comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In ħ aũ deus cõm̃dat
suam caritatem .i. in¬
hoc laudabilior eiꝰ ca¬
ritas apparet. q̃ ẽ infu¬
sa in nob̾: qui indigni ea fuimus. In hoc enim
magnus effectꝰ dilectioĩs mittẽtis patris. & uemẽtis
filii nob̾ ẽ exhibitꝰ.¬

Expanded text:
commendat suam charitatem, id ehoc laudabilior ejus charitas apparet quae est effusa in nobis, qui indigni ea fuimus. In hoc enim magnus effectus dilectionis mittentis Patris, et venientis Filii nobis est exhibit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ei qui sefin¬
xit .i. ei a quo factũ
ẽ. ⁊ qui nichil ei debet
hoc s. quid ine fecisti
factorem opus cõqueri.
Sic & tu o homo finge¬
ris a dõ: &e iõ ne quisad¬
u̾sus dm̃ causari qͣre
fecit te sic. ł non sic. Sĩ ẽnum pecus loqui posset
a. dic̾e̾dõ. qͣre me pecudem fecisti cum istũ fece¬
ris homnnẽ. nõ iustesuccenseres. & dic̾es. o pecꝰ
tu quis es qui respondeas dõ: Quia uͦ questi¬
onis hunis ratio ex hoc illi firma uidetur. ꝙ ex una
massa facti st̃ repbandi & instificandi subdĩt.

Expanded text:
dicit ei qui se finxit, id est ei a quo factum et qui nil ei debet, hoc scilicet: Quid me fecisti suum opus conqueri, sic et tu homo fingris a Deo, et ideo nequis adversum Deum causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero quaestionis hujus ratio ex hoc illi firma videtur quod ex una massa facti sunt, reprobandi et justificandi, subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ adhuc amant scłaria & negociis terre¬
me impliciti sunt. & deliti sunt uincłis qui¬
& tñ ex eis multas elemosinas fac̃. nec tñ ad
mollitur. nec eaꝵ iinuendaꝵ ł amittẽclaꝵ
mecu in aliquod cͥmen labr̃. lig. fe. sti. edi¬

Expanded text:
c saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quin ex eis multas eleemosynas facit, nec tamen ad molitur, nec earum minuendarum vel amittendarum metu in aliquod crimen labitur, lignum, fe
Abbreviated transcription (Latin):
sa gͦ erunt illa q̃¬
erlt. obscuritatem ambiguitatẽ ꝙ ñ hñt
uicatores. neq auari. & cet̾i regnum dei pos¬
sidebunt. Ilud deniꝙ quomͦ uerũ ẽ fides sñ oꝑi¬
b mortua ẽ. Alit̃ gͦ incelligñdum ẽ ꝙ hic dic̃
apłs. Hoc aũ si subcilius disserere conerũeor ne adĩ¬
telligendum sit difficilior ipã expoĩtio. E nitartũ
pedire que sũcio. Suꝑ fundam̃tum gͦ xpĩane fi¬

Expanded text:
sa ergo erunt illa quae obscuritatem ambiguitatemque non habenicatores, neque avari, etc. regnum Dei possidebunt . Illud denique quomodo verum est: fides sine operibus mortua est? . Aliter ergo intelligendum est quod hic dicit Apostolus. Hoc autem si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio. Enitar tamepedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fi
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuans uos. es ut
pax sit inter uos :¬
alutato uos ip̃os
inuicem in oscło
scõ nõ doloso. o sic
debetis fac̾e. qr ita op¬

Expanded text:
adjuvans vos. Et, ut pax sit inter vos, salutate vosipsos invicem in osculo sancto, non doloso, et sic debetis facere, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
astantis infirmi. di¬
co manducate omĩa.
ꝙ quid secure pote¬
stis facere. quia aue¬
toritate ceste.
nĩ est terra. et
plenitudo eius.
pletur. & ñ p᷑ eẽ ĩmũ¬

Expanded text:
astantis infirmi. Dico manducate omnia, quod quidem secure potestis facere, quia auctoritate teste, est terra et plenitudo ejus, pletur
Abbreviated transcription (Latin):
lum datur exemplũ.
hic gͦ sapientib lo¬
nentes ydolum: qr
nichil est: mandu¬
cabant de sacͥficio
cum scandalo infir¬
morum. dico ꝓpt̃
illum. & ꝓpter cõ¬
scientiam aliorum.
.s. ut mox determi¬
nat dicens. Cõ¬
scientiam aũ dico
ñ tuam. que firma
tendum ẽquia si ali¬
ter fac̾em. delicito
de actione grãrium.
iutuꝑarer ab imꝑi¬
tis. qui putarent
me sentire ydolum:
aliquid magnũ eẽ.
ꝙ ne cõcingat. mag¬
noꝑe cauendum est.
It quid.it. libertas
mea iudicatur ab
aliena cõscĩa: i. cur
ita ago ut de eo ꝙ
libe licet dampner

Expanded text:
tur malum exemplum. Hoc ergo sapientibus lonentes idolum quia nihil est, manducabant de sacrificio cum scandalo infirmorum. Dico propter illum, et propter conscientiam aliorum, scilicet ut mox determinat dicens: Conscientiam autem dico non tuam, quae firma tendum est, quia si aliter facerem, de licito de actione gratiarum, vituperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum aliquid magnum esse: quod ne contingat, magnopere cavendum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? id est cur ita ago ut de eo quod libere licet damner
Abbreviated transcription (Latin):
bauit. Et u̾e illũ ꝑ
quia hoc dicit scͥptu¬
ra inducens dm̃ loꝙ̃tẽ¬
pharaoni quem ꝑ
iũdicium sic̃ esaure¬
ꝓbauit. Nel ita cõ¬

Expanded text:
bavit. Vere illum per quia hoc dicit Scriptura, inducens Deum loquePharaoni, quem per judicium sicut Esbavit. Vel ita con
Abbreviated transcription (Latin):
i. uere grẽ cõmendatione sententiam. cũ ait
ñ ẽ uolentis neq currentis: ⁊ c̾. Hoc si attẽ¬
deres o uiliane non extẽderes cõtra grãm nũ-¬
ta uoluntatis. cum audias ũ ẽ uolentis ne-¬
q currentis s miserentis dĩ ñ gͦ iõmisertꝰẽ ds̃
iacob. qr iacob uoluit ⁊ cucurit. sziõuoluit icucͤ¬
rit: quia misertus ẽ dẽ. Paratur enim uolun
tis. s miserentis dĩ. Non qr hoc sine uolunta ꝯ
te nr̃a agatur. s qr uoluntas nr̃a ral boni ⁊¬
git nͥ diuinitus adiuuetur. Unde alibi ait
hoc ait. quia nichil bom agebat. s qr nichil
ag̾et. si illa ñ adiunaret. Ita & hic dicit. Nõ

