pulchritudo castitatis
cuiꝰ degustata de lectacio dulcior ĩue¬
nntu ꝙͣ carnis Castitas eñ fructus
suaritatis ẽ ⁊ pulcritudo ĩmolata
scõꝵ Lastitas securitas mẽtis sanitas
corpis uñ et aliquos gẽtilium gym¬
nicos legunus petuam uenerit
abstinẽciam exezcuisse ne uirtutem
libidine frangerent Luxuriosa nã¬

Expanded text:
n quibus fuerint laboriosa certamina.tia. 1. A Deo datur continentia; sed petite, inquit, et accipietis . Tunc autem nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amsunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa nam
Abbreviated transcription (Latin):
stea sentit eciã nolẽs stimulosa Nõ¬
nũlli nõ antea ĩ eriorẽ uicioꝵ Iabũtu
nisi prius interioris ⁊ acionis ꝑdide¬
rint oclõs sicuti sanson nõ autra ab
allophilis ad ezroris ligatus ẽ ma¬
chinam inisi postꝙͣ ei sũt lumĩa oclo¬
ꝵ extincta Quid uegetati mẽtis
racione uicioꝵs supantuz ĩcursu sic¬
q demide intẽcionẽ bonoꝵ oꝑin ꝑ
dũt sicut ⁊ex babilonis ĩoculis se¬
dechis prius filios suos ĩterfecit et
sic postea oclõs eus euulset ac pez
hoc post maloꝵ oꝑmn cõsuetudiẽm
⁊ ĩterẽxcionẽ bonoꝵ perit quored

Expanded text:
 nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
homicidiã Item uirtus uirtute cõci¬
uitur sicut ⁊ ueritatẽ enuãgelice p̃¬
dica cioĩs uirtutẽ martirii aplĩ meru¬
erunt in cordib seclãriter uiuẽcuum
iuicem sibi succedũt uicia ut dñ u¬
nũ abierit fuccedat aluid iuxta Iohel
phẽ testimoniũ qui ait Residuũ eruce
comedit locusta ⁊ residiuĩ locuste cõ¬
medit brucus et refiduũ bruci cõme¬
dit ⁊ubigo Per id ergo ista sub uicioꝵ
allegoria colligñtu quia sequit᷑ ex¬
ꝑ giscinĩ ebrii et flete liqñ utiliter
peccatur in nimimis uiciis ut maio¬
⁊a utilius caueãtu lege paulũ axo¬
stolũ minora ꝑmittẽ pctã ne maio

Expanded text:
 Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
unt ne uel ixĩ ⁊euertautu ad deũ
eosq socios in ꝑdicione habere cõ¬
tendũt quibuscũq fraudib insistẽ¬
tes ut aait deserantur a deo aut flagelli
ĩmanitate desperẽt Ingrmiscendum
ẽ iugite ⁊ post poĩta securitate lugẽ¬
di ne dei secreto et iusto iudicio desera¬
cuz homo ⁊ ꝑdendus ĩpotestate demo¬
nũ relu qͥtur Nã reuers quẽ deus
deo a malignis spiritib occupantu
a quib eciã ut inala faciant ꝑsua¬
dentur huic ẽ illud gphẽticũ hnimi cos

Expanded text:
rtantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimico
Abbreviated transcription (Latin):
cacioĩs uerba que foris mipugnãt
tolerãcie urtute deuicta discedant
Non omĩs qui patit̾ probra ustut
ẽ sed qui pro ueritate ab aliis ĩno¬
cens patitur ille tãtũmodo iustus est
inter uitux a coẽs lingue ⁊ obprob̾¬
a homn ĩsto se remedio mens iusti
corroborat ut tanto solidius ĩ deum
figatu interus qñ exterius ab hu¬
manis spernitur sensib Qui illatas
sibi cõtumelias trãquillo aio ꝓdit
dolorẽ cordis aperit ⁊ uirus quodfer¬
uet in aĩo facile zeiicit Uulnera em̃¬

Expanded text:
tatio verbi, quae foris impugnat, tatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit.
Abbreviated transcription (Latin):
biĩ loquit᷑ qui caritate nõ dissimula
Ore biĩ loquitur qui ueritatẽ ãnũ¬
ciat actis bĩ loqurt᷑ qui alios bo¬
nis exẽplis edificat Corde male loq̾¬
tuz qui interius cogitacoẽs noxiat
meditat᷑ et cogitat Liigna male lo¬
quitꝰ qui pro eo ꝙ male agit slartel¬
latu ⁊ murniurat factit male lo¬
quit᷑ qui male uiuẽdo exemplis
surs alios ad praue unrĩed ĩformat
Semel bñ lo quituz qui se peintẽ¬
do ⁊edarguit Bis bñ loꝯuitͬ qui
bñ uiriẽdo ⁊ alios instruit semel
male loquit᷑ qui pꝰ uiciũ cito non¬
corrigituz Bis male loquit qui
male uirit ⁊ male docet Item bis
male loquit qui ⁊ male cogitat et
male refert cogitata Item bit ma¬
le loquit᷑ qui bnũ quod debuit nõ
egit ⁊ malũ quod nõ oportebat ad¬
misit.tali mnalerespondẽt ꝑ boĩs
et aduersa pro optimis Bom bona
zespondent pro malis et ꝓspera ꝑ
aduersis Adu̾sus cõuici lingue
fortitudo ad hibenda ẽ paciẽcie ut cẽx¬

Expanded text:
 loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut ten
Abbreviated transcription (Latin):
ant optinis senciẽdo nõ eleganter pro¬
fertu quod intelligit᷑ Item quadrix¬
tita est loquẽdi dacio qua uel bonũ Be
ne uel malũ male seu bonũ male uel
malũ bene profertur Bonuĩ quippe bñ¬
lo quituz qui ea que rectasũt humili¬
ter ãnunciare uidetur.Nalũ male¬

Expanded text:
aut optime sentiendo non eleganter proaut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bloquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter a
Abbreviated transcription (Latin):
dentes Recte exsinã dicit qui uerã sa¬
oiẽciã gistu interni saporis sentit
senciendo einĩ sentẽcia dicit̾ ac ꝑ hoc
arrogãtes qui sine humilitatẽ dicũt
sedsola sciẽcia dicũt nõ de sentencia Il
le eñ sapit qui ⁊ects ⁊ sedm̃ deũ sapit
In sũa dutũt cõtumeliam doctores sidũ
sunt ab eis dicta sapiẽte mimiũ tñ elo¬
quẽte Horret em̃ sapiencia soumeũ
uerboꝵ ambitũ ac fuco mũdialis elo¬
d curiosi de lectantuz audire quoslibet
sapĩentes nõ ut ueritatẽ ab eis que¬
ut sedut facundiam sezmoinis ec¬
⁊ agnoscãt more poetaꝵ qui magi
cõpoĩcionem uerboꝵ ꝙ sentenciã ue¬
aliis ip̃e tñ sibi manet insensibilis O¬
drimoda ẽ dicẽdi zaçio qua sudẽdũ ẽ
quid cui qñ uel quomodo aliquid pro¬
ferat᷑ Item ꝯuadrimoda ẽ dicẽdi ⁊ aci¬
o qua aut bene senciẽdo quid bens pro¬
feratuz eait nil senciẽdo nl dicituz aut
paꝵe senciẽdo loquacitas sola ostentat᷑

Expanded text:
e ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis elo 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam vealiis, ipse tamen sibi manet insensualisdrimoda est dicendi ratio, quia praevidendum est quid, cui, quando, vel qualiter aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur,
Abbreviated transcription (Latin):
est timẽd si bona malaq ĩcogitacõ¬
nẽ ueniãt sedmagis gloriand̃ est
si mens mala a boins intellectu ra¬
cionis discernat Item nchiliuuat
ꝙniter bonũ ⁊ malũ sensu prudẽcio¬
ri discernimꝰ insi ope aut mala co¬
gitata caueciuus aut bona ĩtellec¬

