comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad patris ꝑsonã hȩc refert. ut quia
melius scit quȩ utilia & quȩ non
peterida sunt. & quando dando et
qualia & quanta opussit. ipse gub̾nat
ꝓuidentia & uirtute sua sibi creden
quẽ sibi adoptare dignatus ẽ. Inclari.¬
.tate enĩ filioꝵ gła patris ẽ. dicente
dño. S ic luceat lumen ur̃m corã
hominb ut uideant oꝑa ũra bona
ist inscła scłoꝵ amen. Idẽ in gc̃nũ
indño. ut digne ambuletis uocati¬
one qua uocati estis. Hortatur eos
ut recte incedentes in p̃ceptis dñi-
ad ꝓmissam głam possint uenire
Sicut eiũ peritus medicus obsecrat
infirmos ut bene se agentes possint
salutarẽ recipere ualitudinẽ: ita &
magister gentiũ hortatur ut fidei
suȩ dignã oꝑafacientes possint reci-¬
om̃i humilitate animi & modestia
cũ magna. inimitate sufferentes in¬
uicẽ incaritate. solliciti seruantes
unitatis sp̃m inuinculo pacis.
Nunc dissenssionẽ ꝓhibi&. caritati
autẽ studendũ mon&. ne spm̃ uni.¬
tatis & pacis amittant. A ꝑhoc

Expanded text:
Ad Patris personam haec refert; ut quia melius scit quae utilia, et quae non petenda sunt, et quando danda, et qualia, et quanta opus sint; ipse gubernet providentia et virtute sua sibi credentquem sibi adoptare dignatus est. In claritate enim filiorum gloria patris est, dicente Domino : Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, i in cin Domino, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis. Hortatur eos, ut recte incedentes in praeceptis Domini, ad promissam gloriam possint pervenire. Sicut enim peritus medicus obsecrat infirmos, ut bene se agentes possint salutarem recipere valetudinem; ita et magister gentium hortatur, ut fidei suae digna opera facientes, possint perciomni humilitate animi et modestia, cum magnanimitate, sufferentes invicem in charitate, sollicite servantes unitatis spiritum in vinculo pacis. Nunc dissensionem prohibet, charitati autem studendum monet; ne spiritum unitatis et pacis amittant: ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisio & neomenie aescarũ &
sacrifitioꝵ uł sabbatoꝵ stabilis
& fixa obseruatio. Sienum data
sint ut cessarent adueniente xp̃o
quã uis enim ds̃ haec dederit. sed
ad temus fidei aute firma & sine
successore. ẽ p̃dicatio. Legem
legẽ quȩ data erat iudeis in cir¬
cũcisione & in neomeniis a aescis
& insacrificiis & insabbato euacu¬
auit. Hoc ẽ cessare iam iussit.
quia oneri erarit. &sic fecit
panẽ. Unde petrus apłs dicit
inactibus apłoꝵ Quid inponitis
iugũ supra ceruicẽ fr̃m. quod
neq patres nr̃i neq nos potiumꝰ
portare : ut exhiber& a rec̃ciliar&¬
ambos inuno corpore dõ ꝑcrucẽ.
Sublata inimicitia morte sua xp̃s
prius popłs interse reconcilia uit.
demde dõ patripacificos fecit.
ut homines naturae unius quia
diuersi facti fuerant ꝑerrorem
menbra efficerent᷑ uniuscorporis
noui. cuius caput xp̃s est. Inter-¬
ficians inimicitiam in sem& ipso.
& ueniens euangelizauit pacem

Expanded text:
circumcisio, et neomeniae, escarum, et circumcisio, et neomeniae, escarum, et sacrificiorum vel sabbatorum stabilis et fixa observatio; sic enim data sunt, ut cessarent, adveniente Christo. Quamvis enim Deus haec dederit, sed ad tempus: fidei autem firma et sine successore est praedicatio. Legem legem, quae data erat Judaeis in circumcisione, et in neomeniis, et in escis, et in sacrificiis, et in sabbato, evacuavit, hoc est, cessare jam jussit; quia oneri erant, et sic fecit pacem. Unde Petrus apostolus dicit in Actis apostolorum: Quid imponitis jugum supra cervicem fratrum, quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare ? Ut exhiberet et reconciliarambos in uno corpore Deo per crucem. Sublata inimicitia, morte sua Christus prius populos inter se reconciliavit, deinde Deo Patri pacificos fecit; ut homines naturae unius, quia diversi facti fuerant per errorem, membra efficerentur unius corporis novi, cujus caput Christus est. Interficiens inimicitias in semetipso, et veniens e
Abbreviated transcription (Latin):
los enim etiam si nobis ꝓficer&.
force cogemur mori ipso drio
serui. quantomagis cũ non solũ
illius. sed &nra mors nob p̃sta
effectum. Ipse. ẽ enĩ par nr̃a qͥ
fecit utraq unũ. & mediũ pari¬
etem macheriae soluens inimici¬
tias in carne sua. Pacẽ fecit
inter circũcisionẽ &p̃putium
passio saluatoris. In imicitia
enim quȩ uelut paries media
erat & diuidebat circũcisior ĩe
apputio & p̃putiũ a cireucisione
hanc soluit saluator dans legem
ut neq iud eus p̃ sumens decircũ¬
cisione reprobara gentilem:
neq gentilis fidus depputio id ẽ
depaganitate ab hominar& iudeũ.
sed ut ambo innouati unius di fidẽ
sequerent᷑ in p̃o. Omĩa enĩ quae
mediuserat. diuidens inter lege
factoꝵ & gentilitatẽ macheria
siue sept̃e significaua. ide nor
parietẽ stabilem neq robustum.
quia neq gentilitas firma reserat
quasi ab hõmine inuerita. neq

Expanded text:
Nos enim etiamsi nobis non proficeret, Nos enim etiamsi nobis non proficeret, forte cogeremur mori pro ipso domino servi: quanto magis cum non solum illius, sed et nostra mors nobis praestet effectum! Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua. Pacem fecit inter circumcisionem et praeputium passio Salvatoris. Inimicitiam enim, quae velut paries media erat, et dividebat circumcisionem a praeputio, et praeputium a circumcisione, hanc solvit Salvator, dans legem ut neque Judaeus praesumens de circumcisione reprobaret gentilem, neque gentilis fidus de praeputio, id est, de paganitate, abominaretur Judaeum: sed ut ambo innovati, unius Dei fidem sequerentur in Christo. Omnia enim quae medius erat, dividens inter legem factorum et gentilitatem, maceriam sive sepem significavit, id est, non parietem stabilem, neque robustum; quia neque gentilitas firma res erat, quasi ab homine inventa, neque
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatione isrł & hospites testa¬
mentoꝵ & promissionis eoꝵ spem
non habentes & site dõ inhoc
munido. Cdmon& gentes ut re¬
miniscentes quid fuerunt. Erant
enĩ carnales &sine spe. Nullã
ꝓmissionis cõmunionẽ habentes
iudeoꝵ xp̃o. Iudeis enĩ ꝓmissus
erat xp̃s. nongentilibus. ut ꝓpensius
suã fecit illos participes spiritaliũ
cũ essent carnales. Idõ tamen circũ.¬
cisio ait incarne mariu facta:
ut significar& aliã non mat ui¬
factã spiritalem: Nunc autẽ in
facti estis ꝓpe insanguine xp̃i.
Adhuc donũ & grãm dĩ cõmendat.
cui nos semꝑ uelut obnoxios grãs
morat. ut quantũ effectũ effectũ¬
circa nos habeat ds̃ ostender& qui
ꝓnobis filiũ suũ mori ꝑmisit.
Ut & nos infide eius durantes omĩb
exitus ꝓillo nobis in latis non
cedamus. scientes plus illũ de nobis
mereri quã quȩcũq ab inimicis
possum inferri. Ille enum cusit
dñs & nullius egeat. obtulit se ꝓ
nobis ut non illi sednobis ꝓficer&