Expanded text:
e commendatione sententiam cum ait, non est volentis neque currentis. Hoc si attenderes, o Juliane, non extenderes contra gratiam merita voluntatis, cum audias: Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei. Non ergo ideo misertus est Deus Jacob, quia Jacob voluit et cucurrit; sed ideo voluit et cucurrit, quia misertus est Deus. Paratur enim volunttis, sed miserentis Dei, non quia hoc sine voluntate nostra agatur, sed quia voluntas nostra nil boni nisi divinitus adjuvetur. Unde alibi Aposhoc ait, quia nil boni agebat, sed quia nil ageret si illa non adjuvaret. Ita et hoc dicit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ xͣxͣ pͥman eiusd̾ m̃sis. qñ azima comẽde¬
bantur.uii. ⁊̃ septimanas quas ridu uidaico
uant. uͦñ ⁊ clangore intubaꝵ pͥmo die men¬
sis septimi decuam ⁊̃ eiusd̃ m̃sis expia
p̾ceptum dicentis tͥb cemporib anni diẽ
festum agetis mͥ. & apparebit mascłmum
tuum in cõspͤtu dĩ cui. & annos .uii. Puto
equid̃ hoc de uii remissionis anno dici ⁊ de
quinqͣgesimo. qui ab ilł uibileus dr̃. ꝙ̃ iudĩ¬
aliqñ suo ordine seruare nequiuert̃ capti¬
uitate p̾ssi. qͣ soluta: ꝓ eo septimũ annum
septime decadis coluert̃. qui p᷑ intelligi s
sexagesimus .uii. anmus quo indulta est
eis a tyro ce dario licentia redeundi de ba¬
bilonia. Uñ ꝯpletis amnis septuaginta redi¬
erunt. Uel potius septuagesimꝰ .uii. annuis
qm̃ reu̾si in ierłm ꝓ quinqͣgesimo qui in¬
hileus dr̃ seruauerunt.

Expanded text:
simam primam ejusdem mensis, quando azyma comedebantur; septem etiam septimanas, quas ritu Judaico vant, nec non et clangorem tubarum, primo die mensis septimi, decima etiam ejusdem mensis expiatpraeceptum, dicentis: Tribus temporibus anni, diem festum agetis mihi, et apparebit masculinum tuum in conspectu Dei tui . Et annos septimos. Puto equidem hoc de septimo remissionis anno dici, et de quinquagesimo qui ab illis jubileus dicialiquando suo ordine servare nequiverunt captivitate pressi, qua soluta pro eo septimum annum septimae decadis coluerunt, qui potest intelligi vel sexagesimus unus annus quo indulta est eis a Cyro et Dario licentia redeundi de Babylonia, unde completis annis septuaginta redierunt. Vel potius septuagesimus unus, quem reversi in Hierusalem pro quinquagesimo qui jubileus dicitur observarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xiss de carne subdit de corporib. quia omĩs¬
quid̾ caro ẽ corpus. s ñ eꝯũso. ut lignum. Nx
celestia corpora sũt resurgentia. tͤrestͥa ũo añ¬
qͣm moriantur. ut qr xp̃c celestis ẽ. ex eo corpo¬
ra celostia dicantur. & s̃ iam caro dicant᷑ exa¬
dam uero: quia trestris est. t̾restͥa corpora. Seq̃r.¬
ed alia qui P

Expanded text:
 de carne, subdit de corporibus, quia omnisaro est corpus, sed non e diverso, ut lignum. Vel coelestia corpora sunt, resurgentia; terrestria vero, antequam moriantur, ut quia Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur, et non jam caro dicantur. Ex Adam vero quia terrestris est, terrestria corpora. Sed alia. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
b que sunt fructus iu
głam eternam. uñ lau¬
detis dm̃. ł ita . sepleti
ostendens suam gͣ illoᷤᷤ
caritatem. iñ ponit spi¬
tuałr. ea que toleran
fore participes gaudii
sui. iõ quid ꝓfec̾it p̾di¬

Expanded text:
bus quae sunt fructus, gloriam aeternam unde laudetis Deum. Vel ita, repletiostendens suam erga illos charitatem, inde specialiter ea quae tolerantfore participes gaudii sui, ideo quod profecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare o discernere scia¬
tis: non solum que sint
bona. que ⁊ mala. sed
⁊̃ int̾ bona que sint: po¬
tiora. ut pꝰ ꝓbationem
& discrecionem sitis sin¬

Expanded text:
probare et discernere sciatis non solum quae sunt bona et quae mala, sed etiam inter bona quae sunt potiora, ut post probationem et discretionem, sitis sin
Abbreviated transcription (Latin):
i. cum humilitate .i. nĩ
suꝑbe. quia qui timet
semꝑ humilis ẽ ne ca¬
dat. ⁊ tre .i. manifesto.
Deus enim .q.¬

Expanded text:
 cum humilitate non superbe, quia qui timet semper humilis est ne cadat, et tremore manifesto. Deus enim.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat: dr̃ ei donatum pꝰ resurrõnem. p̃p̃ mani¬
festationem. S qr cui donau̾it. utr̃ homini an
ꝙ enim cum in forma dĩ eẽt. ñ excelsus erat.
aut ñ ei genua flectebant. celestia. terrestria ⁊
cis. in qua gͦ forma crucifixiis ẽ. ip̃a exaltata.

Expanded text:
citur ei donatum post resurrectionem propter manifestationem. Sed quaeritur cui donaverit, utrum homini, an on Deo, neque enim cum in forma Dei esset, non excelsus erat; aut non ei genua flectebant, coelestia, terrena et it. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata
Abbreviated transcription (Latin):
głii p̃miũ arbifren¬
p̃ferre gestiebãt taꝙͣ
int̾fectorib dm̃. Deĩ
de ꝓphicum testioĩ
subdit. quo ostendit ĩ uidõs et̃ reos. de quib mi¬
nus uidetur: qr sublege dĩ uiu̾e uidebant᷑. di¬
cens sic̃ scͥpts̃ ẽ. Q. om̃s st̃ sub pecco. sic̃ scͥptũ ẽ de

Expanded text:
ii praemium arbitrarenaeferre gestiebant tanquam interfectoribus Domini. heticum testimonium subdit, quo ostendit etiam Judaeos reos, de quibus minus videtur, 16 quia sub lege Dei vivere videbantur, dicens: Sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos. Nãm mali
mancipati bonossi poꝰ¬
s fieri deuorare uellẽt.
ut sic̃ sepulchrũ patet
ad recipienda cadau̾a.
ita ⁊ adu̾sus bonos gut

Expanded text:
orum. Jam malis mancipati bonos, si posset fieri, devorare volebant; ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adversus bonos gut
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ꝙͣ gͥco scd̾m pͥorẽ statũ. ⁊ respondit młtũ. &s
equasilla mn. om̃i gente qui timet
dm̃ h acceptꝰ ẽ illi. Ne¬
re non sumꝰ no̾iudĩ digniores gentibus in hac
eẽ añ hanc gram. qr¬

Expanded text:
daeo secundum priorem statum. Et respondet, multum. Et ed in omni gente qui timet Deum hic acceptus est illi . Vere non sumus nos Judaei digniores gentibus in hac esse, ante hanc gratia
Abbreviated transcription (Latin):
um declinat᷑ ab eo: et
inclinant᷑ ad malum.
natoẽ inutiles fcĩ sũt.
qr ⁊ alios declinare fe
qui faciat bonũ. si s̃

Expanded text:
um declinant ab eo, et inclinantur ad malum. natione, inutiles facti sunt, quia et alios declinare fecqui faciat bonum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
a tempore passionis.
corpus autem¬
b sacrificiis ẽ. apanͥ.
aptasti michi.
i. aptum ⁊ ydoneum
corpus mͥ dedisti. qr
sine pecc̃o. ⁊ passibi¬
le. o mortale. ꝙ ualeat offerri in redemptio¬
nem om̃ium. Abla̾ta gͦ st̃ signa. qr exhibita ẽ
u̾itas. tunc cum tempus fuit ut illa aufertẽ¬
tur ⁊ u̾itas ueniret. nec umꝙͣ in odorib illis