Expanded text:
est timendum si bona malaque in cogitatioest timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellec
Abbreviated transcription (Latin):
go ad culpã nõ redigitu istud culpe pro¬
pris ĩpirtatu Nã cogitaciones illicitas
octurre̾ demonũ ẽ cogitacioĩb oblec
ut ĩmũde corꝑaliũ reꝵ spẽs quar didi¬
cimꝰ nrĩs mentib opponãtu ⁊ nolentes
eas cogitemus quãtũq ab eis aciẽ m̃¬
tis auertere intim᷑ canto ille se magis
aĩo ingerũt obscenis que ĩnobis mo¬
tib obrexunt S fit hoc pro cõdicione
mortali quã meruit priuius homo ĩ pe¬
nã sui pctĩ Dũ unusquisq diuina illu¬
minacõe uuenit᷑ statim molestiĩs turxi¬
ũ cogitacõnũ pulsant̾ Sed dei seruus iu¬
dicio timoris dei eaꝵ tẽtamẽta asemet¬
ioõ ⁊eicit bonis q contra obiectis cogita¬
ciõib curpes a se repellit Magna obser¬
uãcia cica cordis est custo diã adhibẽ¬
da quia aut bone aut male rei ibicõ¬
sistit origo.Nam scisicut scriotũ ẽ ex
corde exeũt cogitacões male Ideoꝙ
si prius praue cogitaciõi resistimus
ĩ lapsum opis nõ icurrinius Non

Expanded text:
igitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non
Abbreviated transcription (Latin):
modo peccauit in paradiso eua sicut
axls ait Uir nõ ẽ multe seductus mu¬
lier aũt seducta ĩ pre uaricacione fuit
Ergo eua peccauit ignorãcia adã
uero induscra quia nõ seductus sed
sciens prudẽsq peccauit Qui u̾o
seducit᷑ quid ꝯsenciat euidẽter igno¬
rat Deĩfiziitate autẽ petrus deli¬
quit qñ ad metũ ĩterrortãtis ancille
xexiñ negauit unde ⁊ post pctm̃ ama¬
rissime fleuit Grauiꝰ ẽ ĩfirmitate ꝙͣ
ignorancia quẽ ꝙͣ delinquere gramꝰ¬
q industria ꝙͣ ĩsirmitate peccare ĩ¬
dustua nãq peccat qui studio ac de¬
liberacõe mĩtis malũ agit infirmita¬
te autẽ qui casu uel p̾cipitacoe deli¬
quit. Nequiꝰ autẽ ⁊ de industria peccãt
qui ꝙ nõ solũ nõ bñ uiuũt sed adhuc ⁊

Expanded text:
a in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solu
Abbreviated transcription (Latin):
cur ꝙ homo de suo extremo iustificat
qnͣ deus pro asini primogenito ouet
uissit offerri hoc est ĩmundiciã idite
guoris mutandam ꝑ uuocenciam
bom finis Dñ ⁊ candã iibetur eferri
i hostiã id ẽ uita extrama ĩ penits¬
ciam multi suꝑna ⁊ espersi gracia in
extremis suis ad deũ reuertunt᷑ per
denitẽciam ⁊ quecãq mala geserũt
coctidiams fletib purgant atq in¬
bonis factis mala gesta cõmutãt qͥb
uists totũ quod deliquerant ignosci¬
tu quia ipĩ ꝯd̾male gesserũt pem¬
tendo cognoscũt in uita hoĩs finis q̃¬
rendus est qm̃ deus nõ ⁊ espicit quales
autea uixinurs sed quales circa furẽ
intere deo respiciẽte sua unũ quẽ¬
q facta uidere ⁊ plangezs/ ⁊ unde coci¬
derit cogitare ¶onulli autẽ ita despi¬
ciũt᷑ adeo ut deplorare mala sua non
possint eciã si uelint Consilio ĩmũdoꝵ¬

Expanded text:
tur, quod homo de suo extremo justificatur, tur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitcat. Multi superna respersi gratia, in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam. Et quaecunque mala gesserunt, quotidianis fletibus purgant: atqbonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finem nitere; Deo respiciente, sua mala unumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundo