comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ infig̾ata cõmenta quibdã fictio¬
nb tnsumpsert̃ ut nõ uera q̃ stͥp¬
serũt uue̾nt᷑ audientib ꝑscͥpsise sed
poturs fabulosa int̾quos sius dieb
marĩe auctatis ꝓmerꝰ apd̃ grecos
p̃iꝰ hystorie purã ⁊ simplicẽ dita¬
ẽ ĩ uersuta uestigia uariauit fingẽs
nulta q̃ ñ fuert̃ alit̾ tnͣsfor mando.¬
Intiodurit em̃i deds qͦs coluit antiqua
gentilitas impugnasse. Tidiaros ⁊ cũ
eis fuisse uelut uiuentes lpĩes debella¬
tos. cuiꝰ eriorẽ postmodũ poete turi¬
osiꝰ insecuti: ut darent intelligi non

Expanded text:
ta quibusdam fictionibus transsumpserunt, ut non uera que scripserunt uiderentur audientibus perscripsisse sed pocius fabulosa. Inter quos suis diebus maxime auctoritatis Homerus apud Grecos eius ystorie puram et simplicem ueritatem in uersuta uestigia uariauit, fingens multa que non fuerunt aliter transformando.Introduxit enim deos quos coluit antiqua gentilitas impugnasse Troyanos et cum eis fuisse uelut uiuentes homines debellatos. Cuius errorem postmodum poete curio
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitas ipugnasse. Tidiands / ⁊ cũ
eis fuisse uelut uiuentes lpĩeo debella¬
tos. cuiꝰ errorẽ postmodũ poete curi¬
osiꝰ insecuti. ut darent intelligr non
solũ lp̃iem fuisse iute auctorẽ multa

Expanded text:
as impugnasse Troyanos et cum eis fuisse uelut uiuentes homines debellatos. Cuius errorem postmodum poete curiosius insecuti, ut darent intelligi non solum Homerum fuisse uitiorum auctorem, multa
Abbreviated transcription (Latin):
it et has poces ẽẽ aĩax
ꝓ quib orabat reputas
tam contiguas eas
sibi uisibilit̾ ẽẽ nu¬
tus expauit bone cõ¬
suetudĩs psũ quẽ eate¬
nꝰ deuote seruauerat
tanto deinceps ꝓpen¬
siori pigilancia ꝓsecis¬
tus est: ꝙͣto deuotioĩs
sue obseqͥũ accentabile
deo fideliũq aĩab gra¬
tũ et frcũosũ existere
tom inpsitati miracu¬
u nouitate letꝰ agno¬
uit Scã ergo et salu¬
bris est cogitatio ꝓ
defũctis exorare ut a
pccĩs soluant᷑ Depue¬

Expanded text:
it: et has voces esse animarum it: et has voces esse animarum pro quibus orabat, reputans, tam contiguas eas sibi invisibiliter esse, miratus expavit, bonaeque consuetudinis usum, quem eatenus devote servarat, tanto deinceps propensiori vigilantia persecutus est, quanto devotionis suae obsequium acceptabile Deo, fideliumque animabus gratum et fructuosum existere tam inusitati miraculi novitate laetus agnovit. Sancta ergo et salubris est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis sol
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ in archa con¬
triti cordis offerre pos¬
set capellulam quan¬
dcĩ in honore sancti alexii
consetratã et ab orato¬
rio eiusdẽ loci cymite¬
rio tm̃ int̾iacente remo¬
tã causa dicende misse
freꝙtare solebat: unde
et ipm cymuteriũ recip¬
cato itine̾ assidue terere
ncc̃e habebat ad sacrũ
pero edẽ padẽs aut inde
rediens manũ deuote
oroĩs absq tedio ydemp¬
titatis p orrigebat fideli¬
b defũctis : et quo setnͣs¬
actis dieb suis incine¬
randũ fore recogita bat:¬
eo incine̾atoꝵ ꝑicła pie
pensans eoꝵ supplicia
mitagari supplicit᷑ p̃co¬
bat᷑ Ecm̃ est autẽ in
rna dieꝵ dũ celebratis
sacris misteruis rediret
et pignꝰ sancte oroĩs
hus quib eũ debitorem
pietas effecerat impi¬
gre sicut solebat ꝑsoiue¬
ret. completaq orõe
in conclusione subiũ¬
geret reqͥestãt in pa¬
ce: audiuit manifeste
młtitudĩs turbã rñ¬
dentẽ sibi et dicentẽ
amen amen Qd̾ pbi
audunt totus ĩtremu¬

Expanded text:
sacrificium in arca contriti cordis offerre posset, capellulam quamdam in honore sancti Alexii consecratam, et ab oratorio ejusdem loci coemeterio tantum interjacente remotam, causa dicendae missae frequentare solebat: unde et ipsum coemeterium reciprocato itinere assidue terere necesse habebat. Ad sacram vero aedem vadens aut inde rediens, manum devotae orationis absque taedio identitatis porrigebat fidelibus defunctis: et quo se transactis diebus suis incinerandum fore recogitabat, incineratorum piacula pie pensans, eorum supplicia mitigari suppliciter precabatur. Factum est autem in una dierum, dum celebratis sacris mysteriis rediret, et pignus sanctae orationis iis quibus eum debitorem pietas effecerat, impigre, sicut solebat, persolveret, completaque oratione in conclusione subjungeret: « Requiescant in pace, » audivit manifestetitudinis turbam respondentem sibi, et dicentem: « Amen, amen. » Quod ubi audivit, totus intremu
Abbreviated transcription (Latin):
laudis tue pconia depu¬
tanda miratur Obsecio
autẽ eos qͣ h ͤ lturi sũt
ne huis quasi faiso con¬
scriptis derogae uelinit:
qr nr̃a iã meoria res ac¬
ta est sicut hodieq nõ¬
nulle ꝓbabiles ꝑsone
de ordine cistertiensi
testificant᷑ ¶tẽ itaq
meorie dñs hugo bo¬
neuallis abbas qͣnͣta
spirataliũ carismatũ
grã decoratꝰ fuerit: cũc¬
tis qui tantũ uirũ nos¬
se uel famã u̾tutũ eiꝰ
pciꝑe potuerũt liquet
Hic in obseq̾o suo pue¬
batł qui pmacitute
et agilitate seruisii ad
itineris cõmoda ꝑneces¬
sarius extitit: ideoq tã
ipĩ abbati ꝙͣ cetei̾s exte¬
riora negotia curantib
carus et accentus erat
Contigit pero ut ĩdi¬
nudio dieꝵ adolestẽtie
sue horrendũ sp̃s ac car¬
nis subiret diuortum
direq mortis q̃ nec eta¬
ti n ꝯdiciõi ꝑcit crude¬
le uectigal soluere toge¬
tur Graui nãq repente
torꝑis ĩualitudine cor¬
reptus: dũ florentis
iuuentutis sue uigorẽ

Expanded text:
laudis tuae praeconia depulaudis tuae praeconia deputando miratur. Obsecro autem eos, qui haec lecturi sunt, ne iis quasi falso conscriptis derogare velint, quia nostra jam memoria res acta est, sicut hodieque nonnullae probabiles personae de Ordine Cisterciensi testificantur. Beatae itaque memoriae D. Hugo Bonaevallis abbas, quanta spiritualium charismatum gratia decoratus fuerit, cunctis qui tantum virum nosse, vel famam virtutum ejus percipere potuerunt, liquet. Hic in obsequio suo puebat, qui vivacitate et agilitate servitii sui ad itineris commoda pernecessarius exstitit: ideoque tam ipsi abbati quam caeteris exteriora negotia curantibus charus et acceptus erat. Contigit vero, ut in dimidio dierum adolescentiae suae horrendum spiritus ac carnis subire divortium, duraeque mortis, quae nec aetati nec conditioni parcit, crudele vectigal solvere cogeretur. Gravi namque repente corporis invaletudine correptus, dum florentis juventutis suae vigorem
Abbreviated transcription (Latin):
mea nõ de ficiet. et
misereboͭtui misereri
uoluero: quid ampli¬
us quid exteuẽtius
quid duicius de tua
pussima benignita¬
te hũana natuta
pct̾is et uiciis obnoxia
exspectare poterat n¬
sic pie misearis sa¬
lisz ut mirabili m¬
nus et solũ onũpotẽ¬
cie tue nossibili ton¬
mercio int̾ mortuos
et i uiuentes discrente
illi quidẽ culpas et neg¬
ligencias suas quas
carnẽ uegetantes mi¬
ꝰ torrexerãt biuenti¬
b ꝓdant. et sancte
oratioĩs subsidiũ ien¬
suis q̃rant: isti peo
Qiãs in tremendo iam
examĩe tuo constitu¬
lis date sibi ptattis¬
autoritate ab soluere p̃¬
sumãt. singuiais quoq
sacrifici deuota oblatio¬
ne cũ sancte p̃cis assidiu¬
tate ad gaudia padysi
subleuare p̃ualeant.s¬
huc aliquid sublimi
et dulciꝰ nobis de melli¬
flua petra discedims
tue ꝓfluxit: dũ satramẽtũ
bidelicet confessioĩs. q¬
fundos et ĩenarrabiles
gemitus contriti cordis
ut fieret: hoc ĩmense
metatis tue mune fcm̃
merito int̾ maxia iue

Expanded text:
mea non deficiet, et miserebor cujus misereri voluero . Quid amplius, quid excellentius, quid dulcius de tua piissima benignitate humana natura peccatis et vitiis obnoxia exspectare poterat qsic pie misereris, scilicet ut mirabili nimis, et solum omnipotentiae tuae possibili commercio inter mortuos et viventes discurrente, illi quidem culpas et negligentias suas, quas carnem vegetantes minus correxerant, viventibus prodant; et sanctae orationis subsidium propensius quaerant; isti vero animas in tremendo jam examine tuo constitutas, datae sibi potesauctoritate absolvere praesumant; singularis quoque sacrificii devota oblatione cum sanctae precis assiduitate, ad gaudia paradisi sublevare praevaleant? Seste, adhuc aliquid sublimius et dulcius nobis de melliflua petra dulcedinis tuae profluxit, dum sacramentum videlicet confessionis, profundos et inenarrabiles gemitus contriti cordis,ut fieret, hoc immenso pietatis tuae munere factum merito inter maxima
Abbreviated transcription (Latin):
dens Deniq cũ mlta
reuerẽtia accedens
et genua sua suꝑ ge¬
nua sci abbatis dẽcẽ¬
t componẽs. manus
quoq supplices contra
uectus ipiꝰ p̃tendens.
supͣ uenerabilis iacen¬
tis artus sic quasi ad
oroem ꝓcubuit: atq
ut confessionẽ suã re¬
tipe dignaret᷑ lac̾mo¬
sa nte rogauit De hĩc
discinctis prsus causaꝵ

Expanded text:
dens. Denique, cum multa dens. Denique, cum multa reverentia accedens, et genua sua super genua sancti abbatis decenter componens, manus quoque supplices contra pectus ipsius protendens, supra venerabiles jacentis artus sic quasi ad orationem procubuit, atque ut confessionem suam rpere dignaretur, lacrymosa prece rogavit. Dehinc distinctis prorsus ca
Abbreviated transcription (Latin):
cepit de future uite
statu. quãtũ pondus
egritudinis paciebat᷑.
uel pocuis ꝓut pus
dñs inspirare dignatꝰ
est painda mente cogi¬
ture: seq lubrice eta¬
tis inpulsu contra de¬
ũ ac creaitorẽ suũ mł¬
ta deliquisse mestus et¬
lacrimãs confessionis
remediũ uelut unicũ
magno et sꝑacioso ma¬
ri naufraganciũ q̃re̾
B utrũ surripiente
mortis arcło qd̾ pie de¬
siderabat mĩme con¬
secutꝰ sit an confessus el¬
confessoris sui sunplia¬
ta  te. uł negligencia
canoĩcte absolutus nõ
fuerit ignoramꝰ: tũ
qd̃ aib hus a quib tam
moriẽs ꝙͣ defũctus i¬
uari debuerat minꝯ ꝙͣͣ
tali adolescetulo uni
utiq ex pusillis dnĩ
expediret ꝓcurarẽtur:
confessionis pꝰ mor¬
tem carnis fcẽ mira¬
bilis ꝓbat euentus
Dupdicto nempe ue¬
neali abbate hugone
quadã nocte in stratu
suo quiescente. ⁊ isdẽ
adolescens iã defunatꝰ
in uisu apparuit: me¬
rentis atq ĩ angustia
constituti supplitem
bultũ et habitũ p̃ten¬

Expanded text:
itae statu, quantum pondus aegritudinis patiebatur, vel potius, prout pius Dominus inspirare dignatus est, pavida mente cogitare, seque lubricae aetatis impulsu contra Deum ac Creatorem suum multa deliquisse moestus illacrymans, confessionis remedium velut unicam magno et spatioso mari naufragantium quaerere. Sed utrum subripiente mortis articulo, quod pie desiderabat minime consecutus sit, an confessus confessoris sui simplicitate vel negligentia canonice absolutus non fuerit, ignoramus: tamen quod ab iis, a quibus tam moriens quam defunctus juvari debuerat, minus quam tali adolescentulo, uni utique ex pusillis Domini expediret procuraretur, confessionis post mortem carnis factae mirabilis probat eventus. Supradicto nempe venerabili abbati Hugoni quadam nocte in stratu suo quiescenti idem adolescens jam defunctus in visu apparuit, moerentis atque in angustia constituti supplicem vultum et habitum praeten
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Obsecro kñie frater qr
uideo te de erũpnis huiꝰ se¬
culi mox eruẽdũ et ĩ gaudi¬
ũ dñi tui felicit̾ ĩtroducẽdũ e

Expanded text:
eum: Obsecro, carissime frater, quia video te de aerumnis hujus saeculi mox eruendum, et in gaudium Domini tui feliciter introducendum:
Abbreviated transcription (Latin):
de hus duob athletis
xpĩ retulimꝰ ad incitan¬
dũ teneros et delicatos
ne conu̾sionẽ refugiant
qm̃ nõ ẽ ĩpalida manus
diũ ad tenendũ roboran¬
dũ et confirmandũ ĩ sa¬
tro ordine qnͣtũlibet deli¬
ciosos nũc triste nimis
exemplũ de aliis duobus
subicimꝰ qui suscepto re¬
ligionis habitu redierũt
retro post sathanã. ne for¬
te quis scõ orduu ĩcorꝑatꝰ
continuo securitatẽ sibi
ꝓmittat. cũ tũt primũ

Expanded text:
de his duobus athletis Christi retulimus ad incitandum teneros et delicatos, ne conversionem refugiant, quoniam non est invalida manus Domini ad tenendum, roborandum et confirmandum in sacro Ordine, quantumlibet deliciosos, nunc triste nimis exemplum de aliis duobus subjicimus, qui, suscepto religionis habitu, redierunt retro post Satanam, ne forte quis sancto Ordini incorporatus, continuo securitatem sibi promittat, cum tunc primu
Abbreviated transcription (Latin):
sue eneruiter uictos. ad
pausandũ illice̾ nõ ces¬
sant Porro autoritas
libri qui uitaspatrũ d᷑.
hiis quasi recentiorib
et obhoc ut uidet᷑ minꝰ
autẽticꝭ reuelationo
infirͣmentũ et astipis¬
tionem ueritatis nõ u¬
merito assumit᷑ Ibre
prm dixisset se cũ ꝯpu¬
tib sius rigiliis frm̃

Expanded text:
suae enerviter victos, ad suae enerviter victos, ad pausandum illicere non cessant. Porro auctoritas libri, qui Vitae Patrum dicitur, his quasi recentioribus, et ob hoc, ut videtur, minus authenticis revelationibus, in firmamentum et astipulationem veritatis non immerito assumitur. IbiPatrum dixisset, se cum complicibus suis vigiliis fr
Abbreviated transcription (Latin):
mttentes non recedebãt
Bane quos rigilantes et
psallentes adu̾tebãt a frĩe
eoꝵ pelut a facie ignis fu¬
giebãt. ita ut alitũ qui de
ore cantanciũ deũq laudan¬
ciũ ꝓcẽdebat fr̾e nullatenꝰ
possent. Quia ergo cõsũ¬
mata btĩtudo et felicitas
nrã in uita et̾na erit. dñ.
ac creato rẽ nr̃m nõ solũ sñ
labore. uerũetiã cũ sũma
uoluptate ꝑpetuo laudae̾:
aũꝙͣ claudant᷑ in morte
oculi nrĩ et lingua que
ad laudandũ deum creata
est in puluerem redigat᷑
seminemꝰ lu cũ labore
bonũ semen seruicii dei.
tpe enĩ suo metemꝰ cũ
incnarbili leticia exultã¬
res: sicut ecõuerso hni qui
nũc spinas et tribulos
tepiditatis et negligencie
in t̾ra carnis sue senũã¬
re nõ metuũt. ignem et
suppliciũ in ulcionem
p̃uaricatricꝭ consciẽ me
tent: qñ idem maligni
sũs mercie suasores. tor¬
menta puiendis atroci¬
t̾ cumulabũt: qui nũs
desides poluptate carnis

Expanded text:
mittentes non recedebant. mittentes non recedebant. Sane quos vigilantes et psallentes advertebant, a facie illorum, velut a facie ignis fugiebant, ita ut halitum qui de ore cantantium, Deumque laudantium procedebat, ferre nullatenus possent. Quia ergo consummata beatitudo et felicitas nostra in vita aeterna erit Dominum ac Creatorem nostrum non solum sine labore, verumetiam cum summa voluptate perpetuo laudare, antequam claudantur in morte oculi nostri, et lingua, quae ad laudandum Deum creata est in pulverem religatur, seminemus, licet cum labore, bonum semen servitii Dei; tempore enim suo metemus, inenarrabili laetitia exsultantes, sicut e converso hi qui nunc spinas et tribulos tepiditatis et negligentiae in terra carnis suae seminare non metuunt, ignem et supplicium in ultionem praevaricatricis conscientiae metent, quando iidem maligni spiritus inertiae suasores tormenta puniendis atrociter cumulabunt, qui nunc desides voluptate carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uis quidẽ noctib maxĩe
untem dnĩcis et festis
umuiam młtitudinem
cemionũ in choro psallen¬
erecrabile officiũ non
erat aliud nisi młtis
et uariis moĩs frĩbus
tes ab intencione serui
ꝙ au̾tere pigritantib
quoq et dormientib
malignissimis applau¬
sib et cactũnis insul¬
are: de dorniente ad
dormientẽ gyronaga
pnititate ire et redire
Habebat ueo in capiti¬
bus suis capucia que¬
dam ueteꝵ pãnoꝵ sordi¬
dissima et ninus fetẽtia
interius et exterius quasi
sanie scabiosoꝵ ulteꝵ ꝑ
fusa sub quib absconde¬
bãt laruales facies suas
quasi timentes agnosci
uenientesq ante puũquẽ¬
lib de monachis callidis¬
sua exploratione obserua¬
uigilaret an dormret Qd̾
si dormientẽ eũ reppisset:
oem̃ continuo fetorem et
corruptionem putridi ca¬
puciisu in uultũ eius extu¬
ciebãt: cõclamãtesq quasi
ad signũ plurimi coram
illo cõueniebãt. et ꝙͣ diu
dormitabat. fantasmata
et turpia sompnia illi in¬

Expanded text:
xime autem Dominicis et festivis, nimiam multitudinem daemonum in choro psallenexsecrabile officium non erat aliud, nisi multis et variis modis fratribus tes ab intentione servitii Dei avertere, pigritantibus quoque et dormientibus malignissimis applausibus et cachinnis insultare, de dormiente ad dormientem gyrovaga pernicitate ire et redire. Habebant vero in capitibus suis caputia quaedam veterum pannorum sordidissima et nimis fetentia, interius et exterius quasi sanie scabiosorum ulcerum perfusa, sub quibus abscondebant larvales facies suas, quasi timentes agnosci, venientesque ante unum quemlibet de monachis, callidissima exploratione obvigilaret, an dormiret. Quod si dormientem eum reperissent, omnem continuo fetorem et corruptionem putridi caputii sui in vultum illius excutiebant, conclamantesque quasi ad signum plurimi coram illo conveniebant, et quandiu dormitabat, phantasmata et turpia somnia illi im
Abbreviated transcription (Latin):
anhelitũ trahentis ꝓecit
qui ꝑ totũ corpus ens des¬
cendens. oĩa interiora er
suauissimo ardore succen¬
dit. ita ut ex suiã dice̾ pos¬
set cũ ꝓph̃a. de excelsis mu¬
sit dñs igneni in ossib
meis Itaq ardorem cur¬
bonis desolatorii salubu
ui eo picia consumentis
ferre non palens palli¬
dus et ex sangius in tra
corruit. indẽq delatus
ĩ infirmitoriũ tribus
diebus ibidem sine poce
et sine motu tamꝙͣ ms¬
tuus ꝑmansit Post
triduum uero eadẽ hor
qua raptus fuerat ad
nali corrupcione q̃ cuã
aggrauat illo igne quo
felicit᷑ arserat interun
purgatus est:nt ausen¬
tia quasi pñs spuitar¬
bus oculis uiderẽt: rn¬
pationes eciam mona

Expanded text:
anhelitum trahentis projecit; anhelitum trahentis projecit; qui per totum corpus ejus descendens, omnia interiora ejus suavissimo ardore succendit: ita ut ex sententia dicere posset cum propheta; De excelso misit Dominus ignem in ossibus meis . Itaque ardorem carbonis desolatorii salubriter in eo vitia consumens ferre non valens, pallidus et exsanguis in terram corruit: indeque delatus in infirmitorium, tribus diebus ibidem sine voce et sine motu tanquam mortuus permansit. Post triduum vero eadem hora qua raptus fuerat, ad nali corruptione quae animam aggravat, illo igne quo feliciter arserat, in tantum purgatus est, ut absentia quasi praesens spiritualibus oculis videret; tentationes e
Abbreviated transcription (Latin):
angelũ dnĩ ꝑ oppoĩtam
sibi fenestram cũ magne
claritatis fulgore ĩ mediũ
chori descendere. thuribu¬
lũ celesti thuiamate ref¬
tũ ĩ manu ferentem. qui
unde u̾sus altare ꝓgrediẽs
thurificabat illud sicut
in solempnitatib admis¬
sam fieri solet: indeq re
uersus utrũq choꝵ lustra¬
uit. et monachis igilã¬
tib et psallentib. spirita¬
liũ aromatũ puuficum
uaporem offerebat Cũ
autẽ psallentes chori ad¬
s persũ illũ benedicamꝰ
puenissent. angelus dñi
ꝑ ordinem circiuens oni¬
uersos. iam ad frẽm cui
hec pide̾ concessum fuerat
ꝑuenerat Tũ pero isoem
fr̃ mira deuocione pietatis
succensus. tãꝙͣ cũ ꝓph̾a
dicẽt. os meñ aꝑu et at¬
traxi spm̃ qr mandata
tua desiderabam: totum
se extendit ut alitũ attͣhet.
quatinꝰ inclinãs laudem
et prĩ et filio et spiũi sancto
freq̃ciꝰ decantaret An¬
gelus uero dnũi carbonem
ardentissimũ atq lucidis¬
simũ duobus digitis de
thuribulo tollens ĩ os

Expanded text:
angelum Domini per oppositam sibi fenestram cum magnae claritatis fulgore in medium chori descendere, thuribulum coelesti thymiamate refertum in manu ferentem: qui inde versus altare progrediens, thurificabat illud, sicut in solemnitatibus ad missam fieri solet, indeque versus utrumque chorum lustravit; et monachis vigilantibus et psallentibus spiritualium aromatum vivificum vaporem offerebat. Cum autem psallentes chori ad versum illum, Benedicamus pervenissent, angelus Domini per ordinem circuiens universos, jam ad fratrem, cui haec videre concessum fuerat pervenerat. Tum vero idem frater mira devotione pietatis succensus, tanquam cum Propheta diceret: Os meum aperui et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam , totum se extendit, ut halitum attraheret, quatenus inclinans laudem Patri et Filio et Spiritui sancto ferventius decantaret. Angelus vero Domini carbonem ardentissimum atque lucidissimum duobus digitis de thuribulo tollens, in os
Abbreviated transcription (Latin):
sepius releuatus ĩspiran¬
te dnõ didicit in spe uenie
respirare: et de ꝑceptis bñ¬
ficiis grãs agens ad am¬
pliora suspirare O felix
l̃litas penitenciũ: o
btã. spes pccã sua ꝑfecte
plangenciũ Quã potens
es apud oĩpotentem ꝙͣ
facile uincis inbincibilẽ:
ꝙͣcito tremendũ iudicem ꝯuertis
in piissimũ prem̃: tãto
dulcius altissimã et̾ne mã¬
dicie iocunditatẽ ꝑceptura
quanto nũc ꝓfundiꝰ ĩ des¬
censu iordanis a lepra ui¬
cioꝵ mũdari consenseris De
mirabilem saporis gr̃a
rater quidã cñi

Expanded text:
saepius relevatus, inspiransaepius relevatus, inspirante Domino, didicit in spe veniae respirare, et de perceptis beneficiis gratias agens ad ampliora suspirare. O felix humilitas poenitentium! o beata spes peccata sua perfecte plangentium, quam potens es apud Omnipotentem! quam famule vincis invincibilem! quam cito tremendum Judicem convertis in piissimum patrem, tanto dulcius altissimam aeternae munditiae jucunditatem perceptura, quanto nunc profundius in descensu Jordanis a lepra vitiorum mundari consenseris! CAmirabilis saporis gratiam rater quidam i
Abbreviated transcription (Latin):
gencie ipĩꝰ largitatem
in uisionis ynĩgine
sibi postensa dulci gra¬
cia in rei ueritate exꝑi
n mere̾tur. et ut hoc ei
aliquib indiciis diuina
pietas insinuare digna¬
ret᷑ Dñs pero uirtutũ
oĩm distributor et eaꝵ
moderator. cũ laboran¬
tẽ continue ĩ genutu
suo et panem doloris
assidue cõmedentẽ con¬
solari dec̾uẽt. quadã
nocte desiderio quo supͣ
diximꝰ ualide affc̃s frm̃
uigiliis int̾erat Et ecce
subito ꝑsallens̃ et orans¬
et uenit ĩ mentis extes¬
sũ Et bidit. et ecceꝑso¬
na quedã nouaculam
acutam et quasi ĩ sensi¬
biẽ leuit ac suauit̾ du¬
tens ꝑ caput ipi ꝯ ĩmo¬
mento ĩ ictu oculi uelu¬
a rasit ei barbam cot¬
lũ et coronam: diuine
idulgentie bonitatem
signo hoc flenti et suspi¬
ranti declarãs Perũta¬
ten paucos pilos in uno
tunꝑe deserens: cotidia¬
liax ut reor negligẽtiaꝵ
sine quibz pita. Sista.
non ducit᷑ nenũ denota¬
uit. Hiis et huuismodi
consolationib isdem fr̃

Expanded text:
gentiae ipsius largitatem in visionis imagine sibi praeostensam, duce gratia, in rei veritate experiri mereretur, et ut hoc ei aliquibus indiciis divina pietas insinuare dignaretur. Dominus vero virtutum omnium distributor et earum moderator, cum laborantem continue in gemitu suo, et panem doloris assidue comedentem consolari decerneret, quadam nocte desiderio quo supra diximus valide affectus fratrum vigiliis intererat. Et ecce subito psallens et orans venit in mentis excessum. Et vidit, et ecce persona quaedam novaculam acutam et quasi insensibilem leviter ac suaviter ducens per caput ipsius, in momento, in ictu oculi, veluti rasit ei barbam, collum et coronam, divinae indulgentiae bonitatem signo hoc flenti et suspiranti declarans. Verumtamen paucos pilos in uno tempore deferens, quotidianarum, ut reor, negligentiarum, sine quibus vita ista non ducitur, naevum denotavit. His et hujusmodi consolationibus idem frater
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sinũ suũ: ac posu̾it i ta¬
to iocũdissima uiriditate
ameno Considerãs autẽ
fẽ ille tante dignatiõis qu¬
ciam ꝓcidit ad uedes dnĩ
iħu: et p̃ ĩmensitate letiae
gestiens aĩo cepit ĩsacia¬
bili pietatis desiderio sibi
astringere ac deosculari
pia uestigia saluatoris
Cũq eiugilasset sagaci
est remissionẽ indulgẽtieͥ
pratũ floridũ ĩ quo tnͣspo¬
situs est. et̾ne qui etis uiri¬
ditatem int̾p̃tatus est. et
res ipiꝰ ꝑui fuissẽt ĩ ãterio¬
ra se extende᷑ cepit: iem¬
niis uigiliis et oroĩb cõ¬
tinus lac̾is et genua

Expanded text:
in sinum suum, ac posuit in prain sinum suum, ac posuit in prato jucundissima viriditate amoeno. Considerans autem frater ille tantae dignationis gratiam, procidit ad pedes Domini Jesu, et prae immensitate laetitiae gestiens animo, coepit insatiabili pietatis desiderio sibi astringere et deosculari pia vestigia Salvatoris. Cumque evigilasset, sagaci est, remissionem indulgentiae, pratum floridum, in quo transpositus est, aeternae quietis viriditatem interpretatus est: Et res ipsius parvi fuissent, in anteriora se extendere coepit, jejuniis, vigiliis, et orationibus continuis, lacrymis et
Abbreviated transcription (Latin):
tentie luctus: qui ad exem¬
plũ penitenciũ tam dui ser¬
uaui lac̾mas huiꝰ peccat̾tis:
ad pedes meos flentis et
penitẽtis Cͣto igit᷑ dĩne
marestati acceptabiliores
eẽ lat̾imas pnĩe didicerat.
tantomagis incitabatur
et inflãmabat᷑ ĩ ipõ spũs
eius. ita ut legendo psallẽ¬
do medicando nichil aliud
qͣret nichil aliud intẽdẽt.
nisi ut mentẽ ad lamẽta
for̾ret et cõpũctioĩs gram̃
in se excitaret: sciens quĩ
regnũ celoꝵ uim patit᷑. et
uiolenti talib armis diri¬
puit illud. Addidit autem
dñs adhuc consolari seruũ suũ
qui maloꝵ suoꝵ penitudĩe
in fu frixorio discipline con¬
tinue maceaibat᷑ pidit nc̃q
in pisũ noctis se quasi in
lacu ꝓfundissimo fluctuamn¬
tem ac ꝑiclitantẽ Cũq eua¬
dendi spes nulla ẽẽt xt subi¬
to affuit affrert adiutor
ĩoportunitatib dñs iħ̾s
xp̃s nudis pedib anibulãs
suꝑ aquas Qui cũ ad eũ
ueniss. extractũ de aquis
dignant̾ leuauit miserus

Expanded text:
tentiae luctus, qui ad exemplum poenitentiae tandiu servavi lacrymas hujus peccatricis ad pedes meos flentis et poenitentis. » Quanto igitur divinae majestati acceptabiliores esse lacrymas poenitentiae didicerat, tanto magis incitabatur et inflammabatur in ipso spiritus ejus, ita ut legendo, psallendo, meditando, nihil aliud quaereret, nihil aliud intenderet, nisi ut mentem ad lamenta formaret, et compunctionis gratiam in se excitaret, sciens quoniam regnum coelorum vim patitur, et violenti talibus armis diripiunt illud . Addidit autem Dominus adhuc consolari servum suum, qui malorum suorum poenitudine in frixorio disciplinae continue macerabatur. Vidit namque in visu noctis, se quasi in lacu profundissimo fluctuantem ac periclitantem. Cumque jam evadendi spes nulla esset, en subito adfuit adjutor in opportunitatibus Dominus nudis pedibus ambulans super aquas. Qui cum ad eum venisset, extractum de aquis dignanter levavit miserum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ sc̃s bñdictꝰ obediẽtiã
nobis usq ad mortẽ in
regula ꝓponat scã ⁊ uere
huilis aĩa prĩs nrĩ. mor¬
tali hoĩ eciã post mor¬
tẽ carius obediens fuit
Nã signa que tũc iame
radiare ceperat ita uere.
ut ex illa die et deinceps

Expanded text:
nctus Benedictus obedientiam nobis usque ad mortem in regula proponat : sancta et vere humilis anima Patris nostri, mortali homini etiam post mortem carnis obediens fuit. Nam signa quae tunc jam radiare coeperant, ita cessavere, ut ex illa die et deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
darguendo moueͬ cepit
Quẽ faũlus derpidens
agnouit. et quare caput
contͣ se agitaret quesuut
Cui ille Osi sa̾etis quã¬
tos et quales socios hẽre¬
tis ĩ celis: ꝓfecto caue̾tis
uobis ab oĩ negligẽcia

Expanded text:
darguendo movere coepit: quem Famulus Dei videns, agnovit, et quare caput contra se agitaret, quaesivit. Cui ille: « O si sciretis quantos et quales socios haberetis in coelis! profecto caveretis vobis ab omni negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
religione piter et etate
ꝓuectus quẽ etiã dñs
robertus abbas ob ip̃is
tur p̃mente corꝑis mo¬
lestia quadã uicẽ ĩ ĩfirmo

Expanded text:
religione pariter et aetate provectus, quem etiam domnus Robertus abbas ob ipsius tur, premente corporis molestia quadam vice in infirm
Abbreviated transcription (Latin):
ut morẽtur. huiuismoĩ
oroẽm fundens ad dñ
et et ĩnocentissimã car¬
nẽ quã indignꝰ sumere
psũpsi ex ĩmaculate et
ĩtemerate marie uirgi¬
nis utero ꝓ nobis pcc̃ori¬
bus sumeͬ dignatꝰ es:
si tibi nõ displicet ista
peticio qualiscũq seruu¬
li tui p̃cor et supplico
pietatis tue clemen cie
quatenꝰ ꝑ meatũ gut¬
turis huiꝰͣ ꝑ qd̾ nũc tibũ
celestem panem uite
eterne trahicẽ debeo: t̾re¬
nũ panẽ seu ꝙͣtũq aliã
t̾renã sbãm de cetero nul

Expanded text:
ut moreretur, hujusmodi orationem fundens ad Domin et innocentissimam carnem, quam indignus sumere praesumpsi, ex immaculatae et intemeratae Mariae virginis utero pro nobis peccatoribus sumere dignatus es, si tibi non displicet ista petitio qualiscunque servuli tui, precor et supplico pietatis tuae clementiae, quatenus per meatum gutturis hujus, per quod nunc cibum coelestem, panem vitae aeternae, trajicere debeo, terrenum panem, seu quamcunque aliam t
Abbreviated transcription (Latin):
confessũs est Dicebat
autẽ eosdem ictꝰ quos ĩ¬
insibilit̾ acceꝑat pau¬
latim aid interiora sua
serpere. unũ a ꝑte ca¬
pitis. et alterũ a ꝑte
te t̾minũ sortiturũ: dũ
idem ictus in corde ipĩꝰ
sibi mutuo iũgerentur
Qd eciam uerũ fuisse
rei exitus ꝓbaiit᷑ dũ
isdem fr̃ paucis ĩt̾positis
diebz in bona confessione
uitam finiuit. tanto pu¬
rior ut pie credimꝰ ad de¬
um padens. ꝙͣto t̾ribilio¬
re morte ꝓ culpa sua pu¬
niri promeruitb quid
cauise esse putamꝰ ꝙ ille
idex iustus dñs sabcioth
qui iudicat orbem t̾re ui
disparem frequent̾ uide¬
sit nec fallere uelle nec
falli posse sapiãm dei.
que non solũ suauit̾. s
et prudentꝰ disponit oĩa:
O quanti st̃ hodie qui
religionis habitu tegũt᷑
et monachoꝵ noĩe cen¬

Expanded text:
confessus est. Dicebat confessus est. Dicebat autem eosdem ictus quos invisibiliter acceperat, paulatim ad interiora sua serpere, unum a parte capitis, et alterum a parte tae terminum sortiturum, dum iidem ictus in corde ipsius sibi mutuo jungerentur. Quod etiam verum fuisse rei exitus probavit, dum idem frater paucis interpositis diebus in bona confessione vitam finivit, tanto purior, ut credimus, ad Deum vadens, quanto terribiliore morte pro culpa sua puniri promeruit. Sed quid causae esse putamus, quod ille Judex justus, Dominus Sabaoth, qui judicat orbem terrae in disparem frequenter videsit, nec fallere velle, nec falli posse sapientiam Dei, quae non solum suaviter, sed et prudenter disponit omnia? O quanti sunt hodie, qui religionis habitu teguntur, et monachorum nomine cen
Abbreviated transcription (Latin):
duunitꝰ sustinut int¬
sere quatinꝰ sicut ꝓsfi¬
tere uolentes uirtutũ
exemplis cid meliora
ꝓuocant᷑: ita negligen¬
tes quiqz diuine aĩadũ¬
sionis pltione territi.
ordius instituta tnͣsqr¬
di pereant᷑ Conu̾sus
quidam in una gran¬
giarũ clareuallis. tali¬
gas suas absq ingri¬
sui licencia lauare pre¬
sũpsit Exierat aũt solꝰ
et stabat increpidine
riui qui ꝓpe grangiam
oꝑi insistens: heu mi¬
serus non considerans
delinqũt: qui uel ĩ iu¬
nimis puritatem saci
sui testem consciãm nõ
habebat instaret: cedi¬
ut uocem clamantem
tanꝙͣ si aliquis alteri
sensit se idem conusus
duob grauissimis icti¬
b feriri: mo i capite
et altero in pedib: tre¬
mens ac pallens con¬
citꝰ in grangiam redi
it ꝙ fecisset uel quid au¬
disset qͣd ett pateret᷑ tre¬
mentib labuis frĩb in¬
dicauit A quib dũ con¬
festim ad abbaciam
tnͣsmissus fuisset: pccm̃
suũ pit̾ et penam pccĩ
qua poterat hũilitate

Expanded text:
sustinuit, interserere, quatenus sicut proficere volentes virtutum exemplis ad meliora provocantur, ita negligentes quique divinae animadversionis ultione territi, Ordinis instituta transgredi vereantur, Conversus quidam in una grangiarum Claraevallis caligas suas absque magistri licentia lavare praesumpsit. Exierat autem solus, et stabat in crepidine rivi, qui prope grangiam operi insistens. Heu miser, non considerans delinquunt qui vel in minimis puritatem sacrisui testem conscientiam non habebat, instaret, audivit vocem clamantem, tanquam si aliquis alteri sensit se idem conversus duobus gravissimis ictibus feriri, uno in capite, et altero in pedibus, tremensque ac pallens concitus in grangiam redit; quid fecisset, vel quid audisset, quid etiam pateretur, trementibus labiis fratribus indicavit. A quibus cum confestim ad abbatiam transmissus fuisset, peccatum suum pariter et poenam peccati, qua poterat humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
plo autẽ ancnie et sa¬
phire temeraĩa nimis
p̃sũptione ꝓprietates
hrẽ non perent᷑: cũ il¬
los pirtus que exiuit
de ore petri apłi t̾ribi¬
li morte multauĩt. istos
uero nulla plaga tan¬
gat s econtrario uideãt᷑
un bonis ducere dies

Expanded text:
niae et Saphirae temeraria nimis praesumptione proprietates habere non verentur; cum illos virtus quae exivit de ore Petri apostoli terribili morte mulctaverit , istos vero nulla plaga tangat; sed econtrario videantur in bonis ducere dies
Abbreviated transcription (Latin):
us cetĩs agebat: exhibẽs
se ad opꝰ manuũ pigrũ
et ad uigilias sopnolẽtũ
Unde etĩa cõtub̾nalibꝰ suis
nõ parũ onerosus erat: et
ubiq de ĩercia notabatur
p̃cipue ĩ eccĩa ubi negligẽ¬
set: ille cõmoto aĩo suns¬
it et ĩ dormitoriũ prent
Cũq ad necessariã dom
accede̾t⁊ ecce turba dẽm̃s
adostiũ cũ ĩgenti stres¬
tu et terrore adusus eu
clamãs et crebris uocib
iterãs app̃hendite. app̃hẽ¬
dite illũ Quo audito re¬
pẽte totꝰ ĩhorruit: et fis
festinãt arripiẽs rapĩa
cursu ĩ ectiã rediit Cũq
uenisset ad stallũ suũa
mebũdus et anhelãs ill
defectũ cordis ĩciurit: etq
ruẽs ĩ t̾ra sine motuet
sensu diucius uelut exar¬
mis iacuit Sblatus a

Expanded text:
exhibens se ad opus manuum pigrum, et ad vigilias somnolentum. Unde etiam contubernalibus suis non parum onerosus erat, et ubique de inertia notabatur: praecipue in ecclesia, ubi negligenset, ille commoto animo surrexit, et in dormitorium perrexit. Cumque ad necessariam domum accederet, ecce turba daemonum ad ostium cum ingenti strepitu et terrore adversus eum clamans, et crebris vocibus iterans, « Apprehendite, apprehendite illum. » Quo audito repente totus inhorruit, et fugam festinanter arripiens, rapido cursu in ecclesiam rediit. Cumque venisset ad stallum suum tremebundus et anhelus, illico defectum cordis incurrit, et corruens in terram, sine motu et sensu diutius velut exanimis jacuit . . . Sublatus a
Abbreviated transcription (Latin):
reuaulenses martis
uelut in frixorio fosi
die fugũt᷑. adco tẽciter labori
tabat᷑ ut oẽs ꝑit negligẽcias
lor tom illis laborioẜ die¬
Mꝰ cotidiano labore diluere
reputaret Ut exgo ꝑegri¬
nũ et aduenã seeẽ suꝑ
fram nec hrẽ hic manen

Expanded text:
allenses martyres velut in frixorio tota die friguntur, adeo tenaciter labori instabat, ut omnes pariter negligentias aliorum temporum illis laboriosis diebus quotidiano sudore se diluere reputaret. Ut vero peregrinum et advenam se esse super terram, nec habere hic manen
Abbreviated transcription (Latin):
ulantem sentiẽt uis¬
ssima et seuissiã distc̃¬
ome pccã suppliciis
iꝙͣ finiendis punien
Igit᷑ reuerendissimꝰ
henritꝰ abbas clare¬
tũ ĩtrementis cid me

Expanded text:
ulantem; sentient justissima et saevissima districtione peccata suppliciis nunquam finiendis punientem. Igitur reverendissimus Pater Henricus abbas Claraetum incrementis ad me
Abbreviated transcription (Latin):
n quoq carnalui cõ¬
io anuente: ĩ abbanẽ
In epm̃ cardinalẽ as¬
Iptus Quã dignitatẽ
eptus. sic ea q̃ pon
itoritatem sacerdocio
ꝰ luctũ monachi

Expanded text:
 quoque cardinalium consilio annuente, in Albanensem episcopum cardinalem assumptus est. Quam dignitatem adeptus, sic ea quae poauctoritatem sacerdotio intus luctum monachi
Abbreviated transcription (Latin):
dicii siue remissio ĩdulgẽ¬
cie dei reformat᷑ Quia eñi
ego miser pccm meũ secũ¬
dũ uerã estimaciõe põde¬
rare neglexi ⁊ nec ꝙͣta opor¬
tuit cõtriciõe et cõpuctiõe
cordis cõfessus sũ: ꝓpterea
necdũ ĩdulgẽtiã cõseqͥ me

Expanded text:
remissio indulgentiae reformatur. Quia enim ego miser peccatum meum secundum veram aestimationem ponderare neglexi, nec quanta oportuit contritione et compunctione cordis confessus sum, propterea necdum indulgentiam consequi me
Abbreviated transcription (Latin):
crũ corpus eius bast̾ne
impositũ dĩnis psalmis
et p̃nis ꝑ totã uiam re¬
sonãtib. dño quoq pe¬
tro abbate funus cũ magͣ
lẽ honorifice delatũ est
Ubi ꝙͣ sublimi et mani¬
festa reuelatione de gła

Expanded text:
crum corpus ejus basternae impositum, divinis psalmis et hymnis per totam viam resonantibus, domno quoque Petro abbate funus cum magna lem honorifice delatum est. Ubi quam sublimi et manifesta revelatione, de gloria
Abbreviated transcription (Latin):
missa solẽpniter sici
moris est telebrares
p̃fatus dñs abbas
trus sacro altari as¬
bat: solita sua deuoi¬
ne salutaren hosti
ĩmolaturꝰ Qui ligli
laritatẽ uultus ĩtuer¬
tib se p̃tendet emat
tñ tristis et merens
de suꝑ tam indigna
morte pii patris: ma
ꝙ ĩ donio sua sciliceti¬
niaco dñs tã ĩmanes¬
lus fieri ꝑmisisset sũe
diuersis cogitationib
Sestuaret. reputans ne
forte ꝓpt̾ pccã sua hoc aͥ¬
cidisset: uidit repente u¬
sibili spẽ btĩssimũ b̾na¬
dũ a dextris altarib stas

Expanded text:
missa solemniter, sicut moris est, celebraretur, praefatus domnus abbas Petrus sacro altari astabat, solita sua devotione salutarem hostiam immolaturus. Qui licet hilaritatem vultus intuentibus se praetenderet, erat tamen tristis et moerens valde super tam indigna morte pii Patris, maxime quod in domo sua, scilicet Igniaco, Dominus tam immane scelus fieri permisisset. Cumque diversis cogitationibus aestuaret, reputans ne forte propter peccata sua hoc accidisset, vidit repente visibili specie beatissimum Bernardum a dextr
Abbreviated transcription (Latin):
tia nõ huic soli tm̃ s et
nõ nullis alus dĩna
nouimꝰ largitate con¬
cessam: ł sicut eciã nrĩs
temporib cuiusdã serui
dei tali desideris peliemẽ¬
t̾ estuantis gaudiũ im¬
pletũ uidimꝰ et letati
sumꝰ: atq ad portãdũ
põdꝰ diei et estus sub
disciplina clareuallis.
non mediocre ĩcitamen¬
tũ sũpsimꝰ Instabat
aliqũ tempꝰ genealis
capłi: et abbates cist̾ci¬
ensis ordinis de uniu̾sis
mũdi ꝑtib cist̾ciũ festi¬
nabãt Int̾ quos abbas
quidã de filiabꝰ clareualł
abbatizans in regione
habens secũ ĩ comitatu
tõuersũ quẽdã morib
honestũ. deuotione p̃

Expanded text:
 et nonnullis aliis divina novimus largitate concessam, sicut etiam nostris temporibus cujusdam servi Dei tali desiderio vehementer aestuantis gaudium impletum vidimus et laetati sumus: atque ad portandum pondus diei et aestus sub disciplina Claraevallis non mediocre incitamentum sumpsimus. Instabat aliquando tempus generalis capituli, et abbates Cisterciensis Ordinis de universis mundi partibus Cistercium festinabant. Inter quos abbas quidam de filiis Claraevallis abbatizans in regione habens secum in comitatu conversum quemdam moribus honestum, devotione p
Abbreviated transcription (Latin):
ne soluta et ynidicis
angeloꝵ choris admix¬
ta: tanto liberiori bo¬
latu sydereab peciit mã¬
sionẽs: quanto suũ nil

Expanded text:
ne soluta, et hymnidicis angelorum choris admista, tanto liberiori volatu sidereas petiit mansiones, quanto suum nil
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾ quidã sce cõu¬
satioĩs dignꝰ cu
dñs sec̾reta sua reuela¬
re dignaret᷑: uidit qua¬
dam uice ĩ uisione se
quasi in ĩfirmitorio cla¬
reuallis poĩtũ Et ecce
p̃ciosa quedã indumẽta
de palliis et serecis a ue¬
nerabilib quibusdã ꝑ¬
sonis in eade domo inci¬
hiuꝰ rei nouĩtate cũ ml¬
tũ obstupiusẜ. dcm̃ ẽ ei
eornamenta ista de qui¬
b ita nuraris: p̃ꝑata
st̾ cuidã de filiab abbatis

Expanded text:
rater quidam sanctae conversationis, dignus cui Dominus secreta sua revelare dignaretur, vidit quadam vice in visione se quasi in infirmitorio Claraevallis positum. Et ecce pretiosa quaedam indumenta de palliis et sericis a venerabilibus quibusdam personis in eadem domo incicujus rei novitate cum multum obstupuisset, dictum est ei: Ornamenta ista, de quibus ita miraris, praeparata sunt cuidam de filiabus abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
scło et uitã etnã in futu¬
ro Ego itaq pun sermo¬
et centuplũ meũ nũc in
hac pita recipio Biquidẽ

Expanded text:
 et vitam aeternam in futuro . Ego itaque vim sermoet centuplum meum jam nunc in hac vita recipio. Siquide
Abbreviated transcription (Latin):
riẽs oculos suos et uidẽs eũ
dixit Q̾s es dñe ⁊ et cur ita
me trahis: Ille autẽ indit
Et tu cur ita dormis: Cã
tuo surrexisti et thorũ intras¬
ti÷ ut dormitãdo et capite
nutãdo risũ de te ĩimicis
tius faces: et nõ magis ꝓp¬
tẽa ut dño creatori tuo ĩcõ

Expanded text:
riens oculos, et videns eum dixit: « Quis es, domine, et cur me ita trahis? » Ille autem respondit: « Et tu, cur ita dormis? » Tatuo surrexisti, et chorum intrasti, ut dormitando et capite nutando risum de te inimicis tuis faceres; et non magis propterea, ut Domino creatori tuo in co
Abbreviated transcription (Latin):
cessor inĩꝰ eodẽmõ te¬
nere decernẽs. locũ fre¬
quentabat et ipẽ: ma¬
gis ut reor ꝓcliuor ad
cõmoda carnis q̃ in pre¬
decessore suo piderat
sectanda. ꝙͣ si pirtutis
cione ipĩꝰ exempli grã
trahere potuisset Una
pero dieꝵ cũ solito more
ad p̃dcm locũ accederetͣ
auduut quasi de fundo
fontis pocem lacrima¬
bilit̾ plangentis. et her
heu me miseꝵ ĩgenimꝰ¬
tis Territꝰ pẽo pehemi¬
t̾ et const̾nat ꝰ: ubi ꝓp¬
us accessit diligengius
auscultans hanc ee p̃¬
decessoris siu defundi
abbatis nocem ex olin
nota sibi qualitate pocis
quꝰ recognouit Tũc uero
trementib pre stupore
labiis q̃rentib quisnã
eẽt qui illic ita planget:
eadẽ uox quasi de sub
aqͥs rñdit dicens Ego
sum consãuineꝰ tuus
quonda abbas. nũc ãt
miserabilis sp̃s: cui tu
ad młtã confusionem
et infelicitatem meam
ĩ regimĩe monasterii leꝰ

Expanded text:
ccessor ipsius eodemmodo tenere decernens, locum frequentabat et ipse, magis, ut reor, proclivis ad commoda carnis, quae in praedecessore suo viderat, sectanda, quam si virtutis tione ipsius exempli gratia trahere potuisset. Una vero dierum cum, solito more, ad praedictum locum accederet, audivit quasi de fundo fontis vocem lacrymabiliter plangentis, et, heu! heu! me miserum, ingeminantis. Territus vero vehementer et consternatus, ubi propius accessit, diligentius auscultans, hanc esse praedecessoris sui defuncti abbatis vocem, ex olim nota sibi qualitate vocis ipsius, recognovit. Tum vero trementibus prae stupore labiis quaerenti quisnam esset qui illic ita plangeret, eadem vox quasi de sub aquis respondit, dicens: « Ego sum ille consanguineus tuus quondam abbas, nunc autem miserabilis spiritus, cui tu ad multam confusionem et infelicitatem meam in regimine monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa niriditate cuãs et
oculos accerdenciũ mul¬
cebat: Hũc locũ defũctꝰ
abbas dũ uitales adhu
caꝑet auras refrigerã¬
di grã frequentare sole¬
bat᷑ ibiqͥ cũm mordẽciũ
cu̾aꝵ estibꝰ fatigatũ tãto¬

Expanded text:
tiosa viriditate animas et tiosa viriditate animas et oculos accedentium mulcebat. Hunc locum defunctus abbas, dum vitales adhuc carperet auras, refrigerandi gratia frequentare solebat, ibique animum mordacium curarum aestibus defatigatum
Abbreviated transcription (Latin):
cie dei solius. et pure scd̾
deũ puxam sibi exhibenti¬
b obiam consulere. car¬
nis et sangiũs affectiõe
male illectus. antefatũ
nepotẽ suũ frĩb illis desig¬
nauit dicẽs eũ bene ẽẽ re¬
ligiosũ. et in exteriorib
negociis ꝓuidũ et conside¬
ratũ Qd̾ lic ex ꝑte uerũ
intencione frm̃ idelic
ntilitatib consulendo ta¬
le consiliũ dederat. s qnͣtũ
ex pena q̃ subsecuta est
intelligi datur. magis eo
intuitũ ut ꝑntela ipĩꝰ ne¬
potis sui ꝓmotione illus¬
trior redderet᷑: qm distric
te siuĩe ꝓ recitu suo moriẽs
addictꝰͣ sit. dñs eidẽ suctes¬
sori minꝰ tanonice adepte
dignitatis denirãre digͣtus
est Erat nãq ĩ eodẽ mona¬
sterio locus quidã amenꝰ
et ad refrigerandũ accõ¬
modus. atq in ipõ loco
fons ꝑspicius fluentis
leui murmure scaturiẽs.
qui ꝑ crepidinem alueo¬
li sui herbis luxuriantib
te suar ꝙͣ eciã herbaꝵ gra¬

Expanded text:
tiae Dei solius, et pure secundum tiae Dei solius, et pure secundum Deum puram sibi exhibentibus obedientiam consulere, carnis et sanguinis affectione male illectus, antefatum nepotem suum fratribus illis designavit, dicens eum bene esse religiosum, et in exterioribus negotiis providum et consideratum. Quod licintentione, fratrum videlicet utilitatibus consulendo, tale consilium dederat; sed quantum ex poena quae subsecuta est, intelligi datur, magis eo intuitu, ut parentela ipsius nepotis sui promotione illustrior redderetur; quam districe pro hoc reatu suo moriens addictus sit, Dominus eidem successori minus canonice adeptae dignitatis de monstrare dignatus est. Erat namque in eodem monasterio locus quidam amoenus, et ad refrigerandum accommodus, atque in ipso loco fons perspicuis fluentis levi murmure scaturiens: qui per crepidinem alveoli sui luxuriantibus te sui quam etiam herbarum gra
Abbreviated transcription (Latin):
iusdã cenobii monachũ
quẽdã nepotẽ suũ a
puero nutrierat: et
usq ad spectabiles mo¬
res ꝓuexerat Contĩgit
bero ut isdẽ abbas extre¬
me sortis articło sibi ĩ¬
minente: piam pni¬
ise carnis ingressu-¬
sub cura sua habuerat
destitutionẽ suã lugentib.
fuerat enĩ pir prudens et
ꝓuidus. cũ de substitutione
alteriꝰ tractaret᷑: diu̾sis
diu̾sa sencientib ne forte
ex scudiis ꝑciũ res in cõtẽ¬
cione ueniret. coĩconsen¬
su decretũ est. quatinꝰ ro¬
ta et consilia sua ipĩ tãꝙͣ
prĩ spirituali cõmuterẽt.
qui consciãs et merita sui¬
guloꝵ plemiꝰ noss: et quẽ
ille sibi successorem uoce
depmẽt: hũc absq refra¬
gacione imanimiter ĩ ab¬
batẽ eligerent S heu ꝙͣ
tenere necessitudini ꝑntũ
suoꝵ astricti sũt. quos ab
amore mũdi dĩne carita¬
tis ardor nondũ ꝑftẽ seꝑa¬
uit Cũ enĩ p̃dcũs abbas
in illa hora tremẽda exitꝰ
sui mẽorari debuiss iusti¬

Expanded text:
usdam coenobii monachum quemdam nepotem suum a puero nutrierat, et usque ad spectabiles mores provexerat. Contigit vero ut idem abbas, extremae sortis articulo sibi imminente, viam universae carnis ingressusub cura sua habuerat, destitutionem suam lugentibus fuerat enim vir prudens et providus cum de substitutione alterius tractaretur, diversis diversa sentientibus, ne forte ex studiis partium res in contentionem veniret, communi consensu decretum est, quatenus vota et consilia sua ipsi tanquam patri spirituali committerent, qui conscientias et merita singulorum plenius nosset; et quem ille sibi successorem voce depromeret, hunc absque refragatione unanimiter in abbatem eligerent. Sed heu! quam tenere necessitudini parentum suorum adstricti sunt, quos ab amore mundi charitatis ardor nondum perfecte separavit. Cum enim praedictus abbas in illa hora tremenda exitus sui memorari debuisset justi
Abbreviated transcription (Latin):
niã. desꝑata ibidẽ egri¬
tudine laborantẽ: decre¬
uit nitteͬ et reduce᷑ eũ
ad se ut deuotus fr̃ ĩni¬
dulo suo moreret. et
desiderata sibi sepultura
unus de frĩb eius car¬
nalib noĩe guido nite¬
bat᷑ huic obuiare consi¬
uo  qr cũ eet unꝰ exꝑ
uisorib claeuallis: inte¬
debat ut credo ꝑtẽ sũptui
et labori Qui cũ ptina¬
cit̾ huꝰ moĩ ꝑsuasioi ĩ

Expanded text:
niam, desperata ibidem aegritudine laborantem, decrevit mittere et reducere eum ad se, ut devotus frater in nidulo suo moreretur, et desiderata sibi sepultura unus de fratribus ejus carnalibus, nomine Guido, nitebatur huic obviare consilio; quia cum esset unus ex provisoribus Clarae-Vallis, intendebat, ut credo, parcere sumptui et labori. Qui cum pertinaciter hujusmodi persuasioni i
Abbreviated transcription (Latin):
lacio remoraretur
ntionẽ suã deserens
tiu frm̃ se subtraxit:
on intelligens miser
into se malignoꝵ
congregatione iusto¬
ĩ deum laudãciũ ma¬
b elongare p̃sume¬
at Quid plurci: uic¬
is tandem tedio et des

Expanded text:
latio remoraretur, stationem suam deserens coetui fratrum se subtraxit, non intelligens, miser, tanto se malignorua congregatione justorum Deum laudantium magis elongare praesumebat. Quid plura? Victus tandem taedio e
Abbreviated transcription (Latin):
ptinacia ne fieret ꝓhiben¬
te. dilatum est interĩ potũ
donec illa desospitate a ip¬
siꝰ penitus desperata tan
dẽ dedit assensũ Q gauisꝰ
uehement de impetrata
cõuersionis licenciti:mox
cid supradictã ignicici do¬
mũ se tnͣsfri fecit: futũs
ibidẽ monachiꝰ si ixisset¬
D de morte accelerãte so¬
luta est ꝓtinꝰ cũa eius a
corꝑe: amarissuma cõtri¬
tione ĩgemiscens ac peni
Cũq defũctꝰ fuisset ft̃e sũt de
eo reuelatioẽs mulre p̃fa¬
to abbati: ceterisq senori¬
b loci Quas qr longũ est

Expanded text:
pertinacia ne hoc fieret prohibente, dilatum est interim votum, donec illa de sospitate ipsius penitus desperata, tandem suum dedit assensum. Qui gavisus vehementer de impetrata conversionis licentia, mox ad supra praedictam Igniaci domum transferri se fecit, futurus ibidem monachus, si vixisset. Sed morte accelerante soluta est protinus anima ejus a corpore, amarissima contritione ingemiscens ac poeniCumque defunctus fuisset, factae sunt de eo revelationes multae praeto abbati, caeterisque senioribus loci