comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gione umbre mortis ostende
lunen tui. Illumina nũc me
ut nũqͣ amplius obdoriniam
te sanctissimo uiro om̃uiz¬
circunstantiũ cxeuit meror &
tristitia/ nec quis nostrũ poterat
se alacrunis contiuere. s omiuz
una erat uox plangentiu quid
sine te faciemus pater: quo
ut quid auertis faciem tuam
ab ea: In lumine uultꝰ tui
ambulabamus oloria uirtutis
iree tu eras. Heu quid sine te
amplius faciemus: Tu pater
tu doctor & refugium tuexe¬
plar inuocentie. tuiam nob
tecum mori liceat. Iam ad ni¬
hilum deueniemus. Sicut o¬
ues erius sine pastore. ad
nihilum deueniemus uelut ciqͣ
decurrens. non erit qui console¬
tur nos. fient filii tui or phani
& fainẽ patient lieut canes
Circũeuntes undiq nou te in-¬
uenient heu quantus suꝑ nos
cecidit ignis. nõ te deuiceps ui-¬
debimus solem. Congregatio
quid faciet fideliũ sine te: Tu
dispersio exas hereticor. tu inter¬
fector eoꝵ gludio oris tui. tu eorẜ
malleus & securis conterens eoꝵꝰ

Expanded text:
gione umbrae mortis, ostende gione umbrae mortis, ostende lumen tuum, illumina nunc me, ut nunquam amplius obdormiam ite sanctissimo viro, omnium astantium crevit moeror et tristitia: nec quis nostrum poterat se a lacrymis continere, sed omnium una erat vox plangentium: quid sine te faciemus, pater? quo ut quid avertis faciem tuam ab ea? In lumine vultus tui ambulabamus, gloria virtutis nostrae tu eras. Heu quid sine te amplius faciemus? Tu pater, tu doctor et refugium, tu exemplar innocentiae: utinam nobis tecum mori liceat! Jam ad nihilum deveniemus, sicut oves erimus sine pastore, ad nihilum deveniemus velut aqua decurrens: non erit qui consoletur nos. Fient filii tui orphani, et famem patientur ut canes, circumeuntes undique te non invenient. Heu quantus super nos cecidit ignis. Non te deinceps videbimus solem. Congregatio quid faciet fidelium sine te? Tu dispersio haereticorum eras: tu interfector eorum gladio oris tui: tu eorum malleus et securis, conterens eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum. gladiũ. & bellum.Si mo¬
raris ian defecit paulisꝑ sp̃s
meus ꝓpter multitudine do¬
lorĩ meoꝵ. lam consolatio¬
nes tue letificent anuia me¬
am. hodie uocem meã audi¬
ens noli obdurare cor tuum
Iuando ueniam & apparebo
ante faciem dei ut inhabitem
nidomo sua in longitudinem
dierii. Fuerunt mihi in mise¬
xia huius uite lacrime pane
die ac noc be labores concume¬
lie. asfli tioues eriuue fam¬
es sitis ieiuuia uigilie temp¬
tationes & pestilentie. Audi
gemitus uinculati. solue col¬
ligationes meas. Accipe fili¬
ui hũc famelicũ in regione
aliena & redde eum patri su¬
o. suscipe ulcerib plenũ. ꝵ col¬
loca eum in sinu abrahe pa¬
triarce. fac me intrare mui¬
neam diũ sabacht ut nõ stem
hic ociosus. Suscipe me de uia
iniquitatis & deduc me in uiam
eterna. Educ me de tencbris &
umbra mortis. disrumpe ui¬
cula solue compeditũ. illumi¬
na cecum. erige elisum custo¬
di aduenam & pupillu. Sedẽ¬
ti in tenchris & habitanti in re¬

Expanded text:
Si moraris, jam deficit paulisper spiritus meus propter multitudinem dolorum meorum: jam consolationes tuae laetificent animam meam. Hodie vocem meam audiens noli obdurare cor tuum. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei, ut inhabitem in domo sua in longitudinem dierum? Fuerunt mihi in miseria hujus vitae lacrymae panes die ac nocte, labores, contumeliae, afflictiones, aerumnae, fames, sitis, jejunia, vigiliae, tentationes, et pestilentiae. Audi gemitus vinculati, solve colligationes meas. Accipe filium hic famelicum in regione aliena, et redde eum patri suo: suscipe ulceribus plenum, et colloca eum in sinum Abrahae Patriarchae. Fac me intrare in vineam Domini sabaoth, ut non stem hic otiosus. Suscipe me de manu iniquitatis, et deduc me in vitam aeternam. Educ me de tenebris et umbra mortis. Disrumpe vincula, solve compeditum, illumina caecum, erige elisum, custodi advenam et pupillum. Sedenti in tenebris, et habitanti in re
Abbreviated transcription (Latin):
mento curcuamu la om̃iu bo¬
norꝑ & gaudioꝵ uarietate ter¬
uenore omnui trium phatrix
oni dyademate coronata. om̃i
beatitudine & felicitate ualla¬
ta tam gliose tamq meffabłit᷑
pergo ad regna celoru sine mã⁊ fiue¬
sura. nullum cxeiĩ deincepss
oxpecto glie defectũ sed aue mẽ¬
tum quando uerũ corpori nig̃ar¬

Expanded text:
mento, circumamicta omnium bomento, circumamicta omnium bonorum et gaudiorum varietate, terrenorum omnium triumphatrix, omni diademate coronata, et omni beatitudine et felicitate vallata, tam gloriose, tamque ineffabiliter pergo ad regna coelorum, sine fine mansura. Jam nullum etenim deinceps exspecto gloriae defectum, sed augmentum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
docereris. Discute adhuc
breue tẽporis spatui. Impossi¬
bilia facere ne coneres. donͤ¬
tuus impleat᷑ uite eursus. hic
non queras que nõ alibi nisi
quo tam feliciter ꝓpero mue¬
niri possunt Hic satage tali¬
a exercere opera ut postmodu᷑
ibi que hic aliqualiter intelli¬
gere cupis meternũ habeas.
lude que intrant nullatenus
exeunt. Adhuc ego pauore
stupens admiratione ta inui¬
sa pene amens omni quali ingo¬
ue carens his uerbis aliqualem
sumens audacia tremebunda
uoce dixi. Ras utina mihi foret
quis tam felix es tam honorifice ad
illa ꝓpercis gaudia qui tam dulei¬
a eloquia gutturi meo faris non
ambigere. At ille inquit. Nomẽ
meũ queris: Iexonimi illius pbri
ciui trausmittendã eplam iam
seribens incepisti sum anima que
hac in hora in bethleem inda car¬
nis onere deposito. xpo omiq
celesti comixta cohorte ommi¬
decorata pulchritudine omni
illustrata splendore illo induta
imortalitatis deaurato uesti¬