Expanded text:
passionis, corpus autembus sacrificiis est, aptasti mihi, id est aptum et idoneum corpus mihi dedisti, quia sine peccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquam in odoribus illis
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad scĩficationẽ.
⁊ita ꝑ auctoritatẽ
ieremie confirmat
utrũq ꝙ dix̾at. licte¬
ram sic ꝓsequere. te¬
stabor dico. Dando le.
ms. ñ sicut prĩb de¬

Expanded text:
net ad sanctificationem. Et ita per auctoritatem Jeremiae, confirmat utrumque quod dixerat. Litteram sic prosequere: Testabor, dico, dando leges meas, non sicut patribus de
Abbreviated transcription (Latin):
bi autẽ ho¬
rum remissio:
iam non obla¬
cio ꝓ peccato.¬
ciam in intro.¬
itu scõrum in
sanguine xp̃i.
quã mniciauit
nobis iuam
uentem pes¬

Expanded text:
bi autem horum remissio, jam non est oblatio pro peccatociam in introitu sanctorum in sanguine Christi, quam initiavit nobis viam ventem pe
Abbreviated transcription (Latin):
Bom enim dispensa¬
tores ⁊ fideles: non
terreno. ut ñ contri¬
stentur indigentia a¬
or enun fit si non hu¬
miliecur inopia. ⁊ c̾s¬
cit in illo auctoritas
ti laboris sui fructũ
ꝑciꝑe. nĩ ut hãbundet

Expanded text:
Boni dispensatores ac fideles, non sed et terreno, ut non contristentur indigentia or enim fit, si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, ti laboris sui fructum percipere, non ut abundet,
Abbreviated transcription (Latin):
am enim quedam
tales post uotum
continentie. cõuerse st̃
retro post satha .l. ab
excellenti illo udua¬
lis b̾ nirginalis casti¬
tatis ꝓposito in post̾io¬
ra respiciendo: cecide
ministret illis que
unde ñ hrẽnt. eccłia
daret eis. ñ tñ recipe¬
rentur in eccłia. nõ
grauetur dico eccłia.
ut his que u̾e uidue
sunt sufficiat. alld̃ ꝙ¬

Expanded text:
am enim quaedam, tales post votum continentiae, conversae sunt retro post Satanam, id est ab excellenti illo vidualis vel virginalis castitatis proposito, in posteriora respiciendo cecideruministret illis quaeunde non haberent, Ecclesia daret eis, non tamen reciperentur in Ecclesia. Non gravetur, dico, Ecclesia, ut his qui verae viduae sunt sufficiat illud
Abbreviated transcription (Latin):
omia facere. Put ei
obsecro uos ego pau¬
lus uinctus. cui cõ
ut ambuletis de bono
in melius ꝓficiendo dig¬
ne uocatione qua uo¬
cati estis .i. ita ambu

Expanded text:
ia facere, vel ut ei obsecro vos ego Plus vinctus, cui compmbuletis, de bono in melius proficiendo, digne vocatione qua vocati estis, id est ita ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ metuens fabricauit
dum uideret eam fabͥ¬
cari: ñ credidit. ⁊ ipẽ
ꝑ fidem est .i. fuit iustꝰ
ex ficde sicut patres sui.
nͥ enim iustus eẽt. hoc
ei dñs ñ p̃cepisset.
ide. ⁊ c̾. hicad patreᷤᷤ
usdõꝵ: descendit o¬
stendens in eis. Sin pͥo¬
rib omẽm iusticiam. ex
fide habuisse originem.
⁊ ponit exemplum de
abraham dicens. ita. fi
de .i. ꝑfidem. ille qui
uo. nunc abra. cum
prius uocaret᷑ abram.
obediuit exire in locũ
obecliuit dicenti. exi
de terra tua & cogna¬
tione. ⁊c̾. hoc autem iã
fecerat. hoc enim dictũ¬
ẽ ei iam egresso de ter¬
ra chaldeoꝵ. ⁊ iam cõ¬
stituto: in mesopota¬
pit ut corpus eiceret
a terra sua. s ut am¬
mum euellet ne uelit
reu̾ti. non enim exie.¬
rat animo. si redeu¬
di tenebatur desid̾ro.
ꝙ desid̾ium dõ iuben¬
te ac suuante ⁊ illo
obediente fua̾t ampu¬
ide melioris terre
mo. ẽ abraham int̃.ꝓ.

Expanded text:
 metuens fabricavit dum videret eam fabricari, non credidit. Et ipse r fidem est, id est fuit justus ex fide, sicut patres sui. Nisi enim justus esset, hoc ei Dominus non praecepisset. Fide, etc. Hic ad patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham dicens ita: Fide, id est per fidem ille, qui vocatur nunc Abraham, cum prius vocaretur Abram, obedivit exire in locum,obedivit, dicenti: Exi de terra et de cognatione, etc. . Hoc autem jam fecerat. Hoc enim dictum ei jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotaait ut corpus ejiceret a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat ampuide melioris terrae, moratus est Abraham in
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius. ꝙ ẽ laus
dĩ hostia. ⁊ fructus.
qr alii ꝑ hoc ad fidem
trahuntur. gͦ qͣui ti¬
metis dñm laudate
eum. amare discite
quem timetis. ⁊ po¬
t̾itis laudate quem
amatis. timẽtes enim
occidentem nondum
tem. currebant cum sacrificiis ad cemplum. In
figura sanguiis xͥ quo redempti sumus. quamuiᷤᷤ
nescientes quid p̃sigͤaretur cruentas uictimas im¬
ficsum laudis offertur. quo ds̃ honorificatur. cꝰ
inuisibilis sacͥficii illd̾ uisibile: sacrũ signũ era.
Ẽuacuata sentẽ¬
cia pͣuoꝵ de gula: re¬
ditad bonos mores ꝑ¬
dicta faciatis. s s no.¬
uIICI. in alios. Sñficus enim dr̃ largus. de
iñ exhis q̃ habetis helemosinas date. ħ ẽ ꝙ supͣ¬
dixit. ñ deserentes collectionem urãm. Halib
antiquis legalib. qr
ꝑ elemosinas hostes
peccã extinguntur. uita acquiritur. uñ dñs¬

Expanded text:
nomini ejus, quod est laus Dei, et hostia fructus, a alii per hoc ad fidem trahuntur. Ergo qui tiinum, laudate latis, eum amare discite quem timetis, et poitis laudare quod amatis. Timentes enim occidentem, nondum tem, currebant cum sacrificiis ad templum, et in figura sanguinis Christi quo redempti sumus, quamvis nescientes quid praefiguraretur, cruentas victimas imificium laudis offertur, quo Deus honorificatur, cujus invisibilis sacrificii illud visibile sacrum signum erat. Evacuata sententia pravorum de guia, redit ad bonos mores perdicta faciatis, sed s in alios. Beneficus enim dicitur largus et tamen ex his quae habetis, eleemosynas date: Hoc est quod supradixit, non deserentes collectionem vestram. Talibntiquis legalibus, eleemosynas hostes peccata exstinguuntur, vita acquiritur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptates passus ẽ. &
nos eius exemplo. ostio
sensuum uiciis clauso
extra carnis desid̾ia pa
caret. Gͣ exea. fide ⁊ ca¬
ritate extra castra cor¬
poꝵ mortificantes m̃¬
bra cum uiciis. ⁊ con¬
cupiscentiis. ad eum
inntandum nos dico.
portantes patienter ut
sionem crucis. que uide

Expanded text:
voluptates passus est, ut nos ejus exemplo ostio sensuum vitiis clauso extra carnis desideria pacaret, igitur exeamus fide et charitate, extra castra, corporum mortificantes membra cum vitiis, et concupiscentiis ad eum imitandum. Nos, dico, portantes, patienter ut sionem crucis quae vide
Abbreviated transcription (Latin):
tale s. signũ ꝙ sit signacłm .i. habens similitudi¬
nem significate rei. uͥ sic̃ carne libidins hõ in
cirꝯcisione spoliatus. sic anima spolietur oĩb
sordib pͥmenatuntatis. & qi ñdũ dix̾at cuiꝰ
rei signũ sit subdit.¬
t. Iusticie fidei. Qrͣ ac

Expanded text:
t signum, quod sit signaculum, id est habens similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo in circumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnibus sordibus primae nativitatis. Et quia nondum dixerat cujus rei signum sit, subdit, justitiae fidei. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
sensu legis loqñtes:¬
quia fides reputata
ẽabrahe ad iusticiã.¬
ñ circũcisio : i. nobiᷤ
legem intelligenti¬
b constat deabrahã
Et cum hoc constet:
i. in quo statu cum¬
eẽt in circũcisione. an
circũcisus: Et sicut¬
aliis credi pot̾it. De¬
inde soluit utriq simul respõ¬
Odens questioni. Non incir

Expanded text:
sensu legis loQuia fides reputata est Abrahae ad justitin circumcisio; id est vobis legem intelligentibus constat de Abraham Et cum hoc constet, id est in quo statu, cumset, in circumcisione, an circumcisus. Et, sicutaliis credi poterit. Deinde solvit utrique simul quaestioni respondens: Non in cir
Abbreviated transcription (Latin):
nib decerminauit
ꝙ sit melius os hone¬
stius: sic &s de custodi¬
b uirginũ det̾minat
quid illis sit faciendũ
si uirgines ꝯtin̾e uolu¬

Expanded text:
nibus determinavit quid sit melius et honestius, sic et de custodibus virginum determinat quid illis sit faciendum, si virgines continere volu
Abbreviated transcription (Latin):
quia uirgo nõ uult cõ¬
tin̾e. ꝙ uult uir go
faciat᷑ iustos. qr ñ peceat
tet ñ peccat.
am de istoalio:
s. qui statuit in cor¬
de suo seruare uirginẽ
suam. ñ ing̾ens ei fo
statuit dico firmus in
ꝓposico suo. ñ curans

Expanded text:
quia virgo non vult continere. Quod vult virgo, faciat custos, quia non peccat tet, non peccat. Nam de isto alio scilicet qui statuit in corde suo servare virginem suam, non ingerens ei fomugustinus Statuit, dico, firmus in proposito suo, non curans,
Abbreviated transcription (Latin):
&r frẽs omnes. post salutationem frm̃. ip̃e salu¬
tat qͣi subscͥbens hoc modo. Nomunis ihc sit
cum spũ tuo. & caue ne ãmonitus irascaris. s
potius. Eratia sit uobiscũ .i. maneat nr̃a di¬
lectõ am̃ .i. fĩa̾t. ł itera sunt que hactenꝰ dixi.

Expanded text:
ratres omnes. Post salutationem fratrum ipse salutat, quasi subscribens hoc modo: Dominus Jesus sit cum spiritu tuo, et cave ne admonitus irascaris, sed potius gratia sit vobiscum, id est maneat nostra dilectio. Amen, id est fiat, vel vera sunt quae hacten
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo faciunt. qͥ ur̃a blande anferũt. pseudo
it. & noscebant uł corrũpentes sensum illoꝵ &
gͣuabant sacculos eoꝵ cirtũnentione serpenti

Expanded text:
pseudo faciunt, tanquam vestra blande auferunt. Pseudo enim et nocebant illis corrumpentes sensum illorum, et gravabant sacculos eorum circumventione serpenti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo cet̾is anima¬
lib que creata uiag
nitione dĩ pꝰꝙͣ pecc̃o
desipuit ⁊ cad̾ reno¬
uatur ut incipiat il¬
la imago ab illo refor¬
mari. a quo formata¬
sanctitate U est. si euim teformare

Expanded text:
animalibus, quae creata in nitione Dei, postquam peccato desipuit in eadem renoatur, ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dũ apprehendisti.
ñ dum ꝑfectus es. qͥd
gagis : quid mͥ imi¬
tandum ꝓponis: ini¬
uiscens ad Ea sunt. Pita non aũ¬
quit. que quid retͦ
sunt. Pita. non an.¬
me cõ. hic distingue.
Non cõp̃hendi: unũ
antem de uob̾ assero.
que retro sunt. ad ea

Expanded text:
nondum apprehendisti? nondum perfectus es? Quid agis? Quid mihi imitandum proponis? inuidem retro sunt. Vel ita, non aquit. Quae quidem retro sunt. Vel ita, non ase. Hic distingue, non comprehendi. Unum autem de me vobis assero, quae retro sunt, ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
nem fute᷑ głe. aut si qͥd¬
accepi iam de cognitio¬
la ꝑfectus sim. & si ĩta
est de me quid de aliis.
ħ̃ dic̃ de se. ne illi quos ui hac epła laudat. & in
quoꝵ fide & deuotione se gaudere testatur. ũ ho¬
mines iuflatione extollantur. s laborant add̾e
ut ipẽ fac̃ qui tantus ẽ. Si enum ip̃e qui tanta
p̃dictus est dignitate. adhuc deeẽ sibi ad ꝑfecti¬
onẽ ꝯfitetur. quantomag̾ hii elaborandum sͥ eẽ
intellig̾e debent. ut iustificationũ m̾ita. ac ꝑfec
tionis mecam adipiscent᷑: Nem̾o gͦ fidelium.
& si młtum ꝓfec̾it dicat suffic̃ mͥ. qui enim hoc
dix̃. hesit in uia. añ finem ꝙ cutrens intuebat᷑
apso. ⁊ de sua ĩꝑfectione ꝯfitebatur. aliud in se
intuens. aliud alibi querens. ꝑfidem ẽnim am¬

Expanded text:
aut si qaccepi de cognitioperfectus sim, et si ita est de me, quid de aliis? Hoc dicit de se, ne illi quos in hac Epistola laudat, et in quorum fide et devotione se gaudere testatur, ut homines inflatione extollantur; sed laborent addere ut ipse facit, qui tantus est. Si enim ipse qui tanta praeditus est dignitate adhuc deesse sibi ad perfectionem confitetur, quanto magis hi elaborandum esse sibi intelligere debent, ut justifico fidelium, etsi profecerit, dicat: Sufficit mihi. Qui enim hoc dixit, haesit in via ante finem, quem currens intuebatur Apostolus, et de sua imperfectione confitebatur, aliud in se intuens, aliud alibi quaerens. Per fidem enim am
Abbreviated transcription (Latin):
ualente ad uirtutem
nrãm resurrõnem ef¬
ficiendã. que ẽ uir¬
tus os effectus resur
que societas est ex caritate. hoc dicit de fi
opus sit. ĩmittator mortis os passionis eius.
ge putat se iustificari. ñ agnoscit xp̃m.
s ego uolo iustificari iusticia que est ex fi
rectionis sue .i. iustificatõ credentium. ex̃ illiꝰ
enim resurrõne iustificamur. tamꝙͣ a petra
passionũ enis. illam gͦ bñ noscit. qui ꝑ eam
ad celi gaudia ꝑuenire credit. ego dico. ꝯfi.
ego dico temptans. Si quom. ħ iõ dic̃. qr dis.¬

Expanded text:
ad virtutem veram resurrectionis efficientiam, quae est virtus et effectus resurrQuae societas est ex charitate, hoc dicit de fidopus sit, imitator mortis ejus et passionis. ge putat se justificari, non agnoscit Christum, sed ego volo justificari in justitia quae ex fide rectionis suae, scilicet justificatio credentium. Ex illius enim resurrectione justificamur, tanquam enim a petra passionum ejus. Illam ergo bene noscit, qui per eam ad coeli gaudia pervenire credit. Ego dico, confiEgo, dico, tentans, si quomodo, hoc ideo di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfẽctus sum. s sequor
ñ pͥassib corporis. s¬
te morib. ut possimes
se ꝑfectus iusticie poᷤ¬
sessor qui recto itin̾e¬
de dic in diem spũali
renouatione ꝓficiẽs.
eiꝰdem iusticie uiator.¬
ꝑfectus enim erat ui
ꝯp̃hendam .i. si aliquomͦ pot̾o ꝑfecte cognosc̃e¬

Expanded text:
fectus sum, sed sequor, non passibus corporis, stae moribus, ut possim perfectus justitiae possessor, qui, recto itinede die in diem spirituali renovatione proficiens, jam em justitiae viatorrfectus enim erat viadam, id est si aliquo modo potero perfecte cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens ad resurrõnem ueram. q̃ est ñ int̾ mor¬
tuos. s longe ex mortuis. q̃r licet om̃s resurgãt
in die iudicii. soli tñ iusti gło̾se ĩmutabunt. &
occurrent dño in aera deportati. ab angłis. Im¬
pii u̾o manebunt in t̾ra quousꝙ ꝑcipiant: ter¬
ribilem sententiamiudicis. Et ne uideatur suꝑ¬
fluum apłm tot pati. cum fidem ⁊ alia bona ha
beat subdit.
on quod

Expanded text:
veniens ad resurrectionem veram, quae est, non inter mortuos, sed longe ex mortuis. Qui autem licet omnes resurgant in die judicii, soli tamen justi gloriose mutabuntur, et occurrent Domino in aera deportati ab angelis. Impii vero manebunt in terra, quousque percipiant terribilem sententiam judicis. Et ne videatur superfluum Apostolum tot pati, cum fidem et alia bona habeat, subdit: o, quia
Abbreviated transcription (Latin):
q.l.s. non ait. credi¬
di o locutus sum. s
pp̃ ħ̃ dic̃ se locutum¬
ẽẽ. quia crecłidit. ⁊¬
ita duo fec̃. quorũ¬
mur. at̾m alt̾ius causa excitit. crecdidit
.s. & locutus ẽ. ne fides sine confes
dimus fut᷑am uitã pp̃ ꝙ & loquimur .i. cõ

Expanded text:
ait, crediquod locutus sum, sed propter hoc dicit se locutumesse, quia credidit; et ita duo fecit, quorum alterum alterius causa exstitit. Credidit, scilicet et locutus est, ne fides sine confessdimus futuram vitam, propter quod loquimur, id
Abbreviated transcription (Latin):
deus. ⁊ si crucifi¬
xus est: resurrex̃
tis uidentib: sus¬
cipiente eum nu¬
be in celum ascẽ¬
dit. uͥ gͦ putatur
ĩbecillitas: ibi ap¬
paret potentia.
neq erubescas
ie uinctum. pro

Expanded text:
Deus, et si crucifixus est, resurrexit ltis videntibus suscipiente eum nube, in coelum ascendit. Ubi ergo putatur imbecillitas, ibi apparet potentia. Neque, erubescas, me vinctum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ge eius. Quid ẽ ꝙ ado¬
rauit srͣ cacumen nir¬
ge ioseph. forte cułat
a filio iurgam. qũ ei
id filius uirabat. ⁊ dũ
eam tenet post uerba
iurantis: nondum illa reddita mox adorauit de¬
um. Non enim pudebat eum ferre tantisꝑ insig¬
ne potestatis filii sui. uͥ figura magne rei future

Expanded text:
e ejus. Quid est quod adoravit super cacumen virae Joseph, forte tulerat a filio virgam quando em filius jurabat, et dum eam tenet post verba jurantis nondum illa reddita mox adoravit Deum. Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi virga magnae rei futurae
Abbreviated transcription (Latin):
illi & si bñficiis usi
ꝑierunt: icaq eorũ¬
cõsid̾atione qui seex¬
istimat stare. ꝑ oꝑa¬
bona uideat ne cadat
a se. adeo .it. stat qui¬
stat. a se cad̾: qui ca¬
dit. iõ ait. uideat ne

Expanded text:
illi etsi beneficiis usi perierunt, itaque eoruconsideratione, qui se existimat stare, ra, videat ne cadat a se. A Deo enim stat quistat, a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne
Abbreviated transcription (Latin):
non cõmisci ⁊c̾. Nel
ꝙ bene accepistis. Sc̃
sit ẽ fornicator: no¬
minabilis &s manife¬
ce eiuingłica p̃cisus.
lict̾am. Si quis fracer¬
nominatur fornicator.
idẽ sensus. aut auarꝰ.¬
uarus. aut
aut rapax. aut ebrio¬

Expanded text:
non commisceri, etc. 79 Vel  bene accepistis; nuncsit, est fornicator, nominabilis et manice evangelica praecisus litteram: Si quis frnominatur fornicator, idem sensus, aut avarus, aut aut rapax, aut i
Abbreviated transcription (Latin):
cus furor. Et indig.
que ẽ si minor sub ⁊¬
tio que uenit de in¬
dignatione. ⁊ ẽ uox¬
q. insaui. ⁊ blasphe¬
mia. que fit in dm̃.
ł in scõs. blasphẽma

Expanded text:
us furor, et indignatio, quae est si minor sublitio, quae venit de indignatione, et est voxi insani: et blasphemia, quae fit in Deum l in sanctos: blas
Abbreviated transcription (Latin):
Cla. lant᷑ a uobis. quia ꝑniciem possunt
p̃stare uͥ amoueantur:. hec ⁊̃ si fiant acceden¬
tib causis: tũ temꝑanda sunt. & quia ilł pres¬
sis pot̾at malum in corde retineri addit. tollãt᷑¬
dico cum om̃i malicia cordis. Estote autẽ

Expanded text:
llantur a vobis, quia perniciem possunt praestare, nisi amoveantur. Haec etiam, si fiant accidentibus causis, tamen temperanda sunt. Et quia illis pressis poterat malum in corde retineri, addit, tollantur cum omni malitia cordis. Estote. Item
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs edificatõ. tam de uideis .s. quã gentib. con¬
structa in fide crescit. ꝑ augiñtum uirtutũ. nemo
dico in templum .i. usꝙ qͦ sit templun dĩ sc̃m re¬
motione uicioꝵ. ⁊ hoc in domino .i. in oꝑatione
sii ut alii ooedificamini
i. ad sinulitudinem alioꝵ

Expanded text:
omnis aedificatio, tam de Judaeis quam gentibus, constructa in fide, crescit per augmentum virtutum. Nemo dico, in templum, id est usquequo sit templum Dei, factum, remotione vitiorum, in Domino, id est, in operatione Ephesi, ut alii, coaedificamini, id est ad similitudinem alio
Abbreviated transcription (Latin):
lutis ꝓ uob̾ dico. si tñ
audistis .i. iutellexistis
me ad hoc officur ele¬
git. ꝑ hoc uult eos scr¬
missus est p̃dicare gẽ¬
tib mist̾ium gr̃e dei.

Expanded text:
lutis. Pro vobis dico, si tamen audistis, id est intellexistis,me ad hoc officium elegit. Per hoc vult eos scimissus est praedicare gentibus mysterium g
Abbreviated transcription (Latin):
pax ⁊ reconciliatõ. hic
ponit ꝑ que ipĩ sit to¬
edificati. quia deus .s. re
uelauit paulo: salutem
ad gentes ꝑtinere. ⁊ au¬
sit eis p̃dicare. ⁊ fac̃ pa¬
ti ꝓ eis ut mag̾ sint dõ
grati. ⁊bultimo aũ in¬
cipit dicens. hꝰ rei gr̃a.

Expanded text:
pax et reconciliatio, hic ponit per quem ipsi sint coaedificati, quia Deus scilicet revelavit Paulo salutem ad gentes pertinere, et misit praedicare, et facit pati pro eis ut magis sint Deo grati. Ab ultimo autem incipit
Abbreviated transcription (Latin):
ne apłi ł ꝓpħe in quib fundata ẽ ciuitas dĩ. te¬
n̾ent se in se. subcdit. Ip̃o sũmo angłari lapide
existente xp̃o iħu. In xp̃o enim eocum nititur¬
primo fundamento.
N quo omĩs ista¬
cõpages incum

Expanded text:
etae in quibus fundata est civitas Dei tenerent se in se, subdit: Ipso summo angulari existente Christo Jesu. In Christo enim totum innititurprimo fundamento, in quo omnis istpages incum
Abbreviated transcription (Latin):
betis exemplo nr̃o pa¬
ti eadem. que os nos
patimur. a dõ oꝑatur:
ut spes nr̃a qua sꝑa¬
mus uos passuros sit
firma. patimur dico
nos sumus. Scien¬
tes qm̃ sic̃ mͦ estis socii
passionũ. sic & in futo
eritis socii ꝯsolationis
eterne. quia equagła
labori ur̃o retͥbuetur.
Ton it. hic expo¬
nit tribulatioẽs
suas. ut cum se adma¬
gistri sui ꝯꝑationem
parua pati cognou̾¬
int: accepta ꝯsolatio¬
ne dolere desistant.

Expanded text:
betis exemplo nostro pati eadem quae et nos patimur. Adeo operatur, ut spes nostra, qua speramus vos passuros, sit firma. Patimur, diconos sumus scientes quoniam sicut modo estis socii passionum, sic et in futuro eritis socii consolationis aeternae, quia aequa gloria labori nostro retribuetur. Non enim, hic exponit tribulationes suas, ut cum se ad magistri sui comparationem parva pati cognoverint, accepta consolatione dolere desistant.
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos haberẽt. sic enĩ
afflicti fuerãt. ut de¬
sꝑarẽt de p̾senti uita.
nos affligi: ut nõ simꝰ
fidences in nob̾. Male¬
dictus .. qui ꝯfidit
ln hõmine. s in deo
tm̃. in quo secure cõ¬
fid̾e possumus. qr ip̃es̃
qui suscitaiit mortu¬
os. cui traracło sumle
ẽ.: ꝙ me de illis p̾dictis.
lib̾auit. uñ subdit. Qͥ
de tãtis ꝑicłis noserĩ¬
puit .i. ad salutem re¬
duxit. & cotidie nos
eruit. quia deus p̃si¬
dia sua ñ negat sius
in necessitate poĩtis.
in quẽ dm̃ tendentes
stum eripiet nos ad¬
iuuantib. ñ solum

Expanded text:
oculos haberent. Sic enim afflicti fuerant ut desperarent de praesenti vita. nos affligi, ut non simus fidentes in nobis. Maledictus enim qui confidit in homine; sed in Deo tantum, in quo secure confidere possumus, quia ipse est qui suscitat mortuos, cui miraculo simile est, quod me de illis praedictis liberavit. Unde subdit: Qui de tantis periculis nos eripuit, id est ad salutem reduxit, et quotidie nos eruit, quia Deus praesidia sua non negat suis, in necessitate positis, in quem, Deum tendentes  in posterum eripiet nos, adjuvantibus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
quid de ea nos uolosci¬
re: qũi gͣuati sumus
pondere passionũ. ⁊ħ
supͣ mõdum. p̃cedenti¬
uirtutem humanam.
ita .i. adeo. ut tederet
nos. qui de mał sole¬
ñ solũ loqui & cet̾a fa¬
cere. ⁊ ñ solum tedebat

Expanded text:
Quid de ea volo vos scire? quoniam gravati sumus pondere passionum, et hoc supra modum, praecedentivirtutem humanam, ita, id est adeo, ut taederet nos, qui de malis solenon solum loqui, et caetera facere. Et non solum taedebat
Abbreviated transcription (Latin):
stolis m̾eis ⁊ ur̃is
laudatoriis & cõ¬
mendatoriis de
res fiu̾nt mecũ
ibunt. llemam
dũ aduos. cum
ꝑtnͣsiero macedo
usq macedomã
nam macedoniã
ꝑtͣnsibo. ubi ñ
ẽ opus morari:⁊
apud uos forsi¬
ỹemabo: quia
multa coarigen¬
da sunt ibi. sieut
medicus ibi mo¬
tam ht̃ uͥ plures
egrotant. lleniã
ad uos dico. ut
⁊ uos me dedu¬
catis quocũq
iero. dico maue¬
bo apũd uos.
tu mͦ uidere dpo
n. aliqͣntulum¬
me temporis ap̃

Expanded text:
stolis meis et vestris laudatoriis et commendatoriis defres fuerint, mecum ibunt. Veniam autem ad vos cum pertransiero Macedonusque Macedoniam. Nam Macedoniam pertransibo, ubi non est opus morari. Apud vos autem forsihiemabo, quia multa corrigenda sunt ibi, sicut medicus ibi moram habet, ubi plures aegrotant. Veniam ad vos dico, ut et vos me deducatis quocunque iero. Dico manebo apud vos, tu videre. Spero enim aliquantulum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃se. ne dicatis non¬
oẽ fidelem ministrũ
cui credatis. reponat
dico ꝙ ei bene placu¬
erit. ñ ꝙ grauet eũ
rũ. & cauens ne it̾m
illud sumat. hic sꝰ ho¬
apłs omnem pl hem
dominico clie ꝯueni¬
read eccłiam ⁊ illuc
deferre ꝙ uolebat umisquisꝙ dare ad opus scõ¬
rum os ne a malis ministris deꝑiret si ap̃ eccłi¬
am dimitt̾ẽt p̾cep̃ ut se cum referret᷑. & tuco
loco repon̾ent. quo adusꝙ ip̃e ueniret. ⁊ ħ ꝑsin¬
głos dies dñicos faciebant. quia ꝙ paulatĩ
colligit᷑ nec gͣue ẽ.: & inuenitur multum.
quia grauaret eos. si subito totum simul
darent. ¶um aũ p̃sens fuero tc̃ mittam¬
fuero: quos pro¬
hos mictam per¬

Expanded text:
se, ne dicatis none fidelem ministrum cui credatis: reponat, dico, quod ei beneplacuerit, non quod gravet eum rum, et cavens ne iterum illud sumat. Hic est Apostolus omnem plebem Dominico die convenire ad ecclesiam, et illuc deferre quod volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, quia quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. ectae fiant, quia gravaret eos si subito totum simul darent. Cum autem praesens fuero, tunc mittafuero, quos prohos mittam per
Abbreviated transcription (Latin):
poss eos seda¬
re uen̾atad
sum. quib re¬
spondet hica¬
postolus dicẽs.
̃ utiq ñ fuit
uoluntas eius.
ut nc̃ ueniret
aduos. quia
cimet incor
recti fu̾itis.
uos autem
¶igilate.
astucias dia¬
boli. & state
in fide. qr stã¬
ciñ obrep̃ sõp¬
nus urrilragi¬
te. Mulierũ
enim ẽ in cõ¬
stantia. & cõ¬
fortamim in

Expanded text:
posset eos sedare, venerat ad sum. Quibus respondet hic Apostolus dicens, Et utique non fuit voluntas ejus, ut nunc veniret ad vos, quia timet incorrrecti fueritis. Vos autem vigilate astutias diaboli, et state in fide, quia stanti non obrepit somnus, viriliter agite. Mulierum enim est inconstantia, et confortamini in
Abbreviated transcription (Latin):
tatib ⁊ adu̾sita¬
tib iam fatigato.
ut constanter la
eum ad martiri¬
um. multis mo¬
dis & ut ꝑseue¬
ret i officio rec¬
te p̃dicationis: ⁊ sc̃a oꝑatione.¬
um ad sui officii diligentem executionem. &
ad palmam martirii. ⁊ quedam adhuc addere: de
ep̃ali officio. Modus talis. pͥmo salutat. deĩ gra¬
tias agit de bono ꝙ ht̃. nͥ suum uidendi eum de¬
sid̾ium ostendit. Postea mouet ad p̾dicandũ: ⁊ ad
patientiam martirii. suo exemplo: ⁊ aliis mo¬
dis. Iñ dic̾ quales futuri st̃ in nouissimis dieb
tandem de tempore resolutionis. sue instanti p̃-
gis es obnoxius apłc sum dico. nec sine spe p̃mii.

Expanded text:
tatibus et adversitatibus jam fatigato, ut constanter labeum ad martyrium multis modis, et ut perseveret in officio rectae praedicationis et sancta operationeum ad sui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addere de episcopali officio. Modus talis: Primo salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit. Postea monet eum ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo et aliis modis. Inde dicit, quales futuri sunt in novissimis diebus, tandem de tempore resolutionis suae instanti. Pragis es obnoxius. Apostolus sum, dico, nec sine spe praemii
Abbreviated transcription (Latin):
state a morte nouuᷤ resurrexit. ita os nos in no
eri similes resurrectioni. si similitudini mor¬
tis enis fuerimus cõplantati. i. si in bapt̾o oĩa
uicia deponentes p̾modũ ñ peccemꝰ. ħ eñ si¬
militudo mortis p̾stabit similitudinem resur¬

Expanded text:
state a morte novus resurrexit, ita et nos in noveri similes resurrectioni, si similitudini mortis ejus facti fuerimus complantati, id est in baptismo omnia vitia deponentes, postmodum non peccemus. Haec enim similitudo mortis praestabit similitudinem resur
Abbreviated transcription (Latin):
finiuit & deposuit. ut dolorem crucis sustinẽs
sichaberet m̃bra distenta in cruce ce fixa. nead
euit humanis substractꝰ aspectib. ꝑ hexigens
tu & dolore penicẽtie deponamꝰ. & m̃bra nr̃a ꝯ¬
tinentie atꝙ iusticie clauis cõfixa habeamꝰ.
ne ad pͥora nala recdeamꝰ. a quib ⁊̃ ita ꝑfecte
quiescamus. ii nec eoꝵ usio nec memoria ha¬
beatur co sis ad bona resurgentes in nouitate
nite ambulemꝰ. de urtute i iurturẽ ascenden¬
tes. quousq in dext̾a dĩ locati:. dm̃ dcoꝵ sicut ẽ¬

Expanded text:
finivit et deposuit, ut dolorem crucis sustinens, sic haberet membra distenta et confixa, ut ad sepultus, quievit humanis subtractus aspectibus, exigens cum dolore poenitentiae deponamus, et membra ncontinentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur; et sic ad bona resurgentes in novitate vitae ambulemus, de virtute in virtutem ascendentes, quousque in dextera Dei locati Deum deorum sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta st̃. Quicquid enĩ gestũ ẽ incruce xͥ.
in sepultura. in resurrectione. inascensione. in
sessionead dext̾am pris: ita gestum ẽ ut his re¬
b msticie ñ tm̃ dictis s ĩ gestis cõfigẽtur uita
xpĩana. ⁊ litende gͦ singła q̃ facta st̃ in his p̾¬

Expanded text:
cramenta sunt. Quidquid enim gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, in ascensione, et in sedere ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus mystice non tantum dictis, sed gestis, configuretur vita Christiana. Attende ergo sing
Abbreviated transcription (Latin):
sursum sunt non loco. s
m̾ito excellentio sue. ne¬
in huiusm᷑i parte. figamꝰ
animum. quo uniuerso¬
nos exuere debemus. i dõ
que sursũ sũt¬

Expanded text:
sursum sunt, non loco sed merito excellentiae in hujus mundi parte figamus animum, quo universoxuere debemus, ideo ae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
applicant: ut religio appelletur cum sit sacri
uentum ẽ. simulata gͦ ibi est religio. ut uide¬
ad suꝑua. ⁊ ẽ ñ ad parcend̾ corpori .i. obest cor
de subd̾. ⁊ ẽ ad saturitatẽ carnis. sagina enĩ
carnalis sensus ẽ traditõ humana que hoc
dicit suffic̾e ꝙ carnis tradit prudentia.
bitur si con

Expanded text:
applicant, ut religio appelletur, 194 cum sit sacrilventum est. Simulata ergo ibi est religio ut videad superna. Et est non ad parcendum corpori, id est obest corpde subdit: et est ad saturitatem carnis. Sagina enim carnalis sensus est, traditio humana, quae hoc dicit sufficere quod carnis tradit prudentia. gitur si con
Abbreviated transcription (Latin):
reuelabitur uob̾ ut eũd̃¬
cum pr̃e deum uideatis.
tunc os uos uob̾ ⁊ aliis.¬
apparebitis entes cum ip¬
so in gła. Attende inhis
u̾bis apłi explicari illa
duo que in euͬngłio do¬
minusait. Tempus ama¬
toꝵ mundi dicens sem

Expanded text:
revelabitur vobis, ut eumdre Deum videatis, tunc et vos, vobis et aliisapparebitis stantes cum ipso in gloria. Attende in his Apostoli explicari illa duo quae in Evangelio Dminus ait, Tempus amatorum mundi, dicens, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit in iustificati¬
onem. Et bene hsuis
tuit xp̃i grã. Et u̾e hoc
nam ducit. Et recte.
tur. mors .i. dissolutõ¬
anime as corꝑis: regna¬
uit ĩ añ mortẽ passio¬
nes inferens ꝑ unum
adam. qr quas uires ĩ¬
illo habuit in om̃s po¬
steros exercuit: quoꝵ¬
mat̾ia ille fuit. sic̃ es
culpa enis soliꝰ fuit. q̃¬
in om̃s transfusa ẽ. Et¬
si hoc ẽ. tc̃ homines ac¬
cipientes a dõ ñ a seha¬
Aimo.¬

Expanded text:
ocedit in justificatnem, et bene hoc sutuit Christi gratia: et vere hoc nam ducit. Et recte. tur, mors, id est dissolutanimae et corporis, regnavit, etiam ante mortem passes inferens, per unum, Adam, quia quas vires illo, in omnes posteros exercuit, quomateria ille fuit, sicut et culpa ejus solius fuit, qin omnes transfusa est, etsi, hoc est tunc homines, accipientes a Deo non a se haaimo
Abbreviated transcription (Latin):
ade .i. in similes p̃uaricatori ade. qui .s. neglec¬
do creatore seriuert creature. dõs sͥ cõstituenteᷤᷤ
qͦs colent ad iniuriã dĩ. sic̾ ille loco dĩ diabolo
senciens. qͣi in loco dĩ diabolũ cõstituit: & sic̃
ds̃ eẽ uoluit. fuert̃ aũ qui peccauer̃t ñ p̃t̾ito
dõ. Qui enĩ incellex̃ sine extͣ duce. siue indi
nominis ac maiestatis ĩꝑciens. si peccauit. qr
ĩpossibile ẽ ũ peccare: sũb dõ peccauit. ñ ĩ dm̃.
Iõꝙ in hos mors ñ regnauit. s in hosqui insi
legem. ꝓpanci ĩ ahrahã uni dõ seruiert᷑. & in
eosũ regnauit mors: qr post mortẽ istã q̃ pri
ĩmo sub spe seruati st. in aduẽtu xͥ lib̾andi. si¬
e de abrabã seg̃t. qr qͣius apd̾ iuferos fuerit. di¬
cretus tñ longo int̾uallo erat a pecc̃orib. ita uͥ
chaos eẽt ingens int̃ iustos & pecc̃ores. Et sci¬
endũ ꝙ libres qui alit̾ habet dic̃ ambrosus ẽẽ

Expanded text:
Adae, id est in similes praevaricatori Adae; qui scilicet neglecAdae, id est in similes praevaricatori Adae; qui scilicet neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi constituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo sentiens, quasi in loco Dei diabolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem qui peccaverunt, non praeterito Deo; qui enim intellexit sive ex traduce, sive indicnominis ac majestatis impartiens, si peccavit, quia impossibile erat non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum. Ideoque in eos mors non regnavit, sed in hos qui in slegem; perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt, et non in eos regnavit mors, quia post mortem isimo sub spe servati sunt in adventu Christi liberandi, sicut de Abraham legitur, quia quamvis apud inferos fuerit dicretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse
Abbreviated transcription (Latin):
batur: cũ lex ũ eẽt. Nõ dico apd̃ homines: s a¬
amime secure possidente homines diabolo: pĩ
punitate credita. Inpune ⁊ enĩ peccare sẽ pu¬
tãtes magis delinquebat cͥca ħ pecc̃a ꝓmpcio¬
tes: q̃ msĩdꝰ qͣi licita nutͥebat. Qͦ fc̃õ gaudebat
debat. Regnauit dico abadã usq admoysen.
ꝑ quẽ recliit cognitõ uniꝰ dĩ. qr ꝑ eũ d̾ata ẽ lex
in qua p̾cipiebatur de unodõ colendo. Regna¬
ut gͦ mors usq ad moysẽ .i. usq ad legẽ. qr iã
tc̃ datũ ẽ hominib remediũ qͦ possẽt lib̾ari.
sub quatñ si eeñt similes p̃uaricatoĩ ade. in eoᷤ
mors regnaret. S lexdata ẽ in micio egressic̃iᷤ
de egypto. docẽs de uno dõ. ueregnaret mors .s.
Et notahicusq accipi exclusiuum. Seq̃r. In
eosqui peccauert̃ in similitudinẽ p̃naricatio¬
nisade. Alia lut̾a in qͣ ñ legr. ỹ o ñ. Qiͣ mors
regnauit usq ad moysẽ. ñ tũ in om̃s. s in eos
qui peccauert᷑ in similitudinẽ p̃uaricatioĩs

Expanded text:
batur, cum lex non esset, non dico apud homines, sed aanimae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat debat. Regnavit, dico, ab Adam usque ad Mosen, per quem rediit cognitio unius Dei, quia per eum data est lex in qua praecipiebatur de uno Deo colendo. Regnavit ergo mors usque ad Mosen, id est usque ad legem, quia jam tunc datum est hominibus remedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent similes praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors, sciEt nota hic, usque accipi exclusivum, in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Alia littera in it usque ad Mosen, non tamen in omnes, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
nem uirtutum que in xͦ homine fuit: qui ꝑ
suam bonitatem de sua plenitudine nob̾ cri¬
buit. Et nota plures ñ hic poni cõꝑatiue. sed
delicto ade cõꝑ etur & p̃feratur. Adam quip¬
pe ex uno delicto reos genuit. xͥaũ gr̃ã ⁊̃ de
nati st̃ addid̾unt. soluit acq donauit. Maior
t non sic̃ ꝑ¬
ostendit dispares esse
effectus causarũ. Q.
d. Non solũ cause st̃
dispares: s effectus.
pecc̃m fit. ita fit & ꝑdo
num: s plus fit ꝑ do¬
num. Et hoc ꝓbat. nã
iudicium:
ex unocm̃ delicto ori

Expanded text:
nem virtutum quae in Christo homine fuit, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et nota, plures, non ibi poni comparative, sed delicto Adae comparetur et praeferatur. Adam quippe ex uno delicto reos genuit multos, Christi autnati sunt addiderunt, solvit atque donavit. Major t nunc sicostendit dispares esse effectus causarum; quasi dicat: Non solum causae sunt dispares, sed etiam effectus. peccatum, fit, ita fit et per num, sed plus fit per donum, et hoc probat. Nam judicium ex uno tantum delicto ori
Abbreviated transcription (Latin):
uo incõdempuatio¬
ꝙ illd̾ solum ꝙ originałr trahitur
hitur. s ⁊̃ multa actualia dimittit. & insuꝑ
iustificat .i. de impio pium fac̃: ac deiñ debo¬
no in melius ꝓfic̾e. Ecce in his ostendit effec

Expanded text:
uno in condemnatioquod illud solum quod originaliter trahitur hitur, sed etiam multa actualia dimittit, et insuper justificat, id est de impio pium facit, ac deinde de bono in melius proficere. Ecce in his ostendit effect
Abbreviated transcription (Latin):
bẽt. in eos qui peccauert̃ ⁊c̾: qͦs incorruptossĩ¬
cordia animis dissidẽtib & heticis ꝑturban¬
tib moueri questiones cepert̃. multa tamin
grecis quã in latinis codicib ab h̾eticis con¬
tentionis studio mutata st̃. qui cum ꝓpͥa auc-¬
toritate uti ñ possint aduictoriã u̾ba legis ad¬
ult̾ant ur sensum suum qͣi u̾bis legis asserãt ⁊¬

Expanded text:
ent in eos qui peccaverunt, etc., quos incorruptos simcordia animis dissidentibus, et haereticis perturbantibus moveri quaestionem coeperunt, multa tam in Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contentionis studio mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant