comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siuis menbris. Sciebat enim
quia quod pauꝑib dabat.
sicut idem dominus dicit
in euangelio. Quod uni ex
minimis meis fecistis. mͥfecistis.
Pparabat sibi detransitoriis
ȩterna. & de cadutis premia
sine fine mansura. His &
aliis multis exemplis corro¬
boratus. captiuis. orphanis.
uidius. pauꝑib. incessanter
substantiam suam impen¬
debat. Sed cum iam dño pla¬
cuisset meritum reuelare
multis beati geremari. qm̃
sicut ipse dicit in euangłio.
& in abscondito ponit. neq
sub modio. sed suꝑ candela¬
brum. ut qui ingrediunt᷑
lum̃ uideant: ceperunt plu-¬
res francorum ad eum con¬
currere. Fruiq eius scissi¬
ma collocutione. Quos pa¬
ne celestis uerbi cotidie pas¬
cens. admonebat eos ut fidẽ.
caritatem. dilectionem dĩ ꝙ.
dilectionem proximi inuio¬
labiliter retinerent. & multa
alia celestia arma quibus
conscendere possent celum:
& debellare humani generis
inimicum. Hec eo ita agente
audiuit famam sc̃ĩtatis eiꝰ
atq prudentie rex dagobtꝰ.

Expanded text:
ibus; sciebat enim quia quod pauperibus dabat, sicut idem Dominus dicit in Evangelio: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . » Praeparabat sibi de transitoriis aeterna, et de caducis praemia sine fine mansura. His et aliis multis exemplis corroboratus, captivis, orphanis, viduis, pauperibus incessanter substantiam suam impendebat. Sed cum jam Domino placuisset meritum revelare multis beati Geremari, quoniam, sicut ipse dicit in Evangelio: « et in abscondito ponit; neque sub modio, sed super candelabrum, ut qui ingrediuntur lumen videant , » coeperunt plures Francorum ad eum concurrere, fruique ejus sanctissima allocutione; quos pane coelestis verbi quotidie pascens, admonebat eos ut fidem, charitatem, dilectionem Dei et dilectionem proximi inviolabiliter retinerent, et multa alia coelestia arma, quibus conscendere possent coelum, et debellare humani generis inimicum. Haec ita eo agente, audivit famam sanctitatis ejus atque prudentiae rex Dagobertus,
Abbreviated transcription (Latin):
rata resplendet. scõs aureos
ipsam basilicam incole uo¬
citare uoluerunt. Quodã
autem temꝑe
eberigisili ep̃i qui tunc
huius urbis erat antistes
capitis medietas ualidis
dolorib quaciebatur. Erat
tunc temporis inuilla oppido
ꝓrima. Quo dolore ut diximꝰ
ualde attenuatus. misit diaco¬
num suum ao scõrum basilicã.
Q quia in ipsius templi medio
puteus ẽẽ dr̃. in quo sc̃ĩ post
martyrium pariter sunt con¬
iecti. collectum exinde pulue¬
rem: detulit sacerdoti. Uerũ
ubi ex inde caput attigit.
extimplo dolor omnis exemꝑ¬

Expanded text:
rata resplendet, Sanctos Aureos rata resplendet, Sanctos Aureos ipsam basilicam incolae vocitare voluerunt. Quodam autem tempore Eberigisili episcopi, qui tunc huius urbis erat antestis, capitis medietas validis doloribus quatiebatur, – erat tunc temporis in villa oppido proxima. Quo dolore, ut diximus, valde attenuatus, misit diaconem suum ad sanctorum basilicam. Et quia in ipsius templi medio puteus esse dicitur, in quo sancti post· martyrium pariter sunt coniecti, collectum exinde pulverem detulit sacerdoti. Verum ubi exinde caput attigit, extemplo dolore omnis exemp
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchris beatissimorum
martyrum legionis felicis pe¬
nitentiam egit. deprecans
ut quecũq deliquerat ei in
hoc scło ultio diuina retri¬
bueret. ut scilicet habeatur
in udicio ab solutus. si ei
malum quod gesserat. priꝰ
quam de mundo deceat re¬
pensetur. Ibiq & psallentiũ
cotidianum instituit. locũq
tam interritoriis quam in
ditauit. Postea uero captus
aclodinere rege cum filiis.
interfectusq eius iussu. ad
eundem locum delatus. sepui¬
ture mandatus est. Quem
inconsortio scõrum adscitũ.
ipsa res que geritur manifes¬
tat. Nam qui nẽ frigoriti¬
ci in eius honore missas de¬
uote celebrant eiusq pro re¬
quie dõ offer̃t oblationem
statim comp̃ssis tremoribus.
restrictis febrib sanitati pris¬
Est apud agripinensem
urbem basilica. in qua di¬
cuntur quinquaginta u¬
ri ex illa legione Cacra the-¬
beorum. pro xp̃i nomine
martyrium consũmasse.
Q quia ãmirabili opere
ex musiuo quodãmͦ deau¬

Expanded text:
sepulchris beatissimorum sepulchris beatissimorum martyrum legionis felicis, paenitentiam egit, deprecans, ut quaecumque deliquerat in hoc ei saeculo ultio divina retribueret, ut scilicet habeatur in iudicio absolutus, si ei mala quae quam de mundo decedat, repensentur: ibique et psallentium quotidianum instituit, locumque tam in territoriis quam in ditavit. Postea vero captus a Chlodomere rege cum filiis, interfectusque ejus jussu, ad eumdem locum delatus, sepulturae mandatus est, quem in consortium Sanctorum ascitum ipsa res quae geritur manifestat: nam si qui nunc frigoritici in ejus honore missas devote celebrant, ejusque pro requie Deo offerunt oblationem, statim compressis tremoribus, restinctis febribus, sanitati prisEst apud Agripinensim urbem basilica, in qua dicuntur quinquaginta viri ex illa legione sacra Thebeorum pro Christi nomine martyrium consummasse. Et quia admirabili opere ex musivo quodam modo deau
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur insublimi. Turban¬
tur naute. & nicħ aliud nisi
sola mors in hoc periculo
prestolatur. Tunc presbit̾
cum uideret se his fluctib
obrui. & spumis undarum
ipsarum grauiter oꝑiri.
extractam a collo casulam
que scõrum pignora conti¬
nebat. undis tumentibus
fidus obiecit. ac scõrum p̃¬
sidium clara inuocat uo¬
ce dicens. Ne peream in
his fluctib uirtutem ur̃am
deprecor martyres gloriosi.
sed qui iugitex peuntib
prebetis auxiliũ michi queso
dexteram salutis porrigere dig¬
nemini. fluctus opprimite.
nosq ad litus optatum ur̃i
ad uitoriĩ ope reducite. U hec
dicens. cessante uento. recedenti¬
Sepe dñs arrogantiam con¬
timacis mentis. uirga correp¬
tionis eneruat. ut eandem cul-¬
tus sui uenerationi restituat
sicut quonlam de sigismũ¬
do rege manifesta fides ges¬
tum profert. Hic ce enim post
interemptum pinique consi¬
lium conugis filium com¬
punctus corde agauno diri¬
git. Ibiq prostratus coram

Expanded text:
tollitur in sublime. Turbantollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram deprecor, martyres gloriosi, sed potius qui jugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, dextram salutis porrigere dignemini; fluctus opprimite, nosque ad littus optatum vestri adjutorii ope reducite. Et haec dicens, cessante vento, decedentiDominus arrogantiam contumacis mentis virga correctionis enervat, ut eandem cultus sui venerationi restituat, sicut quondam de Sigimundo rege manifesta fides gestum profert. Hic etenim post interemptum per iniquae consilium coniugis filium conpunctus corde, Agauno dirigit, ibique prostratus coram
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus impletum est. ut
omĩb dieb uite suȩ cum
accessisset mulier ad psallen¬
tium uocem audiret huiꝰ
infantuli inter reliquarũ
modulamina uocum.
Cum autem gunt annus
rex ita se sp̃ualib actionib
mancipasset. ut relictis scl̃i
pompis thesauros suos eccliis
& paupib erogaret. accidit
ut misso prb̃o munera fr̃ĩb
qui scĩs agaunensib cleser¬
uiunt ex uoto transmittere¬
tur precipiens prb̃o ut ao
eum reiliens scõꝵ
sibi reliquias exhiberet.
Igitur dum impleta regis
preceptione cum his regre¬
deretur pignorib. lemanni
nauigium petit. Ex tendit᷑
autem locus ille in longitu¬
dine quasi stadiis quadrin¬
gentis. latitudinis uero in¬
stadiis centum quinquagin
ta. deniq reuertens prb̃t
ut diximus. cum nauigiũ
hoc fuisset agg̃ssus. subito
tempestas exorta fluctus
tollit ad sydera. Surgunt
undarum montes & nunc
pupis nauiculȩ prora de¬
hiscente fertur in altum. nc̃
iterum dimersa pupi. prora

Expanded text:
prorsus impletum est, ut prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae cum accessisset mulier ad psallentium, vocem audiret hujus infantuli inter reliqua modulamina vocum. Cum autem Guntchramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut relictis saeculi pompis thesauros suos ecclesiis et pauperibus erogaret, accidit ut, misso presbytero, munera fratribus qui sanctis Agaunensibus deserviunt ex voto transmitteret, praecipiens presbytero ut ad eum rediens Sanctorum sibi reliquias exhiberet. Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Lemanni navigium petit. Extenditur autem lacus ille in longitudine quasi stadiis quadringentis, latitudine autem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montes, et nunc puppis naviculae, prora dehiscente, fertur in altum; nunc iterum, demersa puppe, prora
Abbreviated transcription (Latin):
cludat. Cui ille. Noli ita ait.
quasi mortuum flere. sed
equanimiter age. Nam sci¬
as eum nob̾cum habitare
& sede uite ꝑ hennis consor¬
cio nr̃o ꝑfrui. Q ut uerait̃
credas certa ẽẽ quȩ loquor.
surge crastina die ad ma¬
tutinum & audies uocem
eius. inter choros psallentiũ
monachorum. Enon solũ
die crastina s etiam omĩb
dieb uitȩ tuȩ. cum ueneris
audies in psallentio uocem
eius. Ideoq ne fleueris. eo
quod gaudere te o porteat
potius quam lugere. Sur¬
git mulier. longaq ducit
suspiria: nec obdormit
instratu suo donee signũ
ad consurgendum cõmoue¬
atur amonachis. Quo com¬
moto: accedit ad eccł̃iam.
aliqua de uisione quam
uiderat probatura. Ilichil eni
preteriit de pollicitatione sca
sed quȩ fuerant duunitꝰ nu¬
data: mox impleta noscun
so antiphonam caterua sus¬
cepit monachorum: audit
genitrix paruuli uocem
cognoscit. & grãs agit deo.
Sed et illud quod martyris
ore ꝓmissum habebatur.

Expanded text:
cludat. Cui ille. Noli ita, ait, cludat. Cui ille. Noli ita, ait, quasi mortuum flere, sed aequanimiter age nam scias eum nobiscum habitare, et sedentem vitae perennis consortio nostro perfrui. Et ut veraciter credas certa esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem ejus inter choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneris audies in psallentio vocem ejus; ideoque ne fleveris, eo quod gaudere te oporteat potius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum ad consurgendum commoveatur a monachis: quo commoto, accedit ad ecclesiam, aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata, mox impleta noscuntso, antiphonam caterva suscepit manachorum, audit genitrix, parvuli vocem cognoscit, et gratias agit Deo. Sed et illud quod Martyris ore promissum habebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Magna eminet uirtus ad
ante dictorum martprum
sepulchra: de quib relictis
plurib pauca ꝑstringere li¬
buit. Mulier quedam filiũ
suum unicum ad hoc mo¬
nasterium aducens. ab bati
tradidit erudiendum. uide-¬
ricet ut factus dericus scĩs
manci paretur officiis. uer̃
cum iam sp̃ualib eruditꝰ
cẽt in litteris. & cum reliqͥs
clericis in choro canentium¬
dica pulsatus febre. sp̃m
ex alauit. Cucurrit mat̾
orbata adobsequium fue¬
neris plangens sepeliuit¬
q filium. ueruntamͣ non
suffecert he lacrime dolo¬
ri. quȩ in exequiis sunt effu¬
se: sed ꝑsingulos dies uenie¬
bat. & suꝑ sepulchrum nati
sui emissis mn altum uo¬
cib eiulabat. Cui tandem
apparens ꝑuisum noctis
beatus mauricus: ait. Quid
tu o mulier incessant̃ filii
obitum plangens numqmͣ
de sistis aluctu : Cui illa.
planttum non expleuit. Sed
dum adiuxero semper deo¬
fleam unicum meum. nec
unquam mitigabor alacri¬
mis. donec oculos corporis
huius debitum mortis con¬

Expanded text:
Magna est etiam virtus ad antedictorum martyrum sepulcra, de quibus relictis pluribus pauca perstringere libuit. Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis . Verum cum jam spiritalibus eruditus esset in litteris, et cum reliquis clericis in choro canentdica pulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funeris plangens, sepelivitque filium. Verumtamen non suffecerunt hae lacrymae dolori, quae in exsequiis sunt effusae: sed per dies singulos veniebat, et super sepulcrum nati sui, emissis in altum vocibus, ejulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, nunquam desistis a luctu? Cui illa: planctum non explent; sed dum advixero, semper deflebo unicum meum, nec unquam mitigabor a lacrymis, 806 donec oculos corporis hujus debita mors con
Abbreviated transcription (Latin):
deniq illustrib parentib.
sacro fonte baptizatur. &.
sacra fide consignatur: sacris
ꝙ enim misteriis imbuendꝰ
traditur. Hunc siquidem
genitores uelut unicum
filium tenere diligentes. tra¬
diderunt scolis erudiendũ:
atq instruendum doctrina

Expanded text:
denique illustribus parentibus sacro fonte baptizatur, et sacra fide consignatur: sacris etenim mysteriis imbuendus traditur. Hunc siquidem genitores, velut unicum filium tenere diligentes, tradiderunt scholis erudiendum atque instruendum doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmeandi facultate sub¬
tracta. constratis pontibus
uiam fieri itineris necessitaᷤˢ
imparet. Undiq tamen im¬
minentib saxis. paruus
quidem sed amenus irri¬
gius fontib campus inclu¬
ditur. ubi fessi milites legi¬
onis thebeȩ post laborem
tanti itineris resederant. O¬
tot pro xp̃o martirum
milia ferro cesaris puniun¬
morata cunctos mefercitu
suo cogerit agnoui pret̾¬
g̾ssam ut diximus legio¬
nem. Qui subito iracun¬
die furore repletus. satel¬
lites misit: ut hii legionẽ
ad sacramentorum suor
sacrilegia reuocarent. Erat.
ineadem legione primiceri
mauricius. & signifer exsu¬
perius. & sandidus senator.
qui ita cõmilitonib suis
preerant. ut amore potius
diuinitatis quam t̾rore
militari obedienda preci
perent: uiri in reb bellitis
strenui. & uirtute nobͥles
sed fide in deo nobiliores.
Erga imꝑatorem fortitudi¬
ne. erga xp̃m deuotione
certabant. Euanglici precep

Expanded text:
ut cum eandem facultate subut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt| tot pro Christo martyrum milia ferro caesa referunata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda persiti, viri in rebus bellicis strenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores. Erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. Euangelici precep
Abbreviated transcription (Latin):
tem impatoriam nĩmia
crudelitate polluerat.
Ingalliam  ꝓꝑans. ad
alpiũ appenninaꝵ additũ
uenit. Transmeantibus¬
uero iter alpium. pꝰ arduã
& horridam uiam. subito
equalis loci campestris oc¬
currit grata planities. Quo
in loco oppidum factum ẽ.
quod octodor̃nomen acce¬
pit. circa quod irrigua flu¬
minib prata. aut agro
rum fertilis cultura por¬
rodani fluminis ualrous
sis igitur alpib. maximia¬
nus cesar octodorum ue¬
nit: ibiq sacrificaturꝰ ydo¬
lis suis conuenire exerci¬
tum iussit. atroci proposi¬
ta iussione: ut paras demo¬
nib consecratas iurarent.
coequalib sibi anius cont᷑
bagaudarum turbas esse
uelut inimicos diis suis ab
oi.̃b ꝑsequendos. Quod
ubĩ primum ꝑuenit ad
noticiam thebaide legionis
prettriens octodorense opi¬
dum ad locum cui agauno
nomen est celeriter propa¬
uit: ut octo milium spa¬
cio ab octodoro separata.
necessitatem cõmĩttendi sa
co ita uastis rupib rodani
fluminis cursus artatur.

Expanded text:
tem imperatoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura por rodani flumines sis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur .
Abbreviated transcription (Latin):
deles xp̃i odium pro
ueritate incurrerent. & ꝑgal¬
liam amenbris diaboli pro
nomine xp̃i multa sustine¬
rent: beatus germarꝰ ad pro¬
terendam rabiem ꝑfidorum.
& ad coroborandam fidem
xp̃ianorum. uilla guaran-¬
ora quȩ sita est inconfinio
beluacensium. suꝑ fluuium
ittam. annuente dĩ demen¬
tia ortus est. Benitor eius
nomine rogobtus. & genitrix
illius nomine aga. ex gente
francorum nobili orta. Me-¬

Expanded text:
deles Christi odium pro veritate incurrerent, et per Galliam a membris diaboli pro nomine Christi multa sustinerent, beatus Geremarus ad proterendam rabiem perfidorum et ad corroborandam fidem Christianorum, villa Giviarandra, quae sita est in confinio Belvacensium super fluvium Ittam, annuente Dei clementia, ortus est. Genitor ejus nomine Rigobertus, et genitrix illius nomine Aga, ex gente Francorum nobili orta. O
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice romana arma
suscepimus. nec umquã
aut desertores bellorum.
aut ꝓditores milicie fui¬
mus. aut ignaue formi¬
dinis meruimus subire
flagitium. Tius enim ob¬
temparemus preceptis.
nisi instituti legib xp̃iamꝰ
semꝑ pollutas sanguine
uitaremus. Comꝑimus p̃¬
cepisse te aut sacrilegiis pol¬
lui xp̃ianos aut denis in¬
Non inquiras longius lati¬
tantes. nos omnes xp̃ianos
eẽ cognosce. Habeb potesta¬
ti tuȩ subdita omnium
corpora. auctorem uero
animas non tenebis. Hec
probatur assensio. cesari
ꝑ satellites nunciatur. Pre¬
senti precepit iussione. ut
iterum decimum renoua¬
te crudelitatis ordo consu¬
meret. Post hanc uocem
ad legionẽ uelociter propa¬
tur crudelia precepta ꝑ¬
agunt᷑ reliqui uero ut oc¬
todors redeant iubetur. Lc̃
exuꝑiꝰ quem ante princi
sue signis: hac circum stan¬
tes oratione confirmat. Le¬
nere me commilitones op
sed non ad hec arma prouoto.
non ad hec bella animos

Expanded text:
rei pupuci . romana arma rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christsemper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut denon| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero animas non tenebes . haeprobatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optsed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos
Abbreviated transcription (Latin):
issent. circa beatissimorum¬
trium puerorum
corpora regis persarum
ualuisset incendium: nec
contempnere ora leonum
lacu clausus euadere po¬
tuisset ꝓpħa. Sacram̃ta
olim dedisse uos memini.
quod contemptu lucis
istius & despatione⁊ uite
defensare rem publicam
deberemus. Iam tunc ꝓ¬
misi corporis mei uilitatẽ.¬
& spopondi hanc imꝑatorib
fidem. nec tamen mͥ ullus
tunc regna celestia promit¬
tebat. quid xp̃o spondente
faciendum est. si hoc potui¬
mus militie deuotione ꝓ¬
mittere. qui im mo fortissi¬
mi cõmilitones olim deuo¬
tas animas subdamus pre-¬
ciosissime passioni. Sit nob̾
uirilis animus. fides inuio¬
lata permaneat. Iam cerno
ante tribunal xp̃i stantes
eos: quos neci paulo satel¬
les regius deputauit. Illa
uera gła est que eterni¬
tatem beatam uite huiꝰ
breuitate mereatur. E qͣles
omnes animo. una uoce
responsum satellitib
demus. Id denuntia.
Milites quidem cesar tui
sumus. & ad defensionem

Expanded text:
issent circa| beatissimoruissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemnere leonum . lacu clau| sus propheta posuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatet spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ cesaris preceptum attu¬
lit formidinem. Gaudenti¬
bus quodammꝰ animis. tra¬
di ad necem gloriosos com¬
tis facile est. specie defensio¬
nis. beatissimis funeribus
manus obuiam afferre tẽp¬
taret. Iam mͥ ad huius rei
batur exemplum. qui ex¬
emptum uagina apłi gla¬
dium. proprie uocis iussio¬
ne recondidit: docens ma¬
iorem armis omnib xp̃ia
ne quisquam diuino oꝑi
mortalib dextris obstitiss:
quinimmo cepti oꝑis fidẽ.
ꝑ henni religione complerẽt.¬
Hactenus exemplã sacris
inserta codicib legebamus.
iam nunc ꝑ nosmet ipsos
quos sequi deberemus aspexi¬
mus. Ecce uallatus sum cõ¬
militonum meoꝵ corporibꝰ.
quos delatere meo fun estꝰ
satelles abstraxit. Aspersus
guinis reliquias uestibus
meis porto: & dubito eor
sequi necem. quorum gra¬
tulans ad miror exempłm:
en uacat cogitare quid im¬
pator ualeat. qui sorte mor
talitatis eͣqͣualis ẽ. Si ha¬
bere aliquio iurium
impatoria precepta potu¬

Expanded text:
uobis caesa| ris praecepta attuuobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| comtis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei batur exemplum qui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christianne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplehactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus gui| nis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potu
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Iungitur despectu
meo celestis uriur ia. c
mecum pariter romana
religio contempnitur. S en¬
tiat contumax miles me
ñ solum mͥ. sed etiam diis
meis dare posse uindictã.
Iam fidissimorum mͤorũ
turba festinet. decimum
quemq morti funesta sors
prebeat. Discant equali
nece quos ordo premiserit
moriendi. qualiter maxi¬
mianus uel sibi uel diis
siuis hac seueritate dederit
ultionem. Post hanc uocẽ
apparitoris iussio infausta
porrigitur. ad legionem
uelociter proꝑatur:crude¬
lia precepta reserantur.
Traduntur neci. quos ordo
reppit numerandi. Leti ꝑ¬
cussorib ceruites prebent.
solaq inter eos erat de
głose mortis occupatione
re. ut octodorum legio re¬
deit iubẽtnt Tane mauri
deat iubetur. Lunc mauri¬
cius primicerius paululũ
a satellitib regiis segregatus.
cõuocat legionem: & hac ora¬
tione sanctiores alloquitur.
bratulor uirtuti ur̃e com¬
militones optuni. quod
amore religionis nullam

Expanded text:
sent. Iungitur dispectui sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare posse uendectam. Iam nunc fidelissimorum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione re ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . maurideat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam
Abbreviated transcription (Latin):
Requrunt itaq. quid maxi¬
mianus cesar ira dictante
mandasset. Dictum ab his
ẽ. quod cesar iusserat. mili¬
tes omnes immolare hos
fanatici ordinis prebci¬
iubere cesarem. ut legio festi¬
nanter reuertens. ad cõmili¬
tonum seprepararet exem¬
plum. Lũnc ii qui preerant
legionimiti affatu dedert̃
gressos octodorum. quia
lam fama ad eos sacrificio¬
rum ordine ꝑuenisset fas¬
colere. traditam orientali
more religionem usq ad
diem uite phenniter custo¬
dire. Ad bellorum usum
paratam legionis esse uir¬
tutem. ad comittenda uero
sacrilegia sicut cesar prece¬
pit. octodorum non redire.
Reuersus itaq satelles
nuntiat. obstina esse
animos legionis. nec uelle
preceptis imꝑatoriis obe-¬
dirẽ. Tunc maximianus
cesar iracundie nimieta¬
te succensus. ad hanc uocẽ
subito furore prosiliuit.¬
dicens. Ergone milites mei
impatoria precepta. & sa¬
crorum meorum ordinem
iupniuit: Sanciendum erat
uindicta publica. etiam si
tantum maiestatem pub¬
licam contempnere ueas

Expanded text:
Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostfanatici ordinis priubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere gressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem decolere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues|
Abbreviated transcription (Latin):
tem abdoenir aliiliens famã
sc̃itatis ipsuis. & sciens meri¬
tum cius. isi gradum pres-¬
bit̾ii eum ordinauit. Cuiꝰ
uoluntati multum resistẽ
uoluit. sed spũ sco eum cõ¬
pellente. preceptis sci presulis
obediuit. factusq sacerdos.
dño deo placere studuit. Offe¬
rebat enim illi sacrificium
persingulos dies cum lacri¬
mis & contricione cordis. Cũ¬

Expanded text:
tem Audoenus audiens famam sanctitatis ejus, et sciens meritum ejus, in gradum presbyterii eum ordinavit; cujus voluntati multum resistere voluit, sed Spiritu sancto eum compellente praeceptis sancti praesulis obedivit. Factusque sacerdos, Domino placere studuit. Offerebat enim sacrificium illi per singulos dies cum lacrymis et contritione cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
translationem a scẽ recordatio¬
nis domiciano gentuense:
& grato augustane ur¬
bis. uel prothasio tunt tem¬
poris illius loci ep̃is cele¬
bratam recolentes: cotidiana
deuocione laudib frequen¬
tamus adiuuante dño nr̃o

Expanded text:
transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus adiuuan| te domino
Abbreviated transcription (Latin):
quorum mortem beatus
geremarꝰ magis ac magis
in xp̃i amore exardescens.
non cessabat substantiã
suam erogare pauꝑibus.

Expanded text:
quorum mortem beatus Geremarus, magis ac magis in Christi amore exardescens, non cessabat substantiam suam erogare pauperibus;
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie illic ꝑ scõs martyres
enim hoc omittendum est.
quod ꝑlongum temporis
tractum beati innocentii m̃¬
bra martyris rodanus re-¬
uelauit. Iugi enim inluiue
uicinum in se ceiptoan ais¬
gens religiosa quadam soli
ꝑnicie ad sepulturam mar¬
tyris famulatrix unda per¬
uenit. Prolatas namq reli¬
quias leniter lambens. non
ideo asini tre ꝓtulit. ut in
gurgitis sui ꝓcellam dem̃¬
geret. sed obglorisam deuo¬
tionẽ intra ambitum basi¬
lice ceteris martyrib preciꝑet

Expanded text:
cottidiae illic per sanctos martyres cottidiae illic per sanctos martyres enim hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus
Abbreviated transcription (Latin):
gentilem eẽ constaret. Hic
cum dñico die quo cet̾̃i ad¬
expectanda diei huius
festa abscesserant. infabrica
solus substitisset in illo se¬
creto se subito clara luce
faber rapitur. adq ad pe¬
nam uel ad supplicia disten¬
ditur. & uisibiliter turbã
martyrum cernens. uerbe¬
ratur etiam. increpatur.
quod uel die dñica eccłie
solus ad ẽẽt. uel illiro fabri
faber ille consternatus &
trieus. sal itare sibi nomen po
pinde clarum. atq om̃ibus
notum ẽ. Mater familias qͥn¬
ti egregii atq honerati uiri
cum ita paralisi fuisset ob¬
stricta ut etiam pedum usuˢ
negaretur. a uiro suo ut istuc
ꝑmultum itineris spacium
defferretur poposcit. quo cũ
manib illata pedib ad di-¬
uersorium rediit ac sanitate
de p̃mortius restituta menbͥs.
miraculum suum ipsa cu¬
cum tulit. Hec duo tantũ
inserenda credidi. Ceterum sa¬
tis multa sunt que uel in
purgatione demonum uel
in reliquis curationibus

Expanded text:
gen| tilem esse constaret . hic gen| tilem esse constaret . hic cum domineco die . quo ceteri| dexpectanda die eius festa abscesserant in fabrica| solus substetisset . in illo secreto se subito clara luce|faber rapetur.| Atque ad poenam uel ad supplicia distenditur . et uisi| biliter turba marthyrum cernens uerberatus. Etiam| increpatur . quod uel die domineco eclesiae solus| deesset. Vel illud fabricfaber ille consternatus et ter| retus salutare sibi nomen popperinde clarum| adque omnibus notum est. Mater familias .| quinti igregii . atque honorati uiri . cum ita para| litica fuisset obstricta. Vt etiam pedu usus nega| retur . a uiro suo ut istic per multorum itineris spati| um defereretur poposcit . quo cummanibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortuis restituta membris miraculum suum| ipsa circumtulit. Haec duo tantum inserenda credidi Ceterum satis multa sunt.| Que uel in purgatione daemonum . uel in reliquis| curationibus
Abbreviated transcription (Latin):
honore comiunctus. Hec nob̃
tantunde numerosa ista¬
comꝑta sunt nomina. beatis¬
nob quidem in cognita:
sed in libro uiit sũt scͥpta.
Lam exeadem legione
fuisse dicuntur ȩtiam illi
martires. ursus. &.
uictor. quos salodoro Pas¬
sos fama confirmat. Salo
dorum uͦ castrum est. suꝑ
areno positum. Oꝑe preciũ
ẽ etiam illud inlicare. qͥs
deinde maximianũ trucẽ
tyrannum exitus consecutꝰ
sit. Cum dispositis in sidiis
generi suo constantino tẽ
regnum tenenti mortem
moliretur deprehenso dolo
illius apud maxiliam
captus. non multo post
strangulatꝰ teterrimoq hoc
supplicio affectus impiam
uitam digna morte finiuit.¬
beatissimorum martyrum
corpora post multos passio
ioci ep̃o. reuelata tradunt.
In quorum honore cum strue¬
retur basilica quȩ uaste
nunc adiuncta rupi est
quid miraculi tunc appa¬
ruerit. ne quaquam tacen¬
dum putaui. Accidit ut
interreliquos artifices qui
inuitati conuenisse ad hoc
opus uidebantur. quidam
ad eẽt faber. quem adhuc-

Expanded text:
one promeruit. Hec| nobis tantum . de numero isconperta| sunt nomina. Id est beatiss quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex hac eadem legione fuis| se dicuntur . etiam illi martyres. Vrsus et uic| tor. Quos salodoro passus fama confirmat. Salo| dorum uero castrum est super a reno positum opere praetium est etiam illud in| degare . qui deinde maximianum trucem tyran| num exitus consecutus sit. Cum dispositis insidiis| genero suo constantino tunc regnum tenenti mortem| moliretur . deprehenso dolo illius aput massilia| captus. Nec multo post strangulatus teterri| moque hoc supplicio affectus impiam uitam dig| na morte finiuit.beatissimorum martyrum cor| pora post multos passiono reuelata traduntur . in quorum honore .| cum strueretur basilica quae usaste nunc ad| iuncta rupi est . quid miraculi tunc apparuerit| Nequaquam tacendum putaui. Accedit ut inter| reliquos artefices qui inuitati conuenisse ad hoc opus| uidebantur . quidam adesset faber . quem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ani quondam ro-
mane rei publice
principis. cum adimperiũ
tocius orbis fuisset electꝰ.
omnesq prouincias tur-¬
bari quorundam presũp-¬
tione ꝑspiceret: ad consor¬
tium imꝑii uel laboris
olim sibi cõmilitonem
herculium maximianũ
cesarem fecit. eumq contͣ
amandum & elianũ qui
in bagaudarum loco
ma cõmouerant. ad gallã
destinauit: cũqͦ ad supple¬
mentum exercitus. legionẽ
thebeam exorientalib mi¬
sex milia sex centos sexagin-¬
ta sex uiros ualidos ani-¬
mis. & instructos armis.
antiquorum romanorum
habebat exem plo.
Ligitur milites
xp̃iane religionis ritum
orientali tradicione susce¬
tutem armis omĩb pre-¬
ponebant. Urbem quippe¬

Expanded text:
anos quondam roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| ma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus misex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione suscitutem et armis omnibus praeponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator tui. sed tam̃ ser¬
uitutem liberi confitem᷑
deo. Libi miliciam debemꝰ.
illi innocentiam. Ate stipen¬
dium laboris accepimus.
ab illo exordium sumpsimꝰ
Sequi impatorem in hoc
tor armauit ipsa que for¬
tissima est inꝑiculis desꝑa¬
tio. Tenemus arma &e non
resistimus. quia mori ma¬
gis quam occidere uolumꝰ:
& in nocentes interire. quam
noxii uiuere preoptamus.
Siquid innos ita statue

Expanded text:
imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc tor, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statue
Abbreviated transcription (Latin):
rea in sese reuersa. intellexit se ex
hoc mundo uocari. Et ꝓtinus cõ¬
uocans omnes sorores. cepit uale¬
dicere singulis. sequestrans ex eis
non nullas. que eam essent inter
ceteras secuture. Deinde iam ipsa.
migrante ad dominum.⁊ relique
nichilominꝰ subsecute sunt demũ.
adeo ut ea tempestate ex eodem
monasterio. usq ad numerum cẽ¬
tum sexaginta monache morerent᷑:¬

Expanded text:
rea in sese reversa, intellexit se ex rea in sese reversa, intellexit se ex hoc mundo vocari, et protinus convocans omnes sorores, coepit valedicere singulis, sequestrans ex eis nonnullas, quae eam comitarent inter ceteras. Deinde, iam ipsa migrante ad Dominum, et reliquae nihilominus subsecutae sunt demum, adeo ut ea tempestate ex eodem monasterio usque ad numerum centum sexaginta monachae morerent
Abbreviated transcription (Latin):
est igitur cum nefanda clades po¬
pularet᷑ urbem parisiacam. ⁊ non¬
nulle iam uirgines ex monasterio
sancti uiri ubi aurea preerat. ab¬
batissa ad dominum precessissent:
apparuit quadam die beatus eligiꝰ
cuidam adolescenti in basilica pu¬
ellarum. ueste candida amictus.
togarum uelamine ooo ꝑtus. Cũ¬
q is qui aderat nimio pauore per¬
territꝰ latibulum quereret. blande
eum ac leniter compellans uir be¬
atus. precepit ut iens cito diceret
matri uirginum. quo ad se quanto¬
cius cum deputatis properaret ur¬
ginib. Currens autem is qui audi¬
erat ⁊ citius ad auream ꝑueniens̾.
surge ait uelouter:. quia domnus e¬
ligius in eccłia uocat te. Quod cũ
illa audisset. gaudio magno reple¬
ta. sine mora properauit. Sed tam̃
cum uenisset. uisio beati uiri iam ab¬
olita erat. Eocł̃ia uero ad furmitatis
indicium quod esset uisus nebu¬
la quadam repleta monstrabat᷑.
intantum:ut candelabra.⁊uela.
uiderentur. Tunc ergo predicta au¬

Expanded text:
est igitur, cum nefanda clades depopularet urbem Parisiacam et nonnullae iam virgines ex monasterio sancti viri, ubi Aurea nomine praeerat abbatissa, ad Dominum praecessissent, apparuit quadam die beatus Eligius cuidam adulescenti in basilica puellarum, veste candida amictus, togarum velamine comptus. Cumque is qui aderat nimio pavore perterritus latibulum quaereret, blande eum leniterque conpellans vir beatus, praecoepit, ut iens cito diceret matri virginum, quod ad se quantotius cum deputatis properaret virginibus. Currens autem is qui audierat et citius Auream praeveniens: Surge', inquit, Velociter, quia domnus Eligius in ecclesiam te vocat'. Quod cum illa audisset, gaudio magno repleta, sine mora properavit; sed tamen cum venisset, visio beati viri iam abolita erat. Ecclesia vero ad firmitatis indicium, quod illic esset visus, nebula quadam repleta monstrabatur, in tantum ut candelabra quoque viderentur. Tunc ergo praedicta Au
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Ex quo uerbo cuncti pene ta¬
befacti. atq in angorem uersi. cepe¬
runt mutus suspirantes dicere. Nõ
sidium. beatitudinem tuam xpistꝰ¬
hic uernare ꝑmittat. Ad hec ille sup¬
plices oculos celorum aspectui diri¬
gens. atq exuio pectore longa sus¬
piria irahens. ait. Non nostra er h
s potius domin in me fiat uolun¬
tas. Exigit enum nature conditio.
ut post multiplica uire huiꝰ oblec¬
raiuenta. tandeniam ꝑgamꝰ ad
ueniam. Sed tiob s expea .t. ut cũ
uoluntate. dei in hoc uoluntati non
discrepetis. quia proculdubio tempꝰ
iam prefinitum est.

Expanded text:
bitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non uperumque praesidium beatitudinem tuam bic vernare permittat'. Ad haec ille, supplices oculos caelorum aspectu dirigens atque ex imo pectore longa suspiria trahens, ait: 'Non nostra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas. Exigit enim naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit, ut cum voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus jam praefinitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autem indieb illis.
postqͣm eliguis cuncta mundi
huius aduersa. cunctosq labores eõ¬
nuiter tolerauit. post uite tempo¬
rarie administrationem bene trãs¬
actam. post multiplicia misericor¬
die opera. post dulcia uite exempla
post innumera captiuorum agmi¬
na liberata. post monachorum uir¬
ginumq multitudinem copiosam
deo traditam. cenobisq mancipa¬
tam. post immensam molem sub¬
stantie elemosinis distributam. pꝰ
refertus.sentiens iam dissolutionẽ
sui corporis imminere. cepit quadã
die cum discipłis nouionio in oppi¬
do diambulare. Et fortuitu conspi¬
ciens eminus. uidit ex fronte basi¬
lice sancti medardi parietem ex par¬
minitantem instare. Iussit ergo cõ¬
tinuo artificem uocari. ⁊ parietis in¬
firmitatem ilico cum liniamẽtis
solidare. Cui cum discipłi dicerent.
oportunum domine tempꝰ expecter᷑.
ut tum facilius ac solidius emende¬
tur. ille respondit. Sinire hucusq
filioli. quoniam si modonon emẽ¬

Expanded text:
actum est autem in diebus illis, postquam Eligius cuncta mundi huius adversa cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, posnis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parminitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, domine, tempus expectetur , ut tum facilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emen
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Cui beatus dyonisiꝰ ait. Se¬
nex quidẽ sũ corꝑe. sed feruore
deuotionis & fidei.atq salutari
confessione dñi & saluatoris mei
E nouos illi genitos ꝑministeri¬
um predicationis meȩ infantes
quos illi fons sacri baptisma¬
tis parturit. rationabili lacte
pascere sine dolo ñ cesso. Sed c
illiꝰ principis scita qui uere est
inuictissimꝰ. innocenti oꝑe. &
mundo corde conseruo. Cui p̃¬
fectus. Dic ergo cuius numinis
te profiteris ẽẽ cultorem. & cuiꝰ
condicionis te asseris. Tunc hii
tres beatissimi uiri dyonisius
inspirati. sono unius uocis
ci̾demq uerbis. cum ñ nisi unꝰ
int̾rogaretur reddidere respon¬
sũ: ac si unius hominit orr
sermo procederet. In hoc inqͥ¬
unt manffestũ est: nos ẽẽ uerissi-¬
mos xp̃ianos. cum corde credamꝰ.
ore confiteam᷑. & oꝑe pio colamꝰ

Expanded text:
nis? Cui beatus Dionysius ait: Senis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysiusinflammati, sono unius vocis eisdemque verbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credamus, ore confiteamur, et opere pio colamus
Abbreviated transcription (Latin):
urbe parisiorũ. & ꝑ omnẽ regi¬
onc̃ subito ꝑsonatur. & apͥmorib
ciuitatum galliarũ ei occurrit᷑.
Impat iussio urgens. super cap¬
tura sc̃i pontificis macharii dyo
scĩssimo. sudores certaminũ suo¬
rum decreuerat ꝓprii sanguinis
fonte abluere. quo posset liberiꝰ
carnis sarcina liberatus. & de su¬
ꝑ niuem dealbatus p̃sentie illiꝰ
ad stare. ꝙ qui semet ipsũ holo¬
chaustũ odoriferum offerebat.
sacrificum laudis iugiter immo¬
lare: ab innumerabili pene cat᷑¬
ua demonicorũ uirorũ currit᷑.¬
loris dirissimis crudelissime
ligatur. trahitur. & una cum
scõ rustico archiprb̃o. & eleutherio
archidiaco  suo p̃fecti p̃sentie sisti¬
tur. Quẽ cum nimia seueritate.
p̾fectus alloquitur. dicens. Lu ne
es ille infandissimꝰ senex qui dice¬
ris dyonisiꝰ ionicꝰ. & agnomina¬
ris macharius. qui etiam deors
nr̃oꝵ culturam euatuas. & in¬
uictissimi pͥncipis statuta contẽp¬

Expanded text:
urbe Parisiorum, et per omnem regiurbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernituroris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas, et invictissimi principis statuta contem
Abbreviated transcription (Latin):
sib. & signorũ prodigiis satage¬
bat. quatinꝰ quos abripiebat
mundo. dignos faceret celo. Lan
culis. quam p̾dicationib ob¬
tineret. Et cum sepissime ab
ydolorũ pontificib contra eũ
sedicio excitaret᷑ in ppłos. ita
ut plebes innumere etiam ꝙ
de uicinis regionib cũ armis
ac bellico apparatu ꝓpter fi¬
deles qui iam per uiũ in xp̃m
crediderant. ad ꝑdendũ eũ gre-¬
gatim ubi ipsũ eẽ audiebant
concurrerent: mox ut illũ
cernere poterant. tanta & ita
ineffabilit̾ in eo lux celestis
gre radiabat. ut aut omni
ferocitate una cum armis
deposita se illi ꝓsternerent:
aut qui compuncti sp̃c scĩ¬
diuina dignatio et̾ni regni iam
p̃sciebat eẽ consortes: quosq ab in-¬
uicem ignite tempestatis insectatio
ꝑ martyriĩ certamina nullo sue
caliditatis astu ac seueritatis se
pare preualuit. Deniq aduent̾
p̃fecti fescennini sisinnii cũ ro-¬
manorũ militũ apparitione in

Expanded text:
sibus, et signorum prodigiis satagesibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo. Tans miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propter fideles, qui jam per illum in Christum crediderant, ad perdendum eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spidivina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in