comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheuã iohel expletc̃ eẽ memorarit. hoctantũ quaerimus quomodo & niperi¬
ora & media quae se quuntur usq: ad finẽ uoluminis sibi ualent cohaerere.
ne sub unotextu consequentaq sermonis diuis a &dis sonans interse ex planatio
scatere uidectur. a principio ergo usq: ad eũ locũ ubi scriptũ ẽ magnus dies dñ
& terribilis uclde & quis sustinebit eũ: comminatio ẽ atq descripito quee
peccatte i populo dñs in laturus ẽ. ab eo aut loco ubi legimus conuestiminiadme
in toto corde & inieiunio & infletu & in plantu. usq: adeũ locð̃ ubiait. quare
dicunt in populis ubiẽ drecoũ: cohostetiodñi ẽ post poenas atq supplicia ad
paenitentiã ꝓ uocantis rursũ ab eo loco quisequitur. Telactus ẽ dñs terrã suã
&xpepercit populo suo. & respondens dñs dix̃. usq: ad cũ locũ ubiscriptũ ẽ & ñ
confundetur populus ms inaeternũ. reꝓmis no futurorũ ẽ quaebona post¬

Expanded text:
etam esse memoret, hoc tantum quaerimus, quomodo et superiora et media, et quae sequuntur usque ad finem voluminis sibi valeant cohaerere, ne sub uno textu consequentiaque sermonis, diversa et dissonans inter se explanatio scatere videatur? A principio ergo usque ad eum locum ubi scriptum est: Magnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legimus: Convertimini ad me in toto corde, et in jejunio, et in fletu, et in planctu, usque ad eum locum, ubi ait: Quare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populus meus in aeternum, repromissio futurorum est, quae bona post
Abbreviated transcription (Latin):
bens adromanos Nẽ distincuo iudaei & graeci. Idem enĩ ipse dñ somnium
diues in om̃s qui in uocant illũ. Omnis enĩ quicũq: in uocauerit nomen d̃i¬

Expanded text:
bens ad Romanos: Non est distinctio Judaei et Graeci. Idem enim ipse Dominus omnium: bens ad Romanos: Non est distinctio Judaei et Graeci. Idem enim ipse Dominus omnium: dives in omnes qui invocant illum. Omnis enim quicumque invocaverit nomen D
Abbreviated transcription (Latin):
riã factũ ess&. credamus & ab euangelistis silentio p̃termissũ. Neq: enĩ om̃a
quae fecit itĩs scriptta referuntur. quaesi scribantur ꝑsingula ne ipsũ qui¬
dem̃ aerbitror mundũ capere eos qui scribendi r̃ libros. autcehe quomodo
sol uersus intenebras ẽ. ñ quo ipsesit mutatus in tenebris sed tenebras mun¬
do induxerit sic & luna ñ ẽ uersa in sanguinẽ. sediudaeos blasphemiarũ
& negationis inxp̃m hor rore cooꝑtos aeterno testimonii sangune condena¬
uit dicentes. sanguis tius suꝑnos & suꝑfilios nr̃os. haec om̃a prius quã dies
dñi ueniat inaignus & haoribilis futura describit. dies aut̃ h̃i magnus & hor¬
ribilis aut resurrecuonis eẽ credendus ẽ. aut ceste multt posttem para dies
iudicii. quiuere magnus ẽ & horribilis. Sed quia sequitur &erit omnis
qui inuecauerit nom̃ dñĩ saluuserit. & hoc apłs paulus refest ad tepus
dominicae passionis. magis deresurrectionis intellegendũ ẽ. ait enĩ scri¬

Expanded text:
 credamus et ab evangelistis 204 silentio praetermissum, neque enim omnia quae fecit Jesus, scripta referuntur, quae si scriberentur per singula, ne ipsum quidem arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, libros . Aut certe quomodo sol versus in tenebras est, non quod ipse sit mutatus in tenebras, sed quod tenebras mundo induxerit: sic et luna non est versa in sanguinem, sed Judaeos blasphemiarum et negationis in Christum horrore coopertos, aeterno testimonii sui sanguine condemnavit, dicentes: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Haec omnia priusquam dies Domini veniat magnus et horribilis, futura describit. Dies autem Domini magnus et horribilis aut resurrectionis esse credendus est, aut certe, multa post tempora, dies judicii, qui vere magnus est et horribilis. Sed quia sequitur: Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit, et hoc apostolus Paulus refert ad tempus Dominicae passionis, magis de resurrectionis die intelligendum est. Ait enim scri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fumo. Vnde posteo sequitur uadedicpopulo huic. auditu audietis & non
intellegetis. & uidentes aspicietis & ñ uidebitis. In crassatũ ẽ enĩ corpopulihuius¬

Expanded text:
est fumo. Unde postea sequitur: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non est fumo. Unde postea sequitur: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non intelligetis; et videntes aspicietis, et non videbitis: incrassatum est enim cor populi hu
Abbreviated transcription (Latin):
dis rupta sint quod aut̃ dicit sanguinẽ & ut pores siue ua porẽ fumi. sanguis
ille ẽ dequo & in pialmir legimus. ut intinguatur pestuus in sanguine. &x in
esaia. quã rubi cunder̃ uestim̃tatua. & quẽ ꝑ cusso lcttere salutitais mixtis
aquis romanus miles effudit. & ignis sp̃sscĩ qui dertendit ecaelo ut in actib
a postolarũ legimus. apparuer̃ illis disꝓtitae lingucie tãquã ignis seditque
un sp̃s sẽs dabat cloqui illis hic ẽ ignis quẽ uenit dhñs mittere suꝑ terrã. & ante¬
quã pateretur indiscipulis sus opiabat ardere. ignis. naturae ẽ duplicis.¬
haba lumen credentibus hab& tenebras nippliciaq: in credulis qui appel¬
lantur ucpares fumi. istefumus ẽ amaris simus qui excaecaiuit oculos iudaorũ.
dequo in ꝓuerbiis legimus. sicut fumus noxius oculis & immatura uuaden¬
inqua p̃dicabatur cacitas iudȩcoũ. & suꝑ liminare motũ ẽ & domus impleta

Expanded text:
disrupta sint. Quod autem dicit, sanguinem et vapores, sive vaporem fumi, sanguis disrupta sint. Quod autem dicit, sanguinem et vapores, sive vaporem fumi, sanguis ille est, de quo in Psalmis legimus: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et in Isaia: Quam rubicunda sunt vestimenta tua ! et quem, percusso latere Saaquis Romanus miles effudit, et ignis Spiritus sancti qui descendit de coelo, et in Actibus apostolorum legimus: Apparuerunt illis dispartitae linguae, tanquam ignis seditque out Spiritus sanctus dabat eloqui illis. Hic est ignis quem venit Dominus mittere super terram, et antequam pateretur in discipulis ophabet lumen credentibus; habet tenebras suppliciaque incredulis, qui appellantur vapores fumi. Iste fumus est amarissimus, qui excaecavit oculos Judaeorum, de quo in proverbiis legimus: Sicut fumus noxius est oculis, et immatura uva denin qua praedicebatur caecitas Judaeorum: Et superliminare motum est, et domus impleta
Abbreviated transcription (Latin):
rinon potest nisi sc̃ip̃s effundaiur. & quicũq: credere sedicit in xp̃m non
quibcpti hati erant baptis mate io hannis in eũ qui uenturus erat hoc ẽ inno¬
scõ & mysterio trinitaus quicquid in unã & alterã personã accipitur in per¬
fectũ ẽ. Neq uero omnis qui acceperit spmscm̃ statim habebit & gratiã
spittilẽ. sed ꝑ effusionẽ spr̃sc̃ĩ diuers asgratias consequetur. alii ꝓphetiã
ut filu & filiae qui ma iccis s̃ meriti. alii somnia ut senes iã ꝓuectioris aetatis.
alii uisiones utiuuenes qui uicer̃ malignũ. serui uero &ancillae quiad huo
spm̃ ti moris habent & ñdilectionis. quia ꝑ feta dilectio foras mittitti morẽ
fidei tantũ & salutis gratiã posndebunt. tunc dabit ꝓdigia ch̃s incaelo &
interra. in caelo qui sol. ẽ uersus in tenebras & luna in sanguinẽ. interra
quiatã uehem̃ti & in solito motu terra contremuit ut monum̃ta aꝑta. saxa

Expanded text:
ritus sanctus effundatur. Et quicumque credere se dicit in Christum, non qui baptizati erant baptismate Joannis in eum qui venturus erat, hoc est, in nosancto et mysterio Trinitatis, quidquid in unam et alteram personam accipitur, imperfectum est. Neque vero omnis qui acceperit Spiritum 203 sanctum, statim habebit et gratiam spiritualem; sed per effusionem Spiritus sancti diversas gratias consequetur . Alii prophetiam, ut filii et filiae qui majoris sunt meriti; alii somnia, ut senes jam provectioris aetatis: alii visiones, ut juvenes qui vicerunt malignum. Servi vero et ancillae qui adhuc spiritum timoris habent, et non dilectionis, quia perfecta dilectio foras mittit timorem, fidei tantum et salutis gratiam possidebunt. Tunc dabit prodigia Dominus in coelo et in terra: in coelo, quia sol est versus in tenebras, et luna in sanguinem: in terra, quia tam vehementi et insolito motu terra contremuit, ut monumenta aperta, et saxa
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ꝑ manserit & factor illius &xputredo ascendit & iã in eos qui sibi megner¬
ꝓmittunt &c ccidunt ꝑ suꝑbict̃ quianũ quã tuttiẽ humana fragilitas & quanto
uistutib: crescimus tanto magis timere debemus ned e sublimib: corrucimus luxtt
litterã greges locusttrũ magis austerquã aquilo consuruit adducere. Id est. non
exfrigane ueniunt sed ex calore. Verũ qm̃ decissiriis loquebatur locusttirũ ponens
similitudinẽ ideo aquilonẽ int̃posuit ut ñ uerc̃ locustã quae cib austro uenire
consueuit. sed sub locusta intellegamus assiros atq: chaldeos. Noli timere
terra exulia & lactare qm̃ magnificauit dñs ut sacer&. Nolite timere animalia
regionis quia germina uer̃ speciosa deserti. quia lignũ attulit fructũ suũ. ficus
& uinea deder̃ uistutẽ suat̃. & filii sion ex ultate & laetam ini inh̃o dõ ur̃o quia

Expanded text:
tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna prtempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna promittunt, et cadunt per superbiam: quia numquam tuta est humana fragilitas, et quanto virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit, ut non veram locustam, quae ab Austro venire consuevit, sed sub locusta intelligamus Assyrios atque Chaldaeos. Nolterra exulta et laetare quoniam magnificavit Dominus ut faceret nolite timere animalia regionis quia germinaverunt speciosa deserti quia lignum adtulit fructum suum ficus et vinea dederunt virtutem suam et filii Sion exultate et laetamini in Domino Deo vestro quia
Abbreviated transcription (Latin):
ti cadens in terra mostuũ fuerit ipru solũ manet. si aut mostuu fuerit multos fructus
sacit. & uinũ qđ laeti ficat cor hominis & oleũ qđ ex hilarat sticiẽ ut u&us tristitia
peccatorũ frum̃ti & umi oc olei idest uistutũ lcietitiae temperetur taũ quã quae ha¬
bebunt bonorũ omniũ ab und antiã ut repletintur eis atq sacturentur. cuq hoc fue¬
rint consecuti nequa quã tnedentur in obpbriũ gentibus dequib: cpłsloquitur.
ñ e n ob colluaatio ad uersus carnẽ & sanguinẽ sed ad uersus principes & potesttates
ad uersũ mundi reciores tenebrarũ contra spĩtalia nequiticae incarlestibus. eum
quoq: qui ab aquiloneẽ dequo hieremias loquitur. ab aquilone ex ardes centmala
suꝑ om̃s habittitores terrte. dequo & selomon scribit. aquilo uentus durissimus.
mo in his quia peruerinteiianuc̃ peccaiorũ & cpud quos usq ad extremũ unttie

Expanded text:
nti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus nti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia peccatorum, frumenti et vini et olei, id est, virtutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et saadversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  mo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
implerentur. putredo ecrũ &x feta iniantũ noxius fuit ut cierẽ quoq: corrũ per&
& pistilentica tũ ium̃tarũ quã hominũ gigneretur. qucerat eruditus lestor
ubi hoc iuxta litterã factũ sit dechaldeis ñ post multo tempcae quã h aec ꝓphe¬
tatt s̃. Si quidem in esaia legimus centũ ostoginta quinq: mili& chaldeorũ sub
rege ezechia in una noste angelo saeuiente ꝑcussa. hoc iuxta historiã dixeri¬
mus. Cecerũ iuxta tropologiã omnis cinima terraednĩ. in qua seminat pater
fcimilicis sementẽ suã. quaecũ ꝓtritico hi haniã fecerit. id est aduenas oeloliũ
& offenderit dnm̃suũ & postea egerit paenitentic̃ & plangens dixerit. parced ñ e
ponulotuo. helaturdñs terrã succ̃ & part& tiquã dudũ contempserat suoq eã dignatur
allo quio & dicit mitic̃ tibi frum̃tũ dequo semptũ ẽ. am̃ am dico uob nisi ganũ frum̃¬

Expanded text:
implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, et pestilentia tam jumentorum quam hominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centum octoginta quinque millia Chaldaeorum sub rege Ezechia in una nocte angelo saeviente percussa . Hoc juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cum pro tritico zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offenderit Dominum suum, et postea egerit poenitentiam, 196 plangensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contempserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum frume
Abbreviated transcription (Latin):
& iuxit sitũ ꝓuincicae sic loquitur quasi ñ dehostibus sed delocustis reserre uidecctur
&iã nr̃is temporib: ui dimus agmina locustarũ terrã texisse iudaect̃ quae posteo mise¬
riccodici dñi interuestibulũ & cilitre. hoc est int̃crucis & resurrestionis locũ sccer¬
dotibus & populis d̃o dep̃cantibus atq: dicentibus. Parcepopulotuo. uento surgen¬
te in mareprimũ & nouissimũ p̃cipitaite s̃. mareprimũ qđ iuxit solitudinẽ ẽ
& uergit cidorientẽ. illũ intellege in quo fuit quondã sodoma & gomoora adama
& seboim qđ nunc mostuũ nominatur eo qđ nulla ibi uiuant animantio. mare
aut̃ nouissi mũ hoc qđ ad occidentẽ ẽ & qđ ducit in cegyptũ incui: litore gaza &
ascalon a hotusq & ioppe & caescrea. & ceterae urbes maritimae sitae sunt.
Cũq litoaa utriusq: maris aceruis mostucrũ locustarũ quos aquae euomuerunt

Expanded text:
et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de locustis referre videatur. et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de locustis referre videatur. Etiam nostris temporibus vidimus agmina locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et resurrectionis locum, sacerdotibus et populis Dominum deprecantibus atque dicentibus: Parce populo tuo, vento surgente, in mare primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum, hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus littore Gaza, et Ascalon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et caeterae urbes maritimae sitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum locustarum, quas aquae evomuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ra congregar&. & egrederecur sponsus decubiculo suo & sponsa dechalamosuo
ut nequecquã carni & uolupiati sed animae & fletibus inseruir&. Telatus ẽ
dĩs terrã succ̃ quã prius quasi alienã contẽpserat & passus fuerat locusto¬
locista uastante populari. & in tantũ pepercit paenitentibus ut tos dignos suc responsione
frum̃tũ & ceterr qua ꝓpheta describit. & ultra uos ñtradã captiuitati p̃ter assiriũ
atq chaldeũ qui cib aquilone ẽ ꝓcul. ftcciã uob dequo supradictũ ẽ. populus mulus &
fostis antefaciẽ eius ignis uorcns. & posttũ exurens flãma quasi aspectus equorũ aspe¬
ctus ecuũ. & expellũ inquit eũ imerrã solitudinis & primae pastes illius cadent
in mare crientale & posteriores inmare nouissimũ. & cscend& fecor ei: id est qui
ab aquilone ẽ &putredo quia suꝑbe egit. sepe commonui subtrans latione locusti¬
rũ describi impetũ chaldeccũ quo iudaeci ucstata ẽ. ltaq seruat metti scoa in reliquis

Expanded text:
congregaret, et egrederetur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo, et nequaquam carni et voluptati, sed animae et fletibus inservirent. Zelatus est Dominus terram suam, quam prius quasi alienam contempserat, et passus fuerat locusta vastante populari, et intantum pepercit poenitentibus, ut eos dignos sua responsione frumentum, et caetera quae propheta describit, et ultra vos non trada de quo supra scriptum est: Populus multus et fortis, 195 ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma, quasi aspectus equorum aspectus eorum. Et expellam, inquit, eum in terram solitudinis, et primae partes illius cadent in mare Orientale, et posteriores in mare novissimum, et ascendet fetor ejus, id est, qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe egit. Saepe commonui sub translatione locustarum describi impetum Chaldaeorum, quo Judaea vastata est. Itaque servat metaphoram in reliquis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta illud quod alibi legimus. sufficit diti malitia sua. & siẽ inciuita¬
temalitia qua dis̃ non ficerit. simulq quic supra dixerat benignius & mistriccts
patiens & multũ miseri coodia & procestabilis siue panitens suꝑ malitus nestasi¬

Expanded text:
juxta illud quod alibi legimus: Sufficit diei malitia sua . Et: Si est in civitajuxta illud quod alibi legimus: Sufficit diei malitia sua . Et: Si est in civitate malitia, quam Dominus non fecerit . Similiterque quia supra dixerat, benignus et misericors, patiens et multus in misecordia, et praestabilis, sive poenitens super malitiis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quod & pontifex add̃i scluatoris crimen augendũ in euangelio fecisse memira¬
tur. & paulũ & barnaban audientes uerba blas phemia. legimus ꝑpetras¬
se. Id circo ego p̃cipio uob ut nequaquã scindatis uestimenta sed corda quae
plenas̃ peccatorũ quae in starutrium nisi scissa fuerint sponte rumpantur
fecerant. Nec desperctis ueniã scelerũ magnitudine. quia magna peccata
incigna delebit misericordia est enĩ benignus & misericors malens paeniten¬
tiam peccatorũ quã mostẽ. patiens & multũ misericcodia. qui non huma¬
nam immitetur impatientiã. sed longo tempore nram paenitentiã praestole
peccatis panitentĩ. & ipsũ paniteat comminationis suae & mala quae
comminatus ẽ non inferat. nitẽq: mutatione sententiae & ipsemutetur.
malitiã aut hoc loco non contrariã uistuti debemus accipere sed afflictionẽ

Expanded text:
quod et pontifex ad Domini Salvatoris crimen augendum in Evangelio fecisse memoraquod et pontifex ad Domini Salvatoris crimen augendum in Evangelio fecisse memoratur , et Paulum et Barnabam audientes verba blasphemiae, legimus perpetrasse : idcirco ego praecipio vobis, ut nequaquam scindatis vestimenta, sed corda quae plena sunt peccatis, quae instar utrium, nisi scissa fuerint, sponte rumpentur. fecerant: nec desperetis veniam scelerum magnitudine; quia magna peccata magna delebit misericordia. Est enim benignus et misericors, malens poenitentiam peccatorum, quam mortem , patiens et multus in misericordia, qui non humanam imitatur impatientiam; sed longo tempore nostram praestolatur poenitepeccatis poenitentiam, et ipsum poeniteat comminationis suae, et mala quae comminatus est nobis non inferat, nostraeque mutatione sententiae, et ipse mutetur. Malitiam autem in hoc loco non contrariam virtuti debemus accipere, sed afflictionem,
Abbreviated transcription (Latin):
si reuestaitur & paeniteait eũ & dimititit post sebenedictionẽ. sacrificiũ eli¬
bamentũ h̃o dõ nr̃o. Superius capitulũ ab eo loco ubi scriptũ est. Canitetu¬
ba insion ululate in monte scõmeo. conturbentur om̃s habitatores terrae
usq ad eum locũ in quo legimus magnus dies dñi & terribilis ualdequis susti¬
nebit cũ. ꝑtrans lationẽ locustarũ aduentũ nuntiat chaldeorũ & quae male
uentura sint populo nunc eos ad paenitentiã ꝓuocat & conuesti ad chim cohor¬
tatur. ut tota mente corresti non patiantur quaedñs cõminatur. & est sen¬
sus. om̃a quae sermone p̃terito continentur propterea sũ locutus. ut uos mea
comminatione terrerem. Vnde conuestimini adme in toto cordeuro. & ani¬
mi paenitentiã ieiunio & fleu & planeib indicate. ut nunc ieiunantos.
poste saturemini. Nunc flentes postea ridecitis. Nunc plangentes posteai con¬
solemini & quia consuetudinis ẽ ut in tristib: atq aduersis scindatis uestes

Expanded text:
ertatur et poeniteat eum, et dimittat post se benedictionem, sacrificium et libamen Domino Deo nostro? Superius capitulum ab eo loco ubi scriptum est: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo: conturbentur omnes habitatores terrae, usque ad eum locum, ubi legimus: Magnus est dies Domini et terribilis valde, quis sustinebit eum? per translationem locustarum, adventum nuntiat Chaldaeorum, et quae mala ventura sint populo. Nunc eos ad poenitentiam provocat, et converti ad Dominum cohortatur, ut tota mente correcti, non patiantur quae Dominus comminatur, et est sensus: Omnia quae sermone praeterito continentur, propterea sum locutus, ut vos 191 comminatione mea terrerem. Unde convertimini ad me in toto corde vestro, et animi poenitentiam jejunio et fletu et planctibus indicate; ut nunc jejunantes postea saturemini, nunc flentes postea rideatis, nunc plangentes postea consolemini. Et quia consuetudinis est, ut in tristibus atque adversis scindatis vestes,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem misera tionũ tuarũ deleimi quitatẽ metm. sed quic ꝓsundũ diui¬
tiarũ & rapientia & stientiae di nosst nom possumus sententiã tempero & opto
potius qua p̾sumo dicens. quis sait si con uestatur &ignoscat. quodait quis.
aut impos sibile aut difficile sentiendũ est. sacrificiũ & libamen dño do
nr̃o . ut post quã dederit benedictionẽ &e nr̃a nob peccata donauerit do hosti¬
as offerre ualecimus Canite tuba insion sc̃ificate itiuniũ. Vocate cextũ
Congegate populũ. sci ficate ecclesiã. Coadunate senes congegaite paruu

Expanded text:
 tuarum dele iniquitatem meam . Sed quia profundum divitiarum et sapientiae et scientiae Dei nosse non possumus, sententiam tempero, et opto potius quam praesumo, dicens: quis scit si convertatur 192 et ignoscat? Quod ait quis, aut impossibile, aut difficile sentiendum est: Sacrificium et libamen Domino Deo nostro; ut postquam dederit benedictionem, et nostra nobis peccata donaverit, Deo hostias offerre valeamus. Canite tuba in Sion: sanctificate jejunium, vocate coetum, congregate populum: sanctificate Ecclesiam, coadunate sen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽlex &uerbũ dñi dehierusalẽ. dequa scriptum ẽ. Ñcapit ꝓphetã perire extra
hierus dẽ. principiũ ergo eorũ qui saluacti s̃ fuit insion & hieru salẽ inspecule
& uisione pacis & in his qui res idui fuer̃ quos uocauit cdñs. residuos eos debemus
intellegere quide iudaecocũ populo credider̃ de quib: estuas loquitur.
Nisidñs rabaoth reliquisr& nob̵ semen sicut sodoma statiessemus & sicut
gomarra similes fuissemus. horresiduos dñs uocauit siue euangdi z& uit¬
plicẽ recipiens explanationẽ : ut sub tropologia om̃a quaedictts̃ ad illa
dieb: illis & intẽpore illo. &xiste uersiculus p̃cedentibus infericra conestens¬

Expanded text:
 de qua scriptum est: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Principium ergo eorum qui salvati sunt fuit in Sion et Jerusalem, in specula, et in visione pacis, et in his qui residui fuerunt, quos vocavit Dominus. Residuos eos debemus intelligere, qui de Judaeorum populo crediderunt, de quibus Isaias loquitur: Nisi Dominus Sabaoth 206 reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Hoplicem recipiens explanationem, ut sub tropologia omnia illa, quae dicta diebus illis, et in tempore illo,--et iste versiculus praecedentibus inferiora connectens
Abbreviated transcription (Latin):
uobis plac& si enĩ criminis ẽ graecorũ benedista transferre accus&
ennius & maro plautus cecilius & terentius tullius quoque & ceteri
eloquentes uiri quinsolu uersus & multa capitula & longissimos libros
omniu ciemulcri neglegentia ex opto potius quã istorũ obscurã
diligentiã uerũ iã tempus ẽ cilterũ in michea librucudere &renas¬

Expanded text:
ubito. Si enim criminis est Graecorum benedicta transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et longissimos libros omnium aemulari exopto negligentiam, potius quam istorum obscuram diligentiam. Verum jam tempus e
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ inuidis respondemus quia ñ cessatin uidia & librorũ nr̃orũex¬
prdia amulorũ maledicta confutant qui uulgo iastitant me.
sterilis ieiunique sermonis quasdã inepticis scribere & cũ loquines¬
ciũ itcereñ posse ita que obsecro uospaulã & eustochiũ ut tid huiuscemodi
la tratus claudatis ures & inftintiã ut dicunt meã orationibus adiuuan¬
tes impetretis mihi iuxta apłm adaa pestionẽ oris mei & descripturis
multã moneo cuit̃ taurospingues qui circũ deder meutquie scant & de¬
sinant maledicere malestittine noscant sua quaȩ ꝓferent᷑ post siper

Expanded text:
er invidis respondemus, quia non cessat invidia: et librorum nostrorum exordia, aemulorum maledicta confutant: qui vulgo jactant, me sterilis jejunique sermonis quasdam ineptias scribere, et cum loqui nesciam, tacere non posse. Itaque obsecro vos, o Paula et Eustochium, ut ad hujuscemodi latratus claudatis aures, et infantiam, ut dicunt, meam orationibus adjuvantes, impetretis mihi juxta Apostolum adapertionem oris mei, ut de Scripturis ute multa . Moneo autem tauros pingues, qui circumdederunt me , ut quiescant et desinant maledicere, malefacta ne noscant sua, quae proferentur post, si
Abbreviated transcription (Latin):
& trahentes secũ usque ad die ultionis & uisitationis dnĩ nonpuluerẽ ñ
terrae parua uestigia sed totã humũ qđ cũ fecerint &cidiudiciũ di uene¬
rint & cũ conclus fuerint atque turbati tã diut urbabunt᷑ & condusi
erunt quã diuterraquã traxerant quasi serpentes ꝑmanserint in cis cũcuit
illa defecerit obstupescente sammir abuntur ñ indño dosuo necdũ enĩ merebun

Expanded text:
et trahentes secum usque ad diem ultionis, et visitationis Domini, non pulverem, non et trahentes secum usque ad diem ultionis, et visitationis Domini, non pulverem, non terrae parva vestigia, sed totam humum. Quod cum fecerint, et ad judicium Dei venerint, et conclusi fuerint atque turbati, tamdiu turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, permanserit in eis. Cum autem illa defecerit, obstupescent, et admirabuntur, non in Domino Deo suo necdum enim merebun
Abbreviated transcription (Latin):
sentis scłi liberatũ : ꝓmittit quo que sermodiuinus qđ ostendat populo su¬
o & ouibus heredititus suce mirabilia tunc inquit uidebuntgentes & con¬
fundent᷑ in omni fostitudinesua qua uastauerant quondã & p̃ualuer̃ ad¬
uersũ populũ dĩ & confusio etrũ habebit ꝓfectũ cũ sua intellexerintma¬
la ponentenĩ manus suas suꝑossuũ malã que o perã omne eius loquen¬
di aufer& libestatẽ . quomodo ciut̃ impicrũ gentiũ manus clauduntorieorũ
sic iustorũ manus eorũ orareserabunt &x operebono loquendicũdo accipientiũ
faculcatẽ aures quoquecorũ obsurdescent quia malitia ñ solũ oculorũ cae¬
cabit intuitus sed cures facit surdescere noluer̃ enĩ audi reuocẽ incaintan¬
si serpentes quitrahunt terrũ ambulantes inuentresuo & comedentes
terrã omnibus diebus uit aesuae & carnes id est terre oper ftcientes

Expanded text:
aesentis saeculi liberatum. Promittit quoque sermo divinus, quod ostendat populo suaesentis saeculi liberatum. Promittit quoque sermo divinus, quod ostendat populo suo, et ovibus haereditatis suae mirabilia: Tunc, inquit, videbunt gentes, et confundentur in omni fortitudine sua, quia vastaverant quondam, et praevaluerant adversus populum Dei, et confusio earum habebit profectum, cum sua intellexerint mala. Ponent enim manus suas super os suum, malaque opera omnem eis loquendi auferent libertatem. Quomodo autem impiarum gentium manus claudunt ora eorum, sic justorum manus eorum ora reserabunt, ex opere bono loquendi cum Deo accipientium facultatem. Aures quoque eorum obsurdescent, quia malitia non solum oculorum obcaecavit intuitum, sed et aures fecit obsurdescere; noluerunt enim audire vocem incasi serpentes, quae trahunt terram, ambulantes in ventre suo, et comedentes terram omnibus diebus vitae suae . Et carnis, id est, terrena opera facientes,
Abbreviated transcription (Latin):
ne confident & er̃ ueracit̃ circũcisio & ñ concsio. cũque pasti fuerint spi¬
rittili circũcisione intellegentes peccata pristina confundent᷑ inuituis
suis &erubescent &erunt inconfusione quaeducittiduitã quia ẽ & aba
confusio quaeducit ad mostẽ: inqua habitt uit quondt o grexbasan siquide basin
int̃p̃eat̃ confusio dequa confusione pessima & dñs reꝓmittit liberaturũ sepo
scierimus uerã circũ cisionẽ & confusi fuerimus suꝑpeccaitis nr̃is tunc erimus
ingalaad quae in t̃p̃tatur trans migratio testimonii inecles iaxpĩ ad quãtes¬
timonia legis &ꝓphetarũ eloquia transcenderunt & hoc fi& nobis secundũ
diescintiquos secundũ diẽ quando egressi sumus deterra aegrpti dequibus&
morsesdicit recorda minides cet̃nitatis ñ dies huius scłi quia pellantur ma¬
li sed dies ꝑp&uos recordat᷑ aut̃ dierũ aet̃ nitatis. qui nonaspicit p̃sentia sur¬

Expanded text:
ne confident, et erunt vera circumcisio, et non concisio. Cumque pasti fuerint spirituali circumcisione, intelligentes peccata pristina, confundentur in vitiis suis, et erubescent, et erunt in confusione quae ducit ad vitam , quia est et alia confusio quae ducit ad mortem, in qua habitavit quondam Og, rex Basan, siquidem Basan interpretatur confusio: de qua confusione pessima et Dominus repromittit liberaturum se poscierimus veram circumcisionem, et confusi fuerimus super peccatis nostris, tunc erimus in Galaad, quae interpretatur transmigratio testimonii, in Ecclesia Christi, ad quam testimonia Legis et Prophetarum eloquia transcenderunt, et hoc fiet nobis secundum dies antiquos, secundum dies, quando egressi sumus 529 de terra Aegypti, de quibus Moyses dicit: Recordamini dies aeternitatis , non dies hujus saeculi, qui appellantur mali, sed dies perpetuos. Recordatur autem dierum aeternitatis, qui non aspicit praesentia, sur
Abbreviated transcription (Latin):
contna omne qđ dicitur ds̃ & religio uel ceste omne dogma ꝑuersũ. decuius
contritis molaribus quibus in trinsecus latent & ñ uidentur nesacile
uitentur. & iã psalmista laetaitur dicens: molas leonũ confregit
dñs Si ergo dederimus locũ huic genti ut ciscendat in nob̾. sitm po¬
n&c uineã nr̃am indesestũ. dequa uinũ facere solebamus qđ laeti ficat
cor hominis. & ficus nr̃as de conticat siue constinga ne habeamus in nobis
cum suerit aduersariorũ impecũ nontimebit Nec sufficit huic genti uine¬
ã disperdere ficũq confringere riis erutans itrutetur cas. & quicquid
m illis uicale fuerit interficiat. ut omni uirore consãpto albi atq mor¬
tui ramusculi maneant & complecur in nob: Sun uiridi ligno hoc
faciunt in sicco quid facient. Pl.aN qe quasi uirgo accinda sacco

Expanded text:
contra omne quod dicitur, Deus et religio, vel certe omne dogma perversum. De cujus contra omne quod dicitur, Deus et religio, vel certe omne dogma perversum. De cujus contritis molaribus, qui 176 intrinsecus latent et non videntur, ne facile vitentur, etiam Psalmista laetatur dicens: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo dederimus locum huic genti, ut ascendat in nobis, statim ponet vineam nostram in desertum, de qua vinum facere solebamus, quod laetificat cor hominis : et ficus nostras decorticat, sive confringit, ne habeamus in nobis cum fuerit, adversariorum impetus non timebit. Nec sufficit huic genti vineam disperdere, ficumque confringere, nisi scrutans scrutetur eas, et quidquid in illis vitale fuerit, interficiat: ut, omni virore consumpto, albi atque emortui ramusculi remaneant, et compleatur in nobis: Si in viridi ligno haec faciunt, in sicco quid facient ? Plange quas
Abbreviated transcription (Latin):
noscamus quae in tantũ cuncta populantur. ut derodan tarborũ costi¬
ces ecustasquepiciat. &omniuirore consumpto albos ramos & aridos
derclinquant. Diximus iuxta historiã. transeamus ad intellegen¬
tiã sp̃italem. ut cũ senibus audire possimus. ascend& gens suꝑ terrã
dĩ animã uidelicet humanã. Om̃s enĩ animae dĩsunt. sicut anima pectris
sic & anima filii. & ascond& gens principũ mundi istius & tenebrerũ & sp̃ĩta¬
lia nequitae incadesibus. aduersũ quos nob ẽ lucta atq cestam en. dequibus
dicitur. Si sp̃s potestatẽ habentis ascenderit suꝑte. locũ tuũ nedimiseris
Cui gentis dentes s̃ sicut dentis leonis. dequo petrus apłs loquitur ad¬
uersarius nr̃ diabolus quas. leo rugiens quaerens circumit quȩrit quẽ deuo
r&c. & molares illius quas catuli leonis uel tũ intellege qui eleuatur

Expanded text:
noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortinoscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut animundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atque certamen, de quibus dicitur: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris : cujus gentis dentes sunt sicut dentes leonis, de quo Petrus apostolus loquitur: Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit quaerens quem devois. Catulum leonis, vel eum intellige, qui elevatur
Abbreviated transcription (Latin):
quibus supradiximus lic& nunc magis nobis debabrloniis diciuidetitur atque
chaldeis quorũ crudelitas inpopulũdĩ feritasque describitur & nifallor uideor
mihi in hoc ꝓpheta aliquid reperisse narrat᷑ impietas hostium subfiguralo¬
custarũ & rursum sic deipsis locustis dicitur quasi hostibus comparentur ut
cũ locustas legeris hostes cogites cũ hostes cogitaiueris. redecs cid locustas ascen¬
industria resisteren potest: destes eius gentis uidelic& locustarũ omnia cut¬
ł pocufuc intellegeꝰ qua sidentes leonis & molares illius ut catulileonis
ut qui in fostitudine & multitudine locustis coequant᷑ incrudelitate & fero¬
cittte leonibus comparentur haec inquit gens posiutui nec̃ mecã in deser¬
tũ quã deciegrpto transtuli & plantaui & ficũ meã de costicauit popu
lũ iudaeorũ cdquã uenit scluctor ut comeder& frustus & ñ inuenit ma¬

Expanded text:
quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascenindustria resistere non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarum omnia autem τυπικῶς intellige, quasi dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit vineam meam in desertum, quam de Aegypto transtuli et plantavi, et ficum meam decorticavit, popuum Judaicum, ad quem venit Salvator, ut comederet fructus, et non invenit: ma
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius utdentes leonis & molares eius ut catulileonis posuit uineãin
dissipationem & ficus metis in confrustione scruttins scrutatis c̃tam & piecit de¬
albauitramoscius iudaei putant in diebus iohel tã innumerabile locusta rum
supiudaetĩuenis se multitudinẽ ut cunsta complerent & ñdicã fruges sed neun¬
netirũ quidẽ & arborũ costices ytr mosque dimitterent itciutomniuiror econ¬
sumto albentes crborũ rami & sic cauinetirũ flagella re manserint hocutru
fastũ necnesit liquido affirmare nom possũ nequeeñ regu & parali pomeno
narrat historia qdutiquesi fuiss& quomodo ftimẽ sub heliatriũ annorũ &
sex mensuũ legimus nũ quã scripturatti cuiss& tantũ dicimus qd submett¬
forã locustarũ hostiũ describatur aduentus siuecis srriorũ &babrloniorum
quitunc imminebant siue medorũ atque pscrũ qui post futurierant siue ma¬
cedonũ quos multoposttẽ porefuissecognouimus siue ultimos romanorũ de

Expanded text:
uli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloniorum, qui tunc imminebant: sive Medorum atque Persarum, qui post futuri erant: sive Macedonum, quos multo tempore post fuisse cognovimus: sive ultimo Romanorum, de
Abbreviated transcription (Latin):
eius refercuist iuest n ad condicionẽ illius qui feridicit᷑ ut alibi legimis
dñs mihististus ẽ insclutẽ quomodo aut̃ in oseȩ ꝓpheta quẽ in prin¬
cipio duod ecĩ ꝓpheturũ ante hunc librũ ex planauimus sub nomi¬
ne ephrtum᷑ decẽ tribus confestur uaticiniũ qua e uel samaria uel
isthł scepe memorantur. sicin iohel quii uxta haebreos secundus e omneqđ dici

Expanded text:
ui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavimus, sub nomine Ephraim ad decem tribus confertur vaticinium, quae vel Samaria, vel Israel saepe memorantur: 169 sic in Joel, q
Abbreviated transcription (Latin):
te& plangite & agite paenitentiã & cs sumite tristitiã quae ducit aduitã
& ululate om̃s quibibitis uinũ indulcedinesiue inebri&aite dulciaenĩ suitia
quia mel dist illat delabiis mulieris mer& ricis & idcirco indi sticrificia non
offestur qm̃ perut siuea blatũ ẽ ab oreuro uinũ aebri&as atquedulcedo
qua euos deceperat saepequippedĩ fit ꝓuidentia ut qui ñ cognoueranteũ
in ꝓsperis cognoscant inaduersis & quidiuitiis abusi sunt aduistutes.¬
es paenuria corrigantur iux ta sensũ audiant senes habitatores cutem
ter rae ꝑcipiant auribus deillo uino nunc p̃cipi inquo ẽ luxuria & quoqui
in ebriati fuerint regnũdi possidere ñ possunt quiuiniebri&ate sopitus est
euigil& & plor& seebriũ fuisse & ulul& ut posteaululat̃eius & fl&us uestat᷑

Expanded text:
te, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, te, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine , sive, in ebrietate. Dulcia enim sunt vitia: quia mel distillat de labiis mulieris meretricis: et idcirco in Dei 174 sacrificia non offertur: quoniam periit, sive ablatum est de ore vestro vinum, ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. Saepe quippe Dei fit providentia, ut qui non cognoverunt Deum in prosperis, cognoscant in adversis: et qui divitiis male abusi sunt, ad virtutes penuria corrigantur. Juxta hunc sensum audiant senes: habitatores autem terrae percipiant auribus, de illo vino nunc praecipi, in quo est luxuria, et quo qui inebriati fuerint, regnum Dei possidere non possunt . Qui vini ebrietate sopitus est, evigilet et ploret ebrium se fuisse, et ululet: ut postea ululatus ejus et fletus vertatur
Abbreviated transcription (Latin):
quicũ uilicosuo eẽt iratus iã teinquit occiderẽ nisi iratus essem quid referã degcudio
& uoluptate & maximetimore qui excaecat cordisoculos & nihil aliuda mantẽ nis ud
qđ amat cogitare ꝑmittit annonẽ dicenda ebri&cs cũ propt̃ uiles cortũ & ignomi¬
nio sc̃ corporis pastẽ animae libestts inseruiles blanditias inclinatur. cũ laborẽ su¬
ũ alterius faciteẽ delicias cũ fusto scelere atque ꝑ iuriis opes futurae p̃parat uolup¬
tati & cũ uidect᷑ ab hominibus seciestimat ñ uideri dũ modo potiat᷑ eo qđ deside¬
rat sed & auaritia ex caecat animũ eius cũ nihil satis est & muli ebristimor &
dulciũ cupido uitiorũ undedicit᷑ adeos euigilate & & pergiscimini qui ebrues¬
tis nequa quã uino ut insolis .lxx. contin& sed omni ꝑ turbatione uitiorũ fle¬

Expanded text:
qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime amore, qui excaecat cordis oculos: et nihil aliud, amantem, nisi id quod amat, cogitare permittit. Annon est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animae libertas in serviles blanditias inclinatur? cum laborem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere, atque perjuriis, opes futurae praeparet voluptatis? et cum videatur ab omnibus, se existimat non videri: dummodo potiatur eo quod desiderat. Sed et avaritia excaecat animum ejus, cui nihil satis est: et muliebris timor, et dulcium cupido vitiorum. Unde dicitur ad eos: Evigilate et expergiscimini, qui ebrii estis: nequaquam vino, ut in solis LXX continetur, sed omni perturbatione vitiorum: Fle
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑtribus sceleribus & suꝑquattuordamasci garae trri idumete filio¬
rũ amon & moab & iuda & isrhł ñ conuestã eos dicitdñs quas nos ꝑturbati¬
ones int̃p̃tatisumus graeti Ticeh appellant quacẽ Raf ⁊ haui in pcissio¬
ne suesttimus uerbũ magis quã sensũ uerbiex presserimus. Ex ꝑgiscimini
ebru& fl&e & ululate om̃s quibibitis uinũ indulcedine qmperiit tibo¬
reuro Lxx Euigi late quiebrii estis uino ur̃o & plorate & plangite om̃s
presbiteri cudi redebemus nulla resitun ebriat utti nimpturbatio ẽsitris¬
titiaquaeducit ad mostẽ. haec ab hominanda ebri&asẽ irtiqua eiustitiam
dĩ nonoperaet̃ & furori proxima mentis sua eimpotes ftcit in tntũ ut labia tremant
dentes concrepent uultꝰ pallore mut& restaeque illud laudat̃ arcrta &arentini

Expanded text:
Super tribus sceleribus, et super quatuor Damasci, Gazae, Tyri, Idumaeae, filioSuper tribus sceleribus, et super quatuor Damasci, Gazae, Tyri, Idumaeae, filiorum Ammon, et Moab, et Juda, et Israel, non convertam eos, dicit Dominus . Quas nos perturbationes interpretati sumus, Graeci πάθη appellant, quae si κακοζήλως in passiones vertamus, verbum magis quam sensum verbi expresserimus. Expergiscimini, ebrii, et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine: quoniam periit abro. LXX: Evigilate, qui ebrii estis in vino vestro: et plorate et plangite, omnepresbyteri audire debemus: nulla res ita inebriat ut animi perturbatio. Est tristitia quae ducit ad mortem: haec abominanda ebrietas est. Est ira quae justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud laudatur Archytae Tarentini,
Abbreviated transcription (Latin):
nigros idẽ uel aiduersci uel ꝓspera uel ex utroque sociata frenis sc pientice gub¬
nemus ergoreor erucã eẽ incipientẽ in animo pcissionẽ quae tarda ẽ & discur¬
rereñ potest & morcipsci acꝑtinacia bibit & ugit omnẽ uirorẽ quã si n occide¬
rimus in nobis crescit &auolat & nunc deuorat quicquidat tigerit nunc seme¬
sadimittens ꝑgitadalia reuestens que cid pristinã sedẽ brucus efficitur ut non
solũ fruges & folia & costices sed & ipsam medullã deuor& tarditate si naut̃
euenerit qd tam̃ rarũ est utetiã postbrucũ uittilis quippia in nobissps̃ resi¬
deat cunsta rubigo populatur itautstipulã & uilestienũ uestat in nigr edi¬
nẽ ut ñ solũ erui sed & fimo inutilia sint dehisquattuor ꝑturbationibus
in principio quoque amos siuitti comes fuerit disseremus ubi scriptum n. ẽ

Expanded text:
et nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubet nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubernemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate. Sin autem evenerit, quod tamen rarum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 disseremus: ubi scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ultare ut ñ tenecimus modũ maximae in his quae incestois quia futura¬
& sperant᷑ potius quãtenent᷑ has ꝑt̃bationes uno & nec pleno uersiculo
ullustris po&a comp̃hendit humetuunt upiunt que hocdefuturo dolent gtiu¬
dent que hocd ep̃senti nequetiura s inquit respiciunt clausi te nebris &carcere
caeco quienĩ ꝑt̃bationũ tenebris obuoluuntur clarũ scipientiae lum̃ ñualent
intueri cauendũ eigit᷑ neciegritudo quasierucanos comedat nelo custtiuast&
gaudio hucilluc que uolitans & gestiente laetitia ꝑdiuersa scicistans nebrucus
id estpauor & futurorũ m&us padicessa pientiae deuor& nerubigo & desideriũ
futurorũ resinutiles concupiscat & nos ꝑferita druinã sedut in omnibus quat¬
t uor quad rigcis & quat tuor cornui & quattuore quosrufos &uarios & clbos&

Expanded text:
exsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futuraexsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed ut in omnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos rufos, et varios, et albos,