comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miser ẽ. ueris mauult gaudere. qͣm falsis. Beatꝰ gͦ erit. si nll̃a inter¬
pellante molestia. de ip̃a ꝑ qͣm uera st̃ omia. sola u̾itate gaudebit.
Ecce qͣntũ spaciatꝰ sũ in memoria mea querens te dñe. ⁊ ñ te inueni
extra eã. Neq enim aliqͥd de te inueni. qd̃ ñ meminissẽ ex qͦ didici te. Nã
ex qͦ didici te: ñ sũ oblitꝰ tui. Ubi enĩ inueni u̾itatem. ibi inueni clm̃
meũ. ipsã u̾itatem. quã ex qͦ didici. ñ sũ oblitꝰ. Itaq ex qͦ didici te. mane̾
in memoria mea ⁊ illic te inuenio cũ reminiicor tui. ⁊ delector in te.
Hec st̃ sc̃ẽ delicie mee. quas donasti mͥ misccłia tua. respiciens pauper¬
tatẽ meã. S ubi manes ĩ memoria mea dñe: Ubi illic manes: Quale
cubile fabricasti illic tͥ. quale sanctuariũ edificasti illic tͥ. qͣle scũa¬
riũ edificasti tͥ: Cu dedisti hãc dignatõem memorie. ut maneaᷤ in

Expanded text:
miser est, ueris mauult gaudere quam falsis. beatus ergo erit, si nulla intermiser est, ueris mauult gaudere quam falsis. beatus ergo erit, si nulla interpellante molestia de ipsa, per quam uera sunt omnia, sola ueritate gaudebit. Ecce quantum spatiatus sum in memoria mea quaerens te, domine, et non te inueni extra eam. neque enim aliquid de te inuenio, quod non meminissem ex quo didici te. nam ex quo didici te, non sum omeum ipsam veritatem, quam, ex quo didici, non sum oblitus. Itaque ex quo didici te, manes in memoria mea et illic te inuenio, cum reminiscor tui et delector in te. hae sunt sanctae deliciae meae, quas donasti mihi misericordia tua respiciens paupertatem meam. Sed ubi manes in memoria mea, domine, ubi illic manes? quale cubile fabricasti tibi? quale sanctuarium aedificasti tibi? tu dedisti hanc dignationem memoriae meae ut maneas in
Abbreviated transcription (Latin):
ne eos tenebre cõprehendant. Cur aut̾ ueritas parit odiũ. ⁊ inimicꝰ eis
fc̃s est homo tuus uerũ predicãs. cũ amet᷑ beata uita. que ñ ÷ nͥ gaudiũ
de u̾itate. nͥ qͥa sic amat᷑ ueritas. ut qͥcũꝙ aliud amãt. hoc qd̾ amãt uelit̃
ẽẽ u̾itatem. ⁊ qͥa falli nollẽt. nolunt cõuinci qd̾ falsi sint: Itaq ꝓpter
eã rem odert̃ u̾itatem. quã ꝓ u̾itate amãt. Amãt eã lucentẽ oderũt
eã redarguentẽ. Qͥa enĩ falli nolũt. ⁊ fallere uolũt. amant eã. cũ se
ip̃a indicat: ⁊ oderũt eã. cũ eos ip̃os indicat. Inde retribuet eis. ut qͥ
se ab ea manifestari nolũt. ⁊ eos nolentes manifestet. ⁊ eis ip̃a ñ sit
manifesta. Sic sic etiã sic animꝰ humanꝰ. etiã sic cecus. ⁊ languidꝰ. t᷑pis.
atq indecẽs latere uult: se aut̾ ut lateat aliqͥd ñ uult. Contͣ illi reddi¬
tur ut ip̃e ñ lateat u̾itatẽ ip̃m aut̃ u̾itas lateat. Lam̃ etiã sic dum

Expanded text:
ambulent, ne tenebrae conprehendant. Cur autem ueritas parit odium et inimicus eis factus est homo tuus uerum praedicans, cum ametur beata uita, quae non est nisi gaudium de ueritate, nisi quia sic amatur ueritas, ut quicumque aliud amant, hoc quod amant uelint esse ueritatem, et quia falli nollent, nolunt conuinci, quod falsi sint? itaque propter eam rem oderunt ueritatem, quam pro ueritate amant. amant eam lucentem, oderunt eam redarguentem. quia enim falli nolunt et fallere uolunt, amant eam, cum se ipsa indicat, et oderunt eam, cum eos ipsos indicat. inde retribuet eis, ut, qui se ab ea manifestari nolunt, et eos nolentes manifestet et eis ipsa non sit manifesta. sic, sic, etiam sic animus humanus, etiam sic caecus et languidus, turpis atque indecens latere uult, se autem ut lateat aliquid non uult. contra illi redditur, ut ipse non lateat ueritatem, ipsum autem ueritas lateat. tamen etiam sic, dum
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. s qͥa esce desiderio adu̾sus dñm mur murauit. meruit inprobari.¬
In hiis gͦ tẽptationib positꝰ. certo cotidie adu̾sus cõcupiscentiam man¬
ducatidi ⁊ bibendi. Nõ enĩ ẽ. qd̾ semel p̃cidere. ⁊ ult̾ius ñ atting̾e. de¬
cernã. sic̃ de cõcubitu potui. Itaq freni gutturis tẽꝑata relaxatione

Expanded text:
rauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit, meruit inprobari.rauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit, meruit inprobari.In his ergo temptationibus positus certo cotidie aduersus concupiscentiam manducandi et bibendi: non enim est quod semel praecidere et ulterius non attingere decernam, sicut de concu
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑. ⁊ qͥa esca nos ñ cõmendat deo. ⁊ ut nemo nos iudicet in cibo.
aut in potu. ⁊ qͥ mãducat. ñ mãducantẽ ñ spernat. ⁊ qͥ ñ mãducat.
manducantẽ ñ iudicet. Didici hec. Orãs tͥ. laudes tͥ dõ meo. magistro m̃o.
pulsatori auriũ meaix. illustratori cordis mei. Eripe me ab oĩ tẽptatõe.
NoIego inmundiciã obsonii timeo s ĩmundiciã cupiditatis. Scio noe
om̃e carius genꝰ. qd̾ cibo eẽt usui. mãducare ꝑmissũ. heliã cibo carniᷤ re¬
fectũ. iohannẽ mirabili abstinẽtia preditũ. animalib hoc ÷ locustis in
escã cedẽtib ñ fuisse pollutũ. Et scio esau lenticule cõcupiscentia deceptũ.
⁊ dauiã ꝓpt̾ aque desideriũ a se ip̃o rep̃hensum: ⁊ regẽ nr̃m ñ de carne.
s de pane ẽẽ tẽptatũ. Ideo ꝙ ⁊ populus in heremo ñ qͥa carnes deside¬

Expanded text:
ercipitur; et quia esca noercipitur; et quia esca noaut potu, et ut qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibi deo meo, magistro meo, pulsatori aurium mearum, inlustratori cordis mei: eripe me ab omni temtatione. non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usu, manducare permissum, Helian cibo carnis refectum, Iohannen miescam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seipso reprehensum, et Regem nsed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes deside
Abbreviated transcription (Latin):
faciet nͨ illa erũpnosũ. Audini ⁊ alt̾am. Ego enĩ didici. in qͥb sũ suffici¬
ens ẽẽ ⁊ habũdare noni. ⁊ penuriã pati. noui. Omĩa possũ in eo qͥ me
cõfortat. Eoce miles castroꝵ celestiũ. ñ puluis qd̾ nos sumꝰ. S mem̃to
dñe qͥa puluis sumꝰ. ⁊ de pulu̾e fecisti hoĩem: ⁊ ꝑierat. ⁊ inuentꝰ ÷. Nec
ille in se potuit qͥa idẽ puluis fuit: quẽ talia dicentẽ afflatu tue inspirati¬
onis adamaui. Omĩa possũ inqͥt in eo qͥ me cõfortat. Conforta me ut pos¬
sim. Da qd̾ iubes. ⁊ iube qd̃ uis. Iste se accepisse cõfitet᷑ ⁊ qd̾ głatur. ĩ clño
głetur. Audiui aliũ ragantẽ ut accipiat. Fufer a ine inqͥt cõcupiscentias uẽ¬
tris. Qnde apparet sc̃ẽ d̾s mĩs te dare. cũ fit. qd̾ imꝑas fieri. Bocusti me pater
bone. omĩa mũda mũdis. s malũ eẽ homini qͥ ꝑ offensionẽ manducat. et
om̃em creat᷑am tuã bonã eẽ. nichil ꝙ abiciendũ. qd̾ cũ gr̃aꝵx actõne ꝑ¬

Expanded text:
nosum. audiui et alteram: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse et abundare noui et paenuriam pati noui. omnia possum in eo qui me confortat. ecce miles castrorum caelestium, non puluis quod sumus. sed memento, domine, quia puluis sumus, et de puluere fecisti hominem; et perierat, et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem ut accipiat: aufer a me, inquit, concupiscentiam uentris; unde apparet, sancte deus meus, te dare quod cum imperas fieri fit. docuisti me, pater bone: omnia munda mundis, sed malum esse homini, qui per offensionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse nihilque abiciendum quod cum gratiarum actione p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ meminerit. Qͥs gͥ negat fut᷑a ñdũ eẽ  S tñ iã ẽ. in aĩo expectatio
fut᷑oꝵ. Et qͥs negat p̾terita iã ñ eẽ : D̾ tn adhuc ẽ in aĩo memoria p̃teri¬

Expanded text:
quod meminerit. quis igitur negat futura nondum esse? sed tamen iam est in animo exspectatio quod meminerit. quis igitur negat futura nondum esse? sed tamen iam est in animo exspectatio fut
Abbreviated transcription (Latin):
renũtiamꝰ. ñ alit̾ acsi ea sonãdo diceremꝰ. Si uoluerit aliqͥs edere longi¬
usculã uocẽ. ⁊ cõstituerit p̃meditando quã lõga fut᷑a sit. egit utiq iste
spaciũ tẽporis in silẽtio. memorie ꝙ cõmendans. cepit edere illã uocẽ q̃ sonat.
doñ ad ꝓpositũ tͥminũ ꝑducat᷑. Imino sonuit. ⁊ sonabit. Nã qd̾ eiꝰ iã ꝑactũ
est. utiq sonuit. Qd̾ aut̃ restat. sonabit atq ita ꝑagit᷑. dũ p̃sens ĩtentio
futurũ in p̃teritũ traicit. deminutõe futi cresce̾te p̃terito. doñ cosũmatio⁊ ⁊
fut᷑i sit totũ p̃teritũ. S qͦmͦ minuit᷑ aut cõsumit᷑ futurũ qd ñdũ este¬
Aut qͦmͦ crescit p̃teritũ qd iã ñ ẽ. nͥ qͥa in aĩo qͥ illdꝰ agit. tͥa sc̃s Nsã expͥtat
et attendit. ⁊ meminit. ut id qd̃ expectat ꝑ id qid̃ attendit. tͣnseat in il

Expanded text:
renuntiamus non aliter, ac si ea sonando diceremus. si uoluerit aliquis edere longirenuntiamus non aliter, ac si ea sonando diceremus. si uoluerit aliquis edere longiusculam uocem et constituerit praemeditando, quam longa futura sit, egit utique iste spatium temporis in silentio memoriaeque conmendans coepit edere illam uocem, quae sonat, donec ad propositum terminum perducatur: immo sonuit et sonabit; nam quod eius iam peractum est, utique sonuit, quod autem restat, sonabit atque ita peragitur, dum praesens intentio futurum in praeteritum traicit deminutione futuri crescente praeterito, donec consumptione futuri sit totum praeteritum. Sed quomodo minuitur aut coaut quomodo crescit praeteritum quod iam non est, nisi quia in animo qui illud agit tria sunt? nam exspectat et attendit et meminit, ut id quod exspectat per id quod attendit transeat in id
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥa p̃teriert᷑. ⁊ finite st̃. NoI gͦ ip̃as q̃ iã ñ st̃. s aliqͥd ĩ memoria mea
metior. qd̾ infixũ in te manet anime m̃s. tẽpora metior. Noli mͥ obstre¬
pere. qd̃ noli tͥ obstreꝑe t᷑bis affectõnum tuaꝵ. In te inqͣm tẽpora me¬
tior. affectionẽ. quã res p̃tereuntes ĩte faciũt. ⁊ cũ ille p̾terierĩt. in te
manet. Ipsã metior p̃sentẽ ñ eas q̃ p̃teriert᷑. ut fieret. Ipsã metior. cũ tẽ
qͣntũ illa uox tenuit: Nõne cogitatõem tẽdimꝰ ad mẽsurã uocis. qͣi sonaret.
ut aliqͥd de int̾uallis silentioꝵ ĩ spacio tẽporis renũtiare possimꝰ: Nam ⁊
uoce. atq ore cessãte ꝑagimꝰ cogitãdo carmina.:⁊ u̾sus. ⁊ quẽq semonẽ.
motionũ ꝙ dimẽsiones quaslib&. ⁊ de spaciis tẽpoꝵ qͣntũ illud ad illd̾ sit

Expanded text:
nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas, quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas, quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea metior, quod infixum manet. In te, anime meus, tempora mea metior. noli mihi obstrepere, quod est: noli tibi obstrepere turbis affectionum tuarum. in te, inquam, tempora metior. affectionem, quam res praetereuntes in te faciunt et, cum illae praeterierint, manet, ipsam metior praesentem, non ea quae praeterierunt, ut fieret; ipsam metior, cum tempquantum illa uox tenuit, nonne cogitationem tendimus ad mensuram uocis, quasi sonaret, ut aliquid de interuallis silentiorum in spatio temporis renuntiare possimus? nam et uoce atque ore cessante peragimus cogitando carmina et uersus et quemque sermonem motionumque dimensiones quaslibet et de spatiis temporum, quantum illud ad illud sit,
Abbreviated transcription (Latin):
labis. Qͣtuor itaq breues pͥma. t̾cia. qͥnta. septima. simpla st̃ ad qͣtuor lõ¬
gas. scd̾am. qͣrtã. sextã. octauã. Hee singule ad illas singulas dupplũ habẽt
tẽporis. Pnũtio. ⁊ renũtio. ⁊ ita ẽ. qͣntũ sentit᷑ sensu manifesto. qͣntũ sensꝰ
manifestꝰ. ẽ. breui sillaba lõgam metior: eã q sẽtio hab̾e bis tãtũ. S cũ alt̾a
post alterã sonat. si pͥor breuis. lõga post̾ior. qͦmͦ tenebo breuẽ. ⁊ qͦmͦ eã lon¬
gã metiens applicabo. ut inueniã qd̃ bis tãtũ habeat. qͣndoqͥdẽ lõga sona¬
re ñ ĩcipit. nͥ breuis sonare destiterit: Ipsã qͦ longã ñ p̃sentẽ metior.
Ubi ẽ. qua metior breuis: Ubi ẽ. lõga quã metior: Ambe souuer̃t. Auo
fidit᷑. illã simplã e̾e̾. illã dupplã ĩ spacio scilic& tẽporis. Neq hoc possũ.

Expanded text:
labis. quattuor itaque breues, prima, tertia, quinta, septima simplae sunt ad quattuor lonlabis. quattuor itaque breues, prima, tertia, quinta, septima simplae sunt ad quattuor longas, secundam, quartam, sextam, octauam; hae singulae ad illas singulas duplum habent temporis; pronuntio et renuntio et ita est, quantum sentitur sensu manifesto. quantum sensus manifestus est, breui syllaba longam metior eamque sentio habere bis tantum. sed cum altera post alteram sonat, si prior breuis, longa posterior, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo ut inueniam quod bis tantum habeat, quandoquidem longa sonare non incipit, nisi breuis sonare destiterit? ipsamque longam num praesentem metior, ubi est qua metior breuis? ubi est longa quam metior? ambae sonuerunt, aufiditur illam simplam esse, illam duplam, in spatio scilicet temporis; neque hoc possum
Abbreviated transcription (Latin):
metiri poss: qm̃ p̃ses nlłm ht̃ spaciũ. Si gͦ tc̃ pot̾at. ecce puta alt̾a cepit so¬
nare: ⁊ adhuc sonat cõtinuato tenore. Sine ulla distinctõe metiam᷑ eã
dũ sonat. Cũ enĩ sonare cessau̾it. iã p̃terita erit ⁊ ñ erit q̃ possit metiri.
Metiam᷑ plane. ⁊ dicamꝰ qͣnta sit. S adhrc sonat. nͨ metiri potest. nͥ ab
initio sui qd̾ sonare cep̾ usq ad finẽ qͦ desinit. Ipsũ qͥppe int̾uallũ metim᷑
ab aliqͦ initio. usq ad aliquẽ finẽ. Quaꝑpt̾ uox q̃ ñdũ finita ẽ. metiri
ñ potest. ut dicat᷑ qͣm lõga. uł breuis sit: nͨ dici aut equalis alicui. aut
ad aliqͣm simpla. uł duppla. uł qͥd aliud. Cũ aut̃ finita fuerit. iã nͦ erit.
fut᷑a gͦ. uͭ p̃terita. nͨ p̾sentia. nͨ p̃tereuntia tẽpora metim᷑. ⁊ metim᷑ tñ tẽpo
ra. Deus creator om̃ium. Nersus iste octo sillabarũ breuib ⁊ logis alt̾nat sil¬

Expanded text:
et, quoniam praesens nullum habet spatium. Si ergo tunc poterat, ecce puta, altera coepit sonare, et adhuc sonat, continuato tenore sine ulla distinctione: metiamur eam dum sonat; cum enim sonare cessaverit, jam praeterita erit, et non erit quae possit metiri; metiamur plane et dicamus quanta sit. Sed adhuc sonat, nec metiri potest nisi ab initio sui quo sonare coepit, usque ad finem quo desinit. Ipsum quippe intervallum metimur ab aliquo initio usque ad alnon potest, ut dicatur, quam longa uel breuis sit, nec dici aut aequalis alicui aut ad aliquam simpla uel dupla uel quid aliud. cum autem finita fuerit, iam non erit. futura ergo nec praeterita nec praesentia nec praetereuntia temporara. Deus creator omnium: uersus iste octo syllabarum breuibus et longis alternat syl
Abbreviated transcription (Latin):
exclamau̾unt m̃agna uoce. Ip̃e fecit nos Iut̾rogatõ mea. intẽtio mea.
et respõsio eoꝵ. species eoꝵ. Et direxi me ad me: ⁊ dixi mͥ. Eu qͥs ese Et
respondi. Homo. Et ecce corpꝰ. ⁊ anima ĩ me mͥ p̾sto st̃: unũ ext̾ius.
et alterũ int̾ius. Qͥd hoꝵ ẽ. unde q̃rere debui dm̃ meũ. quẽ iã q̃sierã
ꝑ corpus. a t̾ra usq ad celũ qͦusq potui mitt̾e nũcios. radios oculoꝵ¬

Expanded text:
exclamauerunt uoce magna: ipse fecit nos. interrogatio mea, intentio mea, exclamauerunt uoce magna: ipse fecit nos. interrogatio mea, intentio mea, et responsio eorum, species eorum. et direxi me ad me et dixi mihi: tu quis es? et respondi: homo. et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt, unum exterius et alterum interius; quid horum est unde quaerere debui deum meum, quem iam quaesiueram per corpus a terra usque ad caelum, quousque potui mittere nuntios radios oculo
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ. ⁊ q̃ndã ãplexũ cũ amo dm̃ meũ. lucẽ. uocẽ. odorẽ. cibũ. ãplexũ. int̾io¬
ris hoĩs nũ. ubi fulget anime mee. qd̾ ñ capit locꝰ. ⁊ ubi sonat. qł ñ rapit
tẽpus. ⁊ ubi olet qd̃ ñ spargit flatꝰ. ⁊ ubi sapit qd̾ ñ minuit eclacitas. ⁊ ubi
heret ꝙ ñ cliuellit sacietas. Hoc ẽ ꝙ amo. cũ amo dm̃ meũ. Et qͥd ẽ hoc:¬
Int̾rogaui t̾ram. ⁊ dixit. ñ sũ : ⁊ quecũꝙ ĩ eadẽ st̃. idẽ cõfessa st̃. Int̾rogaui
mare. ⁊ abyssos.⁊ reptilia aĩaꝵ uiuai. ⁊ respõderũt. No sumꝰ d̾is tuuᷤ
Quere suꝑ nos. Int̾rogaui auras flabiles. ⁊ inqͥsiuii. Unu̾sus aer cum
incolis suis fallit᷑. anaximenes. ñ sũ deus. Int̾rogaui solẽ. celũ. lunã stellaᷤ.
Neq nos sumꝰ ds̃ quẽ q̃ris inqͥunt. Et dixi omib hiis. q̃ circõstant fores
carnis mee. Dicite mͥ de deo meo. qd̾ uos ñ estis. Dicite mͥ de illo aliqͥd. Et

Expanded text:
 quendam amplexum, cum amo deum meum, lucem, uocem, odorem, cibum, amplexum interioris hominis mei, ubi fulget animae meae quod non capit locus et ubi sonat quod non rapit tempus et ubi olet quod non spargit flatus et ubi sapit quod non minuit edacitas et ubi haeret quod non diuellit satietas: hoc est quod amoogaui mare et abyssos et reptilia animarum uiuarum, et responderunt: non sumus deus tuus; quaere super nos. interrogaui auras flabiles, et inquit uniuersus aer cum incolis suis: fallitur Anaximenes, non sum deus. interrogaui caelum, solem, lunam, stellas: neque nos sumus deus quem quaeris, inquiunt. et dixi omnibus his quae circumstant fores carnis meae: dicite mihi de deo meo, quod uos non estis, dicite mihi de illo aliquid. et
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uolebat. Et cõsedimꝰ. ut colloquerem᷑. Et forte supͣ mẽsam luso¬
riam que ante nos erat. attendit: codicẽ tulit. aꝑuit. ĩuenit apłm pau¬
lum ĩopinate sane. Putau̾at enĩ aliqͥd de libris. qͦꝵ ꝓfessio me cõtere¬
bat. Tũ uͥo arridens. me q ĩtuens gratulatorie. miratꝰ ẽ. qd eas. ⁊ solas p̃
oculis meis litt̾as repente cõꝑisset: Xpĩanus qͥppe ⁊ fidelis erat: ⁊ sepe tͥ¬
dõ nr̃o ꝓsterna bat᷑ in eccłia. crebris ⁊ cliut᷑nis orationib. Cui ego cum
indicassẽ illis me scͥpturis curã maximã ĩpendere. ortus ẽ sermo ip̃o
narrante. de antonio egiptio monacho. cuiꝰ nom̃ excellent̾ clarebat
apd̾ seruos cuos nos aut̾ usq ĩ illã horã latebat. Q̃ ille ubi cõperit.
ĩmoratꝰ ẽ. in eo sermone. ĩsimians tantũ uirũ ignorãtib. ⁊ admirãs

Expanded text:
nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusonobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat et saepe tDeo nostro prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. Cui ego cum indicassem illis me Scripturis curam maximam impendere, ortus est sermo, ipso narrante, de Antonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam horam latebat. Quod ille ubi comperit, immoratus est in eo serm
Abbreviated transcription (Latin):
uerecũdo mediolanẽsi ⁊ ciui ⁊ gramatico subdoceret. uehementer
desideranti. ⁊ familiaritatis iure flagitanti de num̾o nr̃o fidele ad¬
iutoriũ. qͦ inligebat nimis. Noꝵ itaq nebridiũ cupiditas cõmodoꝵ
eo tͣxit. Maiora enĩ posset si uellet cde litt̾is ag̾e s officio beniuo¬
lentie petitõem nram cõtempn̾e noluit amicꝰ dulcissimꝰ. ⁊ mittissi¬
mus. Agebat aut̾ illcł prudentissime. cauens ĩnotescere ꝑsonis scd̾m
hoc scłm maiorib: deuitãs in eis om̃em ĩqͥetudiẽm animi. quẽ uole¬
bat habere liberũ. ⁊ qͣm młtis posset horis feriatũ acd q̃rendũ aliqͥ.
uł legendũ. uł aucdiendũ de sapiẽtia. Quocdã gͥ die ñ recolo causã qua
sens nebricdiꝰ. cũ ecce ad nos domũ uenit ad me ⁊ alipiũ põti¬
nus qͥdam ciuis nr̃ in qͣntũ afer. p̃clare ĩ palacio militãs. Nescio qͥd a

Expanded text:
Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ int̾iorem hoĩem. cũ alia lex ĩ maenbris meis repugnaret legi
mentis mee. et captiuum me ducet in legẽ pecc̃i. que ĩ menbris meis
erat. Lex enĩ pecc̃i ẽ uiolentia cõsuetudinis. qua trahit᷑. et tenetur
Et de uinculo qͥdẽ desiderii cõcubitꝰ quo artissimo tenebat. ⁊ scłariũ
negocioꝵ seruitute. q̃madmodũ me exemeris narrabo. ⁊ cõfitebor
nomini tuo dñe adiutor meus. ⁊ redẽptor meus. Agebã solita. crescẽte
anxietudĩe ⁊ cotidie suspirabã tͥ: Freq̃ntabã eccłiam tuã qͣncũ uaca¬
bat ab eis negociis. sub qͦꝵ pondere geiebã. Mlecũ erat alipiꝰ. ociosus
ab oꝑe iuris ꝑitoꝵ. post assessionẽ t̾ciam expectãs qͥb it̾um cõsilia uẽde¬
ret. sic̃ ego uendebã dicendi facultatẽ. si qua clocẽdo p̃stari potest.
Nebridius aut̃ amicicie nr̃e cesserat. ut oĩum nostrũ familiarissimo

Expanded text:
cundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi cundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi mentis meae et captiuum me duceret in lege peccati, quae in membris meis erat. lex enim peccati est uiolentia consuetudinis, qua trahitur et tenetur tum, dominum nostrum? Et de uinculo quidem desiderii concubitus, quo artissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum exemeris narrabo et confitebor nomini tuo, domine, adiutor meus et redemptor meus. agebam solita crescente anxitudine et cotidie suspirabam tibi, frequentabam ecclesiam tuam, quantum uacabat ab eis negotiis, sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
assolet dulcit̾ p̃mebaR ⁊ cogitatões quib meclitabar ĩ te similes
erãt conatib exꝑgisci uolentiũ: qͥ tñ suꝑati soporis altitudĩe remer-¬
gunt᷑. Et sic̃ nemo ẽ. qͥ dormire sẽꝑ uelit. om̃ium q sano iudicio ui¬
gilare p̃stat. differt tũ plerũq homo sõpnũ excut̾e. cũ grauis cor¬
por ĩ mẽbus ẽ: eũ q iã displicentẽ carpit libentiꝰ. qmuis surgendi
tẽpus aduen̾it. ita certũ habebã ẽẽ meliꝰ tue caritati me dedere qͣm
mee cupiditati cedere. S illcł placebat. ⁊ uincebat᷑. hoc libebat. ⁊¬
uincebat. Noꝵ enĩ erat ꝙ tͥ respõderẽ clicẽti mͥ surge qͥ dormis. et
exurge a mortuis: ⁊ illumĩabit te xp̃c. Et undiq ostẽdenti uera
te dicere. ñ erat omino qͥd respõderẽ u̾itate cõuictꝰ. nͥ tantũ uerba
modũ ⁊ sine paululũ. in lõgũ ibat. Frustra cõdelectabar legi tue se¬

Expanded text:
assolet, dulciter premebar, et cogitationes, quibus meditabar in te, similes assolet, dulciter premebar, et cogitationes, quibus meditabar in te, similes erant conatibus expergisci uolentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. et sicut nemo est, qui dormire semper uelit, omniumque sano iudicio uigilare praestat. differt tamen plerumque homo somnum excutere, cum grauis torpor in membris est, eumque iam displicentem carpit libentius, quamuis surgendi tempus aduenerit: ita certum habebam esse melius tuae caritati me dedere quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et uincebat, hoc libebat uinciebat. non enim erat quod tibi responderem dicenti mihi : surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus, et undique ostendenti uera te dicere, non erat omnino, quid responderem ueritate conuictus, nisi tantum uerba modum et "sine paululum" in longum ibat. frustra condelectabatur legi tuae se
Abbreviated transcription (Latin):
una uetus. alia noua. illa carnalis. illa sp̃italis. cõfligebãt it̾ se: acq
discordando clissipabãt aiãm meam. Sic intelligebam meo ip̃o exꝑuñto
Ego qͥdẽ in utroq. s magis ego in eo. qđ in me approbabam. qͣm in eo¬
qđ in me ĩpbabam. Ibi enĩ magis iã ñ ego qͥa ex magna parte il pa¬
tiebar inuitus. qͣm faciebã uolens. S tñ cõsuetudo adu̾sus me pug¬
natior ex me fcã erat. qm̃ uolens. quo nollẽ ꝑuen̾am. Et qͥs iure cõ¬
tradiceret. cũ peccantẽ uista pena sequeret᷑: Et ñ erat iã ulla excu¬
satio qua uideri mͥ solebã. ꝓpt̾ea ñdũ me cõtẽpto scło seruire tͥ. qͥa
incerta mͥ eẽt ꝑceptio u̾itatis. Iam enĩ et ip̃a c̾ta erat. Ego aut̃ aclh
t̾re obligatꝰ. militare tͥ retusabã, ⁊ impedim̃tis oĩb s̾ timebã expe¬
diri. q̃madmodũ ĩpediri timendũ ẽ. Ita sarcina secłi. uelud sõpno

Expanded text:
una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intEgo quidem in utroque, sed magis ego in eo qquod in me improbabam. ibi enim magis iam non ego, quia ex magna parte id patiebar inuitus quam faciebam nolens. sed tamen consuetudo aduersus me pugnacior ex me facta erat, quoniam nolens quo nollem perueneram. et quis iure contradiceret, cum peccantem iusta poena sequeretur? et non erat iam illa excusatio, qua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saeculo seruire tibi, quia incerta mihi esset perceptio ueritatis: iam enra obligatus militare tibi recusabam et inpedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum inpediri timendum est. Ita sarcina saeculi, uelut somno
Abbreviated transcription (Latin):
am. quã legẽ ille ãplexus. loquacẽ scolã deserere maluit. qͣm uerbũ
tuũ. quo linguas infantiũ facis clisertas. ñ mͥ fortior. qͣm felicior uisus
ẽ: qͥa inuenit occasionẽ uacandi tͥ. Cui rei ego suspirabã ligatꝰ ñ ferro
alieno. s mea ferrea uolũtate. Nelle meũ tenebat inimicus: ⁊ incle
mͥ cathenã fec̾at. ⁊ cõstriuxerat me. Qippe ex uolũtate ꝑuersa fc̃a ẽ libi¬
do. Et dũ seruit᷑ libidini. fc̃a ẽ cõsuetudo. Et dũ cõsuetudini ñ resistitur.
fcã ẽ necessitas. Qͥb qͣsi ansulis sibin& ĩnexis unde cathenã appellaui.
tenebat me obstrictũ dura s̾uitus. Holũtas aut̃ noua q̃ mͥ ẽẽ ceperat
ut te gratis colerẽ. frui q te uellẽ cłs. sola certa iocũditas. ñdũ erat ido¬
nea acl suꝑandã pͥorem. uetustate roboratã. Ita due uolũtates mee.

Expanded text:
am — quam legem ille amplexus loquacem scholam deserere maluit quam uerbum am — quam legem ille amplexus loquacem scholam deserere maluit quam uerbum tuum, quo linguas infantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura seruitus. uoluntas autem noua, quae mihi esse coeperat, ut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem uetustate roboratam. ita duae uoluntates meae,
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi elegisti. et contẽptibilia. ⁊ ea q̃ nõ st̃. tãꝙͣ. ea que sĩt: ut ea q̃ st̃
go xp̃i tui missus eẽt. regis magni prouincialis effectꝰ. ip̃e qͦ ex pͥore
saulo. paulus uocari a mauit ob tã magne ĩsigne uictorie. Plus em̃
hostis uincit᷑ in eo quẽ plꝰ tenet. ⁊ le qͦ płes tenet. Plus aut̃ suꝑbos
tenet noĩe nobilitatis: ⁊ de his płes noĩe auctoritatis. Qnto igit᷑
gratiꝰ cogitabat᷑ uictorini pectꝰ. qł tãꝙͣ ĩ expugnabile receptaculum
diabolus obtinuerat uictorini linguã. quo telo gͣndi ⁊ acuto młtos
ꝑemerat habũdantiꝰ exultare oportuit filios tuos: qͥa rex noster
alligauit fortẽ. ⁊ uidebãt uasa ei erepta mũcdari. ⁊ aptari ĩ ho¬
norẽ tuũ: ⁊ fieri utilia clño ad om̃e opꝰ bonũ. S ubi mͥ homo tu¬
us simplicianꝰ de uictorino ista narrauit. exarsi ad imitandum.
Ad hoc enĩ ⁊ ille narrauerat. Poste aqͣm u̾o ⁊ illd̃ acddidit. qđ imꝑato¬