Expanded text:
et hospites testamentorum, et promissionis eorum spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Commonet gentes, ut reminiscentes quid fuerint erant enim carnales, et sine spe, nullam promissionis communionem habentesisto; Judaeis enim promissus erat Christus, non gentibus, ut propensius misericordia sua fecit illos participes spiritalium, cum essent carnales. Ideo tamen circumcisio, ait, in carne manufacta, ut significaret aliam non manufactam spiritalem. Nunc autem in facti estis prope per sanguinem Christi. Adhuc donum et gratiam Dei commendat, cui nos semper velut obnoxios gratias morat, ut quantum affectum circa nos habeat Deus, ostenderet, qui pro nobis Filium suum mori permisit; ut et nos in fide ejus durantes, omnibus exitiis pro illo nobis illatis non cedamus, scientes plus illum de nobis mereri, quam quaecumque ab inimicis possunt inferri: ille enim cum sit Dominus, et nullius egeat, obtulit se 236 pro nobis; ut non illi, sed nobis proficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos in xp̃o Significat quia in
futuro scło in mortale donũ dei
apparebit in remuneratione
fideliũ : qđ oculus ñ uidit nec auris
audiuit. nec incor hominis ascendit.
quȩ p̃parauit ds̃ diligentib: eum:
Hae sunt suꝑ habundantes diuitiae.:
ut tantũ detur credentib quantũ
inuestigare non potest mens. Grã
enĩ salui facti estis ꝑfidem. Qr̃a
fidei data. ẽ ut credentes saluentur.
& hoc non ex uobis. dĩ enĩ donum. ẽ
non ex oꝑib ut nequis glorietur.

Expanded text:
su. Hoc significat, quia in futuro saeculo immortale donum Dei apparebit in remuneratione fidelium; quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus eum . Hae sunt superabundantes divitiae, ut tantum detur credentibus, quantum investigare non potest mens. Gratia enim salvi facti estis per fidem. Gratia fidei data est, ut credentes salventur. Et hoc non ex vobis; Dei enim donum est, non ex operibus, ne quis gloriet
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ dispositionẽ dementiae quae
fuerat ante mundũ erga salutẽ
gentiũ ostendit nunc se legationẽ
hinus doni fungi dĩ ꝓuisione xp̃o
mittente decłarat. Dñs enim
sua misit p̃dicare. hunc dirigers
ad conuersationẽ gentiũ. sic enim
dixit ad eũ. Uade ego longe ad
gentes mittamte: Dominico ergo
Sitamen audistis dispensationẽ grãe
quȩ data. ẽ nobis inuos. Uult eos
scire quia dĩ iuditio xp̃o missus ẽ
p̃dicare gentib misteriũ gratiae.
cđm reuelationẽ notũ mͥ factum
Ostensam sibi significat reuelationẽ
misteru dĩ dequo prius breuiter
se memorat scripsisse hoc ẽ tem¬
perate ꝓut poterant capere pru¬
dentiam apłi insacra merito xp̃i.

Expanded text:
m dispositionem divinae clementiae, quae fuerit ante mundum erga salutem gentium ostendit; nunc se legatione hujus doni fungi Dei provisione, Christo mittente, declarat. Dominus enim sua misit praedicare , hunc dirigens ad conversionem gentium; sic enim dixit ad eum: Vade, ego longe ad gentes mittam te . Dominico ergo Si tamen audistis dispensationem gratiae Dei, quae data est nobis in vos. Vult eos scire quia Dei judicio a Christo missus est praedicare gentibus mysterium gratiae Dei. Secundum revelationem notum mihi facOstensam sibi significat revelationem mysterii Dei, de quo prius breviter se memorat scripsisse, hoc est, temperate prout poterant capere prudentiam Apostoli in sacramento Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis ueteribus quã uis erii ad¬
mitterentur prius ad legem gentiles
sed circũcidi iubebantur. & ꝓphȩ
scierunt gentes participes futuras
donu dĩ. Nam hoc & significauert̃
multis inlocis. sed hoc lattuit
qr sine circũcisione & sabbatis &
neomenus & cȩteris talibus grãe
dĩ futurȩ essent participes. ut absq
lege susciperent fidẽ xp̃i & salua¬
rentur. Hoc ẽ qđ dicit. Sp̃u esse¬

Expanded text:
prophetis veteribus. Quamvis enim admitterentur prius ad Legem gentiles, sed circumcidi jubebantur; et prophetae scierunt gentes participes futuras loni Dei nam et hoc significaverunt multis in locis; sed hoc latuit, quod sine circumcisione, et sabbatis, et neomeniis, et caeteris talibus, gratiae Dei futurae essent participes, et absque Lege susciperent fidem Christi, et salvarentur. Hoc est, quod dicit: In spir
Abbreviated transcription (Latin):
oblatis donus suis suscepta. ẽ ut
essent ciues romani quẽ admodũ¬
& tharsocilienses. Unde apłs ciuem
romanũ se dicit. ita &quicumq
apłi p̃dicauerunt ꝓpħȩ futurũ
dixerunit. quã uis dicat adchorin¬
natione eccłȩ disputat. hic uero
defundamento ecđȩ Prophetȩ
enim disposuerunt: nam apłi fun.¬
damenta ieterunt. Unde dicit
dñs ad petrũ. Suꝑ istam petram
aedificabo eccłam meam. Hoc est
in hac catholicȩ fidei confessione
statuo fideles aduitã: Nam & dđ
disposuit domũ dĩ. & significauit
locũ ubifier& salomon uero fun¬
sensus. ẽ unde dñs ait. Suꝑ istã
petram acdificabo aeccłam meã
Duos enim popłos inse suscepit
saluator. & fecit ut iũ indnĩo
sicut & lapis angularis duos
parietes contin& inunitate
domus firmatos: fides enĩ suꝑfitia
sunt templi dĩ inspũ conuersan.¬
tes ut possent heredes fieri cęlestis

Expanded text:
oblatis donis suscepta est; ut oblatis donis suscepta est; ut essent cives Romani, quemadmodum Tharso-Cilicienses, unde Apostolus civem Romanum se dicit : ita et quicumque praedicaverunt, prophetae futurum dixerunt; quamvis dicat ad Corindinatione Ecclesiae disputat, hic vero de fundamento Ecclesiae: prophetae enim disposuerunt; nam apostoli fundamenta jecerunt. Unde dicit Dominus ad Petrum: Super istam petram aedificabo Ecclesiam meam , hoc est, in hac catholicae fidei confessione statuam fideles ad vitam; nam et David disposuit domum Dei, et signavit locum ubi fieret: Salomon vero funsensus est, unde Dominus ait: super istam petram aedificabo Ecclesiam meam. Duos enim populos in se suscepit Salvator, et fecit unum in Domino, sicut et lapis angularis duos parietes continet, in unitate domus firmatos; fideles enim superficies sunt templi Dei, in spiritu conversantes; ut possint haeredes fieri coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
est interfecit enim ininucitia inse.
du ꝓomib tam iideis quã gentili.¬
lis mortuus ẽ. Omĩb enĩ mors¬
ꝓficit saluatoris. Resurgensenĩ
amortius dãpnata morte quae
cenelat oñis. ostendit quã spem
haberent credentes ineum: Hinc
mandauit p̃dicationẽ qua om̃s
conuocarentur addm̃ patrem in
unutate sp̃sseĩ adiscordia ut
siuȩ iudȩi qui ꝓpter idõ dicunt᷑
quia ipsoꝵ patribus facta ꝓmis¬
sio e siue gentiles qui idõ longe
dicuntur. quia legẽ dĩ non rece¬
perunt data ꝑ moysen sublato
p̃terito ritu susciperent fidem
xp̃i ꝑ quã efficerent᷑ unũ ¶ Eigo iã
non estis hospites & incolȩ : sed
estis ciues scoꝵ & domestici dĩ Ad¬
mon& illos ut memoressint bene¬
ficioꝵ di: quia cũ legẽ essent ag.¬
nitione & timore dĩ. miscđia eius
ad iuincti suit. ut fierent participes
eoꝵ qui ꝓpe dĩ erant ciuies facti
filioꝵ dĩ. Sicut erum quȩtũq gens
romarioꝵ pacem sequi desiderauit

Expanded text:
nim inimicitiam in se, dum pro omnibus tam Judaeis quam gentilibus mortuus est. Omnibus enim proficit mors Salvatoris; resurgens enim a mortuis, damnata morte, quae tenebat omnes, ostendit quam spem haberent credentes in eum. Hinc mandavit praedicationem, qua omnes convocarentur ad Deum Patrem in unitate Spiritus, scissa discordia, ut sive Judaei qui prope ideo dicuntur, quia ipsorum patribus facta promissio est, sive gentiles qui ideo longe dicuntur, quia Dei legem non receperunt datam per Moysen, sublato praeterito ritu, susciperent fidem Christi, per quam efficerentur unum. Ergo jam non estis hospites et incolae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei. Admonet illos, ut memores sint beneficiorum Dei; quia cum longe essent a cognitione et timore Dei, misericordia ejus adjuncti sunt; ut fierent participes eorum, qui prope Deum erant, concives facti filiorum Dei. Sicut enim quaecumque gens Romanorum pacem sequi desideravit,
Abbreviated transcription (Latin):
sionis iudȩoꝵ: audito ephesi uer¬
bo dĩ susceperunt fidem xp̃i
diligentes om̃s scõs sicut manda¬
uit dauid dñs. hac causa dõ.
gr̃as agit ꝓconuersatione et
caritate eoꝵ qui dignatus est
reuelationis in agnitiones illumi¬
natos habere oculos cordis ur̃i: ad
orare dicit ꝓ eis ut fidei sue spem
agnoscant in remuneratione celefi
Quã cũ plene scierint qui fructus . e
credentiũ ꝓper iliores fierent.
circa extollenda religione. Iam
enĩ inhuiꝰ modi uidet᷑ ꝓfectusfore

Expanded text:
sionis Judaeorum, audito Ephesii versionis Judaeorum, audito Ephesii verbo Dei, susceperunt fidem Christi, diligentes omnes sanctos, sicut mandavit Dominus; hac causa Deo gratias agit pro conversione et charitate eorum, qui dignatus est revelationis in agnitione ejus, illuminatos habere oculos cordis vestri; ad orare dicit pro eis, ut fidei suae spem cognoscant in remuneratione coelesti; quia cum plene scierint qui fructus est credentium, propensiores fient circa excolendam religionem. Jam enim in hujusmodi profectus fore
Abbreviated transcription (Latin):
creta. ẽ add̃ quiaes iudeis credi¬
derunt in xp̃m. Unde Nullus
ex gentibus ad apostolatũ electus . Ẽ.
Dignũ enim erat exhis el egi p̃dicato¬
res qui ante sꝑauerunt salutẽ quae
illis ꝓmissa erat in xp̃o. In quo et
uos cũ audissecis uerbũ ueritatis
euangelii salutis ur̃ae credentes
signati estis sp̃u ꝓmissionis scõ qͥ ẽ
pignus hereditatis nrãe in redẽp¬
tionẽ ad quisitionis in laudẽ głae
ipsuis. Lausgłae dĩ est: cũ multi
adquirunt ad fidẽ sicut gła medici
salutis suȩ medelã consequerent᷑
ꝑfidem ꝓmissam iudȩis signum
habentes redẽptiorus atq heredi¬
designati sunt sui ut in regenera¬
tione ꝑducerent. ut fides prima
uenuã. scã uero coniuersatio ꝑ¬
durans cũ fide. coronã mereat᷑.
iħu &dilectione iom̃s scõs non
cesso grãs agendo ꝓuob cõmemo.¬
ratione ur̃i facere inorationib
meis. Qm̃ uxta decretũ dĩ qͦs
tacuit gentes partices fier ꝓmis¬

Expanded text:
creta est a Deo; qui ex Judaeis credicreta est a Deo; qui ex Judaeis crediderunt in Christum. Unde nullus ex gentibus ad apostolatum electus est; dignum enim erat ex his eligi praedicatores, qui ante speraverunt salutem, quae illis promissa erat in Christo. In quo et vos, cum audissetis verbum veritatis Evangelii salutis vestrae, credentes signati estis Spiritu promissionis sancto; qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis in laudem gloriae ipsius. Laus gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici salutis suae medelam consequerentur per fidem promissam Judaeis, signum habentes redemptionis atque haeredidesignati sunt, si in regeneratione perdurent; ut fides prima veniam, sancta vero conversatio perdurans cum fide, coronam mereatur. et dilectione in omnes sanctos, non cesso gratias agendo pro vobis, commemorationem vestri facere in orationibus meis. Quoniam juxta decretum Dei, quo statuit gentes participes fieri promis
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ spiritaliũ. Ut notũ uobis
faciat misteriũ uoluntatis sue
& dispensationis & inpleciotines te¬
creaturae. Uoluntas autẽ eius hȩc
fuit. ut nunc ꝓpitius fier& omĩb
qui merroꝵ erant siue in caelis
siue int̾ris. Quando xp̃m mani-¬
festauit hoc donũ esse credentiũ
ne illis inputarent᷑ peccata susci¬
pientib fidẽ xp̃i. Omĩs ergo crea¬
tura. & incaelis & interris dum
discit agnitionẽ xp̃i. restaurat᷑
adid qđ est condita. Cũ enim ad
unius dĩ fidẽ imbuit᷑ cognito
misterio saluatoris. ab errore
que cȩperat restauratur. łcerto
& angłos eiusincȩlo pugnare cũ
drachone & cũ exercitũ eius hȩc
repugnantia partu de errore.
partim de usurpate tyrannidis
p̃sũptione in quo sortiti sumus
sa creauit scđm consiliũ uolun¬
tatis suȩ ut simus in laudẽ głae
eius. nos qui ante sperauimus
in xp̃o. hoc. ẽ qđ dicit quia dis¬
pensationis p̃dicationis hic dis¬

Expanded text:
rerum spiritualium. Ut notum nobis rerum spiritualium. Ut notum nobis faciat mysterium voluntatis suaein dispensationem 233 adimpletionis tecreaturae. Voluntas autem ejus haec fuit, ut tunc propitius fieret omnibus, qui in errore erant, sive in coelis, sive in terris, quando Christum manifestavit hoc donum esse credentium, ne illis imputarentur peccata suscipientibus fidem Christi. Omnis ergo creatura in coelis et in terris, dum discit agnitionem Christi, restauratur ad id quod est condita. Cum enim ad unius Dei fidem imbuitur, cognito mysterio Salvatoris, ab errore quem coeperat, restauratur, pro certo et Angelos ejus in coelo pugnare cum dracone et cum exercitu ejus . Haec repugnantia partim de errore est, partim de usurpatae tyrannidis praesumptione. In quo et nos sortiti sumus, rsa creavit secundum consilium voluntatis suae; ut simus in laudem gloriae ejus nos, qui ante speravimus in Christo. Hoc est, quod dicit, quia dispensatio praedicationis his de
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ scãm illis faciat conuersationẽ.
Nemo erum melius alicui obtemꝑat.
quã qui ex caritate obsequitur.
Predestinaus nos inadoptionẽ filioꝵ¬
creuisse dm̃ & credentes inxp̃m ad¬
optarentur in filios dõ. ut caput
tatis suae. Tale placitũ dicit dm̃
habuisse. ut ad laude claritatis
eius ꝓficer& grãm data hominib
ut salus nr̃a gła di sit. Qua grati¬
ficauit nos indilecto filio suo.
Os nobis grãm dedit ꝓpter quod
credimũs infiliũ eius xp̃m. Dili.¬
gens eni unigenitũ suũ: amatori¬
b. eius diuina dona largit᷑ in qͦ
habemus redẽptione ꝑsanguinẽ
ipsius remissione peccatoꝵ.
Duplicẽ grãm flagitat. quia & rede.¬
mit nõs sanguine suo. & peccata
nobis non imputauit. idẽ rede¬
mit &manu misit. Scđm diuiti¬
as grae suae quȩ habundauit
innobis inomi sapientia & pru-¬
dentia. Addit ad grãm. ꝙ post
supra memorata beneficia donũ
accedit sapientiae & prudentiȩ

Expanded text:
Dei sanctam illis faciat conversationem. Dei sanctam illis faciat conversationem. Nemo enim melius alicui obtemperat, quam qui ex charitate obsequitur. Praedestinans nos in adoptionem filiocrevisse Deum, ut credentes in Christum adoptarentur in filios a Deo; ut caput  in laudem claritatis suae. Tale placitum dicit Deum habuisse; ut ad laudem claritatis ejus proficeret gratia data hominibus; ut salus nostra gloria Dei sit. Qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Deus nobis gratiam dedit, propter quod credidimus in Filium ejus Christum; diligens enim unigenitum suum amatoribus ejus divina munera largitur. In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum. Duplicem gratiam flagitat; quia et redemit nos sanguine suo, et peccata nobis non imputavit, id est, redemit et manumisit. Secundum divitias gratiae suae, quae sùperabundavit in nobis, in omni sapientia et prudentia. Addit ad gratiam; quia post supra memorata beneficia donum accedit sapientiae et prudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o benedici se aio put& errare
se sciat ad litteram benedicit᷑ ds
aliter homines. Unu quide benedic.¬
tionis nomen ẽ sed ꝓmerito ꝑsonȩ
deb& intelligi Nam & facere dr̃
dĩ & homines faciunt sed ds noto
solo in possibilit̃ facit homines
enĩ manu conatu labore sudore
efficiunt. ds ergo benedicit᷑. cum
laudib digrus extollitur. homi
dictione spiritali. ut ostender&
ꝑfectam benedictione dari cȩlesti¬
ũ credentib xp̃o. ut pleni sit it¬
gła caelesti supra potestates sub¬
uecti caeloꝵ. Quia ubi ego inqͥt
ero illic erit & minister m̃s. Sicut
elegit nos in ipso ante mut idi c̃sti.¬
tutione. ut essemus scĩ & in maculit
omniũ seit qui credituri esseNt
in xp̃m. Sicut dicit adromanos.
Quos p̃scium & uocautt nos. Non solu
ex iudeis secd &iam exgentibis. Auol
eggo dĩ uocare dicitur. ꝑseuerant in
fide. hisunt quos elegit ante mun-¬
dũ inxp̃o ut si incontaminati
corã dõ incaritate. Hoc ẽ uitam

Expanded text:
 benedici se a Deo putet, errare se sciat. Aliter tamen benedicitur Deus, et aliter homines. Unum quidem benedictionis nomen est, sed pro merito personae debet intelligi; nam et facere dicitur Deus, et homines faciunt: sed Deus nutu solo impassibiliter facit; homines autem manu, conatu, labore, sudore efficiunt. Deus ergo benedicitur, cum laudibus dignis extollitur: homindictione spiritali; ut ostenderet perfectam benedictionem dari coelestium credentibus in Christo, ut pleni sint gloria coelesti, supra potestates subvecti coelorum. Quia ubi ego, inquit, ero, illic et minister meus erit . Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaomnium scivit qui credituri essent in Christum, sicut dicit ad Romanos, quos praescivit et vocavit, nos non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Quos ergo Deus vocare dicitur, perseverant in fide: hi sunt quos elegit ante mundum in Christo; ut sint incontaminati coram Deo in charitate, hoc est, ut amor
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ uti dõ debeat᷑ ex quo sunt
omĩa. Ut sicut nullũ participẽ
hab& exhis inuirtute. ita nullũ
habeat consortẽ in nomine xp̃o
autẽ id circo hoc nom̃ nonnegat᷑.
quia sicut cõmunus eis natura. ẽ
ita erit & nomen. Hoc tam̃ iiter
patr̃e & filiũ inter est. q pater
aNullo hoc accepit. Filius autẽ
ꝑgenerationẽ omiã patrisaccepit.
ut inuirtute & substantia & no.¬
mine nibil distet filius apatre
Ride dicit. Omĩa que hab&
pat̃ mea sunt & mea patris. Non
& unius di auctoritatis conseruet᷑.
Nam si quid aliud putat significare
cũ uoluntate carnis flagitat.
sciat & apłm munda uitã habuisso.
quia scđm iustitiã legis conuersatꝰ
sine querela. dedquia ꝑsecutus. e¬

Expanded text:
nomen uni Deo debeatur, ex quo sunt nomen uni Deo debeatur, ex quo sunt omnia; ut sicut nullum participem habet ex his in virtute, ita nullum habeat consortem in nomine. Christo autem idcirco hoc nomen non negatur, quia sicut communis eis natura est, ita erit et nomen. Hoc tamen inter Patrem et Filium interest, quia Pater a nullo hoc accepit: Filius autem per generationem omnia Patris accepit; ut in virtute et substantia et nomine nihil distet Filius a Patre. Unde dicit: Omnia quae habet Pater, mea sunt; et mea Patris . Non ut unius Dei auctoritas conservetur. Nam si quis aliud putat significare, cum voluntatem carnis flagitat, sciat et Apostolum mundam vitam habuisse; quia secundum justitiam Legis conversatus est sine querela. Sed quia persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua trahit originẽ Scdm
principem potestatis aeris hui
spm̃ qui nunc oꝑatur infiluis
diffidentiae. Principẽ potestatis id ÷
diabolũ significat scłi intelligen¬
tiam corrupisse ut ab uno dd rece¬
der& multoꝵ deoꝵ opinione sus.¬
cipiens. ut socios illos sue conspiri¬
cionis efficer&. dũ ineadẽ impie¬
tate inueniunt᷑ negantes unum
dm̃ Principẽ ergo hunc erroris
idõ aeris dicit spm ut ostendat
quia hanc partem sibi usurpauit
adexercendã dominationẽ. Alius
enĩ aer & alius princeps. Sed qui
inmundo uł inaere dominatur.
sp̃s aeris appellatur. In quib et
nos aliquando conuersati sumus
indesiderus carius nrae facientes
uoluptates carnis & consilioꝵ eius.
& eramus natura filii irae sicut
&cx̧teri. ꝑ fidiã significat dũdesi¬
deria carnis memorat. Uoluptas
enĩ carnis uisibilib oblectari. ut
elem̃ta quȩ ds̃ gubnacula mundi
instituit dõs appell& cum hoc

Expanded text:
ex qua trahit originem. Secundum ex qua trahit originem. Secundum principem potestatis aeris hujus, spiritum qui nunc operatur in filiis diffidentiae. Principem potestatis, id est, diabolum, significat saeculi intelligentiam corrupisse; ut ab uno Deo recederent, multorum deorum opinionem suscipientes, ut socios illos suae conspirationis efficeret, dum in eadem impietate inveniuntur, negantes unum Deum. Principem ergo hunc erroris ideo aeris dicit spiritum, ut ostendat quia hanc partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem. Aliud est enim aer, et aliud princeps: sed quia in mundo vel in aere dominatur, spiritus aeris appellatur. In quibus et nos aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et consiliorum ejus: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Perfidiam significat, dum desideria carnis memorat. Voluntas enim carnis est visibilibus oblectari, ut elementa quae Deus gubernacula mundi instituit, deos appellet; cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ suꝑ omnẽ aeccłam quȩ esł
corpus & plenitudo enis qui & omĩa
inomĩb ad impletur. Patre dicit
filio omnẽ creaturã subiecisse
caput sit & dñs. Tunc illi omrua
subiecit: quando illũ ante omĩa
genuit. & ꝑ ipsum facer& quȩ non
erant. Omnẽ aeccłam dicens
sũmatim totũ cõprehendit qđ in
caelo ẽ & interra: ut innouum
homine menbra eius efficiantur
dũ confitent᷑ hunic ẽe ꝑquem
facti adõ sunt. dubiciunt᷑ enĩ
illi quasi capiti menbra ex quo
trahunt origiriẽ. ut omĩa in
omnib ad impleatur. Cũ regressa
fuerint ad confessionẽ unus dei
flectentes genu xp̃o ad impletur
inomrub ut sit omĩa quia abipsi
sunt. Ac ꝑhoc ipse in eis ẽ quia
uirtutes eius subsistunt. Receden¬
tes enim ado euacuare illũ uident᷑
Vnde alio loco dicit. ut crescant
omĩa in incrementũ di. Q uos
Mortuosdicit. qr errores scłi
secuntur. Quic quid enĩ ab umu
dĩ ꝓfessione recedit mortuum
habetur . quia ñ man& in radice

Expanded text:
put super omnem Ecclesiam, quae est corpus et plenitudo ejus, qui omnia in omnibus adimpletur. Patrem dicit Filio omnem creaturam subjecisse;caput sit et Dominus. Tunc illi omnia subjecit, quando illum ante omnia genuit; ut per ipsum faceret, quae non erant. Omnem Ecclesiam dicens, summatim totum comprehendit, quod in coelo est et in terra; ut in novum hominem membra ejus efficiantur, dum confitentur hunc esse, per quem facti a Deo sunt. Snbjiciuntur enim illi quasi capiti membra, ex quo trahunt originem; ut omnia in omnibus, adimpleantur. Cum enim regressi fuerint ad confessionem unius Dei, flectentes genu Christo, adimpletur in omnibus ut sit omnia; quia ab ipso sunt: ac per hoc ipse in eis est, quia virtute ejus subsistunt; recedentes enim a Deo, evacuare illum videntur. Unde alio loco dicit: Ut crescant omnia in incrementum Dei . CAPUMortuos dicit, quia errores saeculi sequuntur; quidquid enim ab unius Dei professione recedit, mortuum habetur; quia non manet in radice,
Abbreviated transcription (Latin):
turo. Exemplũ salutis credentiũ
& głae in resurrectione saluato¬
risconsistere ꝓfitet ut exea
cognoscant fideles quid eis pro¬
missum .e. di mili enĩ modo ex¬
tollent᷑ supra cęlo futuri cũrp̃o
Sicut ipse dicit. later uolo ut
ubi ego fuero. & hi mecũ sint et
uideant głam meã. Hoc propter
incarnationẽ filiidi ut &iam
homo factus suꝑ oms caelos esse
dicatur. & suꝑ cunctam creaturã
sedens addexteram dĩ. habenis
nom di ꝑnatura non ꝑ adoptio¬
ne ut cognoscant. ẽe filiumdĩ.
qͥ illu crucifixert. Honorẽ que
illi dedit pat̾ ꝑgeneratiorem.
tunc manifestus e cũ natꝰ homo
passus e a uicta morte resurrex̃
ascenidens un ide descenderat
suꝑ oms caelos. Unde dictum. ẽ
quia ueritas de terra orta est.
Quia enim om̃e iuditiũ pater
filio dedit. id cirto ad dexterã
di sedere dicit᷑ quasi uide.
Deniq ipse dicit ad discipulos.
Usque modo nihil petistis inno.¬
mine meo. petite a ego faciã.

Expanded text:
t : Exemplum salutis credentium, et gloriae, in resurrectione Salvatoris consistere profitetur, ut ex ea cognoscant fideles quid eis promissum est. Simili enim modo extollentur supra coelos futuri cum Christo, sicut ipse dicit: Pater, volo ut, ubi ego fuero, et hi mecum sint, et videant gloriam meam ; hoc propter incarnationem Filii Dei: ut etiam homo factus super omnes coelos esse dicatur, et super cunctam creaturam, sedens ad dexteram Dei , habens per naturam, non per adoptionem; ut cognoscant illum esse Filium Dei, qui illum crucifixerunt. Honor enim quem illi dedit Pater per generationem, tunc manifestatus est, cum natus homo passus est, et victa morte resurrexit, ascendens unde descenderat, super omnes coelos. Unde dictum est, quia veritas de terra orta est . Quia enim omne judicium Pater Filio dedit , idcirco ad dexteram Dei sedere dicitur, quasi judex. Denique ipse dicit ad discipulos: Usque modo nihil petistis in nomine meo: petite, et ego faciam .
Abbreviated transcription (Latin):
don& q diuesẽ ut nutu eius firm̃t᷑
in spũ. Hoc ẽ ut non illos ꝑturbant
carnalia exitia in lata aꝑfidis. sed
sunt ftabiles expectantes infuturo
huius rei mercedem In interiore ho.
mine habitare xp̃m ꝑfidẽ incordib
ur̃is. Ineo petit eos magis fir mari ut
non ambigant. sed magis credant
xp̃m habitare in se. quẽ ñ uident
hisoculis. ut sp̃s datus hoc eisꝑdonũ
dĩ infunidat. ut certi sint dexp̃o
securi simus de auxilus eius qr non
deserit Nos sed semꝑ ad.ẽ ꝑfidem¬

Expanded text:
donet, quia dives est, ut nutu ejus firmentur donet, quia dives est, ut nutu ejus firmentur in Spiritu, hoc est, ut 239 non illos perturbent carnalia exitia illata a perfidis: sed sint stabiles, exspectantes in futuro hujus rei mercedem. In interiore homine Christum habitare per fidem in cordibus vestris. In eo petit eos magis firmari, ut non ambigant, sed magis credant Christum habitare in se, quem non vident his oculis; ut Spiritus datus hoc eis per Dei donum infundat, ut certi sint de Chrisecuri simus de auxiliis ejus; quia non deserit nos, sed semper ade
Abbreviated transcription (Latin):
dere mysteriũ suũ ꝓsalute huma-¬
Na ut cognitio mysteriũ dĩ mor.¬
talib: conferr& salutẽ. ut quasi de¬
dignatio regnu dĩ hanc grãm creden.¬
tibus proaphosoritis largiretur.
Lic& enim infectum sit nouũ tam̃
uidetur ignoranti creaturae Iropt̃
qđ petor nedeficiatis intribulatio¬
Alanifesta spe quȩ ẽ in musterio xp̃i.
Cõmon& ne scandalũ patiant᷑ ꝓpt̃
tribulationes quȩ scĩs aꝑfidis in ro¬
gantur. Ad głam enĩ ꝑtin& illorũ
si intribulatione magistri non
fuerint scandalizati discipuli. Hȩc
spe firmati. quia fideliũ p̃ssurae
futurae. scłi gła erigent᷑. Haec enĩ
fideliũ ꝓbatio est. sifidei sue sp̃e
aduertantur. Huius rei gr̃a flecto
genua mea ad patrẽ dñi nr̃i iħu xp̃i
t̃ra nominat᷑. Ut da uobis seđm
diuitias maiestatis suȩ uirtutẽ con-¬
firmari in spũ scõ. haec flexis genib
p̃care se dixit. ut qr dignatus es ⁊
ad uocare gentes ad cognoscendum.
mysteriũ uoluntatis eius hoc &iam

Expanded text:
dere mysterium suum pro salute humana, ut cognitio mysterii Dei mortalibus conferret salutem; ut quasi dedicatio regni Christi hanc gratiam credentibus pro apophoretis largiretur. Licet enim jam olim factum sit, novum tamen videtur ignoranti creaturae. Propter quod peto ne deficiatis in tribulatiope, quae est in mysterio Christi, commonet ne scandalum patiantur propter tribulationes, quae sanctis a perfidis irrogantur. Ad gloriam enim pertinet illorum, si in tribulatione magistri non fuerint scandalizati discipuli, hac spe firmati; quia fidelium pressurae futuri saeculi gloria erigentur; haec enim fidelium probatio est, si fidei suae spem advertant. Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domini nostri terra nominatur; ut det vobis secundum divitias majestatis suae virtutem confirmari in Spiritu suo. Hoc flexis genibus precari se dicit, ut quia dignatus est advocare gentes ad cognoscendum mysterium voluntatis ejus, hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
spũ ꝑdauid. Dni est terra et
plenitudo eius. orbis t̃rarũ & uni¬
uersi quihabitant in ea & in sub¬
iectis Tollite portas principis
ur̃is & el euamini porte aeterna.¬
les & introibit rex głae. Quis est
iste rexgloriȩ. dr̃is uirtutum
ipse. ẽ rexgłae. Dicitur ergo his
principib qui mertores sunt in
caelestibus siue ministris eis in
t̃ris. ut auferant portas principes
sui. id ẽ diaboli dementib suis
ꝑ quas multoꝵ deoꝵ ad serendoꝵ
error intrauit. Sunt enĩ tẽpora.¬
les. quia om̃is fallatia tẽpore
clauditur. iter enĩ impioꝵ peribit.
Ut aut̃e aeternas portas eleuent
insempit̃na scła ꝑseuerat. Unde
aliud regnũ aliud incorruptibib.
Impii autẽ ꝓpt̃ incredulitatem
intrant ininfernũ tartareum
U ir tute enĩ potestatis suȩ qua sub¬
egit inferos: manifestatur qr ipse ẽ
filius dĩ qui unius dĩ regnũ incęlis
& int̾ris esse ad condẽpnatione
terannidis diaboli p̃dicauit seđm¬

Expanded text:
per David: Domini est terra, et plenitudo ejus, orbis terrarum, et universi qui habitant in eo . Et in subjectis: Tollite portas Principis vestri, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Quis est iste Rex gloriae? Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Dicitur ergo his Principibus, qui in errore sunt in coelestibus, sive ministris ejus in terris, ut auferant portas principis sui, id est, diaboli de mentibus suis, per quas multorum deorum asserendorum error intravit. Sunt enim temporales; quia omnis fallacia tempore clauditur: Iter enim impiorum peribit . Ut autem aeternas portas elevent,in sempiterna saecula perseverat. Unde et regnum aliud incorruptibile : impii autem propter incredulitatem intrant infernum tartareum. Virtute enim potestatis suae, qua subegit inferos, manifestatur; quia ipse est Filius Dei, qui unius Dei regnum in coelis et in terris esse ad condemnationem tyrannidis diaboli praedicavit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
quid sumus indesiderus carnis nr̃ae
O m̃e enĩ peccatũ caro dicitur. maxi¬
me ꝑfidia quȩ e totius uero scele.¬
ris mater illi oꝑa bona a castitas
ꝓderit sisit ꝑfidus ꝑfidia erum
haec omia maculat. hinc est qđ
subdte & eramus natura filii irae
sicut & cȩteri. Naturae enĩ uim
mala uoluptas subponitur. fit
natura ire. Idemq ultioni subici¬
enda sit inmutata consubstantia
sed mala uoluptate. Hoc enim
deputatur naturae qđ sequitur
Vnde ait inesaia semen pessimum
& quare sit sẽmen pessimũ subiecit.
Reliquisti enĩ dnmait & adiracun¬
diã in citastis sem isrł. Ut naturaq
deserit dm̃. pessimũ semendicat᷑.
De genera ẽ eniaba uctore recedere.
& cũ malũ exemplũ cęceris p̃ba
malum ẽ semen fructus enim pes¬
simus facit. Si uero redeat ad
auctorẽ bona erit natura. Scdia
creatorẽ suũ. uaselectionis appel¬
latur. Dsautẽ qui diues e

Expanded text:
sumus in desideriis carnis nostrae. Omne enim peccatum caro dicitur, maxime perfidia, quae est totius sceleris mater. Nulli opera bona et castitas proderit, si sit perfidus; perfidia enim haec omnia maculat. Hinc est, quod subdidit: Et eramus natura filii irae, 235 sicut et caeteri. Naturae enim cum mala voluntas supponitur, fit natura irae, id est, quae ultioni subjicienda sit, immutata non substantia, sed mala voluntate. Hoc enim deputatur naturae, quod sequitur; unde ait in Esaia: Semen pessimum . Et quaro sit semen pessimum, subjecit: Reliquistis enim Dominum, ait, et ad iracundiam incitastis Sanctum Israel; ut natura quae deserit Deum, pessimum semen dicatur. Degenerare enim est ab auctore recedere: et cum malum exemplum caeteris praebet, malum est semen; fructus enim pessimos facit. Si vero redeat ad Auctorem, bona erit natura, secundCreatorem suum, vas electionis appellatur . Deus autem, qui dives e
Abbreviated transcription (Latin):
sunt miscđiarũ ut non querentib
ultro miscđia p̃staretur. dicut
dicit isaias. Palam factussum non
querentib me. Hoc ẽ enĩ habun.¬
dare miscłia: ut & nonpostulan.¬
tib tribuat᷑ Haec tamen caritas
dĩ est erga nos: ut quia fecit nos
nolit perire nos. Diligit enĩ opus
suũ. Idõ enĩ fecit ut amar& quod
fecit. Nemo enĩ laborẽ suũ hodio
eramus gr̃ã autẽ sua reuocauit
nos. Hoc ẽ uiuificauit nos in xp̃o.
Quia enĩ ꝑ ipsũ nos fecit. iterum ꝑ
ipsũ nos reforma uit in ipso id. e
ut eius menbra simus. Ipse es ⁊
aut̃ẽ caput nr̃m. Ipsum enim
habemꝰ dõ p̾stante auctorẽ uitȩ
nrae. Dicut dicit petrus apłs.
Auctore uero uite interfecistis:
Cuius gr̃a estis salui facti. Hiuc
scos &iam exgentib ubi & xp̃s ẽ¬

Expanded text:
sunt misericordiarum, ut non quaerentibus ultro misericordia praestaretur, sicut dicit Esaias: Palam factus sum non quaerentibus me ; hoc enim est abundare misericordia, ut et non postulantibus tribuatur. Haec tamen charitas Dei est erga nos, ut quia fecit nos, nolit perire nos; diligit enim opus suum. Ideo enim fecit, ut amaret, quod fecit; nemo enim laborem suum odio heramus: gratia autem sua revocavit nos, hoc est, vivificavit nos in Christo. Quia enim per ipsum nos fecit, iterum per ipsum nos reformavit in ipso, id est, ut ejus membra simus; ipse est autem caput nostrum; ipsum enim habemus, Deo praestante, auctorem vitae nostrae, sicut dicit Petrus apostolus: Auctorem vero vitae interfecistis . Cujus gratia salvi facti estis. Huic sanctos etiam ex gentibus, ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
r& ad utã: non querentes uerum
iter dõq Non. ẽ gloriandũ nobis.
inNobis ipsis sed indõ quiNos
regeͬrauit natiuitate caelesti ꝑfidẽ
xp̃i: adhoc ut bonis oꝑibus exerci¬
tati. quȩ dĩ nob iam renatis de¬
creuit. ꝓmissam mereat᷑ accipere
memoria retinentes: Uosqͥaliquant
eratis gentes in carne qͥdicimini p̃.¬
putiũ ab ea quȩ dicitur circũcisio

Expanded text:
vitam, et non quaerentes verum iter. Ideoque non est gloriandum nobis in nobis ipsis; sed in Deo, qui nos regeneravit nativitate coelesti per fidem Christi, ad hoc ut bonis operibus exercitati, quae Deus nobis jam renatis decrevit, promissa mereamur accipere. Memoria retinentes, vos qui aliquando eratis gentes, in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumc
Abbreviated transcription (Latin):
ephesi non solũ fidelib scribit
sed et scĩs ut tunc uero fidelessint
si sub nomine xp̃i habeat᷑. alio.¬
qin contaminatio erit qui ad.
iuriã ꝓficit creatoris. Gratia
uob apax adõ patre nr̃o adño
ihu xp̃o. Gra dĩ cũ scĩs dicit
esse fidelib quẽ patr̃e nrm̃
appellat. quia abipso sunt omĩa
& condita & restaurata. Up̃m autẽ
dñm nr̃m. quia redemit nos. In¬

Expanded text:
 Non solum fidelibus scribit, sed et sanctis; ut tunc vere fideles sint,si sub nomine Christi habeatur: alioqui contaminatio erit; quia ad injuriam proficit creatoris. Gratia vobis et pax a Deo Patre nostroisto. Gratiam Dei cum sanctis dicit esse et fidelibus, quem Patrem nostrum appellat; quia ab ipso sunt omnia et condita et restaurata: Christum autem Dominum nostrum, quia redemit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ meũ & dm̃ ur̃m. Totius ergo
uerus filius. e &dsomniu sed non
quia dĩ dedõ xp̃s est. Ceterorũ
aute ds est causa terroris. Sicut
ipse dictt in ma lachia ꝓpha. di
potentiae fortitudinis enus qua
oꝑatus. e in xp̃o suscitans illum
amortius & collocauit ad dextera
sibi incaelestib suꝑ omnẽ princi

Expanded text:
Deum vestrum . Totius ergo verus Filius est, et Deus omnium, sed non quia Deus de Deo Christus est: caeterorum autem Deus est causa terroris, sicut ipse dicit in Malachia propheta: Si potentiae fortitudinis ejus, quam operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis, et collocavit ad dexteram sibi in coeles
Abbreviated transcription (Latin):
.testibus Debis uero quibdubiũ
& incertũ ÷ quo animo fiant.
quando pleriq hominũ dicuat
se non posse abstinere auit io
& carnib & qđ non possunt ĩeiu.¬
nare. non ÷ nr̃m iudicare: quia
possunt & bono animo & malo
fieri. sicut & de cogitatiorub
& debis quȩ inocculto fuint
Quȩ lic& dicantur: non tamen
ꝑ apꝓbationẽ patent. sed debem
dño inditiũ reseruare : quia
siquis dehis uult iudicare qui
incerta habent᷑. omĩ potenti
dõ quantũ in se ẽ iuditiũ conat᷑
nr̃a credulitas fallitur. ꝑ tin&
one fallamur. quia nor
possumus bominũ indagare
iuditiũ ꝓfererido. quo adusq
illuminabit. id ÷ manifestabit¬
dita subaudis oꝑa tenebrarũ
quȩ ad tenebras ꝑ petuas du¬
cunt hominẽ. t abscondita
oꝑa tenebrarum dicit quat
Iocculto fuint abonis&malis:
& non solũ oꝑa reuelabit. sed

Expanded text:
 De his vero de quibus dubium et incertum est quo animo fiant: quando plerique hominum dicunt se non posse abstinere a vino et carnibus, et quod non possint jejunare, non est nostrum judicare: quia possunt et bono animo et malo fieri: sicut et de cogitationibus et de his quae in occulto fiunt, quae, licet dicantur, non tamen per approbationem patent, sed debemus Domini judicio reservare, quia si quis de his judicat quae incerta habentur, omnipotenti Deo, quantum in se est, conatur nostra credulitas fallitur; quia noone fallamur, ut quia non possumus hominum indagare udicium proferendo quoadusque illuminabit, id est manifestdita, subaudis opera, tenebrarum quae ad tenebras perpetuas ducunt hominem, vel abscondita opera tenebrarum dicit quae in occulto fiunt a bonis et malis: et non solum opera revelab
Abbreviated transcription (Latin):
apłs predicabat simplicib
uirginie. mortuũ & re-¬
surrexisse: ut auditores eiꝰ
in itelligere possctͣ quac
loquebatur: Quicũq ex s̃¬
fidẽ xp̃i uerb uult ex ornare:

Expanded text:
s praedicabat simplicibus Virgine, mortuum et resurrexisse, ut auditores ejus intelligere possent quae loquebatur. Quicunque enfidem Christi verbis vult exo
Abbreviated transcription (Latin):
do filii isrł egressisunt de
aegypto non detulerunt inde
fermentatã farmã: sed tantũ¬
modo conspersam. Cogentib
exũ aegyptus nemorã facer N
greliendi : reliquerunt ibi
fermentd̃ Regiptus quȩ int̃.¬
.pretatur tenebre: significat
tenebras infidelitãtis fermen¬
.tũ: significat peccatũ: & nos

Expanded text:
do filii Israel egressi sunt de do filii Israel egressi sunt de Aegypto, non detulerunt inde fermentatam farinam, sed tantummodo conspersam. Cogentibus enim Aegyptiis ne moram facerent egrediendi, reliquerunt ibi fermentum. Aegyptus quae interpretatur tenebrae, significat tenebras infidelitatis: fermentum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxp̃s ⁊̃ immolatus Acsidicer&
ultis scire quid stit pascha ⁊¬
xp̃s immolatus: Nonest nobis
inmolatus agduus legalis. uł
tipicus: sed uerus agnus immo:
latus qͥ tollit peccata muridi.
id᷑ ꝓnobis immolatus it aara
crucis dequo ioħsait. Ecce agnꝰ
dĩ: ecce qui tollit peccata mun.¬
di: Istis agni carnes cotidie
immolant᷑ in aeccła & comedim¬
tur a fidelib : Illiqui comeder̃
carnes tipici agni. transitum
fecerunt de egypto int̃ram rep.¬
missionus : anos similiter tran¬
sire debemus de tenebris infide¬
litatis aduirtutes. & deseruitu¬
te diaboli ad libertatẽ xp̃i:
& demorte ad uitã. Illi O u
dieb celebrant festiuitatẽ pas¬
chalẽ: & nos tunc septẽ diebus
celebramus pascha. si ꝑomne
tẽpus uitȩ nr̃ae qđ septẽ dieb
uoluitur. transitũ facimus
auitus aduirtutes : Itaque
festiuitatẽ. ĩd gaudeamus
& exultemus & letem letitia
spiritali : Non infermento
ueteri. subaudis epulem̃ ł simꝰ
Legimus inexodo : quodquan¬

Expanded text:
st immolatus, ac si diceret: Vultis scire quid sit pascha? Christus immolatus. Non est nobis immolatus agnus legalis vel typicus, sed verus agnus, qui tollit peccata mundi, est pro nobis immolatus in ara crucis, de quo Joannes ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Istius agni carnes quotidie immolantur in Ecclesia, et comeduntur a fidelibus. Illi qui comederunt carnes typici agni, transitum fecerunt de Aegypto in terram repromissionis, et nos similiter transire debemus de tenebris infidelitatis ad virtutes, et de servitute diaboli ad libertatem Christi, et de morte ad vitam. Illi septem diebus celebrabant festivitatem paschalem, et nos nunc septem diebus celebramus pascha, si per omne tempus vitae nostrae quod septem diebus volvitur, transitum facimus a vitiis ad virtutes. Itaque festivitatem, id est gaudeamus, et exsultemus, et laetemur laetitia spiritali. Non in fermento veteri, subaudis epulemur, vel simus. Legimus in Exodo, quod quan
Abbreviated transcription (Latin):
batur : qr ꝑ oꝑa miraculorum
poterant cognoscere oꝑatorẽ : qm̃
nisi filius esset talia nequaquam
facere poss&. quȩ nemo ante eum
nescirent: tamen quia rem impiã
faciebant & iniustam in nocentẽ
dãpnantes: non erant nescu. ideoq
rei tenentur. Aliomodo principes
huius scłi possumus intelligere
aereas potestates. demones uide¬
licã ꝑhunc aerem discurrentes:

Expanded text:
batur, quia per opera miraculorum batur, quia per opera miraculorum poterant cognoscere operatorem, quoniam, nisi Filius Dei esset, nequaquam talia facere posset quae nemo ante eum nescirent, tamen, quia rem impiam faciebant et injustam, innocentem damnantes, non erant nescii, ideoque rei tenentur. Alio modo: principes hujus saeculi possumus intelligere aereas potestates, daemones videlicet per hunc aerem discurrentes,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia exore altissimi ꝓdiui
primogenita. Istã ergo sapi-¬
entiã loquebant᷑ apłi: qr ipsa
dita erat. quomodo loquebãt᷑
illam: philosophis utiq & poten
& illis erat manifesta ꝑse ipsã:
Unde sequitur. Qũa sapientiã
scđm humanitatẽ ante scła in
głam nrtãm: idt̃ ad glorifica.¬
illũ redẽpti & muridati apeccatis.
glorificari mereamur adhuc
Igitur ante omnia scła p̃desti¬
nauit ds̃ pater hominẽ assum̃.¬
dũ: uerbo ut esset uerus filius
dĩ & nos ꝑ illũ glorificaremur:
ait: Qui p̃destinatus ÷ filius dĩ
huius scłi: id octouianus. tybe¬
.rius. herodes. pilatus. scribae &
pharisaei. sacerdotesq iudȩoꝵ.¬
qui non cognouerunt xp̃m esse
filiũ dĩ uidentes illum esse homi
nẽ. uidentes eũ fatigari. sitire.
esurire : non putabant esse deum:
principes ur̃i: Quid ergo siꝑ ignoran:¬
tiam serui octiderunt filium dĩ
N ũquid immunes sunt apeccato:
ab sit: ut peccatũ eis non ad scri¬

Expanded text:
sapientia ex ore Altissimi prodii sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita . Istam ergo sapientiam loquebantur apostoli, quia ipsa dita erat, quomodo loquebantur illam? philosophis utique et pote illis erat manifestata per seipsam. Unde sequitur: Quam sapientiam, tem, ante saecula in gloriam nostram, id est ad glorificaillum redempti et mundati a peccatis, ut glorificari mereamur adhuc. Igitur ante omnia saecula praedestinavit Deus Pater hominem assumendum a Verbo, ut esset verus Filius Dei, et nos per illum glorificaremur. ait: Qui praedestinatus est Filius Dei hujus saeculi, id est Octavianus, Tiberius, Herodes, Pilatus, scribae, et Pharisaei, sacerdotesque Judaeorum, non cognoverunt Christum esse Filium Dei, quia videntes illum hominem esse, videntes eum fatigari, sitire, esurire, non putabant esse Deum: principes vestri . Quid ergo: si per ignorantiam servi occiderunt Filium Dei, nunquid immunes sunt apostoli? Absit ut peccatum eis non ascri