comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis humanȩ potest intellegi. Quod
ideo dñs coram temptatoribus in pro¬
bis inclinariet in terra scribere uoluerit
citius exituros quam plura interroga
bant. incipientes a senioribus
Sed ad figuratenos ammonet in eo quod
et ante datam et post datam senten¬
tiam inclinans scripsit interra
Vt et prius quam peccantem proximũ
orripiamus et postquam debite castiga¬
tionis illiministerium reddiderimus
Nosipos digna humilitatis inueftigatione
oerpendamus ne forte aut cisdem quae
in ipsisreprehendimus aut aliis quibus¬
liba simꝰ facinoribus inretiti Sic̃
forte fieripoterit ut ipsequi homicidã
reum mortis eẽ. iud icauerit ipse in se¬
ipsoꝑodium fraterne mortis reus eẽ
ante oculum conditoris inueniatur
Similiter qui fornicationis crimen in
fratre accusat inseipsos superbiae
Nonuideat Ideoiubetur iudex a¬
lieni criminis digito discretionis In cor¬
de suo discribere. Neforte in seipsore¬
us iniueniatur Quidigitur nobis

Expanded text:
nis humanae potest intelligi, quod nis humanae potest intelligi, quod ideo Dominus coram tentatoribus improbis inclinari, et in terra scribere voluerit, citius exituros, quam plura interrogatbant, incipientes a senioribus. Sed figurate nos admonet in eo, quod et ante datam et post datam sententiam inclinans scripsit in terra; ut et prius quam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus, nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem, quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti. » Sicut forte fieri potest, ut ipse qui homicidam reum mortis esse judicaverit, ipse in seipso per odium fraternae mortis reus esse ante oculum conditoris inveniatur. Similiter qui fornicationis crimen in fratre accusat, in se ipso superbiae facinus non videat. Ideo jubetur judex alieni criminis digito discretionis in corde suo describere, ne forte in seipso reus inveniatur. « Quid igitur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Cumautem ꝑsuerarent interrogantes eũ
erexit se etdixit eis. Quisine peccato
ẽ urm primus in illam lapidem mittat
Quihinc et inde dño scribae et pharisaci
tendebant laqueos insidiarum. Pu¬
tantes eum uel in misericordem futu¬
ruminiudicando uel iniustum
Pracuidens illedolus quasi filatransit
araneae etiudicium iustitiae perom¬
nia et mansuetudinem pietatis os¬
tendens Eccetem perantia mise¬
randi quisine peccato ẽ uestrum. ec ce
iterumiustitia iudicandi primus in illã
lapidemmitat Acsidixiss& Si
morses mandauit uobis mulierem
huius modilapidare. uid ete quia non
hoc petcatores sediustos facere prȩce¬
pit Primouos ipsiiustitiam legis
implete et sic in nocentes manibus et
mundo corde adlpidandam ream
concurrite Primospiritalia legis edic¬
ta fidem miseri cordiam et ritatem
perficite et sic ad carnalia iudicanda
diuertite. Dato autem iudicio
Dris iterum se inclinans sribebat
interra
Etquidem iuxtamorem consuetudi¬

Expanded text:
utem perseverarent interrogantes eum, erexit se et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Quia hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum: praevidens ille dolos, quasi 542 fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia et mansuetudinem pietatis ostendens. Ecce temperantia miserandi, qui sine peccato est vestrum; ecce iterum justitia judicandi, primus in illam lapidem mittat. Ac si dixisset: Si Moyses mandavit vobis mulierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit. Primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus et mundo corde, ad lapidandam ream concurrite. Primo spiritalia legis edicta, fidem, misericordiam et charitatem perficite, et sic ad carnalia judicanda divertite. Dato autem judicio, Dominus iterum se inclinans scribebat in terra. Et quidem juxta morem consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod bibunt quicredunt in dm̃.
quiautiq xp̃iani sumus et sicredimꝰ
bibimus Etunus quisq insedeb&
sinon deseramus fontem Exposuit
euangelista ecdxit. Vnde dñs
lamass& ad qualem potum Iniui
dicens
Hoc autem dicebat despũ quem accep¬
turierant credentes hneum. Non¬
dumenim erat sp̃s datus. Quiaihs̃
Nondum fuerat glorificatus
unus quisque homo hab& inse propriũ
spm id est animum Animus enim cu¬
iusq eius c̃. sp̃s. De quodicit paulus apłs
Quis enimscit hominum quae sunt ho¬
minis nisi sp̃s hominis qui in ipso ẽ
Sed quid ẽ quod ait. Non enimerat
sp̃s̃datus. quia ihs nondum erat glo¬
rificatus: Num quid non sp̃s fuit
repletam eẽ. etdetacharia similit̃
Dicente euangelista. et racharias pa¬
ter eius repetus est spusco et pro

Expanded text:
sit quod bibunt qui credunt in Deum: sit quod bibunt qui credunt in Deum: quia utique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in se debet si non deseramus fontem. « Exposuit evangelista et dixit, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitadicens: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus. unusquspiritum, id est, animum. Animus enim cujusque, ejus est spiritus, de quo dicit Paulus apostolus: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est ? Sed quid est quSpiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? Nunquid non spiritus fuit repleta esse, et Zacharias similiter, dicente evangelista: Et Zacharias pater ejus repletus est
Abbreviated transcription (Latin):
credit inme sicut dicit scriptura
flumina deuentre eius fluenta¬
Quid hoc eet quando euangelista ex¬
posuit inmorari rion debemus
Vnde enim dixeritdñs siquissitit ue¬
niat ad me etbibat. etqui credit
in me flumina deuentre eius
fluent aquȩ uiuae consequenter
exposuit euangelista dicens
Hoc autem dixit despũ quem accȩptu¬
rierant credentes lieum
Hoctantum sciamus quod decaritate
hocclamabat dñs ihs̃ Clam& ergo
et dicit ut ueniamus et bibamus
beremus flumina a quae uiuȩ fluent
deuentrenro. Venter interioris homi
ergo isto liquore. reuiues cit purgata
conscientia. ethauriens fontem ha¬
bit etiamipsa fons erit. Quid ẽfons
uel quidẽ. fluiius quiamanant de
uentre interioris hominis. beneuo¬
lentia quauult consulere proximo
ienimput& quia quod lib& solupsi
deb& sufficere. Non fluit aquauiua
deuentre eius Si autem proximo
festinat consulere ideo non sic cat
qui amanat Vudebimus quid nũc

Expanded text:
credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent a« Quid hoc esset, quando evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, consequenter exposuit Evangelista, dicens: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Hoc tantum sciamus, quod de charitate hoc clamabat Dominus Jesus. « Clamat ergo et dicit, ut veniamus et bibamus, berimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominergo isto liquore, reviviscit purgata conscientia, et hauriens fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, vel quid est fluvius qui emanat de ventre interioris hominis? Benevolentia qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere, non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere, ideo non siccat, quia emanat. Videbimus quid nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sedprius seinclinans deorsum digito scri¬
bit interra. Ac sidemum quamobnixe
ragatur iudicat. Nosuiddic& nos
tr̃pice instituens utcumq lib& proxi¬
morum errata conspicimus. N ion haec
rephendendo iudicemus quam ad con¬
scientiam nr̃am humiliter reuersi
Digito eam discretionissollerter exsculpe¬
mus et quid in ea conditori placeat
quiduedispliceat sedula examinatione
dirimamus Iuxta illuda postoli
Fratres et si preoccupatus fuerit homo in
aliquo delicto uos quispiritales estis
instrute huius modi in sp̃ũ. mansuetu¬

Expanded text:
sed prius se inclinans deorsum, digito scrised prius se inclinans deorsum, digito scribit in terra; ac sic demum cum obnixe rogatur judicat: nos videlicet typice instituens, ut cum quaelibet proximorum errata conspicimus, non haec ante reprehendendo judicemus, quam ad conscientiam nostram humiliter reversi, digito eam discretionis solerter exculpamus; et quid in ea Conditori placeat, quidve displiceat, sedula examinatione dirimamus, juxta illud Apostoli: Fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto: vos, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in sp
Abbreviated transcription (Latin):
onis proximus hominum factus ẽ.
libentius ẽ. amultis eius sermo recep¬
tus amultis in quamẽ eiussermo
receptus Namq apluribus c̃. suꝑ¬
ba impietate contemptus. Audier
enimmansueti eclaetati sunt
Deniq iuda ei temptantes Ad duxe¬
runt mulierem in adulteriode prchen¬
sam Interrogantes quidde ea fieri
Vmmorsestalem lapidare manda uerit
ut si et ipsehanc lapidandam decerne¬
r& deriderent eum quasi miscricor die
quam semꝑ docebat oblitum : si lapi¬
dariuetar& striderent incumdenti¬
bussuis. et quasi fautorem scelerum
legisq contrarium uelut meritodamp¬
narent
Ihs̃ autem inclinans sedeor sum digito
scribebat INiterra
Per inclinationemihũ humlitas. perdi¬
gitum quiarticulorum compositione
flexibilis ẽ subtilitas discretionis ex¬
primtur Porto ꝑtertam cor hu¬
manum quod uel bonarum uel actionũ
mala rum solet reddere fructus osten¬
ditur. Postulatus ergo dñs iudicare
depeccatrice. non statimdat iudicium

Expanded text:
onis proximus hominibus factus est, onis proximus hominibus factus est, libentius est a multis ejus sermo receptus. A multis, inquam, est ejus sermo receptus, et a pluribus est superba impietate contemptus. Audierunt enim mansueti, et laetati sunt . Denique Judaei tentantes adduxerunt mulierem in adulterio deprehensam. Interrogantes quid de ea fieri quoniam Moyses talem lapidare mandaverat : ut si et ipse hanc lapidandam decerneret, deriderent eum quasi misericordiae quam semper docebat, oblitum; si lapidari vetaret, striderent in eum dentibus suis, et quasi fautorem scelerum, legique contrarium velut merito damnarent. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Per inclinationem Jesu, humilitas: per digitum, qui articulorum compositione flexibilis est, et subtilitas discretionis exprimitur. Porro, per terram, cor humanum, quod vel bonarum vel malarum actionum solet reddere fructus, ostenditur. Postulatus ergo Dominus judicare de peccatrice, non statim dat judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
ons quippe oliueti sublimitatem do¬
minicae pietatis et misericordie
designat qui et grece cleos miseri¬
cordia oliuetum uocatur eleon.
etipsa unctio o lei fessis ac dolentibus
membris solet adferrileuamen
ei liquorem suꝑ fundere uolueris.
Confestim hunc transcendere ciq
suꝑ ferriconsueuit gratiam miseri¬
cordiȩ celestis non in conuenienter¬
sinuat Dequa scriptum est
eius suꝑ omnia opera eius Tempus
quoq: diluculi exortum eiusdem
gratie quoremota legis umbra lux
euangelicȩ ueritatis erat reuelanda
demonstrat Pergit ergoihs ira
montemoliueti. ut arcem misericor¬
diȩ in seconstare de nunti&
enit iterum diluculo intemplum
minefidelibus templo udelic&
suo pandendam p bendamq sig¬
nific&
Et ominis inquit populus uenit adeum
et sedens docebat eos
Sessi o đni humilitatem incarnationis¬
cius perquam nobis misereri digna¬
tus ẽ. insinuat Bene autem dici¬
tur quiacum sedens docer& ihs.
omnis populus uenit adeum quia
postquam humilitate suȩ incarnati¬

Expanded text:
ons quippe Oliveti sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, quia Graece oleos misericordia, olivetum vocatur oleon, et ipsa unctio olei fessis ac dolentibus membris solet adferre levamenei liquorem superfundere volueris, confestim hunc transcendere, eique superferri consuevit, gratiam misericordiae coelestis non inconvenienter qua scriptum estejus super omnia opera ejus . Tempus quoque diluculi, exortum ejusdem gratiae, quia remota legis umbra, lux Evangelicae veritatis erat revelanda, demonstrat. Pergit ergo Jesus in montem Oliveti, ut arcem misericordiae in se constare denuntiet. Venit iterum diluculo in templumine, fidelibus, templo videlicet suo, pandendam praebendamque significet. Et omnis, inquit, populus venit ad eum: et sedens docebat eos. Sessio Domini, humilitatem incarnationis, per quam nobis misereri dignatus est, insinuat. Bene autem dicitur, quia cum sedens doceret Jesus, omnis populus venit ad eum: quia postquam humilitate suae incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
Nam his uerbi s ostenditur gloriam illi¬
us carnaliter quaerere eosqua dixis¬
sent Facismirabilia sed abscondite
Transi iniudaeam ut principatusgen¬
tis et ciuitascaput regni uideant
mirabiliatua. In notesce appareom¬
nibus ut lauderipossis ab ho¬
minibus
Quidergo ad haec dñsihsdicit meum
tempus nondum uenit. tempus au¬
temuestrum semꝑ ẽ paratum
nit cum haec locutus ẽ quod illiui¬
dentus quererequiei suadebantire
inuida eam miracula facere mundo
innotescere nelatens ignobilis puta¬
retur Sedilleuoluit altituhnem
humilitate precedere et adipsam
celsitudmnem ꝑhumilitatisuiam per¬
uenire tempus autem urm idest¬
mundigloria. semper ẽ paratum
humilitate. uemet in altitudine: qui
uenit iudicandus. ueni& iudicaturꝰ
queritis Quid est hunc: Vbi ex¬
tendere uultis carnalia gaudia non

Expanded text:
Nam his verbis ostenditur gloriam illiNam his verbis ostenditur gloriam illius carnaliter quaerere eos, quasi dixissent, Facis mirabilia, sed abscondite. Transi in Judaeam, ut principatus gentis, et civitas caput regni videant mirabilia tua. Innotesce, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Quibus ergo ad haec Dominus Jesus dicit: Meum tempus nondum advenit: tempus autem vestrum semper est paratum. nit cum haec locutus est. Quid illi videntur quaerere, qui ei suadebant ire in Judaeam, miracula facere, mundo innotescere? Ne latens, ignobilis putaretur. Sed ille voluit altitudinem humilitatem praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatis viam pervenire. Tempus autem vestmundi gloria, semper est paratumhumilitate, veniat in altitudine: qui venit judicandus, veniat judicaturus: quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non
Abbreviated transcription (Latin):
mina resolebant
Dixerunt ergo adeum fratres eius
transihinc. et uade iniudaeam
ratres dñiusitatissimo sc̃aẽ scriptu¬
re more. consanguinei scae maris
semꝑ uirginis dicebantur. Nam
abraham et lothfratres sunt dicti
Cum abra hampatruus eẽt loth
Et laban et ia cob fratres sunt dicq
Cum eẽt laban auinculis ia cob Cum
ergo audieritis frsdñi mariae cogita¬
te sanguinitatem non iterum parientis
ullam propaginem. Diximus fr̃squi¬
Transi hinc et uadein inudaeam ut et
discipulitui uideant operatua
quae facis
pera dñi discipulos non latebant sedis¬
tos latebant. Istienim fr̃s idẽ consan¬
guinei xp̃m consanguineum habere
potuerunt. Credere autem in eum
ipsa propinquitate fastiderunt. Ideo
continuo euangelista secutus est
Ueque enim fr̃s eius credebantineum
iuda eam. ut et discipulitui uideant
operatua. Nemo quippe in occulto
aliquid facit . et quaerit ipse in palam
eẽ. Si haec facis manifestater⁊ ipsum
mundo

Expanded text:
minare solebant. minare solebant. Dixerunt ergo ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam. » Fratres Domini usitatissimo sanctae Scripturae more consanguinei sanctae Mariae semper virginis dicebantur. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum Abraham patruus esset Lot; et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob . Cum ergo audieritis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. « Diximus fraTransi hinc, et vade in Judaeam. Ut puli tui videant opera tua quae facis. Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt: credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt; ideo continuo evangelista secutus est: Neque enim fratres ejus credebant in eum.  et discipuli tui videant opera tua. Nemo quippe in occulto aliquid facit, et quaerit ipse palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc infirmatinrae praebebat exem¬
plum Non ipse ꝑdiderat potes¬
tatem. sed nrãm consolabatur
fragilitatem. Futurum enimerat.
ut dixit ut aliquis fidelis eius abs¬
cenderet se Neapersecut oribus ha¬
ueniretur: Et neilli procrimi ne
obiceretur latibulum precessit
incapite quod inmem brisconfirma¬
Potestatem ab eoponendianimam meam.
et potestatem ab eo iterum sumendieam
Hanc potestatemostendit dumuoluit
dum ad uoce millius retrocetiderunt
qui eum cum armis uenerant ad pre¬
hendere
Erat autemin proximo dies festus
iudaeorum sceno phepa
men seseptimo intabernaculis subra¬
mis arborum habitare diebus septem
iubebantur ad memoriam habitatio¬
nis illorum inheremo. Iste erat dies
festus quem iuda ei magna sollemp¬
nitate celebrabant. uelut rem iniscen¬
tes beneficiorum dñi quieos eduxit
deterra a egrpti. Dies festus more
iuda eorum dicitur. Nonunus dies
sed quot quot illius festiuitates fuer
Qua siunumdiem festum propter uni¬
us festiuitatis consuetudinem No¬

Expanded text:
Hoc infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite, quod in membris confirmaPotestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Hanc potestatem ostendit dum voluit, cum ad vocem illius retro ceciderunt qui eum cum armis venerunt apprehendere. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia mense septimo in tabernaculis sub ramis arborum habitare diebus septem jubebantur ad memoriam habitationis 533 illorum in eremo. Iste erat dies festus quem Judaei magna solemnitate celebrabant, velut reminiscentes beneficiorum Domini, qui eos eduxit de terra Aegypti. Dies festus more Judaeorum dicitur, non unus dies, sed quotquot illius festivitatis fuerunt, quasi unum diem festum propter unius festivitatis consuetudinem no
Abbreviated transcription (Latin):
sola praecipienda sit sine qua non
possunt prodesseceterabona et quȩ
non potest haberi sine ceteris bonis
quibus homo effictur bonus
Pro hac autem dilectione patienter
debemus prodno mundiodia sustine¬
e necessee enim ut nos oderit.
quos cernit nolle a mare quod dili¬
git Sed parum nos descipso dñs con¬
solatur quicumdixiss& Haec man¬
douobis ut diligatis inuicem. ad¬
Siecit Atq ait
Smandus uos odit scitotequia me
priorem uobis odiohabuit. Nonẽ.
discipulus suꝑ magistrum
Adhereant capiti membra. ut quod
membra pati
inscis. Aliter in peccatoribũs. Alit̾
qui diligunt dm Atq aliter quidi¬
ligunt hoc saeculum Nam mun
di nomine saepe ecclesia designatur
Non enimuenit filius hominis ut iudi¬
c& mundum sed ut saluetur mun¬
dus ꝑipsum Totusmundus ecdesia
ẽ et totus mundus odit ec clesiam
Mundus igitur odit mundum. inimi¬
cus reconciliatum damnatus sal¬
uatum. inquinatus mundatum

Expanded text:
sola praecipienda sit, sine qua non sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. Pro hac autem dilectione, patienter debemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. » Non est discipulus super magistrum, adhaereant capiti membra; ut quod membra pati in sanctis, aliter in peccatoribus; aliter qui diligunt Deum, atque aliter qui diligunt hoc saeculum. « Nam mundi hujus nomine, saepe Ecclesia designatur,Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Totus mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hue est effabilis gratia qua epre¬
uenit nos ut simus amici ex seruis
Edeo nobis non subrepat suꝑbia
quasi pronris meritis aliquid acce¬
perimus dumfilui refuimus. Nunc
autem filiidĩ ꝑgratiam effecti sumꝰ
sine quanihil possumus facere ut
paulo ante ipsa ueritas ait sine me
Nihil potestis facere
Etposuiuos ut eatise fructum ad feratis
Posui ad gratiam plantaui ut eatis uo¬
lendo fructum adferatis operan do
Fatis enim uolendo dixit. quia uelle
aliquid facere iam multum ire est
Qualem uero fructum adferredebeant
subiungit
Et fructus uestermaneat ut quod¬
cumque petieritis patrem in no¬
mine meo d& uobis
omen filihs̃ est Ihs autem salua¬
tor uel etiam salutaris dicitur
Ille ergo in nomine saluatoris petit
qui illud petit quod adueramsalu tẽ
ꝑtin& Namsiid quod non expediat
petitur. non in nomine ihũ petimas¬
Haec mando uobis ut diligatis inuicem
Meritoitaq magis terbonus dilectio
nem sic sae pe commendat tamquã

Expanded text:
 affabilis gratia quae praevenit nos, ut simus amici ex servis. Ideoque nobis non subrepat superbia, quasi pro nostris meritis aliquid acceperimus, dum filii irae fuimus. Nunc autem Filii Dei per gratiam effecti sumus, sine qua nihil possumus paulo ante ipsa Veritas ait: Sine me nihil potestis facere. Et posui vos ut eatis et fructum afferatis. Posui, ad gratiam plantavi, ut eatis volendo, fructus afferatis, operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere jam multum ire est. Qualem vero fructum afferre debeant, subjungit: Et fructus vester maneat, ut quodcunque petieritis patrem in nomine meo det vobis. Nomen filii Jesus est, Jesus autem salvator, vel etiam salutaris dicitur: Ille ergo in nomine salvatoris petit, qui illud petit, quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expediat petitur, non in nomine Jesu petiHaec mando vobis, ut diligatis invicem. « Merito itaque magister bonus dilectionem discipulis sic saepe commendat, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ amatores mundi arguere
runt inme Peccatum in credulitatis
quasispeciale posuit quia sicut fides
origo uirtutum. Ita solidamentum ẽ
uitiorum incredulitate ꝑsistere
Dũo terribiliter ad testante qui ait
Qui antem non creditiam iudicatus ẽ.

Expanded text:
 amatores mundi arguere.unt in me. » « Peccatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui ait: Qui autem non cre
Abbreviated transcription (Latin):
quieis ante promissus est. et multis
in lege figurationibus de monstratus
etquasi haec ominia in aniaceñt ita
poris factus sublege ut eosquis uble¬
geerant redimer&
uim eodit et patremmeum odit
sicut quidiligit filium diligit et pa¬
trem quiauna dilectio est patris
et filii sicut unanatura. Ita et quifi¬
liumodit odit et patrem Cxliiii¬

Expanded text:
qui eis ante promissus est, et multis qui eis ante promissus est, et multis in lege figurationibus demonstratus; et quasi haec omnia inania essent, ita udine temporis factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Qui me odit, et Patrem meum odit. Sicut qui diligit Filium, diligit et Patrem, quia una dilectio est Patris et Filii, sicut una natura; ita et qui Filium odit, odit et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tur et sermonem uestrum quia
meus ẽ ideo non seruabunt. sed¬
igitur miseriores qui propter hoc
nomenista faciunt. Quantobeati¬
ores qui propter hoc nomenista pa¬
tiuntur. Sicutipse aliolocodicit
Beati qui ꝑ secuti onempatiuntur
propter iustitiam. Hoc est enim
prome uel propter nomen meum
nunc autem excussationem non
habent depeccato suo
Iuda eos ostendit ex pressius quibus
cutus ẽ xp̃s non aliis gentibũs in
eis ergo uoluit intellegimundum
quio ditxp̃m et discipulos eius
Quid est ergo si non uenis sempec ca¬
tum non haberent Numquid
sine peccato erant iudaei ante
quam xp̃s adeos in carne ueniss& :
autem quia non crediderunt in xp̃m
qui propter eauenit ut credatur
incum. Hoc peccatumsinonuenissa¬
nonutiq haberent: Aduentus
quippe eius quantum credentibus
salut aristantum non credentibus
exiciabilis factus est
Nunc autem excusationem non ha¬
bent de peccato suo
Dequo peccato. Nisiquodnon
crediderunt in xp̃mfilium dĩ

Expanded text:
tur, et sermonem vestrum, quia tur, et sermonem vestrum, quia meus eigitur miseriores, qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores, qui propter hoc nomen ista patiuntur; sicut ipse alio loco dicit: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam ; hoc est enim, propter me, vel propter nomen meum. nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Judaeos ostendit expressius quibus cutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus. Quid est ergo, Si non venissem, peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antetus ad eos in carne venisset? autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venissnon utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. » De quo peccato, nisi quod non crediderunt in Christum Filium Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Non est seruus maior domi¬
nosuo. Sime ꝑ secuti sunt et uos
ꝑ sequentur Si sermonem meũ
seruauerunt et ur̃m seruabunt
erfectus magister reuocat discipu¬
los ad exemplum quod inseo ftende¬
bat ut in prioribus legimꝰ. Nunc
autem ex hortatur eosquate nus
habeant in memoria sermones ma¬
gistri non est seruus maior do¬
minosuo. Hic sermosignificat qui
insaeculum saeculi. in quo ẽ. inttiũ
sapientiae et intelleccus bonus om¬
nibus facientibus eum. Ibim supe¬
rioribus illum demonstrat seruũ
dequoedudumait Seruus Non
man& indomo in aeternum. Ille
ẽ seruus qui ꝑman& adtimorem
quem foras dimittit caritas et non ꝑ¬
man& indomo in acternum
Sed haec omnia facient uobis prop¬
ter nomenineum quia nesciunt
cum quimisit me
Quac omnia facient : Nisi quaedixit
odio habebunt uos scilic& et ꝑsequer¬
tur sermonemq cohibent ur̃m ad¬
iunxit propter nomen meum quid
ẽ. aliud dicere quia in mein uobis o¬
diohabebunt me in uobis ꝑsequen¬

Expanded text:
or Domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Perfectus magister revocat discipulos ad exemplum quod in se ostendebat, ut in prioribus legimus. Nunc autem exhortatur eos quatenus habeant in memoria sermonem magistri: Non est servus major Domino suo. Hic servum significat, qui in saeculum saeculi, et in quo est initium sapientiae, et intellectus bonus omnibus facientibus eum : ibi in superioribus illum demonstrat servum, de quo et dudum ait: Servus non manet in domo in aeternum. Ille est servus qui pertinet ad timorem, quem foras mittit charitas, et non permanet in domo in aeternum. Sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum, qui misit me. « Quae omnia facient, nisi quae praedixit, odio habebunt vos scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent vestrum? Adjunxit, propter nomen meum. Quid est aliud dicere quam me in vobis odio habebunt, me in vobis persequen
Abbreviated transcription (Latin):
E tregitur dispensatione diuina
noninimici uersutia sub uertitur
praeter homines partis illius qui
propria uoluntate non necessitate
aliqua sesubiciunt diabolo. Vnde
et a postolus ait Non ẽ nobis con¬
iuctatio aduersus carnem et sangui¬
nem idẽ. aduersus homines. sed
aduersus potestates etrectores tenȩ¬
brarum harum. Id est peccatorum
qui intenebris manent iniquitatis
Quos rectores angelos ee desertores
designat. sed sunt qui ꝑ gratiam di
non propriis meritis in de eruuntur
Dequibus ait apostolus Euistis ali¬
quando tenebrȩ. Nunc autem lux
indño ut filulucis ambulate sc̃d
gratias dõ quieruit nos sicut idem
huius mundi hoc e. tenebrarum haru
Non habebit quicquam. Quia
neq cum peccatod suenerat. nec
eius carnem de peccati propagine
uirgo pepererat et tamquam ei
diceretur curergomorieris si
non habes peccatum quidebebatur
Durgite eamus hinc. Discumbens
enim discum bentibus loquebatur

Expanded text:
et regitur dispensatione divina, et regitur dispensatione divina, non inimici versutia subvertitur: praeter homines partis illius qui propria voluntate non necessitate aliqua se subjiciunt diabolo. Unde et Apostolus ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines: sed adversus potestates et rectores tenebrarum harum, id est, peccatorum, qui in tenebris manent iniquitatis: quos rectores, angelos esse desertores designat; sed sunt qui per gratiam Dei non propriis meritis inde eruuntur, de quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate . Sed gratias Deo qui eruit nos, sicut idem hujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam: quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur: Cur ergo morieris, si non habes peccatum, cui debebatur  facio. Surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uttum factum fuerit credatis.
Uludutiq dicit quod factum fuerit
quod eum post mortem uisuri erart
uiuentem et ad patrem ascendentẽ
Quouiso illud fuerant credituri quod
ipse eet xp̃s filius dĩ. cum potuit hoc
antequam facer& Poterant enim
dubitare si filius di eẽt cum eum uide¬
runt moriturum. sed cumuiderunt
cumre surrexisse credebant in quo
ante dubitabant. et confirmata e.
fides incordibus eorum quam illis
praedixerat quiet ore promisit
quid facturus erat et opere conpleuit
quod ante praedixit Deinde
quiddicit
amnon multa loquar uobiscum
uenit enim princeps mundihuius
Quis Nisidiabolus et in me non
hab& quicquam
ullum sulic& omnino peccatum
pem eẽ. peccatorum hominam non
stius amatores et nondĩ Ab sit
ut eum credamus princpem eẽ.
caeli et terrȩ et creaturarum omni¬
um que generaliter mundi appel¬
lantur̃. totus itaq mundus
seruit suo creatori non deceptori
Redemptori non interemptori.

Expanded text:
ut cum factum fuerit, credatis. ut cum factum fuerit, credatis. « Illud utique dicit, cum factum fuerit, quod eum post mortem visuri erant viventem, et ad Patrem ascendentem: quo viso, illud fuerant credituri quod ipse esset Christus Filius Dei, qui potuit hoc antequam faceret. » Poterant enim dubitare si Filius Dei esset, cum eum viderunt moriturum: sed cum viderunt eum surrexisse, credebant in quo antea dubitabant, et confirmata est fides in cordibus eorum quam illis praedixerat, qui et ore promisit quod facturus erat, et opere complevit quod ante praedixit. Deinde quid dicit: Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus: « Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam; nullum scilicet omnino peccatum.pem esse peccatorum hominum, non stius amatores et non Dei. Absit enim ut credamus principem esse coeli et terrae, et creaturarum omnium quae generaliter mundi appellantur. Totus itaque mundus servit suo creatori, non deceptori, redemptori non interemptori,
Abbreviated transcription (Latin):
ternitas sed trinitas ds̃ Sicut e¬
nimunus ẽ homo anima rationalis
etcaro sicunus ẽ. xp̃s et dẽ echomo
pontio pilato crucifixus A p̃s
ihs̃ sed informa serui Item de
singulis quibus homo constat
Quis non est derelictus in inferno.
Xp̃sihs̃ sed in anima sola Quisre¬
surreccurus triduo iacuit inse
Dicitur ergo et hi his singulis xp̃s
uerum haec omnia non duo ueltres
sed unus est xp̃s Ideo ergo dixit
Sidiligeretis me gauderetis atique
quiauado ad patrem Qinnatu¬
rachumanae gratulandum est
eo quod ad sumpta a uerbo unige¬
nito ut inmortalis constitueretur
incaelo. Hoc enimmodo seituru
dixit ad patrem. Non pro fecto
ad illum ibat quicum illo erat.
sedhoc erat ire ad eum etrecipere
a nobis mutareatq: inmortale
facere quod mortale suscepit ex
nobis. et addexteram constituere
patris ꝑ quod fuit interrapro no¬
bis Deinde ipsedh̃s ihs subiunx̃¬
tnunc dixiuobis priusquam fiat

Expanded text:
ternitas sed trinitas Deus. Sicut eternitas sed trinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro; sic unus est Christus Deus et homo;Pontio crucifixus? Christus Jesus, sed in forma servi. Item de singulis quibus homo constat. Quis non est derelictus in inferno? Christus Jesus, sed in anima sola. Quis resurrecturus triduo jacuit in seDicitur ergo in his singulis Christus; verum haec omnia non duo vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quomodo naturae humanae gratulandum est, eo, quod assumpta est a verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Non profecto ad illum ibat qui cum illo erat, sed hoc erat ire ad eum, et recipere a nobis mortale, atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et ad dextram constituere Patris, per quod fuit in terra pro nobis. Deinde ipse Dominus Jesus subjunxnunc dixi vobis, priusquam fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
cor illorum quodibat ab eis quam¬
uis uenturus ect adeos ne for san
gregem lupus hoc interuallo in ua¬
der& pastore absente sed a quibus
homo abscedebat ds non relinque¬
bat Etidem insexp̃s et homo et ds̃
Ergoibat per id quod homoerat. et
manebat per id quodds̃ erat. Igitur
dĩ quinullo continetur loco. disce¬
dit ab eorum cordibus. quieu mre¬
linquunt moribus non pedibus et
ueni&& adillos qui conuertuntur ad eũ
non facie sed fide et accedunt adeu
non carne sed caritate
Didiligeritis me gauderetis utiq
quia ego ad patrem uado quia
pater maior me est
er quod igitur filius non est aequa¬
lispatri : Perquoderat iturus ad
patrem in quouenturus est uiuos
iudicaturus et mortuos. Perillud
uero quod est aequalis patrinim¬
quam reces sit apatre sedcum illo
ẽ. ubiq totus. Perdiuinitatem
quamnullus contin& locus Ag¬
no scamus geminam substantiam xp̃i
diuinam scilic& quia dequalis ẽ
patri Humanam quia maior ẽ
pater. Utrumq autem simul

Expanded text:
cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: et idem ipse Christus et homo et Deus. Ergo ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat. Igitur Deus qui nullo continetur loco, discedit ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus non pedibus, et veniet ad illos qui convertuntur ad eum non facie sed fide, et accedunt ad eum non carne sed charitate. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego ad Patrem vado, quia Pater major me est. Per quod igitur Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, in quo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Per illud vero, quod est aequalis Patri, nunquam recessit a Patre, sed cum illo est ubique totus per divinitatem quam nullus continet locus. Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simul n
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem suam cum patris uo¬
luntatedenunti&. Uenit etiam
et sua sponte quaa equalis ẽ patri
et filio ut cognoscatur unam eẽ uo
deme Etuos testimonium per¬
hibebitis
Quia quod spu intus docente ꝑceperur
Ipsenamq sp̃scordaeorum et ad
foris loquendo et aliisministrando
et addocenda quaenossent cul
mine ueritatis erexit
ille testimonium ꝑ hibebit deme
Lamquam dicer& odio me habu¬
erunt etocciderunt uidentes
sedtaledemepara drtustestimo¬
nium ꝑhibebit. ut eos faciat
Quia abinitiometum estis Potestis
praedicare quod nostis. quod modo
non facitis illius sp̃s plenitudo non

Expanded text:
voluntatem suam cum Patris vovoluntatem suam cum Patris volet sua sponte, quoniam aequalis est Patri et Filio, ut cognet vos testimonium perhibebitis. « Quia quae Spiritu intus docente perceperuIpse namque Spiritus corda eorum et adforis loquendo et aliis ministrandoet ad docenda quae nossent, ne veritatis erexitimonium perhibebit de me. « Tanquam diceret: odio me habuerunt et occiderunt videntes; sed tale de me Paraclitus testimonium perhibebit, ut eos faciat quia ab initio mecum estis. Potestis praedicare, quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius  Ms., quod amodo non
Abbreviated transcription (Latin):
qui prius adimius ancillȩ uocem xp̃m
timuit confiteri quem postea palam
et omnibus ceteris constantius sco
spũ roboratus. multis iudaeorum
milibus praedicauit. Itaut ad eius
praedicationem triamilia uirorum
legimus credidisse et baptiratos eẽ
Et non postmultum temporis: etiam
quinq milia credidisse. Vnde et
ips exp̃s ut audiuimus. promisit eis
dicens. Cumautemuenerit sp̃s
paracirtus quem egomittam uobis
a patremeo sp̃m ueritatis. Vtrũq
dixit Et sp̃mpara drtum hoc ẽ sp̃m
consolationis et sp̃m ueritatis ut et
fiduciam habuissent praedicationis
inspũ ueritatis. et consolationem
gatiae in eodem spũ. Quoduero ait
Qui a patre procedit statim subiunxit
quem egomittam Significat enĩ
tre et filio promittitur Sed prop¬
ter distinctionem ꝑsonarum hicdi¬
citur a patre procedere et a filio
mitti. et in eadem distinctione ꝑ so¬
narum unam eẽ operationem ac

Expanded text:
qui prius ad unius ancillae vocem Christum qui prius ad unius ancillae vocem Christum timuit confiteri, quem postea palam et in omnibus caeteris constantius, sancto Spiritu roboratus, multis Judaeorum millibus praedicavit; ita ut ad ejus praedicationem tria millia virorum legamus credidisse et baptizatos esse; et non post multum temporis etiam quinque millia credidisse . Unde et ipse Christus, ut audivimus, promisit eis, dicens: Cum autem venerit Spiritus Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre Spiritum veritatis. Utrumque dixit, et Spiritum Paraclitum, hoc est spiritum consolationis, et Spiritum veritatis, ut et fiduciam habuissent praedicationis in Spiritu veritatis, et consolationem gratiae in eodem Spiritu. Quod vero ait: Qui a Patre procedit, 609 statim subjunxit, quem ego mittam. Significat enim tre et Filio mittitur; sed propter distinctionem personarum, hic dicitur a Patre procedere, et a Filio mitti; et in eadem distinctione personarum unam esse operationem ac
Abbreviated transcription (Latin):
Quo sensu hoc intellegendum sit pau¬
lo ante exposuimus Sed ut implea¬
tur sermoquuinlege eorum scriptus ẽ.
quia odio me habuerunt gratis
Corum legemdicit non ab ipsisinuentã
sed ipsisdatam Cratisuidelic& qui
nullum exodio concessum quaerit
de quibus hoc dixit probenefici is
reddiderunt mala. It propter
nimiam cordis malitiam: oderunt
diligentemeos. et bene facientem illis
Cum autemuenerit sp̃s para circus
quem egomittam uobis a patremeo
sp̃m ueritatis quia patre procedit.
Exmultis scĩ euangelulocis inuenimꝰ
quia discipuliante aduentum scĩ sp̃s
minus capaceserant ad intellegen
dum artana diuine sublimitatis
minus fortes ad toleranda aduersa
humane prauitatis. Sedeis adueni¬
ente spũ. cum augmento diuinae ag¬
nitionis. data est etiam constantia
promisit roborandos eẽ uel ad fidu¬
ciam prechcationis. uelad constanti¬
ampassionis sicut in ipso principe
a postolorum factũ cẽ cognouimus

Expanded text:
» Quo sensu hoc intelligendum sit, pau» Quo sensu hoc intelligendum sit, paulo ante exposuimus. Sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . « Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam. Gratis videlicet odit, qui nullum ex odio concessum quaerit, de quibus hoc dixit, pro beneficiis reddiderunt mala; et propter nimiam cordis malitiam oderunt diligentem eos, et benefacientem illis. Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit. « Ex multis sancti Evangelii locis invenimus, quia discipuli ante adventum sancti Spiritus minus capaces erant ad indulgendum arcana divinae sublimitatis, minus fortes ad toleranda adversa humanae pravitatis, sed eis adveniente Spiritu, cum augmento divinae agnitionis, data est etiam constantia promisit roborandos esse, vel ad fiduciam praedicationis, vel ad constantiam passionis: sicut in ipso principe apostolorum factum esse cognovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitdñs quimeo dit et patrẽ meum
odit Vtiq enim qui odit ueritaten
Nec esse ẽ oderit a quo etueritas na¬
ta est Nunc diat si opera non fecissẽ
in eis quae nemoalius fecit peccatum
non haberent Peccatum illud
scilic& magnum de quo et superius ait
inonuenissem edocutus fuissem
cis peccatum non haberent
Hoc estpeccatum quo in eumloquentem
etoperantem non crediderunt
Quod dixit nemoalius fecit in eistã¬
quam sia liqui mira culascõrum fe
ussentante in populodĩ sicut helias
uel heliseus mortuos suscitarent
nemotamentanta fecit miracula
uel tanta salutis in signia humanȩ
fecit sicut xp̃sfecit in conspectuillorũ
quae facile intellegit que euangeliũ
legit Ideo opus nonẽ illanumerare
quae euangelium narrat et totus
mundus clamat. Nimirumilla sunt
opera que in eorum ualitudine tanta
miracula salutis ostendit quanta il
lis antea nemodonauit Haec e¬
nimuiderunt et hoc eis exprobrans
adiungit etdicit
Nunc autem etuiderunt etoderunt
et me et patremi eum

Expanded text:
Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse eta est. Nunc dicit: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent; peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est, peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderunt. » Quod dixit: Nemo alius fecit in eis, tanquam si aliqui miracula sanctorum non fecissent ante in populo Dei: aut sic ut Elias vel Elisaeus mortuos non suscitarent. Nemo tamen tanta fecit miracula, vel tanta salutis insignia humanae fecit, sicut Christus fecit in conspectu illorum: quae cuncta facile intelligit qui Evangelium legit. Ideo opus non est illa enumerare, quae Evangelium narrat, et totus mundus clamat: « Nimopera, quae in eorum valetudinibus, tanta miracula salutis ostenlis antea nemo donavit: haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dicit, Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ter& et euangelizare currere
Proiecit cupiditatem. et propera
uit adnuntiare ueritatem:
Discant qui uolunt euangelizare.
proiciant hrdriamadputeum
Recordamini quid superius dixerim
de hrdria uaserat unde a qua hauri¬
ebatur Creco nomin eappellat᷑
tam quam si a quarium diceregur
Proiecit ergo hrdriam quȩ noniam
usui sedonerifuit. Auid a quippe
desiderabat aqua illa satiari. ut
Onere abiec cocucurrit ad ciuita
Pedetemtim Neilliquasi iam ira sce¬
rentur. edndignarentur et ꝑseque¬
rentur. Uenite etuidete hominem
quidixit mihi omnia quȩ feci

Expanded text:
teret et evangelizare curreret? teret et evangelizare curreret? Projecit cupiditavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut onere abjecto, cucurrit ad civitatPedetentim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et videte hominem q
Abbreviated transcription (Latin):
quidicitur xp̃s cumergo uenerit
ille nobis omnia de monstrabit
Quid est hoc: Modo inquit detem¬
plo contendunt iudaei. et nos de
monte contendimus Cum illeue¬
nerit montem spern&. ettemplu
euert& Docebit nos iste ominia
rare. Scebat quis eampossit doce¬
re. sediam docentem nondum a gnos¬
cebat. la mergo digna erat ciuma¬
nifestaretur. Messiasautem unc
Hebraice messias est. Ergodicit
cimulier sco quia messia sueni&
quidicitur xp̃s Cu mergo uenerit¬
ille nobis adnuntiabit omnia
ius caput mulieris factus ẽ . xp̃s ca¬
put uiri lammulier ordinatur
tea quam audiuit hoc Egosum
quiloquor tecumiam ultra q̃uidice
Et continuo uenerunt discipuli et¬
mirabantur quia cum muliere
Quia querebat ꝑditam quiuenerat
quaerere que perierat. hoc illimi¬
Nemotamendixit quid quȩ̨ris aut¬
quid loqueris cumea. Reliquit
Audito egosum quiloquor tecum¬
et receptõ in cordexp̃odno quid fa¬
cer& isiiam hrdriam dimit¬

Expanded text:
qui dicitur Christus; cum ergo venerit, qui dicitur Christus; cum ergo venerit, ille nobis omnia demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos 504 de monte contendimus; cum ille venerit, montem spernet, et templum evertet. Docebit nos iste omnia, rare. Sciebat, quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat, cui manifestaretur. Messias autem unctHebraice Messias. Ergo dicit ei mulier: Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus. Cum ergo venerle nobis annuntiabit omnia. caput mulieris, factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur teaquam audivit hoc, Ego sum, qui loquor tecum, jam ultra quid dicemihi? Et continuo venerunt discipuli emirabantur, quia cum muliere Quia quaerebat perditam, qui venerat erere quod perierat , hoc illi miNemo tamen dixit: Quia quaeris, loqueris cum illa? Reliquit Audito, « Ego sum qui loquor tecumet recepto in corde Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimit
Abbreviated transcription (Latin):
citis qm̃ salus ex iudaeis ẽ. Mul¬
tum dedit iudaeis. sed noli istos re¬
probos accipere. Parietem illu
accipe cui adiunctus ẽ. Alius
ut pacati lapide angulari quod ẽ.
xp̃s copularentur. unus enimpa¬
ries a iuda eis unus agentibus lon¬
ge a se istiparietes: sed donec in an¬
gulo coniungantur Alienige¬
ne autem hospites erant et pere¬
grini a testamentis dĩ Secundũ
hoc ergo dictum est nos adora mͦ
quod scimus Expersonaquidem
iudaeorum dictum ẽ. sed non omniũ
iudaeorum. Non reproborum uidae¬
orum sed dequalibus fuerunt a posto
li quales fuerunt prophetae. quales
fuerunt illiom nes sci. quioninia sua
uendiderunt et preciarerum suarũ
ad pedes apłorum posuerunt. Non
reppulit enimds̃ plebemsuam quam
presciuit. Audiuit haec mulier
ista et addidit lamdudum propheta
dixerat. uidit aliadicere eum cum
quoloquebatur. quae iamplus eet
quam propheta et quidrespondit
uidete
Dicit eimulier:: scioquia messias uenit

Expanded text:
citis, quia salus ex Judaeis est. Mulcitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reprobos accipere. Parietem illuaccipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apli, quales fuerunt prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt . Non repulit enim Deus plebem suam quam praesciit . Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat. Vidit alia dicere eum cum quo loquebatur, qui jam plus equam propheta. Et quid respondit, videte: Dicit ei mulier: Scio, quia Messias veniet,