comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentis uoluntatis tue: circum¬
spicere autẽ potes fines anuli
tui. Exempli gr̃a duo posui.
quoꝵ alterum ad m̃tis obtu¬
tum: alterum ad corporales
oculos ꝑtinet. Uisus enim sic̃
ille ait ad utrunq referendus
ẽ: idẽad oculos & ad m̃tem.
Porro si ꝓpt̾ea dm̃ nemo uidit
unꝗͣ quia ficut ait disputator
cuiꝰ uerba consideramꝰ plenitu¬
dinem diuinitatis eiꝰ nemo
conspexit. nemo m̃te aut ocłis
comp̃hendit: uidit enm. ad
utrunq referendum ẽ: restat
querere quomͦ angli dm̃ uide¬
ant: ꝓpter illud quod ex euan¬
gelio commemoraui: angłieoꝵ
semꝑ uident faciem patͥs mei.
Si enim & ipsis ñ sicuti ẽ. s laten¬
te sua natura. in specie qua uo¬
luerit apparet: magis magis¬
q referendum ẽ quomͦ eum ui
debimꝰ sicuti ẽ. & sicut moyses
desiderauit cum peteret. ut ds̃
qui in conspectu eiꝰ erat osten¬
deret illi semetipsum. Hoc enĩ
nobis summum in resurrectio¬
ne p̃mium ꝓmittitur: qͦd eri¬

Expanded text:
sentis uoluntatis tuae, circumsentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut ait disputator, cuius uerba consideramus, plenitudinem diuinitatis eius nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit; nidi t enim ad utrumque referendum est\', restat inquirere, quo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eorum semper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie, qua uoluerit, apparet, magis magisque requirendum est, quo modo eum nos uidebimus, sicuti est et sicut Moyses desiderauit, cum peteret, ut deus, qui in conspectu eius erat, ostenderet illi semet ipsum. hoc enim nobis summum praemium in resun-ectione promittitur, quod eri
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemo potest faciem dei
uidere & uiuere: id ẽnemo eũ¬
potest in hac uita uiuens ui¬
dere sicuti ẽ: nam multi uide¬
runt. s quod uoluntas ele¬
git: ñ qͦd natura formauit:
& illud quod ioħs ait. si rec¬
te intelligitur. dilectissimi
filii dĩ sumꝰ. & ñdum apparu¬
it quid erimꝰ: scimꝰ qm̃ cum
apparuerit: similes ei erimus:
qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiẽ. Non
quando uoluit. in specie qua
uoluit: ñ in natura qua in se¬
metipso etiam cum uideret᷑
latuit: s sicut ẽ qͦd ab eo pe¬
tebatur cum ei diceretur. osten¬
de mͥ temetipsum. ab eo qui cũ
illo facie ad faciem loquebatur.
ñ quia dĩ plenitudinem quisꝗͣ
ñ solum oculis corporis. s uel
ipsa m̃te aliquando compre
hendere: quandoquidem id
uidetur. qd presens utcunq
sentitur. Totum autẽ compre¬
henditur uidendo qͦd ita uide¬
tur ut nichillateat eiꝰ uidentẽ:
aut cuiꝰ fines circum spici pos¬
sunt. sicut te nichil latet pre¬

Expanded text:
quia nemo potest faciem dei quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si recte intellegitur: Dilectissimi, filii dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scimus, quia, cum apparueriquoniam videbimus eum sicuti est : non quando voluit, in specie qua voluit, non in natura, qua in semetipso, etiam cum videretur, latuit; sed sicuti est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur, ostende mihi temetipsum, ab eo qui cum illo facie ad faciem loquebatur. 21. Non quia Dei plenitudinem quisquam, non solum oculis corporis, sed vel ipsa mente aliquando comprehhendere. Quandoquidem id videtur, quod praesens utcumque sentitur: totum autem comprehenditur videndo, quod ita videtur ut nihil ejus lateat videntem, aut cujus fines circumspici possunt, sicut te nihil latet prae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. in qua uoluerit spe¬
cie: ut apud eum integra ma¬
neat eiꝰ inuisibilis incommu¬
tabilisq natura. Desid̾ium aũ
ueraciter pioꝵ quo uid̾e dm̃
cupiunt. & inhianter ardes¬
cunt: ñ opinor in eam speciẽ
contuendam flagrat: qua ut
uult apparet. qͦd ipse ñ ẽ: sed
in eam substantiam. qua ip¬
se ẽ quod ẽ. Huiꝰ enim desid̾ii
sui flammas sc̃s moyses fide¬
lis famulus eiꝰ ostendit ubia¬
it deo. cum qͦ ut amicus facie
ad faciem loquebat᷑: si inueni
grãm ante te. ostende temet¬
ipsum mͥ. Quid gͦ: Ille ñ erat
ipse: Si ñ ẽẽt ipse. ñ ei diceret o¬
stende mͥ temetipsum: s osten¬
de mͥ dm̃. Et tam̃ si eiꝰ naturam
substantiamq conspiceret:
multominꝰ diceret: ostende mͥ
temetipsum. Ipse gͦ erat in ea
specie qua apparere uoluerat:
ñ autem ipse apparebat in na¬
tura ꝓpͥa: quam moyses uid̾e
cupiebat. Ea quippe ꝓmitcit᷑
scĩs: in alia uita. Unde qͦd re¬
sponsum ẽ moysi uerum est:

Expanded text:
voluerit, in qua voluerit spevoluerit, in qua voluerit specie, ut apud eum integra maneat ejus invisibilis incommutabilisque natura. Desiderium autem veraciter piorum, quo videre Deum cupiunt, et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua ut vult apparet, quod ipse non est; sed in eam substantiam, qua ipse est quod est. Hujus enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus ejus ostendit, ubi ait Deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . Quid ergo? ille non erat ipse? Si non esset ipse, non ei diceret, ostende mihi temetipsum; sed, Ostende mihi Deum: et tamen si ejus naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret, ostende mihi temetipsum. Ipse ergo erat in ea specie qua apparere voluerat; non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt: nec uolunt credere
qͦd & antea fuerit. S quia ui¬
debat alios. id est arrianos
ꝑniciosius insidiantes. quoꝵ
ꝓculdubio error astruitur:si
patͥs natura inuisibilis. filii uͦ
uisibilis creditur: utͥusq unã
pariterq inuisibilem asseruit
naturam ẽẽ: adiungens etiam
sp̃s sc̃i: qͦd breuiter quidem. s
ammirabiliter intimauit. ubi
uel patrem. uł filium. uel cer-¬
sio: ea specie uideri quam uo¬
iuntas elegerit. ñ natura for¬
mauerit. Potuit dicere non
natura monstrauerit:s ma¬
luit dicere formauerit: ne ipsã
speciem in qua ds̃ elegerit ap-¬
parere. de sua natura formare
putaretur: & ex hoc utiq con¬
uinceretur conu̾tibilis ille.
mutabilisq substantia: qͦd
ipse ds̃ a fide pioꝵ. misericors
& benignꝰ auerteret. Inuisibi
lis ẽ gͥ natura ds̃: ñ tantum
pater. s & ipsa trinitas unuᷤ
ds̃. Et quia ñ tantum inuisi¬
bilis. uerumetiam incommu¬
tabilis. sic apparłuit quibus

Expanded text:
tribuunt nec uolunt credere,I, tribuunt nec uolunt credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantes, quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, filii uero uisibilis creditur, utriusque unam pariterque inuisibilem adseruit esse naturam adiungens etiam spiritus sancti. quod breuiter quidem sed admirabiliter intimauit, ubi uel sio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit\\ potuit dicere \'non natura monstrauerit\', sed maluit dicere formauerit>, ne ipsam speciem, in qua deus elegit apparere, de sua natura formare putaretur et ex hoc utique conuinceretur conuertibilis esse mutabilisque substantia, quod ipse deus a fide piorum misericors et benignus auerterit! lis est igitur natura Deus, non tantum Pater, sed et ipsa Trinitas, unus Deus. Et quia non tantum invisibilis, verum etiam incommutabilis; sic apparet quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: qui nos in omnem pleni¬
tudinem dĩ miscd̃ia sua imple-¬
re dignet᷑: ut uideri possit a
nobis. Si hec uerba intelligis.
quid restat quod a me ampliꝰ
requiratur: cum iam illa que
difficilis uidebatur. soluta sit
questio: Discretum ẽ quippe
antiqui uidert. si illud ꝓpt̾ea
dictum ẽ qm̃ ds̃ natura ẽ in¬
uisibilis: illi autẽ ideo uid̾int.
quicunq dm̃ uidert̃. quia cui
uoluerit. sicut uoluerit appa¬
ret: ea specie quam uoluntaᷤᷤ
elegerit: etiam latente nat᷑a.
Nam si patres quando dm̃ ui¬
dert̃. ipsa natura eiꝰ illis appa¬
ruit. quanus si noluisset utiq
ñ apparuisset: quomͦ dm̃ nemo
uidit unquã. cum eo uolente
ipsa eiꝰ a tot patͥb natura con¬
specta sit: Quod si dr̃ filiꝰ a pa¬
trib uisus ut de deo patre dic¬
tum accipiatur. qͦd eum nemo
unꝗͣ uiderit: ñ quidem ami¬
sit occasionem ambrosius: ut
hinc quosdam hereticos redar¬
guerit. id ẽ fotinianos: qͥ pͥnci¬
pium filio dĩ ex ut̾o uirginis

Expanded text:
nus, qui nos in omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis\'. Si haec uerba intellegis, quid restat, quod a me amplius requiratur, cum iam illa, quae difficilis uidebatur, soluta sit quaestio? discretum est quippe,antiqui uiderint, si illud propterea dictum est, quoniam deus natura est inuisibilis, illi autem ideo uiderunt, quicumque deum uiderunt. quia, cui uoluerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente ipsa eius a tot patribus natura conspecta sit? quod si dicitur filius a patribus uisus. ut de deo patre dictum accipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium filio dei ex utero uirginis
Abbreviated transcription (Latin):
cernendo ꝑpende. Neq enim sic
credis quemadmodũ ambrosio:
de cuiꝰ libris tanta illa testimo
nia posui. Aut si ambob nob̾
equa lance putas ẽẽ credendũ:
nunquid ullomͦ nos eugłio cõ
parabis: aut scͥpta nr̃a scͥpt᷑is
canonis coequabis: Profecto fi
recte in diuidendo sapis. longe
nos infra uides ab illa auctori¬
tate distare: & me quidem lon¬
gius. S utͥq nr̃m quantumli¬
bet credas: utrũq illi excellen¬
tiȩ nequaꝗͣ comparas. Quo cir¬
ca id qͦd scͥptum ẽ dm̃ nemo ui¬
dit unꝗͣ & lucem habitat inac¬
cessibilem. quem nemo hominũ
uidit. nec uidere potest: & beati

Expanded text:
cernendo perpende. neque enim mihi sic cernendo perpende. neque enim mihi sic credis quem ad modum Ambrosio, de cuius libris tanta illa testnia posui. Aut si ambobus nobis aequa lance putas esse credendum, numquid ullo modo Evangelio nos comparabis, aut scripta nostra Scripturis canonicis coaequabis? Profecto si recte in dijudicando sapis, longe nos infra vides ab illa auctoritate distare. Et me quidem longius, sed utrique nostrum quantumlibet credas, utrumque illi excellentiae nequaquam comparas. Quocirca, id quod scriptum est, Deum nemo vidit unquam; et, Lucem habitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpꝰ uident᷑ nisi mens asfit.
que talia nuntiata suscipiat.
nulla possunt scientia contine¬
ri. Et qͦd nuntiata quasi susci-¬
pere ꝑhibet᷑. foris ea relinquit:
s eoꝵ nagines. idẽ incorporeaᷤᷤ
similitudines corpoꝵ incorpora¬
liter comm̃dat memorie: unde
cum uoluerit & potuerit. ue¬
lut de custodia ꝓductas atq
in conspectum cogitationis
exhibitas iudicet: & cũ uolet
etiam duo ista discernit. qͥd
in specie corporali foras relique¬
rit: quid eiꝰ simile intꝰ aspiciat
Et illud absens. hoc presens ẽẽ
dinoscit: sic̃ me absente faciem
tͥ ẽ imago presens: absens aut̃
facies cuiꝰ imago ẽ: & hec corpꝰ.
illa uͦ incorporea corporis simi¬
litudo ẽ. His gͥ que uides dili¬
genter fidenterq ꝑspectis atq
distinctis: attende que credis in
hoc ipso sermone toto. ex quo ad
te loqui his litteris cepi: & in eiꝰ
ipsis quib ñ uifis accõmodas
fidem: ipsa testium pondera dis¬

Expanded text:
per corpus uidentur, nisi mens adsit, per corpus uidentur, nisi mens adsit, quae talia nuntiata suscipiat, nulla possunt scientia contineri. et quod nuntiata quasi suscipere perhibetur, foris ea relinquit; sed eorum imagines, id est incorporeas similitudines corporum incorporaliter commendat memoriae, unde, cum uoluerit et potuerit, uelut de custodia productas atque in conspectum cogitationis exhibitas iudicet. et cum ualet, etiam duo ista discernit, quid in specie corporali foris reliquerit, quid eius simile intus aspiciat, et illud absens, hoc praesens esse dinoscit, sicut me absente faciem tibi est imago praesens, absens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa uero incorporea corporis similitudo est. His igitur, quae uides, diligenter fidenterque perspectis atque distinctis adtende, quae credis in hoc ipso sermone toto, ex quo ad te loqui his litteris coepi. et in eis ipsis, quibus non uisis accommodas fidem, ipsa testium pondera dis
Abbreviated transcription (Latin):
inusibiliter uidere: ipse dõ po¬
test incomparabiliter adherere
Puto iam ñ eẽ in questione quã
ꝓposiusti amplius qͦd requiras:
s in hac tota nr̃a disputatione
confidera quid uideris: quid
credideris: quid adhuc nesciaᷤ.
siue quia ñdixi. siue quia ñ in¬
tellexisti: siue quia ñ iudicasti
ẽẽ credendum. Et ea que uera
ẽẽ uidisti. adhuc discerne unde
uid̾is: utrum recolendo illa te
uidisse ꝑ corpꝰ. sicut corpora cele¬
stia uel terrestria: an uͦ nunquã
ea corporalib attigeris uisib:
s sola m̃te intuens. uera & cer¬
ta ẽẽ ꝑspexeris. sicut uoluntatẽ
tuam de qua ego tͥ credere lo¬
quenti possum: eam uͦ ut abs
de uidetur uidere ñ possum.
Et cum hȩc utraq discreueris: etĩã
id attende. unde discernas. Quã¬
uis enim alia corpore. alia m̃te
uideamꝰ: hoꝵ tam̃ duoꝵ generũ
ipsa discretio uidetur m̃te ñ cor¬
pore: & ea que m̃te conspiciuns.
ñ indigent ullo corporis sensu
ut ea uera ẽẽ nouerimꝰ: que aut̃

Expanded text:
inuisibiliter uidere, ipse deo potest incorporaliter adhaerere. Puto iam non esse in quaestione. quam proposuisti. amplius, quod requiras. sed in hac tota nostra disputatione considera, quid uideris, quid credideris, quid adhuc nescias, siue quia non dixi siue quia non intellexisti siue quia non iudicasti esse credendum. et ea, quae uera esse uidisti, adhuc discerne, unde uideris, utrum recolendo illa te uidisse per corpus sicut corpora caelestia uel terrestria, an uero numquam ea corporalibus adtigeris uisibus, sed sola mente intuens uera et certa esse perspexeris sicut uoluntatem tuam, de qua ego tibi credere loquenti possum. eam uero, ut abs te uidetur, uidere ipse non possum. et cum haec utraque discreueris, etiam id adtende, unde discernas. quamuis enim alia corpore, alia mente uideamus, horum tamen duorum generum ipsa discretio uidetur mente, non corpore. et ea, quae mente conspiciuntur. non indigent ullo corporis sensu, ut ea uera esse nouerimus; quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
uisus apło. uidit ysaias dñm
sabaoth. s alius uidere ñ po¬
tuit: quia cui placuit appa¬
ruit. Et qͥd de hominib loqui¬
mur: cum etiam de ipsis cele¬
stib uirtutib & potestatib
legerimꝰ. quia dm̃ nemo uidit
unquam: & addit qͦd ultra ce¬
lestes ẽ potestates. unigenitꝰ
filius qui ẽ in sinu patͥs. ipse nar¬
rauit: Aut adquiescatur gͥ neces¬
seẽ sidm̃ patrem nemo uidit un¬
quam. filium uisum ẽẽ in uet̾i
destam̃to: & desinant hereticiex
uirgine ei pͥncipium dare. qui
anteꝙͣ aci nasceret᷑ ex uirgine
uidebat᷑: aut certe refelli ñ po¬
test uel patrem uel filium. uł
tas elegerit: ñ natura formaue¬
nemo uidit unꝗͣ: quia eam que
in deo habitat plenitudinem
diuinitatis nemo conspexit. ne¬
mo m̃te aut oculis comp̃hen¬

Expanded text:
uisus a populo; uidit Esaias dominum uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium uel tas elegerit, non natura formauenemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
locum ubi angłs apparuit
in templo zacharie sacerdoti.
ex hac occasione uide quanta
& qualia de d̾i uisione disseru¬
it. Non immerito inquit an¬
gelus uidet᷑ in templo: quia
ueri sacerdotis iam nuntiaba¬
tur aduentꝰ: & celeste sacrifici¬
um parabatur: in quo angłi
ministrarent. Et bene apparu¬
isse d̾r ei: qui eum repente con¬
spexit. Hoc specialiter aut de
angelis. aut̃ de deo scͥptura di¬
uina tenere consueuit: ut qͦd
ñ potest ꝓuideri. apparere di¬
catur. Sic enim habes: appa¬
ruit ds̃ abrahe: uid ad ilicẽ
mambre. Nam qui ante non
presentitur. s repentino uide¬
t᷑ aspectu: apparere memorat᷑.
Non enim similiter sensibilia
uident᷑: & is cuiꝰ in uoluntate
situm ẽ uideri. & cuiꝰ nature ẽ
ñ uideri: uoluntatis uideri.
Nam si ñ uult ñ uidet᷑. si uult
uidetur. Apparuit ds̃ abrahe¬
enĩ. quia uoluit: aliis qͥa nolu¬
it ñ apparuit. Uisus ẽ etiam
stans ad dexteram dĩ: & ñ est

Expanded text:
locum, ubi angelus apparuit locum, ubi angelus apparuit in templo Zachariae sacerdoti, ex hac occasione uide quanta et qualia de dei etiam uisione disseruit. mTon inmerito\', inquit, \'angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei, qui eum repente conspexit. hoc specialiter aut de angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut, quod non potest praeuideri, apparere dicatur. sic enim habes: Apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre; nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu, apparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is, cuius in uoluntate situm est uideri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam stans ad dexteram dei et non est
Abbreviated transcription (Latin):
trem. ostendere uoluit unita¬
tem substantie patͥs & filii.
rum dictum ẽ. qui me uidet
dm̃ nemo hominum uidit
unquam. nec patrem quisꝗͣ
putandus ẽuidisse. nec filium.
tre unus ds̃. Nam scd̃m id qd̾
homo ẽ. utiq in terra uisusẽ:
& cum hominib conuersatus:
S magna questio ẽ quomꝰ ñ
sit contrarium. quia tot anti¬
qui uiderunt dm̃. si dm̃n nemo
uidit unquam: quem nemo
hominum uidit nec uidere po¬
test. Uides quam difficilem mͥ
ꝓposueris questionem. unde
me aliquid ꝓlire copioseq scri¬
bere uoluisti: ex occasione bre¬
uis epłȩ meȩ quȩ tͥ uisa ẽ dili¬
gentiꝰ & uberius explicanda.
Uisne gͦ atcendere. quȩ apud
alios interim comꝑi diuina¬
rum scͥpturarum egregios tra¬
ctatores: quid de uisione dei
senserint: Ne forte sufficiant
desid̾io tuo: quanuis ea forsitai
noueris. Pauca gͦ ista attende:
si placet. Cum eugłium expo¬
nens beatus ambrosiꝰ medio¬
lanensis ep̃c. uenisset ad eum

Expanded text:
trem ostendere uoluit unitatrem ostendere uoluit unitatem sub-\' stantiae patris et filii, rum dictum est: Qui me uidit, deum nemo hominum uidit unquam, nec Patrem quisquam putandus est vidisse, nec Filium, tre unus Deus: nam secundum id quod homo est, utique in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. Sed magna quaestio est, quo modo non sit contrarium, quia tot antiqui uiderunt deum, si deum nemo uidit umquam, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. uides, quam difficilem mihi proposueris quaestionem, unde me aliquid prolixe copioseque scribere uoluisti ex occasione breuis epistulae meae, quae tibi uisa est diligentius et uberius explicanda. uisne ergo adtendere, quae apud alios interim comperi diuinarum scripturarum egregios tractatores, quid de uisione dei senserint, ne forte sufficiant desiderio tuo, quamuis ea forsitan noueris? pauca ergo ista adtende, si placet. cum euangelium exponens beatus Ambrosius, Mediolanensis episcopus, uenisset ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
angłi eoꝵ semꝑ uident faciẽ
lcet angłos dm̃ uidere creda¬
mꝰ: quem nemo uidit unquã
s hominum. Quomͦ gͦ dm̃
uidit abraham. ysaac. iacob
iob. moyses. micheas. ysaias.
& si qui alii sunt. de quib ue¬
racissima scͥptura testatur. qͦd
dm̃ uiderint. si dm̃n nemo un¬
quam hominum uidit. nec
uidere potest:Quanquam ñ¬
nulli uolentes ꝓbare etiã impios
uisuros dm̃. a diabolo quoq
ipso dm̃ uisum putant: sic
accipientes qͦd scͥptum ẽ in li¬
bro iob. uenisse cum angłis. &
diabolum in conspeccu dĩ: ut
iam & illud ueniat in questi¬
onem quomͦ dictum sit. bea¬
ti mundo corde. qm̃ ipsi deum
uidebunt: & illud. pacem sec
qui existimant impios uisuroᷤ
dm̃: & a diabolo uisum dm̃: ut
qui me uidet uidet & patremx:
potest paulo atcentiꝰ conside¬
ratum ñ uideri ẽẽ contrarium
ei qͦd dixit. dm̃ nemo uidit un¬
quam. Neq enim dixit. quia
me uidistis. uidistis & patrẽ
s dicendo qui me uidet. uidre pa¬

Expanded text:
Angeli eorum semper uident faciem Angeli eorum semper uident faciem licet angelos deum uidere credamus, quem nemo uidit umquam sed hominum. quo modo ergo deum uidit Abraham, Isaac, Iacob, Iob, Moyses, Michaeas, Esaias et si qui alii sunt, de quibus ueracissima scriptura testatur, quod deum uiderint, si deum nemo umquam hominum uidit nec uidere potest? Quamquam nonnulli uolentes probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et illud: Pacem sectqui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, utQui me uidit, uidit et patrem,I potest paulo attentius consideratum non uideri esse contrarium\' ei, quod dixit: Deum nemo uidit umquam. neque enim dixit: Quia me uidistis, uidistis et patrem, sed dicendo: Qui I me uidit, uidit et pa
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uerum ẽ angłi eoꝵ semper
uident faciem patͥs mei. si dm̃
nemo uidit unꝗͣ: Qua gͥ regła
intelligentie ista ueluti contͣ¬
ria & repugnantia: ñ ẽẽ contͣ¬
ria nec repugnare ꝓbabimus:
Neq enim fieri ullom potest:
ut hec scͥpturarum auctoritaᷤ
aliqua ex parte m̃tiat᷑. Si dici¬
mus in eo qͦd scͥptum ẽ dm̃ ne¬
mo uidit unꝗͣ. homines tan¬
tummͦ intelligendos: sic̃ etiã
illud dictum ẽ. nemo scit qͥd
agatur in homine. nͥ sp̃s ho¬
minis qui ipso ẽ: nemo utiq
s hominum: neq enim hoc
de deo accipi potest: cum de
rp̃o scͥptum sit. ñ opus fuisse
ut quispiam illi testimoniũ
ꝓbiberet de homine: qͣndo
ipse sciebat quid eẽt in homine:
nam hoc apłs planiꝰ explicans.
quem nemo inquit hominũ
uidit. nec uidere potest: sigͦ ita
dictum ẽ dm̃ nemo uidit un¬
quam: ac si diceret᷑ nemo homi¬
num: hacteñ illa questio solu¬
ta uidebitur. ut ñ sit huic sen¬
tentie contrarium qđ dñs ait.

Expanded text:
uerum est: Angeli eorum semper uident faciem patris mei, si deum nemo uidit umquam? Qua igitur regula intellegentiae ista ueluti contraria et repugnantia non esse contraria nec repugnare probabimus? neque enim fieri ullo modo potest, ut haec scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. si dicimus in eo, quod scriptum est: Deum nemo uidit umquam, homines tantum modo intellegendos, sicut etiam illud dictum est: Nemo scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, — nemo utique sed hominum; neque enim hoc de deo accipi potest, cum de Christo scriptum sit non opus fuisse, ut quisquam illi testimonium perhiberet de homine, quoniam ipse sciebat, quid esset in homine; nam hoc apostolus planius explicans: Quem nemo. inquit, hominum uidit nec uidere potest — si ergo ita dictum est: Deum nemo uidit umquam, ac si diceretur: Nemo hominum\', hactenus illa quaestio soluta uidebitur, ut non sit huic sententiae contrarium, quod dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sio declaratur. Species enim ui¬
detur: uirtus uͦ narratur. Ista
ocłis: hec m̃te comp̃hendit᷑. S
quid de tͥnitate dicam: Sera¬
phin quando uoluit apparu¬
it: & uocem eiꝰ ysaias solus au¬
diuit. Apparuit angłs: & nẽ
p̃sto ẽ. s ñ uidetur. Neq enim
in potestate nr̃a ẽ uidere: s in
potestate illius apparere. Lam̃
& si potestas ñ ẽ uidendi: ẽ gr̃a
ꝓmerendi ut uidere ñ possũmꝰ.
Et ideo qui habuit gr̃am: me¬
ruit copiam. Nos enim copiã
ñ merem᷑: quia dm̃ uidendi
grãm ñ habemꝰ. Et quid mirũ

Expanded text:
ratur. species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur. sed quid de trinitate dicam? Seraphin, quando uoluit, apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur. neque enim in potestate nostra est uidere sed in potestaetsi potestas non est videndi, est gratia promerendi ut videre possimus. Et ideo qui habuit gratiam, meruit copiam: nos copiam non meremur, quia Deum videndi gratiam non habemus. 27. Et quid miru
Abbreviated transcription (Latin):
delicta nr̃a: & ut intelligeremꝰ
omnẽ ueritatem tuam: & uigi¬
lauit dñs ds̃ ad omnẽ sc̃m suũ:
& ꝑduxit ea que fecit ad nos: qõ
iustus dñs ds̃ nr̃ in om̃i mundosuo
quem fecit. & ñ audiuimꝰ tiocẽ
popłm tuum de terra egypti in
manu forti: & fecisti tͥ nom̃ sic̃
hic dies: delicta adu̾sus legem
tuam fecimꝰ dñe in om̃i miscd̃ia
tua. Au̾tatur itaq impetꝰ tuus
& ira tua. a ciuitate tua ihrłm:¬
Propter te inclina dñe ds̃ m̃s
aurem tuam & eraudi: aperi
oculos tuos & uide interitum
nr̃m: & ciuitatis tue ihrłm ad
quam inuocatum ẽ nom̃ tuũ
suꝑ eam. qt̃ti ñ in nr̃a iustitia
iactauimꝰ precem nr̃am in con¬
spectu tuo. s ad miscd̃iam tuã
que magna ẽ. Eraudi dñe ꝓpi¬
tiare dñe. intende dñe: & netra

Expanded text:
a et ut intellegeremus omnem ueritatem tuam. et uigilauit dominus deus ad omnem sanctum suum et perduxit ea, quae fecit, ad nos, quoniam iustus dominus deus noster in omni mundo suo, quem fecit, et non audiuimus uocem populum tuum de terra Aegypti in manu forti et fecisti tibi nomen, sicut dies hic, delicta aduersus legem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate tua Hpropter peccata aurem tuam et exaudi; aperi oculos tuos et uide interitum nostrum et ciuitatis tuae Hierusalem, ad quam inuocatum est nomen tuum super eam, quoniam non in nostra iustitia iactauimus precem nostram in conspectu tuo sed ad misericordiam tuam, quae magna est. exaudi, domine, propitiare, domin
Abbreviated transcription (Latin):
tis tolerant: quod ꝓ bono equi¬
tatis odert̃. Si habent aures.
audiant quid sp̃s dicat eccłiis.
Sic enim in apocalipsi ioħ̾is
ephesi. scribe. Hec dicit qui te¬
net septem stellas. in dext̾a sua
qui ambulat in medio septem
candelabroꝵ aureoꝵ. Scio opera¬

Expanded text:
tis tolerant, quod pro bono aequitis tolerant, quod pro bono aequitatis oderunt. Si habent aures, audiant, quid spiritus dicat ecclesiis. sic enim in Apocalypsi Iohannis Ephesi scribe: Haec dicit, qui tenet septem stellas in dextera sua, qui ambulat in medio septem candelabrorum aureo
Abbreviated transcription (Latin):
tantum nr̃is. s etiam eoꝵ: re¬
citamꝰ eccłias quarum nomi¬
na hodie legunt:⁊ & quib hodie
ñ communicant. Que cum re¬
citantur in conuenticulis eoꝵ
lectorib suis dicunt. pax tecum
& cum ipsis plebib quib ille
litterȩ scͥpte st̃ pacem ñ habent.
& ipsi nob̃ obiciunt uel falsa
cͥmina mortuoꝵ: uel etiam si
uera tam̃ aliena: ñ intelligen¬
des in his que nos eis obicimus
om̃s illos teneri: ibis uͦ que noᷤ
obiciunt paleam. uel azania
messis dñice rep̃hendi: ad fru¬
m̃ta autem cͥmen ñ ꝑtinere: ne¬
q consid̾antes quia quib mali
placent. in unitate. uł commu¬
nicant malis: quib autẽ dis¬
plicent. & eos em̃dare ñ posft̃.
neq ante tempꝰ messis audens
zizania eradicare. ne simul era¬
dicent & triticum: ñ factis eoꝵ
s altari xp̃i communicant:
ita ut ñ solum ñ ab eis maculens
s etiam diuinis uerbis lauda
ta blasphemetur: ꝓ bono unita¬

Expanded text:
tantum nostris sed etiam eorum retantum nostris sed etiam eorum recitamus ecclesias, quarum nomina hodie legunt et quibus hodie non communicant. quae cum recitantur in conuenticulis eorum, lectoribus suis dicunt: Tax tecum,\' et cum ipsis plebibus, quibus illae litterae scriptae sunt, pacem non. habent. et ipsi nobis obiciunt uel falsa crimina mortuorum uel etiam si uera tamen aliena non intellegentes in his, quae nos eis obicimus, omnes illos teneri, in his uero, quae nobis obiciunt, paleam uel zizania messis dominicae reprehendi, ad frumenta autem crimen non pertinere neque considerantes, quia, quibus mali placent in unitate, ipsi communicant malis, quibus autem displicent et eos emendare non possunt neque ante tempus messis audent zizania eradicare, ne simul eradicent et triticum, non factis eorum sed altari Christi communicant, ita ut non solum non ab eis maculentur, sed etiam diuinis uerbis laudarta blasphemetur, pro bono unita
Abbreviated transcription (Latin):
tim atq uelociter cecilianum
dampnaret absentem. Quod
ubi cognouit ꝓuidꝰ imꝑator.
reliquos ab officialib custodi¬
tos. fecit mediolanũ ꝑuenire.
Quo cum etiam cecilianꝰ ue¬
nisset: ipsum quoq sic̃ scͥpsit
exhibuit. Cognitaq causa qua
diligentia. qua cautelaꝰ qua
puisione sic̃ eiꝰ indicant littere
cecilianum in nocentissimum:
illos imꝓbissimos iudicauit.
Et adhuc baptizant ertra eccł̃iã
& si possunt rebaptitant eccłi¬
am.Sacͥficant in dissenfione &
scismate: & pacis nomine popu¬
los salutant: quos a pace salu¬
tis exterminant. Conscinditur
unitas. xp̃i. blasphematur he¬
reditas. xp̃i exufflatur baptis¬
mia xp̃i: & nolunt in se ista
nas flagellis temporalib em̃¬
dari: ne in eternas penas ꝓ
tantis sacͥlegiis destinentur.
Nos eis obicimꝰ furorem scisma¬
tis: rebaptizationis insaniam
ab hereditate. rp̃i que ꝑ omnes
gentes diffusa ẽ. nefariam se¬
parationem. De codicib non

Expanded text:
tim atque uelociter Caecilianum tim atque uelociter Caecilianum damnaret absentem. quod ubi cognouit prouidus imperator, reliquos ab officialibus custoditos fecit Mediolanium peruenire. quo cum etiam Caecilianus uenisset, ipsum quoque, sicut scripsit, exhibuit cognitaque causa qua diligentia, qua cautela, qua prouisione, sicut eius indicant litterae, Caecilianum innocentissimum, illos inprobissimos iudicauit. Et adhuc baptizant extra ecclesiam , si possint, rebaptizant ecclesiam; sacrificant in dissensione et schismate et pacis nomine populos salutant, quos a pace salutis exterminant. conscinditur unitas Christi, blasphematur hereditas Christi, exsufflatur baptisma Christi et nolunt in se ista tes flagellis temporalibus emendari, ne in aeternas poenas pro tantis sacrilegiis destinentur. nos eis obicimus furorem schismatis, rebaptizationis insaniam, ab hereditate Christi, quae per omnes gentes diffusa est, nefariam separationem. de codicibus non
Abbreviated transcription (Latin):
multuosas & fallaces quere¬
las suscipe: ut de udicio ep̃oꝵ
qui rome sederant ipse iudica¬
ret: s alios ut dixi ep̃os dedite
a quib tam̃ illi ad ipsum rur¬
sum imꝑatorem ꝓuocare ma¬
luert̃. Qua in re illos quemad
modum detestetur: audistis.
atq utinam saltem ipsius ui¬
dicio insanissimis animosita¬
tib suis. finem posuissent: atq
ut eis ipse cessit ut de illa cau¬
sa post ep̃os iudicaret: a scĩs
antistibꝰ postea ueniam petiturꝰ.
dum tam̃ illi quod ulteriꝰ di¬
cerent ñ haberent: si eiꝰ senten¬
tie ñ obtemꝑarent. ad quem
ipsi ꝓuocauert̃: sic & illi aliqnͣ¬
do cederent ueritati. Iussit enĩ
ille ut ei partes ad agendam
causam romani occurrerent.
Quo cum cecilianꝰ nescio qua
causa ñ octurrisset: interpel¬
latus abeis precepit ut medio¬
lanum sequeretur. Tunc se ali¬
qui eoꝵ subtrahere ceꝑant: for¬
tasse indignati quia ñ ẽ eos imi¬
tatus constantinꝰ: ut iam sta¬

Expanded text:
multuosas et fallaces queremultuosas et fallaces querelas suscipere, ut de iudicio episcoporum, qui Romae sederant, ipse iudicaret, sed alios, ut dixi, episcopos dedit. a quibus tamen illi ad ipsum rursum imperatorem prouocare maluerunt. qua in re illos quem ad modum detestetur, audistis. atque utinam saltem ipsius iudicio insanissimis animositatibus suis finem posuissent atque, ut eis ipse cessit, ut de illa causa post episcopos iudicaret a sanctis antistitibus postea ueniam petiturus. dum tamen illi, quod ulterius dicerent, non haberent, si eius sententiae non obtemperarent, ad quem ipsi prouocauerunt, sic et illi aliquando cederent ueritati! iussit enim ille, ut ei partes ad agendam causam Romam occurrerent. quo cum Caecilianus nescio qua causa non occurrisset, interpellatus ab eis praecepit, ut Mediolanium sequerentur. tunc se aliqui eorum subtrahere coeperant fortasse indignati, quia non est eos imitatus Constantinus, ut iam sta
Abbreviated transcription (Latin):
dicart̃. ñ bonos uidices fuisse.
Restabat adhuc plenariũ eccłiȩ
umuerse concilium: ubi etiam
cum ipsis iudicib causa poss
agitari: ut si male iudicasse
conuicti ẽẽnt. eoꝵ sententie sol¬
uerentur. Quod utrũ fecerint
ꝓbent. Nos enim ñ ẽẽ factum
facile ꝓbamꝰ: ex eo qͦd totꝰ orbis
eis ñ communicat. Aut si factũ
ẽ. etiam ibi st̃ uicti quod ipsa
eoꝵ separatio manifestat: sed
tam̃ qui postea fecerint: imꝑa¬
toris litceris sufficientissime
ostenditur. Iudices enim eccłia¬
sticos tante auctoritatis ep̃os
quoꝵ iudicio & ceciliam in no¬
centia. & eoꝵ imꝓbitas decla¬
rata ẽ: ñ apud alios collegas
s apud imꝑatorem accusare
ausi st̃. quod male iudicarint.
Dedit ille aliud arelatense iu¬
dicium: alioꝵ scilicet ep̃orum.
Non quia iam necesse erat. s
eoꝵ ꝑuersitatibꝰ cedens: & om̃i
mͦ cupiens tantam impuden¬
tiam cohibere. Neq enĩ ausus
ẽxp̃ianus imꝑator sic eoꝵ tu¬

Expanded text:
dicarunt, non bonos iudices fuisse? dicarunt, non bonos iudices fuisse? restabat adhuc plenarium ecclesiae uniuersae concilium, ubi etiam cum ipsis iudicibus causa posset agitari, ut, si male iudicasse conuicti essent, eorum sententiae soluerentur. quod utrum fecerint, probent; nos enim non esse factum facile probamus ex eo, quod totus orbis non eis communicat; aut, si factum est, etiam ibi sunt uicti, quod ipsa eorum separatio manifestat. Sed tamen quid postea fecerint, imperatoris litteris sufficientissime ostenditur. iudices enim ecclesiasticos tantae auctoritatis episcopos, quorum iudicio et Caeciliani innocentia et eorum inprobitas declarata est, non apud alios collegas sed apud imperatorem accusare ausi sunt, quod male iudicarint. dedit ille aliud Arelatense iudicium aliorum scilicet episcoporum, non quia iam necesse erat, sed eorum peruersitatibus cedens et omni modo cupiens tantam inpudentiam cohibere. neque enim ausus est Christianus imperator sic eorum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nulla corruptione oꝑan¬
de posset ueritas inueniri.d
postea quam ipsis reb exꝑtift̃
cum ceciliano ꝑmane commu¬
nionem orbis terrarum: & ad
eum a transmarinis eccłiis cõ-¬
municatorias litteras mitti.
ñ ad illum quem ipsi scelera¬
de ordinauerant:puduit eos
semꝑ tacere: quia posset eis
obici cur paterentur ignarã
ꝑ dot gentes eccłiam commu¬
nicare dampnatis: & cur se
ipsi ab innocentis orbis terraꝵ
communione preciderent: cũ
tacendo sinerent ep̃o quẽ car¬
thaginensib ordinassent. a to¬
do orbe ñ communicari. Elege
ceciliano apud eccłias transma¬
rinas: parati ad utrunq: ut si
eum possent quacunq uersu¬
tia false criminationis conum¬
cere: satiarent plenissime cupi¬
ditatem suam. Si autẽ ñ posseñ
dicerent. malos iudices se esse
ꝑpessos: que uox ẽ omniũ ma¬
loꝵ litigatoꝵ: cum fuerint
etiam manifestissima uerita¬
ci possit & iustissime dici. Ecce
putemꝰ illos ep̃os qui rome u¬

Expanded text:
ubi nulla corruptione operanubi nulla corruptione operante posset ueritas inueniri. Sed postea quam ipsis rebus experti sunt cum Caeciliano permanere communionem orbis terrarum et ad eum a transmarinis ecclesiis communicatorias litteras mitti, non ad illum, quem ipsi scelerate ordinauerant, puduit eos semper tacere, quia posset eis obici, cur paterentur ignaram per tot gentes ecclesiam communicare damnatis et cur se ipsi ab innocentis orbis terrarum communione praeciderent, cum tacendo sinerent episcopo, quem Carthaginiensibus ordinassent, a toto orbe non communicari. elegerCaeciliano apud ecclesias transmarinas parati ad utrumque. ut, si eum potuissent quacumque uersutia falsae criminationis euincere, satiarent plenissime cupiditatem. suam, si autem non possentdicerent, malos iudices se esse perpessos, quae uox est omnium malorum litigatorum, cum fuerint etiam manifestissima ueritaci possit et iustissime dici: \'Ecce putemus illos episcopos, qui Romae iu
Abbreviated transcription (Latin):
cidandus: cum sͥ presertim ui¬
deret apud eccłiam transmari.¬
nam pͥuatis inmiciciis & ab u¬
traq parte dissensionis alienã
incorruptum & integrum exa¬
men sue cause remanere. Ubi
si nichil aduersarii agere uellent
ipsi se ab orbis terrarum in no¬
centissima cominumone preci¬
derent. Si audem illic eum accu¬
sare temptassent: tẽsͥ adẽẽt: dc̃
innocentiam suam aduersus
eoꝵ machinam̃ta defend̾et: sic̃
postea factum ẽẽ didicistis: cũ
tam̃ illi nͥ sero quesissent iudici¬
um transmarinum: iam scis¬
matis rei.iam leuati altaris
horrendo scelere maculati. Pri¬
mo enim facerent. si ueritate
niterent᷑: si falsis rumoribus
temporis diuturnitate firma¬
tis: quasi uetusta fama preui¬
dicante ad iudicium uenire
uoluert̃. aut quod magis creden¬
dum ẽ dampnato prĩ sicut li¬
buit ceciliano quasi securi sͥ
uidebantur. prefidentes nume¬
ro suo. nec audientes alibi cõ¬
mouere causam tam malam

Expanded text:
cidandus, cum sibi praesertim uicidandus, cum sibi praesertim uideret apud ecclesiam transmarinam priuatis inimicitiis et ab utraque parte dissensionis alienam incorruptum et integrum examen suae causae remanere? ubi si nihil aduersarii agere uellent, ipsi se ab orbis terrarum innocentissima communione praeciderent; si autem illic eum accusare temptassent, tunc sibi adesset, tunc innocentiam suam aduersus eorum machinamenta defenderet, sicut postea factum esse didicistis, cum tamen illi nimis sero quaesissent iudicium transmarinum iam schismatis rei, iam leuati altaris horrendo scelere maculati. primo enim facerent, si ueritate niterentur; sed falsis rumoribus temporis diuturnitate firmatis quasi uetusta fama praeiudicante ad iudicium uenire uoluerunt aut, quod magis credendum est, damnato prius, sicut libuit, Caeciliano quasi securi sibi uidebantur praefidentes numero suo nec audentes alibi commouere causam tam malam,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑhibentur. Ertant gesta apd
zenophilum consularem. ubi
nundinariꝰ quidam diaconus
a siluano cirtensi ep̃o quãtũ
ipsis gestis intelligitur degra
ep̃oꝵ litteras frustra conatus
eẽt. Multa patefecit iratus: &
in iudicium publicum ꝓtulit.
Inter que id quoq commemo¬
ratum legitur. quod lucille pe¬
cunia corruptis ep̃is. in cartha¬
ginensi eccłia. in affrice capite.
altare contra altare leuatũ ẽ
Scio quod hec gesta uobis noi
legerimꝰ: s tempꝰ ñ fuisse memi¬
nistis. Inerat etiam ñ nullus
dolor animi de typo suꝑbiȩ ue¬
mens. quod ñ ipsi ordinaue¬
rant carthagini ep̃m. Quib
om̃ib reb cum eos ñ ueros
iudices: s immicos atq cor¬
ruptos cecilianus inuenisse
cognosceret. quando fieri pos¬
set. ut uel ipse uellet. uel ppłs
cui presidebat ꝑmitteret. uel
relicta eccłia iret in domum pͥ¬
uatam. ñ collegarum discuti¬
endus examine. s factionis
cuneo & odiis muliebrib tru¬

Expanded text:
ti perhibentur. extant gesta apud ti perhibentur. extant gesta apud Zenophilum consularem, ubi Nundinarius quidam diaconus a Siluano Cirtensi episcopo, quantum ipsis gestis intellegitur, degradm episcoporum litteras frustra conatus esset, multa patefecit iratus et in iudicium publicum protulit. inter quae id quoque commemoratum legitur, quod Lucillae pecunia. corruptis episcopis in Carthaginiensi ecclesia, in Africae capite. altare contra altare leuatum est. scio, quod haec gesta uobis non legerimus, sed tempus non fuisse meministis. inerat etiam nonnullus dolor animi de typho superbiae ueniens, quod non ipsi ordinauerant Carthagini episcopum. Quibus omnibus rebus cum eos non ueros iudices sed inimieos atque corruptos Caecilianus conuenisse cognosceret, quando fieri posset, ut uel ipse uellet uel populus, cui praesidebat, permitteret, ut relicta ecclesia iret in domum priuatam non collegarum discutiendus examine sed factionis cuneo et odiis muliebribus tru
Abbreviated transcription (Latin):
tales apud quos si ei causa mo¬
ueretur. innocentiam suam
facillime ostend̾et. Non se illis
omnino committeret: nec si
ꝑegrinus ȩccłiȩ carthaginen¬
sis subito eẽt ep̃c ordinatus.
& ignoraret quid ad corrum¬
pendos animos uel imꝓboꝵ
uel imꝑitoꝵ posset: tẽ pecu¬
mosissima mulier lucilla
quedam. quam ꝓ disciplina
eccłiastica corripiendo: idem
cum ẽẽt diaconus leserat. Etiam
hoc enim accesserat malum: ad
illam ꝑficiendam iniquitatẽ
llam m illo concilio ubi a con¬
fessis traditorib absentes atq
innocentes dampnati st̃: pau¬
ci quidam erant qui crimina
sua infamatis aliis tegere cu¬
piebant: ut homines a uerita¬
tis in quisitione auerterentur
falsis rumorib auocati. P auci
gͦ erant qui hoc negociũ maxi¬
me curabant:quanuis in eis
ẽẽt maior auctoritas: ꝓpter
ipsius scd̃i societatem. qui eis
peꝑcerat territus. Ceteri autẽ.
lucille pecunia. maxime aduer¬
sus cecilianum empti & instiga¬

Expanded text:
tales, apud quos, si ei causa motales, apud quos, si ei causa moueretur, innocentiam suam facillime ostenderet? non se illis omnino committeret nec, si peregrinus ecclesiae Carthaginiensis subito esset episcopus ordinatus et ignoraret, quid ad eorrumpendos animos uel inproborum uel inperitorum posset tunc pecuniosissima mulier Lucilla quaedam, quam pro disciplina ecclesiastica corripiendo idem, cum esset diaconus. laeserat. etiam hoc enim accesserat malum ad illam perficiendam iniquitatem. nam in illo concilio, ubi a confessis traditoribus absentes atque innocentes damnati sunt, pauci quidam erant, qui crimina sua infamatis aliis tegere cupiebant, ut homines a ueritatis inquisitione auerterentur falsis rumoribus auocati. pauci ergo erant, qui hoc negotium maxime curabant, quamuis in eis esset maior auctoritas propter ipsius Secundi societatem, qui eis pepercerat territus. ceteri autem Lucillae pecunia maxime aduersus Caecilianum empti et instiga
Abbreviated transcription (Latin):
totius mali pͥncipem inuene¬
rat: maxime culpato. sanita¬
tis recuꝑande optionem cet̾is
liberam fecit: paratus cominu¬
nicatorias litteras mittere:
eciam his quos a maiorino or¬
dinatos ẽẽ constaret. ita ut qͥbꝰ¬
dissensio geminasset: eũ con¬
firmari uellet. qui fuiss ordi¬
natus pͥor: alteri autem eoꝵ
plebs alia regenda ꝓuideretur.
Ouirum optimum. o consiliũ
plebis. Conferte nc̃ istam pau¬
citatem cum illa multitudine
ep̃oꝵ. neq numertm numero.
s pondus ponderi comparate
Hinc modestiam: in de dem̾ita¬
tem. Hinc uigilantiam: inde
cecitatem. Hic ne man suetu¬
do indegritatem corrumpit
nec integritas mansuetudi¬
ni repugnauit. Ibi autem &
furore timor agebatur: & timo¬
re furor incitabatur. Isti aut̃
conuenerant in cognitione
ueroꝵ criminum falsa respu¬
ere: illi falsa dampnatione ue¬
ra celare. Illis ne se tandem ce¬
cilianꝰ audiendum iudicandũ¬
q cominitteret: cum hab̾et

Expanded text:
totius mali principem inuenetotius mali principem inuenerat, maxime culpato sanitatis recuperandae optionem ceteris liberam fecit paratus communicatorias litteras mittere etiam his, quos a Maiorino ordinatos esse constaret, ita ut, quibudissensio geminasset, eum confirmari uellet, qui fuisset ordinatus prior, alteri autem eorum plebs alia regenda prouideretur. o uirum optimum! o filium plebis! conferte nunc istam paucitatem cum illa multitudine episcoporum neque numerum numero sed pondus ponderi comparate: hinc modestiam, inde temeritatem; hinc uigilantiam, inde caecitatem; hic nec mansuetudo integritatem corrupit nec integritas mansuetudini repugnauit, ibi autem et furore timor tegebatur et timore furor incitabatur; isti enim conuenerant cognitione uerorum criminum falsa respuere, illi falsorum damnatione uera celare. Illisne se tandem Caecilianus audiendum iudicandumque committeret, cum haberet
Abbreviated transcription (Latin):
dam aduersus cecilianũm de¬
nuntiationis libellus daret᷑
Post quod factum quemadino¬
dum sit rursꝰ agitata cognitio.
& quȩ ꝑsone illum libellum
quid dicam. cum & audieritĩ
omnia: & quotiens uolueri¬
tis legere possitis. De numero
autem septuaginta ep̃oꝵ cũ
quasi grauissima opponere¬
tur auctoritas: que fuerint
dicta meministis. Et tamen
uiri grauissimi ab infinitis
questionib cathena quadam
inexplicabili sese nectentibus
suum temꝑare arbitͥum malu¬
ert̃: nequaquam curantes quã
multi ẽẽnt illi ep̃i. aut unde col¬
lecti: quos uidebant tanta te¬
meritade cecatos: ut mabsen¬
tes & ñ interrogatos collegas.
tam precipites auderent pro¬
ferre sententias. Et tam̃ qualĩ
ipsius beati militiadis ultima
ẽ ꝓlata sententia: Quam inno¬
cens: quam integra: quam
ꝓuida atq pacifica: quã neq
collegas in quib nichil consti¬
derat de collegio suo ausus est
remouere. & donato solo quẽ

Expanded text:
dam aduersus Caecilianum dedam aduersus Caecilianum denuntiationis libellus daretur. post quod factum quem ad modum sit rursus agitata cognitio et quae personae illum libellum rit, quid dicam, cum et audieritis omnia et, quotiens uolueritis, legere possitis? De numero autem septuaginta episcoporum cum quasi grauissima opponeretur auctoritas, quae fuerint dicta, meministis. et tamen uiri grauissimi ab infinitis quaestionibus M catena quadam inexplicabili sese nectentibus suum temperare arbitrium maluerunt nequaquam curantes. quam multi essent illi episcopi aut unde collecti, quos uidebant tanta temeritate caecatos, ut in absentes et non interrogatos collegas tam praecipites auderent proferre sententias. et tamen qualis ipsius beati Melchiadis ultima est prolata sententia! quam innocens. quam integra, quam prouida atque pacifica! qua neque collegas, in quibus nihil constiterat, de collegio suo ausus est remouere et Donato solo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
li turba etiam rursꝰ accusari
cecilianum uolebant. S pla
ne inuenerant tales uidices.
quib illam dem̃tiam ꝑsuade¬
rent. Potestatis enim ꝓ ur̃a
prudentia & illoꝵ ꝑu̾sitatem
illic atcendere: & iudicum gra¬
uitatem. quemadmodum ad
extremum ꝑsuadere ñ possent
ut a plebe partis maiorim que
certam ꝑsonam ñ habebat ar¬
gueretur cecilianꝰ: & requisiti
ab eis. ẽent uel accusatores uł
testes. uł quoquo mͦ cause ne¬
cessarii. qui simul cum eis ex
affrica uenerant: & eos p̃sentes
fuisse. atq a donato subtractos
ẽẽ diceretur. ꝓmisit autẽ idem
donatus. quod eos ẽẽt exhibitu¬
rus. Quod cum ñ semel s sepiꝰ
ꝓmisisset: ampliꝰ ad illud iudi¬
cium accedere noluit: ubi iam
erat tanta confessus. ut nichil
deinceps aliud ñ accedendo nͥ
presens dampnari noluisse ui¬
deretur. cum tam̃ ea que dap¬
nanda ẽẽnt eo p̃sente atq in¬
terrogato manifestata fueriii.
Accessit & aliud: ut a quibus¬

Expanded text:
li turba etiam rursus accusari li turba etiam rursus accusari Caecilianum uolebant. sed plane tales inuenerant iudices, quibus illam dementiam persuaderent! Potestis enim pro uestra prudentia et illorum peruersitatem illic adtendere et iudicum grauitatem, quem ad modum ad extremum persuadere non possent., ut a plebe partis Maiorini, quae certam personam non habebat, argueretur Caecilianus et requisiti ab eis essent uel accusatores uel testes uel quoquo modo causae necessarii, qui simul cum eis ex Africa uenerant, et eos praesentes fuisse atque a Donato subtractos esse diceretur. promisit idem Donatus, quod eos esset exhi-biturus. quod cum non semel sed saepius promisisset, amplius ad illud iudicium accedere noluit, ubi iam erat tanta confessus, ut nihil aliud deinceps non accedendo nisi praesens damnari noluisse uideretur, cum tamen ea, quae damnanda essent, eo praesente atque interrogato manifestata fuerint. accessit aliud, ut a quibus