comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es non adcenditur aminocum.
cum theatrorum molos extrii¬
uut ur. ⁊ effoduntur fondam̃¬
ta nirtutum um gloriosa est
effusionis in sania ⁊ oꝑa mise¬
ricordie deridentur Cum ex hiis
que dinitib habundant luxu¬
riantur histriones. ⁊ necessa¬
ria uix habent pauꝑes cum
deus qui doctrine sue ꝑubli¬
cis uocib contra hoc maliun
publicum clamat. ab impiis
populis blasphematur. ⁊dii
tales requiriitur. in quorum
honorem illa ip̃a theatrica cor¬
porum ⁊ ammoꝵ dedetora cele¬
brentur. Het si deus pollere
peranitat. tunc indignatur
grauuis. hec si mpunita di¬
inittat. tunc purit infestius
Tum uero euertit subsidium
uicioꝵ ⁊ copiosas libidines in¬
opes reddit. misericordit᷑ ad u̾¬
satur Mise ricorditer enm
si fieri posset etiam bella ge¬
rerentur a lonis. ut licensi¬
osis cupiditatib domitis. ħ ui¬
cia ꝑderentur: que iusto imꝑio
uel extirpari nel pretni debu¬
erunt Nam si xp̃ana disci¬
plina omnia bella culparet:

Expanded text:
es non adtenditur animorum, es non adtenditur animorum, cum theatrorum moles extruuntur et effodiuntur fundamenta uirtutum, cum gloriosa est effusionis insania et opera misericordiae deridentur, cum ex his. quae diuitibus abundant, luxuriantur histriones et necessaria uix habent pauperes, cum deus, qui doctrinae suae publicis uocibus contra hoc malum publicum clamat, ab impiis populis blasphematur et dii tales requiruntur, in quorum honorem illa ipsa theatrica corporum et animorum dedecora celebrentur. haec si deus pollere permittat, tunc indignatur grauius; haec si inpunita dimittat, tunc punit infestius. cum uero euertit subsidium uitiorum et copiosas libidines inopes reddit, misericorditer aduersatur; misericorditer enim, si fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus domitis haec uitia perderentur. quae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet,
Abbreviated transcription (Latin):
cia ue reddatur malum pro
malo. semꝑ in uoluntate com¬
plenda est. Agenda sũt autem
multa eciam cum inuitis benig¬
na quadam aspitate plectentis.
Quorum pocius utilitati consu¬
lendum est quam nolunitati.
ꝙ in p̾ncipe cinitatis luoculeu¬
tissime illorum lutere laudaue¬
runt.Nam incorripiendo
filio quambbet asptre nũquã
ꝓfccto amor paternus amittit᷑.
fit cũ quod nolit ⁊ doleat qui
eciam inuitus iudetur dolere
sonandus Ac ꝑ hoc si terrena
ista res publica p̃cepta xp̃iana
custodiat. ⁊ ip̃a bella sine ben¬
iolencia non gerentur ut
ad pietatis iusticieꝙ peccatam
societatem uictis faciluis con¬
sulatur Nam cui liconcia ini¬
quitatis eripitur. utiliter iũ¬
citur Qm̃ nich est infelicuis
felicitate peccantium qͣ penelis
nutritur im punitas. ꝓ mala
uoluntas uelud hostis interi¬
or roboratur. Ged ꝓuersa ⁊ ad¬
uersa corda mortalium felices
res humanas putant: cum te¬
ctoꝵ spendor accũditur ⁊ lab¬

Expanded text:
tia, ne reddatur malum pro tia, ne reddatur malum pro malo, semper in voluntate complenda est. Agenda sunt autem multa etiam cum invitis benigna quadam asperitate plectentis, quorum potius utilitati consulendum est quam uoluntati, quod in principe ciuitatis luculentissime illorum litterae laudauerunt. nam in corripiendo filio quamlibet aspere numquam profecto amor paternus amittitur; fit tamen, quod nolit et doleat, qui etiam inuitus uidetur dolore sanandus. ac per hoc si terrena ista res publica praecepta Christiana custodiat, et ipsa bella sine beniuolentia non gerentur, ut ad pietatis iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, utiliter uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruersa et aduersa corda mortalium felices res humanas putant, cum tectorum splendor adtenditur et lab
Abbreviated transcription (Latin):
ncifexus occidi. pro quib ait in
cruce pendens. pator ignosce
illis. quia nescuit quio facũt.
Nec. paulus apłs. preceptum
domini ⁊ magistri sin uidetur
implesse. ubi eciam ip̃c ꝑcussus
facie. dixit p̾ncipi sacerdotum.
pertuciet te dominus paries de¬
albatꝰ. Sedes iudicare me scd̾m
legem. ⁊ contra legem iubet uie
percuci. Et cum a circunstanti¬
b dic̾ertur. iniuriam facit pͥn¬
cipi sacerdotum. irridenter eos
qui apent intlłigerent iam
destruendum esse aduentu xͥ p
arientem de albatum. hoc est
hipocrisim sacerdocii uideorũ.
Ait quippe. Nesciui fatres qͥa
p̾nceps est. Scriptum est enim
principi populi tui nõ maledices.
tum ꝓculdubio qui mn eodem
populo geuerat. atq ibi lege fui¬
rat eruditꝰ. illum principen sac̾¬
dotum nescire non posset. nec
cos quib ita notus erat. ullo
modo falleret quod nesciret ꝯt̾¬
ergo ista precepta paciencie
semp incordis preparacione
retinenda. ip̃a q beniuolen¬

Expanded text:
ucifixus occidi, pro quibus ait in ucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt, quid faciunt. nec Paulus apostolus praeceptum domini et magistri sui uidetur implesse, ubi etiam ipse percussus in faciem dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes iudicare me secundum legem et contra legem iubes me percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, inridenter eos qui saperent, intellegerent iam destruendum fuisse aduentu Christi parietem dealbatum, hoc est hypocrisin sacerdotii Iudaeorum; ait quippe: Nesciui, fratres, quia princeps est; scriptum est enim: Principi populi tui non maledices, cum procul dubio, qui in eodem populo creuerat atque ibi lege fuerat eruditus, illum principem sacerdotum nescire non posset nec eos, quibus ita notus erat, ullo modo falleret, quod nesciretergo ista precepta patientiae semper in cordis preparatione retinenda, ipsaque benivolen
Abbreviated transcription (Latin):
llam ⁊ alteram nominauit. ut
aliquanto distractius intellig̾et᷑
mnalio. ip̃e autem simpliciter
candem pacienciam cõmẽdare
Paratus itaꝙ debet esse. homo
iustus ⁊ pius pacienter eorum
maliciam sustinere quos fieri lo¬
nos querit: ut numerus pocius
crescat lonorum: non ut pari
malicia se quoq numero addat
malorum. Demq ista p̃cepta
magis ad p̾paratõnem cordis q̃
intus est ꝑtinere quam ad opꝰ
quod in aperto fit ut teneatur
insecreto amini paciencia cum
boniuolencia. In manifesto autẽ
id fiat quod eis uidetur ꝓdesse
posse. quib bene uelle debemꝰ.
hiuc liquids ostenditur. quod ip̃e
dominus xp̃c exẽplum singłare
paciente cum ꝑcuteretur in fa¬
cie respondit Si maledixi ex¬
ꝓbra de malo. Santem bene
quid me cedis requaquam ig¬
tur p̃ceptum suum si uerba ĩ¬
tucamir impleuit. Neque e
tus uenerat non solum in faci¬
em ꝓcuti. uerum eciam prohiis
auoq a quib hec paciebatur. er¬

Expanded text:
llam et alteram nominauit, ut llam et alteram nominauit, ut aliquanto distinctius intellegeretur in alio, ipse autem simpliciter eandem patientiam commendaret. paratus itaque debet esse homo iustus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. Denique ista praecepta magis ad praeparationem cordis, quae intus est, pertinere quam ad opus, quod in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod eis uidetur prodesse posse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditur, quod ipse dominus Christus, exemplum singulare patientiae, cum percuteretur in faciem, respondit: Si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? nequaquam igitur praeceptum suum, si uerba intuemur, impleuit; neque enratus uenerat non solum in faciem percuti uerum etiam pro his quoque, a quibus haec patiebatur, cr
Abbreviated transcription (Latin):
uelut curandimi ⁊ sanandum.
ad hibita est ista meditina. Alio¬
quim si uerba attenderimus.
cusserit in maxillam dextram
p̃be illi ⁊ sinistram magis autẽ
sinistra ꝑcutitur. quod ad de xte¬
ram ferientis facilior ictus esti
Sed sic intelligi solet ac si dictium
esset. Si quis te in meliora fuerit
ꝑsecutus ⁊ inferiora ei p̃be: ne uĩ¬
dicte poscius quam paciencie ftu¬
dens. contempnas et̾na: ꝓtemp¬
alib cum pocius temporilia ꝓ et̾¬
nis contempnenda sint tanquam
simstra pro dextris. ħ semiper fu¬
it sanctoꝵ martyrum intencio
uindicta enim ultima iuste pos¬
citur. quando nullus iam restat
correctionis locus extremoscil
summno q iudicio Nunc ueroca¬
uendum est. ne uindicandi cupi¬
ditate amittatur. ut nicħ aliud
ipã paciencia que płis habenda
est. quam omine quod potest eci¬
am inuito. inimitus auferre. N¬
amq alius euͣngelista meadem
sentencia nullam fecit dextere
mencionem sed tantum ma xi¬

Expanded text:
velut curandum et sanandum, velut curandum et sanandum, adhibita est ista medicina. 12. Alioquin si verba attenderimus, cusserit in maxillam dexteram, praebe illi et sinistram : magis autem sinistra percutitur, quod ad dexteram ferientis facilior ictus est. Sed sic intelligi solet, ac si dictum esset: Si quis in te meliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne vindictae potius quam patientiae studens contemnas aeterna pro temporalibus, cum potius temporalia pro aeternis contemnenda sint, tanquam sinistra pro dextris. Haec semper fuit sanctorum martyrum intentio: vindicta enim ultima juste poscitur, quando nullus jam restat correctiosummoque iudicio. nunc uero cauendum est, ne uindicandi cupiditate amittatur, ut nihil aliud, ipsa patientia, quae pluris habenda est quam omne, quod potest etiam inuito inimicus auferre. namque alius euangelista in eadem sententia nullam fecit dexterae mentionem, sed tantum maxi
Abbreviated transcription (Latin):
gitare quam dicere. alteram ꝓ¬
cutienti p bẽdam esse maxillam.
uolenti auferre tunicam. dadun
etiam pallium. cum angariante
duplicandam uiam: hos quiipe
fit ut uincatur bouo malus. inmno
in homine malo uincatur bono ma¬
lum. ⁊ homo liberetur a malo nõ
exteriore ⁊ alicno s intimoat suo.
quo guauius ⁊ ꝑniciosius quani
cuuis uis hostis extrinsecus in¬
manitate uastatur. Qui ergo iĩ¬
tit bono malum pacienter amnti
temꝑalia cõmoda ut doceat ꝙͣ ꝓfi
de atqr iusticia comtempuẽda  sĩt
que ille nimis a mando fit malus.
hac si iuiriosus ad eo ip̃o cui fe
qua nicħ est utilius ciuitati: pe¬
uitens adquiratur. uictus non
seuientis irib sed beniiuolentia
rationtis. Tunc enĩm recte fit.
cum uidetur ei ꝓfuturum esse
ꝓpt᷑ quom fit. ad opandam ĩneo
correctionem atq contordiam.
hoc certe animo faciendun est.
etiam si alius exitus consequatir.
nec corrigi uelit.: atq patari ꝓpt̾
ꝙͣ corrigendum atꝙ pacandn

Expanded text:
gitare quam discere, alteram gitare quam discere, alteram cutienti praebendam esse maxillam, uolenti auferre tunicam dandum etiam pallium, cum angariante duplicandam uiam. hoc quippe fit, ut uincatur bono malus, immo in homine malo uincatur bono malum et homo liberetur a malo non exteriore et alieno sed intimo ac suo, quo grauius et perniciosius quam cuiusuis hostis extrinsecus immanitate uastatur. qui ergo uincit bono malum, patienter amittit temporalia commoda, ut doceat, quam pro fide atque iustitia contemnenda sint, quae ille nimis amando fit malus. ac sic iniuriosus ab eo ipso, cui fecqua nihil est utilius ciuitati, paenitens adquiratur uictus non saeuientis uiribus sed beniuolentia patientis. tunc enim recte fit, cum uidetur ei profuturum esse, propter quem fit ad operandam in eo correctionem atque concordiam. hoc certe animo faciendum est, etinec corrigi velit atque pacari, propter quem corrigendum atque pacandum,
Abbreviated transcription (Latin):
craret. firmaret. angeretq rẽ
publicam. Quid emm res pu¬
blita: nisi res popili. Des ergo
commums. res unꝙ ciuitatis:
Quid autem ciuitat est: nisi ho¬
minũ multitudo in quoddam ui¬
nculum redacta contordiͤ apud
eos enim legitur itabreui mul¬
ittudo diu̾sa atꝙ naga concordia
ciuitas facta erat. Que porto
pcepta concordie ni suis templ¬
is nũqmͣ illi legenda censuert.
q̃uando quidem miseri querere
cogobantur. quoraã mͦ sine off¬
ensione cuiꝰ quam eorum discor¬
des inter sedros suos colere po¬
ssent Quod si umitari discordã¬
dos uellent. rupto concordie
uinculo ciuitas laberetur. qd̃
postea paulatim decoloratis cor¬
ruptisq morib agi cepit per
bella ciulia. Quanta uero p̾ce¬
ꝑta concordie nõ humanis dis¬
putationib exquisita. sed di¬
uina auctoritate conscͥpta. in
Xpi eccłiis recitentur. quis uł
Ua illa regione alienus ita surd̃
est ut ignoret: ad hoc enim
⁊ illa pertinẽt que malunt exa¬

Expanded text:
craret, firmaret augeretque rem craret, firmaret augeretque rem publicam. quid enim est res publica nisi res populi? res ergo communis, res utique ciuitatis. quid est autem ciuitas nisi hominum multitudo in quoddam uinculum redacta concordiae? apud eos enim legitur ita: \'Breui multitudo diuersa atque uaga concordia ciuitas facta erat. quae porro praecepta concordiae in suis templis umquam illi legenda censuerunt, quando quidem miseri quaerere cogebantur, quonam modo sine offensione cuiusquam eorum discordes inter se deos suos colere possent, quos imitari discordando si uellent, rupto concordiae uinculo ciuitas laberetur, quod postea paulatim decoloratis corruptisque moribus agi coepit per bella ciuilia? Quanta uero praecepta concordiae non humanis disputationibus exquisita sed diuina auctoritate conscripta in Christi ecclesiis lectitentur, quis uel ab illa religione alienus ita surdus est, ut ignoret? ad hoc enim et illa pertinent, quae malunt exa
Abbreviated transcription (Latin):
talem esse debere ostendebat pͥn¬
cipom ciuitatis.: qualem illum
fallatiter predicabat Quid ẽ
autem nõ reddere malum pro
malo. nisi ab horrere ab ultis¬
tendi libidine. quod est accerta
inuiria ignoscere mase quam
ꝑsequi: ⁊ nich̾ uisi in iurias
obliuisci. hec cum i eorũ legũt᷑
auctorib exclamatur ⁊ plaudit᷑.
Describi atq p̾ditari mores ui¬
dentur: quib dignum ess exur¬
gere ciuitatem que tot gentib
imparet. quod accepta iniuria
ignoscere quam ꝑsequi malebant
Cum uero legitur precipiẽ te aut¬
toritate diuina non reddendum
malum pro malo. cum hec tani
salbris ammonitio cõgregatõi¬
bus populoꝵ tanquam publicis
utriusq sexus atqr ommũ etatũ.
⁊ dignitatum scolis. desuꝑiore lo¬
co porsonat : actusatur religiotã¬
quani inimica rei publice: que
si ut dignum est audiretur. lõ¬
se meluis. romulo. numa. bruto.
ceterisq illis romane gentis pee¬
claris urris constitucret. conse¬

Expanded text:
talem esse debere ostendebat printalem esse debere ostendebat principem ciuitatis, qualem illum fallaciter praedicabat. quid est autem non reddere malum pro malo nisi abhorrere ab ulciscendi libidine, quod est accepta iniuria ignoscere malle quam persequi et nihil nisi iniurias obliuisci? Haec cum in eorum leguntur auctoribus, exclamatur et plauditur; describi atque praedicari mores uidentur, quibus dignum esset exsurgere ciuitatem, quae tot gentibus imperaret, quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. cum uero legitur praecipiente auctoritate diuina non reddendum malum pro malo, cum haec tam salubris admonitio congregationibus populorum tamquam publicis utriusque sexus atque omnium aetatum et dignitatum scholis de superiore loco personat, accusatur religio tamquam inimica rei publicae. quae si, ut dignum est, audiretur, longe melius Romulo, Numa, Bruto ceterisque illis Romanae gentis praeclaris uiris constitueret. conse
Abbreviated transcription (Latin):
stiterit. ⁊ cum eo qui nos anga¬
riare uoluerit ire debere spacio
itineris duplicato: que omnia
rei publice morib asseruntur
esse contraria Nam quis inqͥ¬
unt tolli sibi ab hoste aliquis pa¬
ciatur. uł  omane prouincie
depredatorib non mala nelit
belli uire reponere. Hoc itaq
huiusmodi nerba obtrectantiũ
siue non obtrectando sed querẽ¬
do talia loquencium oꝑiosius f¬
ortasse refellerem: insi hec dis¬
ceptaciones haberentur cum
uiris liberaliter istitutis. Uñ
quid opꝰ est ut diucius laboremꝰ.
hac non ipsos pocius percuncte¬
iur. quomodo poterant gub¬
nare atq augere rem publicã.
quam ex pua ⁊ mnopi magnã
opulentam ꝙ fecerunt. qui ac¬
cepta in iuria ignoscere quã
persequi malebant Quomo ce¬
sari utiꝙ ãministratori rei pu¬
blice mores eius extollens cicero
dicebat. quod ncħ obliuisci so¬
leret insi iniurias: dicebat e¬
niui hoc tam magnus laudator
aut tam magnus adulator.
S si lauda tor: talem cesarem
nouerat. si autem adulator

Expanded text:
eo, qui nos angariare uoluerit, ire debere spatio itineris duplicato, quae omnia rei publicae moribus adseruntur esse contraria. \'nam quis>. inquiunt, \'tolli sibi ab hoste aliquid patiatur uel Romanae prouinciae depraedatoribus non mala uelit belli iure reponere? haec atque huius modi uerba obtrectantium siue non obtrectando sed quaerendo talia loquentium operosius fortasse refellerem, nisi haec disceptationes haberentur cum uiris liberaliter institutis. unde quid opus est, ut diutius laboremus ac non ipsos potius percontemur, quo modo poterant gubernare atque augere rem publicam, quam ex parua et inopi magnam opulentamque fecerunt, qui \'accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant\'? quo modo Caesari, utique administratori rei publicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil obliuisci soleret nisi iniurias? dicebat enim hoc tam magnus laudator aut tam magnus adulator; sed si laudator, talem Caesarem nouerat, si autem adulator,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾s deũ nostrũ testor hoc me
nõ fecisse. S si forte aliqͣ in
aliqͥb scͥpturis meis reꝑiũt᷑
inqͥb alit̾ aliqͥd quã tu sensi
aut si cognosci nõ potest c̾d̾e. i ta
sane hoc dix̾im. ut ego ñ tãtum
ꝑatissimus sim siqͥd te in meis
scͥptis mou̾it. frat̾ ne acciꝑe ꝙͣ
cõtra sencias. aut decorrectione
mea. aut de ipã tua beniuolen¬
cia gauisurꝰ: u̾m eciã hoc a te
postulẽ ac flagitem o si licusset.
⁊ si nõ cohat̾ante. saltẽ uicino
te in dño ꝑfrui. ad t᷑brum ⁊ dł¬
ce colloqͥum. S q̃a id nõ est dat̃.
possumꝰ simł sumꝰ. cõseruare stu¬
deas. ⁊ angeri ac ꝑfici: ⁊ restͥp¬
obseqͥiͦ nico sanctũ frẽm pauli¬
nianũ. ⁊ om̃s frẽs qͥ tetũ ac
de te indño gaudẽt. Memor no¬
stri. exaudiaris a dño ĩ omni

Expanded text:
hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisaut, si cognosci non potest, credere. ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis mouerit, fraterne accipere, quid contra sentias, aut de correctione mea aut de ipsa tua beniuolentia gauisurus, uerum etiam hoc a te. postulem ac flagitem. 0 si licuisset etsi non cohabitante saltem uicino te in domino perfrui ad crebrum et dulce conloquium! sed quia id non est datum, possimus, simul simus, conseruare studeas et augeri ac perfici et rescripobsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni
Abbreviated transcription (Latin):
i u̾e xp̃ianam cum caritate se¬
ueritatem adillud opꝰ cornigendũ
dicitur cane. Iicõꝑabilit̃ enĩ pul¬
crior est u̾itas rͥanoꝵ. quã hele
nagcoꝵ. pro ista enĩ forcius no¬
stri mͣͣrtires ad u̾sus hant sodo¬
mãe qnã ꝓ illa illi heroco ad¬
idõ dico ut oculos cordis recipi¬
as auos absit ut amiseris: sed
ut adu̾tas quoscum habeas sa¬
nos ⁊ uigiles. nestiͦ qua dissimł¬
atõe. anertistis. ut nõ uttẽd̾¬
es que cõsequãtur ad n̾sa.si sem¬
el creditum fu̾it posse honeste
ac pie sc̾ptorẽ dininoꝵ libroꝵ in
aliqua sin opis ꝑte mẽtiri Scͥp

Expanded text:
et vere christianam cum charitate seet vere christianam cum charitate severitatem, ad illud opus corrigendum dicitur, cane. Incomparabiliter enim pulchrior est veritas Christianorum, quam Helena Graecorum. Pro ista enim fortius nostri martyres adversus hanc Sodomam, quam pro illa illi heroes adideo dico, ut oculos cordis recipias; quos absit ut amiseris: sed ut advertas, quos cum habeas sanos et vigiles, nescio qua dissimulatione avertisti, ut non intenderes quae consequantur adversa; si semel creditum fuerit, posse honeste ac pie scriptorem divinorum Librorum in aliqua sui operis parte mentiri. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
si ipt̾ea illa sacͣmẽta celeb̾uit
qͥa simłauit se uideũ. ut illos
lucͥfactret. cur nõ eciã sacͥfica¬
uit cum gentib. qr ⁊ his qͥ sine
lege erant tãquã sine lege ft̃s
est ut eos qͦ lucrifat̾et. nͥ d̾a
⁊ illd̾ fecit ut natura uidens:
⁊ hoc totũ drxit. nõ ut fallatit᷑
fĩg̾et eẽ qd̾ nõ erat. sed ut mi¬
sericordit᷑ eis ita subuemẽd̾
ẽẽ se̾tiret. ac si ip̃e ineodẽ erro¬
re laboraret nõ scilicet mẽciẽ¬
tis astu. sed cõpaciẽtis affectu
sicut eo ipõ loco gen̾alit᷑ ĩtulit.
Factus sũ ĩf̾ͥmis in f̾immus. ut
in fͥmos lucͥfat̾em: ut sequẽs
conclusio. oĩb oĩa fc̃s sũ. ut
om̃s lucͥfat̾em: ad hoc refenda¬
intelligat᷑ ut cuiusq ĩf̾mitatẽ
tanꝙͣ in se ip̃o miseratꝰ appareat
Non enĩ ⁊ cũ dic̾et qͥs infmat᷑
et ego nõ ĩ firmorã fͥmitatem
alt̾ius simulasse se potius quã
cõdolusse uolebat intelligi:
re arripe obsecro te ingenuã

Expanded text:
si propterea illa sacramenta celebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia  illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omintelligatur, ut cujusque infirmitatem tanquam in seipso miseratus appareat. Non enim et cum diceret, Quis infirmatur, et ego non infirmor ? infirmitatem alterius simulasse se potius quam condoluisse, volebat intelligi. 7. Quare arripe, obsecro te, ingenuam
Abbreviated transcription (Latin):
id faciebat. timens eos qͥ excir¬
cũtisione erãt. ita ⁊ ip̃e uere
correctus est. ⁊ paulus uera
uarauit no scã scͥptura que
ad fide̾ rot̾is est edita ad miss¬
a auctoritate meudatii tota
dubia uutet ⁊ fluctuet. Nõ
enĩ potest aut oportet lit̾tis
explicari: quãta ⁊ quã ĩ expli¬
cabłia mala cõsequãtur si hoc
cõcesserimus: Ross aũt opor¬
tune minusq piculose demõstm.
si corã inter nos colloq̃remur̃.
Hoc ergo uideoꝵ paulꝰ dimiszot
qd̾ malum habebãt: ⁊ ĩ pͥmis
illd̾ quod ignorantos dei iustici¬
am. ⁊ sud̾ iustitiã uolẽies cõ¬
stitu̾e uisticie dei nõ sũt subie¬
cti ⁊einde quod post passionẽ
⁊ resurrectionẽ xp̃i dato ac ma¬
nifesta᷑ sacͣmẽto grẽ scd̾ni ordi¬
nẽ melchisedech. ad huc puta¬
dĩe solleu̾nitatis scd ex necessita¬
te salutis eẽ celebͣnda Que tam̃

Expanded text:
id faciebat timens eos, qui ex cirid faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustiticti\'; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putadine sollemnitatis, sed ex necessitate salutis esse celebrand
Abbreviated transcription (Latin):
febres habere mentitur. sed
cum aĩo cõdolentis cogitat
quẽ ad mod̾ sibi seruiri uellet
si ip̃e egrotaret Nani utiq
ctus: nõ iudeoꝵ sac̾mẽta re¬
liq̃rat. q̃ cõueniẽt̾ ille ppłs
⁊ legitimo t pre qͦ oportebat a¬
ccepeͬat. Ideoq suscopit ea cele¬
accepant custodire eciam cum
xp̃õ credidissent nõ tamie̾ meis
eciã cõstituerẽt sꝑem salutis
qm̃ per dũm ihm salus ipã
que illis sacramẽtis signifi¬
cabatur ad quen̾at. Ideoq
gẽtib quod in suetos a fide re¬
uocarent hone graui ⁊ nõ
necessario nlło mͦ im ponẽ¬
da eẽ çensebat. Qua ꝓꝑter
nõ idõ petrũ enĩedauit: quod
pat̾nas tradiciones obserua¬
r̾et: quod si fac̾e uellet nec
mendacit᷑. nec in congrue
solita nõ nocerent sed qm̃ gĩ
tes cogebat iudarare qd mis¬
lo mͦ poss nisi ea sic ageret.
tum nicessaria saluti forẽt.
qd̃ uehem̃t᷑ per apostolatum
pauli u̾itas dissuasit. Nec a¬
płs retrus hoc ignorabat. s

Expanded text:
febres habere mentitur, sed febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem ad modum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique ctus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celeacceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamen in eis iam constitum per dominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue solita non nocerent —, sed quoniam gente cogebat iudaizare, quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tum necessaria saluti forent; quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
derem ãa nõ recte ingrediebã¬
tur adu̾itatẽ oiͣngelii. Si eĩ
recte illi añgͣdiebãtur: iste m̃ti¬
tus est. siaũt ibi mẽtitus est
ubi uerũ dixit. an ibi uerũ dixis¬
se uidebitur ubi hoc dix̾it ad̾ le¬
ctor supit cum u̾o contra sensũ
lectoris aliquid occurrerit offi¬
tioso mẽdacio deputabitꝰ. nõ
eiuĩ de ẽẽ pot̾ũt cause. cur ex¬
istimetur nõ solũ potuisse
uerũ eciã debuisse m̃tiri si
huic regule cõceditur locus
Non opꝰ est hãc causã młtis uͤ¬
bis ag̾e. p̾sertim aput te gru
sapienter puidendi dictũ satẽ
Neq̃auã uero mͥ arroganeri
ut iungemũ tuũ dmno done qu¬
reum meis o hobeiditare cõtẽ¬
iameus qopus illd̾ enĩdet
Neque enĩ a me docõd̾ es qͣmͦi
in telligatur qd̾ idem dicit
factus sum iudeis tanquam¬
iudons ut idos lucri fac̾em.
icet᷑a que ibi dicuntꝰ compas¬
sione miscd̾ie. nõ simłatõne¬
fallatue fit oñ tãꝙͣ egrotus qͥ
inmistrat egroto : nõ cum se

Expanded text:
derem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contenidoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misefallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se
Abbreviated transcription (Latin):
caput. Ego aurem difficillime
bonꝰ uidex lego qd̾ scͥpserim. s
aut tumidior recho aut cupi¬
dior. uideo eciã int̾dũ uicia mea
s hec ualo audire a meliorib.
ne cum me recte fortasse rep̃¬
hondo rursus michi blandiar.
⁊ mẽticu losam potius mͥ uidear
inme quam iustã tulise seten

Expanded text:
caput. ego autem difficillime caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar et meticulosam potius mihi uidear in me quam iustam tulisse senten
Abbreviated transcription (Latin):
cio Multa alia cum sincerissi¬
mo tuo corde loqui cuꝑem. ⁊
de xp̃ano studio conferre. sed
et tamen ꝙͣtũ uellem. noc ip¬
se quod euis pace dixerim forsi¬
tan capit. quãquam nichilo me
illi p̃tulerim. ego em̃ me fa¬
teor tui capatõrem: sed ipm̃n
iudeo fidei pleniorẽ. quo me
sine dubitatõne autecellit. ⁊
rostea auã redierit. qd̾ dũo ad¬
iuuãte ꝓsperatũ in spero. cũ
oius pectoris abste cumulati ꝑ¬
ticeps fu̾o. nõ ẽ impleturꝰ qd̾
nime ad huc nacunm erit atq
aiidũ sensuum tuoꝵ. Itafiet
ut ego eciã tñc egencior sim.
ille copiosior. Sane idem fratꝰ
aliqͣ scpta nr̃a fert secum: qͥb
legendis si dignatõnẽ adhib¬
ueris eciam sinc̾am frat̾nãq
seu̾itatẽ adhibeas queso. Nõ
oiũ alit̾ intelligo qd̾ scͥptũ est.
emẽdabit me uistꝰ in nuiscd̾ia
⁊ arguet me. oloũ aũt pccõris
nõ in piguet caput meũ : nͥ
qͥa magis amat obiurgator
sanans. auã ad ulator unguẽs

Expanded text:
cio. Multa alia cum sincerissicio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem et de Christiano studio conferre, sed et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante prosperatum hi spero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq eoꝵ firma i̾tas docct᷑  Qͣm
emĩ testimonia mẽdacia eẽ nõ de¬
bent. tam nõ debent fauere mẽ¬
dacio. sed hoc intelligentie relĩqͦ
tue. Ad mota enĩ lectioni diligẽ¬
ciore cõsideratõe. młto id fortasse
faciliꝰ uidebis quã ego. Ad hͥnc
ã cõsid̾atõneni coget te pietas.
qua cognostit Fluctuare aucto¬
eis quod uult qͥs credat ad̾ nõ u¬
ult nõ cͤdat: si semel fuerit ꝑsua¬
sum aliqua illos uiros ꝑ noquos
nob̾ h ͨ minisc̾ta su̾t infcͣpturis.
suis officiose potuisse mentiri.
Nisi forte regłis qͣsdã datur es
q̃b nou̾imꝰ ubi oporteat mẽtiri
ubi nõ oporteat. Quod si fieri
potest: nullo modo mendacibus
dubiisq ratõnib id explices q̃¬
so. nec me honorosũ aut impu¬
dentem iuidices ꝑ humanitatẽ
ueracissimã dm̃ nr̃i Nã ut ñ
dicam ulła. c̾te magna culpa
meꝰ error u̾ituti fanzsi recte
inte potest u̾itas fauere m̃da¬

Expanded text:
ubique eorum firma veritas doceretur. Quam ubique eorum firma veritas doceretur. Quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent favere mendacio. Sed hoc intelligentiae relinquo tuae. Admota enim lectioni diligentiori consideratione, multo id fortasse facilius videbis quam ego. Ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoeis quod vult quisque credat, quod non vult non credat, si semel fuerit persuasum aliqua illos viros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis onisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere menda
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sus deum quod suscitauit
huic dicet qͥd inisto m̃datio phor¬
resta: cum b id dixeris qͥd eciã
si falstim fit ad laudem dei maxĩe
ꝑtinet. nõ ne huiꝰ de testatus ĩ¬
saniã qͥb poss u̾bis ⁊ significa¬
cõnb i lucẽ penetlia sui cordis
apiret. clamãs nõ minore aut
fortasse eciã maiore scełe. indeo
laudari falsitatẽ ꝙͣ u̾itatẽ uitu¬
pari. Agendum est igit᷑ ut ad
cognitõnem diuinarũ scͥptura¬
rũ talis homo accedat. qui desã¬
ctis libris tã sãtte ⁊ ueraciter
existi met. ut nolit aliqua eoꝵ
ꝑte delectari. ꝑ officiosa menda¬
cia: pocuisq id quod nõ ittellig¬
it tͣnseat. ꝙͣ cor suũ p̾ferat illiu̾i¬
tati. ꝓfecto em̃ cum hoc dicit.
credi sibi expetit. ⁊ id agit ut di¬
uinarũ scͥpturarũ anctoritatib
nõ credamꝰ. et ego qͥdem qͣlibuse¬
q uirib quas dñs suggesserit.
oiã illa testimonia que ad hibita
sunt astruende utilitati mendacii
alicer oport̾e intelligi ostendem. ut

Expanded text:
quod suscitavit huic diceret: Quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod etiam si falsum sit, ad laudem Dei maxime pertinet\\ nonne huius detestatus insaniam quibus posset uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, osunt astruendae utilitati mendacii, aliter oportere intelligi ostenderem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse inmanꝰ tuas litt̾a me¬
as. sed qd̾ ad huc rescͥpta nõ me¬
rui neqͣauã inputau̾m dile¬
ctioni tue. aliqͥdꝓtuldubio i¬
pedimenti fuit Unde agnos¬
C a me dñm potus de pͥcãd̾.
ut tue uoluntati det faculta¬
tem mutendi ad̾ rescͥpseris:
uam resc̾bendi iã dedit. qͥaꝯ
uolu̾is facillime pot̾is: eciã¬

Expanded text:
enisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, facillime poteris. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam hoses legis ꝑ seq̃bãt᷑
nos atq hñis modi errores et
uicia dicit sedampnare i ut aͤ¬
cora arbitratũ. ut xpm̃ lucrisa¬
cͤet. nõ obsiuatõnes legis sim¬
ore patͥo celeb̾rent᷑ sicꝰ ab ip̃o
celebͣte sũt. sine ulla salutis
nccͣtate. sicut uidei cele bndas
putabãt . aut fallati simłatõe

Expanded text:
tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas put
Abbreviated transcription (Latin):
habeo grãm quod ꝓ subsc̾pta sa¬
lutatõne. plenã m̾ichi epłam
cupet. ulłs sermo ꝓ lixꝰ est Quãq
tib. tamen epłe tue bremati fa¬
cile nõ. ignost̾em. nisi cog̾arẽ c¬
Quare aggredere q̃uso istam
nob̾cum lut̾atoriã collecutõem
nec multũ ad nos disiũ gondos
liceat abscencie corꝑali. quãquã
simꝰ in dño sp̃s unitate comũcti.
eciam si abstilo qͥescanius aco
taccamus. et libri qͥdem quos
de horreo dnĩto elaborasti pene
totũ te nob̾ exhibent Si enim
apt̾ea te nõ nouimꝰ qͥa faciẽ
nec ipẽ te nosti. nã tu qͦ nõ u¬
des eam. Siañt tibi nõ ob alid̾
notus es nsi qͥa nosti aĩmũ tu¬
um: ⁊ nos eum nõ mediocrit᷑

Expanded text:
Habeo gratiam quod pro subscripta salutatione, plenam mihi epistolam cupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam tibus; tamen epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem qQuare, aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali: quanquam simus in Domino Spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, et taceamus. Et libri quidem, quos de horreo dominico elaborasti, pene totum te nobis exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem nec ipse te nosti; nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum; et nos eum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitꝰ fuit. Ha iõ scͥpsi. ut qͥs¬
qͥs illarũ iiii. de aĩa sentẽtiarum
aliꝙͣ uolu̾it astruere atq defen¬
dere. talia ꝓferat ut descͥpturis
in auctoritatẽ eccłiasticã receptis
que nõ possint aliter accipi sicu¬
ti est. deus fecit hoĩem. uł raci¬
ouem tam f̾tam ut cõtradictio
aut in nullo existat. Aut insam¬
e similis merito uidicent᷑. ueld̾
si quisꝙͣ dicat. nec u̾itatẽ cos¬
nost̾e. nec falli quẽquã posse
nisi iuiuẽtem. Neq enĩ ut in¬
deamꝰ quã sit hoc uerũ scͥptura¬
rum auctoritas necessaria est
Ne nõ sensus ip̃e cõmunis ira
uerum eẽ ꝑspicua racione pro¬
clamat. ut quisqͥs contradix̾it
dementissimꝰ habeatur. hoc sĩ
ista obscurissima questiõe que
de aiã est p̾stare alia̾s potest
ad uuet impiciã meã. Quod
si ñ potest: nõ culpet cũctatoẽ

Expanded text:
primitus fuit. Haec ideo scripsi, ut, quisprimitus fuit. Haec ideo scripsi, ut, quisquis illarum quattuor de anima sententiarum aliquam uoluerit adstruere atque defendere, talia proferat uel de scripturis in auctoritatem ecclesiasticam receptis, quae non possint aliter accipi, sicuti est, quod deus fecit hominem, uel ratione tam certa, ut contradictio aut nulla existat aut insaniae similis merito iudicetur, uelut si quisquam dicat nec ueritatem cognoscere nec falli quemquam posse nisi uiuentem; neque enim, ut uideamus, quam sit hoc uerum; scripturarum auctoritas necessaria est ac non sensus ipse communis ita uerum esse perspicua ratione proclamat, ut, quisquis contradixerit, dementissimus habeatur. hoc si in ista obscurissima quaestione, quae de anima est, praestare aliquis potest, adiuuet inperitiam meam; quod si non potest, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alicubi reposita habebat. que
cum opꝰ essent daret. hoc est ad¬
deret ⁊ aduingeret. sed illic ea
fecit incorpe cui dedisse illa dicit᷑
Qud ei respõdeat᷑ nõ uideo nisi
forte alia. uł testimonia ꝓferã¬
tur. uł certa ratio unde ista o¬
pimo refellatur. Itemq illiaͥ
putant aĩas incorꝑa sponte de¬
flue. sic accipũt dictũ.: deꝰ dedit
eũ. qͦmͦ dictũ est. tradidit illos
deꝰ incõcupiscẽciã cordis eoꝵ. ꝓĩ¬
de uñ u̾bũ reliqͥtur. ad̾ dictum
est reu̾tatur ad deũ ꝓ pcc̃o accipi
quo solo n̾bo una illarũ qͣtuor ã¬
gustatur opinio: sed neq ꝓpter
hoc unũ u̾bũ temere exittimo
illam sẽtẽtiã ẽẽ refutandã. ne for¬
te possit oftẽdi aliquo gen̾e locu¬
cionis quo scã sc̾ptura uti solet.
hoc qͦq recte dici potuisse. ut re¬
uerti intelligatur ad dm̃ spiritꝰ
creatus. tanquam ad auctorẽ aqͦ
creatus est. ñ tãꝙͣ ad eũ apud qẽ

Expanded text:
 alicubi reposita habebat, quae  alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungeret, sed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi quo solo uerbo una illarum quattuor angustatur opinio. sed neque propter hoc unum uerbum temere existimo illam sententiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutionis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque recte dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, a quo creatus est, non tamquam ad eum, apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo reu̾tetur ubi nũquã
antea fuerat: Pocuis em̃ dici de
si nũquã illic autea spiritꝰ iste
fuisse credendꝰ est. Item qͣmodo a¬
nime spõte labantur ĩ corpꝰ. cum
sc̾ptũ sit dedit eũ: ñ tã in ꝓmptu
est explicare. Ac per hoc ut dixi
due iste opimones. sub u̾bis hi¬
ius cestimonii laborãt. una q̃ ꝑ¬
utãtur singłe queqi aĩc in suis
sigłis corporib fierr alia qua pu¬
tãtur incorpa sponte dem̾gi. ⁊du¬
ab aũt illis siue detraduce illy
uniꝰ ueniãt siue antea ĩa crxa¬
te ⁊ aput deũ constitute. si̾głis
corꝑib dentur. sine labore. u̾ba
ista coaptãtur. Et tam̃ si asserto¬
tores eius sentencie quacredũ¬
tur amie ĩ sius sĩgłis corꝑib fi¬
eri. asfirment ita eẽ dictũ de
spũ qui ꝓ aunia est ꝓpositus deͦ
dedit eum. auẽadmodum recte di¬
titur dedisse nob̾ oculos uł aures.
uł manꝰ. uł quodlib aliud. que
menbra utiq ñ extra iam fec̾at.¬

Expanded text:
Quo modo reuertetur, ubi numquam Quo modo reuertetur, ubi numquam antea fuerit? potius enim dici debsi numquam illic antea spiritus iste fuisse credendus est. item, quo modo animae sponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam in promptu est explicare. ac per hoc, ut dixi, duae istae opiniones sub uerbis huius testimonii laborant, una, qua putantur singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est positus, Meus dedit eum>, quem ad modum recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet aliud, quae membra utique non extra iam fecerat et
Abbreviated transcription (Latin):
rili rõne reddantur. caro scilicz
conu̾tatur in t̾rã. sicut fitꝰ fuit
iude enim sũpta est quãdo sc̃s
est p̾mꝰ homo: ⁊ spiritꝰ reu̾̃tatur
ad deũ qui dedit eũ. qm̃ insuff¬
lauit infaciẽ hõis quẽ fĩxerat
flatũ uite ⁊ factus est homo ma
animã unuã. ut deinceps ex ntͣq
ut̾ usq rei ꝓpago decurreret.
uerũptamen si illud est uerũ qd̾
aĩas nõ ex illa una ꝓpagatas sed
alibi increatas singłis singłas deꝰ
dat.: eciam huic sentẽtie cõgruit
qd̾ dictũ est spiritꝰ reu̾tatur ad de¬
nni qui dedit eũ. Sole ergo reliq̃
due opimones indẽtur excludi.
qͥa si fierẽt in singłis hominib
anime ꝓprie cum creãtur. nõ puta¬
tur dici debuisse spiritꝰ reu̾tatur
ad deũ. qͥ dedit eum sed ad eũ qui
fecit eũ. Dedit eũ ueluti sic sonat¬
auasi iã extra fuerit qd̾ dari poss.
Deuide qd̾ dcm est reu̾tatur ad
deũ. urgent u̾bo ⁊ p̃mũt dicẽtes

Expanded text:
rili ratione reddantur, caro scilicet rili ratione reddantur, caro scilicet conuertatur in terram, sicut fuit — inde enim sumpta est, quando factus est primus homo —, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, quando insufflauit in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonaquasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod dictum est: Reuertatur ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
pe finẽ libri qui uotatur ecdesia¬
stes. cum desolutõne hõis q̃ fit
ꝑ mortẽ istã qua diximitur aĩa
a coꝑe scriptura loq̃ret᷑. et ꝯu̾ta¬
tur pulius int̾rã sicꝰ fuit. ⁊ spritꝰ
reu̾ tat᷑ ad dñm qui dedit eũ. Sẽ¬
tẽcia huiꝰ auctoritatis ꝓculdu¬
bio certa est: nec quẽquã deci¬
ꝑit falsitate: Sed quispiã uolu¬
erit eam sic ĩt̾p̾tari. ut inde a¬
quã deꝰ pͥmo homimi dedit: om̃s
cet̾e ueniant. conetur astruere
uidetur illi suffragari qd̾ ibi de
carne dictũ est puli̾is nomiꝑe
alud hoc loco quã caro ⁊ aĩa in¬
telligitur. ut eo modo affirm
aiãm reu̾ti ad deũ. quod sit de
dedit deꝰ quẽad modũ cõu̾titur
tendat ex hoc qd̾ de carne noti¬
ssimũ est: debere nos credere
illud qd̾ de aĩa occultũ est. De
traduce quippe carnis nõ ãbi¬
gitur sed de aĩe ambigit. utͣq
añt ita positũ est ĩ hoc testi¬
monio uelut singła singłis. pa¬

Expanded text:
rope finem libri, qui uocatur ecclesiarope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur anima a corpore, scriptura loqueretur: Et conuertatur puluis revertatur ad Deum qui dedit eum . Sententia hujus auctoritatis procul dubio certa est, nec quemquam decipit falsitate: sed si quispiam voluerit eam sic interpretari, ut inde aquam Deus primo homini dedit, omnes caeterae veniant, conetur adstruere; videtur illi suffragari quod ibi de carne dictum est pulveris nomine aliud hoc loco quam anima et caro intelligitur, ut eo modo affirmet animam reverti ad Deum, quod sit dededit deus, quem ad modum conuertitur tendat ex hoc, quod de carne notissimum est, debere nos credere illud, quod de anima occultum est. de traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambigitur. utrumque autem ita positum est in hoc testimonio, uelut singula singulis pa
Abbreviated transcription (Latin):
s m quodã su gen̾is ⁊ eã ẽẽ crea¬
turã nõ sub̾am creatoris. ⁊ si quid
aliud de natura eiꝰ certissimꝰ teneo.
S qͥa hoc me face̾ compellit des
aĩe exortu caliginosissime q̃stioni
obscuritas manũ pocius porrigãt
cõatẽti ut qͥcquid illud ẽ uosse cu¬
pienti. ⁊ doceat si possunt uł ostẽ¬
dant si quid de hac re ułc̾ta rõne
didicerunt uł aꝑtissimo diuinoe¬
loqͥo crediderunt siem̃ racio cõtra
diuinarũ sc̾pturarũ auctoritatẽ
redditur quamlibet acuta sit. fal¬
liti ueri similitudiẽ nã uemi ẽẽ ñ
potest. Rursus si manifestissim᷑
certeq rationi uelut sc̾pturar̃
sãctarũ obicitur auctoritas: nõ
iutelligit qui hoc facit. ⁊ nõ scͥp¬
turar illar sensum ad qu̾e pene¬
tͣre ñ potuit. s suũ pocius obicit
u̾itati. nec quod iueis sed quod
nise ip̃o uelut ꝓ eis inuenit op¬
ponit. Exẽpli gracia: diligẽter
atcende quod dicã Ocriptũ est ꝓ¬

Expanded text:
sed modo quodam sui generis et eam esse creased modo quodam sui generis et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si qualiud de natura ejus certissimum teneo. Sed quia hoc me facere compellit de animae exortu caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti et doceant, si possunt, uel ostendant, si quid de hac re uel certa ratione didicerunt uel apertissimo diuino eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam. scriptum est p
Abbreviated transcription (Latin):
Gonstat quippe isi fallor eandẽ
carnẽ eciã si nõ uicio sed natura
infirinã eẽ: tam̃ post pͣcatũ. se¬
pisse nasci. qͥa neꝙ itacreatꝰ est
adam. neq aliquem genuita
añ pcatũ. Querant ergo alia
que recte rep̾hendant. nõ solũ
m aliis festinatius editis uerũ
cciã in his ip̃is libris meis de si¬
bero arbito. Neq enim cos
inuẽturos nego. unde mͥ ⁊ le
neficiũ conferant Qm̃ si illi
quod iã in młtoꝵ manꝰ exiert
corrigi nõ possũt. ego certe qd̾
iuo ad huc possum. Hec autem
u̾ba tã caute a me posita ut nł¬
li de aĩe exortu qtuor illar opimi¬
om racioni ne rescrilerena
hitatũ rep̾hendãt qͥ rep̾hẽdẽduã
putant eand̃e ipãm de re tã ob¬
scura cunctatõem meã : cõtiti qͦs
me nõ defendo. qd̾ recte faciã ĩ hac
qͣstione cunctari. cum om̃ino ñ
dubitẽ ⁊ in mortalẽ eẽ aiãm. ñ ita
nt deus qui solꝰ ht in mortalitatẽ

Expanded text:
constat quippe, nisi fallor, eandem constat quippe, nisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem,