comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris qualis intus: Siergo in hoc
obsequio fuerit fidelis ꝓmerebit᷑
dm̃. quia ipse dixit. qui inimicos
fidelis ẽ. & inmagno fidelis est:
Sienim ei quiad p̃iens iudicat
fidelis non fuerit qui infieri
poterit ut illi fidem exhibebat
quẽ post mortẽ audit iudicaturũ.
idenrco inidño carnalis causa iustũ
esse seruũ & obsequentẽ ut possit
& indĩ reb & fidelis ẽẽ. & obsequer
Si enĩ inp̃senti idoneus fuerit ubi
scit nulla ess& Nsi corruptibi.¬
lia p̃mia. quanto magis ꝓpensior
erit uidei deuotiorie quẽ scit
fidelib in mortalia daturum
p̃mia. quic quid facitis exanimo
hominub certi qđ a dño recipi.¬
etis retributionẽ hereditatis
non ẽ ꝑsonarũ acceptio apud
dm̃. Ut promptos illos in obse¬
quio & fide faciat: mercedẽ illos
bonioꝵ oꝑum accepturosꝓmitti
adõ in iregno xp̃i. Qd ut ꝓbatũ
sit & acceptũstot illos uult obsequ
sicut dnĩo a quo mercedem ex¬

Expanded text:
foris, qualis et intus. Si ergo in hoc foris, qualis et intus. Si ergo in hoc obsequio fuerit fidelis, promerebitur Dominum; quia ipse dixit: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Si enim ei, qui ad praesens vindicat, fidelis non fuerit, qui fieri poterit ut illi fidem exhibeat, quem post mortem audit judicaturum? Idcirco in domini carnalis causa justum vult esse servum et obsequentem; ut possit et in Dei rebus et fidelis esse et obsequens. Si enim in praesenti idoneus fuerit, ubi scit nulla esse nisi corruptibilia praemia; quanto magis propensior erit in Dei devotione, quem scit fidelibus immortalia daturum praemia! Quidquid facitis, ex animo hominibus: certi quod a Domino recipietis retributionem haereditatis non est personarum acceptio apud Deum. Ut promptos illos in obsequio et fide faciat, mercedem illos bonorum operum accepturos promittit a Deo in regno Christi. Quod ut probatum sit et acceptum, sic illsicut Domino, a quo mercedem exs
Abbreviated transcription (Latin):
milians ex acerb& & contraria cogi¬
t&. fili oboedite parentib ꝑomĩa
piũ est. Tunc enu possunt filu¬
dm̃ habere ꝓpitiũ si debitã hono¬
rificentiam rependant parentib
circa obsequiũ illoꝵ faciles in con¬
tentũ difficiles Scientes filui nũꝗ
Nolite adiram ꝓuocare filios
ur̃os. nepusillanimo fiant. Mo.¬
destos p̃cepit patres debere. ẽẽ
filuis nec coartari ab eis delinqͥnt
INullis & dm̃ offendant qđ nolunt.
Ira enim iNconsiderata resest ut
tantum aliquando nec sibi parcat
qui irascitur. Debent enim recor¬
dari patres: quia fuerunt &ipsi
filui. Considerare autẽ filii quia
futuri sunt patres : ut equilibra.¬
to consilio utriusq patrisa filu
subiecti sunt & patres modesti.
Serui oboedite ꝑomĩa dominis car.¬
nalib non ad oculũ seruientes
quasi hominb placentes sed
Qm̃ dd aliter secuiri non potest
quam puro corde. Occulta erum
oculum seruit inocculto aliud
facit. qui enim exanimo talis. ẽ

Expanded text:
milians exacerbet et contraria cogimilians exacerbet et contraria cogitet. Filii, obedite parentibus pium est. Tunc enim possunt filii habere propitium Deum, si debitam honorificentiam rependant parentibus, circa obsequium illorum faciles, in contemptu difficiles, scientes filii numqunolite ad iram provocare filios vestros, ne pusillo animo fiant. Modestos praecipit patres debere esse filiis, ne coarctati ab eis, delinquant in illos, et Deum offendant, quod nolunt. Ira enim inconsiderata res est, in tantum ut aliquando nec sibi parcat, qui irascitur. Debent enim recordari patres quia fuerunt et ipsi filii: considerare autem filii, quia futuri sunt patres; ut aeque librato consilio utriusque partis, et filii subjecti sint, et patres modesti. Servi, obaudite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed m Deo aliter serviri non potest quam puro corde; occulta enim oculum servit, in occulto aliud facit: qui autem ex animo, talis est
Abbreviated transcription (Latin):
dñi iħu grãs agentes dõ & patri per
ipsũ. Qm̃ supra incorde dm̃ laudari.
& illi gr̃as referri p̃cepit nunc tam
iNuerbo quã inoꝑe totius con¬
uersationis nr̃ae nomen druihu
laudari & exaltari hortatur. ut cũ
uerba nr̃a carent rep̃hensionem &
oꝑa nr̃a bona sunt magnificetur
dñs iħs xp̃scuius magisterio inuitu¬
perabiles sunt discipuli. Tunic enĩ
ueras grãs agimus dõ ꝑ ipsum. si
modũ p̃cep̾toꝵ eius custodiamus.
Mulieres subdite estote uiris sicut
oportet indño. Ita p̃cepit mulieres
sublitas debere esse. uiris sicut
mandauit ds̃ inter caetera dicens
admuliere & adurũ tuum conues¬
satio tua & ipse cui dominabit᷑. Ut
ritu & disciplinia timeat uirũ suũ
quasi dr̃m. ex quo cepit esse. Uiri
dilige uxores urãs. &nolite a mari
esse adillas. Rigorem uirilis legis
emollis: ut potestate qua p̃ualet
quinuimius sit indominatu uxoris.
S ed deb& respicere ad effectum quia
mulier caro eius. ẽ neplus illa hu¬

Expanded text:
facite, gratias agentes Deo et Patri per ipsum. Quoniam supra in corde Deum laudari, et illi gratias referri praecepit; nunc tam in verbo, quam in opere 274 totius conversationis nostrae nomen Domini Jesu laudari et exaltari hortatur; ut cum verba nostra carent reprehensione, et opera nostra bona sunt, magnificetur Dominus Jesus, cujus magisterio invituperabiles sunt discipuli. Tunc enim veras gratias agimus Deo per ipsum, si modum praeceptorum ejus custodiamus. Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet, in Domino. Ita praecepit mulieres subditas esse debere viris, sicut mandavit Deus, inter caetera dicens ad mulierem: Et ad virum tuum conversio tua et ipse tui dominabitur ; ritu et disciplina timeat virum suum, quasi dominum, ex quo coepit esse. Viri, diligite uxores vestras, et nolite amari esse ad illas. Rigorem virilis legis emollit, ne potestate qua praevalet, nimius quis sit in dominatu uxoris: sed debet respicere ad affectum, quia mulier caro ejus est; ne plus illam hu
Abbreviated transcription (Latin):
Imago haec iniconuersatione
bonȩ uitȩ intelleger ida ẽ sicut
dicit ad corithiõs inepła prima
Quẽ admodũ portauimus i magi¬
nem eius quideterra ẽ ita cipor¬
temus &imaginẽ illius qui decȩlo
est. Ipse ẽ creator homitus cuiꝰ
imaginem portare nos iub& in
sc̃itate & bonis oꝑib quȩ de filu
dĩ agnitione descendunt. Nemo
et im potest bonã & mut idã
habere uitam. nisi habeat cui
hanc exhibeat a quo si nor
pmium certe & laudẽ expecta.
Si apud dm̃ & laus & premium
seperantur. quia non patitur
dĩ iustitia eum qui carnis uicia
uerit it mit ume coronati. Ia
hac itaq agnitiorie nullus ut
dignus excipitur quasi non mereat᷑
accedere ad fidem xp̃i. Om̃s enĩ acce¬
dentes unũ fuint deleti quid fueriN
& scripsi quid esse cȩperint: ut quia
iungi non possunt discerni ꝓpter
qđ diuersa natura & gentes siue
conditiones sunt. Omĩa enm &
iNhis omib xp̃s.ẽ Quia enim

Expanded text:
Imago haec in conversatione Imago haec in conversatione bonae vitae intelligenda est, sicut dicit ad Corinthios in epistola prima: Quemadmodum portavimus imaginem ejus, qui de terra est; ita portemus et imagineator hominis, cujus imaginem portare nos jubet in sanctitate et bonis operibus, quae de Filii Dei agnitione descendunt. Nemo enim potest bonam et mundam habere vitam, nisi habeat cui hanc exhibeat, a quo si non praemium, certe vel laudem exspectet. Sed apud Deum et laus et praemium sperantur; quia non patitur Dei justitia eum, qui carnis vitia vicerit, minime coronari. In hac itaque agnitione nullus ut indignus excipitur, quasi non mereatur accedere ad fidem Christi; omnes enim accedentes unum fiunt, deleti quid fuerint, et scripti quid esse coeperunt; ut quia jungit, non possint discerni, propter quod diversi natura et gente sive conditione sunt. Omnia enim et i
Abbreviated transcription (Latin):
INhos qui contẽpto dõ. lege eius
inter dicta sequi maluerunt.
In quib &uos ambulastis aliqͣn.¬
do cũ uiueritis inullis: Quantum¬
repente suꝑ infideles totius
terrae. & tales seme ipsos pre.¬
liberati. Nunc uero deponite
nationẽ animi. mlitiã blas-¬
phemiã. turpiloquium deore
ur̃o non ꝓcedat. Nolite timesi
iN uicem exuite uos ueterem
duite nouũ qui renouatur in
agnitionẽ scłm imaginem eius
qui condidit illum ubi non ẽ
grecus & iudȩus circũcisio &p̃pir¬
tium barbarus & scita seruus &
Nunc abhis ꝓhib& quȩ minora
peccata uident᷑ neforte qr supe-¬
rius quȩ grauiora sur it mortifi¬
canda mandauit: haec admit¬
tenda aut quasi nonpericulosa
haut fugienda putarentur: si mul
&iam ut exuti ueterem homine
iđ tam uerbo quã & actu et¬
facti in xp̃o ꝑagnitionẽ ueri¬
tatis quȩ olim latuit. Modo
aut manifesta. ẽ ꝑ nouã legem
credentib ut similes fiant ima¬
ginis eius qui creauit illos.

Expanded text:
in hos, qui contempto Deo et Lege ejus, in hos, qui contempto Deo et Lege ejus, interdicta sequi maluerunt. In quibus et vos ambulastis aliquando, cum viveretis in illis. Quantumrepente super infideles totius terrae, et tales semetipsos praesecunda sunt liberati. Nunc vero deponite nationem animi, malitiam, blasphemiam. Turpiloquium de ore vestro non procedat. Nolite mentiri invicem. Exuite vos veterem induite novum, qui renovatur in agnitqui condidit illum: ubi non est Graecus et Iudaeus, circuncisio, praeputium, Barbarus, Scytha, servus, Nunc ab his prohibet, quae minora peccata videntur; ne forte, quia superius quae graviora sunt, mortificanda mandavit, haec admittenda, aut quasi non periculosa, non fugienda putarentur: simul etiam ut exuti veterem hominem, id est, tam verbo quam actu facti in Christo per agnitionem veritatis, quae olim latuit, modo autem manifestata per novam legem credentibus; ut similes fiant imaginis ejus, qui creavit illos.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere. cũ ipsi Nonpatiant᷑
ut seruus nomine dñi non¬
cupetur. quẽ non natura utiq
sed quȩdã consubiecit seruituti:
aliud contra crimen. ẽ auaritiȩ
haut dispar malitia. sed diuer-¬
sum innomine. Unde adtimo.¬
theum ait. Radix enĩ omniũ
maloꝵ . ẽ auaritia. Omnium
enim capax. ẽ delictoꝵ ut
auiditatis suȩ qđ impossibile
est impleat desideriũ. sempes
bibens & semꝑ siciat. Non i¬
merito ergo suburio nomin ie
utrũq malum ostendit. Poene
enim unio explentur opere quia
sicut idolatriȩ uniddauferre
nititur głam. neqđ eius peculia.¬
re. ẽ solus hab& nomen deitatis
sibi soli condignũ ita & auaritia
indĩ se res ostendit. ut si potest
fieri unũ & solus creatura enas
UNde dicit dĩ ꝑpropħam. Meũ ÷
aurũ &meum. ẽ argentũ. Utraq
igitur dõest inimica. Ambe enĩ
dõ abnegant quȩ eius suit.
ꝓpterq uenit ira dĩ. Alalorum
memoratoꝵ causa uentura
dicit uiditiũ dĩ. ut uindicetur

Expanded text:
tribuere; cum ipsi non patiantur, tribuere; cum ipsi non patiantur, ut servus nomine domini nuncupetur, quem non natura utique, sed quaedam conditio subjicit servituti? Aliud e contra crimen est avaritiae, non disparmalitia, sed diversum in nomine. Unde ad Timotheum ait: Radix enim omnium malorum est avaritia ; omnium enim capax est delictorum, ut aviditatis suae, quod impossibile est, impleat desiderium, semper bibens, et semper sitiens. Non immerito ergo sub uno nomine utrumque malum ostendit; pene enim uno explentur opere: quia sicut idololatria uni Deo auferre nititur gloriam, ne quod ejus peculiare est, solus habeat nomen divinitatis sibi soli condignum; ita et avaritia in Dei se res extendit, ut si potest fieri, unus et solus creaturam ejus Unde dicit Deus per prophetam; Meum est aurum, et meum est argentum . Utraque igitur Deo est inimica; ambae enim Deo abnegant, quae ejus sunt. Propter quae venit ira Dei. Malorum memoratorum causa venturum dicit judicium Dei; ut vindicetur
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatione. in munditiã. libi¬
dine. concupiscentiam malam.
& auaritiam que. ẽ idolorum
seruitus. Qm̃ omĩa simul peccata
corpus. ẽẽ. iNepła ad romanios
significat idcirto singula delic¬
ta describers m̃bra appellat:
ut post acceptam ac seruatam
euangelicam desalua toris pleni.¬
tudinem rationẽ breuȩ uitae
oꝑam darent. abstinentesse ab
omĩ turpitudine & desiderio malo
quo possint ꝑitiae diuinȩ fructꝰ
non amittere. Mlultum exum
ob est ueri rationẽ: & mirume
mare. Hinic ẽ unde & dñs int̃
cȩtera ait. Qui aut̃e inquid scit
uoluntatẽ dñi sui & non parue.
rit. uapulabit multis. Auaritia
tam̃ idola triȩ cõparauit: ut
nihil scelerius demonstrar&.
Subuno nomine duo pessima
& impia genera designauit quȩ
omĩ ratione moniet fugiendũ.
Primũ enim & ꝑ grauȩ crimen
idola tria. ẽ: Quid enim tã
ꝑniciesum tamq fut iestũ quã
ad iniuriam creatoris dĩ lignis
& lapidib uł alus metallis ho.¬
norificentiae eius nomen

Expanded text:
tionem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus. Quoniam omnia simul peccata corpus esse in epistola ad Romanos significat , idcirco nunc singula delicta describens, membra ea appellat; ut post acceptam et servatam evangelicam de Salvatoris plenitudine rationem, bonae vitae operam darent, 272 abstinentes se ab omni turpitudine et desiderio malo, quo possint peritiae divinae fructum non amittere. Multum enim obest scire veri rationem, et minime mare. Hinc est unde et Dominus inter caetera ait: Qui autem scit voluntatem domini sui, et non paruerit ei, vapulabit multis . Avaritiam tamen idololatriae comparavit, ut nihil illa scelestius demonstraret. Sub uno nomine duo pessima et impia genera designavit, quae omni ratione monet fugienda; primum enim et pergrave crimen est idololatria. Quid enim tam perniciosum, tamque funestum, quam ad injuriam creatoris Dei lignis et lapidibus vel aliis metallis honorificentiae ejus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
salute gentium & talesse prebe-¬
rent ut Non ferr& egrȩ pati
idõ commonet eum ut sit sollicitꝰ
uecdastica ordinatione. id ẽ
adquosdã quisimilationem
quodã dignosse ostentant ut
sublime it iordinẽ teneant.¬
simulq & hereticos excircũcisione

Expanded text:
salute gentium: et tales se praebesalute gentium: et tales se praeberent ut non ferret aegre pati ideo commonet cum, ut sit sollicitus in ecclesiastica ordinatione: id est, ad quosdam qui simulatione quadam dignos se ostentant, ut sublimem ordinem teneantimulque et haereticos ex circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
qui laodiciae sunt sollicitus erat
ineoꝵ epła hos salutando cõmon&
nimpham cariorem existimatis.
cuuis & domũ salutat. Tam enim
deuota uidetur fuisse. ut omtuis
domus eius signo titulata essec
crucis. Qcũ lecta fuerit apud
lodicensium eccła legatur. &
lodicensium ut uos legatis. quia
generales sunt instructiones apłi
& ad omniũ ꝓfectum scriptȩ epłae
legi p̃cepit ut ꝑhanc quid agendũ
sibi esset addiscereat. & colosenses
ut eoꝵ legerent iuxta sensum
supra dictũ. & dicite archippo
Uide in misterium qđ suscepisti
it idño ut illud impleas: ispositũ
illoꝵ ꝑ eosipsos cõmon& ut sit
sollicitus desalute ipsoꝵ. & quia
plebis soliuis causa scribit᷑ epła.¬
idõq non adrector ẽ illoꝵ destina
ta. E sed adȩccłam. sost enĩ epafram
qui illos inbuit hicaccepit regendã
eoꝵ aeccłam. Ipsa salutatio mea
manu pauli memores estote uincu-¬
form& epłam manu sua subscripta
dicit. Memorans ut inmente habe¬
ant exitus eiꝰ quos paciebat᷑ pro

Expanded text:
qui Laodiciae sunt, sollicitus erat, in eorum epistola hos salutandos commonet, Nympham chariorem existimans, cujus et domum salutat. Tam enim devota videtur fuisse, ut omnis domus ejus signo titulata esset crucis Et cum lecta fuerit apud Laodicensium Ecclesia legatur, odicensium est, legatis. Quia generales sunt instructiones Apostoli, et ad omnium profectum scriptae epistolegi praecepit, ut per hanc quid agendum sibi esset addiscerent: et Colossenses, ut eorum legerent juxta sensum supradictum. Et dicite Archippo: Vide ministerium, quod accepisti in Domino ut illud impleas. Praepositum illorum per eos ipsos commonet, ut sit sollicitus de salute ipsorum. Et quia plebis solius causa scribitur Epideo non ad rectorem ipsorum destina est, sed ad Ecclesiam. Post enim Epaphram, qui illos imbuit, hic accepit regendam eorum Ecclesiam. Ipsa salutatio mea manu Pauli. Memores estote vincufirmet epistolam manu sua subscriptam dicit, memorans ut in mente habeant exitus ejus, quos patiebatur pro
Abbreviated transcription (Latin):
die audiuimus noncessamꝰ pro
uobis orantes & postulantes. ut
repleamini agnitione uoluntatis
eius iNomĩ sapientia & intellec¬
tu spiritali in hoc aut ambuletis
digne dõ ad omẽ placitum it
omĩ oꝑe bono Audiens apłs
deuotam ac promptã uoluntatẽ
uotionem quã audita fide xp̃i
didicerent. Nec tam mentis fida¬
dicatio & robus fidei dũ in con¬
sulte aliquid atq imperite cori¬
ficer& laboris sui fuuctum amit.¬
ter&. hoc enim libenter accepto
fertur qđ deuoto fit animo & pru¬
dent̃ fructificantes & crescentes
inagnitione dĩ inomĩ uircute
robur accipientes scdm potentiã
głae eiuis. Inomĩ pacientiã & lon¬
ganimitate. cũ gaudio. agr̃as

Expanded text:
die audivimus, non cessamus pro die audivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes; ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali in hoc, ut ambuletis digne eo ad omne placitum in omni opere bono. Audiens Apostolus devotam ac promptam voluntatem votionem, quam audita fide Christi didicerant, ne tam fida mentis dicatio, et robur fidei, dum inconsulte aliquid et imperite conficeret, laboris sui fructum amitteret. Hoc enim libenter accepto fertur, quod devoto fit animo, et prudenter. Fructificantes et crescentes in agnitionem Dei, in omni virtute robur capientes secundum potentiam gloriae ejus in omnem patientiam et longanimi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reposita. ẽ uobis incaelis
quã ante audistis inueritatis¬
dignũ habuit ds̃ credere istis
filium suũ grãs ei refert it
orationib sius deinde ꝓpter cari¬
tatẽ quã habebant inscõs fidi
quia ꝓhac spes firma ẽ apud dm̃
quare miieraturus creditur
credentes ut diligentesse in uicẽ
auctore xp̃o cuius nom̃ ꝑuenit
ad om̃s gentes ut multiplicentur
infide eius. & est fructificans
& crescens sicut & inuobis ex qua
die audistis & cognouistis & cog¬
ut didicistis ab epafra dilecto
conseruo nr̃o quiest fidelis ꝓuob̾
minister xp̃i : qui etiam notam
fecit uobis uram dilectionẽ iN
spũ. Exemplũ caeterarũ gentiũ
hos recreare & fructũ uitalem
facere alacri semone ꝓsequitus.
ut ex eo qđ dĩ grã ꝑceperunt
ꝓficerent alumero &opere ad¬
iungentes fidei suȩ quifieret it
illis epafra qui eis ministrauit
biberunt ut potum spiritalem in
dñi caritatẽ que non in carnie
est sed insp̃u. Idcirco & nos ex qua

Expanded text:
quae reposita est vobis in coelis, quam ante audistis in verdignum habuit Deus credere istis Filium suum, gratias ei refert in orationibus suis. Deinde propter charitatem, quam habebant in sanctos, fidi quia pro hac spes firma est apud Deum, qua remuneraturus creditur credentes et diligentes se invicem, auctore Christo, cujus nomen pervenit ad omnes gentes, ut multiplicentur in fide ejus. Et est fructificans et crescens, sicut et in vobis, ex qua die audistis et cognovistis grout didicistis ab Epaphra dilecto conservo nostro, qui est fidelis pro vobis minister Christi, qui etiam notam fecit nobis vestram dilectionem in spiritu. In exemplum caeterarum gentium nos crescere et fructum vitalem facere alacri sermone prosequitur; ut ex eo quod Dei gratiam perceperunt, proficerent et numero et opere, adjungentes fidei suae qui fierent fillis Epaphra, qui eis ministravit  statim imbiberunt ut potum spiritalem in Domini charitate, quae non in carne est, sed in spiritu. Idcirco et nos ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
pline auctoritas. ut subiectũ uas
non facere qđ uolebat. Indimini
ergo ut electidĩ scĩ & dilecti iuscera
miscđiae benignitatẽ. humilitatẽ.¬
humanitat̃e. sensus mansuetudinẽ.
longanimitatẽ. p̃bentes uobis
INuicem pacientiã & donantes alius
alii. Siquis aduersus aliquẽ hab&
querelam sicut & xp̃s donauit uob.
ita & uos facite. Ut lucrũ possinit
ad haec eos facienda monet quȩ meri¬
tum conilocant apud dm̃. Apeccatis
autẽ abstinere timor facit. Ueretur
erum ne mala faciens poerus sub¬
datur. Haec autẽ quae nunc facien¬
da monet ad ꝓfectum ꝑtinent me¬
ritoꝵ. Exuoluntate enim fiuint.
non exnecessitate. Qui ergo abin¬
licitis se abstine t hab& laudem.
maior. ẽ caritas: huic magis stu¬
deridũ hortatur. Tunc & enĩomĩa
fectũ p̃mioꝵ ꝓpter deduci. fiduce
caritate iter ambulent legis.
Tota enuĩ mente oꝑatur: quide amore
aliquid ficit. hypocrisis & simula.¬
tio. non.ẽ incaritate. Quare &¬

Expanded text:
plinae auctoritas, ut subjectum vas plinae auctoritas, ut subjectum vas non faceret, quod volebat. Induimini ergo ut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, sensus mansuetudinem, longanimitatem, praebentes vobis invicem patientiam, et donantes alius alii, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis, ita et vos facite. Ut lucrum possint habere, ad haec eos facienda hortatur, quae meritum collocant apud Deum. A peccatis autem abstinere timor facit; veretur enim ne mala faciens, poenis subdatur. Haec autem quae nunc facienda monet, ad profectum pertinent meritorum; ex voluntate enim sunt, non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis se abstinet, habet laudem: major est charitas, huic magis studendum hortatur. Tunc enim omnia fectum praemiorum poterunt deduci, si duce charitate, iter ambulent legis; tota enim mente operatur, qui ex amore aliquid facit. Hypocrisis et simulatio non est in charitate; quare
Abbreviated transcription (Latin):
serũu libero. Nonutiq in xp̃o in
quo om̃s unum sunt: sed in moꝵ
feritate & ingentis inmanitate.
Peiores enim hos barbaris intelligi
uoluit antequã credant: Cũ grecoꝵ
libri iustitiam eoꝵ p̃dicent quã
duce natura sequebantur iN
tantum ut magnũ apud eos peccatũ
furtũ habeatur. Quod greci magna
iniquid cum industria & doctrina
iustitiae tiuestigarunt. hos
na turalit̃ ad pheridisse conlau.¬
dant. Sed quomodo degerant omĩa
enim mulieres eoꝵ legi uiri cȩpert̃
quas amazones primitus ad serunt
appellatas: totam asiam contra
naturã subiciente se contigit. ut
& uri carium more rabidi efficent᷑
in manes siluestres iniculti plusq
barbari. Intantũ inmutati ut car¬
ne humana uescenda inbuerentus.
Quid mirũ cum & ipsi romanulonge
alii fuerint quia nunc sunt. Nam
& mulierib eoꝵ castis causa uini
usus in cognitus fuit sicut nunic
qua. Intantũ enim uigebat disci¬

Expanded text:
servum a libero non utique in Christo, in servum a libero non utique in Christo, in quo omnes unum sunt; sed in morum feritate et in gentis immanitate. Pejores enim hos Barbaris intelligi voluit, antequam credant, cum Graecorum libri justitiam eorum praedicent, quam, duce natura, sequebantur; in tantum ut magnum apud eos peccatum furti habeatur, quod Graeci magna, inquit, cum industria et doctrina justitiae semitas investigarunt, hosce naturaliter comprehendisse collaudant. Sed quomodo degenerant omnia,enim mulieres eorum lege viri uti coeperunt, quas Amazonas primitus asserunt appellatas, totam Asiam contra naturam subjicientes; sic contigit ut et viri canum more rabidi efficerentur, immanes, silvestres, inculti, plus quam barbari, in tantum immutati, ut carne humana vescenda imbuerentur. Quid mirum, cum et ipsi Romani longe alii fuerint, quam nunc sunt? Nam et mulieribus eorum castitatis causa vini usus incognitus fuit, sicut nunc aquae; in tantum enim vigebat disci
Abbreviated transcription (Latin):
eius sunt ut ꝓfessio eoꝵ & natura
concord&. Alia est enim imago
haec quã deagnitione saluatoris
dicit creatori. Salia imago ad quã
factus ẽ primus homo. Ita enim
imago ẽ & infemina cum agnoscit
eum quise creauit. & obtemperars
uoluntati eius. abstin& auita t᷑pi
&actu ꝑuerso. Illi autẽ i mago IN
solo uiro. ẽ. Sicut idem dicit in
epła adcorinthios prima. Uir
quidẽ non deb& uelare caput cũ
sit imago & gła dĩ.Siautẽ & muli¬
er nonuelaret caput: esse &ipsa
imago dĩ. Sed incongruũ erat ut
facto uiro subiecta diceretur es ⁊
imago dĩ. Nam & ingenesi ita ait.
& fecit ds̃ hominẽ adimaginem dĩ.
fecit eum ut sicut dsunus. ẽ unius
ab eofiei& homo. Ut quomodo ex
dõ uno omĩa. ita exunio homine
genus ess& & suꝑfaciem totius t̃iae.
Unusigitur unium fecit qui uni¬
tatis eius haber& imaginẽ. &ipse
iNuro & inmuliere similitudo
mesterii patris & filii. Barban
tamen abscita segregauit sicut

Expanded text:
ejus sunt, ut professio eorum et natura concordet. Alia est tamen imago haec, quam de agnitione Salvatoris dicit creari, et alia imago, ad quam factus est 273 primus homo. Ista enim imago est et in femina, cum agnoscit eum, qui se creavit, et obtemperans voluntati ejus abstinet a vita turpi et actu perverso; illa autem imago in solo viro est, sicut idem dicit in epistola ad Corinthios prima: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Si autem et mulier non velaret caput, esset et ipsa imago Dei. Sed incongruum erat, ut facta viro subjecta, diceretur esse imago Dei; nam et in Genesi ita ait: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum ; ut sicut Deus unus est, unus ab eo fieret homo: ut quomodo ex Deo uno omnia, ita ex uno homine omne genus esset super faciem totius terrae. Unus igitur unum fecit, qui unitatis ejus haberet imaginem. Et ipsa in viro et muliere similitudo mysterii Patris et Filii; Barbarum tamen ab Scytha segregavit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
geriuit diuinitatem corporalit̃
Ut quia ipse. ẽ caput. ẽ creatura
autẽ eius corpus ẽ quic quid pu¬
.tatus posse caelestis creatura.
hoc totum plene in ixp̃o esse
credatur ut nullus arbitretur
quẽ quã colendũ. Quic quid
erum in aliquo magnũ puta.¬
uerit: plusit ullo inueniet qr
om̃s ex ipso habent sicut ex capi.¬
te membra. ipse autẽ plenus
ẽ semꝑ. &estis itullo repletiqͥẽ
caput. omnis principatus & potesta-¬
tes. Plus significat credentib dari
quã potest ielementis depre-¬
heridi. quia qui in xp̃o est reple.¬
tus haburidantia diuinitatis
i adignũ erat & incongruũ ut
iNuisibilis habitar& insubstan¬
tia uisibili & incorporeus in his
quȩ in sensabilia sunt. Audiant
res eoꝵ quos nuric colunt. In qͦ

Expanded text:
genuit divinitate corporaliter; genuit divinitate corporaliter; ut quia ipse caput est, creatura autem ejus corpus est, quidquid putatur posse coelestis creatura, hoc totum plene in Christo esse credatur; ut nullus arbitretur quemquam alium colendum. Quidquid enim in aliquo magnum putaverit, plus in illo inveniet; quia omnes ex ipso habent, sicut ex capite membra: ipse autem plenus est semper. Et estis in illo repleti, qui est caput omnis Principatus et Potestatis. Plus significat credentibus dari, quam potest in elementis comprehendi; quia qui in tus est abundantia divinitatis, indignum erat et incongruum, ut invisibilis habitaret in substantia visibili, et incorporeus in his, quae sensibilia sunt. Audiant res eorum, quos nunc colunt. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
& intelligitus in elementis. & qr̃
quȩ ad p̃sens sunt & cernuntur
oculis suauia & oblectabilia
uidentur. Aliquanto seducunt
qui spiritalem rationẽ despiciea
tes carnali ratione obroxii.
Negrauia credenda sint sustol
ad terras. Aut aliquid corpo.¬
reum sine rerũ amixtionie
generarũ repugnates potentiȩ
ac ꝓuidentiae dĩ. Sciunt enĩ
legi diuitus ueteribus hebreoꝵ
uolumirub multa gesta per
moysen quȩ humana iatione
capit Simili modo & innouis
credi. Hanc ergo traditionem
uł philosophiam fallacem & in¬
anem appellat. quia ñ ap otentia
dĩ ordinata. ẽ sed ab inbecillitate
rationationib humanȩ quae
potentia dĩ intra scientiã suam
coartat nec alites credatur face¬
.re quam carnalis se continet
ratio. Qua sirigulis elemeritis
diuinitatis diuersitani deputant
ad cuturam: ut obligent animos
ini quo ꝑ fectio diuinitatis. ẽ
Omĩa enim quẽ hab& dedit pater
filio. dum illum inplertudinis

Expanded text:
et intelligitur in elementis. Et quia et intelligitur in elementis. Et quia quae ad praesens sunt, et cernuntur oculis, suavia et oblectabilia videntur; aliquantos seducunt, qui spiritalem rationem despiciendtes carnali rationi obnoxii; ne gravia credenda sint sustollad terras, aut aliquid corporeum sine rerum admixtione generari, repugnantes potentiae ac providentiae Dei. Sciunt enim legi in divinis veteribus Hebraeorum voluminibus multa gesta per Moysen, quae humana ratio non capit: simili modo et in novis is prohibet credi. Hanc ergo traditionem vel philosophiam fallacem et inanem appellat; quia non a potentia Dei ordinata est, sed ab imbecillitate ratiocinationis humanae, quae potentiam Dei intra scientiam suam coarctat, ne aliter credatur facere, quam carnalis se continet ratio; quia singulis elementis divinitatis diversitatem deputant ad culturam, ut obligent animos in quo perfectio divinitatis est. Omnia enim quae habet Pater, dedit Filio, cum illum in plenitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ad seduceridos simplices dolose &
cum simulatione adnuntiantes
xp̃m quose uitari mon& magna
cautela stabiles & firmi supra
fut idamentũ trirutatis spe futu¬
roꝵ gr̃as uberes agerent super
misccłia xp̃i. Uidete nequis uos
depredetur ꝓphilosophiam et
inanem fallatiam scđm traditio¬
nem hominũ. scđm elementa huiꝰ
in ipso habitat plenitudo diuini.¬
.tatis corporaliter. Philosophiã
dcit t̾renam. ꝑ quã solent seduci
quia supiunt prudentes iudica.¬
ri inmundo. haec argumentis
& subtilitate minutiarũ quoꝵ¬
dã conponitur quasi fisicas in¬
uestigauerit rationes quaedam
habens admixta. quȩ hortam̃ta
sint bonȩ uitȩ ut documenta:
Aliquando demensuris nec non
denumeris. Aliquando deelem̃.¬
toꝵ qualitatib q quantatibus
ordinatam incuius disputationib
qui inciderit uix & caro euadit.
Decinetur enim ueri similibus causis
& commentitus rebus. Nibil tam
uerum estimans quã conspicitur

Expanded text:
ad seducendos simplices, dolose et ad seducendos simplices, dolose et cum simulatione annuntiantes Christum, quos evitari monet magna cautela; ut stabiles et firmi supra fundamentum Trinitatis, spe futurorum gratias uberes agerent super misericordia Dei. Videte ne quis vos depraedetur per philosophiam, et inanem fallaciam secundum traditionem in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Philosophiam dicit terrenam, per quam solent seduci, qui cupiunt prudentes judicari in mundo. Haec argumentis et subtilitate minutiarum quarumdam componitur, quasi physicas investigaverit rationes, quaedam habens admixta, quae hortamenta sint bonae vitae vel documenta, aliquando de mensuris, nec non et de numeris, aliquando de elementorum qualitatibus et quantitatibus ordinata. In cujus disputationibus qui inciderit, vix et raro evadet; detinetur enim verisimilibus causis, et commentitiis rebus, nihil tam verum aestimans, quam quod conspicitur
Abbreviated transcription (Latin):
gestiunt᷑ simplicum animas: ut
fationes munidanarũ abstrahant
eos abspe quȩ ẽ it uxp̃o. UNide
apłs spũ se illic ad esse dicit: ut
reuerentiam eius ante oculos ha.¬
bentes: se abstinerent se abhuius¬
ꝓpħȩ uidit fraudem giezi euntis
adnaaman syrum ut acciper& sub
nomini eius qui illi mandata non
fuerant & descendente ꝓmpto
animo. neman ei plus dedisse quã
fuerat postulatus: quantomagis
apłs ea quȩ dixit poterat in ispũ¬
p̃uidere. maior enim gr̃a fuit
tiores illos facer&. circa traditionẽ
euangelicã gaudere sedicit in
dispositione coriuersationis illoꝵ
ut scientes unde dõ placeatur.
iNeo fierent firmiores ꝑ quod
digni effecti adutilitatis ꝓfectũ
fidei suȩ ad discerent serisum.
Quẽ admodũ ergo accepistis xp̃m¬
iħm dñm it upso ambulate era¬
dicati & aedificati inupso & cori¬
firmati fide sicut & docti estis
ambulantes nulla cũ gr̃arum
actione. hoc mon& & hortatur
corruptiores fidei circumiba Nit

Expanded text:
gestiunt simplicium animos; ut gestiunt simplicium animos; ut ratione mundanarum rerum abstrahant eos a spe, quae est in Christo. Unde Apostolus spiritu se illic adesse dicit, ut reverentiam ejus ante oculos habentes, abstinerent se ab hujussaei prophetae vidit fraudem Giezi euntis ad Naaman Syrum, ut acciperet sub nomine ejus, quae illi mandata non fuerant, et descendentem prompto animo Naaman ei plus dedisse, quam fuerat postulatus ; quanto magis Apostolus ea, quae dixit, poterat in spiritu videre! Major enim gratia fuit tiores illos faceret circa traditionem evangelicam, gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum; ut scientes unde Deo placeatur, in eo fierent firmiores, per quod digni effecti ad utilitatis profectum fidei suae addiscerent sensum. Quemadmodum igitur accepistis inum, in ipso ambulate, radicati et aedificati in ipso, et confirmati fide, sicut et docti estis, ambulantes in illa cum gratiarum actione. Hoc monet et hortatur corruptores fidei circumibant
Abbreviated transcription (Latin):
caeteris sapientiã dedit: ut
notũ facer& inifidelib totius
sapientiae se esse auctorem.
Deruq nabucchodonosor dicit
danihelo admirans suꝑscientiã
sapientiam eius. Uere ds̃ ur̃ ipse
est ds̃ uiuus & aperiens mysteria.
Qđ quidem omnẽ iNcredulum
Non legunit ineuglus astrologiã
Non iniapło geometrica non
INꝓpħica arithinetica. nec musi¬
cam. Qđ idcirco despecta sunt
a nr̃is. quia ad salutẽ Non ꝑtinet᷑
sed magis mittunt iNerrorem
& auocant adõ. ut du hisstudent
ratinationẽ disputationibus: cu.¬
ram anime suȩ nonagant. Quȩ
enim tam uera sapientia. ẽ nisi cog¬
Nouisse qđ ꝓsit & dispexisse quod
obsit. Ob enim quia impedit ani¬
me nec ur̃a sui agat. non in merito
ergo qui xp̃m agnouit inuenit
thesaurũ sapientiae &scientiae:
agnouit eum quidei sit utile. hoc¬
enim dico ut nemo uos circũueniat
insubtilitate sermonis. Nam & si
sapientes munidi arce quadam &
minutis disputationum mr&ire

Expanded text:
caeteris sapientiam dedit, ut caeteris sapientiam dedit, ut notum faceret infidelibus totius se sapientiae esse auctorem. Denique Nabuchodonosor dicit Danieli, admirans super sapientiam ejus: Vere Deus vester ipse est Deus vivus, et aperiens mysteria . Quod quidem omnem incredulum non legunt in Evangeliis astrologiam, non in Apostolo geometriam, non in prophetis arithmeticam nec musicam: quae idcirco despecta sunt a nostris, quia ad salutem non pertinent, sed magis mittunt in errorem, et avocant a Deo; ut dum his student ratiocinationum disputationibus, animae suae curam non agant. Quae enim tam vera sapientia est, quam cognovisse quod prosit, et despexisse quod obsit? Obest enim; quia impedit animam, ne curam sui agat. Non immerito ergo qui Christum agnovit, invenit thesaurum sapientiae et scientiae; agnovit enim quod ei sit utile. Hoc dico, ut nemo vos circumveniat in subtilitate sermonis. Nam etsi sapientes mundi arte quadam et minutiis disputationum irretire
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ potentia meo sit. Ut qui
cognoscit istum cunctoꝵ quȩcũq
sunt cognotionẽ uideatur haben
necolendus alius p̃ter huNc
requiratur quia omniũ potenti¬
.arum uirtus iNieo ẽ. Exipso enĩ
habent om̃s Unus enĩ cum sit.
omĩa potest. Quare & caput
omniũ dicitur. ut ꝑ ipsum om̃s
subsistere uideantur. digne enim
om̃s thesauri sapientiae &scientiȩ
INeo dicunitus abscondite Omĩs
enim scientiȩ ratio totiuscreat᷑e
suꝑnȩ & terrenȩ in eosic oport&
quiomniũ eoꝵ caput.ẽ siue angło
siue solis siue luminȩ. siue stellaru
aut caeterarũ rerũ omĩ scientiae
peritura in auctore illoꝵ ẽ: ut
qui hunic agnoscit nihil ultra
requirit nec sapientia nec iurtute
quia agnouit eum it iquo per¬
fecta uirtus ꝑfectaq sapientia
est. Quic quid enĩ alibi seputaue¬
in iuenire: ihoc plene & habun¬
de inueniet. Nlam quid sapientia
salamone quid prudentius
danihelo: quib id cuco ds pre

Expanded text:
omnium potentia in eo sit, ut qui omnium potentia in eo sit, ut qui cognoscit istum, cunctorum quaecunque sunt, cognitionem videatur habere. Nec colendus alius, praeter hunc requiratur, quia omnium potentiarum virtus in eo est. Ex ipso enim habent omnes. Unus enim cum sit, omnia potest: quare et caput omnium dicitur, ut per ipsum omnes subsistere videantur. Digne ergo omnes thesauri sapientiae et scientiae in eo dicuntur absconditi. Omnis enim scientiae ratio totius creaturae supernae et terrenae in eo sit oportet, qui omnium eorum caput est, sive Angelorum, sive solis, sive lunae, sive stellarum, aut caeterarum rerum, omnis scientiae peritia in auctore illorum est; ut qui hunc agnoscit, nihil ultra requirat, nec sapientiam, nec virtutem; quia agnovit eum, in quo perfecta virtus, perfectaque sapientia est. Quidquid enim alibi se putaverit invenire, plene in hoc et abunde inveniet. Nam quid sapientius Salomone? quid prudentius Daniele? quibus idcirco Deus prae
Abbreviated transcription (Latin):
rei certamen contra ꝑfidos hab̃e
se loquitur. adiuuantib sigrus
uirtutũ. Ut ꝑhaec uita infidelitas
conprimat᷑. Quienĩ uerbis subti¬
litate quadã chabolicae uersutiȩ
ausus. ẽ contradicere: pudore
tudinẽ habeam ꝓuobis & prohis
quilaoditiae sunt. & quot quot
non uider̃t faciem meam incarne
ut consolationẽ accipiant corda
eoꝵ cum fuerint instructi in
caritate in om̃s diuitias plenitu.¬
dinis intellectus ad agnitionem
mysterudĩ in xp̃o in quo s̃ om̃s
thesauri sapientiae & scientiae
abscoriditi. Non sem inus sollici¬
tum ꝓhis quos incarne mirume
uidit quã deillis erat quib: p̃sens
p̃dicatur testatur ut scirent N
mitiori affectu diligise habeo
quia eos nonuiderat qua cȩteros
apud quos erat diligebat. ut
inxp̃o. aduertentes has esse sa¬
pientiae & scientiȩ diuitias si
agnoscatur xp̃s in deitatis suae
plenitudine acdorandu. m̃e igit᷑
misteriũ sacrameati di in xp̃o. ẽ:
Hic ẽ etum utuis in quem omnis
creatura nisi sꝑauerit peribit ut

Expanded text:
idos habere se loquitur, adjuvantibus signis virtutum: ut per haec victa infidelitas comprimatur. Qui enim verbis subtilitate quadam diabolicae versutiae ausus est contradicere, pudore tudinem habeam pro vobis, et pro his qui Laodicaeae sunt, et quotquot non viderunt faciem meam in carne; ut consolationem accipiant corda eorum, cum fuerint instructi in charitate in omnes divitias plenitudinis intellectus, ad agnitionem mysterii Dei in Christo, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Non se minus sollicitum pro his, quos in carne minime vidit, quam pro illis erat, quibus praesens praedicabat, testatur; ut scirent non minore affectu diligi se ab eo, quia eos non viderat, quam caeteros apud quos erat, diligebat; ut in Christo, advertentes has esse sapientiae et scientiae divitias, si agnoscatur Christus in deitatis suae plenitudine adorandus. Omne igitur mysterium sacramenti Dei in Christo est. Hic est enim unus, in quo omnis cr
Abbreviated transcription (Latin):
erat contrariũ nobis & illud
tulit demedio & adf ixiͬ cruci:
exuans principatus & potestates
oftentauit inauctoritate triũ.¬
phans illos in ipso. Mortuos
dicit gentiles fuisse primũ qͥdẽ

Expanded text:
 nobis: et illud tulit de medio, et affixit cruci, et exuens principatus et potestates, ostentavit in auctoritate, triumphans illos in ipso. Mortuos dicit gentiles fuisse: primum quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
surrexistis ꝑfidem oꝑatiorus
dĩ qui suscitauit illum amortiuis:
putata totius traditionis hu¬
manȩ cultura .xp̃o. iunguntur
corde noncarne. Cirtumcisi
idẽ inspũ non incarne serui¬
entes. ut atterrenis ad caelestia.
abhumanis ad diuiria ut aber¬
rore conuertantur adueritat̃e
capiti & auctori suo copulati
ꝑ caritatem cumquo & sepulti
sunt in ibaptismate. resurrexer̃
qđ exemplo xp̃i resuscitabit
illos ex mortuis. Illic erã homo
u&us deponitur & notius assumat᷑.
Peccatis moritur. ut uiuat. iustitiȩ
elementis abrenuntiat u xp̃o
societur resurrectionis futurae
tenens pignus exemplo saluatoris
qui surrexit ex mortuis. Haec
igitur common& ut ꝑseuerent
inabrenuntiatione pompe &
p̃stigus satanae. Qui idcirco
elementoꝵ & suad& culturã ut
adõ auocet: partic ipes apostasiȩ
suȩ uolens efficere om̃s. Quia
etm subnomine suo cultura
suadere ñ potest: horret᷑ enim
Nomine subalterius Nomine
suã uoluntatem conatur implere

Expanded text:
surrexistis per fidem operationis Dei, qui suscitavit illum ex mortuis. putata totius traditionis humanae cultura, Christo junguntur, corde non carne circumcisi, id est, in spiritu, non in carne servientes; ut a terrenis ad coelestia, ab humanis ad divina, ab errore convertantur ad veritatem, capiti et auctori suo copulati per charitatem. Cum quo sepulti sunt in baptismate: resurrexerunod exemplo Christi resuscitabit illos ex mortuis. Illic enim homo vetus deponitur, et novus assumitur: peccatis moritur, ut vivat justitiae: elementis abrenuntiat, ut Christo societur, resurrectionis futurae tenens pignus exemplum Salvatoris, qui resurrexit ex mortuis. Haec iin abrenuntiatione pompae, et praestigiis Satanae: qui idcirco elementorum suadet culturam, ut a Deo avocet, participes apostasiae suae volens efficere homines. Quia enim sub nomine suo culturam suadere non potest horretur enim ipsius nomine sub alterius nomine suam voluntatem conatur implere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ap̃s inuobis spe głae quem
Nos adnuntiamus. Misterium
qđ latuit ascłis modo reuelatũ
adseriit. id. ẽ tempore apłoꝵ
ostensum. quia & gentes ad¬
mittende essent sine circũcisi¬
one carnis ad fidẽ xp̃i qui ꝓ¬
missis erat iudȩis. Prius erum
ante p̃dicationem fidei circum.¬
cidi mandatum. ẽ gentiles si
uoluissent ad legẽ accedere.
Nunc autẽ miscđia dĩ ita ut
sunt suscipi iussi sunt ad fidẽ.
Qđ indignum putabant iudeis
ut xp̃s it i quo spes erat iudȩoꝵ
&iam gentes participes fater&
głae suȩ. Monentes omñe hominẽ
docentes uomni sapientia ut ex¬
hibeamus omnẽ hominẽ ꝑfectũ
in xp̃o in quo laboro certans
scđm oꝑationẽ ipsius quȩ oꝑat᷑
in me inuurtute. Hanc dicit
ueram esse sapientia quȩ. ẽ iti
disciplinia dominica. cũ agnos¬
magna cũ curã agere testatur
ut erucdiens omnẽ hominẽ in hac
sapientia confumatũ exhibeat

Expanded text:
s in vobis spes gloriae, quem nos annuntiamus. Mysterium quod latuit a saeculis, modo revelatum asserit, id est, tempore apostolorum ostensum; quia et gentes admittendae essent sine circumcisione carnis ad fidem Christi, qui promissus erat Judaeis. Prius enim ante praedicationem fidei circumcidi mandatum est gentiles, si voluissent ad Legem accedere: nunc autem misericordia Dei, ita ut sunt, suscipi jussi sunt ad fidem. Quod indignum putabatur Judaeis, ut Christus in quo spes erat Judaeorum, etiam gentes participes faceret gloriae suae. Monentes omnem hominem, et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo: in quo laboro, certans secundum operationem ipsius, quae operatur in me in virtute. Hanc dicit veram esse sapientiam, quae est in disciplina Dominica, cum agnosmagna cum curut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
me ipsum audietis. Erit et um
quicumq non audiẽrit ꝓpħam
illum ext̃minabit᷑ deplebe.
nde dñs ait iuideis. Quia moy.¬
ses deme scripsit. Itaq hic utꝰ
audiendus. ẽ & colendus Nec
ad hunc. a estimandus. ẽ quisꝙ
qr qui caput tenet reliquam
partem subiectam hab&. Nam
quise subiectis humiliat. totus
erat qui non tenens caput trun.¬
cus: e: ex quo totus corpuscon¬
tinetur aduitam. Cuius factꝰ
sum ego innuster sccłm dispen.¬
sationẽ dei quȩ data ẽ mͥ iti

Expanded text:
me. Ipsum audietis; erit enim, quicumque non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Unde Dominus ait Judaeis: Quia Moyses de me scripsit . Itaque hic unus audiendus est et colendus, nec ad hunc aestimandus est quisquam; quia qui caput tenet, reliquam partem subjectam habet. Nam qui se subjectis humiliat, totus errat; quia non tenens caput truncus est, ex quo totum corpus continetur ad vitam. Cujus factus sum ego minister secundum dispensationem D
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis.
olosenses pseudo apłi euertere
nitebant᷑: ut post p̃dicationem
epafre siuie arcippi philosophicis
disputationib in recirent simplici¬
tatem mentis eoꝵ nesꝑnerent
rationes elementoꝵ quib quasi
gubernator uita humana. Idcir
aliquã esse spem putarent & deci¬
.perentur.

Expanded text:
cum eis.cum eis.Colossenses pseudoapostoli evertere nitebantur, ut post praedicationem Epaphrae sive Archippi philosophicis disputationibus irretirent simplicitatem mentis eorum: ne spernerent rationes elementorum, quibus quasi gubernatur vita humana. Idcircaliquam esse spem putarent, et deciperentur.
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Ita tamen ut si res ad tulerit
loqui cumeo: moniendũ illũ ut
patiatur se corripi nec ultra pre-¬
cepta apłi contẽpnanda familiari¬
tatẽ quoq tamdui cũ eo ñ habere
quandiu nonoboedieris fiat. Na
si adira cundiam contumeliis
lacessiatur: peior se fiet. Incitat᷑
erum adcontentionem & incipiet
ertatum suũ uł defendere. post
aute erubescere emeridare Ne
qđ prius excusabat postea fateri
uideatur. Ipse autẽ ds̃ pacis d&
uobis pacẽ. semꝑ inomĩ loco. dis
cũ omĩbus uobis semꝑ. Qđ suum
est bono uoto illos ꝓ sequitur qͥsi
harissimosfilios. optans semꝑ cũ
eis pacem manere quȩ ẽ dirx ad¬
ad uitam aecernã. Cum his enim
dNis se esse ꝓmisit qui fuerint
pacifici. Ip salutatione mea
marui pauli quod signũ. Inomĩ
epła ita scribo. Propter int̃polas
& adulteratores scripturarum
semꝑse manu sua in iomĩ epła.¬
sua salutationem subscribere
testatus. ut sub nomine eĩ epła
accepto ferri nonpossit manus

Expanded text:
eo; ita tamen, ut si res attulerit eo; ita tamen, ut si res attulerit loqui cum eo, monendum illum, ut patiatur se corripi, nec ultra praecepta Apostoli contemnenda: familiaritatem quoque tandiu cum eo non habere, quandiu obaudiens fiat. Nam si ad iracundiam contumeliis lacessitur, pejor fiet. Incitatur enim ad contentionem, et incipiet erratum suum velle defendere; possit autem erubescere emendare se, ne quod prius excusabat, postea fateri videatur. Ipse autem Deus pacis det vobis pacem semper in omni loco. Dominus cum omnibus vobis semper. Quod suum est, bono voto illos prosequitur quasi charissimos filios, optans semper cum eis pacem habere, quae est dux ad vitam aeternam. Cum his enim Dominus se esse promisit, qui fuerint pacifici. Ipsa salutatio mea manu Pauli: quod est signum in omni epistola: ita scribo. Propter interpolatores et adulteratores scripturarum semsua salutationem 290 subscribere testatur; ut sub nomine ejus epistola accepto ferri non possit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
audire ut libenter & requisiti
pascantur: Qđ factum ualde ad¬
horr& disciplina dominica hoꝵ
enim uenter ds̃ ÷ qui fedatur ane¬
cessaria ꝓuident. his igitur huiꝰ¬
rantes suũ panem manduceNt
t eius facilius suadeat intposito
tatur eos ut obaudiant. qđ eis
utile sit. Uosautem fr̃s. nolite
deficere iNbenefaciendo. Quod
eo c̃uersari ut reuerentia confun¬
datur. Non uelud inimicum exis¬
timetissedmonece consilus ut fr̃m:
pter qđ superius uñ quẽq suũ
panem manducare debere p̃cepit.
eforte quidam illoꝵ occasionem
parcitatis & humanitatis capta.¬
rent: idõ statim subiecit. Nos
autem fr̃s inquid nolite desatigari
benefacientes. Neq inrep̃ hensione
enimuerut quihumanꝰ & largus .ẽ.
sedhic qui cum possit laborẽ ferre:
otio uult uitam agere. Que si epłȩ
auctoritas non corrigit: notandũ
hunc & nec conuersandũ cũ eo p̃cipit.
sine iracundia a contumelia uult
fieri. ut patienter decliriemus ab

Expanded text:
audire, ut libenter et requisiti audire, ut libenter et requisiti pascantur. Quod factum valde abhorret a disciplina Dominica. Horum enim venter Deus est, qui foeda cura necessaria provident. His igitur hujusrantes, suum panem manducent. Ut eis facilius suadeat, interposito tatur eos, ut obaudiant quid eis sit utile. Vos autem, fratres, nolite deficere benefaciendo. Quod nolite cum eo versari, ut reverentia confundatur. Non velut inimicum existimetis, sed monete consiliis, ut fratrem. Propter quod superius unumquemque suum panem manducare praecepit, ne forte quidam illorum ocparcitatis et inhumanitatis captarent; ideo statim subjecit: Vos autem, fratres, nolite defatigari benefacientes. Neque enim in reprehensionem venit, qui humanus et largus est; sed hic qui cum possit laborem ferre, in otio vult vitam agere. Quem si epistolae auctoritas non corrigit, notandum hunc, nec conversandum cum eo praecipit, sine iracundia et contumelia vult fieri, ut patienter declinetur ab