comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestate: qm̃ secutꝰ ad iunxit:
s eritis mͥ testes in ihrłm. & in
uidea. & in samaria: & usq ad
ultimum terrȩ. Quem scͥpturȩ
sensum sic exponis. ut dicas.
Non gͦ apłos testes consumma¬
tionĩs mundi: s nominis & re¬
surrectionis suȩ uoluit intelli¬
gi. Non quidem ille ait. non ẽ
ur̃m predicare tempora: s ñ est
ur̃m nosse. Uerum sitam̃ uis in¬
telligi qͦd ait. ñ ẽ ur̃m scire. ac si
diceret. ñ ẽ ur̃m scientes facere:
docere audeat. uel scire p̃sumat
quod ds̃ ille magister. nec dis
cipulos eos docuit. a quib in
sci magniq doctores ȩccłiamdo¬
cere potuert̃. An ñ respondebit᷑
Hoc enim aisti. & uerum ẽ. qͦdea
uocib cognoscunt᷑. qui prĩquã
fierent inquis ea quȩ futura
erant: uoluntate diuina oĩb
sc̃ locuti. S si ueneratio tua sa¬
tis ammiratione plenum esse
dicit: si ea ds̃ quȩ predici uoluit.
adi hominum sensus penitꝰ
ndu ñ posse puenire consti¬
ussimꝰi tuit: quantomaiore ad¬

Expanded text:
nxit, Sed eritis mihi testes in Jerusalem, et in Judaea, et in Samaria, et usque ad ultimum terrae . Quem Scripturae sensum sic exponis, ut dicas: Non ergo Apostolos testes consummationis mundi, sed nominis et resurrectionis suae voluit intelligi. Non quidem ille ait, Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus prsancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, Hoc enim aisti, et verum est, quod ea uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent\', inquis, \'ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituit\', quanto maiore ad
Abbreviated transcription (Latin):
numeris consistant uersus
dauitici ñ scͥpsi: quia nescio.
Neq enim ex hebrea lingua ꝗͣ
ignoro potui etiam numeros
interpres expͥmere: ne metrine¬
cessitate ab interpretandi ueri¬
tate ampliꝰ quam ratio senten¬
tiarum siniebat digeri cogeret᷑:
certis tam̃ eos constare nume¬
ris: credo illis qui eam linguã
ꝓbe callent. Amauit enĩ uir il¬
le sc̃s musicam piam. & in ea
studia nos magis ipse quam
ullus alius aũctor accendit.
Habitetis om̃s in ȩdernum in
ad uitorio altissimi. qui babita¬
tis om̃s unamimes in domo
pater mat̾q fr̃s filioꝵ. & cunc¬
tiuniꝰ patͥs filii memores nr̃i.¬

Expanded text:
numeris consistant uersus numeris consistant uersus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi ueritate amplius, quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres filiorum et cuncti unius patris filii memores nost
Abbreviated transcription (Latin):
sonare morulas sillabarum. ut
eis expͥmantur. sensumq auri¬
um fugiant genera numeroꝵ
Maxime in quibusdam etiam
silentioꝵ dim̃sa interualla mis¬
centur: quȩ omnino sentiri ne¬
queunt nisi aduitorem ꝓnun¬
tiatorinformet. Sextum sane
librum quia em̃datum repꝑi
ubi ẽ om̃is fructus cet̾oꝵ: non
distuli mittere caritatitue: for¬
tassis ipse tuam ñ multum re¬
fugiet grauitatem. Nam suꝑi¬
ores quinq uix filio nr̃o & con¬
diacono iuliano. qm̃ & ipse iã
nobiscum commilitat digni
lectione uel cognitione uide¬
buntur. Quẽ quidem ñ audeo
dicere plus amo quam te: qͥa
nec ueraciter dico: s tam̃ audeo
dicere plus desidero quam te
Multum uideri potest quẽad
modum quem pariter amo
amplius desiderem: s hoc mͥ fe¬
cit spes amplior uidendi eum
Puto enim qͦd siad nos te ui¬
bente uel mitrente uenerit.
& hoc faciet qͦd ad olescentẽ de¬
cet. maxime quia ñdũ curis
maiorib detinet᷑. & teipsum mͥ
expeditius apportabit. Quibus

Expanded text:
sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum, maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa interualla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, quod, si ad nos te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& cum dixerint pax & securitaᷤ.
tẽ subitaneus illis apparebit
interitꝰ q̃uomͦ dolores parturi¬
entis. & ñ effugient. Et hic noi
dixit. post quantum temporis
hoc futurum sit. s quomͦ futu¬
rum sit: Id est ñ quanta erit eta¬
tis breuitas. uel ꝓlixitas: s qͣn¬
tum libet interuallum sit sꝑa¬
ciumq temporis: ñ tam̃ hoc
eis ueniet malum nouis¬
simum. nͥ cum dixerĩ unxi
pax & securitas: quibꝰ łm. & ni¬
nouissimi diei ułspem scͥptr
uł timorem. ab hoc nr̃o ica
dempore remouisse. Non y¬
enim uidemꝰ amatoreᷤ huiꝰ scłi
quib subitaneus apparebit
interitus. iam dicere: par & se

