comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħs ante sex dies paschȩ uenit bethaniã ubi deuotȩ mulieris
officio iudas offensus ꝓdidit eũ sac̃dotũ pͥncipib In crastinũ
autẽ ipse ueniens in asino ierosolimã contͦba dõ laudes canentiũ:
ꝑ continuos qͥnq dies insidiosis eoꝵ quęstionib appetitꝰ. sexto
demũ die crucifixus est. septima reqͥeuit insepulchro. octaua
autẽ id÷ una sabbati resurrex̃ amortuis. Quia pͣteritis qͥnq:
mundi huiꝰ ȩtatib. scĩ nunquã reꝓboꝵ insidias & odia pati
cessarunt. At in sexta quã dñs sua in carnatione confirmare
infide. sua passione redimere ab inferis sua resurrectione
&e ascensione ad spem && dilectionẽ regni cȩlestis accendere dig¬
natꝰ est : exinuor beatoꝵ martẏrũ uirtꝰ. a trociora ab infi¬
delib ꝑ secutionũ bella tolerauit. S hȩc tanto fortius uicere
qͣnto certuis nouere ꝓillo se pati qͥ secũ passo pͥus latroni se tc̃
confitenti ꝓmisit. hodie mecũ eris in para dyso. Quȩ beatissi¬

Expanded text:
s ante sex dies paschae venit Bethaniam, ubi devotae mulieris officio Judas offensus, prodidit eum sacerdotum principibus. In crastinum autem ipse veniens in asino Hierosolymam, cum turba Deo laudes canentium, per continuos quinque dies insidiosis eorum quaestionibus appetitus, sexta demum die crucifixus est, septima requievit in sepulcro, octava autem, id est, una Sabbati, resurrexit a mortuis. Quia, praeteritis quinque mundi hujus aetatibus, sancti nunquam reproborum insidias et odia pati cessarunt. At in sexta, quam Dominus sua incarnatione confirmare in fide, sua passione redimere ab inferis, sua resurrectione et ascensione ad spem et dilectionem regni coelestis accendere dignatus est, eximior beatorum martyrum virtus atrociora ab infidelibus persecutionum bella toleravit. Sed haec tanto fortius vicere, quanto certius novere pro illo se pati, qui secum passo prius latroni, sed tunc confessori, promisit: Hodie mecum eris in paradiso. Quae beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
inuitandos cleger̃. s exceptos mox impug natores
silicã sc̃ȩ erarne cratris dñi quȩ ab antiche libere coso¬
limis remeauit. beatissimi stephani pͥmi martyris
reliqas quȩ inbasilica scĩ laurentii posiga uenerant᷑

Expanded text:
invitandos elegerunt, sed exceptos mox impugnatores invitandos elegerunt, sed exceptos mox impugnatores basilicam sanctae Mariae matris Domini, quae ab antiquis Liberi cogolymis urbem regiam remeauit, beatissimi Stephani primi martyris reliquias, quae in basilica sancti Laurentii positae uenerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
insulã ꝓ in digenis muro tenꝰ capesst̃. Nec mora cesis. captis
fugatis custodib muri. & ipso in t̾rupto etiã intͣ illũ cru¬
deł p̃do crassat᷑. Mitit᷑ epła lacrimis crũnisq referta
ad romanȩ potestatis uirũ actiũ ter c̃sulẽ uicesimo t̾tio
theodosii pͥncipis anno petens auxiliũ. nec impetrat.
Int̃ea fames dira ac famosissima ꝓfugos infestat Qua co¬
acti qͥdã hostib dedere manꝰ. alsi demontib speluncis
ac saltib strenue repugnabant. ac strages hostib dabant.
Neuertunt᷑ seoti domũ: post ñ multũ tẽpus reuersuri.
Picti extremã in sulȩ partẽ tũ pͥmũ & deinceps in habi¬
taturi detinent. Famem pͣ fatã magna frugũ opulentia.
opulentiã luxuria & neglegentia negleendam
lucs acerrima & acrior mox hostiũ nouorũ adẽ
angloꝵ plaga secuta est: S uos illi unanimo consilio
cũ rege suo uertigerno qͣsi defensores patriȩ ad se

Expanded text:
insulam pro indigenis murotenus capessunt; nec mora, caesis, captis, insulam pro indigenis murotenus capessunt; nec mora, caesis, captis, fugatisque custodibus muri, et ipso interrupto etiam, intra illum crudelis praedo grassatur. Mittitur epistola lachrymis aerumnisque referta ad Romanae potestatis virum Aetium ter consulem vicesimo tertio Theodosii principis anno, petens auxilium, nec impetrat. Interea fames dira ac famosissima profugos infestat, qua coacti quidam hostibus dedere manus, alii de montibus, speluncis ac saltibus, strenue repugnabant, ac strages hostibus dabant. Revertuntur Scotti domum, post non multum tempus reversuri: Picti extremam insulae partem tum primum et deinceps inhabitaturi detinent. Famem praefatam magna frugum opulentia, opulentiam luxuria et negligentia, negligentiam lues acerrima et aerior mox hostium novorum, id est, Anglorum, plaga secuta est: quos illi unanimi consilio cum rege suo Vurtigerno quasi defensores patriae ad se
Abbreviated transcription (Latin):
iunior constantii filiꝰ rauennȩ imꝑator creat᷑. Placida mat̃
ciꝰ augusta ñ cupat᷑. Effera gens uandaloꝵ. halanoꝵ. & gothoꝵ
ab hipaniis ad affricã transiens. om̃ia ferro. flãma. rapinis.¬
simul & arriana impietate foedauit. S beatꝰ augustinꝰ
ẏpponiensis ep̃s & om̃iũ doctor eximius eccłarũ. ne ciuita¬
tis suȩ ruinã uideret t̃cio obsidionis eiꝰ m̃se migrauit ad dñm.
ylił septẽrã cũ uxisset annis. Lxxui. inclericatu autẽ uel¬
capta cartagine siciliã qͦq deleuer. Cuiꝰ captiuitatis pasc ha¬
sinꝰ lẏllibitanꝰ antistes in epła quã deratione paschali papȩ
lconi scripsit meminit. Ad scothos in xp̃m credentes ordi¬
natꝰ axpaꝑa cȩlestino palladius pͥmꝰ ep̃s mittit᷑. Anno the¬
odosii .uiii. recedente abrittania romano exercitu cognita
scothi & picti reditꝰ de negatione redeunt ipsi & totã ab aqͥlone

Expanded text:
junior Constantii filius Ravennae imperator creatur. Placidia mater junior Constantii filius Ravennae imperator creatur. Placidia mater ejus Augusta nuncupatur. Effera gens Vandalorum, Alanorum, et Gothorum ab Hispanis ad Africam transiens, omsimul et Arriana impietate foedavit. Sed beatus Augustinus Hipponiensis episcopus et omnium doctor eximius ecclesiarum, ne civitatis suae ruinam videret, tertio obsidionis eius mense migravit ad Dominum 5. Kal. Septembris, cum vixisset annos 76, in clericatu autem velcapta Carthagine Siciliam quoque deleverunt. Cujus captivitatis Paschasinus, Lilybetanus antistes, in epistola quam de ratione paschali papae Leoni scripsit, meminit. Ad Scottos in Christum credentes, ordinatus a papa Celestino Palladius, primus episcopus mittitur anno Theodosii octavo. Recedente a Britania Romano exercitu, cognita Scotti et Picti reditus denegatione redeunt ipsi, et totam ab Aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
fice magistro magis xespite quã lapide factꝰ nil oꝑantib
ꝓfuit. Nã mox ut discessere romani ad uectꝰ nauib pͥor
hostis qͥsi maturã segetẽ obiuia quęq sibi cedit. calcat.
deuorat. Iterũ petenti auxilia romani aduolant
&eꝰ cesũ hostẽ trans maria fugant. Conitgotisq sibi brit¬
tannis murũ ñ t̾ra ut ante puluereũ s saxo solidũ¬
int̾ciuitates quę ibidem obmetũ hostiũ fuerant fac tȩ
a mari usq ad mare collocant. S & littore meridiano
maris qͥa &e inde hostis timebat᷑ turres ꝑ int̾ ualla
ad ꝓspectũ maris statiunt. Sic ualedicunt sociis tanꝗ
ultra ñ reuersuri. Boni facius romȩ ep̃s fecit oratoriũ
in cymicerio scẽ felitatis & ornauit sepulchrũ eiꝰ. & scĩ
siluani. Ieronimꝰ presbit᷑ obiit . xii. honorii anno .ii. ħ ł̃
heodosius minor archadii filiꝰ anñ xxui. Ualentinianꝰ

Expanded text:
fice magistro, magis cespite quam lapide factus nil operantibus fice magistro, magis cespite quam lapide factus nil operantibus profuit. Nam mox ut discessere Romani, advectus navibus prior hostis quasi maturam segetem obvia quaeque sibi caedit, calcat, devorat. Iterum petiti auxilia Romani advolant, et caesum hostem trans maria fugant, conjunctisque sibi Brittanis murum, non terra, ut ante, pulvereum, sed saxo soliduinter civitates quae ibidem ob metum hostium fuerant factae, a mari usque ad mare collocant. Sed et in littore meridiano maris, quia et inde hostis timebatur, tu res per intervalla ad prospectum maris statuunt; sic valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Bonifacius, Romae episcopus, fecit oratorium in coemeterio sanctae Felicitatis, et ornavit sepulcrum ejus et sancti Sylvani. Hieronymus presbyter obiit duodecimo Honorii anno pridie Kalhr. 452. Theodosius minor, Arcadii filius annis XX et VI. Valentinianus
Abbreviated transcription (Latin):
ni .&̾ bamalielis. ac nichodemi qͥ in euangłio & in actib
apłoꝵ iegunt᷑. scripsit ipsã reuelationẽ greco sermone
ad om̃iũ ȩccłarũ ꝑsonã. Quã reuelationẽ auitꝰ p̾sbiter
homo hispanꝰ genere in latinũ uertit eloqͥũ. & ad iecta epła
sua ꝑ orosiũ p̃sbiterũ occidentalib dedit. Qui ctiã. orysu
ad loca scã ꝑueniens qͦ cũ absusunos ad ieronimũ ꝓ dis¬
cenda anmȩ ratione miserat reliqͥas beati sifehani
accepit & patriã reuersus pͥmꝰ intulit occidenti brittan¬
ni scothoꝵ pictoꝵq infestationẽ ñ ferentes romã mit¬
tunt. & sui subiectione ꝓmissa. contͣ hostẽ auxilia fla¬
gitant. Quib statĩ missa legio magnã bar̾baroꝵ multi¬
tudinẽ sternit. Cȩc̾os brittanniȩ finib pellit ac domũ
reuersura pͣcepit sociis ad arcondos hostes murum
trans insulã int̾duo maria statuere. Qui absq arti¬

Expanded text:
ni et Gamalielis ac Nicodemi, qui in Evangelio et in Actibus ni et Gamalielis ac Nicodemi, qui in Evangelio et in Actibus apostolorum leguntur, scripsit ipsam revelationem Graeco sermone ad omnium Ecclesiarum personam. Quam revelationem Avitus presbyter, homo Hispanus genere, in Latinum vertit eloquium, et, adjecta epistola sua per Orosium presbyterum, Occidentalibus dedit. Qui etiam Orosius, ad loca sancta perveniens, quo eum Augustinus ad Hieronymum pro discenda animae ratione miserat, reliquias beati Stephani accepit, et, patriam reversus, primus intulit Occidenti. Britanni, Scottorum Pictorumque infestationem non ferentes, Romam mittunt, et, sui subjectione promissa, contra hostem auxilia flagitant, quibus statim missa legio magnam Barbarorum multitudinem sternit, caeteros Britanniae finibus pellit, ac, domum reversura, praecepit sociis ad arcendos hostes murum trans insulam inter duo maria statuere, qui, absque arti
Abbreviated transcription (Latin):
rediere iudentes trans marinȩ gs̃ seuissimȩ scotorũ
a circio pictoꝵ ab aqͥlone destitutã milite ae defensore.
in sulã ad ueniunt & uastatã direptãq eã multos
pannos oppͥmunt. Teronimꝰ sacrȩ in t̾pref: hystoriȩ
librũ quẽ de illustrib ȩccłȩ uiris scribit. usq ad .xiiii.
Corpora scõꝵ abaccuc & niͥcheae ꝓpħarũ diui¬
na reuelatione ꝓdunt᷑. Gothi italiã uu̾andali atq
alani gallias agͣgrediunt᷑. In nocentius romȩ ep̃s de¬
dicauit basilicã Geruasii & ꝑtasii martyrũ beatis¬
simoꝵ ex deuotione testam̃ti  cuiꝰ dã illustris feminȩ
anñ .xu. Hiͣlaricꝰ rex gothorũ romã in uasit. partẽq eiꝰ
cremauit incendio nono hł seΡTPR̃ anno conditionis¬
in gressus fuerat dep̃data urbe egressus est. Lucia nus
prb̃t cui reuelauit ds̃ septimo honorii pͥncipis anno lo¬
cũ sepulchri & reliqͥarũ beati ꝓto martyris stepha¬

Expanded text:
rediere, videntes transmarinae gentes saevissimae, Scottorum rediere, videntes transmarinae gentes saevissimae, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone destitutam milite ac defensore insulam, adveniunt, et vastatam direptamque eam multos per annos opprimunt. Hieronymus, sacrae interpres historiae, librum quem de illustribus Ecclesiae Viris scribit, usque ad decimumCorpora sanctorum Abacuc et Michaeae prophetarum divina revelatione produntur. Gothi Italiam, Vandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Innocentius, Romae episcopus, dedicavit basilicam Gervasii et Protasii martyrum beatissimorum, ex devotione testamenti cujusdam illustris feminae annis XV. Alaricus rex Gothorum Romam invasit, partemque ejus cremavit incendio IX Cal. Septemb. anno conditionisingressus fuerat, depraedata urbe, egressus est. Lucianus presbyter, cui revelavit Deus septimo Honorii principis anno locum sepulcri et reliquiarum beati protomartyris Stepha
Abbreviated transcription (Latin):
nuus & ꝓb. atq augusto dignꝰ nisi contͣ sacram̃ti fidem
ꝑtyrannidẽ emersisset in brittannã inuitꝰ ꝓpe modũ
ab exercitu imꝑator creatꝰ ingalliã transir ibiq gr̃a¬
nũ augustũ dolis circũ uentũ apud lugdunũ occidit.
frẽmq eiꝰ ualentimanũ italia expulit. qͥ tam̃ iustissimã
arcẽ ãbrosiũ. ꝑfida obsidione uexauit. Nec pͥusquã
ꝓlatis beatoꝵ Geruasii & ꝓcasii martyrũ dõ reuelante
reliqͥis in corruptis nefanda coepta deseruit. iiĨI.cec.¬
heodosius qͥ uiuente gratiano sex annis xl.ix.¬
iã orientẽ regebat. post mortẽ eiꝰ regnauit anñ .xi. ipse
Sa ualentinia nꝰ quẽ italia expulsũ benigne susceꝑat
maximũ tyranũ t̾tio ab aquileia lapide int̃ficiunt.
Q ui qũo britanniã om̃i poene armata iuuentute
copusq militarib spoliauerat quȩ ṫrandis eius
uestigia secute ingallias nunquã ultra domum

Expanded text:
nuus et probus atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem nuus et probus atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Brittania invitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit, ibique Gratianum Augustum dolis cfratremque ejus Valentinianum Italia expulit; qui tamen justissimam arcem Ambrosium perfida obsidione vexavit; nec prius quam prolatis beatorum Gervasii et Protasii martyrum, Deo revelante, reliquiis incorruptis, nefanda coepta deseruit. Theodosius qui, vivente Gratiano, sex annis jam Orientem regebat, post mortem ejus regnavit annis XI. Ipse et Valentinianus quem Italia expulsum benigne susceperat, Maximum tyrannum tertio ab Aquilea lapide interficiunt. Qui, quoniam Brittaniam, omni pene armata juventute copiisque militaribus spoliaverat, quae, tyrannidis ejus vestigia secutae in Gallias, nunquam ultra domum
Abbreviated transcription (Latin):
ualentiniani frs sui filiis anñ .iiii. Ualens lege data ut
monachi militarent. nolentes fustib iussit int̾ fici. Gens
hunoꝵ diuinaccensis reclusa montib repentina rabie ꝑcita
exarsit in gochos. eosq sparsim contbatos ab antiqͥs sedib
expulit. Gochi transito danubio fugientes a ualente sine
armoꝵ depositione suscepti mox ꝑ auariciã maximi du¬
cis fame ad rebellandũ coactist᷑. Uictoq ualentis ex ercitu
ꝑ traciã sece miscentes simul omĩa cedib incendiis
tiano imꝑator creatꝰ maximas illas scẏchicas gs̃. hoc :
alanos. hunos. & gothos magnis mulcisq proeliis uicit.
uiꝰ c̃cordiã ñ ferentes arriani post xl annos eccłas qͣs
ui tenuere reliquer̃. Synodus el patru congregatur
urbe augusta ad uersus macedonũ sub damaso romȩ
ep̃o. Iheodo sius arca diũ filiũ suũ consortẽ facit. imꝑii.
Ascđo gratiani anno ipso sexies & cheodosio consulib the¬
ophilus paschalẽ cõputũ scribit. Maximꝰ uir qͥdem stre¬

Expanded text:
Valentiniani fratris sui filiis, annis IV. Valens, lege data ut monachi militarent, nolentes fustibus jussit interfici. Gens Hunnorum diu inaccessis reclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos, eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi, transito Danubio, fugientes a Valente sine armorum depositione suscepti, mox per avaritiam Maximi ducis fame ad rebellandum coacti sunt, victoque Valentis exercitu per Thraciam sese miscentes, simul omnia caedibus, incendiis tiano imperator creatus, maximas illas Scythicas gentes, hoc est, Alanos, Hunos et Gothos magnis multisque praeliis vincit; cujus concordiam non ferentes Ariani, post XL annos Ecclesias quas vi tenuere, reliquerunt. Synodus CL Patrum congregatur urbe Augusta adversus Macedonium sub Damaso Romae episcopo. Theodosius Arcadium filium suum consortem facit imperii. A secundo Gratiani anno, ipso quinquies et Theodosio coss., Theophilus paschalem computum scribit. Maximus vir quidem stre
Abbreviated transcription (Latin):
a fide deuians heresim sui nominis instituit. Damasus romȩ
locoplatoniã ipsã ubi iacuer̃ corpora scã uersib ad ornauit.
Ualens ab eudorio arrianoꝵ ep̃o baptit᷑us nr̃os ꝑsequitur.
r̃anus ualentiniani filiꝰ t̃cio eiꝰ anno ambianis imꝑator
factꝰ est. Constantinopoli apłoꝵ martyriũ dedicat᷑. Post au¬
senti serã mortẽ mediolani ãbrosio ep̃o consticuto. om̃is ad

Expanded text:
a fide devians haeresim sui nominis instituit. Damasus, Romae a fide devians haeresim sui nominis instituit. Damasus, Romae loco platoniam ipsam ubi jacuerunt corpora sancta versibus adornavit. Valens ab Eudoxio Arianorum episcopo baptizatus nostros persequitur. Gratianus Valentiniani filius tertio ejus anno Ambianis imperator factus est. Constantinopoli Apostolorum martyrium dedicatur. Post Auxentii seram mortem, Mediolani Amb
Abbreviated transcription (Latin):
ex ierusolimis monachi qͥ mixti colligentib quȩq ipsi
poterant ablata ad patrẽ suũ philippũ ꝑtulere. Ille con¬
festim hȩc supͥ se enĩ ducebat tantũ thesaurũ ꝓpriis
seruare iugiliis. ad pontificẽ maximũ tc̃ athanasiũ ꝑ iuli¬
anũ diaconẽ suũ mittit. Quȩ ille suscepta paucis arbi¬
tris subcauato sacrarii pariete in clusa ꝓphitico spũ
ꝓfucura generationi Posterȩ conseruauit. Cuiꝰ ꝓsasium
sub cheodosio pͥncipe. ꝑ theophilũ eiꝰdem urb̾ epm cõplet.
a melitio & suis facta inqͦ homo usia. anoio qͥ rex iecto
mediũ int̃ hȩc homo usion macedonianũ dogina uindica¬
uer̃. louianꝰ lapsu constantii ꝓdecessoris ad monitus hono¬
rificis & officiosissimis licteris achanasiũ reqͥrit. Abipso
formã fidei &e ȩccłarũ disponendarũ suscepit modũ. ueiꝰ
ep̃s multimoda nr̃ȩ religionis scripta cõponit. qͥ postea

Expanded text:
ex Hierosolymis monachi qui, mixti colligentibus, quaecunque ipsi ex Hierosolymis monachi qui, mixti colligentibus, quaecunque ipsi poterant ablata ad patrem suum Philippum pertulere. Ille confestim haec supra se enim ducebat tantum thesaurum propriis servare vigiliis ad pontificem maximum, tunc Athanasium, per Julianum diaconum suum mittit. Quae ille, suscepta paucis arbitris, sub cavato sacrarii pariete inclusa, prophetico spiritu profutura generationi posterae conservavit; cujus praesagium sub Theodosio principe per Theophilum ejusdem urbis episcopum completur, a Meletio et suis facta, in qua, omousio anomoioque rejecto, medium inter haec omoiousion Macedonianum dogma vindicaverunt. Jovianus, lapsu Constantii praedecessoris admonitus, honorificis et officiosissimis litteris Athanasium requirit, ab ipso formam fidei et Ecclesiarum disponendarum suscepit modum: Sed ejus episcopus multimoda nostrae religionis scripta componit, qui postea
Abbreviated transcription (Latin):
& uariis afflictionũ modis. pͥmũ athanasiũ deinde om̃s
ñ sue partis epõs ꝑsecuta est. Maximinꝰ treueroꝵ ep̃s clar¬
habetur. A qͦ achanasius alexandiȩ ep̃s cũ a constanti
quȩreret᷑ ad poenã. bonorifice susceptus est. Antonus
monacꝰ centesimo qͥnto etatis anno in heremo moritur.
Reliqͥe apłi timothei constantino polĩ in uecte. Constanteo
romã ingresso ossa andreȩ apłi & lucȩ euangłistȩ a con¬
stancino politanis miro fauore suscepta. Hylariꝰ piccauen¬
sis ep̃s qͥ pulsus ab arrianis in frigia exulauerat. cũ apus
constantino polĩ librũ ꝓse constantio porrexisset. ad gallias
lulianꝰ ad idoloꝵ cultũ conuersus xp̃ianos ꝑsequitin.¬
Pagani apud sebastẽ palestine urbẽ sepulcrũ ioħis rax¬
tiste inuadunt. ossa disꝑgunt. Ea dem rursus collecta
&s cremata latiꝰ disꝑgunt .S dei ꝓuidentia affuere qͥdã

Expanded text:
et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos persecuta est. Maximinus, Trevirorum epischabetur, a quo Athanasius Alexandriae episcopus cum a Constantio quaereretur ad poenam, honorifice susceptus est. Antonius monachus centesimo quinto aetatis anno in eremo moritur. Reliquiae apostoli Timothei Constantinopolim invectae. Constantio Romam ingresso, ossa Andreae apostoli et Lucae evangelistae a Constantinopolitanis miro favore suscepta. Hilarius Pictaviensis episcopus qui pulsus ab Arianis in Phrygia exsulaverat, cum apud Constantinopolim librum pro se Constantio porrexisset, ad GalliasJulianus, ad idolorum cultum conversus, Christianos persequituPagani apud Sebasten Palaestinae urbem sepulcrum Joannis Baptistae invadunt, ossa dispergunt, eadem rursum collecta et cremata latius dispergunt. Sed Dei providentia affuere quidam
Abbreviated transcription (Latin):
soror eius constantia cũ filia augusta. Itẽ basilicã heato
laurentio martyri uia tiburtina in agro uerano. ltẽ
marcellino martẏrib. & mausoleũ ubi matrẽ suã posuit
insarco fago purpureo. Itẽ basilicã inciuitate hostia
iuxta portũ urbis romȩ beatoꝵ apłoꝵ Petri & ẜauli ce
ioħis bartis tꝑ. Itẽ basilicã in ciuicate ablnensi scĩ ioħis dap¬
tiste. ltẽ basilicã in urbe neapoli. Idem constantinꝰ depranã
bithiniȩ ciuitatẽ in honorẽ martẏris luciani ibi condici
instaurans ex uocabulo matris suȩ. helenopolĩ ñcupauit.
dem urbẽ nominis sui statuens in tratia. sedẽ romani
ĩꝑii & totiꝰ caput orientis ẽẽ uoluit. Idem statuit citra
anñixiii. m̃ses qͥnq dies .xiii. lacob nisibinꝰ ep̃s agnoscit᷑.
Ad cuiꝰ p̃ces sepe urbs discrimine liberata: Impietas ar¬
riana constantii regis fulta proesidio. exiliis. carceribus.

Expanded text:
soror ejus Constantiasoror ejus ConstantiaLaurentio martyri, via Tiburtina in agro Verano, ubi iMarcellino martyribus, et mausoleum, ubi matrem suam posuit in sarcophago purpureo. Item basilicam in civitate Hostiae juxta portum urbis Romae beatorum apostolorum Petri eJoannis Baptistae. Item basilicam in civitate Albanensi sancti Joannis Baptistae. Item basilicam in urbe Neapoli. Item Constantinus Drepanam Bithyniae civitatem in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans, ex vocabulo matris suae Helenopolim nuncupavit. Idem urbem nominis sui statuens in Thracia, sedem Romani imperii et totius caput Orientis esse voluit. Idem statuit citra annos XXIV, menses V, dies XIII. Jacobus Nisibenus episcopus agnoscitur, ad cujus preces saepe urbs discrimine liberata est. Impietas Ariana, Constantii regis fulta praesidio, exiliis, carceribus
Abbreviated transcription (Latin):
ex concubina helena filiꝰ in brittanniã creatꝰ imꝑator. regnauit
anñ .xxx. &̃ inses .x. Ab anno ꝑsecutionis qͣrto maxentius her¬
culi maximiani filiꝰ romȩ augustꝰ appellat᷑. Licinius cons¬
tantiȩ sororis constantini uir carnunti imꝑator creat᷑. Con¬
stantinꝰ de ꝑsecutore xp̃ianꝰ efficit᷑. Inniceno concilio fides
sulatu paulini & iuliani. uIñ. cc.Constantinꝰ fecit ro¬
mȩ ubi baptizatꝰ : basilicã beati ioħis ẜartis łꝑ quȩ ap¬
pellat᷑ constantiana. Itẽ basilicã beato petro in templo
apollinis. nec ñ & beato paulo corpꝰ utriusq aere ci¬
pro circũdans. qͥnq pedes grosso. Itẽ basilicã inpalatio
sosoriano quȩ cognominatur ierłm. ubi deligno crucis
dñi posuit. Itẽ basilicã seẽ martyris agnę ex rogatu¬
siliȩ suȩ & baptisteriũ in eodẽ loco ubi & baptatata ÷

Expanded text:
tinus Constantii ex concubina Helena filius, in Brittania creatus imperator, regnavit tinus Constantii ex concubina Helena filius, in Brittania creatus imperator, regnavit annis XXX et mensibus X. Ab anno persecutionis quarto, Maxentius Herculii Maximiani filius Romae Augustus appellatur. Licinius, Constantiae sororis Constantini vir, Carnunti imperator creatur. Constantinus de persecutore Christianus efficitur. In Nicaeno concilio fides sulatu Paulini et Juliani vv. cc. Constantinus fecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam beati Joannis Baptistae quae appellata est Constantiniana. Item basilicam beato Petro in templo Apollinis, nec non et beato Paulo, corpus utriusque aere Cyprio circumdans V pedes grosso. Item basilicam in palatio Sessoriano quae cognominatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit. Item basilicam sanctae martyris Agnetis ex rogatufiliae suae, et baptisterium in eodem loco, ubi et baptizata est
Abbreviated transcription (Latin):
ad̃ septimũ constantini annũ feruere ñ cessat. Constantius
brittantia diẽ obrit eboracii. Hȩc ꝑsecutio tã crudel & ere¬
bra flagrabat ut intra unũ m̃sẽ .x. & octo milia martyrũ
ꝑxp̃o passi inueniant᷑. Nã & oceani limbũ trans gessa al¬
banũ aaron & iuliũ brittaniȩ cũ aliis plurib uiris ac fe¬
minis felici cruore dãnauit. ꝑassus ÷ hac pãphilus p̃sbit᷑ euse¬
bii cesariensis ep̃i necessariꝰ cuiꝰ uitã ipse trib libris cõp̾hendit.¬
Sercio ꝑsecutionis anno qͦ & constantius uũ .cc.l.xx.¬
ob̾iit. maximinꝰ & seuerꝰ agalerio maximiano cęsares facti
Eqͥb maximꝰ maleficia & stupa sua xp̃ianoꝵ ꝑsecutionib
accumulat. Passus ÷ ea tẽpestate petrus alexandriȩ ep̃s cũ
plurib egẏpti epĩs. Lucianꝰ qͦq uir morib & c̃tinentia &
eruditione ꝓ̃cipuus antiochenꝰ p̃sbit. Passus: & timotheus ro

Expanded text:
ad septimum Constantini annum fervere non cessat. Constantius,ad septimum Constantini annum fervere non cessat. Constantius,Brittania diem obiit Eburaci. Haec persecutio tam crudelis et crebra flagrabat, ut intra unum mensem XVII millia martyrum pro Christo passa inveniantur. Nam et Oceani limbum transgressa, Albanum, Aaron, et Julium Brittaniae, cum aliis pluribus viris ac feminis felici cruore damnavit. Passus est hac Pamphilus presbyter, Eusebii Caesareensis episcopi necessarius, cujus vitam ipse tribertio persecutionis anno, quo et Constantius obiit, Maximinus et Severus a Galerio Maximiano Caesares facti, e quibus Maximinus maleficia et stupra sua Christianorum persecutionibus accumulat. Passus est ea tempestate Petrus Alexandriae episcopus cum pluribus Aegypti episcopis, Lucianus quoque vir moribus et continentia et eruditione praecipuus Antiochenus presbyter: passus est et Timotheus Rom
Abbreviated transcription (Latin):
uersoꝵq tractatuũ qͥ usq hodie extant inuenit ele¬
gantiã. ut origenes iunior uocaret᷑ uir mirȩ parsimo¬
niş &e uoluntariȩ pauꝑtatis appetitor. qͥ post ꝑsecu¬
tionẽ omitẽpore uitȩ romȩ uersatꝰ est. ñi.cc. lyiii.
Pioclecianus cũ herculio maximiano anñ .xx. Cara¬
usius sũpta purpura brittannias occupa uit. Nar seus
rex ꝑsarũ orienti bellũ inculit qͥnq gentiani a fricã
inuastauer᷑. Aegyptũ archilleus optinuit. ob quȩ con¬
stantius & galerius maximianꝰ cęsares assumunt᷑ in
reenũ. Constantius priuignã herculi cheodorã accipit.
ex qͦ postea sex liberos constantini fr̃s habuit. Galeri¬
us filiã diocleciani ualeriã post decẽ anos ꝑ asclepio¬
ꝓdocum
pͣfectũ p̃torio brittanniȩ receptȩ decimo & nono anno
dicclecianꝰ in oriente. maximianꝰ herculius in occidente
olani purpurã deposuer. At tam̃ coepta semel. ꝑsecutio usq

Expanded text:
versorumque tractatuum, qui usque hodie exstant, invenit eleversorumque tractatuum, qui usque hodie exstant, invenit elegantiam, ut Origenes junior vocaretur, vir mirae parcimoniae, et voluntariae paupertatis appetitor, qui post persecutionem omni tempore vitae Romae versatus est. A. M. 4258.iocletianus cum Herculio Maximiano annis XX. Carausius, sumpta purpura, Brittanias occupavit. Narseus, rex Persarum, Orienti bellum intulit. Quinquegentiani Africam vastaverunt. Aegyptum Achilleus obtinuit. Ob quod Constantius et Galerius Maximianus Caesares assumuntur in regnum. Constantius privignam Herculii Theodoram accepit, ex qua postea VI liberos Constantini fratres habuit; Galerius filiam Diocletiani Valeriam. Post X annos per Asclepiodotum praefectum praetorio Brittaniae receptae. Decimo et nono anno Diocletiani, ipse in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente,olani purpuram deposuerunt. Attamen coepta semel persecutio usque
Abbreviated transcription (Latin):
Futicianꝰ romȩ ep̃s martyrio coronatꝰ ineiiterio calisti scpelit᷑.
imꝑiũ dieb Lxxxumi. & sic apud tarsũ in t̾ficit᷑. A natho¬
luis natione alexandrinꝰ laodiciȩ sẏriȩ ep̃s phylosopboꝵ
disciplinis eruditꝰ. plurimo sermone celebrat᷑. Cuiꝰ in genii
magnitudo de libro qđ suꝑ pascha cõposuit. & de decem
libris arẏth metice institutionis pocest aꝑtissi me cog¬
a barbaris occupatas. ꝑ multa & grauia p̃lia deletis tandẽ
nicis eusebii legimꝰ iuxta antiochenos. ccc.xͫx.ꝙͣ. anñ fuit.
iuxta tẏrios. ccee .ii. uixta laodicenos. ccͣc.xx.iiii. iuxta
edesse nos . Sͥ.lxxͫ.x.xiͫ. iuxta ascalonitas . ccc.lxxͫr. scđm
hebreos initiũ . lxxx.ui. ilbelei qđ significat annos. ũi
suȩ quẽ habuit ad uersus manicheũ exeuntẽ deꝑside
syro sermone cõposuit. qͥ trans latꝰ agrecis. habet᷑ amultis.
martyrio passus est. Pycrius p̃sbit̃ alexandrię sub theona
ep̃õ florentissimo popłos docuit & tantã sermonis di¬

Expanded text:
ae episcopus, martyrio coronatus in coemeterio Callisti sepelitur, imperium diebus LXXXVIII, et sic apud Tharsum interficitur. Anatolius natione Alexandrinus, Laodiceae Syriae episcopus, philosophorum disciplinis eruditus, plurimo sermone celebratur. Cujus ingmagnitudo de libro, quem super Pascha composuit, et de decem libris arithmeticae institutionis potest apertissime coga Barbaris occupatas, per multa et gravia praelia, deletis tandem nicis Eusebii legimus, juxta Antiochenos CCCXXV annus fuit, juxta Tyrios CCCCII, juxta Laodicenos CCCXXIV, juxta Edessenos DLXXXVIII, juxta Ascalonitas CCCLXXX, secundum Hebraeos initium LXXXVI jubilei quod significat annos MMMM,suae quam habuit adversus Manichaeum exeuntem de Perside Syro sermone composuit, qui translatus a Graecis habetur a multis.martyrio passus est. Pierius Alexandriae presbyter sub Theona po florentissime populos docuit, et tantam sermonis di
Abbreviated transcription (Latin):
eo tepore nc̃ hii nc̃ illi palmã habuere donec aduena po¬
tentior tota ꝑ longũ potiret᷑ insula. im̃ .cccc. l.xxii¬
Anastasius anñ xxuni. Transa mundus uandaloꝵ rex
catholicas eccł̃as clausit. & cc.xx. ep̃os exilio sardiniã misit.

Expanded text:
eo tempore nunc hi, nunc illi, palmam habuere, donec advena poeo tempore nunc hi, nunc illi, palmam habuere, donec advena potentior tota per longum potiretur insula. Anno Anastasii aug. 13. Transemundus Wandalorum rex catholicas ecclesias clausit et 320 episcopos exilio Sardiniam misit.
Abbreviated transcription (Latin):
simuib & miraculoꝵ signis. s & bellũ saxonũ ꝓiecotũq
atuersus brictones eo tẽpore iuneens urib susce paui
diuina uirtute retundunt. Cũ germanꝰ ipse dipx bella
fact n cubȩ clangore s clamore allelua totius erercitꝰ
uoce adsidera. leuato: hostes infug̃a uertit in manes
Qui de inceps ad rauennã ꝑueniens & sũma reueren¬
tia a ualentiniano & placida susceptꝰ migrauit ad xp̃m¬

Expanded text:
nt, sed et bellum Saxonum Pictorumque adversus Britones eo tempore junctis viribus susceptum divina virtute retundunt. Nam, cum Germanus ipse dux belli factus, non tubae clangore, sed clamore Alleluia, totius exercitus voce ad sidera levato, hostes in fugam vertit immanes. Qui deinceps ad Ravennam perveniens, summa reverentia a Valentiniano et Placidia susceptus, migravit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ste gothus iã ꝑ annos.xi. illiricũ. macedoniãq uastantes: suꝑac.
obquȩ incuria clẏpeus aureus ei & incapitolio statua au̾¬
rea collocata est. Marcion dissertissimꝰ antyochie prbt
ȩccłe qͥppe. qͥ in eadẽ urbe rethoricã docuerat ad uersus
paulũ de samosate qͥ antiochiȩ ep̃is dogmatirabat xpm̃
cõmunis nat᷑e hominẽ tantũ fuisse acciprentib notariis

Expanded text:
ste Gothos jam per annos XV Illyricum Macedoniamque vastantes superat; ob quae in curia clypeus aureus, et in Capitolio statua ei aurea collocata est. Marcion disertissimus Antiochenae presbyter Ecclesiae, qui in eadem urbe rhetoricam docuerat, adversus Paulum de Samosate, qui Antiochiae episcopus dogmatizabat Christum communis naturae hominem fuisse, accipientibus notariis
Abbreviated transcription (Latin):
du in psꝑatu domi fama referret. mita exercitꝰ fo n¬
or q iunctis porib pͥmo hostes qͦs patiebat  abrorientali¬
A in socios arina uertens cota ꝓpe insulã aboriontis¬
eis plaga usq ac̃ occidentale igni uł ense subig isueoiefos¬
ca occasione qđ ꝓse militantib brictones minꝰ sufficient
stipendia d arent. loħs patista caput sitũ duob monachis
orientalib qͥ obͦrationẽ uener̃ ierosolimã itexta hebetit
qͥnda regis habitaculũ reuelat. qđ dtinceps emisa ꝑhenitie
tannoꝵ turbat fidem. Qui agallianis epauxiliumt
querentes germanũ altisiodorensis eccłe epen or cupũ¬

Expanded text:
peratum domi fama referret, mittitur exercitus fortior qui, junctis prioribus, primo hostes quos patiebatur abigit; deinde in socios arma vertens, totam prope insulam ab orientali ejus usque ad occidentalem igni vel ense subigit; conficta occasione, quod pro se militantibus Britones minus sufficienter stipendia darent. Joaorientalibus qui ob orationem venerant Hierosolymam, juxta Herodis quondam regis habitaculum revelat, quod deinceps Emisam Phaenicitanorum turbat fidem, qui, a Gallicanis episcopis auxilium quaerentes, Germanum Autisiodorensis Ecclesiae episcopu
Abbreviated transcription (Latin):
In qͣ fabianꝰ in urbe roma martẏrio coronatꝰ sedem sui
episcopatꝰ cornelio dereliqͥt. qͥ & ipse martyrio coronatꝰ est.
sius alexandriȩ ep̃s refert. ñ exp̃cepto ĩꝑatoris. sũpsit
exordiũ. s anno inqͥt in tegro pͥncipalia p̾uenit edic ta
minister demõnũ qͥ dicebat᷑ in ciuitate nr̃a diuinꝰ super¬
stitiosũ contͣ nos exagitans uulgus. Iĩ . ce .uii.
dyonisius alexandriȩ ancistes ita meminit. At negallus
qͥdem malũ decii aut uidere potuit aut cauere. s i eun¬
dẽ lapidẽ offensionis impegit cuiꝰ cũ regnũ floteret:
initio. & cuncta ei exsententia cederent: scõs uiros qͥ ꝓpacȩ¬
ĩpleto defunctꝰ & in urbe tyrii scpultꝰ est. Cornelius romȩ
cũ bis leuauit noctu. & posuit pauli qͥdem iua ostiensi ub
de collatꝰ est. petri autẽ iuxta locũ ubi crucifixus est. int̾

Expanded text:
in qua Fabianus, in urbe Roma martyrio coronatus, sedem sui in qua Fabianus, in urbe Roma martyrio coronatus, sedem sui episcopatus Cornelio dereliquit, qui et ipse martyrio coronatus est.sius Alexandriae episcopus refert, non ex praecepto imperatoris sumpsit exordium, sed anno, inquit, integro principalia praevenit edicta minister daemonum qui dicebatur in civitate nostra Divinus, superstitiosum contra nos exagitans vulgus. A. M. 4207. ChDionysius Alexandriae antistes ita meminit: « At ne Gallus quidem malum Decii aut videre potuit, aut cavere, sed in eumdem lapidem offensionis impegit: cujus cum regnum floreret initio, et cuncta ei ex sententia cederent, sanctos viros qimpleto defunctus, tumbis levavit noctu, et posuit Pauli quidem via Ostiensi, ubi decollatus est; Petri autem juxta locum, ubi crucifixus est, intra
Abbreviated transcription (Latin):
nobił habet᷑. Qui inchronicis quȩ conscripsit refert se
alexandriã ꝓpare. eraclȩ opinione celeberrima ꝓ uocatũ quẽ
& in diuinis & inphilosophicis studiis atq om̃i grecoꝵ doc¬
trina instructis simũ fama loqueret᷑. Origenes in cęsarea
palestinȩ. theodoꝵ cognom̃to gregoriũ. & athenodoꝵ ad¬
olescentulos fr̃s ponti postea nobilissimos ep̃os diuina
xp̃ianꝰ fuit. ac post tciũ ĩꝑii eiꝰ anñ. millesimꝰ a conditione
romȩ annꝰ expletꝰ est. Ita magnificis ludis augustissimꝰ om̃iũ
pͣceritoꝵ. hic natał anñ. a xp̃iano ĩꝑatore celebratꝰ est. Ori¬
genes aduersus quendã celsũ epicurũ philosophũ qͥ contra
nos libros conscripserat octo uoluminib respondic qͥ ut bre¬
uit̃ dicã tantũ scribendi sedulus fuit ut icronimꝰ qͦdã
incerfecissetobodiũ eoꝵ in xp̃ianos ꝑsecutionẽ mouet.

Expanded text:
nobilis habetur: qui in Chronicis quae conscripsit, refert se nobilis habetur: qui in Chronicis quae conscripsit, refert se Alexandriam properare, Heraclae opinione celeberrima provocatum, quem et in divinis et in philosophicis studiis atque omni Graecorum doctrina instructissimum fama loqueretur. Origenes in Caesarea Palaestinae Theodorum cognomento Gregorium, et Athenodorum adolescentulos fratres, Ponti postea nobilissimos episcopos divina Christianus fuit; ac post tertium imperii ejus annum millesimus a conditione Romae annus expletus est; ita magnificis ludis augustissimus omnium praeteritorum hic natalis annus a Christiano imperatore celebratus est. Origenes adversus quemdam Celsum Epicureum philosophum qui contra nos libros conscripserat, octo voluminibus respondit; qui, ut breviter dicam, tam scribendi sedulus fuit, ut Hieronymus quodam interfecisset, ob odium eorum in Christianos persecutionem movet,
Abbreviated transcription (Latin):
acrinꝰ anno .i. Abgarus uir scs regnauit edessȩ ut uult
africanꝰ. Macrinꝰ cũ filio diadumeno cũ qͦ ĩꝑiũ inuasit
apud archilaidẽ. militari tumultu occidit᷑ uĩi .c. lxxx.
quȩ pͥus emmaus uocabat᷑ urbs condica ÷. legationis in du¬
striã ꝓ eo suscipiente iulio a fricano scriptore tẽporũ
Hȩc ÷ emmaus quã dñs pꝰ resurectionẽ suo ingressu sicut
lucas narrat scĩficare dignatꝰ est. Hypolitꝰ ep̃s multorũ¬
c̃ditor opꝰculoꝵ canonẽ quẽ scripsit huc usq ꝑ duxit.
Qui etiã se decẽnouennalẽ paschȩ circulũ reꝑiens. eusebio
amabił. Urbanꝰ romȩ ep̃s multos nobiliũ ad fidẽ xp̃i &
martẏriũ ꝑdux̃. Origenes alexandriȩ immo toto orbe
clatꝰ habet᷑. Peniq mãmea mat̾ alexandri eũ audire
curauit. & antiochiã accitũ sũmo honore habuit uũ.c. xc.
propt̃ xp̃ianã alexandri cui successerat. & mãmeae
Sordianꝰ anñ.ui. Iuliꝰ africanꝰ int̾ scriptores eccłasticos

Expanded text:
acrinus annum I. Abgarus vir sanctus regnavit Edessae, ut vult Africanus. Macrinus cum filio Diadumeno cum quo imperium invasit, apud Archilaidem militari tumultu occiditur. A. M. 4175. quae prius Emmaus vocabatur, urbs condita est, legationis industriam pro ea suscipiente Julio Africano scriptore temporum. Haec est Emmaus quam Dominus post resurrectionem suo ingressu, sicut Lucas narrat, sanctificare dignatus est. Hippolytus episcopuorum canonem quem scripsit hucusque perduxit; qui etiam sedecennalem paschae circulum reperiens, Eusebio amabilis. Urbanus Romae episcopus multos nobilium ad fidem Christi et martyrium perduxit. Origenes Alexandriae, imo toto orbe clarus habetur. Denique Mammea mater Alexandri eum audire curavit, et Antiochiam accitum summo honore habuit. A. M. 419propter Christianam Alexandri, cui successerat, et Mammaeae ordianus annis VI. Julius Africanus inter scriptores Ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
sedulus instans. tandẽ unamitate eoꝵ. qͥ nicenȩ
sẏnodi decretis inuincibilit᷑̾ ad hę̧rebant. lau¬
dabilit̾ unci gaudebat. Unde mͥ meisq in eadẽ
quȩstione nil meliꝰ agendũ nil dicendũ repꝑio.
quã qđ illũ fecisse cõꝑio. qͥ nob̃̾ intantu scientia.
merito. auctoritate prȩcellit. certã uidelicet
patrũ reuerentissimoꝵ sententiã in eis quȩ nob̾
dubia st̃ & in certa sectari. Neq enĩ putandũ:
nos uł acutius antiqͥs diuersitatẽ lunaris dis¬
cursꝰ de p̃hendere. uł salubrius posse di nosc
quȩ in eadẽ diuersitate potissimũ sit uia se¬
quenda.

Expanded text:
sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui Nicaenae sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui Nicaenae synodi decretis invincibiliter adhaerebant laudabiliter vinci gaudebat. Unde mihi meisque in eadem quaestione nil melius agendum, nil dicendum reperio, quam quod illum fecisse comperio, qui nobis in tantum scientia, merito, auctoritate praecellit, certam videlicet Patrum reverendissimorum sententiam in eis quae nobis dubia sunt et incerta sectari. Neque enim putandum est nos vel acutius antiquis diversitatem lunaris discursus deprehendere, vel salubrius posse dignoscere, quae in eadem diversitate potissimum sit via sequenda.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino uicina. fons ex se se replet̾ paucisq qͥ fu¬
erint c̃secratis. cũ deductoriũ nullũ habeat
ut uenerat aꝗͥ ex se se discedit. Tunc gͦ sub sc̃ẽ
memoriȩ papã ⁊osimo usq ad lucẽ aqͥ ñ ueni¬
ence.ñ consecrati qͥ baptitandi fuerant re¬
cesserunt. Illa uͦ nocͥte quȩ lucescebat indie
añicũ decimo dic hł rũ maiarũ fons sacer
hora cõpetenti repletꝰ : E uidenti gͦ miraculo
claruit occidentaliũ partiũ fuisse errorẽ. Liquet
itaq qͥa uetꝰ hec de hac ȩdate lunari quęstio :
etiam olim beati papę seonis industria diligent᷑̃
exqͥsita. Ipsa ÷ quȩ longã int̾ orientis & occidentis
eccłas grauẽq c̃trouersiã fecit. hȩc & hilariũ
papa post tot niceni c̃cilii tẽpora nouũ petere
cyclũ. & uictoriũ paschalẽ nouũ c̃ dere ꝑsuasit.
In huiꝰ certamine prȩfatꝰ papa leo annite̾nte
prosꝑo uiro doctissimo ac disertissimo uincere

Expanded text:
omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuomnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae papa Zosimo usque ad lucem aqua non veniente, non consecrati qui baptizandi fuerant recesserunt. Illa vero nocte quae lucescebat in diem Dominicam, decimo die Calendarum Maiarum, fons sacer hora competenti repletus est; evidenti ergo miraculo claruit occidentalium partium fuisse errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate lunari quaestio est, etiam olim beati papae Leonis industria diligenter exquisita, ipsa est quae longam inter Orientis et Occidentis Ecclesias gravemque controversiam fecit. Haec et Hilarium papam post tot Nicaeni concilii tempora novum cyclum petere, et Victorium paschalem novum condere persuasit. In hujus certamine praefatus papa Leo adnitente Prospero viro doctissimo ac disertissimo vincere
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ errorẽ incurrerent insolennitatis paschat
ratione. scirent q lunã pͥmi m̃sis in anno cõmuni
& ẽbołmo. Legimus eodẽ referente cẏrillo quia
siñ scripsiss& synodꝰ nicena cyclũ lunarẽ pͥmi m̃sis.
sufficerit cyclus lapidis silentis inꝑside ad exẽ¬
plũ rationis paschał. cuiꝰ candor interior cũ lu¬
na pͥmi m̃sis crescit & decrescit. Legimꝰ itẽ scriben¬
te scõ paschasino lilibeo antistite ad beatissimã
papã leonẽ. qͥa tẽpore zosimi papȩ cũ esset ultimꝰ
circuli decẽnnouennał annꝰ & declinarent qͥdã.
tes annũ. quȩ esset paschał obseruantiȩ ueritas
multiplici miraculo suꝑnę uirtutis claruerit.
Quȩdã in qͥt uilissima possessio meltinas appellat᷑
inmontib ardius ac silius densissimis constituta
baptisterio nocte sacro scã paschali baptirandi
hora. cũ nullꝰ carnał nulla sit fistula. nec aqua

Expanded text:
ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Legimus, eodem referente Cyrillo, quia si non scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis selenitis in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna primi mensis crescit et decrescit. Legimus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam tes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melthinas appellatur, in montibus arduis ac sylvis densissimis constituta,st, in cujus baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ. nunqͥd credendũ ÷ qđ illã quã nos .iiii. noñ
apͥł nouã uidimꝰ lunã nemo uiderit de illis. ccc .xuiiͦi.
pontificib qͥmniceno c̃cilio residebant. nemo de mi¬
noꝵ coctu gra duũ qͥ illoꝵ c̾ciliis ad erant & statutis.
& ñ potiꝰ intelligendu qͥa cũ lunã anni illiꝰ paschalẽ
apdie nonas apͥł inciꝑe signabant. aliud maiꝰ ꝑiculũ
ꝑ hoc declinauer̾ ne uidelicet si alit̾ decernerent.
indissolubił ille cõmuniũ annoꝵ & ẽbołmoꝵ statꝰ
solueret᷑. quẽ in iolabilit̾ obseruandũ diuinę legis
specialib diuinȩ auctoritatis indicis obseruanti.
lunarẽ quã tenemꝰ defendimꝰ. Legimꝰ nanq scri¬
bente beato cyrillo alexandriȩ epõ. qͥa pachoonus
monachus in signis factis aplicȩ grẽ. fundatorq
egypti cȩnobioꝵ. ed iderit ad monesteria quȩ
regebat licteras qͣs angło dictante ꝑceperat᷑.

Expanded text:
Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII pontificibus qui in Nicaeno concilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie Nonas Aprilis incipere signabant, aliud majus periculum per hoc declinaverint, ne videlicet si aliter decernerent, indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legispecialiter divinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem quam tenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexandriae episcopo, quia Pachomius monachus insignis factis apostolicae gratiae, fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litteras, quas angelo dictante perceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽq die illã mane simul &e uesꝑe cerni. motu uide¬
licet accensionis circa meridiem̃ facto. Quod siqͥ grauiꝰ
huic insistens questioni. dixerit se nouã lunã eo anno
qͦ saltꝰ inserendus : hoc ÷ ultimo circuli decẽnouennat
biduo pͥusquã pͥma caneret᷑ multis cũ testib uidisse.
id ÷ ini. nonarũ apͥliũ die cũ eiꝰ dẽ anni .xiiii. luna
paschał incirculo memorato. xu li łrũ maiarũ sit an¬
notata. idõq ñ nisi pͥdie noñ apͥł. ẽt. pͥma ualeat. ra¬
tionẽq a nob̾ huiꝰ causȩ ex eͣrit. hic nr̃a pusillitas ne sui
fragilitate deficiat ad pat̾ne ĩmo diuine autoritatis
auxiliũ ccurrat. Pat̃nȩ & enim auctoritatis subsidio
possit. In qͦ uidelicet circũitu lunã paschalẽ anni
deqͦ agit᷑ pͥdie nonas apͥł ficri pͥm̃a nulli calculantiũ
in dubio ÷ idõq hanc alit̃ definire nulli fideliũ fas :

Expanded text:
eademque die illa mane simul et vespere cerni, motu videeademque die illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem anni XIV luna paschalis in circulo memorato XV Calendarum Maiarum sit adnotata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio possit. In quo videlicet circuitu, lunam paschalem anni de quo agitur II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire nulli fidelium fas est.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ irradiauit. ita om̃s dies festos in lege auesꝑa initiari
uesperã ꝑfici debere p̾cipit᷑. c̃gruentiꝰ ętas lunaris a
uesꝑtina hora quã aliunde noua cõputabit᷑. eandẽq ȩtatõ
qũa uesꝑe in choat sequentẽ usq seruabit ad uesperam.
Et si qͥdem eã paulo ante uesꝑam accendi asole c̃tigerit.¬
coepit adiit. Sin autẽ post occubitũ solis accen¬
dat᷑ ñ tam̃ pͥmã pͥusqua uesperã uiderit. s trice¬
simã potiꝰ oportet estimari. etiã si .xͨx. iͦii. horas pꝰ
occasũ soł accensa supͣpleuerit. Illã tam̃ quã occi¬
dente sole habuerat. ne pͥmȩ c̃ditionis ordo
t᷑bet᷑ usq ad aliũ eius occasii retinere debebit
ȩtatẽ. Hec mirũ lunã cũ tot horas noua trans¬
egerit manifestã in cęlo monstrari. cũ aliqͦtiens
etiã sexta uł septima post accensionẽ pareat hora.
Sepe nanq euenit. maxime posita ea in ariete. una

Expanded text:
dum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in dum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere precipitur, congruentius etas lunaris a vespertina hora quam aliunde nova computabitur, eandemque etatem, quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole ccoepit, adiit. Sin autem post occubitum solis accendatur, non tamen primam priusquam vesperam viderit, sed tricesimam potius oportet aestimare. Etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum aliquoties etiam sexta vel septima post accensionem appareat hora. Saepe namque evenit, maxime posita ea in Ariete, una