Expanded text:
mundi elegisti et contemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt Christi tui missus esset regis magni prouincialis effectus, ipse quoque ex priore Saulo Paulus uocari amauit ob tam magnae insigne uictoriae. plus enim hostis uincitur in eo, quem plus tenet et de quo plures tenet. plus autem superbos tenet nomine nobilitatis et de his plures nomine auctoritatis. quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremerat, abundantius exultare oportuit filios tuos, quia rex noster alligauit fortem, et uidebant uasa eius erepta mundari et aptari in honorem tuum et fieri utilia domino ad omne opus bonum. Sed ubi mihi homo tuus Simplicianus de Victorino ista narrauit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim et ille narrauerat. posteaquam uero et illud addidit, quod imperato
Abbreviated transcription (Latin):
por uolũtatib uł etiã płibus. ĩ tãta copia rerx que appetunt᷑. Nec tam̃
tãtam multitudiẽm diu̾sarũ sb̾stanciaꝵ solẽt̃ clicere. Ita ⁊ ĩlonis uo¬
lũ tatib. Nam quero ab eis utrũ bonũ sit delectari letione apł. et
utrũ bonũ sit delectari psalmo sobrio ⁊ utrũ bonũ sit euãgeliũ disse¬
rere. Nespõdebt̃ ad singła bonũ. Ocl̃ si gͦ parit̾ clelectẽt oĩa. simł q¬

Expanded text:
or voluntatibus, vel etiam or voluntatibus, vel etiam tantam multitudinem diversarum substantiarum solent dicere: ita et in bonis voluntatibus. Nam quaero ab eis utrum bonum sit delectari lectione Apostoli, et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio, et utrum bonum sit Evangelium disserere. Respondebunt ad singula: Bonum. Quid si ergo pariter delecte
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sari sentiũt duas cõtrarias m̃tes de cluabꝰ cõtͣriis substanciis. ⁊ de
duob cõtrariis pͥncipiis cõtendere uuã bonã. alt̾am malã. Nam tu cleus
uerax ĩꝓbas eos. ⁊ redargius. atq cõuincis eos. sic̃ in utͣq mala uolũtate. cũ
qͥsq deliberat. utrũ hoĩem ueneno int̾imat. an ferro. utrũ fundũ alienũ
illũ. an illũ ĩuadat. qͣndo utrũq ñ potest. utrũ emat uolutatem luxiria
an pecunam seruet auaricia. utrũ ad circũ ꝑgat. an ad theatrũsi unꝯ die
utrũq exibeat᷑. acłdo etiã t̾cium. an ad furtũ de domo aliena si subest occa
sio. Acldo ⁊ quartũ. an acl cõmittendũ adułteriũ. si ⁊ inde simul facultas
aꝑitur. si omĩa cõcurrant in unũ articulũ tẽporis parit̾ q cupiantur
omĩa. q̃ simł agi nequeũt. Discerpũt enĩ animũ sibim& adu̾sancib qͣtu¬

Expanded text:
aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duaduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duprincipiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum sio; addo et quartum, an ad committendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis, pariterque cupiantur omnia quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet adversantibus quatu
Abbreviated transcription (Latin):
malas ⁊ q̃ ad illos ducit.⁊ que acl theatrũ reclucit. S ñ credũt nͥ bonã
ẽẽ. qua itur ad eos. Qͥd si gͦ qͥsqͣm nostrũ cdeliberet. ⁊ secũ alt̾cantibus
cluab uolu̾tatib fluctuet. utrũ ad theatrũ ꝑgat. au ad eccl̃iam nostrã.
nõne ⁊ isti qͥ respõcdeãt fluictuabt̃: Aut enĩ fatebunt᷑ qd̃ nolt. bona uo
lũtate ꝑgi ĩ eccłiam nr̃am. sic̃ in eã ꝑgũt. qͥ sacram̃tis eiꝰ ĩbuti st̃. ate
detinent᷑. aut duas malas nat᷑as. ⁊ cluas malas mẽtes ĩ uno hõĩe cõfli¬
gere putabt̃. ⁊ ñ erit uerũ qđ solẽt dic̾e. unã bonã. ⁊ alt̾am malam.
aut conu̾tent᷑ ad uerũ. ⁊ ñ negabt̃. cũ qͥsq deliberat aĩam unã diu̾¬
sis uolũtatib estuare. Iam gͦ ñ clicãt cũ cduas uolũtates ĩ hoĩe uno sͥ¬

Expanded text:
malas, et quae ad illos ducit et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam malas, et quae ad illos ducit et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam esse, qua itur ad eos. quid? si ergo quisquam noster deliberet et secum altercantibus duabus uoluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat an ad ecclesiam nostram, nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? aut enim fatluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis eius imbuti sunt atque detinentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uoluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicatis. ⁊ erubescite. ⁊ accedite ad eũ. ⁊ illuminamini. ⁊ uultꝰ uestri
ñ erubescẽt. Ego cũ cleliberabã ut iã seruirẽ clño cl̃o mõ. sic̃ cliu disposu¬
eram. ego erã qͥ uolebã. ego qͥ nolebã. Ego ego erã. nͨ plene uolebã. nec
plene nolebã. Icło mecũ cõtendebã. ⁊ lissipabar a me ip̃o ⁊ ip̃a dissi¬
patio me inuito qͥdẽ fiebat: nͨ tñ ostñdebat nat᷑am m̃tis aliene. s penã
mee. Et idõ ñ iã ego oꝑabar illã. s qid̃ habitabat ĩ me peccatũ. de sup¬
plicio lib̃ioris peccati. da erã filiꝰ adam. Nam si tot st̃ cõtrarie. nat᷑e.
qͦt uolũtates sͥ resistũt. ñ iã due. s plures ert̃. Si deliberet qͥsquam̃
utrũ ad cõuenticulũ eoꝵ pergat. an ad theatrũ. clamãt isti.tidi¬
Ecce due nat̾e. Nna bonia hale ac̃ducit alt̾a mala illac reclucit.
Nam unde ista cunctatio sibim& adu̾santiũ uolũtatũ: Ego aut̃ dico ãbas

Expanded text:
minamini, et uultus uestri non erubescent. ego cum deliberabam, ut seruirem domino deo meo, sicut diu disposueram, ego eram, qui uolebam, ego, qui nolebam; ego eram. nec plene uolebam nec plene nolebam. ideo mecum contendebam et dissipabar a me ipso, et ipsa dissipatio me inuito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. et ideo non iam ego operabar illam, sed quod habitat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot uoluntates sibi resistunt, non iam duae, sed plures erunt. si deliberet quisquam, utrum ad conuenticulum eorum pergat an ad theatrum, clamant isti: "ecce duae naturae, una bona hac ducit, altera mala illae redducit. nam unde ista cunctatio sibimet aduersantium uoluntatum?" ego autem dico ambas
Abbreviated transcription (Latin):
cluarũ mentiũ eẽ asseuerãt. unã bonã. alt̾am malã. Ip̃i u̾e mali st̃. cũ ista
mala sentiũt. Et idẽ ip̃i boni ert̃. si uera senseruit. ueris q cõsenserunt.
ut dicat eis apłs tuus. Fuistis aliqͣndo tenebre: nc̃ aut̾ lux ĩ clũo. Illi eñ
dũ uolũt ẽẽ lux ñ in dño. s ĩ seip̃is. putãdo anime nat᷑am hoc eẽ qcł cleus

Expanded text:
duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
nus aut̃ corpus ẽ. Imꝑat animꝰ ut uelit animꝰ nͨ alt̾ ẽ. nͨ facit tamen.
Unde hoc mõstrũ: Et quare istł: Imꝑat inquam ut uelit. qͥ ñ ĩꝑaret. nͥ
uellet ⁊ ñ fit qđ imꝑat. S ñ ex toto uult: ñ gͦ ex toto imꝑat. Nam ĩ tãtũ
perat. ut sit uolũtas. Nec alia. s ip̃a. ñ utiq plena ĩꝑat. Icleo ũ ẽ qd̾ ĩꝑat.
Nam si plena eẽt. nͨ ĩꝑaret ut eẽt. qͥa iã eẽt. Non gͥ monstrũ partim uelle
partim nolle. s egritudo animi ẽ. qͥa ñ totꝰ assurgit ueritate subleuatꝰ.
cõsuetudine p̾grauatꝰ. Et ideo st̃ due uolũtates: qͥa una eaꝵ tota ñ ẽ: et hoc
adest alt̾i. qđ deest alt̾i. Pereant a facie tua deus sic̃ ꝑeunt uaniloqͥ ⁊ m̃tis
cluctores. qͥ cũ duas uolũtates ĩ delib̾ando animadu̾terint. duas naturas

Expanded text:
nus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec alter est nec facit tamen. nus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec alter est nec facit tamen. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex toto uult: non ergo ex toto imperat. nam in tantum perat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas
Abbreviated transcription (Latin):
posse. ⁊ ñ faciebã qcł ⁊ ĩcõparabili affectu ãpliꝰ mͥ placebat. ⁊ mox ut
uellẽ possem. qͥa mox ut uellẽ. utiq uellẽ. Ibi enĩ facultas ea q uolũtas. et
ip̃m uelle iã facẽre erat ⁊ tñ ñ fiebat. Faciliꝰ obtẽꝑabat corpus tenuissi
me uolu̾tati anime. ut acd nutũ m̃bra mouerent᷑. qm ip̃a sͥ anima ael
uolũtatẽ suã magnã ĩ sua uolũtate ꝑficiendã. Unde hoc mõstrum᷑
Et qͣre istcł: Luceat misctłia tua ⁊ int̾rogem si forte mͥ respõdere
possint latebre penarũ hominũ. ⁊ tenebrosissime cõtritiones filioꝵ
aclã. unde hoc mo̾strum. ⁊ qͣre istcł. Imꝑat animꝰ corpori. ⁊ paretur
statiꝰ ĩꝑat animꝰ ͥ. ⁊ resistit᷑. Imꝑat animꝰ. ut moueat᷑ manꝰ. ⁊ tãta
est facilitas. ut uix a seruicio discernat᷑ imꝑium. Et animus animꝰ ẽ: ma¬

Expanded text:
posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et me voluntati anime ut ad nutum membra moverentur, quam ipsa sibi anima ad voluntatem suam magnam in sola voluntate perficiendaet quare istud? Luceat misericordia tua; et interrogem, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum, et tenebrosissimae contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum? et quare istud? Imperat animus corpori, et paretur statim; imperat animus sibi et resistitur. Imperat animus ut moveatur manus, et tanta est facilitas ut vix a servitio discernatur imperium: et animus animus est, ma
Abbreviated transcription (Latin):
mabãt. ⁊ ĩ celũ tollebãt laudib. Et ñ illuc ibat᷑ nauibus. aut quadrigis.
aut pecdib. qͣntũ saltẽ de clomo ĩ eũ locũ ieram ubi sedebamꝰ. Nam nõ
solũ ire. uerũ etiã ꝑuenire illuc nichil erat aliud. qͣm uelle ire. s uelle
fortit̾. ⁊ ĩtegre. ñ semisauciam hac atq hac u̾sare. ⁊ iactare uolũtatem
parte assurgente. cũ alia parte cacdente luctantẽ. Deniq tã multa faci¬
ebam corpore ĩ ip̃is cunctationis estibꝰ. que aliqͣndo uolũt hoĩes. ⁊ ñ ualẽt
si aut ip̃a mẽbra ñ habeãt. aut ea uł colligata uinculis. uł resoluta lãguo¬
re. uł quoquo mͦ ĩpelita sĩt. Si uulsi capillũ. si ꝑcussi fr̃otem. si cõsertis
cligitis ãplexatꝰ sũ genu. quia uolui feci. Potui aut̾ uelle. ⁊ ñ fac̾e. si mo¬
bilitas menbroꝵ ñ obsequeret᷑. Lam multa gͦ feci. ubi ñ hoc erat uelle. qd̃

Expanded text:
mabant et in caelum tollebant laudibus: et mabant et in caelum tollebant laudibus: et aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. Nam non solum ire, verum etiam pervenire illuc, nihil erat aliud quam velle ire, sed velle fortiter et integre; non semisauciam hac atque hac versare et jactare voluntatem, parte assurgente cum alia parte cadente luctantem. 20. Denique tam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando volunt homines, et non valent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod
Abbreviated transcription (Latin):
bam. Plus loquebant᷑ animũ meũ. frons. gene oculi. color. modꝰ uocis. qͣm u̾ba
que promebã. Hortulus qͥdã erat hospicii nr̃i. quo nos utebam᷑ sic̃ tota do¬
mo. Nam hospes ibi ñ habitabat dñs clomꝰ. Illuc me abstulerat tumultꝰ
pectoris. ubi nemo ĩpediret ardentẽ litem. quã mecũ aggressus erã. donͦ
exiret qua tu sciebas. ego aut̾ nõ: s tãtũ insanebã salubrit̾. ⁊ moriebar
utilit̾ gnarus qͥd mali eẽm. ⁊ ignarꝰ qͥcd boni post paululũ futurus ec̃m.
Abscessi gͦ in hortũ: ⁊ alipiꝰ pecde post pedem. Neq enĩ secretũ meũ ñ erat.
ubi ille aderat. aut qͣndo me sic affectũ desereret: Sedimꝰ. qnͣtũ potuimꝰ
remoti ab elib. Ego fremebã sp̃u. ĩ dignans ĩ lignatõe turbulẽtissima ꝙ
ñ irem in placitũ. ⁊ pactũ tecũ ds m̃s. in qł eundũ eẽ. oĩa ossa mea cla¬

Expanded text:
bam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, bam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, quae promebam. hortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus, quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Alypius pedem post pedem. neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat. et quando me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea cla
Abbreviated transcription (Latin):
Que ñ in me clixi: Qib sentẽciaꝵꝵ uerberib ñ flagellaui aĩam meã. ut seq̃ret᷑
me conantẽ post te ire: Et retinebat᷑. Recusabat. ⁊ ñ se excusabat. Põsũpta
erãt ⁊ cõuicta argum̃ta otm̃a. Remãserat nuta trepidatio, ⁊ qͦsi mortem
reformiclabat restringi a fluxu cõsuetudinis. quo tabescebat ĩ mortẽ. Tũ
in illa gr̃adi rixa int̾ioris domꝰ mee. quã fortit̾ excitaueram cũ aĩa mea
in cubiculo nr̃o corde meo. tã uultu ꝙͣ mte tͤbatꝰ. inuado alipium. ⁊ exclamo.
Qci patimͦ: Qͥd ẽ. hoc: Qd audistr: Surgũt ĩdocti. ⁊ celũ rapuũt. ⁊ nos
cũ doctnis nr̃is sine corde. ecce ubi uolutam᷑ ĩ carne. ⁊ sãguine. An qͥa pre¬
cessert̃ pudet seqͥ. ⁊ ñ pudet nͨ saltẽ seqͥ: Dixi nescio que talia ⁊ abripu¬
it me ab illo estꝰ meus cũ taceret attonitus. me ĩtuens. Neq enĩ solita sona¬

Expanded text:
quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio et quasi mortem formidabat restringi a fluxu consuetudinis, quo tabescebat in mortem. Tum in illa grandi rixa interioris domus meae, quam fortiter excitaueram cum anima mea in cubiculo nostro, corde meo, tam uultu quam mente turbatus inuado Alypium, exclamo: "quid patimur? quid est hoc, quod audisti? surgunt indocti et caelum rapiunt, et nos cum doctrinis nostris ecce ubi uolutamur in carne et sanguine! an quia praecesserunt, pudet sequi et non pudet nec saltem sequi?" dixi nescio qua talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus me intuens. neque enim solita sona
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilega. ñ qͥdẽ certus in ea. s qi p̃ponens eã cet̾is que ñ pie q̃rebã. s u̾mice
oppugnabã. Et putauerã me ꝓpt̾ea differre de die ĩ diẽ contẽpta spe scli
te solũ seqͥ. qͥa ñ mͥ apparebat certũ aliqͥd. quo dirigerẽ cursũ meũ. Et ue¬
nerat clies qͦ nudarer mͥ ⁊ ĩcreparet me cõscientia mea. Hbi es lingua᷑
Nempe tu clicebas ꝓpt̾ incertũ uerũ. nolle te abic̾e sarcinã uanitatis. Eoce
iã certũ ẽ: ⁊ illa te adhuc p̾mit. Humeris q lib̾iorib pennas recipiũt. qͥ
neq ita inqͥrenclo attriti st̃: nͨ decẽnio ⁊ ãpliꝰ ista medicati. Ita roclebar
intꝰ. ⁊ cõfundebar pucdore horribili uehement᷑. cũ ponticianꝰ talia loq̃ret᷑.
Perminato aut̾ sermone. ⁊ causa qua uenerat. abiit ille. ⁊ ego ad me.

Expanded text:
sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliqnerat dies quo nudarer mihi, et increparet in me conscientia mea: Ubi est lingua? Nempe tu dicebas propter incertum verum nolle te abjicere sarcinam vanitatis. Ecce jam certum est, et illa te adhuc premit, humerisque liberioribus pennas recipiunt, qui neque ita in quaerendo adtriti sunt nec decennio et amplius ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato autem sermone et causa, qua uenerat, abiit ille, et ego ad me.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. tãto execrabiliꝰ me cõparatũ eis oderã. qm̃ multi mei anni mecũ
effluxert̃. Forte duodecĩ anni ex quo abu̾deuicesimo ãno etatis mee
lecto ciceronis hortensio excitatꝰ erã studio sapientie. ⁊ clifferebã con¬
tẽpta felicitate t̾rena ad eã ĩuestigandã uacare. cuiꝰ ñ inuentio.s
uł sola inqͥsitio iã p̃ponenla erat. etiã inuentis thesauris. regnis q
gentiũ. ⁊ acl nutũ circũfiuentib corporis uoluptatib. At ego adho¬
lescens miser ualde. miser ĩ exordio ip̃iꝰ adholescentie. etiã petierã
ate castitatẽ.⁊ clixerã. Da mͥ castitatẽ. ⁊ cõtinentiam. s noli modo.
Timebã enĩ ne me cito exaudires. ⁊ cito sanares a morbo cõcupiscẽ¬
tie. quẽ malebã expleri. qͣm extĩgui ⁊ ierã ꝑ uias prauas suꝑstite

Expanded text:
rant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. quoniam multi mei anni mecum rant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo anno aetatis meae lecto Ciceronis Hortensio excitatus eram studio sapientiae et differebam contemta felicitate terrena ad eam inuestigandam uacare, cuius non inuentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris regnisque gentium et ad nutum circumfluentibus corporis uoluptatibus. at ego adulescens miser ualde, miserior in exordio ipsius adulescentiae, etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione