comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendere: cum dicit: orabo spũ: orabo &mente: psalmum dicam spũ. psalmũ dicã
&mente : & nondicit quia anima orabo: sed spũ &mente : & non dic̃ anima
psallam: se d spũi psallam &mente: sed fostasse requiritur simens est quae
spũ orat &psallit &ipsaest quae & perfectionem percipit & salutem: Quomͦ
dicit p&rus percipientes finem fidei nr̃ae . salutem animarum nostrarum:
sianima cum spũ nec orat necpsallit. quomodo sperabit salutem. aut sicũ
adbeatitudinem uenerit iamanima nondic&ur : sed uideamus neforte potest
hoc modo responderi quia sic̃saluatoruenit saluare quotiperierat. &iam
cum saluator non est perditum quod prius perditum dicebatur . Ita fortasis
&iam hoc quod saluator anima dicitur: Cum autemiam salua facta fuerit:
experfectiore pastis suae uocabulo nuncupabitur: sed& illut adiciposse

Expanded text:
tendere cum dicit: «Orabo spiritu, orabo et mente; psalmum dicam spiritu, psalmum dicam tendere cum dicit: «Orabo spiritu, orabo et mente; psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente.» Et non dicit quia Anima orabo, sed, spiritu et mente: et non dicit, Animna psallam, sed, spiritu psallam et mente. III. Sed fortasse requiritur: Si mens est quæ spiritu orat et psallit, et ipsa est quæ et perfectionem percipit et salutem; quomodo dicit Petrus: «Percipientes finem fidei nostræ salutem animarum nostrarum?» Si anima cum spiritu nec orat nec psallit, quomodo sperabit salutem? Aut si cum ad beatitudinem venerit, jam anima non dicetur? Sed videamus ne forte possit hoc modo responderi, quia sicut Salvator venit salvare quod perierat, etiam cum salvatur, non est perditum quod prius perditum dicebatur; ita fortassis etiam hoc quod salvatur anima dicitur: cum autem jam salva facta fuerit, ex perfectioris partis suæ vocabulo nuncupabitur. Sed et illud adjici posse
Abbreviated transcription (Latin):
autem una definitionis ratioest: Horum sine dubio &eadem substantia est:
Paulus sane apostolus essequendam animalem hominem significat: Quem
minari corpus animale & surgere corpus sp̃itale : ostendens in resurrectione
iustorum nihil animale futurum : &ideo requirimus ne forte substantia aliqua
sst quae secundum hoc quod anima est inperfecta est: Verum utrum propt᷑ea
inperfectasit quod aperfectione decedit. Antalis adõ facta sit cumper ordinẽ
singula discuti coeperint requirimus. sienimanimalis homonon recipit quȩ
sunt sp̃s dĩ & proeo quod animalis est melioris naturae idest diuinae intellegen¬
tiam recipere non potest: hac fortasse de causa euidentius nos paulus do¬
cere uolens quid s̃it perquodea quae sunt sp̃s id est sp̃italia intellegere possim᷑.
mentem magis quam animã sp̃u scõ conungit & sociat: haec enim eumputoos¬

Expanded text:
autem una definitionis ratio est, horum sine dubio et eadem substantia est. autem una definitionis ratio est, horum sine dubio et eadem substantia est. Paulus sane esse quemdam animalem hominem significat, quem minari corpus animale, et surgere corpus spirituale, ostendens in resurrectione justorum nihil animale futurum. Et ideo requirimus ne forte substantia aliqua sit quæ secundum hoc quod anima est, imperfecta sit. Verum utrum propterea imperfecta sit quod a perfectione decidit, an talis a Deo facta sit, cum per ordinem singula discuti cœperint, requiremus. Si enim animalis homo non recipit quæ sunt spiritus Dei, et pro eo quod animalis est, melioris naturæ, id est divinæ intelligentiam recipere non potest, hac fortassis de causa evidentius nos Paulus docere volens quid sit per quod ea quæ sunt spiritus, id est spiritualia intelligere possumus, mentem magis quam animam Spiritui sancto conjungit et sociat. Hoc enim eum puto os
Abbreviated transcription (Latin):
enimuere carnem habuit : it auere &animam habuit. Deeouero quod dĩ
anima inscripturis nominatur qualiter intellegi debeat & sentire & proferre.
difficileest: sẽmelenim simplicem illam naturã &absq ullius adiectionis
permixtione profitemer: tam̃ quoquo modo sentiendum est nominari
interim dĩ animauid&ur: Dex p̃ouero nec dubitatur. &ideo non mihi uid&ur
ab surdum &iam descĩs angelis c&erisque caelestib: uirtutib: talealiquid
uel dicere uelsentire: sĩquidem definitio illa animae : &iam in ipsos uid &ur
incurre : Quis enim rationabiliter sensibiles eos esse uel mobiles poterit dene
Quodsirecta ista uid&ur ẽẽ definitio qđ substantia rationabilit̃ sensi¬
bilis & mobilis animadicatur . Vid& urhaec cadem definitio &iã ad angelos
pestinere: quidenĩ aliud in illis quã senius rationabilis & motus est: Quorum

Expanded text:
enim vere carnem habuit, ita vere et animam habuit. De eo vero quod 1 Dei enim vere carnem habuit, ita vere et animam habuit. De eo vero quod 1 Dei anima in Scripturis nominatur, qualiter intelligi debeat, et sentire et proferre difficile est; semel enim simplicem illam naturam, et absque ullius adjectionis permixtione profitemur tamen quoquo modo sentiendum est, nominari interim Dei anima videtur: de Christo vero non dubitatur. Et ideo non mihi videtur absurdum etiam de sanctis Angelis cæterisque cœlestibus virtutibus tale aliquid vel dicere vel sentire; siquidem definitio illa animæ etiam in ipsos videtur incurrere. Quis enim rationabiliter sensibiles eos esse vel mobiles poterit denegare? Quod si recta ista videtur esse definitio, quod substantia rationabiliter sensibilis et mobilis anima dicatur, videtur hæc eadem definitio etiam ad Angelos pertinere. Quid enim aliud in illis quam sensus rationabilis et motus est? Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
quoduel angeli uelsiquisunt diuinisp̃s ministridi. uelanimas habere uel ani¬
mae dicantur : animantia tam̃ esse aquam plurimlis sentiuntur: Dedõ autẽ.
inuenimus scriptum esseita : & ponã animã meã superanimã illã quae mandu¬
cauerit sanguinem : &eradicabo eam depopulosuo: &item a libi neo menias uras.
& sabbata & diem magnum acceptum non habeo: Ieiunia & ferias & dies fostos
ur̃ os odit animamea: & inuiçȩsimo primopsalmo dexp̃o: Cestum est enimquia
expersona ipsius istepsalmus ad scribitur: sicut eugłm contestatur. iadictum est:
Tuautem dñe nelongefacias auxilium tuum ad defensionem meam respice: eri¬
pe aframea animam meam : & demanucanis unicam meam : Quamiis & multa
alia sint testimonia de animaxp̃i in carnepositi: sed & dexp̃i quidem anima
omnem nobis adim& quaestionem ratio incarnationis occurrens: sicut

