comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti & cęlestiũ animaliũ immitatio¬
ne ante & retro. plenisint oculis.
idest in p̃teritũ & futurũ respicien¬
tes. salutis suȩ custodiã non amittans
Pangit᷑ eas pectus. ut cũ dauid dice¬
re possint. & miscđa eius p̃ueni&
me Tangunt᷑ et scapule. ut cũ
codẽ dicant. & misericordia eius
subse quet᷑ medest anteriora
ut bene uelint. posteriora ne frus¬
tra uelint In cordis nomine sepe
mens designat᷑. sicut est illud
In toto corde meo ex quisiurte Et
in olei nomine. intellegit᷑ unctio scĩ
sp̃s. siue opera luminis. & mistricor¬
diȩ. Cordis locus unctione utr̃iq
munit᷑. id est anterius & posterius
ut undiq mens xp̃i ani. & pingue¬
dine scĩ sp̃s. et operib: luminis.atq
misericor diȩ exhuberet. Quibus
bene exhuberat. si abrenunti¬
ando di ab olo. & angelis eius. dom¬
nationẽ illius asꝑnat᷑. et iugũ qđ se
p̃mebat. illius olei unctione fates¬
cat. et implext᷑ illud ꝓpheticum

Expanded text:
ti, et coelestium animalium imitatioti, et coelestium animalium imitatione ante et retro pleni sint oculis, id est, in praeteritum et futurum respicientes salutis suae custodiam non amittant. Tangitur eis pectus, ut cum David dicere possint: Et misericordia ejus praeveniat me . Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericordia ejus subsequetur me, id est anteriora, ut bene velint, posteriora, ne frustra velint. In cordis nomine saepe mens designatur, sicut est illud: In toto corde meo exquisivi te . Et in olei nomine intelligitur, unctio sancti spiritus, sive opera luminis et misericordiae. Cordis locus unctione utrinque munitur, id est, anterius et posterius, ut undique mens Christiani, et pinguedine sancti spiritus, et operibus luminis atque misericordiae exuberet. Quibus bene exuberat, si abrenuntiando diabolo et operibus ejus, dominationem illius aspernatur, et jugum quod se premebat, illius olei unctione fatescat, et impleatur illud propheticum:
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã ex conexione duarũ substan¬
tiarũ. in una dĩ filii ꝑsona collirium
fecit. unde genushumanũ quod cȩ¬
cũ a primis parentib: natũ eratih¬
luminar& Non abre sputo aures
tangunt᷑ & nares. ut qui exspuens lin¬
gua muti tetigerat et sputo lutũ fece¬
rat. & oculos ceci nati aperuerat Nc̃
ꝑ mysteriũ sacerdotũ. & auditũ sp̃i¬
talem his quibaptizandi sunt tribu¬
at. & recte loquendi. id est fidẽ ue¬
ram confitendi facultatẽ p̃beat. & na¬
res quib bonũ xp̃i odorẽ capiant ape¬
riat Pectus enĩ illius quibaptizatur.
refertũ semꝑ eẽ debet. & diuino odo.¬
ris nectare. & sp̃itali unetione deli¬
butũ Unde etiã his quibaptizan¬
disunt. pectus de oleo & scapulȩ tan¬
gunt᷑. ut illius oleo. scĩ uidelic& sp̃s
unctione liniti. de quo apłsait si¬
cut unctio eius doc& uos de om̃ib an¬
te & retro muniti. idẽ contra om̃a
prospera. siue adũsa sint circũ spec¬

Expanded text:
quoddam ex connexione duarum substanquoddam ex connexione duarum substantiarum, in una Dei filii persona collyrium fecit, unde genus humanum quod caecum a primis parentibus natum erat, illuminaret, non ab re sputo aures tanguntur et nares, ut qui expuens linguam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium sacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est, fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum semper esse debet, et divini odoris nectare et spiritali unctione delibutum. Unde et etiam his qui baptizandi sunt, pectus de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione liniti, de quo Apcut unctio ejus docet nos de omnibus , ante et retro muniti, id est contra omnia prospera sive adversa sint circumspec
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos delauacri fonte suscipiunt Nec
inmerito dignũ est. ut qui alioꝵ pecca¬
tis obnoxii sunt. alioꝵ & iã confessione
ꝑ mysteriũ baptismatis remissionẽ ori¬
ginaliũ ꝑcipiant peccatoꝵ Tangunt᷑
itaq de sput o nares. & aures. et dicit᷑
effera. Nares: ut xp̃m inodore unguen¬
toꝵ sequant᷑. & dicant. Trahe me post
menbra efficiant᷑. cuidicit᷑. Et odor ues¬
timentorũ tuoꝵ suꝑ om̃a a romata Tan¬
gunt᷑ et aures. ut audientes uerba dĩ.
& facientes ea. similessint secundum
cugłm uiro sapienti qui ȩdificauit do¬
mũ suam supra petrã. & spitali auditu
semꝑ sp̃italia auscultent: ut cũ dauid
dicere possintAudiã quidloquat᷑
in me dñs ds̃ Et cũ esaia . Dñs ds̃ ape¬
ruit mihi aurẽ ego aut̃ non contra¬
dico retrorsũ non abiiVt quȩ sp̃ita¬
lit̃ dicunt᷑ spĩtalit̃ audientes. ad sp̃i¬
taliũ operũ emolum̃ta perueniant.
Quia ergo diuinitas hominẽ assumens

Expanded text:
qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione, per ministerium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. Tanguntur itaque de sputo nares et aures, et dicitur effeta. Nares, ut Christum in odore unguentorum sequantur et dicant: Trahe me post membra efficiantur, cui dicitur: Et odor vestimentorum suorum super omnia aromata. Tanguntur et aures ut audientes verba Dei, et facientes ea similes sint, secundum Evangelium, viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram , et spiritali auditu semper spiritalia auscultent, ut cum David dicere possint: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico . Retrorsum non abii, ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Quia ergo divinitas hominem assumens,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ȩ qualẽ ꝑ om̃a patpi et filio. uo¬
luntate. potestate. & ernitate. substan¬
tia Nec eẽ in hac sc̃ã trinitate ullos
gradus quib: alius inferior. superior¬
ue dicipossit Credant & iã scãn ce¬
cłam catholioã. id est uniuersalẽ. non
in scã ȩccła ut credentes intrinitatẽ.
credant eiusdẽ sc̃ẽ trinitatis domũ¬
eẽ scam eeđam. acuius communione
discedentes. scis matici. & heretici uo¬
cant᷑ : & eterna dampnatione puniun¬
tur in cius uero cõmunione ꝑnra¬
nentes & mebra xp̃i esse. et remissi¬
onem peccatoꝵ ꝑ cipere. & aduitam
eternã ꝑuenire. Quia ergo paruu¬
linecdũ ratione utentes. minime
capere possunt. oportet ut cũ adin¬
telli gibilẽ etatẽ ꝑuenerint. docean¬
tur &t fidei facramentis. et confessi¬
onis suȩ mysteriis. & ueracit̃ credant. &
diligenti cura custodiant. confessionẽ suã
Plane diximus. quia quauis illi nec dũlo¬
qui possint. ꝓ illis & confitent᷑ & lo quunt᷑

Expanded text:
qualem per omnia patri et filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia, nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus, quibus aliquis superior, inferiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est, universalem, non in sanctam Ecclesiam, ut credentes in Trinitatem, credant ejusdem sanctae Trinitatis donuEcclesiam, a cujus communione discedentes, schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnatione puniuntur. In ejus vero communione permanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum percipere, ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli necdum ratione utentes, haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, doceantur et fidei sacramentis, et confessionis suae mysteriis, et veraciter credant, et diligenti cura custodiant confessionem suam. Plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint pro illis et confitentur et loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen id & iã corde cõprehendas
cedit sp̃s. & filiũ quia filii quoq est
sp̃snuncupasti Unde & rationi
copulet᷑ auctoritas In spũ quoq rec¬
te baptizari nos posse. scriptura in¬
dicat. dicente dño Uos aut̃ bapti¬
enĩ in ipso corpore. in uno spũ bapti¬
ratisumus Alit̃ Precipue congru¬
it nõs in nomine dñi inũ xp̃i bapti¬

Expanded text:
cum id etiam corde comprehendas. rocedit Spiritus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptienim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praecipue congruit nos in nomine Domini Jesu Christi bapti
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ in hoc loco. quomodo unusquisq au¬
diebat linguis suis loquentes eos magna¬
lia dĩ. utrum hi qui loquebant᷑ sermonͥi¬
bus diuersis. unius cuiusq lingue hoc qđ
dicebat᷑ ꝓferebant. id est ut unusquisq
coꝵ nunc hac. nunc alia lingua docens
sic ꝑ om̃s cũrrer&. An meo potius erat
mirabile. quod sermo eoꝵ quilo queban¬
tur. qualib& lingua fuiss& ꝓnuntiatꝰ.
unicuiq: audienti scđm suã linguam
intellegebat. Vt uerbi gr̃a. uno¬
quocũq: apostolo in eccła docente.
necesse erat tacentib: reliquis unum
loqui. & sermonẽ unũ adauditum
om̃ium ꝑuenire. Ipse uero sermo hanc
in se uim haberet. ut cũ diuersarum
gentium auditoresessent. unus quisq:
linguã suam illius ipsius. umius sermo¬
nis qui ab apło fuerat ꝓnuntiatꝰ. susti¬
per& auditu. et caperet intellectu.
Nisi forte scđm hoc magis uidebat᷑ audi¬
entiũ eẽ miraculũ. quã loquentiũ.

Expanded text:
ritur in hoc loco quomodo unusquisque auritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium.
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ inscĩs Et cęperunt loqui uariis
linguis. Carictatem linguarũ. quã
suꝑbia babilonis disꝑserat. humilitas
eccłe recolligit Spiritalĩt aut̃ uari&as
linguarũ. dona uariarũ significat gra¬
tiarũ Uerũ non in congrue sp̃s scs̃
intellegit᷑ ideo primũ linguarum do
re ꝑsapientiã dĩ. quȩ ei interna est
Erant aũt inherus alẽ habitantes iudȩ
iuiri religiosi. ex om̃i natione quȩ sub
celo ẽ Conueniens puto ꝑquirere. qui¬
nam isti sunt. & ex qua captiuitate
iudei. quomam quidẽ illa que in egyp¬
to fuerat. uł in babilonia. absoluta tã
fuerat Romani aut̃ nondũ uene¬
rant incaptiuitatẽ. lic& iã et ipsa
imminer& ultrix cõmissi de salua¬
tore piaculi Suꝑ ẽ igit᷑ ut illa intel¬
legat᷑ captiuitas quȩ subantio cho
facta est. quȩ utiq non multis ante tẽ¬
porib acciderat Qm̃ audiebat unus¬
quisq: lingua sua illosloquentes. Que¬

Expanded text:
catur in sanctis. Et coeperunt loqui variis catur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donper sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
in exodo Totus aut̃ monssynai fu¬
mabat. eo quod descendiss& dñs suꝑ
cum inigne. Et factus ẽ repente de
celo sonus. tamquã aduenientis sp̃s
uehem̃tis. & cetr̃ Per ignẽ quidẽ
apparuit: sed ꝑsemetipsũ locutio¬
nem interius fecit Et neq ignis ds̃
neq ille sonitus fuit. sed ꝑhoc qd ex¬
terius exhibuit. expressit hoc quod
& zelosuccensos. & uerbo eruditos
intus reddidit. foris igneas linguas
ostendit Insignificatione igit᷑¬
ad mota sunt elementa. ut ignẽ.
& sonitũ sentirent corpora igne
uero inuisibili. & uoce sine sontu
docerent᷑ cordã Et apparuer̃ illis
it. quia om̃s quos impleuerit. ar¬
dentes pariter. & loquentes facit.
Ardemis utiq exse et loquentes
de se simul & indicans quia sc̃a
eccła ꝑmundi terminos dilatata. om¬
nium gentiũ uoce erat locutura
Seditq supra singulos eorum. Quod
sedisse dicit᷑. regie ẽ potestatis indici¬
um. uel certe quia requies eius indi¬

Expanded text:
 Exodo: Totus autem mons Sinai fu Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit, et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc, quod exterius exhibuit, expressit hoc quoos et zelo succensos et verbo eruditos intus reddidit, foras linguas igneas ostendit. In significatione igitadmota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illiit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquentes de se. Simul et indicans, quia sancta Ecclesia per mundi terminos dilatata, omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indi
Abbreviated transcription (Latin):
A pło dicente Quod enĩm presenti mo¬
mentaneũ est: & leue tribulationis
nr̃e. supramodũ in sublimitate & er¬
num głȩ pondus operat᷑ in nobis.
Uera est aut̃ nr̃a beatitudo. corporis
& anime nos immortalitate glori¬
antes. summe & beate trinitatis e¬
terna uisione satiari Nam corporis
quatuor notissimis qualitatib con¬
sistimus. In interiore aut̃ homine.
extoto corde. tota anima. totamente.
dm̃ diligere iubemur Et hoc est
ꝑfecto uite denario. idest diulnȩ nos
głe p̃sentiuisionel&ari Uerum
notandum iuxta historiã. qđ apud
antiquos. dies pente costes. idest quin¬
qua gesime quolexdata erat. ab oc¬
cisione agni computabat᷑. Hic aũt̃.
unte signi ueteris exemplo. ipse si¬
bi manifestissime diem dominicũ
suo consecrauit aduentii. Quocti¬
am temporis articulo uerum die¬
pascha dominico monstrauit eẽ cele¬
brandum Nam sic̃ hic. sic & illic in
ignis uisione ds̃ apparuit Dicente¬

Expanded text:
Apostolo dicente: Quod enim in praesenti moApostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Vera est autem nostra beatitudo corporis et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem unte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
N dieb illis. Cum complerent᷑ dies pen¬
tecostes. erant om̃s discipuli pariter in
eodẽ loco. hoc ẽ incenaculo quo superis
ascendisse narrantur. Quicumq: enim
spũscõ adimpleri desiderant. carnis do¬
miciliũ necesse ẽ mentis contemplatione
transcendant Sicut aũt qua draginta
dies. quib dominus post resurrectionẽ
tionis huius de signat eccłam. ita diesquin
ralis denario remunerabitur ęterno. con.¬
gruenter exprimit Nam et ipse nu¬
merus quadra genarius ȩqualibus su¬
is partib computatus. addit amplius
ipsũ denariũ. & facit quinquaginta
Quadragenarii quippe numeri dimidiũ
est uiginti Quarta pars. decẽ: Qum¬
ta. octo: Octaua. quinq: Decima. qua¬
tuor: uicesima. duo: Quadra gesima
unum: Uiginti aut̃. et decẽ. et octo.¬
& quinq: et quatuor. & duo. et unũ.
quinquaginta faciunt Cuius cõpoti
facillime patet figura. quoniam p̃¬
sens conflictus. gaudiũ nobis nibilei
quasilatenter generat sempiter num

Expanded text:
ei. » Dum complerentur dies Pentecostes erant omnes discipuli pariter in eodem loco. Hoc est in coenaculo quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est, mentis contemplatione transcendant. Sicut autem quadraginta dies, quibus Dominus post resurrectionem tionis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinralis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, et facit quinquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, quadragesima unum. Viginti autem, et decem, et octo, quinque, et quatuor, et duo, et unum, quinquaginta faciunt. Cujus computi facillime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum,
Abbreviated transcription (Latin):
habeant. hoc est fidẽ quȩ ꝑ dilectionẽ
operat᷑. ꝑ quã fidem in ouile in grediun¬
tur ut uiuant. quia iustus exfide uiuit
Et habundantius habeant. qui ꝑseue¬
rando usq infinẽ. ꝑ illud ostiũ idest
les moriuntur Et habundantius habeant
uitam inueniendo quo pastor ille ꝓcessit.
ubinum quã de inceps moriantur. Quamuis
ergo & hic in ipso ouili non desint pascua.
quonam ad utrũq possumus intellegere
quod dictum est et pascua inueniet. idẽ
ad ingressum. et ad egressum Imen
uere pascua inuenient. ubi saturentur
qui esuriunt et sitiunt iustitiã. Qualẽ
pascuã inuenit. cui dictum ẽ: Hodie
mecum eris in para dẏso: Fẽ iiii¬

Expanded text:
habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, les moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: Et pascua inveniet, id est, et ad ingressum, et egressum, tamen vere pascua invenient ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam . Quidam pascua invenit, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso .
Abbreviated transcription (Latin):
pastore laudari. ut diceret. et ingre¬
diet᷑ et egrediet᷑. & pascua inueniet
Est ergo aliquis non solum in gressus
uerum &iam egressus bonus ꝑ ostiũ
bonum quod est xp̃s. Si quis ẽ ille lau¬
dabilis et beatus egressus. possum qui¬
dem dicere ingredi nos. quando inte¬
rius aliquid cogitamus: Egredi aũt.
quando exterius operam. Et quonia
secundũ ipsam fidem cogitare Egre
foris. id est coram hominib: operari un¬
de et in psalmodicit᷑ Exiet homo ado¬
pus suũ Et ipse dñs dicit: Luceant ope¬
ra ur̃a coram hominib:. Sed plus me de¬
lectat quod ipsa ueritas tam quã pastor
bonus. & ideo doctor bonus quod ammo¬
do nos ammoriuit. scđm quem modum
intellegere debeamus. quod ait. ingredi
nisi ut furet᷑. & mactet & ꝑdat. Ego
ueni ut uita habeant et abundantius
habeant Videt᷑ enim dixisse. ut uitã
habeant ingredientes. Non aũt̃ potest
est infide Ideo ait. Ego ueni ut uita

Expanded text:
pastore laudari, ut diceret: « Et ingrepastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius operamur. Ex quo patet, secundum ipsam fidem cogitare; egreforis, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredienisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes. Non autem potest em, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam
Abbreviated transcription (Latin):
aliisq ꝓphetis. xp̃m prenuntiantib
oues erant. et xp̃m audierunt
Nam iudex clamat in p̃cone. dum p̃co
iudicem adnuntiat uenturũ. Alii
sunt ergo quos non audierunt oues.
in quib: non erat uox xp̃i. errantes.
falsa dicentes. in ania garrientes. ua¬
na fingentes. miseros seducentes. si¬
cut pseudo ꝓphete. sicut scribe et
pharisei temporib: ipsius dñi Hi
sunt qui uener̃ ꝑse. & non sunt a
iudice missi his uero¬
cum doc trinis suis ꝓcul expulsis.
uideamus quo nos pastorbonus uocat
Dicit enĩ Ego sũ ostium oinum Per
me siquis introierit saluabitur. et
ingredietur et egrediet᷑. & pascua in
ueniet. Et hoc euidenter ostendit.
non solũ pastorẽ. sed etiam oues intra
re ꝑostium Sed quid est in grediet᷑
et egrediet᷑. et pascua inueniet : In¬
sicut ait ipse iohannes euangelista in
epła sua. ex nobis exierunt sed non e¬
rant ex nobis. non ẽ itiq: bonum
alis ergo egressus non possa abono

Expanded text:
aliisque prophetis Christum praenuntiantibus, aliisque prophetis Christum praenuntiantibus, oves erant, et Christum audierunt:Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His verocum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascuveniet. » Et hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? » Insicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis , » non est utique bonum. Talis ergo egressus non potest a bono
Abbreviated transcription (Latin):
rus p̃cones mittebat. sed eorũ corda quos
miserat possidebat. Cũ illo ergo uener̃
quia cũ uerbo dĩ uenerunt : Ego sum in¬
quit uia. ueritas. et inta Ipse ẽ ueritas.
cũ illo uener̃ : quia ueraces fuerunt. &
latrones. Nam ante aduentũ xp̃i. fal¬
si fuerunt inpopulo dĩ ꝓphetȩ. falsi doc¬
tores. sicut post aduentũ illius sub no¬
mine xp̃iano: quam plurimi falsifuer̃
doctores: Non doctores. sed seductores.
inherentes. De quib dictum est. Fu¬
res sunt & latrones. idest ad furandũ
et occidendũ uener̃. Sed non audier̃
eosille quȩ uere sunt oues. non subpel¬
le ouina lupinũ cor abscondentes
Igit᷑ qui ante aduentum xp̃i p̾dicaue¬
runt. eodem spũ p̃dicauer̃. quo a płi
& scĩ doctores qui post aduentũ xp̃i
ueritatis uiam mundo ostenderunt
Quot quot aũt illo tempore credide¬
runt. uł abraham. uel isaac. uel ia¬
cob uł moysi. uel aliis patriarc his.

Expanded text:
rus praecones mittebat, sed eorum corda quos rus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum Verbo Dei venerunt. « Ego sum, inquit, via, veritas et vita . » Si ipse est veritas, cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei prophetae, falsi doctores. Sicut post adventum illius sub nomine Christiano, quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; inhaerentes. De quibus dictum est: Fures sunt et latrones, id est, ad furandum 563 et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, eodem spiritu praedicaverunt quo apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. « Quotquot autem illo tempore crediderunt vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis patriarchis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt uocẽ. idest doctrina alienorũ
Sedloquente dño iħu. non intellexerunt
quȩ audierunt Incrassatũ enim ha¬
buerunt cor. & grauiter audierũnt
Nominat ostiũ. nominat ouile. nomi¬
nat oues. Commendat hȩc om̃a. sed
nondũ exponit Legamus ergo qͥa
uenturus ẽ ad ea uerba. in quib: no¬
bis aliqua quȩ dixit dignet᷑ exponere
Ex quorũ expositione. dabit nobis for¬
tasse etiam illa que non exposuit
intelligere Pascit enĩ manifestis ex¬
ercet obscũris Audiamus exponentẽ.
qđ clausũ posuerat. aperuit Ipsũ eẽ
hostiũ agnouimus. intremus ut nos in¬
trasse gaudeamꝰ Om̃s quot quot uener̃.
fures fuerunt & latrones. Quid ẽ hoc dñe:
om̃s quot quot uenerunt: Quid em̃.tu
non uenisti: Sed intellegite: om̃s quot¬
quot uener̃: dixit utiq p̃ter me Recola.¬
mus ergo: ante aduentũ ipsius. uener̃
ꝓphete Num qiđ fures fuer̃ et latrones:
Absit Non p̃ter illũ uenerunt. sed in il¬

Expanded text:
verunt vocem, id est, doctrinam alienorum. verunt vocem, id est, doctrinam alienorum. Sed loquente Domino Jesu non intellexerunt qui audierunt. Incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt. « Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves: commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba, in quibus nobis aliqua, quae dixit, dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. « Audiamus exponentem, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium: agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes, quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes, quotquot venerunt? Qunon venisti? Sed intellige, omnes quotquot venerunt, dixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae, nunquid fuerunt fures et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum il
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ est. et non uerus. Quid opus ẽ
multa ꝑcurrere. et multa uana
heresiũ dinumerare: Hoc tene
lit adoulle. ꝑ ostium intret. id est
rat. non suã Nam multi que¬
rendo głam suam. oues xp̃i spar
Qui intrat ꝑhanc ianuam. opor¬
tet ut humiliet se. ut sano capite
possit intrare Hi sunt qui uocẽ¬
ueri pastoris audiunt Hisunt
quos ꝓprias oues nominatim uerus pastor
uocat De his dictum ẽ Gaudete et exul
Hinc em̃ easuocat nominatĩ Et quis alius
eas emittit. nisi qui eoꝵ peccata dimit¬
tit. ut cũ sequi duris liberato uinculis pos¬
sint . It quis eas p̃cessit quo eum sequan¬
tur. nisi qui resurgens amortuis. iam
non morit᷑. & mors illi ultra non domi¬
nabit᷑: Has uero edũcit afide ad speci¬
em Etante istos uadit. quia prior om̃i¬
um ascendit ad celũ. et quȩ sunt oues
sue illum secunt᷑. quia sciunt uoc̃e doc¬
trinȩ eius Alienos uero doctõres non
sequunt᷑ sed fugiunt ab eis. quia non no¬

Expanded text:
Deus est, et non verus. Quid opus est Deus est, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresis dinumerare? Hoc tenetlit in ovile, per ostium intret, id est rat, non suam. Nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparsQui intrat per hanc januam, oportet ut humiliet se, ut sano capite possit intrare. Hi sunt qui veri pastoris vocem audiunt. Hi sunt, quos proprias oves nominatim verus pastor vocat, de his dictum est: « Gaudete et exsulHinc enim eas nominatim vocat, et quis alius eas emittit? nisi qui eorum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint. Et quis eas praecessit, quo eum sequantur? nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur et mors illi ultra non dominabitur. Has vero educit, a fide ad speciem, et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum, et quae sunt oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae ejus; alienos vero doctores non sequuntur, sed fugiunt ab eis, quia non no
Abbreviated transcription (Latin):
rapere et occidere. non ut pastor
saluareatq conseruare. Detalib:
hic dictũ est. sed ascendit aliunde:
ille furest et satro Non solum ue
nomine xp̃i sunt. sicut multiphilo¬
sophorũ. qui suam sapientia buccis
crepantib: uentilabant. et intam
beatam suis sectatorib ꝓmiserunt
Uerum etiã plurimi qui xp̃iano no¬
mine censebantur net inluminatos
Axp̃o se eẽ iactitabant. fingentes
sibi noua quȩq nomina de xp̃o &
fidei catholice contraria. sicut in¬
numerabiles heretici faciunt. es¬
timantes se falso nomine ꝑianua
Qui filius ẽ. ipse ẽ pater. sed filius ñ
dicer&. si diceret alius. non aliud
Quando eñĩ diei aliua. ei contradi¬
cit. quo audii. ego & pater unũ
sumus Nec ipse ergo intrat ꝑ hos¬
non ds̃. Nec ipse intrat ꝑ ostium.
quia xp̃s & homo et ds̃ est Huic
enĩ nouȩ heresi quȩ nr̃is tempori¬
bus horta est. consentire uidetur
adfirmando & predicando. xp̃s
sicut quilibet suorũ nuncupatiuus

Expanded text:
rapere et occidere; non ut pastor, rapere et occidere; non ut pastor, salvare atque conservare. » De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Non solum vernomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per janQui Filius est, ipse est Pater: sed Filius  Adiceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat per osnon Deus. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. » Huic enim nova haeresis quae nostris temporibus orta est, consentire videtur affirmando et praedicando: Christus, sicut q
Abbreviated transcription (Latin):
querunt Qua ꝓpt̃ dñs similitu dinem
ꝓposuit de grege suo. et de ostio quo intra¬
turadouile. Quid enĩ prodest uana iac¬
tantiũ de beneuiuendo inflatio. dũ adfi.¬
nem ꝑpetualiter bene uiuendi uita eoꝵ
non ꝑueniat: Ad hoc enĩ deb& unicuiq
detur illi semꝑ uiuere bene. Nam sicui
non datur semꝑ bene uiuere: quid ꝓdest
ei bene inuere ad tempus: Igit nec be¬
ne uiuere dicendi sunt. qui finẽ bene
inuendi uel cecitate nesciunt. uł inflatĩ¬
one contempnunt Non est aũt cuiquã
spesuera uel certa semꝑ uiuendi. nisi
agnoscat uita quod est xp̃s. et ꝑ ianuã
intret inouile Sunt enĩ quidã
homines. qui in suis gloriantur morib:.
& alios postse trahere querunt: Non
de xp̃i preceptis instruentes suos secta¬
tores. sed suis exemplis inuere eos sua¬
dentes De quib alio loco ipsa ueritas
ait. Docentes doctrinas hominũ.
et mandata dei contemprentes
Hi ꝑaliã partem ascendere querunt.

Expanded text:
quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique detur illi semper bene vivere; nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam quae est Christus, et per januam intret in ovile. » Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes, de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei contemnentes. « Hi per aliam partem ascendere quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eas Et reliqua
ropter phariseorũ quise uidere iac¬
tabant cũ ceci erant uenenatã et
suꝑbã & in sanabilẽ arrogantiam dñs
iħs ista contexun que in hac parabo¬
la legunt᷑: Quam ipse illis non intelli¬
gentib exp̃onere dignatus ẽ : In qua
nos salubriter si aduertamꝰ ammonu¬
iti non gloriari in sapientia humana
non in morũ dignitate. sed inhumili¬
tate fidei catholicę: quȩ in xp̃m non
desit Multi enĩ sunt pagani. qui se¬
cundum quandã uitȩ huius consue¬
tudinẽ dicunt᷑ boni homines. inno¬
centes: et quasi obseruantes ea quȩ
in lege p̃cepta sunt. deferentes hono¬
rem parentib: suis. non mechantes.
non homicidiũ ꝑpetrantes. non furtũ
facientes non falsũ aduersus quẽ quã
xp̃iani non sunt. et plerumq seiactant.
quomodo isti pharisei dicentes. Num qiđ
& nosceci sumus: Sed hȩc om̃a maniter fa¬
ciunt . quia non intrant ꝓ ostiũ. sed aliun¬
de tumidi fastu quasi ꝑseipsos ascendere

Expanded text:
» Et reliqua. Propter Pharisaeorum qui se videre jactabant, cum caeci erant, venenatam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit, quae in hac parabola teguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est, in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, sed in humilitate fidei catholicae, quae in Christum non desit. Multi enim sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam  Christiani non sunt; et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ unus quisque linguã nr̃am inqua
natisumus Parthi. et medi. et ea¬
mite. & qui habitant mesopotamiam
& iudeã et capadotiã. Iudea hoc loco
non totã gentem. sed partẽ illius. hoc
est tribũ uida. et beniamin significat.
ad distinctionẽ uidelic& samartȩ &
galilee. decapoleos. et aliarũ in eadẽ
ꝓuintia regianũ Quilic& om̃s una
lingua loquerent᷑ hebrea. do mesti¬
cam tames signle dicendi speciem
habuere
distinctam
Unde & petrus
in dñi passione qđ galileus sit. loque¬
la sua ꝓdit᷑ Pontũ & asiam frigiã.
& pamphiliã. Aegyptum expartes libye
que ẽ circa cyrenen. &s aduene romani

Expanded text:
a nati sumus, Parthi et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam et Judaeam, et Cappadociam? Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est, tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galilaeae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum, quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione, quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphyliam, Aegyptum et partes Libyae, quae est circa Cyrenen, et adve
Abbreviated transcription (Latin):
uult ut ds̃ ignoscat. agnoscit ipse. et
uenit adluctm. Cui gratias agit. quõd
is Et quia frustra dicit . nisi iterum
dicat : qm̃ facinus meum ego agnosco.
& peccatũ meũ contra me ẽ semper
Sit ante te. qđ non uis eẽ ante dm̃ Si
aũt post te feceris peccatum tuum. re¬
torquet tibi illud ds̃ ante oculos tuos
Er tunc retorquet. quando iã peniten¬
tȩ fructus nullus erit Fr̃ .iii.¬

Expanded text:
vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem: cui gratias agit, quod iis . » Et quia frustra dicit, nisi iterum dicat: « Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper , » sit ante te, quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi Deus illud ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
ipse homo fecit. Dele quod fecisti.
ut dĩ salu& quod fecit Oportet ut
oderis opus tuũ inte. et ames in te
opus dĩ Cum aut̃ cȩperit tibi dis¬
plicere qđ fecisti. incipiunt bona
opera tua. quia accus as mala ope¬
ratua. Initiũ operum bonorim.
confessio ẽ operum malorũ Facis
ueritatem. et uenis ad lucẽ : Quid
est aut̃ facisi ueritaton Nongtei pali¬
pas: non tibi blandiris. nonte adu¬
las non dicis iustussũ cum sis iniquus.
et incipis facere ueritatẽ. Uenis aũt
ad lucẽ. ut manifestent᷑ opera tua. qͥa
indõ sunt facta Q uia & hoc ipsũ
quod tibi displicuit peccatũ tuum.
non tib displiceret. nisi ds̃ tibi luce¬
ret & eius ueritas tibi ostender&
Sed qui etiam ad monitus diligit pec¬
cata sua oditad monentẽ lucẽ & fugit
eam ut non arguant᷑ opera eius mala
quȩ diligit. Qui aut̃ facit ueritatẽ. ac¬
cusat inse mala sua . ñ sibi paxcit non
sibi ignoscit. ut ds̃ ignoscat Qui qđ

Expanded text:
ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, 152 et venis ad lucem. Quid est facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas, non dicis Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta. Quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala, quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat, quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ad lucẽ: Hoc enĩ sequitur
Qui aut facit ueritatẽ uenit adlucẽ. ut ma¬
nifestentur eius opera. quia in dõ sunt
facta Quomodo ergo quidã bonum
opus fecerunt. ut uenirent ad lucem.
id est adxpm̃: Et quomodo quidã
dilexerunt tenebras. si om̃s peccato¬
qui morsi fuerant: Et propter
morsus serpentis. erectus ẽ serpens.
id est mors dñs. propter mortales homi¬
nes quos inuenit iniustos. Quomodo¬
ergo intelligitur. hoc ẽ iudiciũ. qm̃
lux uenit inmundũ. & dilexerunt
homines magis tenebras. quã lucẽ¬
Crant enĩ mala opera eorum Quid
est enĩ hoc: Quorum enĩ erant o¬
pera bona: Nonne uenisti ut ius¬
tifices impios: Sed dilexerunt tene
Multi enĩ dilexerunt peccata sua
Quia qui confitet᷑ peccata sua & ac¬
cusat peccata sua: iam cum dõ facit
Accusat ds̃ peccata tua Si& tu accu¬
ses: coniungeris dõ Quasi duȩ res
sunt homo & peccator. Quod audis
homo. dr̃fecit Quod audis peccator.

Expanded text:
nerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: nerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in facta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatoqui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebrasErant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquMulti enim dilexerunt peccata sua. Quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
uitam Sequit᷑ Non enim misit dr̃ fili¬
um suũ in mundũ. ut iudic& mundũ.
sed ut saluet mundus ꝑ ipsũ Ergo
quantũ in medico est. sanare uenit
egrotũ: sed interimit᷑. qui p̃cepta me¬
dici obseruare non uult Uenit salua¬
re mundũ. Quare saluator dictus
est mundi. nisi ut salu& mundũ. non
ut iudic& mundum: Saluari non
uis ab ipso. exte iudicaberis. Et quid dic̃ã
iudicaberis: Uidete quid ait Qui
credit in cum non iudicabitur. Qui aũl
non credit. quid dictũrũ sperabas. nisi
iudicatur: Iam inquit iudicatus est.
Nondum apparuit iudiciũ. sediam facit¬
tum ẽ iudiciũ. Nouit enĩ ds̃. qui sunt
eius Nouit qui ꝑmaneant ad corona¬
& qui ꝑmaneant ad flammã Nouit
in area sua triticũ suum. nouit & pale¬
iam iudicatus est. Qui non credit: qa¬
re iudicatus. Quia non credidit in no¬
mine unigeniti filti dĩ. Hoc est iudiciũ:
quia luxuenit inmundũ. et dilexerunt
enĩ mala opera inuenit dñs. Quomo¬
do ergo quidã fecerunt ueritatẽ. et ue¬

Expanded text:
enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, nisi judicetur? « Jam, inquit, judicatus est. » Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus, qui sunt ejus . Novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam. Novit in area sua triticum suum, novit et paleJam judicatus est, qui non credit. Quare judicatus? quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerurum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
enim diligit dm̃. odit malũ. Nemo enim tã
fere menitis est. qui se dm̃ uerbis odire fateatur:
Sed odire dm̃ dicitur qui eum nondiligit idest
qui eius precepta non cus todit. De qualib ipse
dicit. Quia uiderunt me. & odiohabuerunt
me gratis. Qui autẽ contempnit dm̃. sustina
diabolũ dirum et ꝑnitiosum dominũ.: Quia
non solum in ꝑpetua poena. sec etiam in presen¬
tiuita qui ei seruiunt. multa dura & aspera sus¬
tinent. Sicut enĩ onus xp̃i leue est. & ĩugum sua¬
ue ita econtrario seruitus diaboli dura est &¬
aspera. Unde de his qui eius uoluntatẽ sequum¬
tur ꝑsalomonẽ dicitur. Non enim dormiunt
nisi male fecerint & rapitur somnus ab oculis
eorum nisi supplanta uerint Et ꝑprephetam
Ut inqͣ agerent. laborauerunt. Sed quia diabolus
hanc seruitutẽ maximȩ in eorum mentib in uẽ¬
nit. qui a uaritiȩ estil ardent. reete subditur:
Nom potestis dõ serure & mammone. IQam moia

Expanded text:
enim diligit Deum, odit malum. Nemo enim tam ferae mentis est, qui se Deum verbis odire fateatur. Sed odire Deum dicitur, qui eum non diligit, id est qui ejus praecepta non custodit, de qualibus ipse dicit: « Quia viderunt me, et odio habuerunt me gratis . » Qui autem contemnit Deum, sustinet diabolum durum et perniciosum dominum, qui non solum in perpetua poena, sed etiam in praesenti vita, qui ei serviunt, multa dura et aspera sustinent. Sicut enim onus Christi leve est et jugum suave, ita econtrario servitus diaboli dura est et aspera. Unde de his qui ejus voluntatem sequuntur, per Salomonem dicitur: « Non enim dormiunt, nisi malefecerint: nec rapitur somnus ab oculis eorum, nisi sup plantaverint . » Et per prophetam: « Ut inique agerent, laboraverunt . » Sed quia diabolus hanc servitutem maxime in eorum mentibus invenit, qui avaritiae aestibus ardent, recte subditur: « Non potestis Deo servire et mammon
Abbreviated transcription (Latin):
diant qui xp̃iano censent᷑ nomine. & intelle gias
se dõ simul & duitus seruire nom posse. Aliuid
st enim habere diuitiͣ & aliud seruir ẽ diuitis
Q iiem̃ diuitiarum dominus est. ceasut dominis
sollicit seruituñtt forquecur. Et idco dum seriui¬
tutt diuitiarũ implicatus tene ur. axpiser
uitint euacuatur. Quia fluuius dum inmul¬
tis riuulis dundit᷑ ⁊ ꝓprio alũ co siccatur.
Unde dñs an incuangelio. Niuitie & uolup¬
tates suffõcan uerbũ ut non ferat fructũ

Expanded text:
diat qui Christiano censetur nomine, et intelligat se Deo simul et divitiis servire non posse. Aliud est enim habere divitias, et aliud servire divitiis. Qui enim divitiarum Dominus est, eas ut Dominus sollicita servitute torquetur. Et ideo dum servitute divitiarum implicatus tenetur, a Christi servitute evacuatur. Quia fluvius dum in multis rivulis dividitur, a proprio alveo siccatur. Unde Dominus ait in Evangelio: Divitiae et voluptates suffocant verbum, ut non ferat fructu
Abbreviated transcription (Latin):
tes Non ergo te degenerem. ac
despectum faciat uita. quem uel factura
ꝓbatur illustrẽ ꝓtulisse. uel gr̃a. Sed eur¬
sum suum fideles xp̃i ad suꝑna fidiac̃iali¬
ter attollant Nam qui se cȩlesti pretio
uident redemptos ad cȩlestia non dubi¬

Expanded text:
tes. Non ergo te degenerem ac despectum faciat vita, quem vel factura probatur illustrem protulisse, vel gratia: sed cursum suum fideles Christi ad superna fiducialiter attollant. Nam qui se coelesti pretio vident redemptos, ad coelestia non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
oculũ mentis ꝑ turbat. Sicut ꝑꝓphetam
dicitur. Turbatus pre ira oculus meus
Odium autẽ mentem excecat. teste ioha̾ne
apło qui ait. Qui odit fratrẽ suũ. in te¬
nebris est. & in tenebris ambulat. & nescit
quoeat. qm̃ tenebre excecauer̃ oculos enis
Quiergo odiũ in corde seruans. fratrem
subito irascentẽ durius rep̃hendit & iu¬
dicat. quasi de alterius oculo festucam
cicere nitit᷑. in suo trabẽ non indens
ed quia cuius uita despicit᷑. illius p̃dicatio¬

Expanded text:
oculum mentis perturbat, sicut per Prophetam oculum mentis perturbat, sicut per Prophetam dicitur: « Turbatus est prae ira oculus meus . » Odium autem mentem excaecat, teste Joanne apostolo, qui ait: « Qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus . » Qui enim odium in corde servans, fratrem subito irascentem durius reprehendit et dijudicat, quasi de alterius oculo festucam ejicere nititur, in suo trabem non videns. Sed quia cujus vita despicitur, illius p
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&. Si magister uester cũ possit ut ds̃
suas noluit uindicare iniurias. & uos per¬
fecti poteritis ẽẽ discipuli. si inter ꝑsecuti¬
ones non iniurias rependatis. sed patien¬
tiam exibeatis. Non quod ita ꝑfecti ẽẽ
possimus sicut ipse sed ꝓmodulo nr̃ȩ
capacitatis. humilitatẽ et mansuetudinẽ
illius imitari debemus Allius uerimagis¬
tri exemplũ sequentes quiant. Discite ame.
quia mitissum et humilis corde : Sunt ali¬
quanti qui in aliorum uiciis corrigendis
duriores & districtĩgres apparent. cum in
suis blandiores & leniores existant. Vnde
et subditur. Quid autẽ uides festiicam
inoculo fr̃is tui. trabem autem quȩ inocu¬
lotuo est non consideras: Quantum in¬
ter festucam & trabẽ. tantũ interpecca¬
tum maius. et minus distat. Quod ut
manifestius intellegat᷑. unum ecunctis
in mediũ ꝓferamus. Verbi gr̃a Ira subi¬
tanea. festuca est. Inueterata aut . tra¬
bes efficitur. Et ira quidem subitanea.

Expanded text:
magister vester, cum possit ut Deus, suas noluit vindicare injurias, et vos perfecti esse poteritis discipuli, si inter persecutiones non injurias rependatis, sed patientiam exhibeatis, non quod ita perfecti esse possimus, sicut ipse ait, sed pro modulo nostrae capacitatis humilitatem et mansuetudinem illius imitari debemus, illius veri magistri exemplum sequentes, qui ait: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Sunt aliquanti, qui in aliorum vitiis corrigendis duriores et districtiores apparent, cum in suis blandiores et leniores existant. Unde et subditur: « Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? » Quantum inter festucam et trabem, tantum inter peccatum majus et minus distat. Quod ut manifestius intelligatur, unum e cunctis in medium proferamus. Verbi gratia: Ira subitanea, festuca est; inveterata autem, trabes efficitur. Et ira quidem subitanea