Expanded text:
xerint: Tax et securitas\', tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et se
Abbreviated transcription (Latin):
ait uigilate. ne cum uenerit re¬
pente. inueniat uos dormientẽ:
Cur itaq om̃ib dicit. qͦd ad eos
solos ꝑtineat qui tẽ ert̃.: nisi qͥa¬
eo modo ad om̃s ꝑtinet quomͦ
dixi: Tunc enĩ unicuiq ueniet
dies ille. cum uenerit ei dies.
ut talis hinc exeat: qualis iudi¬
candus ẽ illo die. Ac ꝑ hoc uigila¬
re debet omnis. xp̃ian᷑:. ne impa¬
uentus. Imparatum autem in¬
ueniet dies ille: quem impara¬
tum inuenerit suȩ uitȩ huius
ultimꝰ dies. Certe enim hoc sal¬
tem manifestum erat apłis. ñ
eoꝵ temporib cum hic in carne
uiuerent: dñm ẽẽ uenturum.
Ettam̃ quis dubitet eos preci¬
pue uigilasse. & seruasse quod
om̃ib dixit: ne imparatos re
dum sane intelligo quonam mͦ
accipi debeat quod scͥpsit scĩtas
tua ꝓpterea dixisse dñm apłis

Expanded text:
ait: Vigilate, ne, cum uenerit reait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos eo modo ad omnes pertinet, quomodo dixi? Tunc enim unicuique veniet dies ille, cum venerit ei dies ut talis hinc exeat, qualis judicandus est illo die. Ac per hoc vigilare debet omnis christianus, ne impaventus. Imparatum autem inveniet ille dies, quem imparatum invenerit suae vitae hujus ultimus dies. Certe enim hoc saltem manifestum erat Apostolis, non eorum temporibus, cum hic in carne viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos praecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos rep II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse Dominum Apos
Abbreviated transcription (Latin):
fur dies ille comprehendet:
quod unꝰquisq debet eciam¬
nouissimo. In quo enim quẽq
inuenerit suus nouissimꝰ dies.
in hoc eum comp̃hendet mun¬
di nouissimꝰ dies: q̃m qualis in
die isto quisq moritur: talis in
die illo iudicabitur. Ad hoc ꝑtinet
quod in eugłio scd̃m marcum
ita scͥptum ẽ. Uigilategͦ. quia
nescitis quando dñs domꝰ ue¬
niat. sero. an media nocte. an
gallicantu. an mane: ne cum
uenerit repente. inueniat uos
dormientes. Quod autẽ uobis
dico: om̃ib dico: uigilate. Quibꝰ
enim om̃ib dicit. nͥ electis et
dileccis suis: ad corpꝰ eiꝰ ꝑtinen¬
tib qͦd ẽ eccłia: Non solum gͦ
illis dixit quib tc̃ audientib
loquebatur. s etiam illis qui
fuert̃ post illos ante nos. & ad
nos ipsos. & qui ert post nos:
usq ad eiꝰ nouisfimum aduen¬
tum. Nunquid autẽ om̃s inuen¬
turus ẽ dies ille in hac uita: aut
quisquã dicturus ẽ quod ad
defunctos etiam ꝑtineat. quod

Expanded text:
fur dies ille comprehendet: fur dies ille comprehendet: quod unusquisque debet eformidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quando dominus domus ueniat, sero an media nocte an galli cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
facit dñs m̃s. Alia ẽgͦ ignoran¬
tia tempoꝵ. alia labes morũ:
paulus quando dicebat. noi
cito moueamini m̃te neq der¬
reamim. siue ꝑ uerbum. siue
quasi instet dies dñi: nolebat
utiq ut crederent eis. qui lam
ꝓpinquare dñi arbitrabant᷑
aduentum: nec tam̃ uolebat
ut tanꝗͣ seruus ille dicerent
moram facit dñs m̃s uenire:
& traderent se suꝑbiȩ luxuriȩ
ꝑdendos : s sic eos nolebat de
ꝓpinquitate diei nouissimi
falsis auscultare rumorib. ut
tam̃ uellet eos paratos aduen¬
tum dñi sui lumbis accinctis:
& lucernis ardentib oꝑtri.
quib dicit. uos autem fr̃s ñ
estis in tenebris: ut dies ille
uos tanꝗͣ fur comp̃hendat.¬
Omnes enim uos filii lucis
estis & filii diei. ñ sumꝰ noctis
neq tenebrarum.Ille autem
qui sic dicit moram facit dñs
m̃s uenire. ut ꝑcutiat conser¬
uos suos. & epłatur cum seruis¬
ebriosis. ñ ẽ filius lucis s tene¬
brarum: & ideo eum tanquã

Expanded text:
facit dominus meus. Alia est ergo ignoranfacit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbum siue quasi instet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur compOmnes enim vos filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Ille autem qui sic dicit. Moram facit Dominus meus venire, ut percutiat conservos suos, et epuletur cum ebriosis, non est filius lucis, sed tenebrarum; et ideo eum tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam atq luxuriam: ne qͦd
dicebat moram facit dñs m̃s.
desidio dñi sui dicere crederet᷑.
quo ardebat ille qui dicebat.
sitiuit anima mea ad dm̃ ui¬
uum: quando ueniam & appa¬
rebo ante faciem di᷑ Dicendo enĩ
quando ueniam: moras se ꝑpe¬
ti moleste ferebat: quia etiam
quod tempore acceleratur: desi¬
derio tardum uidetur. Quomͦ
autem tardꝰ est eiꝰ aduentꝰ: uel
quomͦ longe futurus ẽ: Cum
ipsi apłi tempore quo adhuc
erant in carne dixerint nouis¬
sima hora est: quanuis a dño
audierint. ñ ẽ ur̃m scire tem¬
pora. Hoc gͦ nesciebant: qͦd nes¬
cimꝰ & nos. Quantum ad nos
attinet dico. & eos qui hoc me¬
cum nesciunt: & tam̃ quibꝰ di¬
ctum ẽ. ñ est ur̃m scire tempora
quȩ pater posuit in sua potesta¬
te: diligebãt enim eiꝰ manifesta¬
tionem. & dabant conseruis¬
suis in tempore cibaria: nec ꝑ¬
cutiebant eos dñando eis: nec
lururiabantur cum amatori¬
bus mundi. dicentes:moram

Expanded text:
perbiam atque luxuriam, ne, quod perbiam atque luxuriam, ne, quod dicebat: Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in carne, dixerint: Nouissima hora est, quamuis a domino audierint: Non est uestrum scire tempora? hoc ergo nesciebant, quod nescimus et nos — quantum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram
Abbreviated transcription (Latin):
esichio: augustinꝰ in dño salutẽ.
Accepi litteras uenerationis
tuȩ quib ualde salubrit̾ exhor¬
taris: ut saluatoris nr̃i diligat᷑
& desideret᷑ aduentus. facis
hoc ut seruus bonꝰ eiꝰdempatris
familias. auidꝰ lucroꝵ dñi tui:
& uolens habere plurimos soci¬
os dilectionis. qua ipse preci¬
pue & ꝑseueranter accend̾is
Intuentes gͥ qͦd com memora¬
sti de apło. quia dñm dix̃ red¬
diturum coronam iustitiȩ ñ
tantum sͥ. s & om̃ib qui dili¬
gunt manifestationem eius:
hac dilectionẽ cor nr̃m ꝓficien¬
ter extendit: siue citiꝰ siue tardiꝰ
ueniat quam putatur. cuiꝰ ma¬
infestatio fideli caritate diligi¬
tur: & pio desid̾atur affectu. Ser¬
uus quippe ille qui dicit. morã
facit dñs ms̃. & ꝑcutit conseruoᷤ
suos. manducat & bibit cum
ebriosis. ñ utiq diligit mani¬
festationem eiꝰ: ex morib enĩ
apparet animꝰ eiꝰ. Quos mores
licet breuiter. ideo magister bo¬
nus curauit expͥmere : id est su¬

Expanded text:
ESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat et bibit cum ebriosis, non utique diligit manifestationem eius; ex moribus enim appai;et animus eius. quos mores licet breuiter ideo magister bonus curauit exprimere, id est su
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uenirent in illum torm̃toꝵ
locum: quantomagis tua con¬
iunx te recordat᷑: Quantomagiᷤ
te casta ñ uult apenas uenire
mechoꝵ: si fres suos nec suꝑbus
ad penas uenire uoluit supboꝵ
Et cum fr̃ nollet frib in malis
se ẽẽ coniunctum: quantominꝰ
uult in bonis constituta coniunx
lege ipsum locum in eugłio: xp̃i
ẽ uox pia. crede dõ. Doleᷤ udelicet con¬
iugem mortuã: & putas si eam
laudauero. qͦd meis affatib coi¬
solaberis. Disce qͦd doleas: si cũ
illa ñ eris. An magis tͥ dolendũ
ẽ qͦda me ñdum laudatur: quã
mͥ qͦd a te ñ amatur: Nam utiq
si amares: cum illa ẽẽ post mor¬
tem desid̾ares. Quod ꝓfecto ñ
eris: si qualis es talis eris. Ama
gͦ ciñ exigis laudem: ne quod
m̃daciter exigis iuste negem.
Et alia manũ. Dñs nob prestet
de tua salute gaudere. dñe dilec¬
tissime. & honorabilis fr̃. ui.

Expanded text:
ipsi uenirent in illum tormentorum ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uoluit superborum! et cum frater nollet fratribus in malis se esse coniunctum, quanto minus uult in bonis constituta coniux lege ipsum locum in euangelio: Christi est uox pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis frater.
Abbreviated transcription (Latin):
b anteponas amorem concu¬
binarum tuarum. Quod utiq
faciens: ꝑmanere in illo amore
quam ad istas laudes ꝑuenire
malueris. Quid mͥ uis extorque¬
re poscendo: cum ꝓ te uideas ẽẽ
qͦd posco: Quid precaris subiec¬
tus: qͦd potes iubere correccus.
Mittamꝰ munera sp̃ui coniugiꝰ
tue. Tu imitationẽ: ego laudem
Quamꝗͣ sicut supradixi laudẽ
abhominib iam illa ñ querit:
imitationem uͦ tuam tantũ
querit etiam defuncta: qͣntũ¬
te dilexit etiam dissimilẽ iuiua
faciam de illa quod uis: cum
tu feceris qͦd ego uolo & illa.
Si enim diues ille suꝑb atq
impius. sicut in euangłio dñs
loquitur. qui induebat᷑ pur¬
pura & bysso. & epłabat᷑ cotidie
splendide. cũ maloꝵ m̾itoꝵ penas
apud inferos lueret. neq de
digito suo contempti ante ia¬
nuam suam pauꝑis aque stil¬
lam impetrare ualuisset: recor¬
datus ẽ quinq fr̃s suos. & roga¬
uit ad eos eundem pauꝑem
mitti. cuiꝰ requiem in sinu¬
abrahe longe ꝓspiciebat: ne c

Expanded text:
 anteponas amorem concubinarum tuarum, quod utique facies, si permanere in illo amore quam. ad istas laudes peruenire malueris. quid mihi uis extorquere poscendo, cum pro te uideas esse, quod posco? quid precaris subiectus. quod potes iubere correctus? mittamus munera spiritui coniugis tuae. tu imitationem. ego laudem. quamquam, sicut supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat, imitationem uero tuam tantum quaerit etiam defuncta, quantum dilexit etiam dissimilem uiua. faciam de illa, quod uis, cum 15 tu feceris. quod et ego uolo et illa. Si enim diues ille superbus atque impius. sicut in euangelio dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinuAbrahae longe prospiciebat, ne et
Abbreviated transcription (Latin):
orationes. sacͥfica lacͥmas. tanquã
uulnerati sanguinem cordis: &
scribe ad eum satisfactionẽ. pe¬
tens ueniam quia in eo peccasti
quod preter eius consilium et
uoluntatem de reb tuis fecisti.
quod faciendum putasti. Nam
ut te peniteat tͥbuisse pauꝑib
s eum boni oꝑis tui participem
& mod̾atorem habere noluisse.
ꝓmitte de cet̾o in adiutorio dñi
si &e illum sue turpitudinis pe¬
nituerit. & continentiã quam
deseruit repetiuerit. te illi sicut
apłs. det illi ds̃ penitentiam. &
resipiscat de diaboli laqueis. a qͦ
captiuus tenetur. scd̾m ipsiꝰ uo¬
iuntatem. Filium autem urm
q̃m de legitimis eum & honestiᷤᷤ
nuptiis suscepisti: magis in pa¬
tͥs quam in tua ẽẽ potestate qͥs
nesciat: Et ideo ri negari ñ pot̃
ubicunq illum ẽẽ cognouerit¬
& iure poposcerit: ac ꝑ hoc ut
scd̃m tuam uoluntatem in dei
possit nutriri. & erudiri sapien¬
tia. necessaria ẽ illi etiã ur̃a con

Expanded text:
orationes, sacrifica lacrimas tamquam orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem romitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicutapostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uoluntatem. filium autem uestrum. quoniam de legitimis eum et honestis nuptiis suscepisti. magis in patris quam in tua esse potestate quis nesciat? et ideo ei negari non potest. ubicumque illum esse cognouerit et iure poposcerit; ac per hoc, ut secundum tuam uoluntatem in dei possit nutriri et erudiri sapientia, necessaria illi est etiam uestra con
Abbreviated transcription (Latin):
retur dño. orando:. in ipsa oratio¬
ne sua dicit ita sͥ ẽẽ ornatũ regiũ
sicut pannũ menstrualem: & ita
orantem confestim exaudiuit.
qui cordis inspector eam uerum
dicere sciuit. Q utiq maritum
habebat multarum mulierum
uirum. & deoꝵ alienoꝵ falsoꝵq
cultorem. Tu autem si ille in ꝓ¬
posito qͦd tecum susceꝑat ꝑdura¬
ret. nec a te offensꝰ in flagitium
corruisset. maritum habebas
ñ solum fidelem. & uerum dm̃
tecum colentem÷ s etiam conti¬
nentem. qui ꝓculdubio ꝓpositi
ur̃i ñ immemor. & si te ad coniu¬
galia cogeret indum̃ta. ad suꝑ
ñ ut tuum rectum institutum
sermone meo frangerem: s qͦd
te in ordinate & incaute agente
uiri tui factum dolerem. De cuiꝰ
reparatione debes uehem̃tissime
cogitare: si uere ad xp̃m uis ꝑti¬
nere. Indue itaq humilitatẽ m̃tis
ut & te ds con seruet ꝑ seuerantẽ
noli maritũ contempnere ꝑeun¬
tem: funde ꝓ illo pias & assiduas

Expanded text:
rosterneretur orando. in ipsa oratiorosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad supnon ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbire. cui te potius expediret
obtempare candidis moribus
quam nigellis uestib repug¬
nare: Quia & si te indum̃tum
monache delectabat: etiã hoc
gratius posset marito obserua¬
to exhortatoq sumi: quam illo
inconsulto contemptoq p̃sumi.
Quod si omnino ñ sineret: quid
tuo ꝓposito deꝑiret. Absit ut
hinc displiceres deo. quod con¬
iuge tuo ñdum defuncto. non
indueres te sicut anna: s sicut
susanna. Neq enim & ille qui
tecum iam ceꝑat custodire tã
magnum continentie bonum
etiam si coniugale. ñ uiduale
uoluisset ut acciꝑes indumen¬
tum: ad indecentem te quoq
compulisset ornatum. quo si¬
& aliqua dura conditione coge¬
reris. posses habere in suꝑbo cul¬
tu corhumile. Nempe apud pa¬
tres hester illa regina dm̃ tim̃s
dm̃ colens. deo subdita marito
regi alienigene. ñ eundem secũ
colenti dm̃ tam̃ subiecta serui¬
ebat. que cum extremo ꝑiculo¬
ñ suo tantum. s etiam gentissuȩ

Expanded text:
superbire, cui te potius expediret superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
bono oꝑe & magno. tam euiden¬
tia precepta st̃ dñi. cum uirotuo
fideli. & tecum sc̃a continentie
pacta seruante cominunicare
consilium deberes eiusdem. non
sꝑnere uoluntatem: quanto
magis de habitu atq uestitu
nichil tͥ preter eiꝰ arbitrium
mutandum uel usurpandum
fuit. unde nichil diuinitꝰ imꝑa
ordinato. a uriq circumposio
ne. & in tortione crimum. & ce¬
tera huiꝰmodi: que uel inanem
pompam. uel ad illecebram for¬
me adhiberi solent. & m̾ito repre¬
hensa st̃. S ẽ quidam ꝓ modulo
ꝑsone habitus matronalis. a ui¬
duali ueste distinctus: qui potest
fidelib coniugatis. salua religio¬
nis obseruantia conuenire. Hẽ
te maritus si deponere noluit. ne
te uelut uiduam illo uiuente ia¬
ctares. puta quia ñ firerat in hac
re usq ad dissensionis scandalũ
ꝑducendꝰ. magis in obedientie
malo. quam ulliꝰ abstinentie bo¬
no. Quid ẽ enim absurdius. quã
mulierem de ueste humili uiro

Expanded text:
bono opere et magno tam euidenbono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legiordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro
Abbreviated transcription (Latin):
sic: nͥ forte talia ꝓspiciens & p̃ca¬
uens rep̃hendendꝰ ẽ pater. cum
beatus apls dicat: quis quis au¬
tem suis & maxime domesticis
ñ ꝓuidet. fidem denegat: & ẽ in¬
fideli det̾ior. Cum uͦ de faciendiᷤ
ipsis elemosinis loqueret᷑. ait.
Non ut aliis sit refectio: uobis
autem angustia. Pariter gͦ de
riter mod̾aremini. quid thesau¬
rizandum ẽẽt in celo. quid ad
uite huiꝰ sufficientiam. uobis
& ur̃is. ur̃oq filio relinquendũ
ne aliis cẽt refectio. uob̾ autem
angustia: & in his disponendis
atq faciendis. si quid tͥ forte meliꝰ
uideret᷑ suggereres uiro reueren¬
ter: eiusdem auctoritatem tãꝗͣ
tui capitis sequereris obedient᷑.
ut om̃s qui sanum sapunt
ad quos posset hoc bonũ ur̃m
fama ꝑferre: de domꝰ ur̃e fru¬
ctu ac pace gauderent. & aduer¬
sarius reuerteret᷑. nichil baben
de uob̃ dicere parui. Porro si de fa¬
ciendis elemosinis. & in pauꝑes
impendendis rebus tuis. de quo

Expanded text:
sic, nisi forte talia prospiciens et praecasic, nisi forte talia prospiciens et praecauens reprehendendus est pater, cum beatus apostolus dicat: Quisquis autem suis et maiime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo criter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
te aliqua ꝑsonarum alia fide¬
lis. alia infidelis. alia parentũ
erga filios. alia filioꝵ erga pa¬
rentes. alia postremo que in
his reb. uel maxime intuen¬
da ẽ uiri & uxoris. ubi mulierẽ
coniugatam. ñ licet dicere fa¬
cio qͦd uolo de meo. cum & ipsa
ñ sit sua. s capitis sui. hoc ẽ in¬
ri sui: Nam sic quedam ut com¬
memorat apłs petrꝰ. mulieres
scẽ que in dm̃ sꝑabant. orna¬
bant se subiecte uiris suis: sic̃
sara obsequebatur abrahe do¬
minum eum uocans. cuiꝰ in qͥt
ñ ad udeas feminas loqueret᷑.
Quid autem mirum si pater
commuem filium nolebat
huiꝰ uite substentaculis a ma¬
tre nudari: ignorans quid sec¬
taturus eẽt. cum in etate gran¬
diuscula ẽe cepisset: utrũ mo¬
nachi ꝑfessionem. an eccłiasti¬
cum mmisterium: an comu¬
galis necessitudinis uinculums
Quanuis enim ad meliora exci¬
tandi & erudiendi sint filii sc̃oꝵ
unusquisq tam̃ ꝓpͥum donũ
habet ex deo. alius sic alius autẽ¬

Expanded text:
te aliqua personarum, alia fidete aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, non ad Iudaeas feminas loqueretur. Quid autem mirum, si pater communem filium nolebat huius uitae sustentaculis a matre nudari ignorans, quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset, utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis necessitudinis uinculum? quamuis enim ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctorum, unusquisque tamen proprium donum habet adeo alius sic aliusautem
Abbreviated transcription (Latin):
refecisti. quantum malum ẽ
quod uiri tui m̃tem a tã bono
ꝓposito subriusti: An cuiusqͣm
tͥ temporalis salus ẽẽ carior de
buerat. quam huiꝰ eterna᷑ Non¬
ne si ampliorem miscd̃iam co¬
gitans. ideo pauꝑib res tuas
erogare differres. ne scandaliza¬
tus maritus tuus deo ꝑiret: ub̃i¬
ores tͥ elemosinas ds̃ imputaret:
Pinde si recolis quid ad quisiu̾as
quando lucrata fueras uirum
tuum. ut tecum xp̃o sanctiore
castitate seruiret: indellige ꝑ
illas elemosinas tuas quibus
cor eiꝰ uersum ẽ. quanto graui¬
ore dampno ꝑcussa fueris. ꝗͣ
st̃ illa lucra que celestia cogita¬
bas. Si enim habet ibi magnũ
locum. panis fractus esurienti
quantum locum ibi credenda
ẽ habere miscd̃ia qua homo eri¬
pitur diabolo.tanꝗͣ leoni rugi
Neq hoc ita dicimꝰ ut siquisquã
scandalizatus fuerit de bonis oꝑi¬
b nr̃is ab eis desistendum pute¬
mꝰ. s alia causa ẽ alienarum
alia necessariarum. in societa¬

Expanded text:
refecisti, quantum malum est, refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugie! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societa
Abbreviated transcription (Latin):
forte pigriꝰ mouebatur. posset &¬
ista condiscere. si tuis inopmatiꝰ
ñ feriretur expensis: s expecta¬
tis inuitaretur obsequiis: ut etiã
hoc qͦd temere sola fecisti. multo
ꝯsultiꝰ dilectione concordi. multo¬
q ordinatiꝰ & honestiꝰ ambo fa¬
ceretis: nec blasphemarent᷑ ser¬
ui dĩ. si tam̃ hoc fuert̃. qui mari¬
to absente. atq nesciente ab ig¬
nota muliere. & ab aliena uxore
tanta sumpsert̃. & laudaret᷑ ds̃
in oꝑib ur̃is: quoꝵ eẽt tam fida
societas. ut a uob̃ commumter
teneret᷑. ñ solum summa castitaᷤ
uerum etiam głosa pauꝑtas. Nc̃
autem inconsid̾ata festinatione
attende quid feceris. Ut enm de
illis monachis a quib te ñ edifi¬
catam. s spoliatam ẽẽ conque¬
ritur. ego sentiam bene. nec ho¬
mini preira turbatum oculũ
habenti. contra dĩ fortasse famu¬
los facile consentiam: nunqͥd
tantum bonum ẽ qͦd pauꝑum
carnem. largiorib elemosinis

Expanded text:
forte pigrius mouebatur. posset et forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortasse famulos facile consentiam. numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis
Abbreviated transcription (Latin):
batis. Nichil gͦ de tua ueste. nicħ
de auro uel argento. uel quac̃q
pecunia. uel rebꝰ ullis terrems
tuis. sine arbito facere debuisti.
ne scandalizares hominem qui
deo tecum maiora uouerat. &
ab eo qͦd de tua carne licita po¬
testate posset exigere. continent̾
abstulerat. Deniq factum ẽ ut
uinculum continentie quo se di¬
lectus innexẽrat. contemptus
abrumꝑet. & iratꝰ tͥ ñ parceret
sibi. Sicut enim mͥ retulit ꝑlator
epłe tuȩ. cum cognouisset qͦd oĩa
uel pene om̃ia que habebas nes¬
cio quib duobꝰ transeuntibꝰ mo¬
nachis. tanꝗͣ pauꝑibꝰ eroganda
donaueris: tẽ ille detestans eos te¬
cum. & ñ dĩ seruos. s domꝰ aliene
penetratores. & tuos captiuatoreᷤ
& depredatores putans. tam scãm
sarcinam quam tecum subierat
indignatus abiecit. Infirmꝰ emm
erat: & ideo tͥ que in cominum ꝓ¬
posito fortior uidebaris. ñ erat p̃¬
si ad ipsas elemosinas faciendas

Expanded text:
batis. nihil ergo de tua ueste, nihil batis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit perlator epistulae tuae, cum cognouisset, quod omnia uel paene omnia. quae habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat prsi ad ipsas elemosynas largius faciendas
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim deo pari consensu
ambo uoueratis. ꝑseuerant᷑ usq
in finem reddere ambo debuistiᷤ.
a quo ꝓposito si lapsus ẽ ille. tu
saltem constantissime ꝑseuera.
Qͦdte ñ exhortarer: nͥ quiatͥ ad
hoc ipse consenserat. Nam si ñꝗͣ
tenuisses eiꝰ assensum. numer
te nullus defendisset annoꝵ:
s post quantumlibet tempꝰ
me consuluisses. nichil tͥ aliud
responderem. nͥ qͦd ait apłs. ux
or ñ habet potestatem sui cor¬
poris. s uir: de qua potestate
sictͥiam ꝑmiserat continentiã
ut eam tecum & ipse susciꝑet. S:
illud ẽ qͦd minꝰ te obseruasse contri.¬
stor: quia tanto humiliꝰ & obedi¬
entus ei obsequi in domestica coi¬
uersatione debuisti: quanto ille
religiosius tͥrem tam magnam
etiam imitando concesserat. Noi
enim quia pariter temꝑabatis
a commixtione carnali. ideo
tuus maritus ẽẽ destiterat: im¬
mo uͦ tanto sanctiꝰ inter uos coi¬
iuges manebatis: quan sancti¬
ora concorditer placita serua¬

Expanded text:
quod enim deo pari consensu quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita serua
Abbreviated transcription (Latin):
ris. s mulier. Nolite fraudare
inuicem nͥ ex consensu ad tempꝰ
ut uacetis orationi: & iterum ad¬
ipsum estote: ne uos temꝑtet
sathanas ꝓpter intemꝑantiam
etiam si se ipse continere uoluiss
& tu noluisses: debitum tͥ red¬
dere cogeretur. & illi ds̃ imputa¬
ret continentiam. si ñ sue sed
tuȩ cedens infirmitati. ne iN
adulterii dampnabile flagitiũ
cẽderes: maritale tͥ coniugium
ñ negaret. Quantomagis te qͣm
magis ẽẽ subiectam decuerat
ne ipse quoq in adulterium
diabolica temptatione traheret᷑
in reddendo huiꝰmodi debito. uo¬
luntati eiꝰ obtemꝑare conuenerat
cum tͥ uoluntatem continendi
acceptaret ds̃. quia ꝓpt̾ea ñ face¬
res ne ꝑiret maritus: S hoc ut
consentire ad eadem continentie
pacta ipse consensit: & tecum
continentissime diu uixit: suoq
consensu a peccato illo quo eide¬
bitum carnis negabas. ipse teab¬
soluit. Nongͦ iam in tua causa
ista uertitur questio: utrum re¬
dire debeas ad concubitũ uiri.

Expanded text:
sui, sed mulier. Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet Satanas propter intemperantiam etiamsi se ipse continere voluisset, et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret continentiam, si non suae, sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret: quanto magis te, quam magis subjectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica tentatione traheretur, in reddendo hujusmodi debito voluntati ejus obtemperare convenerat, cum tibi voluntatem continendi acceptaret Deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus? 3. Sed hoc, ut consentire, ad eadem continentiae pacta ipse consensit, et tecum continentconsensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri.
Abbreviated transcription (Latin):
apłi monuert̃. Omitto enim qͦd
ipsam continentiam illo ñdum
uolente. ñ scd̾m sanam doctri¬
nam te suscepisse cognoui: neq
enim corporis debito fraudand̃
fuit. pͥusquã ad illud bonum
quod suꝑat pudicitiam coniuga¬
lem. tuȩ uoluntati uoluntas qͦq
eiꝰ accederet: nͥ forte legeras nec au¬
dieras. uel ñ attend̾as dicentem¬

Expanded text:
apostoli monuerunt. Omitto enim, quod apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas apost
Abbreviated transcription (Latin):
iutem. Lectis litteris re¬
uerentiȩ tuȩ. & earum ꝑlatore
interrogato. que int̾roganda
restabant. uehem̃ter dolui sic
te uoluisse agere cum marito
ut edificium continentiȩ qͦd in¬
eo iam construi ceꝑat: amissi re-¬
uerentia in adulterii ruinã mi¬
serabiliter laberetur. Cum enm
lugendus ẽẽt. si post continenti¬
am uotam deo. iamq actu ipso
moribꝰq susceptam reuerteret᷑
ad coniugis carnem: quanto
magis nc̃ demersꝰ in int̾itum ꝓ¬
fundiorem lugendus ẽ qui tã
abrupta dissolutione mechat᷑.
Iratus tͥ. ꝑniciosꝰ sͥ: tanquam in
te acerbiꝰ seuiat. si ipse peat. Hoc
autem tantum mali accidit. dũ¬
ti tu eius animum ñ qua debuisti
moderatione tractasti: quia & si
carnali consortio iam ex consen¬
su uobis ñ miscebamini. in cet̾is
tam̃ rebꝰ coniugali obsequio ui-¬
ro tuo mulier seruire debiusti:
presertim cum ambo eẽtis mnbra
corporis.xp̃i. Et utiq si maritũ
te conuersatione subdita opor¬
tuit. ut eum dño lucrareris: sic̃

Expanded text:
LUTEM. Lectis litteris reuerentiae tuae et earum perlatore interrogato. quae interroganda restabant, uehementer dolui sic te uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod ineo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse occasionem. ut ad pau¬
ca euge euge tam potentem uirũ
faciant amicum. Nolo dicere. qͥsi
ñ foueant. uel si contrariam sen¬
tentiam ꝓferant. etiam formida¬
re potert̃ inimicum. Inepte qui¬
dem & stulte: s tam̃ pleriq ho
tius utrum uinci possit omousi
on ñ ipsum uerbum grecum qͦd
facile ẽ ñ intelligentib irridere
s illud quod scriptum ẽ ego et
pater unum sumꝰ: & pater scẽ

Expanded text:
inuenisse occasionem, ut ad pauinuenisse occasionem, ut ad pauca \'euge, euge\' tam potentem uirum faciant amicum, nolo dicere, quia, si non foueant uel si contrariam sententiam proferant, etiam formidare poterunt inimicum inepte quidem et stulte. sed tamen plerique homtius, utrum uinci possit όμοούσιον, non ipsum uerbum Graecum, quod facile est non intellegentibus inridere, sed illud, quod scriptum est: Ego et pater unum su
Abbreviated transcription (Latin):
S mͦ certe puto iam ñ a te debere
dici timuisse me tͥ dicere fidẽ meã
quando ñ solum dixi: s scͥptam
subscͥpsi: ne me quisquam dicat
aut dixisse quod ñ dixi. aut ñ dix¬
isse quod dixi. Hoc fac & tu si uidi¬
ces queris: ñ qui in ore tuo reue¬
reantur ꝑsonam tuam. s qui in
litteris tuis exerant libertatem
tuam. Si enim calumptuã tuã¬
times. quod nullomͦ auderem
dicere. nͥ hoc ipse dixisses: licet
dͥ ñ scribere. Nam & ego ꝓptea
nolui subscribi nom̃ tuum in
his meis litteris: ne hoc forte no¬
luisses. Facile ẽ ut quisq augu¬
stinum uncat. Hid̾is utrum
ueritate an clamore. Non ẽ me¬
um dicere: nͥ quia facile ẽ ut
quisq augustinũ uincat. Qnͣ¬
tomagis ut uicisse uideatur:
Aut & si ñ uideatur: uicisse di¬
catur. facile ẽ hoc: Nolo magnũ
putes: nolo ꝓ magno appetas.
Nam cum aduerterint homines
in hacretam ingentem. flam¬
mam cordis multi gaudebt̃ se

Expanded text:
sed modo certe puto iam non a te debere sed modo certe puto iam non a te debere dici timuisse me tibi dicere fidem meam, quando non solum dixi. sed scriptam subscripsi, ne me quisquam dicat aut dixisse, quod non dixi, aut non dixisse, quod dixi. hoc fac et tu, si iudices quaeris. non qui in ore tuo reuereantur personam tuam, sed qui in litteris tuis exerant libertatem suam. si enim calumniam times, quod nullo modo auderem dicere, nisi hoc ipse dixisses, licet tibi non subscribere; nam et ego propterea nolui scribi nomen tuum in his meis litteris, ne hoc forte noluisses. Facile est. ut quisque Augustinum uincat. uidens, utrum ueritate an clamore; non est meum dicere, nisi quia facile est, ut quisque Augustinum uincat, quanto magis, ut uicisse uideatur aut, etsi non uideatur uicisse, dicatur! facile est hoc: nolo magnum putes, nolo pro magno appetas. nam cum aduerterint homines in hac re tam ingentem flammam cordis tui, multi gaudebunt se
Abbreviated transcription (Latin):
sus ueram & catholicam fidem:
Si autem inueneris alicubi hoc
scͥptum etiam de diuersis substai¬
tus: tc̃ aliud cogar inquirere. un¬
dictum patrem & filium. Nam
si illi qui scͥpturas nr̃as aut nes¬
ciunt. aut ñ laboriose scrutant᷑
& tam̃ filium eiusdem substan¬
tiȩ & equalem patͥ credunt: di¬
cant eis qui hoc nolunt credere
cum tam̃ dm̃ patrem filium ha¬
bere unigenitũ credant. noluit ds̃
habere equalem filium. an ñ po¬
tuit: Si noluit: inuidus ẽ. Si ñ
potuit: infirmꝰ ẽ. Utrum uis au¬
tem hoꝵ de deo sentire: sacͥlegum
ẽ. Nescio utrum. possint inueni¬
re quid dicant: si nolint res ab¬
surdissimas & stultissimas dice
⁊ͥ fidem meam: & plura quidem
dierpossunt: & diligentiꝰ dispu¬
tari. S uereor ne ista ipsa que
dixi: oneri sint occupationib
tuis. Tam̃ ea ñ solum dictata. con¬
scribi uolui: s etiam manu mea¬
subscribenda curaui: quod qui¬
dem & antea uolueram. si quod
inter nos placuerat seruaretur.

Expanded text:
sus veram et catholicam fidem? sus veram et catholicam fidem? Si autem inveneris alicubi hoc scriptum etiam de diversis substantiis; tunc aliud cogar inquirere, undictum Patrem et Filium. Nam si illi qui Scripturas nostras aut nesciunt, aut non laboriose scrutantur, et tamen Filium ejusdem substantiae et aequalem Patri credunt, dicant eis qui hoc nolunt credere, cum tamen Deum Patrem Filium habere unigenitum credant, Noluit Deus habere aequalem Filium, an non potuit? si noluit, invidus est; si non potuit, infirmus est; utrumvis autem horum de Deo sentire sacrilegum est: nescio utrum possint invenire quid dicant, si nolint res absurdissimas et stultissimas dicer fidem meam. et plura quidem dici possunt et diligentius disputari, sed uereor, ne ista ipsa, quae dixi, oneri sint occupationibus tuis. tamen ea non solum dictata conscribi uolui, sed etiam manu measubscribenda curaui, quod quidem et antea uolueram, si, quod inter nos placuerat, seruaretur.