Expanded text:
docereris. Discurre adhuc docereris. Discurre adhuc breve temporis spatium. Impossibilia facere ne coneris, donec impleatur tuus vitae cursus. Hic non quaeras quae non alibi, nisi quo tam feliciter properas, inveniri possunt. Hic satage talia exercere opera, ut postmodum ibi quae aliqualiter hic intelligere cupis, in aeternum habeas: unde qui intrant, nullatenus exeunt. Ad haec ego pavore stupens, admiratione tam invisa pene amens, omni quasi vigore carens, his verbis aliqualem sumens audaciam, tremebunda voce dixi: Fas utinam mihi foret, quia tam felix es, tam gloriosus, tam honorifice ad illa properans gaudia, qui tam dulcia eloquia gutturi meo faris, non ambigere. At ille inquit: Nomen meum quaeris? Hieronymi illius presbyteri, cui transmittendam epistolam jam scribens coepisti, sum anima, quae hac in hora in Bethlehem Judae carnis onere deposito, Christo omnique coelesti comitata cohorte, omdecorata pulchritudine, omni illustrata splendore, illo induta immortalitatis deaurato vesti
Abbreviated transcription (Latin):
prout decernit fieri. Itaq qr
talem oculi mei nunq̃ prospe¬
xerant lucem. talem olfatus
meus odorem nõ senserat cã
nouis tam mauditis miris
obscupebam. Interhec autẽ
meis in me ꝑstrepentibus
cogitationibus quid hoc esset
de luce hec dicens uerba uox
emicuit Angustine augu¬¬
stine quid queris: putas ne
breui ĩmittere uasculo mare
re terrarũ orbem: celũ firma¬
ro ne usicatos exercecit motꝰ.
lue oculus nullus hominuͣ
uidere potuit tuus uidebit.:
que auxis nulla ꝑ sonũ audi¬
uit cuidiet tua: que cor huma¬
num nullatenus intellexit nec
etiam cogitauit extimas te
posse intelligere. Infinite rei
quis iuerit finis: immensa
qua mensirca metieris: fotiꝰ
totum mare in arctissimo cla¬
uderetur uasculo potius ter¬
carum orbem parnus tene¬
ret pugillus potius a motu
concinuo celum desisteret qͣ
gaudioꝵ & glie quibus bea¬
torũ anime sine fine potiunt᷑
minorem intelligere particu¬
lam nisi uti ego exꝑientia

Expanded text:
prout discernit convenire. Itaque quia prout discernit convenire. Itaque quia talem oculi mei nunquam perspexerant lucem, talem olfameus odorem non senserat; tam novis, tam inauditis miris obstupescebam. Inter haec autem meis in me perstrepentibus cogitationibus quid hoc esset, de luce haec dicens verba vox emicuit: Augustine, Augustine, quid quaeris? putasne brevi immittere vasculo mare llo terrarum orbem? coelum firmare, ne usitatos exerceat motus? Quae oculus nullius hominum videre potuit, tuus videbit? quae auris nulla per sonum hausit, audiet tua? quae cor humanum nullatenus intellexit, nec etiam cogitavit, existimas te posse intelligere? Infinitae rei quis erit finis? immensa, qua mensura metieris? Potius totum mare in arctissimo clauderetur vasculo, potius terrarum orbem parvulus teneret pugillus, potius coelum a motu continuo desisteret, quam gaudiorum et gloriae, quibus beatorum animae sine fine potiuntur, vel minorem intelligeres particulam, nisi, uti ego, experiensia
Abbreviated transcription (Latin):
xam eni in cenu difficili quesci¬
one a nullo uiuentiu me pos¬
se edoceri euidentius. Cumq
iam seribens salutationis exor¬
diuin ieronimo prenotarẽ
ineffabile subito lum̃ nr̃is in¬
uisum temporibus nr̃isq mi¬
nime linguis declarandum
cũ meffabili incudicaq odorẜ̾
omniu feagrantia cellula
in qua stabam intrauit ho¬¬
ra icun completorii. Quo a
me uiso scupore admiratio¬
neq cõmotul animi & mẽ¬
brorii uirtutes repente ami¬
si. Nesciebam enĩ tunc ꝙ dex¬
tera mirabilis dei exalcasset
seruũ suũ notas faciens in
populis uirtutes suas. Nesciebã
⁊ em̾ ꝙ deus antique mihati¬
onis seruũ siiĩ fidelem a carnis
im̃uudiciis difsoluisset & cam
sublimem ei in celo sedem pre
parasset. Nesciebam cerce mue¬
stigabiles uias dnĩ. nescieba
thesauros infinite dei sapiẽtie
& scientie. secreta & occulta dei
iudicia non agnoscebam. qm̃
quos uult facit sua nifallibili
sapientia ad sin agnitionem

Expanded text:
bam enim in tam difficili quaestibam enim in tam difficili quaestione a nullo alio viventium me posse melius doceri et evidentius. Cumque jam scribens salutationis exordium Hieronymo praenorarem, ineffabile subito lumen nostris invisum temporibus, nostrisque minime linguis declarandum, cum ineffabili inauditaque odorum omnium fragrantia cellulam, in qua stabam, intravit, hora jam completorii. Quo a me viso, stupore admirationeque commotus, animi et membrorum virtutes repente amisi. Nesciebam enim tunc quod dextera mirabilis Dei exaltasset servum suum, notas faciens in populis virtutes suas; nesciebam etenim quod Deus antiquae miserationis servum suum fidelem a carnis immunditiis dissolvisset, et tam sublimem ei in cparasset. Nesciebam certe investigabiles vias Domini. Nesciebam thesauros infinitae Dei sapientiae et scientiae: secreta et occulta Dei judicia non agnoscebam; quoniam quos vult, facit sua ineffabili sapientia ad sui agnitionem
Abbreviated transcription (Latin):
plucimoꝵ auidus paudire tibi
ip̃i pater carissime supplico ut
mihi in breui uolumine que po¬
teris uera & utilia mixacula
collecta qͣ citius facultas adeĩt
ges. Sed ut merita leronumi sã¬
ctissimi nõ lateant quid erga
media auuente dei clementia
in ip̃o sui obicus diẽ acciderit enu¬
merabo. Eodem namq die &
hora qua exutus putredinis
& niunditie carnis toga le roni¬
mus sanctissimus uestimentũ
perpetue nnortalitatis inxxti¬
mabilis letitie & głie induit dũ
yponie incellula mea quiescẽs
aude cogitans quales messẽt
animab beatoꝵꝵ qui cũ xp̃o ga¬
udent glorie & letitiarẜ quãtitas
cupiens nde ex hac macia breue
componere tractatu precibus
impulsus nr̃i seueri quondam
Uenerabilis martini Epĩ turon
discipuli carca calamo pugilari¬
q in manibus susceptis breuem
uelle seribere eplam sctissimo
Ieromimo destinanda ut ꝗquid
ex hoc sentirer responderet. Scie¬

Expanded text:
plurimorum, avidus peraudire, tibi plurimorum, avidus peraudire, tibi ipsi, pater carissime, supplico, ut mihi in brevi volumine quaecumque poteris vera et utilia miracula collecta, quam citius facultas aderit,ges. Sed ut multa merita Hieronymi sanctissimi non lateant, quid erga me, divina annuente clementia, in ipso sui obitus die acciderit, enarrabo. Eodem namque die et hora, qua exutus putredinis et immunditiae carnis toga Hieronymus sanctissimus, vestimentum perpetuae immortalitatis, inaestimabilis laetitiae et gloriae induit, dum Hippone in cellula mea quiescens, avide cogitarem qualis inesset animabus Beatorum, qui cum Christo gaudent, gloriae et laetitiarum quantitas, cupiens inde ex hac materia brevem componere Tractatum, precibus compulsus nostri Severi, quondam venerabilis Martini Turondiscipuli; charta, calamo, pugillarique in manibus susceptis, ut brevem scriberem epistolam sanctissimo Hieronymo destinandam, ut quidquid ex hoc sentiret, responderet. Scie
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣ sciuit. Non me ista uene¬
rabilis pater extimes dicere ut
putem te leronimi &uirtutes
& uitam peius me scire eñ sibi
sotius extiteris multo tempore
Sed testor deum qm̃ obtam in¬
effabilis iuuiri sanctitatem siuo¬
luissem cacere nõ potuissem
Confitentur mirabilia & san¬
ctitatem suã ĩpi celiin quibus
magnus & maioris glie quãti¬
tate qͣ multor sainctorũ habitar
sine fine. Nulli itaq dubuĩ est
in fra pr̃is mansiones ip̃m unã
ex maioribus & sublimioribus
sedibus obtinere. Cum enĩ homo
ibidem secdi opera premietur
& ilte perfe nioris pene uite ex¬
titerit claxe patet ip̃m unum
de maioribus & sublimioribus
celestis ierusalem ciuib fore.
Quod ut a nobis certuis & pleniꝰ
credacur in mundo precunctis
quorꝑ nr̃a recordatur etas ual¬
de mieabilis apparet prodigiis
insuetis & miraculis infinitis.
Quorꝑ mihi aliqua uenerablis
Eusebius suis beĩs declerrauit
De ceteris uero prodigiis que
ut continue mntlligo uelatibus

Expanded text:
unquam scivit. Non me ista, venerabilis pater, existimes dicere, ut putem te Hieronymi et vitam et virtutes pejus me scire, cum sibi socius exstiteris multo tempore. Sed testor Deum, quoniam ob tam ineffabilis viri sanctitatem, si voluissem tacere, non potuissem. Confitentur mirabilia et sanctitatem suam et ipsi coeli, in quibus magnus, majoris gloriae quantitate, quam multi Sanctorum, habitat sine fine. Nulli itaque dubium est, et intra Patris mansiones ipsum unam ex majoribus et sublimioribus sedibus obtinere. Cum enim homo secundum opera praemietur, et iste perfectioris pene vitae exstiterit, clare patet ipsum unum de majoribus et sublimioribus coelestis Jerusalem civibus fore. Quod ut a nobis plenius et certius credatur in mundo, prae cunctis, quorum nostra recordatur aetas, valde mirabilis apparet prodigiis insuetis et miraculis infinitis: quorum mihi aliqua venerabilis Eusebius suis litteris declaravit. De caeteris vero prodigiis quae ut continue intelligo relatibus
Abbreviated transcription (Latin):
iueui. Inuenerunt meihac
solitudine custodes qui cireueut
ciuitatem. percusserut me & ul¬
nerauerunt me & tulerũt pa¬
lium meum custodes murors
fercussus & hunuliatus sum
a uoce malors & dolore. tota
die exprobrabant mihi mimici
mei loquentes adn̾sum me lin¬
qua delosa &sermonibus odii
crriundates me & expugnan¬
tes me gratis posuerũt mala¬

Expanded text:
inveni. Invenerunt me in hac inveni. Invenerunt me in hac solitudine custodes, qui circumeunt civitatem, percusserunt me, et vulneraverunt me, et tulerunt pallium meum custodes murorum. Percussus sum et humiliatus sum a voce malorum et dolorum. Tota die exprobrabant mihi inimici mei: loquentes adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdantes me, et expugnantes me gratis, posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ortu dilecti mei ut cõmedam
mei. noli tardare accelera ut
eripias me quia amore lague¬
o. Rer te bona mors fructum
recipimus bonor que fecimꝰ
cognoscimus bona que spera¬
as deuin ex parte cognoscunus
Cum ueneris ꝑfecte uidebimu
eum sicuti esc. Nigra es s formo¬
sa pulchra es x decora faiuis
distillans labia eua. Terribilis
es & quis resiscet tibi terribilis
certe apud reges terre. aufers
spum priucipũ. notam facis
humilib uirtutẽ tuã. tu con¬
fringis cornua peccator& ex¬
altas cornua iustoꝵ. Illuxer̃t
corruscationes tue orbi terre
uidit & comota est terra. ape¬
ri nuhi dulcis soror mea ꝵ¬
anuca ianuas uite quas ape¬
rire mihi ꝓmisisti cum fuisti
eñ dũo meo ut iam sit in pace
locus meus & habitatio mea
in syon. Expolia me hac mor¬
tali tunica mea quã fero ut
iuduam me uescimetis letitie
Anima mea li quefac ba est ut
inueuie possim dilectum meũ
quem in mudo quesiui & non

Expanded text:
hortum dilecti mei, ut comedam hortum dilecti mei, ut comedam mei, noli tardare, accelera ut eripias me, quia amore langueo. Per te bona mors, fructum recipimus bonorum quae facimus, cognoscimus praemia quae speraas, Deum ex parte cognoscimus: dum veneris, perfecte videbimus eum sicuti est. Nigra es, sed formosa, pulchra es et decora, favus distillans labia tua. Terribilis es, et quis resistet tibi? Terribilis quidem apud reges terrae, aufers spiritum principum, notam facis humilibus virtutem tuam, tu confringis cornua peccatorum, et exaltas cornua justorum. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae, vidit et commota est terra. Aperi mihi, dulcis soror, et amica mea, januas vitae, quas aperire mihi promisisti cum fuisti cum Domino meo, ut jam sit in pace locus meus, et habitatio mea in Sion. Exspolia me ista mortali tunica mea, quam fero, ut induam me vestimentis laetitiae. Anima mea liquefacta est, ut invenire possim dilectum meum, quem in mundo quaesivi, et non
Abbreviated transcription (Latin):
diuis meus ubi cubet xp̃s meꝰ
nec ꝑmittas me amplius ua¬
gari per inuiũ huius incolatꝰ
mei. Exurge gloria mea por¬
rige mihi manu. trahe me post
te paratu est enun cor meum
& exurgam & post te curram
in odorem unguentoꝵ tuor
donec introduxeris me in cella¬
riam dni mei ut exultem & gau¬
deam cum apparebo ante faciẽ
suam & tunc cantabo & psal¬
mu dicam dno. Ecce tu pulchra
es amica mea iam noli mo¬
rari amplius. Ecce omes dies
mei defecerunt & anni mei
ꝑtrausierunt uelut umbra. Cõ¬
uertere aliquantulu super me
quia te muenire exultaui & in
te delectatus sum om̃ib diebus
iute mee suscipe me. Nam cum
suscepisti dnum meũ me salua¬
sci me uiuificasci. lam respice
in me saluii me fac & libera me
de aquis multis & de manu
filior alienorii. Erue de carcere
anuna mea & reduc ecm per
gr̃am quã oꝑata fiusti suscipi¬
endo dum meu unde exulauit
per culpam quã ꝑpetrauit meꝰ
genitor adam. Ueuia per te in

Expanded text:
inus meus: ubi cubet Christus meus. inus meus: ubi cubet Christus meus. Ne dimittas me amplius vagari per invium hujus incolatus mei. Exsurge gloria mea. Porrige mihi manum, trahe me post te. Apertum est cor meum, ut exsurgam, et post te curram in odore unguentorum tuorum, donec introduxeris me in cellaria domus Domini mei, ut exultem et gaudeam, cum apparebo ante faciem suam. Tunc cantabo et psalmum dicam Domino. Ecce tu pulchra es amica mea: jam noli morari amplius. Ecce omnes dies mei defecerunt, et anni mei transierunt velut umbra. Convertere aliquantulum super me: quia te invenire exultavi, et in te delectatus sum omnibus diebus vitae meae. Suscipe me, nam cum suscepisti Dominum meum, me salvasti, me vivificasti. Jam respice in me, salvum me fac, et libera me de aquis multis, et de manu filiorum alienorum. Erue de carcere animam: et reduc eam per gratiam, quam operata fuisti suscipiendo Dominum meum, unde exsulavi per culpam, quam perpetravit meus genitor Adam. Veniam per te in
Abbreviated transcription (Latin):
Uita mũdi nõ uita s moͣs
uita fallax/ uita onusta
tristitiis imbecillis xumbratica
uita mendax nuc flores xsta¬
tun arescis. uita priuans uita
cui iues uita fragilis uita mo¬
mentanea & caduca que qͣto
magis crescis tanto magis decre¬
scis/ cum plus procedis plus ad
mortem propinquas. Ouita ple¬
sb̾stinent tormenta infernalia
Q beatus qui tuas aguoscit
fallacins. qͣ beatus qui de te¬
tuis ꝙ nõ curat uanis blandi¬
tiis. ꝙ beatissimus qui te bene
priuatus est. melior est nego¬
tiatio eius argento & auro.
omors dulcis .s iocunda nõ cer¬
te mors que uitam uera largi¬
ris. que fugas ꝵ febres .& uul¬
nera. fames extinguis & sitim.
O mors iustissima pia bonis .x
malis aspera. hunilias suꝑbũ
diuitem & potentẽ .R exaltas
humile. per te pauꝑes satiant᷑
cum auarui proicis. Iu malis
das supplicui & uistis premiũ
eternum. Ueni soror mea spõ¬
sa mea amica mea dilecta
mea. indica mihi que diligit
auima. ostende mihi ubi pascat mea¬

Expanded text:
ita mundi non vita, sed mors: vita fallax, vita onusta tristitiis, imbecillis et umbratica, vita mendax. Nunc flores, et statim arescis, vita privans vita cui ines, vita fragilis, vita momentanea et caduca: quae quanto magis crescis, tanto magis decrescis. Cum plus procedis, plus ad mortem propinquas. O vita ple jam sustinent tormenta infernalia? Quam beatus qui tuas agnoscit fallacias, quam beatior qui de tuis non curat vanis blanditiis: quam beatissimus qui te bene privatus est! Melior est negotiatio mortis argento et auro, O mors dulcis et jucunda. Non certe mors, quae vitam veram largiris, quae fugas febres et vulnera, fames extinguis et sitim. O mors justissima et pia bonis, et malis aspera: humilias superbum, divitem et potentem, et exaltas humilem. Per te pauperes satiantur cum avarum projicis. Tu malis das supplicium, et justis aeternum praemium. Veni, soror mea, sponsa mea, amica mea, dilecta mea, indica mihi quem diligit anima mea. Ostende mihi ubi pascat Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. Si nero quod absit aliꝗs
ꝑ deuia nicior & diuortia crimi¬
num abhac nobilissima siu condi¬
toris similitudine degener oberrat
tunc fiet de eo quod scciptu est Et
homo cũ in honore esset non intel¬
lexit. compatus est uimentis insipi¬
entib & similis factus est illies.
Qui maior honor pocuit hommi
esse ꝗͣnt ad similitudine sui fac¬
toris conderetur & eisdem uurtutũ
uescanentis ornaretur quib ex cõ¬
uel faiatur dei bonitate & miẜicor¬
dia. Ita uero nullũ debet esse mom̃¬
sius bonitatib decorem ornatus
Uel quod mauis homini pot esse
dedecus aut infelicior miẜia ꝗͣ ut
hac similitudinis głia sui condito¬
eis amissa ad inferiorem s iroa¬
tionabilera brutoꝵ uimentorrĩ
delabatur similitudine. Quapꝓ
simłitudi̾s diuine ad quan
creatus est nobilitate morum
exercitio iuitutu dignitateme¬
ritoru habere contẽndat ut qnͣ
apparuerit qualis sit tunc siłis
ei apparecit qui se mirabilit̾

Expanded text:
itudinem. Si vero, quod absit, aliquis itudinem. Si vero, quod absit, aliquis per devia vitiorum, et divortia criminum ab hac nobilissima sui conditoris similitudine degener oberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est: Et homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, Qui major honor potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui Factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus Convel fruatur Dei bonitate et misericordia: sic nullum debet esse momeius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui conditoris amissa, ad informem et irrationabilem brutorum jumentorum delabatur similitudinem? Quaprsimilitudinis divinae ad quem creatus est, nobilitate morum, exercitio virtutum, dignitate meritorum habere contendat; ut quando appareat qualis sit, tunc similis ei appareat, qui se mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
deus est nõ tamen tres dii sunt fed
unus deus habens tees ꝑsonas ita
& auima intellectus anima uo¬
luntas anima memoria nõ tres
tñ anime in uno corpore seduna
anima tres habens digͥtates. atq
in his trib eius ymagine gerit
mirabilit̾ in sua natura noster
interior homo. & exhis quasi ex¬
cellentiorib anime dignitatib
intelligitur semper in memõia
habeatur. Mec solus sufficit intel¬
nisi memoria addatur qua sẽ¬
per in mente intelligentis .x di¬
ligentis maneat deu̾s. sicut nul¬
luu̾n potest esse mometũ quo p̃¬
sentem eũ non habeat memo¬
ria & hec habeto de ymagine
Nunc uero de similitudine aliqua
intellige que in moribus cernẽda
est bonus i̾iuiscus est patiens &
ra uirtutũ suar insignia que d̾
deo legunt ita homocreatus est
esset & iuscus. ut patiens ac mitis
uirtutes quanto plus quisq in se¬
ip̃o habet tanto propius est deo&ꝵ
maiorem sui conditoris gerit siłi.¬

Expanded text:
sanctus est, non tamen tres Dii sunt, sed sanctus est, non tamen tres Dii sunt, sed unus Deus, tres habens personas, ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria, non tamen tres animae in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates, atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter erit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus diligitur, semper in memoria habeatur. Nec solus sufficit de eo intelnisi memoria addatur, qua seper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus, sic ut nullum possit esse momentum, quo praesentem eum non habeat memoria. Et haec de imagineNunc vero de similitudine aliqua intellige, quae minoribus cernenda est bonus, et justus, patiens atque ra virtutum sanctarum insignia, quae de eo leguntur: ita homo creatus est, esset et justus, ut patiens atque mit. Quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propius est Deo, et majorem sui conditoris gerit simil
Abbreviated transcription (Latin):
meuor & inminorib minor sedn
minimis tota est & in maximis to
siui modũ est uult & sapit. Est quo¬
eci qua adymagine sui conditõis
perfecte quidem &x sũme temita¬
tis que est in patre & filio & sp̃u
sancto condita est. & licet unius
sit illa nature tres tn dignitates
tem & memoria. Auod idem lioet
aliis uerbis in euangelio designat᷑
eũ dicitur diliges dñm deum tuui
ex toto corde cuo/ ex toca animat.
& ex tota mente cua. idest ex toto
intellectu tuo & ex tota uoluntate¬
tua & extoca memoria eua. Nlam
sicut ex patre generatur filius &
ex patee filioq procedit sp̃us sanctꝰ
Ita ꝑmellectum generat᷑ uolũtas
& ex item ambobus procedit me¬
moria sieut facile a sapiente quo¬
libet intellioi potest. Hec eni aĩa
perfec ta esse potest sine his tribus
nec hoꝵ triũ unũ aliquod quãtũ
ad suam beatitudine pertiuet sine
aliis ouobus integrũ constat. Ꝙ si
cut pat̾ deus. filius dens. spussct̾ns

Expanded text:
major est, in minoribus minor; sed in major est, in minoribus minor; sed in minimis tota, et in maximis totsuum modum est, vivit et sapit. Est quoea, qua ad imaginem sui Conditoris perfectae quidem et summae Trinitatis quae est in Patre, Filio et Spiritu sancto condita: et licet unius sit illa naturae, tres tamen tem, memoriam. Quod idem licet aliis verbis, in Evangelio designatur, dum dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua , id est, ex toto intellectu, et ex tota voluntate, et ex tota memoria. Jam sicut ex Patre generatur Filius, ex Patre Filioque procedit Spiritus sanctus, ita ex intellectu generatur voluntas, et ex his item ambobus procedit memoria, sicut facile a sapiente quolibet intelligi potest. Nec enim anima perfecta esse potest sine his tribus, nec horum trium unum aliquod, quantum ad suam pertinet beatitudinem, sine aliis duobus integrum constat: et siDeus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
¶AA dignitas hu¬
mane ꝯditionis esse cogͦ¬
scitur/ ut non solo uben¬
tis sermone ut alia sex
dieꝵ opera sed con silio sanc te
trinitatis & opere magestatis
diuine creatus sit homo. ut ex
prune ꝯditionis honore intelli
geret quantu suo conditori de¬
beret. Dum tantis in couditio¬
ne mox dignitatis priuilegiũ
prestitit ei conditor ut tanto ar¬
dentius amaret conditorem
quanto mixabilius se ab eocoͣ¬
ditum intelligexet. Faciamuᷤ
inquit homine ad ymagiem
& similitudinẽ nr̃am. Nec ob
hoc solum qd̾ ex sancte trinita¬
tis consilio sic ab excellentia cõ¬
ditoris condicus est sed adyma¬
diem suam ip̃e exeator oĩim
creauis eñ. quod nulli alii ex
creatirers donauit. Que y¬
mago diligentiuus ex interioris¬
est hominis nobilitate conside¬
randa. p̾mo siquidem ut sicuti
dens uns semper ubiq tocus
est omĩa uiuificans mouens
suo corpore ubiq tota inget uiuificãs
illud mouens & gubernans. Neq enĩ
in maioribus sui corporis membͥs

Expanded text:
 dignitas humanae conditionis esse cognoscitur, ut non solo jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opere majestatis divinae creatus sit homo; ut ex primae conditionis honore intellgeret quantum suo Conditori deberet, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditor ut tanto ardentius amaret Conditorem, quanto mirabilius se ab eo conditum intelligeret. Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Nec ob hoc solum quod sanctae Trinitatis concilio sic ab excellentia Conditoris conditus sit sit dinem suam ipse Creator omnium eum creavit, quod nulli alii ex creaturis donavit. Quae imago diligentius interioris hominis nobilitate est consideranda. Primo siquidem, ut sicut Deus semper ubique totus est, omnia vivificans, movens, suo corpore ubique tota viget, vivificans illud, movens et gubernans. Neque enim in majoribus sui corporis membris
Abbreviated transcription (Latin):
cleus nauiculam sue fidei
sacratissime in huius mũ¬
di mari eructantib maloꝵꝰ
hominu fluctib agitari per¬
mittit s minime naufracei
contra fidei ꝑsecutores ma¬
gnanimus diicare sub ra¬
bra alarũ tanti pii patris
qui luoꝵ fidelu ꝓreces in¬
efficaces non siit dũmo¬
do tota spe & puro fianit
ammo. Nlon enĩ aliter ne
queut nr̃e mexaudiri pre¬
ces nisi cum in deo nr̃a nõ
ꝑfecte spes consiscit uł quia
petimus nõ petenda. Ad
ipsum ergo dominũ nõ taͣ¬
tum ore s toto corde cla¬
memus duĩ affligamur &
ip̃e qui dñcitur in urtute
sua x nos quotidie oculis
respicit pietatis nõ ꝑmitta.
nos temptari supra id qđ
possumus. Sed ne nmis
explens pͥmo. x uiroꝵ illo¬
pum triũ similiter quos re-¬
suscitatos nosti migratione
scribens qr eadem sunt ho¬
Eusebuis de huius mũdi
ualle miẜie exempti aliqͣ
eromini miracula de ml¬
tis introducam.

Expanded text:
Dominus naviculam suae fidei Dominus naviculam suae fidei sacratissimae in hujus mundi mari irruentibus malorum hominum fluctibus agitari permittit, sed minime naufragaricontra fidei persecutores magnanimiter dimicare sub umbra alarum tam pii Patris, qui suorum fidelium preces inefficaces esse non sinit, dummodo tota spe et puro fiant animo. Non enim aliter nostrae nequeunt exaudiri preces, nisi cum vel in Deo nostra non perfecte spes consistit, vel quia petimus non petenda. Ad ipsum ergo Dominum non tantum ore, sed toto corde clamemus, dum affligimur; et ipse qui dominatur in virtute sua, et nos quotidie oculo respicit pietatis, non permittet nos tentari supra id quod possumus. Sed ne nimisexplens primo, et virorum illorum trium similiter, quos resuscitatos nosti, migrationem scribens: quia eadem hoEusebius, de hujus mundi et valle miseriae exempti, aliqua Hieronymi miracula de multis introducam.
Abbreviated transcription (Latin):
supra carne̾ glosus lerominꝰ
utebitur tangens caclauer pro¬
tinus in eum Uite sp̃m introdu¬
xit. Qui homines apertis oculis
om̃busq uite signis ostensis sũt
q inferni clara uoce om̃ib
intimare. Nam mihi ut post¬
modũ interoganti dixexunt¬
ꝙ beatus Ieronimus eos con¬
duxerat secũ in paradisum
purgatoriũ & in Infernũ
ut que ibi agebantur patefa¬
cer& unuiersis. sibiq dixe¬
rat ꝙ ad corpora redirent
& de ppetratis peccatis age¬
rent penitentiã quia eodie
& hora qua uenerabilis Eu¬
sebius migraturus eratx
ppsi morituri erant. ac & si
Quod & factum est ut inferiꝰ
declarabo.Flis igitur pactis
multitudo maxima populo
rũ tam fideliũ q &̾ illius se¬
cbe defensoꝵ qui ad ta grã¬
cle eucurrerant spectaculu
tam certũ erroris inditiũ
&ueritatis experimentum
necnõ beati Ieroninui meri¬
ta egregia cernẽs magnis up̃¬
runt Cpeatoxi qui suos inse
sperantes nõ deserit. Et sic
Augustine carissime piue

Expanded text:
supra carnem gloriosus Hieronymus supra carnem gloriosus Hieronymus utebatur tangens cadavera, protinus in ea vitae spiritum introduxit. Qui homines apertis oculis, omnibusque vitae signis ostensis, sunt quam Inferni clara voce omnibus intimare. Nam, ut mihi postmodum interroganti dixerunt, beatus Hieronymus eos conduxerat secum in Paradisum, Purgatorium, et Infernum, ut quae ibi agebantur, patefaceret universis. Sibique dixerat quod ad corpora redirent, et de perpetratis peccatis ibi agerent poenitentiam: quia eo die et hora qua venerabilis Eusebius moriturus erat, et ipsi morituri erant: ac etiam si quod et factum est, ut inferius declarabo. His igitur peractis, multitrum tam fidelium, quam etiam illius sectae defensorum, qui ad tam grande concurrerant spectaculum, tam certum erroris indicium et veritatis experimentum, nec non beati Hieronymi merita egregia cernentes, magnis vorunt Creatori, qui suos in se sperantes non deserit. Et sic, Augustine charissime, pius
Abbreviated transcription (Latin):
tul est ubi & sacralissima
leionimi caclauer huma¬
tu elt congregatis predi¬
ctoru defunctorii cada¬
uera deferri fecit. Omi¬
ya erga homines dei mise¬
rantii dispensatio quot
moclis in le sperantes sçit
quantisq & quot honoribiis suos
exaltat lanctos. fiebat interea
ab illiuus secte cultorib derisio
credentibus ꝙ foret exmanita
manus lñi laetetur itaq oĩs
fidelui cetus. & dẽo in uoce
exultationis psallat. qm susce¬
pimus miẜicordiam dñi in
medio temꝑli sui. Accedens
namq Uir uenerabilis Euse¬
bius ad singuloꝵ cad auera
fleris gembus manibq in ce¬
lum extensis cuntis audien¬
tibus sic orauit. Cleus cui nihil
impossibile nihil graue inui¬
Cte fortitudnus & uirtutis qͥ
facis mirabilia magna solus &
nullũ in te sperantiũ spernis
nuc preces tuoꝵ exaudi fide¬
lui. & ut tua quã dedisti fides
appareat ꝑ merita & interces¬
mi introduc in hec cadau̾a
ammas quas de ip̃is egredi
uoliusti. Qua qͥdem oratio¬
ne finita singulor sacco quo

Expanded text:
t, et ubi etiam sacratissimum Hieronymi cadaver humatum est, congregatis, praedictorum defunctorum cadavera deferri fecit. O mira erga homines Dei miserantis dispensatio! quot modis in se sperantes scit  quot honoribus suos exaltat sanctos! Fiebat interea ab illius sectae cultoribus derisio, credentibus quod foret exinanita manus Domini. Laetetur itaque omnis fidelium coetus, et Deo in voce exsultationis psallant; quoniam suscepimus misericordiam Domini in medio templi ejus. Accedens namque vir venerabilis Eusebius ad singulorum cadavera, flexis genibus, manibusque in coelum extensis, cunctis audientibus sic oravit: Deus, cui nihil est impossibile, nihil grave, invictae fortitudinis et virtutis: qui facis mirabilia magna solus, et nullum in te sperantium spernis: nunc preces tuorum exaudi fidelium, et ut tua, quam dedisti, fides appareat, per merita et interces, introduc in haec cadavera animas quas de ipsis egredi voluisti. Qua quidem oratione finita, singula sacco quo
Abbreviated transcription (Latin):
te fili dilectissime deseramn
Confortare. Uicesima nãq
die me sequens & simul ingau¬
dio permanebis sine fine. Sed¬
hoc Cyrillo cimetisq fratri¬
bus nũtia ut die crastina ute
ta presepe domini ubi meu
quiescit corpus omnes in unũ
conueniant tam catholici ꝙͣ
& illius sec te uiri & triũ ho¬
minu qui in hac sunt urbe
hac noc te defuncti cada¬
uera nhumata in loco inq
meu̾ humatũ est corpue
facies deportari. suꝑ qui¬
bus saccum quo utebar
pones. Statim uite pͥsti¬
ne redeliti harc raclicit
heresmm extirpabũt. Cui
Uale clicens głosus Ieroi¬
mus clifparũit. Mlane ãt
facto ad me qui berhleẽ
tunc eram uenerabilis
Eulebuis ueniens cuta qͥ
uiclerat enareauit. Iui
imensas Creatori gratias

Expanded text:
te, fili dilectissime, deseram. te, fili dilectissime, deseram. Confortare, vicesimo namque die me sequeris, et simul in gaudio permanebimus sine fine. Sed Cyrillo cunctisque fratribus nuntia, ut crastina die juxta praesepe Domini, ubi meum quiescit corpus, omnes in unum conveniant, tam Catholici, quam etiam illius sectae viri. Et tu trium hominum, qui in hac sunt urbe, hac nocte defuncti cadavera inhumata, in locum in quo meum est humatum corpus facies deportari: super quibus saccum quo utebar pones, et statim vitae pristinae redditi, hanc radicitus haeresim extirpabunt. Cui valedicens gloriosus Hieronymus, disparuit. Mane autem facto, ad me, qui Bethleem tunc eram, venerabilis Eusebius veniens, cuncta quae viderat, enarravit. Quo immensas creatori gratias
Abbreviated transcription (Latin):
pesti fera crescente tantus in
u cunctis suffraganeis ep̃is &
aliis uiris catholicis congrega¬
tis eis ieiunia & orationes indi¬
xi. ut suam sic agitan fidem
diuina no permitteret bonitas.
Nira res && forte huic similis nũ¬
quã uisa. Tribus expletis clieb
ti nocte gloriosus leronimus suo
predilectissimo filio Eusebio o¬
rationib incumbenti manife¬
ite apparens benignaq eũ allo¬
cutione confortans ei cdixit. In
hac secta pestifera miime for¬
micdare cũ sibi finis iam impo¬
nendus erat. Que Eusebius mi¬
ro fulgentẽ splendore ita ut
eũ oculus humanris aspicere
nõ ualebat intuitus quasi de
graui sompno eugilans pre¬
gaudio dulces ꝑ oculos fũdens
lacrimas ita ut pene uocem for¬
mare non posset quãtũ pote¬
rat clamare cepit. Rater meꝰ
Ieronimꝰ. E quare meã sotie¬
tatem spernis: Certe teneam
te nec dimittã. nec sine tuo
quẽ dilexisti filio gradierie.
Ad quẽ glosus leronimus. nõ

Expanded text:
pestifera crebrescente, tantus in pestifera crebrescente, tantus in a meis cunctis suffraganeis Episcopis, et aliis viris Catholicis convocatis, eis jejunia et orationes indixi: ut suam sic agitari fidem, divina non permitteret bonitas. Mira res, et forte huic similis nunquam visa. Tribus expletis diebus ti nocte gloriosus Hieronymus, suo praedilectissimo filio Eusebio orationibus incumbenti manifeste apparens, benignaque cum allocutione confortans, ei dixit, In hac secta pestifera minime formidandum, cum sibi finis jam ponendus erat. Quem Eusebius nimio fulgentem splendore, ita ut eum oculus humanus aspicere non valeret, intuitus, quasi de gravi somno evigilans, dulces per oculos fundens lacrymas, ita ut pene vocem formare non posset: quantum poterat, clamare coepit: Pater meus Hieronymus es? Quare meam societatem spernis? Certe teneam te, nec dimittam: nec sine tuo quem dilexisti filio, gradieris. Ad quem gloriosus Hieronymus: Non
Abbreviated transcription (Latin):
& tibi & multis aliis quos sigil¬
latun nominari non eget tpo
eius obitus seriem intimauit
Unle ampluis ea que nosti re¬
iterare foret superfluũ & cli¬
cendorũ impelimetũ. Ilis
ergo omissis ad eiuscdẽ que co¬
miracula noster se stilus uer¬
tat ut tua poscit deuotio. Et
primo ab Eulebio uiro sauctis¬
simo eiusdem leronuri sãctis¬
simi cliscipulo sumat mitiũ
que suis nephanclis uitebatꝰ
rationib probare qd anime
beatoꝵ usq acl unuersalis
uidicii diem in quo coaporib
erant iterũ conuigende uisi¬
one x congregatione diuina
in quo tota con listit beatitudo
pnatoꝵ anime similiter ad di¬
em illum nullis cruciabantur
penis. Quoꝵ ratio talis erat.
Sicut anma cum corpore me¬
ruit uel peccauit ita cũ corpo¬
re premia accipit sicut penas
Asserebant & illus secte neqͥs¬
simi nullum fore pureatorq
locuni in quo amie que non¬
dum de suis peccatis in mũdo
plenã egisent penitentiã pur¬
garentur. Qua quidem secta

Expanded text:
et tibi et multis aliis, quos singilet tibi et multis aliis, quos singillatim nominari non eget, tunc ejus obitus seriem intimavit: unde amplius ea quae nosti, reiterare foret superfluum, et dicendorum impedimentum. His ergo omissis, ad ejusdem quae nomiracula, noster se stilus vertat, ut tua poscit devotio. Et primo ab Eusebio viro sanctissimo ejusdem Hieronymi sanctissimi discipulo sumat initiumquae suis nefandis nitebatur rationibus probare, quod animae Beatorum usque ad universalis judicii diem, in quo eorum corporibus erant iterum conjungendae, visione et cognitione divina, in qua tota consistit beatitudo natorum animae similiter usque ad diem illum, nullis cruciabuntur poenis. Quorum ratio talis erat: Sicut anima cum corpore meruit, vel peccavit: ita cum corpore praemia recipit, sive poenas. Asserebant etiam illius sectae nequissimi, nullum fore purgatorii locum: in quo animae quae nondum de suis peccatis in mundo plenam egissent poenitentiam, purgarentur. Qua quidem secta
Abbreviated transcription (Latin):
eximio augustino ypo
ꝙ om̃ium sacerclotum infimꝰ
illuis sequi uestigia cuius in ter¬
osi cuius memoria erit m be¬
nectione in seculũ seculi.
sti eius usus maxime colloquiis
& doc trinis de quo me uelle
Ded tnͣ quia tua me cogit cli-¬
lectio ut tibi aliqua scribam
cle procdigiis hominib insuetis
que ꝑ illum incliebus nostris do
minus fecit ut eum celebre in
huius uiri obitum. uisionẽq
meam nec non & mirifica tue
tporis percicta te nosse non
ambigo. Nam uir utiq Re¬
uerendus & memorie nõ ob¬
lioni tradendus Eusebius no¬
bilis ceromonẽsis eius cliscipu¬
lus in quo magna refulsit
sanctitas & elocꝰ trina cuius
sapientiam probatione & ex¬
cellentiam non ignoras qui
pos bienuũ a nr̃e mortalitatis
est secutul ut nobil inclicant
crebra miracula de quib &
inferius aliqualiter ꝑtracta¬
bo Reuerendo patri cdamaso
portuensi ẽp̃o & Theodonio no¬
manoꝵ senatori eius fratri ꝙ.¬
Seuero probissimo uiro. Fus¬
rochio sanctissime mulieri

Expanded text:
eximio AUGUSTINO Hippomnium sacerdotum infimus, illius insequi vestigia, cujus in terosi, cujus memoria in benedictione in saeculum saeculi, sti, ejus usus maxime colloquiis et doctrinis, de quo me velle Sed tamen quia tua me cogit dilectio, ut tibi aliqua scribam de prodigiis hominibus insuetis, quae per illum in diebus nostris fecit Dominus, ut eum celebrem inhujus viri obitum, visionemque meam, necnon et mirifica tunc temporis peracta te nosse non ambigo. Nam vir utique reverendus et memoriae oblivioni non dandae, Eusebius nobilis Cremonensis ejus discipulus, in quo magistri refulsit sanctitas et doctrina, cujus sapientiam et probitatem et excellentiam non ignoras, qui post biennium a nostrae mortalitatis est secutus, ut nobis indicant ejus crebra miracula, de quibus etiam inferius aliqualiter pertractabo, reverendo patri Damaso Portuensi episcopo, et Theodonio Romanorum senatori ejus fratri Severo, probissimo viro, Eustochio sanctissimae mulieri,
Abbreviated transcription (Latin):
tanqs sol refulgens ququa¬
gnita anmnis & sex mensib
multis laboribus & eruui¬
nis inbectionibus &uugiliis
ut nobis frangeret pane do¬
ctrine desudans tenebras er¬
roru profugans & cuntos
a ꝑditione liberaus effulsit
in templo dei incipiensq ab
oriente usq ad occidentem
ta eoꝵ suo combussit igne
quoiam in ipo deus posuit
prodigia super terram ut

Expanded text:
tanquam sol refulgens, quinquatanquam sol refulgens, quinquaginta annis et sex mensibus, multis laboribus et aerumnis, in lectionibus et vigiliis; ut nobis frangeret panem doctrinae desudans, tenebras errorum profugans, et cunctos a perditione liberans, effulsit in templo Dei; incipiensque ab Oriente usque ad Occidentem, ta eorum combussit igni. Quoniam in ipso Deus posuit prodigia super terram, ut
Abbreviated transcription (Latin):
A tei reuerentissi¬
mo damusio poͬ¬
tuensi ep̃o & chri¬
stianissimo The¬
odono Romano¬
rum imperato¬
ri Ensebius olim le ronimi
sauctissimi discipulus/ nũc
ueco eodem orbatus lumie
piumi dolorem & suauissi-¬
nũ gaudiũ. Multi fari¬
ami multis modis olim
deus locutus est om̃ibus
nobis ꝑ suũ dilectissimũ fi¬
lium sanctũ leronimu de
scrapturi sanctis in iurtuti¬
bis & prodigiismultis que
per ipum fecit ip̃e dominus
in medio nostri sieut uos
scitis de quo etiaui & nos te¬
stes sumus qui en uidimus
& oculis nr̃is sauctitatem¬
eius ꝓprospeximus & marus
nr̃e contrectauerut de uerbo
eius scientie & doctrine quib
uita manifesta est. Quod
ergo uidimus & audiuimut
aniutiamus uobis. framus
en cauq̃z oues errantes er¬
roribus & supstitiosis fabulis¬
& multi non audientes sana
doctriuam sed coaceruantes
sibi psendo prophas qui sur¬
gentes ni populo magistri
mendaces introducebant
sectas uarie perditionis do¬
nec iste illucesceret dies. qui

Expanded text:
Patri Reverendissimo Damaso Portuensi Episcopo: et Christianissimo Theodosio Romanorum Senatori, Eusebius olim Hieronymi sanctissimi discipulus, nunc vero eodem orbatus lumine, pium dolorem et suavissimum gaudium. CAP. I. Multifariam multisque modis olim Deus locutus est omnibus nobis per suum dilectissimum filium sanctum Hieronymum, de Scripturis sanctis in virtutibus et prodigiis multis, quae per illum fecit ipse Dominus in medio nostri, sicut vos scitis, de quo et testes sumus, qui eum vidimus, et oculis nostris ejus sanctitatem perspeximus: et manus nostrae contrectaverunt de verbo ejus scientiae et doctrinae, quibus vita manifestata est. Quod ergo vidimus et audivimus annuntiamus vobis. Eramus enim tanquam oves errantes, erroneis et superstitiosis fabulis: non audientes sanam doctrinam, sed coacervantes nobis pseudoprophetas, qui surgentes in populo magistri mendaces, introducebant sectas variae perditionis, donec iste illucesceret dies, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gladius anceps. Hinc
scuidit opere & exemplo.
hinc percutit & interficit u̾-¬
bis dolosis & iniquis. Quõ
ignis frigiditatem donat:
aqua caliditatem: lapis
quomodo sursum graditur.
Uir luxuriosus quõ predicabit
cascitatem: & si predicat que
audientibus indeueniet uti¬
litas: Iuid potest dicere au¬
diens nisi quare predicas
que opere denegas: Bene
loquens ore & male uiuens
opere semetipum damnat.
Ecce quantũ deo sit accepta¬

Expanded text:
gladius anceps: hinc gladius anceps: hinc scindit opere et exemplo: hinc percutit et interficit verbis dolosis et iniquis. Quomodo ignis frigiditatem donat, aqua calliditatem? Lapis quomodo sursum graditur? Et vir luxuriosus quomodo praedicabit castitatem? Et si praedicat, quae audientibus inde veniet utilitas? Quid potest dicere audiens, nisi quare voce praedicas, quae opere denegas? Bene loquens ore, et male vivens opere, semetipsum damnat. Ecce quantum Deo ta
Abbreviated transcription (Latin):
enim gehenalis pena paga¬
norũ infinito minor qͣ ma¬
lore christianoꝵ utina nõ
foret talium maior pare.
Nlanis undiq sana unico sb̾¬
mergitur foramine. Erra¬
uerunt homines in hac lata
solitudine alii colla uigo aua¬
ritie submittentes. alii luxu¬
rie feditate ut turpissime su¬
es deturpati. alin circa muti¬
lia dicipienda occupati. un¬
de abiecto uationis usu coho¬
perantes ut iumenta insipi¬
entia & utiuã similes essent
illis uiam noue ciuitatis ie
rusalem non iuenerũt. In
tegnũ celorum reꝓbus nullꝰ
ingreditur. Centuplo areca
est uia eius quo creditur quã¬
uis larga sit uere timentib
limenti centurioni ꝓmittit
christus ad eum accedere.
Presumenti Regulo cũ illo
gelio. Ueniet dicebat apłus
tempus in quo sanam doctͥ¬
nam non srbstinebut ho¬
mines. Plures predicant
s non omnes predicant ue¬
ritatem. simplicui corda in
peccatis alligant. Alligant
onera grauia in peccatis
St enim doctor fallue

Expanded text:
enim gehennalis poena pagaenim gehennalis poena paganorum infinito minor, quam malorum Christianorum. Utinam non foret talium major pars. Navis undique sana, unico mergitur foramine. Erraverunt homines in hac lata solitudine, alii colla jugo avaritiae submittentes, alii luxuriae foeditate, ut turpissimae sues deturpati: alii circa inutilia diripienda occupati. Unde abjecto rationis usu, cooperantes, ut jumenta insipientia, et utinam similes essent illis, viam civitatis novae Jerusalem non invenerunt. In regnum coelorum reprobus nullus ingreditur. Centuplo arcta est via ejus quam creditur, quamvis larga sit vere timentibus. Timenti Centurioni promittit Christus ad eum accedere: praesumenti regulo, cum illogelio. Veniet, dicebat Apostolus, tempus, in quo sanam doctrinam non sustinebunt homines. Plures praedicant: sed non omnes veritatem praedicant: simplicium corda in peccatis alligant. Alligant onera gravia in peccatis st enim doctor falsus