Expanded text:
quod vel Angeli, vel si qui sunt divini spiritus ministri Dei, vel animas habere, vel aniquod vel Angeli, vel si qui sunt divini spiritus ministri Dei, vel animas habere, vel animæ dicantur: animantia tamen esse a quamplurimis sentiuntur. De Deo autem invenimus scriptum esse ita «Et ponam animam meam super animam illam quæ manducaverit sanguinem, et eradicabo eam de populo suo;» et item alibi: «Neomenias vestras et sabbata et diem magnum acceptum non habeo. Jejunia et ferias et dies festos» vestros odit anima mea.» Et in xxi psalmo de Christo certum est enim quia ex persona ipsius iste psalmus ascribitur, sicut Evangelium contestatur ita dictum est: «Tu» autem, Domine, ne longe facias auxilium tuum; ad defensionem meam respice; erue a framea, Deus, animam» meam, et de manu canis unicam meam.» Quamvis et multa alia sint testimonia de anima Christi in carne positi. II. Sed de Christi quidem anima omnem nobis adimet quæstionem ratio incarnationis occurrens. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tin& mistis umor ille qui inest in eis. lic& alterius sit coloris nihil enim
refeit quisit color dum modo substantia sit uitalis. De iumentis uero
uel pecudib: quodanimantia sint : &iam apud comiunẽ opimonẽ nulla dubi¬
tatio est. Euidens tamen est & scripturae diumae sententia cumdicit dr̃
Producat terra animam uiuam secundumgemis. quadrupedia &repen¬
tia & bestias terrae sẽcundum genus: Iamuero dehomine quamins nulli
dubium sit nec requirere aliquis poss& tam̃ & scripturae diuma designat
Quodds in faciem eius inspirauit spiram̃tũ uitae & factus est homo in animã
uiuam: superest deangelico ordine requirere : utrum & ipsi amas habent an
animae sint: uel dec&eris diuinis caelestib: q uistutib sed & de contrariis potes
tatib auctoritatem quidem diuinae scripturae nusquam ullam inuenĩmus.

Expanded text:
tinet in istis humor iste qui inest in eis, licet alterius sit coloris; nihil enim tinet in istis humor iste qui inest in eis, licet alterius sit coloris; nihil enim refert qui sit color, dummodo substantia sit vitalis. De jumentis vero vel pecudibus quod animantia sint, etiam apud communem opinionem nulla dubitatio est. Evidens tamen est divinæ Scripturæ sententia, cum dicit Deus: «Producat terra animam vivam secundum genus, quadrupedia» et repentia et bestias terræ secundum genus.» Jam vero de homine quamvis nulli dubium sit, nec requirere aliquis. possit, tamen et Scriptura divina designat, quod «Deus in faciem ejus inspiraverit spiramentum vitæ, et factus est homo in animam ventem.» Superest de Angelico ordine requirere, utrum et ipsi animas habeant, an animæ sint, vel de cæteris divinis cœlestibusque virtutibus, sedtatibus. Auctoritatem quidem divinæ Scripturæ usquam nullam invenimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quodlatine lic& non tam̃ proprie explan&ur : hicitamen potest sensibilis & mo¬
bilis quodutiq conuenit &iam deomnib: ammalib: dici: & ins quae inaquis deginꝰ
sẽd& inuolucrib: eadem definitio animae conuenienter ostenditur : Addit sane
scripturae &iam alterius sententiae auetortatem eumdicit. Non manduca¬
bitis sanguinem quia anima totius carnis sanguis eius est : & non manducabitir
animam cumcarnib: In quoe uiden tissime sangui nemomnium animalium:
animã ipsorũ eẽ designat. Iam uero siquis requirat qmanimam omnis carnis
sanguinem eius essedixit. Deapib &uespis & formicis. sed & dehis quae in aq̃ ss̃
ostreis uelco deis & quaecumque sunt alia quaecarent sanguie &esse am¬
mantia manifestisime demonstrantur : Respondendum est qm in husi cemodi
animantib: quaminc&eris uimhabet rubris anguinis uigor. hanc uimob¬

Expanded text:
quod latine, licet non tam proprie explanetur, dici tamen potest sensibilis et moquod latine, licet non tam proprie explanetur, dici tamen potest sensibilis et mobilis. Quod utique convenit etiam de omnibus animalibus dici, et his quæ in aquis degunt; sed et in volucribus eadem definitio animæ convenienter ostenditur. Addidit sane Scriptura etiam alterius sententiæ auctoritatem, cum dicit: «Non manducabitis sanguinem, quia anima totius carnis sanguis ejus est, et non manducabitis animam cum carnibus; in quo evidentissime sanguinem omnium animalium animam eorum esse designat. Jam vero si quis requirat, quomodo animam omnis carnis sanguinem ejus esse dixit, de apibus, vespis, et. formicis, et de his quæ in aquis sunt, ostreis, et cochleis, et quæ- cumque sunt alia quæ carent sanguine et esse animantia manifestissime demonstrantur: respondendum est, quoniam in hujuscemodi animantibus quam in cæteris vim habet rubri sanguinis vigor, hanc vim ob
Abbreviated transcription (Latin):
propeccatis nostrisdicitur: Despũ scõ paracl&us consolator deb& intellegi
pro eo quod consolationem praestat animab: quib apertere uelat sensum
scientiae sp̃it alis: DEANIMA
Post haec iam ordo deposcit nos euiam de anima generaliter inquirere.
& ab inferioribus incipientes adsuperiora conscendere: Esse namque
animas in singulis quibusque animalibus. &iam in his quae in aquis degunt¬
anullo arbitror dubitari : nam & communis hoc omnium seruatopinio &
confirmatio scãe scripturae auctoritanis accedit cumdicitur. quia fecit dr̃
c&os magnos & omnem animani¬
animantium repentium : quȩ produxer̃
aquae secundum genuseorum ex communi uero rationis intellegentia confir¬
matur &iam ab his qui definitionem animae ceftis de terminant uerbis
Definitur namque anima hoc modo quiasit substantia fañtastice : &orm̃&it

Expanded text:
pro peccatis nostris dicitur. De Spiritu sancto Paracletus consolator debet intelligi, pro peccatis nostris dicitur. De Spiritu sancto Paracletus consolator debet intelligi, pro eo quod consolationem præstat animabus, quibus aperte revelat sensum scientiæ spiritualis. CAPUT Post hæc jam ordo deposcit nos etiam de anima generaliter inquirere, et ab inferioribus incipientes ad superiora conscendere. Esse namque animas in singulis quibusque animalibus, etiam in his quæ in aquis degunta nullo arbitror dubitari. Nam et communis omnium hoc servat opinio, et confirmatio sanctæ Scripturæ auctoritatis accedit, cum dicitur, quia «fecit Deus cetos magnos, et omnem animaanimantium repentium, quæ produxerunt aquæ secundum genus eorum.» Ex communi vero rationis intelligentia confirmatur etiam ab his qui definitionem animæ certis determinant verbis. Definitur namque anima hoc modo, quia sit substantia φαντασικἡ et ὁρμητικὴ,
Abbreviated transcription (Latin):
Paraclẽsis enim. latine consolatio appellatur: si quis namque despũ scõ partici¬
pare meruerit: cognitis ineffabilibus sacramentis. consolationem sine dubio
&la&itiam cordis ad iũmit: Cumenim rationes omiium quaefiunt . quare
uelqualiter fiant spũ indicante cognouerit . Innullo utiq conturbari eius ani¬
ma poterit. aut nullum sensum maeroris accipere: nec in aliquo terr&ur. cum
cl&i fecimus mentionem & pro uirib nostris qualiter de eosentiri debeat
exposuimus dicitur autem &iam saluator noster paracl&us inepistola sołinis
hic signific& haec appellatio paracl&i desaluatore: aliud despũscõ: Vid&ur enĩ
desaluatore paracl&ts dici depraecator: utrumq: enim significat ingreco para
quoait. quia ipse est repropitiatio propeccatis nostris. magis insaluatore nom̃
par acl&i pro depraecatore intellegendum uid&ur: De praecari enĩ patrẽ

Expanded text:
Paraclesis enim latine consolatio appellatur. Si quis namque de Spiritu sancto particiParaclesis enim latine consolatio appellatur. Si quis namque de Spiritu sancto participare meruerit, cognitis ineffabilibus sacramentis, consolationem sine dubio et lætitiam cordis assumit: cum enim rationes omnium quæ fiunt, quare vel qualiter fiant, Spiritu indicante cognoverit, in nullo utique conturbari ejus anima poterit, aut ullum sensum mororis accipere: nec in aliquo terretur, cum niam Paracleti fecimus mentionem, et pro viribus nostris qualiter de eo sentiri debeat, exposuimus; dicitur autem etiam Salvator noster paracletus in Epistola Joannis hic significet hæc appellatio paracleti de Salvatore, aliud de Spiritu sancto. Videtur enim de Salvatore paracletus dici deprecator: utrumque enim significat in græco paraquo ait: «Et ipse est repropitiatio pro peccatis nostris,» magis in Salvatore nomen paracleti pro deprecatore intelligendum videtur; deprecari enim Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
proimperitia intellectussui qua non solum ipsi quodrectum est consequenter
nonualent exponere. sẽd nehis quidem quae a nobis dicuntur possunt audien¬
ac deceptionibus tradiderunt : erratico magis spũ deprauati: quam sc̃i sp̃s institu¬
tionib eruditi secundum quod a postolus dixit. Doctrinam spĩtuum dae monioꝵ
sequentes prohibentium nubere ad interitum &ruinam multorum: & in¬
postune se abstinere acibis. ut perostentationẽ acrioris obseruantiae seducant
maiora quamuoce proferripossunt: &ut ita dixerim quae ineffabilia sunt
& quae non lic& hominiloqui . Id est quae indicari humanosermone¬
nonposunt. Quod autem ait non lic& proeo quod non potest dictum sentum apło
sicut & biait. Omnia licent sed non omnia expediunt : ommalicent sed nõ nomnia
ae dificant: e a enim quorum potestas nobis est propter quo dhaberȩ ea possumꝰ

Expanded text:
pro imperitia sui intellectus, quia non solum ipsi quod rectum est consequenter pro imperitia sui intellectus, quia non solum ipsi quod rectum est consequenter non valent exponere, sed ne his quidem quæ a nobis dicuntur possunt audienac deceptionibus tradiderunt, erratico magis spiritu depravati, quam sancti Spiritus institutionibus eruditi, secundum quod Apostolus dixit: «Doctrinam spirituum dæmoniorum sequentes prohibentium nubere ad interitum» et ruinam multorum, et importune se abstinere a cibis, ut per ostentationem acrioris observantiæ seducant us, docens majora quam voce proferri possunt, et, ut ita dixerim, quæ ineffabilia sunt, et «quæ non licet homini loqui,» id est quæ indicari humano sermonenon possunt. Quod autem ait non licet, pro eo quod non potest, dictum sentimus ab Apostolo, sicut et ibi ubi ait: «Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt: omnia mihi licent, sed non omnia ædificant.» Ea enim quorum potestas nobis est, propter quod habere ea possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
donorum alisnamque praeb&ur perspm̃ sermo sapientiae. aliis serma scientiȩ
alis fides &itaper singulos quieum capere possunt hocefficitur uelhoc intelle¬
gitur. ipse p̃s quo in dig& ille quicum participare meruerit. quasdiuisiones
lac differentias non aduertentes hiqui paracl&um eum in eugło audiunt no¬
minari: neque considerantes ex quo opere uel actu parad&us nominetur:
uilibus cum nescio quib: spitib conpararunt : & perhoc conturbare conatisunt
&clesias xp̃i It aut dissensiones fratrib non modicas generarent: Euangeliũ uͦ
tantae eum potentiae acmaiestatis ostendit : ut dicat a postolos non posse capere
adhuc ea quaeuolebat eos docere saluator : nisi cum aduenerit sp̃rsc̃s quise eorũ
animab: infundens inluminare eos possit deratione acfide trinitatis. Isti uero

Expanded text:
donorum. Aliis namque præbetur per Spiritum sermo sapientiæ, aliis sermo scientiæ, donorum. Aliis namque præbetur per Spiritum sermo sapientiæ, aliis sermo scientiæ, aliis fides; et ita per singulos qui eum capere possunt, hoc efficitur, vel hoc intelligitur ipse Spiritus, quo indiget ille qui eum participare meruerit. Quas divisiones ac differentias non advertentes hi qui eum Paracletum in Evangelio audiunt nominari, neque considerantes ex quo opere vel actu Paracletus nominetur, vilibus eum nescio quibus spiritibus compararunt, et per hoc conturbare conati sunt Ecclesias Christi, ita ut dissentiones fratribus non modicas generarent. Evangelium vero tantæ eum potentiæ ac majestatis ostendit, ut dicat Apostolos non posse capere adhuc ea quæ volebat docere eos Salvator, nisi cum advenerit Spiritus sanctus, qui se eorum animabus infundens illuminare eos possit de ratione ac fide Trinitatis. Isti vero
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum corporeum: &maius aliquid id est sp̃itale quod poterat intelle¬
gere in lege tel proph&is: Nunc autem innumere sunt multitud ines cre¬
dentium quilic& non omnes possint perordinem atque aliqui dum sp̃italis
intellegentiae explanare. consequentiãe: tamen omnes persua sum habent
quodneq: circumcisio corporaliter intellegi debeat. neque otium sabbati
uel sanguinis effusio pecoris. neque quod debis mosi responsadarentur adõ
sicut autemmult sunt intellectus dexp̃o. quiutique quamuis sapientiast nontam̃
inomnib sapientias agit aut optin& iim nis in his quimmipsa sapientiaa student
meque cum medicus dicatur erga omnes qua si me dicus agit. sẽderga illos tantũ
qui ae grudinissuae intellecio langore confugiunt ad miseri cordiameius ut
possint consequi sanitatem : Ita arbitror &iam de spũ scõ in quoomnis est natura

Expanded text:
intellectum corporeum, et majus aliquid, id est, spirituale quid poterat intelliintellectum corporeum, et majus aliquid, id est, spirituale quid poterat intelligere in Lege vel Prophetis; nunc autem innumeræ sunt multitudines credentium, qui licet non omnes possint per ordinem atque ad liquidum spiritualis intelligentiæ explanare consequentiam, tamen omnes persuasum habent, quod neque circumcisio corporaliter intelligi debeat, neque otium sabbati, vel sanguinis effusio pecoris, neque quod de his Moysi responsa darentur a Deo: ratur. III. Sicut autem multi sunt intellectus de Christo, qui utique quamvis sapientia sit, non tamen in omnibus sapientiæ agit aut obtinet vim, nisi in his qui in ipso sapientiæ student; neque cum medicus dicatur, erga omnes quasi medicus agit, sed erga illos tantum qui ægritudinis suæ intellecto languore confugiunt ad misericordiam ejus, ut possint consequi sanitatem: ita arbitror etiam de Spiritu sancto in quo omnis est natura
Abbreviated transcription (Latin):
ticipationem eius similiter ut sapientiae dĩ & uerbi dĩ absqueulla differentia
creatura rationabilis omnis adsumat, Video tam̃ quod praecipuus sp̃s scĩ ad¬
uentus ad homines post ascensionem xp̃i in caelor magis quam ante aduentũ
eius declar&ur: Ante anamque solis proph&is & paucis siqui foste in populo
meruiss& donum scĩ sp̃s praebebatur . Post aduentum uero saluatoris scriptũ ẽ
adimpl&um esse illut quod dictum fuerat in proph&a iohel: Quiaerit in nouis¬
simis dieb: effundam despũ meo suꝑomnem carnem & proph&abunt.
Quodutique taleest : sicut illut quodait omnes gentes serui ent ei : pergratiã
ergo scĩ sp̃s cum reliquis quam plurimis &iamillut magnificentis simum
demonstratur : Quodea quae in proph&is scripta sunt uel in lege mõsi pauci
tuno idest ipsi proph&ae. &uix si cubi unus ex omni populo superare poterat

Expanded text:
ticipationem ejus similiter ut sapientiæ Dei et verbi Dei absque ulla differentia ticipationem ejus similiter ut sapientiæ Dei et verbi Dei absque ulla differentia creatura rationabilis omnis assumat. Video tamen quod præcipuus sancti Spiritus adventus ad homines post ascensionem Christi in cœlos, magis quam ante adventum ejus declaretur. Antea namque solis Prophetis, et paucis, si quis forte in populo meruisset, donum Spiritus sancti præbebatur; post adventum vero Salvatoris scriptum est adimpletum esse illud quod dictum est in propheta Joële, quia «erit in novissimis diebus, et effundam de Spiritu meo» super omnem carnem, et prophetabunt:» quod utique tale est sicut illud quod ait: «Omnes gentes servient ei.» Per gratiam ergo Spiritus sancti cum reliquis quamplurimis etiam illud magnificentissimum demonstratur, quod ea quæ in Prophetis scripta sunt, vel Lege Moysi, pauci tunc, id est ipsi Prophetæ, et vix sicubi unus ex omni populo superare poterat
Abbreviated transcription (Latin):
quem dñs & saluator noster in cigłe secundum iohannem paracl&um no¬
minauit: sicut enim idẽipse ds̃ atque idem ipsexp̃s . Itaidem ipse & sps̃sc̃s
est qui & in proph&is & in apostolis fuit. idest siue millis qui ante aduen¬
tum xp̃o dõ crediderunt. siue in his qui perxp̃m confugerunt addm̃: & duos
quidem duos ausos esse her&icos dicere. & duos xp̃os audiuimus duos aũt¬
sp̃s scõs numquam cognouimus ab aliquo praedicari: Quomodo enimhoc descrip:¬
turis poterunt ad firmare. autquam differentiam dare poterant inter spm̃ scm
ut concedamus marcioni uel ualentino posse differentias dĩtatis in duere
& ali am boninaturam aliam uero iusti describere. quid ex cogitabit. aut qͥd
inueni& ut differentiam scĩ sp̃r introducat : Nihilergo illos posse ad in dicium
qualis cumq differentiae arbitror inuenire: Nos uero aestimamus quod par¬

Expanded text:
quem Dominus et Salvator noster in Evangelio secundum Joannem, Paracletum noquem Dominus et Salvator noster in Evangelio secundum Joannem, Paracletum nominavit. Sicut enim idem ipse Deus, atque idem ipse Christus; ita idem Spiritus sanctus est qui in Prophetis et in Apostolis fuit, id est, sive in illis qui ante adventum Christi Deo crediderunt, sive in his qui per Christum confugerunt ad Deum. Et duos quidem Deos ausos esse hæreticos dicere, et duos Christos audivimus; duos autSpiritus sanctos nunquam cognovimus ab aliquo prædicari. Quomodo enim hoc de Scripturis poterunt affirmare, aut quam differentiam dare poterunt inter Spiritum ut concedamus Marcioni vel Valentino posse differentias deitatis inducere, et aliam boni naturam, aliam vero justi describere, quid excogitabit, atque quid inveniet, ut indifferentiam Spiritus sancti introducat? Nihil ergo illos posse ad indicium qualiscumque differentiæ arbitror invenire. II. Nos vero existimamus quod par
Abbreviated transcription (Latin):
causas acueriatem specul ari merebuntur. cumueritatis accepto iampigno
aliquando sed nunciam non nouimus: ha& interim nobis ad praesens dereb
tam difficilib: disputantib: Idest de in carnatione & dedĩtatexp̃i occurrere
potuerunt si quis sane melius aliquit potuerit inuenire &euidentiorib.
& spũscõ ininitiis secundum quodres poposcerat exposuimus. Visum est rursũ
repetere nos debere & ostendere quod d s̃ idemess& creator & conditor mimn¬
ai. & pater dm̃i nostri ihũ xp̃i. Idest legis & proph&arum atq: euangeliorum
unus at que idem dr̃: Tunc deinde &iam dexp̃o quod his qui uerbum & sapien¬
tia dĩ superius fuerat ostensus. &iam qualiter homo factusest in consequen¬
tibus debuit demonstrare: sũper est ut &iam despũ scõ quam possumus bre¬
uiter rep& amus: Tempus est ergo nunc despũ scõ nosprouirib: pauca disserere.

Expanded text:
causas ac veritatem speculari merebuntur. Cujus veritatis accepto jam pignorcausas ac veritatem speculari merebuntur. Cujus veritatis accepto jam pignoraliquando, sed nunc jam non novimus.» Hæc interim nobis ad præsens de rebus tam difficilibus disputantibus, id est de incarnatione et de deitate Christi occurrere potuerunt. Si quis sane melius aliquid poterit invenire, et evidentioribus et Spiritu sancto in initiis, secundum quod res poposcerat, exposuimus, visum est rursum repetere nos debere, et ostendere quod Deus idem esset creator et conditor mundi, et pater Domini nostri Jesu Christi, id est Legis et Prophetarum atque Evangeliorum unus atque idem Deus; tum deinde etiam de Christo, quod is qui verbum et sapientia Dei superius fuerat ostensus, etiam qualiter homo factus est in consequentibus debuit demonstrari: superest ut etiam de Spiritu sancto quam possumus breviter repetamus. Tempus est ergo nunc de Spiritu sancto nos pro viribus pauca disserere
Abbreviated transcription (Latin):
nuncxp̃m in dõ dicit ab sconditum : cuius rei intellectus nisi talis aliquis
indic&ur qualemperumbramxp̃i a proph&am significatumes se supra
diximus. fortassis &iam hunc sensum humanae mentis excedit: sed & quã¬
plurima alia inscripturis diuinis de umbrae significanti auidemus in¬
sesta Vt illut in eugło secundum lucam cum dicit gabrihel admariam
Quia similitudine &umbrae deseruiunt caelestium: hi quicar nalem habent
circumcisionem & alibi dicitur: Nonneum bra est uit anostra superterram:
siergo & lexquae super terraest umbra est. &uita omnis nostrir quae est super
terras umbra est . & inumbraxp̃i uiuemus intergentes. Videndum est in harũ
omnium ueritas umbrarum in illa reuelatione noscatur: cum iam non ꝑ
speculum &inenigiatae sed facie ad faciem sci quique gloriam dĩ &rerum

Expanded text:
s?» Et nunc Christum in Deo dicit absconditum. Cujus rei intellectus nisi talis aliquis s?» Et nunc Christum in Deo dicit absconditum. Cujus rei intellectus nisi talis aliquis indicetur, qualem per umbram Christi a Propheta significatum esse supra diximus, fortassis etiam hunc sensum humanæ mentis excedit. Sed et quamplurima alia in Scripturis divinis de umbræ significantia videmus inserta, ut illud in Evangelio secundum Lucam, cum dicit Gabriel ad Mariamquia «similitudini et umbræ deserviunt cœlestium» hi qui carnalem habent circumcisionem. Et alibi dicitur: «Nonne » umbra est vita nostra supra terram?» Si ergo et lex quæ super terram est umbra est, et vita omnis nostra quæ est super terram umbra est, et in umbra Christi vivimus inter gentes; videndum est ne harum omnium veritas umbrarum in illa revelatione noscatur, cum jam non per speculum et in ænigmate, sed facie ad faciem sancti quique gloriam Dei et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
fa&orem Itaxp̃s uel ut uas ipsum in quoerat unguenti substantia i possibile
fuit ut contrarium reciper& odorem pasticipes uero eius quam proximi
fuerint uasculo tamodoris erunt pasticipes & capaces. Arbitro sanae &iã
hieremiam proph&am intellegentem quaesit in eo naturadĩ sapientiae :
quod sicut umbra corporis nr̃i inseparabilisest a corpore & in declinabiliter
motus acgestus corporissuscipit & gerit: puto cum anima exp̃i opus ac motꝰ
quae ei insep arabiliter in haerebat & promotueius ac uoluntate cuncta
perpetrabat. ostendere uolentem umbram xp̃idñi hanc uocasse. Inqua
umbramnosuiueremus ingentib: In hũ inamq: ad sumtionis sacramento
gentes uiuunt : quae imit antes eam perfidem perueniunt ad salutem:
sẽd & dauid dicens memor esto obprobriimei dñe quod ex probrauerunt me
in commutatione xp̃itui : similia mihi uid&ur ostendere & paulus quid alut¬

Expanded text:
fœtorem ita Christus, velut vas ipsum in quo erat unguenti substantia, impossibile fœtorem ita Christus, velut vas ipsum in quo erat unguenti substantia, impossibile fuit ut contrarium reciperet odorem; participes vero ejus, quam proximi fuerint vasculo, tam odoris erunt participes et capaces. VII. Arbitror sane etiam Hieremiam prophetam intelligentem quæ sit in eo natura Dei sapientiæ, qquod sicut umbra corporis nostri inseparabmotus ac gestus corporis suscipit ac gerit; puto eum animae Christi opus ac motum qui ei inseparabiliter inhaerebat, et pro nutu ejus ac voluntate cuncta perpetrabat, ostendere volentem, umbram Christi Domini hanc vocasse, in qua umbra nos viveremus in gentibus. In hujus namque assumptionis sacramento gentes vivunt, quae imitantes eam per fidem veniunt ad salutem. Sed et David dicens, Memor esto opprobrii mei, Domine, quo exprobraverunt me in commutationem Christi tui : similia mihi videtur ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
aut mutabilis dicipotest: quae in conuestibilitatem ex uerbid̃ unitate in desinent
ignita possedit. A domnesdeniq: scõs calor aliqtũ uerbid̃ putan dusest peruenis¬
sẽ. In hac autem anima gnusipse diuinus substantialiter requi euisse credendus÷
ex quo ade&eros calor aliquis uenerit: Deniq quoddixit quia unxited as tuus¬
idefi uerbo dĩ & sapientia unguitur : & aliter pasticipeseius idest sc̃ĩpreph&ae s
apłi Illienim in odore unguentorum eius cucurrisse dicuntur: Ista aut̃ amnpna
uasculum unguenti ipsius fuit: excuius flagrantia pasticipantes digniquique
pro ph& ae fiebant & apostoli sicut ergo aliuis est unguentiodor. &ilia et ui¬
& sicut uasipsum quod substantiam contin& uigeniti nullo genere potest ali¬
quit recipere fa&oris. hiuero qui ex odore eius participant sise paulo lon¬
gnis a flagnentiaeius remouerint possibile est ut incidentem recipiant

Expanded text:
nec mutabilis dici potest, quae inconvertibilitatem ex Verbi Dei unitate indesinenter nec mutabilis dici potest, quae inconvertibilitatem ex Verbi Dei unitate indesinenter ignita possidebit. Ad omnes denique sanctos calor aliquis Verbi Dei putandus est pervenisse: in hac autem anima ignis ipse divinus substantialiter requievisse credendus est, ex quo ad caeteros calor aliquis venerit. Denique quodid est verbo Dei et sapientia ungitur; et aliter participes ejus, id est sancti Prophetæ et Apostoli. Illi enim in odore unvasculum unguenti ipsius fuit, ex cujus fragrantia participantes digni quique Prophetae fiebant et Apostoli. Sicut ergo alius est unguenti odor et  sui. Et sicut vas ipsum quod substantiam continet unguenti, nullo genere potest aliquid recipere foetoris; hi vero qui ex odore ejus participant, si se paulo longius a fragrantia ejus removerint, possibi
Abbreviated transcription (Latin):
emplis quidemuti cõmodis copiaest: tam̃ ut absq aliquo praeidicio dicimus
ferrim& allum capax est : & frigoris &coloris: ssergo massa aliqua ferri semper ineg¬
nesit posita omnibussuis poris omnibusque uenis ignem recipiens & toraignis effecta
sinequeronis abeacess& aliquando neq ipsa ab igne separ&ur : numquid nam di¬
cemus hanc quaenatura quidem ferri massaest inigne positam &indesinenter
ardenem posse frigus aliquando recipere : Qumimmo quoduerius est magis eã
sicut infornacibus saepe fieri oculis de praehendimus totam ignemeffectam
dicimus quia nec aliut in ea nisiignis cernitur: sed &siqui contingere atq ad trec
tare temtauerit non ferri sedignis uimsenti&: hocergo modo &iã illa amma
quae quasi ferrum in igne sic semper in uerbo. semper in sapientia semper in dõ posita
est: omne quodagit. quod sentit quo d intellegit dr̃ est : &ideo nec conuestibilis

Expanded text:
emplis quidem uti com · modis copia est. Tamen, ut absque aliquo præjudicio dicamus, emplis quidem uti com · modis copia est. Tamen, ut absque aliquo præjudicio dicamus, ferri metallum capax est frigoris et caloris: si ergo massa aliqua ferri semper in igne sit posita, omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiens, et tota ignis effecta, si neque ignis ab ea cesset aliquando, neque ipsa ab igne separetur, numquidnam dicemus hanc, quæ natura quidem ferri massa est, in igne positam et indesinenter ardentem, posse frigus aliquando recipere? Quinimo, quod verius est, magis eam sicut in fornacibus sæpe fieri oculis deprehendimus, totam ignem effectam dicimutare attentaverit, non ferri, sed ignis vim sentiet. Hoc ergo modo etiam illa anima, quae quasi ferrum in igne; sic semper in Verbo, semper in sapientia, semper in Deo posita est: omne quod agit, quod sentit, quod intelligit Deus est. Et ideo nec convertibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem animae illius hanc fuisse quae est omnium animarum non potest du¬
bitari: Alioquin nec dicianima potuit siuere non fiit anima : Verum qm̃ boni
malique eligendi facultas omnib: praesto est: Haec anima qua e xp̃o est itaelegit
diligere iustitiam.: ut prommensi tate dilectionis in conuertibiliter ei atq
inseparabiliter in haerer&: It aut propositi firmitas & affectus inmensitar
& dilectionis in expugnabilis caloromnem sensum conuersionis atq: in mu¬
tationis abscider&: & quo din arbitrio erat positum. longi usis affectu
iamuersum sit innaturam. Ita & fuisse quidem imxp̃o humana &ratio nabilis ani¬
ma credendaest: &nullum sensum uelpossibilitate eam putandum est habuise
peccati. Adpleniorem tamen reiexplanationem non uid&ur absurdum si&iã
similitudine aliquariut amur: Lic& inre tam ardua.tamque difficili neex¬

Expanded text:
quidem animæ illius hanc fuisse quæ est omnium animarum, non potest duquidem animæ illius hanc fuisse quæ est omnium animarum, non potest dubitari: alioquin nec dici anima potuit, si vere non fuit anima. Verum quoniam boni malique eligendi facultas omnibus præsto est, hæc anima quæ Christi est, ita elegit diligere justitiam, ut pro immensitate dilectionis inconvertibiliter ei atque inseparabiliter inhæreret, ita ut propositi firmitas, et affectus immensitas, et dilectionis inextinguibilis calor, omnem sensum conversionis atque immutationis abscinderet, et quod in arbitrio erat positum, longi usus affectu jam versum sit in naturam: ita et fuisse quidem in Christo humana et rationabilis anima credenda est, et nullum sensum vel possibilitatem eam putandum est habuisse peccati. VI. Ad pleniorem tamen rei explanationem non videtur absurdum, si etiam similitudine aliqua utamur, licet in re tam ardua, tamque difficili, ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum dixit dilex istiiustitiam : sed ad dit . &odistiimquitatem: odistiẽ enĩ
iniquitatem illud quod scriptura dioit deeo. Quia peccatum non fecit n&c in¬
uentus est dolus in ore eius. & quodait Temtatus peromnia prosimilitudine
absq peccaio. sed & ipsedñs dicit: Quisur̃m me arguit depeccato: &iterum ipsedic̃
nullum in eo peccati sensum in dicat extitisse: Quodut proph&ae uidentius desig¬
nar& quia numquam eum iniquitatis sensus intrass& : ait : Prius quam scir&
puer uocare patrem aut matrem : auertit se ab iniquitate . quods̃ alicui difficile
uidebitur proeoquodrationabilem animam esse in xp̃o sup̃ ostendimus quamutiq
animarum naturam bonimaliq capacem peromnes disputationes nostras fre¬
quenter oftendimus hoc modo reihũi explanabitur difficultas : Naturam

Expanded text:
non solum dixit: «Dilexisti justitiam, sed addit; «et odisti iniquitatem.» Odisse enim non solum dixit: «Dilexisti justitiam, sed addit; «et odisti iniquitatem.» Odisse enim iniquitatem est illud quod Scriptura dicit de eo, quia pecca» tum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus:» et quod ait: «Tentatus per omnia pro similitudine absque peccato.» Sed et ipse Dominus dicit: «Quis vestrum arguet me de peccato?» Et iterum ipse dicinullum in eo peccati sensum indicant extitisse. Quod ut Propheta evidentius designaret, quia nunquam in cum iniquitatis sensus intrasset, ait: «Prius» quam sciret puer patrem aut matrem vocare, avertit se ab iniquitate.» V. Quod si alicui difficile videbitur, pro eo quod rationabilem animam esse in Christo supra ostendimus, cum utique animarum naturam boni malique capacem per omnes disputationes nostras frequenter ostendimus; hoc modo rei hujus explanabitur difficultas. Naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tandus est: sed & unus ipresse cumdõ cuimagis conuenit. quam hunie ani¬
mae quae se it ađo perdilectionem iunxit. ut eum unus sp̃s merito di¬
catur : Quod autem dilectionis perfectio. & meriti affectus sinceritas.
hanc ei inseparabilem cumdo fecerit unitatem. Itaut non fortuitũ
fuerit aut cumpersonae acceptione animae enus ad sumptio. sedinstutũ
suarum ei merito delata: audiad eam proph&am dicentem : Dilexisti iustiam &odisti
miquitatem prepter ea unxit teds̃ds̃tuus oleo la&itiae praeparticipibustuis
dilectio ninigitur merito unguitur oleo la &itiae. Idest anima. cum uerbod
pleri Quod autem p̃participib dixit indicat quia non gratia sp̃s sicut proph&is
dataest . sedipsius uerbidĩ in ea substantialis inerat plenitudo sicut & apłs dixit
in quoin habitat omnis plenitudo ditatis corporiliter: Deni que propterhoc

Expanded text:
tandum est; Sed et unus spiritus esse com Deo, cui magis convenit quam huic anitandum est; Sed et unus spiritus esse com Deo, cui magis convenit quam huic animæ quæ se ita Deo per dilectionem junxit, ut cum eo unus spiritus merito dicatur? IV. Quod autem dilectionis perfectio, et meriti affectus sinceritas ei hanc inseparabilem cum Deo fecerit unitatem, ita ut non fortuita fuerit, aut cum persona acceptione animæ ejus assumptio, sed virtutum suarum ei merito delata, audi ad eam Prophetam dicentem: «Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis . Dilectionis ergo merito ungitur oleo laetitiae, id est, anima cum Verbo Dpleri. Quod autem prae participibus dixit, indicat, quia non gratia Spiritus, sicut Prophetis, ei data est, sed ipsius Verbi Dei in ea substantialis inerat plenitudo, sicut et Apostolus dixit, In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Denique prop
Abbreviated transcription (Latin):
nonerat corpus adsũmere : sed neque rursum animailla ut pote substan¬
tia rationabilis contranaturam habuit caperedm̃. Inquemut superius di¬
ximus uelut uerbum & sapientiam & ueritatem tota iam cesserat. Vln¬
de & merito proeo quod ititaess & infiliodĩ. ueltotum in secaper & filium dĩ.
tia appellatur: etrursum difilius perquem omnia creata sunt ib rxp̃r &
c& natura quae mostem utique recipere poterat : & filius hominis appellatur
quiuenturus in dĩpatris gloria ctimscis angelis praedicatur. & haec de cau¬
sa per omnem scripturam tam diuin anatura humanis uocabulis appellat᷑.
quamhumanae natura: diuinae nuncupationis insignib: decoratur.
cnagis enim de hoc: quam de ulloho alio dicipotest quod scriptum est:
quiaerunt ambo in carne una : &iam non sunt duo sed caro una. cnagis
enim uerbum dĩ cumanima in carne unaesse. quamuir cumuxor& pu¬

Expanded text:
non erat corpus assumere. Sed neque rursus anima illa, utpote substannon erat corpus assumere. Sed neque rursus anima illa, utpote substantia rationabilis, contra naturam habuit capere Deum, in quem, ut superius diximus, velut in verbum et sapientiam et veritatem tota jam cesserat. Unde et merito pro eo vel quod tota esset in Filio Dei, vel totum in se caperet Filium Dei,  Dei sapientia appellatur: et rursum Dei Filius per quem omnia creata sunt, Jesus Chricet natura quæ mortem utique recipere et Filius hominis appellatur, qui venturus in Dei patris gloria cum sanctis Angelis prædicatur. Et hac de causa per omnem Scripturam tam divina natura humanis poterat vocabulis appellatur, quam humana natura divinæ nuncupationis insignibus decoratur. Magis enim de hoc quam de ullo alio dici potest, quod scriptum est quia «erunt ambo in carne una, et jam non sunt duo, sed caro una. D.» Magis enim Verbum Dei cum anima in carne una esse, quam vir cum uxore, pu
Abbreviated transcription (Latin):
ex eounus quisq: pasticipii sumer&: quantõ ergo eum dilectionis in hae¬
siss& affectu. Verum cum proliberi arbitrii facultate uari& as unum¬
quemq: acdiuersitas habuiss& animorum: ut alius ardentiore alius ten¬
uitate & exiliore erga auctorem suum amore tener&ur : Illa anima
dequa dixit dñs qui anemo aufest ame animãmeam. ab initio creaturȩ
& deinceps in separabiliter ei atque in dissõciabiliter inhaerens. ut pote
sapientiae & uerbo di &ueritati acluci uera & tota totum recipiens atque in
eius lucem splendoreque ipsacedens facta est cumipso principaliter uniusies sic̃
&a postolus hisqui camimitari deberent promittit: Quia quuise iungii dño uñ
spsest. Hacergo substantia animae interdm̃ carnem que medianten non
enim possi bile eratdĩnaturam corpori sine mediatoremisceri. Nascitur utdi¬
ximuis dr̃ homo illa substantia media existente: cuiutique contra naturã

Expanded text:
ex eo unusquisque participii sumeret, quanto erga eum dilectionis inhæex eo unusquisque participii sumeret, quanto erga eum dilectionis inhæsisset affectu. Verum, cum pro liberi arbitrii facultate varietas unumquemque ac diversitas habuisset animorum, ut alius ardentiore, alius tenuiore et exiliore erga auctorem suum amore teneretur, illa anima de qua dixit Jesus: «Quia nemo auferet a me animam meam,» ab initio creaturæ et deinceps inseparabiliter ei atque indissociabiliter inhærens, utpote sapientiæ et verbo Dei et veritati ac luci veræ, et tota totum recipiens, atque in ejus lucem splendoremque ipsa cedens, facta est cum ipso principaliter unus spiritus, sicut et Apostolus his qui eam imitari deberent promittit, quia «qui se jungit Domino, unus spiritus est.» Hac ergo substantia animæ inter Deum carnemque mediante non enim possibile erat Dei naturam corpori sine mediatore misceri nascitur, ut diximus, Deus homo illa substantia media existente, cui utique contra naturam
Abbreviated transcription (Latin):
nequerur sum quaegestasunt falsis in lusa imaginib: aestimentur : Quae qͥ¬
dem in aures humanas proferre & sermonib: explicare. longe uires uel me¬
riti nostri uel ingenii acsermonis excedit: Arbitror autem qui a&iam ser
creaturae: cadestium uirtutum eminentior est sacramentiistius explana¬
tio: de quonos non temeritate aliqua: sed qm̃ ordo loci poscit ea magis quaefi¬
des nostra contin& quam quae humanae rationis ad sertio uindicare sol&
quam paucissimis proferemus: suspiciones potius nr̃as quam manifestas ali¬
quas adfirmationes in medium proferentes : Igitur unigenitus dĩ perquẽ
omnia facta esse uisibilia & inuisibilia in superiorib: sermo disputationis
docuit secundum scripturae sententiam & fecit omnia & quaefecit dili¬
git : nam cum in uisibilis dĩ ipsesit imago inuisibilis pasticipationem sui
uniuersis ractionabilib: creaturis inuisibiliter praebuit: It aut tantũ

Expanded text:
neque rursum quæ gesta sunt, falsis illusa imaginibus existimentur. Quæ quineque rursum quæ gesta sunt, falsis illusa imaginibus existimentur. Quæ quidem in aures humanas proferre, et sermonibus explicare, longe vires vel meriti nostri, vel ingenii ac sermonis excedit: arbitror autem quia etiam sancreaturæ cœlestium virtutum eminentior est sacramenti istius explanatio. De quo nos non temeritate aliqua, sed quoniam ordo loci deposcit, ea magis quæ fides nostra continet, quam quæ humanæ rationis assertio vindicare solet, quam paucissimis proferemus, suspiciones potius nostras quam manifestas aliquas affirmationes in medium proferentes. III. Igitur Unigenitus Dei per quem omnia facta esse visibilia et invisibilia in superioribus sermo disputationis edocuit, secundum Scripturæ sententiam et fecit omnia, et quæ fecit, diligit. Nam cum invisibilis Dei ipse sit imago invisibilis, participationem sui universis rationabilibus creaturis invisibiliter præbuit, ita ut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lorum : Tum dein de quod & in morte conturbari refertur: ut ipse &iam profit&
dicens tristisest animamea usque ad mortem : & adultimum quodusque ad
eam quae inter homines in dignissimahab&ur adductus est mostem: lic& post
testiam surrexerit diem: Cumergo quaedam in eo it auideamus humana
ut nihil a communi mostalium fragilitate distare uideantur. quaedam
ita diuina quaenulli alii nis illi primae & in effabili naturae conueniant.
dĩtatis. haer& humani intellectus angustia. & tantae ammirationis stupore per¬
culsa quo declin& quidteneat quose conuestat ignorat. sidm̃ sentiat: mortalem¬
uid&: si hominem put&. deuicto mostis regno cum spoliis redeuntem amostuis cer¬
nit. propter quode cumomnim &u &reuerentiam contemplandum est:
ut in uno eodemque it autriusque naturae ueritas demonstr&ur: Vt neq
aliquit in dignum & in decens in diuina illa & in effabili substantia sentiatur

Expanded text:
lorum; tum deinde quod in morte conturbatus refertur, ut ipse etiam profitetur lorum; tum deinde quod in morte conturbatus refertur, ut ipse etiam profitetur dicens: «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et ad ultimum quod usque ad eam quæ inter homines indignissima habetur adductus est mortem, licet post tertiam surrexerit diem. Cuut nihil a communi mortalium fragilitate distare videantur, quaedam ita divina, quae nulli alii, nisi illi ineffabili naturae conveniant eitatis, haeret humani intellectus angustia, et tantae admirationis stupore perculsa, quo declinvidet: si hominem putet, devicto mortis imperio cum spoliis redeuntem a mortuis cernit. Propter quod cum omni metu et reverentia contemplandum est, ut in uno eodemque ita utriusque naturæ veritas demonstretur, ut neque aliquid indignum et indecens in divina illa et ineffabili substantia sentiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
praecursures & nuntios aduentus sui misit proph&as: post ascensionem uero suã
in caelos scõs apostolos diuinitatissuae uirtute repl&os. homines uel expublica¬
nis uel expiscatoribus imperitos & in doctos circumire fecit orbem terrarum:
ut exomnigente atque ex omnibus populis piorum plebem insecredentium con¬
gregarent: uerum ex omnib: deeomiraculis & magnificis illut penitus ad mira¬
tionem humanae mentis excedit. nec inuenit mostalis intellegentiae fragilitas
quomodo sentire uelintellegere possit. quod tanta illa potentia diuinae maiesta¬
tis ipsum illut patris uerbum atque ipsa sapientia dĩ. in quacrea ta sunt omnia
isibilia & inuisibilia intracircum scriptionem eius hominis qui apparuit
in iudaea fuisse credendasit : sed & ingressa esse dĩ sapientia uuluam faeminae
& nasciparuulus & uagitum emittere adsimilitudinem plorantium paruu¬

Expanded text:
præcursores suos et nuntios adventus sui misit Prophetas; post ascensionem vero suam præcursores suos et nuntios adventus sui misit Prophetas; post ascensionem vero suam in cœlos, sanctos Apostolos divinitatis suæ virtute repletos homines vel ex publicanis vel ex piscatoribus imperitos et indoctos circuire fecit orbem terrarum, ut ex omni genere atque ex omnibus populis piorum plebem in se credentium congregarent. II. Verum ex omnibus de eo miraculis et magnificentiis illud penitus admirationem humanæ mentis excedit, nec invenit mortalis intelligentiæ fragilitas quomodo sentire vel intelligere possit quod tanta illa potentia divinæ majestatis, ipsum illud Verbum Patris, atque ipsa Sapientia Dei, in qua creata sunt omnia visibilia et invisibilia, intra circumscriptionem ejus hominis qui apparuit in Judæa, fuisse credenda sit; sed et ingressa esse Dei Sapientia vulvam fœminæ, et nasci parvulus, et vagitum emittere ad similitudinem plorantium parvu