comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ ipse saluator ait. bea¬
ti mundo corde qm ipsi dm̃ ui¬
debt̃. Quid hac manifestatio¬
ne lucidius: Si enim tantũmͦ
dixisset. nec patͥs nec filii. nec
sp̃s sc̃i diuinitatem posse ocu¬
los carnis aspicere. nec deinceps
addidisset. s oculos m̃tis. forte
pellandam: cum corpꝰ fuerit
sp̃itale. Addendo gͦ & dicendo
s: oculos m̃tis: ab om̃i genere
corporis alienauit huiꝰmodi
uisionem. Ne quis autẽ puta¬
ret eum tantũ de p̃senti tẽpore
locutum. subiecit etiam dñi
testimonium: uolens ostendere
quos dixerat ocłos m̃tis. Quo te¬
stimonio. ñ p̃sentis s future uisi¬
onis ꝓmissio declaratur: beati
mundo corde: qm ipsi dm̃ uide¬
bt̃. B eatissimꝰ quoq athanasius
alexand̾nus ep̃c. cum ag̾et aduersꝰ
arrianos. qui tantummꝰ dm̃ pa¬
trem inuisibilem dicunt. filiũ
equalem tͥnitatis inuisibilita¬
tem. scͥpturarum sc̃arum testi¬
moniis. & diligentia sue dispu¬
tationis asseruit: instantissi
me suadens dm̃ ñ ẽẽ uisum. nͥ

Expanded text:
ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte pellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduersus Arrianos, qui tantum modo deum patrem inuisibilem dicunt, filium aequalem trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputatme suadens Deum non esse visum nisi
Abbreviated transcription (Latin):
corporeus: ñ eum scd̾m nat᷑e suȩ
ꝓpͥetatem fuisse uisum in qua
tc̃ m̃te cernitur. quando uisibi¬
lis creditur. Quibꝰ inuisibilis. nͥ
aspectib corporalib etiam ce¬
lestibꝰ. sicut supra de angłis &
potestatib & dñationib dixit
quantomagis terrestribꝰ: IIn
de alio loco euidentius dicit. ñ
solum patͥs diuinitatem. s ne
filii quidem & sp̃s sc̃i. que una
in tͥnitate natura ẽ. posse ocłos

Expanded text:
corporeus, non eum secundum naturae suae corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse visum, in qua tunc mente cernitur, quando invisibilis creditur. Quibus invisibilis, nisi aspectibus corporalibus etiam coelestibus, sicut supra de Angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit? quanto magis terrestribus! 9. Unde alio loco evidentius dicit, Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem et Spiritus sancti, quae una in Trinitate natura est, posse o
Abbreviated transcription (Latin):
dñi speculantes in candem una¬
ginem transformam᷑. Qͦosi qͥsꝗͣ
dubitat: recenseat eumdem lo¬
locum. & atcendat unde apłs
loquebatur. De uelamine scili¬
cet qͦd manet in lectione uet̾is
testam̃ti. do nec quisq tͣns¬
eat ad xp̃m ut auferat᷑ uela¬
men. Ibi qͥppe  dicit. Nos
autem reuelata facie głam
dñi specłantes. que facies ñ
dicit uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ
ẽ: ut ostendat cordis faciem no¬
bis ẽẽ reuelatam. uelamme
ablato. P ostremo ne quisquã
ista minꝰ intuens. minꝰq dis¬
cernens. uisibilem dm̃ uł ange¬
lis uel hominib cum equales
angłis facti fuerimꝰ. siue nẽ
ẽẽ. siue futurum eẽ cred̾et. eiu¬
dentissime quid sentiret exp̃s¬
sit. dicens. qͦd faciem dĩ iuxta
nature sue ꝓpͥetatem nulla ui¬
deat creatura: & tc̃ m̃te cernat᷑
quando inuisibilis creditur.
Unde sufficienter significauit
quando uisus ẽ ab hominibus
ꝑ ocłos corporis tanquam ipse

Expanded text:
domini speculantes in eandem imadomini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatquando invisibilis creditur. Unde sufficienter significavit, quando visus est ab hominibus per oculos corporis, tanquam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minimo rum in eccł̃ia: semꝑ
uident faciem dĩ. & nc̃ in specło
uidemꝰ in enigmate. tc̃ autẽ facie
ad faciem. quando de hominibꝰ
in angłis ꝓfecerimꝰ. & pot̾imus
cum apło dicere. Nos autem re
uelata facie głam dñi speculan¬
tes: in eandem imaginem trais
a dñi sp̃u. Licet faciem di uixta
nature sue ꝓprietatem. nulla
uideat creatura: & tc̃ m̃te cer¬
natur. quando in uisibilis cre
ditur. In his uerbis hominis
dĩ. og multa consid̾anda st̃.
Pri mum quia scd̃m aꝑtissi¬
mam dm̃ sententiam etiam
ipse sentit. tc̃ nos uisuros. faci¬
em dĩ. cum in angłos ꝓfecerimꝰ
id ẽ equales angłis facti fueri¬
mus. qͦd erit utiq in resurrec¬
tione mortuoꝵ. Demde apłico
testimonio satis aꝑuit. ñ ext̾i¬
oris. s int̾ioris. hominis faciem
intelligendam: cum udebimꝰ
facie ad faciem. De facie quippe
cordis loquebatur apłs: cum
diceret qͦdhinc commemorauit¬
Nos autem reuelata facie glam

Expanded text:
minimorum in ecclesia semper minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculanta Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis crditur\'. In his uerbis hominis dei multa consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uidit unꝗͣ. Cum gͦ filius
ds̃. in eo utiq qͦd ds̃ ẽ. filius ñ ui¬
detur. Sc̃s autem iheronimꝰ ait.
Uidere dm̃ sicut ẽ in natura sua
oculus humanꝰ ñ potest. Non so¬
lum homo. nec angłi. nec thro¬
ni. nec potestates. nec dñationẽ:
nec ome nom̃ qͦd nominatur.
Neq enim creatura potest as¬
picere creatorem suum. His uer¬
bis uir doctissimꝰ satis ostendit
quid etiam de futuro scło sen¬
serit: qͦd ad hanc rem atie. tinet
Quantumlibet enim. ocłi
corporis nr̃i mutentur in me¬
liꝰ.: angłoꝵ ocłis equabunt᷑.
Hic autem & ipsis. & uniu̾se
omino cel esti creature inui¬
sibilem naturã dixit ẽẽ crea¬
toris. Aut si & hinc sit questio
& infertur ulla dubitatio. u¬
trum ñ simꝰ futuri angłis poti¬
or es: ipsius dñi hinc ẽ aꝑta sen¬
tentia. ubi ait de resurrecturiᷤ
in regnum. erc̃ equales angłis
dĩ. Unde isdem sc̃s iheronimus
alibi sic dicit. Homo gͥ dĩ faciem
uidere ñ potest. Angłi autẽ etiã

Expanded text:
s deus, in eo utique, quod deus est, filius non uidetur\'. Sanctas autem Hieronymus ait: \'Videre deum, sicuti est, in natura sua oculus hominis non potest, non solum homo nec angeli nec Throni nec Potestates nec Dominationes nec omne nomen, quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
repudientur testimonia scͥptu¬
rarum. quibꝰ ds̃ uisꝰ ẽẽ narratur.
quia & inuisibilis ẽ. ꝑ ꝓpriam
ditatis naturam: & cum uult
uideri potest. ꝑ assumptam sic̃¬
ei placuerit creaturam. Porro si
nature ipsius ẽ inuisibilitas. in
corruptibilitas. ñ mutabit᷑ utiq
in futuro scł̃o. illa natura ut de
in usibili uisibilis fiat: qͥa neq
poterit de incorruptibili corrup¬
tibilis fieri. Simul enim & in cõ¬
mutabilis. Et utiq naturam eiꝰ
comm̃dauit apłs. cum duo ista
simul poneret dicens. regi autẽ
scłoꝵ inuifibili. incorruptibili
soli deohonor & gła in scła scłoꝵ.¬

Expanded text:
onia scripturarum, quibus deus uisus esse narratur, quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculorum, inuisibili, incorruptibili soli deo honor et gloria in saec
Abbreviated transcription (Latin):
ommonitoriũ tunianũ.
scõ fr̃i fortunatiano.Sic̃
presens rogaui &e nunc
commoneo ut frẽm nr̃m de qͦ
collocuti sumꝰ. uidere & rogare dig¬
neris: ut ignoscat mͥ si quid duriꝰ
& asꝑius in se dictum accepit: in
ea epła quam me illo mͦ scͥpsisse ñ
penitet: quia dixi istitis corporis
oculos nec uidere dm̃ nec ẽẽ uisu¬
ros. Causam quippe ad uinxi cur
hoc dixerim: ne scilicet ds̃ ipse
corporeus ẽẽ credatur. & in loci
spacio interualloq uisibilis. Ni

Expanded text:
OMMONITORIUM SANCTO FRATRI PORTUNATIANO. Sicut praesens rogaui, et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloque uisibilis — ni
Abbreviated transcription (Latin):
patrocinio tueretur. Exꝑgisci¬
mini aliquando fr̃s mei. & pa¬
rentes mei madaurenses Hanc
occasionem scͥbendi uobis mͥ ds̃
obtulit. quantum quidem po¬
tui in negotio frĩs florentini
ꝑ quem litteras misistis. sicut
ds̃ uoluit affui & adiuui. S ta¬
le negotium erat. quod etiam
sine oꝑa mea facile agi posset
Prope enim om̃s domꝰ ipsius
homines qui apud ipponem
st̃ nouer̃t florentinum: & mul¬
tum eiꝰ orbitatem dolent. Sed
epła mͥ a uobis missa ẽ. ut ñ im¬
pudens eẽt epła mea. cum occa¬
siõne .a. nob̃ accepta ydoloꝵ cul¬
torib deixp̃o aliquid loqueret᷑.
S obsecro uos si eum ñ inanit̃
in mea epła nominastis: ut ñ
inaniter uob̾ hec scͥpserim. Si
autem me irridere uoluistis
timete illum quem priꝰ uidi¬
catum irrisit suꝑb orbis cer¬
rarum. & nc̃ iudicem subiectꝰ¬
expectat. Erit enim destis affec¬
tus muos cordis mei ꝑ hanc qͣn¬
tum potui paginam express

Expanded text:
patrocinio tueretur. Expergiscipatrocinio tueretur. Expergiscimini aliquando, fratres mei et paientes mei Madaurenses; hanc occasionem scribendi uobis deus mihi obtulit. quantum potui quidem in negotio fratris Florenti, per quem litteras misistis, sicut deus uoluit, adfui et adiuui; sed tale negotium erat, quod etiam sine opera mea facile peragi posset; prope omnes enim domus ipsius homines, qui apud Hipponem sunt, nouerunt Florentium et multum eius orbitatem dolent. sed epistula mihi a uobis missa est, ut non inpudens esset epistula mea, cum occasione a uobis accepta idolorum cultoribus de Christo aliquid loqueretur. sed obsecro uos, si eum non inaniter in mea epistula nominastis, ut non inaniter uobis haec scripserim. si autem me inridere uoluistis, timete illum. quem prius iudicatum inrisit superbus orbis terrarum et nunc iudicem subiectexpectat; erit enim testis affectus in uos cordis mei per hanc, quantum potui, paginam expressus,
Abbreviated transcription (Latin):
nificentiꝰ hoc. quanto blandius
inspirari: ut nr̃a ferocitas ñ
ui s ꝑsuasione sedaretur: nisi
uerbum illud ꝑ quod se angłi
indicat ds̃ pater: quod uirtus
& sapientia eiꝰ: quod corde hu¬
mano uisibilium rertim cupi¬
ditate cecato uideri ñ poterat.
ꝑsonam suam in homine agere
atq ostendere dignaretur: ut
magis homo timeret excolli
fastu hominis. quam humili¬
ari exemplo dĩ. Itaq ñ . xp̃cre
gno terreno decoratuf. nec xp̃c
terrenis opib diues. nec xp̃c
ulla terrena felicitate p̃fulgeis
terrarum predicat᷑. quod rise¬
rt̃ pͥus populi suꝑboꝵ: & ad huc
rident reliquie: credidert̃ autẽ
priꝰ pauci: nc̃ popłi: quia tẽ ad
fidem paucoꝵ. & contra irrisio
ceci uidebant. mortui resurgebañ.
Sic tam̃ animaduertit terrena
suꝑbia. & nichil in ipsis terrenis
ẽe potentius humilitate diuma
ut eciam saluberrima humilitas
humana contra insultantem
sͥ suꝑbiam diuine imitationis

Expanded text:
nificentius quanto blandius nificentius quanto blandius inspirari, ut nostra ferocitas non ui sed persuasione sedaretur, nisi uerbum illud, per quod se angelis indicat deus pater. quod uirtus et sapientia eius est, quod corde humano uisibilium rerum cupiditate caecato uideri non poterat, personam suam in homine agere atque ostendere dignaretur, ut magis homo timeret extolli fastu hominis quam humiliari exemplo dei. itaque non Christus regno terreno decoratus nec Christus terrenis opibus diues nec Christus ulla terrena felicitate praefulgens um. orbem praedicatur, quod riserunt prius populi superborum et adhuc rident reliquiae, crediderunt autem prius pauci, nunc populi, quia tunc ad fidem paucorum et contra inrisioncaeci uidebant, mortui resurgebant. sic tandem animaduertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilitate diuina, ut etiam saluberrima humilitas humana contra insultantem sibi superbiam diuinae imitationis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. ñ impar gignenti. atq
narranti uerbum: quo ille qͥ
uerbum gignit ostenditur. Est
quedam scĩtas omniũ que scã
fiunt sc̃ificatrix ipsuis in com¬
mutabilis uerbi. ꝑ quod narra¬
tur illud pͥncipium: & ipsius
pͥncipii quod pari se uerbo nar¬
rat. inseparabilis & indiuisa
communio. Quis autem hocto¬
tum quod ñ dicendo dicere co¬
natus sum. & dicendo ñ dicere
quis hoc possit serenissima et
sincerissima m̃te contueri. eoq
contuitu beatitudinẽ dicere
atq in id quod intuet᷑ defici¬
ens quodammͦ se obliuisci. et
ꝑgere ih illud cuiꝰ uisio nobis¬
inuisibilis ẽ: qͦd ẽ immortalita¬
de indui: & optinere eternam
salutem ꝑ quam me salutare
dignamini. Quis hoc possit: nͥ
qui om̃s suꝑbie suȩ thoros ina¬
nes peccata sua confitens com¬
planauerit. seq substrau̾it mi¬
tem. atq humilem ad excipien¬
tes solidam celsitudinem tenea¬
mus: ñ potuit nob̾ tanto mag¬

Expanded text:
praedicat, non inpar gignenti atque praedicat, non inpar gignenti atque narranti uerbum, quo ille, qui uerbum gignit, ostenditur. est quaedam sanctitas omnium, quae sancte fiunt, sanctificatrix, ipsius incommutabilis uerbi, per quod narratur illud principium, et ipsius principii, quod pari se uerbo narrat, inseparabilis et indiuisa communio. quis autem hoc totum, quod non dicendo dicere conatus sum et dicendo non dicere. quis hoc possit serenissima et sincerissima mente contueri eoque contuitu beatitudinem ducere atque in id, quod intuetur, deficiens quodam modo se obliuisci et pergere in illud, cuius uisione sibi uilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem. per quam me salutare dignamini? quis hoc possit. nisi qui omnes superbiae suae toros inanes peccata sua confitens complanauerit seque substrauerit mitem atque humilem ad excipientes solidam celsitudinem teneamus, non potuit nobis hoc tanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ueniet: sicut illa om̃ia uene¬
r̃t. Nec quisquam erit homo
nr̃oꝵ tempoꝵ qui se in illo iu¬
dicio de sua possit infidelitate
defendere: cum .xp̃m cantet &¬
iustus ad ȩquitatem: & ꝑiur
ad fraudem: & rex ad imꝑium:
& miles ad pugnam: & marit᷑
ꝓpter regim̃: & uror ꝓpter ob¬
sequium: & pater ꝓpter p̃cep¬
tum: & filius ꝓpter obedientiã.
uus ꝓpter famulatum: & hu¬
milis ad pietatem: & suꝑb ad
emulationem: & diues ut por¬
rigat: & pauꝑ ut sumat: & ebͥ¬
osus ad phyalam: & m̃dicus ad
ianuam: & bonꝰ ut prestet: &¬
malus ut fallat: &lxp̃iamis ue¬
nerator & paganꝰ adulator. õs
xp̃m cantant: & qua uoluntate
atq ore cantent. & idemipsi quẽ
cantant rationem sine dubio
reddituri sunt. Est quiddam
inuifibile: ex quo creatore pͥnci¬
pio st̃ omia que uidemꝰ: sũmũ.
eternum. incommutabile: &
nulli effabile: nͥ tantum sibi.
Est quiddam quo se ipsa sum¬
mitas magestatis narrat et

Expanded text:
uero ueniet, sicut omnia illa ueneuero ueniet, sicut omnia illa uenerunt. nec quisquam erit homo nostrorum temporum, qui se in illo iudicio de sua possit infidelitate defendere, cum Christum cantet et iustus ad aequitatem et periurus ad fraudem et rex ad imperium et miles ad pugnam et maritus propter regimen et usequium et pater propter praeceptum et filius propter oboedientiam uus propter famulatum et humilis ad pietatem et superbus ad aemulationem et diues, ut porrigat, et pauper, ut sumat, et ebriosus ad phialam et mendicus ad ianuam et bonus, ut praestet, et malus, ut fallat, et Christianus uenerator et paganus adulator: omnes Christum cantant et, qua uoluntate atque ore cantent, eidem ipsi, quem cantant, rationem sine dubio reddituri sunt. Est quiddam innisibile. ex quo ereatoro principio sunt omnia. quae uidemus. summum, aeternum, incommutabile et nulli effabile nisi tantum sibi. est quiddam, quo se ipsa summitas maiestatis narrat et
Abbreviated transcription (Latin):
fringi. uel incendi. uel includi.
uel destrui: atq ipsas huiꝰ scłi
potestates quȩ aliquando ꝓ¬
ce simulachris popłm. xp̃ianum
ꝑseque bantur uictas & domi¬
tas: mͥ se ñ a repugnantib s
a mo mir rientib xp̃ianis: et
contra eadem simulachra ꝓ qͥb
xp̃ianos occidebant impetus
suos legesq uertisse: & impii
nobilissim emmnentissimum
culm̃ ad sepulchrum piscatoriꝰ
petͥ summisso diademate sup¬
plicare. Hec om̃ia diuinȩ scͥptu¬
re quȩ in manꝰ omnium iam ue¬
ner̃t: ante longissima tempora
futura eẽ testate fc̃. Hec omnia
tanto robustiore fide fieri letam᷑
quanto maiore auctoritate pre¬
dicata eẽ in scĩs litteris inueni¬
mꝰ. Nunquidnam obsecro uos
nunquidnam solum uidicium
dĩ quod inter fideles atq infide¬
les futurum ẽẽ in eisdem litte¬
ris legimꝰ. cum illa om̃ia sicut
predicta sunt uenerint: nũqͥd¬
nam solum iudicium dĩ uen¬
turum ñ ẽẽ putabimꝰ. Immo

Expanded text:
fringi uel incendi uel includi fringi uel incendi uel includi uel destrui atque ipsas huius saeculi potestates, quae aliquando pro simulacris populum Christianum persequebantur, uictas et domitas non a repugnantibus sed a morientibus Christianis et contra eadem simulacra, pro quibus Christianos occidebant, impetus suos legesque uertisse et imperii nobilissimi eminentissimum culmen ad sepulcrum piscatoris Petri submisso diademate supplicare. Haec omnia diuinae scripturae, quae in manus omnium iam uenerunt, ante longissima tempora futura esse testatae sunt: haec omnia tanto robustiore fide laetamur fieri, quanto maiore auctoritate praedicta esse in sanctis litteris inuenimus. numquidnam, obsecro uos, numquidnam solum iudicium dei, quod inter fideles atque infideles futurum esse in eisdem litteris legimus, cum illa omnia, sicut praedicta sunt, uenerint, numquidnam solum iudicium dei uenturum non esse putabimus? immo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ad ueram religionem
querendam. & tenendam: diui¬
na scͥptura ñtacuit: s ita omni¬
no cuncta transeunt. ut transi¬
tura ẽẽ predicta st̃. Uidetis cer¬
te popłm iudeoꝵ auulsum a
sedib suis ꝑ om̃s fere terras
disseminatum atq diffusum
& origo eiusdem populi & incre¬
ex ipso populo uerbum dĩ legẽ
illis mirabiliter natus ẽ: om̃i¬
um gentium fidem occupasse
atq tenuisse. Ita hec omnia p̃¬
nuntiata legimꝰ: ut uidemꝰ. Ui¬
detis certe multos p̃cisos a ra¬
dice xp̃ianȩ societatis: quȩ per
sedes apłoꝵ & successiones ep̃oꝵ
certa ꝑ orbem ꝓpagine diffun¬
ditur. de sola figura originis
sub xp̃iano nomine quasi ares¬
centia sarm̃ta głari: quas he¬
reses & scismata nominamus
preuisa. predicta. scͥpta st̃ om̃ia
Uidetis certe si mulacroꝵ tẽpla
partim sine reparatione collap¬
sa. partim diruta. parti clau¬
sa: partim in usus alios cõmu¬
tata: ipsaq simulachra uel con¬

Expanded text:
pertinent ad ueram religionem pertinent ad ueram religionem quaerendam et tenendam, diuina scriptura non tacuit, sed ita omnino cuncta transeunt, ut transitura esse praedicta sunt. uidetis certe populum Iudaeorum auulsum a sedibus suis per omnes fere terras disseminatum atque diffusum; et origo eiusdem populi et increex ipso populo uerbum dei legemqillis mirabiliter natus est, omnium gentium fidem occupasse atque tenuisse; ita haec omnia praenuntiata legimus, ut uidemus. uidetis certe multos praecisos a radice Christianae societatis, quae per sedes apostolorum et successiones episcoporum certa per orbem propagatione diffunditur, de sola figura originis sub Christiano nomine quasi arescentia sarmenta gloriari, quas haereses et schismata nominamus; praeuisa, praedicta, scripta sunt omnia. uidetis certe simulacrorum templa partim sine reparatione conlapsa partim diruta partim clausa partim in usus alios commutata ipsaque simulacra uel con
Abbreviated transcription (Latin):
aut fallaci scribentium animo
hoc ẽẽ conscͥpta: S si ueridico
animo ista scribitis. quis uob̃
ad hanc u̾itatem interclusit ui¬
am: quis asꝑa dumeta substra¬
uit: Quis rupium prerupta
inimicus opposuit: Postremo
quis basilice ianuam ingredi
cupientib clausit: ut in eodẽ
dño ꝑ quem nos salutatis. ean¬
dem salutem nobiscum hab̾e
nolitis: Si autem fallaciter atq
irridenter hec scribitis: itane
tandem mͥ negotia ur̃a curari¬
da imponitis: ut nom̃ eiꝰ ꝑ quẽ
aliquid possum. audeatis non
ueneratione debita atcollere:
s insultatione adulatoria uen¬
tilare: Sciatis me km̃i cum in¬
effabili ꝓ uobis tremore cordis
hec dicere. Noui enim quanto
grauiorem & ꝑniciosiorẽ cau¬
sam sitis habituri apud dm̃
si frustra uobis hec dixero. Oĩa
quȩ pret̾itis temporib erga
humanũ genꝰ maiores nr̃i ge¬
sta ẽẽ meminert̃. nobisq trãdi¬
der̃t̃. om̃ia ista que nos uidemꝰ
& posteris tradimꝰ. quȩ etiam

Expanded text:
aut fallaci scribentium animo aut fallaci scribentium animo haec esse conscripta? sed si ueridico animo ista scribitis, quis uobis ad hanc ueritatem interclusit uiam? quis aspera dumeta substrauit? quis rupium praerupta inimicus opposuit? postremo quis basilicae ianuam ingredi cupientibus clausit, ut in eodem domino, per quem nos salutatis, eandem salutem nobiscum habere nolitis? si autem fallaciter atque inridenter haec scribitis, itane tandem mihi negotia uestra curanda inponitis, ut nomen eius, per quem aliquid possum, audeatis non ueneratione debita adtollere sed insultatione adulatoria uentilare? Sciatis me, carissimi, cum ineffabili pro uobis tremore cordis haec dicere; noui enim, quanto grauiorem et perniciosiorem causam sitis habituri apud deum. si frustra uobis haec dixero. omnia, quae praeteritis temporibus erga humanum genus maiores nostri gesta esse meminerunt nobisque tradiderunt, omnia etiam, quae nos uidemus et posteris tradimus, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bito erectus sum: ut crederem
uos ad ipsum dñm & ad ipi sã
eternam salutem aut iam u¬
ẽẽ conuersos: aut ꝑ nr̃m mi¬
nisterium desidera i: & recon¬
uerti. S ubi legice ⁊ ꝓy tera
refriguit animꝰ m̃s. Quesiui
tam̃ ab epłe platore. utrum iã
uel ẽẽtis.xp̃iani. uel ẽẽ cuꝑetis
Cuiꝰ responsione postea quam
comꝑi nequaquã uos ẽẽ mu¬
tatos: grauiꝰ dolui. quod. xp̃i
nom̃ cui iam totum orbem sub¬
iectum ẽẽ conspicitis. ñ auobis
repellendum: s etiam in nob̾
irridendum ẽẽ credidistis. Non
enim potui cogitare alterum
dñm. scd̾m quem posset ep̃s
pater auobis uocari: preter
de interpretatione ur̃e senten¬
tiȩ dubitatio. scͥptione epłetol¬
leretur. ubi aꝑte posuistis. opta¬
mus te dñe in deo & xp̃o eiꝰ per
multos annos semꝑ in clero
tuo gaudere. Quib om̃ib ꝑlec¬
tis atq discussis. quid aliud mͥ
occurrere potuit. aut cuilibet
homini potest: nͥ aut ueridico

Expanded text:
bito erectus sum, ut crederem bito erectus sum, ut crederem uos ad ipsum dominum et ad ipsam aeternam salutem aut iam esse conuersos aut per nostrum ministerium desiderare conuerti. sed ubi legi cetera, refriguit animus meus; quaesiui tamen ab epistulae perlatore, utrum iam uel essetis Christiani uel esse cuperetis. cuius responsione posteaquam comperi nequaquam uos esse mutatos, grauius dolui, quod Christi nomen, cui iam totum orbem subiectum esse conspicitis, non solum a uobis repellendum sed etiam in nobis inridendum esse credidistis. non enim potui cogitare alterum dominum, secundum quem posset episcopus pater\' a uobis uocari, praeterde interpretatione uestrae sententiae dubitatio, subscriptione epistulae tolleretur, ubi aperte posuistis: Optamus te, domine, in deo et Christo eius per multos annos semper in clero tuo gaudere\'. quibus omnibus perlectis atque discussis quid aliud mihi occurrere potuit aut cuilibet homini potest nisi aut ueridico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fr̃em florentinum epłam ac¬
cepi: augustinꝰ. Si forte illi qui.
inter uos catholici. xp̃iam sunt
talia mͥ scͥpta misert̃: hoc tan¬
tum miror quod ñ suo potius
quam ordinis nomine. Si autẽ
reuera om̃s aut ꝓpe om̃s ordi¬
nis uiri ad medignati estislit¬
teras dare: miror quod patri
& in dño salutem scͥpfistis. quo¬
rum mͥ suꝑstitiosus cultus ido¬
loꝵ contra quȩ ydola facilius
templa ur̃a quam corda clau¬
duntur: uel potiꝰ que ydola ñ
magis in templ ꝑis quam in
uris cordibus includuntur: cũ
magno dolore ẽ notissimꝰ. nͥ forte
iam de salute ipsa quȩ in dño
ẽ ꝑ quam me salutare uoluistiᷤ.
tandem prudenti consid̾atiõe
cogitatis. Nam si ñ ẽ ita. queso
uos quid lesi. quid offendi be¬
niuolentiam tuam: ut metitu¬
lo epłȩ ur̃ȩ irridendum potius
quam honorandum ẽẽ putare¬
tis dm̃ predicabiles & dileccissi¬
mi fr̃s. Quod enim scͥpsistis patͥ
augustino in dño eternam salu¬
tem. cum legerem tanta spe su¬

Expanded text:
REM FLORENTIUM EPISTULAM ACCEPI, AUGUSTINUS. Si forte illi, qui inter uos catholici Christiani sunt, talia mihi scripta miserunt, hoc tantum miror, quod non suo potius quam ordinis nomine. si autem re uera omnes aut prope omnes ordinis uiri ad me dignati estis litteras dare, miror, quod \'patri\' et \'in domino salutem\' scripsistis, querum mihi superstitiosus cultus idolorum, contra quae idola facilius templa uestra quam corda clauduntur uel potius quae idola non magis in templis quam in uestris cordibus includuntur, cum magno est dolore notissimus, nisi forte iam de salute ipsa, quae in domino est, per quam me salutare uoluistis, tandem prudenti consideratione cogitatis. nam si non ita est, quaeso uos, quid laesi, quid offendi beniuolentiam uestram, ut me titulo epistulae uestrae inridendum potius quam honorandum esse putaretis, domini praedicabiles et dilectissimi fratres? Quod enim scripsistis: Tatri Augustino in domino aeternam salutem\', cum legerem, tanta spe su
Abbreviated transcription (Latin):
maritos se nolle decipi. quib
solis ꝑmittende sunt femine
ornari scd̃m ueniam. ñ scd̃m un¬
ꝑium. Nam uerꝰ ornatus maxi
tantum nullus fucus m̃dax
uerum ne auri quidem uestisq
pompa. s mores boni ft̃. Erecͣn¬
da autẽ suꝑstitio ligaturarũ
in quibꝰ etiam mnaures uiroꝵ
in summis ex una parte arti¬
culis suspensȩ deputant᷑: ñ ad
placendum hominib s ad ser¬
uiendum demonibꝰ adhiberit᷑
Quis autẽ possit species nefari¬
arum suꝑstitionũ ꝓhibitiones
in scͥpturis inuenire. cum gene¬
raliter apłs dicat. nolo uos soci¬
os fieri demonioꝵ. Et iterum
que consonantia.xp̃i ad belial
slisi forte quia belial nominaun
& generalem societatem demo¬
ficare neptuno. quia nichil ꝓpͥe
de neptuno uetitum legimus
Moneantur interim miseri. ut
si obtempare nolunt p̃ceptis sa¬
lubrioribꝰ. saltem sacrilegia sua
ñ defendant. ne maiore se scelere
implicent. Quid autem cum eiꝰ
agendum sit. si soluere inaureᷤ

Expanded text:
maritos se nolle decipi, quibus maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus ornatus maximtantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in scripturis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri daemoniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoficare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno uetitum legimus. moneantur interim miseri, ut, si obtemperare nolunt praeceptis salubrioribus. saltem sacrilegia sua non defendant, ne maiore se scelere implicent. quid autem cura eis agendum sit. si soluere inaures
Abbreviated transcription (Latin):
omino p¬
dilectissimo & uenera¬
bili fr̃i & consacerdoti
possidio. & qui tecũ st̃ fr̃ibꝰ: au¬
gustinꝰ & qui mecũ sunt fr̃s
in domino salutem. Magis qͥd
agas cum eis qui obtempare
nolunt cogitandum ẽ: quam
quemadmodum eis ostendaᷤᷤ
ñ licere quod faciunt. Sed nc̃
epła sc̃itatis tuȩ. & occupatis¬
simum me repꝑit: & celerissi¬
mͦi bauili reditus. neq ñ rescri¬
bere tͥ. neq ad ea que consulu¬
isti. ita ut oportet respondere
ꝑmisit. Noli tam̃ de ornam̃tis
auri uel uestis purpuram ha¬
bere in ꝓhibendo sententiam
nͥ in eos qui neq coniugati. ne¬
q conuigari cupientẽs. cogi¬
tare debent quomͦ placeant
deo. Iili autem cogitant que¬
sunt mundi quomͦ placeant
uel uiri uxoribꝰ. uel mulieres
maritis: nͥ quod capillos nu¬
dare feminas. quas etiam capt
uelare apłs iubet. nec marita¬
tas decet. fucari autem figm̃tiᷤ
quo uel rubicundior uel can¬
didior appareat. adulterina fal¬
lacia ẽ. qua ñ dubito etiã ipsoᷤᷤ

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET VENERABILI FRATRI ET CONSACERDOTI POSSIDIO ET QVI TECUM SUNT FRATRIBUS AUGUSTINUS ET QVI MECUM SUNT FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Magis, quid agas cum eis, qui obtemperare nolunt, cogitandum est, quam quem ad modum eis ostendas non licere, quod faciunt. sed nunc epistula sanctitatis tuae et occupatissimum me repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea, quae consuluisti, ita, ut oportet, respondere permisit. nolo tamen de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quasunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
cam exhortationem corde reci¬
nete. ubi ait. dñs in ꝓrimo est
nichil solliciti fueritis. Palia mͥ
de uobis nuntientur. quibus
nouerim ñ ꝓpter meam presen¬
tiam. s ꝓpter dĩ preceptũ qui
nunꝗͣ ẽ absens uos solere facere
quod multis annis me presen¬
te. & aliquando etiam me ab¬
sente fecistis. Dñs nos in pace
conseruet. dilectissimi fr̃s. Ora¬

Expanded text:
cam exhortationem corda reticam exhortationem corda retinete, ubi ait: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis. talia mihi de uobis nuntientur, quibus nouerim non propter meam praesentiam sed propter dei praeceptum, qui numquam est absens, uos solere facere, quod multis annis me praesente et aliquando etiam me absente fecistis. dominus uos in pace conseruet, dilectissimi fratres; ora
Abbreviated transcription (Latin):
di huiꝰ. cui talia uidetis accid̾e
qualia dñs ac redemptor qui
m̃tiri ñ potest. uentura p̃dix̃
Non solum gͦ ñ debetis minus
facere oꝑa miscdie: s etiam de¬
betis amplius quam solecis
Sicut enim ad loca municiora
festinantiꝰ migrant. qui rumã
domꝰ uident contritiparietibꝰ
imminere: sic corda xp̃iana. qͣn¬
tomagis sentiunt mundi huiꝰ
ruinam crebrescentib tribu¬
lationib ꝓpinquare: tantoma¬
gis debent bona quȩ in terrare¬
condere disponebant: in thes¬
aurum celestem impigra cele¬
ritate transferre. ut si aliquis
humanꝰ casus accid̾it. gaudeat
qui de loco ruinoso emigrauit.
Si autẽ nichil tale fuerit subse¬
cutum: ñ contristet᷑ qui qͣndo¬
q moriturꝰ immortali dño ad
quem uenturus ẽ bona ꝓpͥa
comm̃dauit. Itaq fr̃s mei dile¬
cti ex eo quod quisq habet se¬
cundum suas uires quas ipse
nouit facite quod soletis: & in¬
ter om̃s scłi huiꝰ molestias apłi¬

Expanded text:
di huius, cui talia uidetis accidere, di huius, cui talia uidetis accidere, qualia dominus et redemptor noster, qui mentiri non potest, uentura praedixit. non solum ergo non debetis minus facere opera misericordiae, sed etiam debetis amplius, quam soletis. sicut enim ad loca munitiora festinatius migrant, qui ruinam domus uident contritis parietibus imminere, sic corda Christiana quanto magis sentiunt mundi huius ruinam crebrescentibus tribulationibus propinquare, tanto magis debent bona, quae in terra recondere disponebant, in thesaurum caelestem inpigra celeritate transferre, ut, si aliqui humanus casus acciderit, gaudeat, qui de loco ruinoso emigrauit, si autem nihil tale fuerit subsecutum, non contristetur, qui quandoque moriturus inmortali domino, ad quem uenturus est, bona propria commendauit. itaque, fratres mei dilectissimi, ex eo, quod quisque habet, secundum suas uires, quas ipse nouit, facite, quod soletis, ter omnes saeculi huius molestias apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uos magis ammonere de¬
bet. quemadmodum de illa ui¬
ta cogitare debeatis. uͥ sine ali¬
quo labore uiuatis: euadentes
ñ molestas angustias temporĩ
parui. s horrendas penas igniᷤ
ȩterni. Nam si mͦ tanta cura
tanta intentione.tanto labo¬
re agitis. ne in aliquos crucia¬
tus transitorios incidatis. qͣn¬
tum oportet uos ẽẽ sollicitos
ut sempiternas miserias fugi¬
atis: Et si mors sic timet᷑ que
finit temporalem laborem: qͦ
mͦ tim̃da ẽ quȩ mittit in et̾nũ
dolorem: Et si delitiȩ scłi huiꝰ
breues & sordide sic amantur
quanto uehem̃tius futura scłi
gaudia pura. & infinita queren¬
da sunt: Ista cogitãtes nolite
ẽẽ pigri. in oꝑib bonis: ut ad
ur̃i seminis messem suo tẽpore
ueniatis. Nuntiatum ẽ enim
mͥ quod morem ur̃m de uesti¬
endis pauꝑib fueritis obliti.
ad quam miscd̃iam cũ presenᷤ
ẽẽm uos exhortatus sum. et
nunc erhortor. ne uos uincat¬
& pigros faciat contritio mun¬

Expanded text:
ipsa uos magis admonere deipsa uos magis admonere debet, quem ad modum de illa uita cogitare debeatis, ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes non molestas angustias temporis parui sed horrendas poenas ignis aeterni. nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis, ne in aliquos cruciatus transitorios incidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! et si mors sic timetur, quae finit temporalem laborem. quo modo timenda est, quae mittit in aeternum dolorem! et si deliciae saeculi huius breues et sordidae sic amantur, quanto uehementius futuri saeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! ista cogitantes nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad uestri seminis messem suo tempore ueniatis. Nuntiatum est enim mihi, quod morem uestrum de uestiendis pauperibus fueritis obliti, ad quam misericordiam, cum praesens essem, uos exhortatus sum et nunc exhortor, ne uos uincat et pigros faciat contritio mun
Abbreviated transcription (Latin):
frib conclericis & uniũ¬
se plebi: augustinꝰ in dño salu¬
tem. In pͥmis peto caritatem
ur̃am & ꝑ rp̃m obsecro ne uos
mea contristet absentia corpo¬
ralis. Nam sp̃u & cordis affectu
puto uos ñ dubitare nullomͦ me
a uobis posse discedere: quanuis
me amplius contristet forte ꝗͣ¬
uos ipsos: quod infirmitas mea
sufficere ñ potest om̃ibꝰ curis.
quas de me erigunt m̃bra xp̃i
quib me & timor eiꝰ. & caritas
seruire compellit. Illud enim
nouerit ur̃a dilectio nunquã
me absentem fuisse licentiosa
libertate. s necessaria seruitu¬
te: quȩ sepe scõs fr̃s. & collegas
meos. eciam labores marmõ
& transmarinos compulit su¬
stinere: a quibꝰ me semꝑ non
indeuotio m̃tis. s minꝰ idonea
ualitudo corporis excusauit.
Proinde dilectissimi fr̃s sicagi¬
te: ut quodait apłs. siue adue¬
mens & uidens uos. siue absenꝰ
audiam de uobis quia statis in
uno sp̃u: uno animo collabo¬
rantes fidei eugłice. Si uos aliqͣ
molestia temporalis exagitat

Expanded text:
RIBUS CONCLERICIS ET UNIVERSAE PLEBI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. In primis peto caritatem uestram et per Iesum obsecro, ne uos mea contristet absentia corporalis. nam spiritu et cordis affectu puto uos non dubitare nullo modo me a uobis posse discedere, quamuis me amplius contristet quam forte uos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis, quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor eius et caritas seruire compellit. illud enim nouerit uestra dilectio numquam me absentem fuisse licentiosa libertate sed necessaria seruitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indeuotio mentis sed minus idonea ualitudo corporis excusauit. proinde, dilectissimi ro fratres, sic agite, ut, quod ait apostolus, siue adueniens et uidens uos siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu uno animo conlaborantes fidei euangelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagitat,
Abbreviated transcription (Latin):
nedicam dñm in om̃i tempore:
num mͥ quod humiliasti me
ut discam iustificationes tuas.
Neq enim reuera si fallacis ꝓ¬
sꝑitatis semꝑ hic tranquillitaᷤᷤ
arrideret: anima humana por¬
tum illum uere certeq securi¬
tatis appeteret. dña insignis
& merito illustris & p̃stantissi¬
ma filia. Reddens itaq debitũ
prestantie tue. salutationis ob¬
sequium: agensq gras qͦd salu¬
tis nr̃e religiosissimam curam
geris: posco tͥ a dño futurȩ uitȩ
premia: presentisq solatia: om¬
niumq ur̃m inquoꝵ cordibus
ꝑ fidem habitat. rp̃s. me dilectio¬
in orationiq comm̃do. Et alia
& ꝓtegat salutem tuam. dña
insignis & merito illustͥs ac
prestantissima filia. xxxix.

Expanded text:
nedicam domnedicam dommihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia praesentisque solacia omniumque uestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia  et protegat salutem tuam, domina insignis ac merito inlustris ac praestantissima filia. CXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓb̃e: augꝰ. Est quidem ita ut
dicis: quod in corpore corrupti¬
bili anima constituta terrena
quadam contagione constͥngit᷑
curuatur. ut in imo multa ꝗͣ
in summo unum faciliꝰ concu¬
piscat. & cogitet. Nam hoc etiã
sc̃a scͥptura ita dicit. Corpꝰ quod
corrumpit᷑ aggrauat animam
& depͥmit terrena inhabitatio
sensum multa cogitantẽ. Sed
ideo uenit saluator nr̃ qui mu¬
lierem illam in eugłio ꝑ decem
& octo annos curuam que for¬
tasse hoc significabat. uerbo
salutis erexit: ut anima xp̃ianañ
frust᷑audi at sursũ cor. ne frust᷑ se respoi¬
deat se habere ad dñm. Quod in¬
tuens: recte mala huiꝰ mundi to¬
lerabilia ducere. spe futuri. Sic
enim usu quodam bono conu̾
exercent patientiam: de qua re
Om̃ia / inquit. Non solum gͦ
illa que appetuntur ut sua¬
uia uerumetiam illa que ut
molesta uitantur. quando alia
sic sumimꝰ ne capiamur. alia sic
ferimꝰ ne frangamꝰ: & scd̃m pre¬
ceptum diuinum in om̃ibus
gr̃as agimꝰ ei de quo dicimꝰ. be¬

Expanded text:
US. Est quidem ita, ut dicis, quod in corpore corruptibili anima constituta terrena quadam contagione constringitur et tcuruatur, ut in imo multa quam in summo unum facilius concupiscat et cogitet. nam hoc etiam sancta scriptura ita dicit: Corpus enim, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. sed ideo uenit saluator noster, qui mulierem illam in euangelio per decem et octo annos curuam, quae fortasse hoc significabat, uerbo salutis erexit, ut anima Christiana non frustra audiat: sursum cor\', nec frustra respondeat se habere ad dominum. quod intuens recte facis mala huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuerexercent patientiam. de qua re \'omnia\' inquit, non solum ergo illa, quae appetuntur ut suauia, uerum etiam illa, quae ut molesta uitantur, quando alia sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne frangamur, et secundum praecepta diuina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Be
Abbreviated transcription (Latin):
derantissime fr̃. siue pauca siue
forsitan multa sintꝰ utcunq
occupatissime scͥpsi. Tua mereri¬
scͥpta defidero. & te nom̃ dedisse
inter competentes uel daturũ
eẽ iamiamq cognoscere. Dñs
ds̃ ñr in quem credidisti: & hic
& in futuro scło te conseruet.
dilectissime ac desi derantis¬

Expanded text:
derantissime frater, siue pauca siue derantissime frater, siue pauca siue forsitan multa sint, utcumque occupatissimus scripsi. tua sumere rescripta desidero et te nomen uel dedisse inter competentes uel daturum esse iam iamque cognoscere. dominus deus, in quem credidisti, et hic et in futuro saeculo te conseruet. dilectissime ac desiderantis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum nos inuicem. s etiã ipsi
dño sociabit. Quod ut fiat exhor¬
tor grauitatem & prudentiam
tuam ut iam etiam fidelium
sacram̃ta ꝑcipiat. Decet enim
etatem. & congruit quantum
credo morib tuis. M em̃to quid
mͥ dixeris ꝓfesturo. Comicum qͥ¬
dem de terentio recolis uersum:
s tam̃ aptissimum & utilissimũ¬
nc̃ hic dies aliam uitam affert.
alios mores postulat. Quod si
ueraciter dixisti sicut de te dubi¬
tare ñ debeo: iam ꝓfecto sic ius
ut sis dignus baptismo saluta¬
ri. remissionẽ prec̾itoꝵ accipe
peccatoꝵ. Nam omnino non ẽ
cuni alteri preter dñm. xp̃m di¬
cat genꝰ humanum: te duce si
qua manent sceleris uestigia.
ne terras: quod excumeo. id ẽ
ex sibillino carmine se fassus
ẽ transtulisse uirgiliꝰ. Qm for¬
tassis etiam illa uates aliquid
de unico saluatore in sp̃u audi¬
erat: qͦd necesse habuit confi¬
teri. Hec tͥ dñe merito suspicien¬
de. & in axp̃o dilectissime ac desi¬

Expanded text:
non solum inuicem nos sed etiam ipsi non solum inuicem nos sed etiam ipsi domino sociabit. Quod ut fiat, exhortor grauitatem et prudentiam tuam. ut iam etiam fidelium sacramenta percipias; decet enim aetatem et congruit, quantum credo. moribus tuis. memento, quid mihi dixeris profecturo comicum quidem de Terentio recolens uersum sed tamen aptissimum et utilissimum: Nunc hic dies aliam uitam adfert, alios mores postulat. quod si ueraciter dixisti. sicut de te dubitare non debeo. iam profecto sic uiuis, ut sis dignus baptismo salutari remissionem praeteritorum accipere peccatorum. nam omnino non est, cui alteri praeter dominum Christum dicat genus humanum: Te duce, si qua manent sceleris uestigia nne terras. quod ex Cymaeo, id est ex Sibyllino carmine se fassus est transtulisse Vergilius, quoniam fortassis etiam illa uates aliquid de unico saluatore in spiritu audierat, quod necesse habuit confiteri. haec tibi, domine merito suscipiende et in Christo dilectissime ac desi
Abbreviated transcription (Latin):
meam: uerum amicum qͦm̾
habere poteram. ea mͥ optan¬
tem: in quib ipse me ipsum
pa tiebar inimicum. Cum uͦ
be ignitas & grã saluatoris
nr̃i illuxit mͥ ñ scd̾m merita mea
s scd̃m ipsus miscd̃iam: tu ab
penitus ignorabas. & ñ in hoc
me amabas: in quo mͥ ipse iam
fueram utcunq amicus effectꝰ:
Gr̃as itaq dño quod de te mͥ ami¬
cum facere tandem aliquando
dignat᷑. Nunc enim nobis ẽ re¬
rum humanarum ac diumarũ
cum beniuolentia & caritate coi¬
sima pace nr̃a: qui duob p̃cep¬
tis cuncta preconia diuina con¬
dusit dicens: diliges dñm dm̃
tuum ex toto corde tuo & ex
tota anima tua. & ex tota m̃te
tua: & diliges ꝓrimum tuum
sicut te ipsum: in his duob pre¬
ceptis tota lex pendet & ꝓpħe.
In illo pͥmo rerum diuinarũ
in hoc scd̃o rerum humanarũ
ẽ cum beniuolentia & carita¬
te consensio. Hec duo si mecũ
firmissime teneas: amicitia
nr̃a uera ac sempiterna erit. &

Expanded text:
meam, uerum amicum quo modo meam, uerum amicum quo modo habere poteram ea mihi optantem, in quibus ipse me ipsum patiebar inimicum? cum uero benignitas et gratia saluatoris nostri inluxit mihi non secundum merita mea sed secundum ipsius misericordiam. tu ab penitus ignorabas et non in hoc me amabas, in quo mihi ipse iam fueram utcumque amicus effectus? Gratias itaque domino, quod te mihi amicum facere tandem aliquando dignatur. nunc enim nobis est \'rerum humanarum et diuinarum cum beniuolentia et caritate consima pace nostra. qui duobus praeceptis cuncta praeconia diuina conclusit dicens: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua : Diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. in illo primo rerum diuinarum. in hoc secundo rerum humanarum est cum beniuolentia et caritate consensio. haec duo si mecum firmissime teneas, amicitia nostra uera ac sempiterna erit et
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse ẽ enim ut aliter quam
oportet humana existimet: qui
diuima contempnit: nec homi¬
nem recte diligere nouerit: qͥs¬
quis eum ñ diligit: qui homi¬
nem fecit. Pinde ñ dico nc̃ mͥ
pleniꝰ es amicus qui eras ex par¬
te. s quantum ratio indicat. nec
ex parte eras. quando nec in reb
humanis mecum amicitiam
ueram tenebas. Rerum quippe
diuinarum ex quib recte hu¬
mane pensantur socius m̃ noi¬
dum eras: siue quando nec ipse
in eis eram: siue postea quam
ego eas utcunq saꝑe cepi: aqͥb
tu longe abhorrebas. Nolo autẽ
succenseas ne tͥ uideat᷑ absurdũ
quod illo tempore cum in ua¬
na mũ ¶ dihuiꝰ estuarem. ꝙͣ¬
uisꝰ me multum amare uide¬
reris: ñdum eras amicus nĩs
quando nec ipse mͥ amicus erã.
s potiꝰ inimicꝰ: diligebam potiꝰ
iniquitatẽ: & reuera: quia di¬
uina sententia ẽ. quia scͥptum
ẽ in sc̃is libris: qui autem dili¬
git iniquitatem. odit animam
suam. Cum gͦ odissem animã

Expanded text:
necesse est enim, ut aliter, quam necesse est enim, ut aliter, quam oportet, humana aestimet, qui diuina contemnit, nec hominem recte diligere nouerit, quisquis eum non diligit, qui hominem fecit. proinde non dico: \'Nunc mihi plenius amicus es, qui eras ex parte\', sed, quantum ratio indicat, nec ei parte eras, quando nec in rebus humanis mecum amicitiam ueram tenebas. rerum quippe diuinarum. ei quibus recte humana pensantur, socius mihi nondum eras, siue quando nec ipse in eis eram siue posteaquam ego eas utcumque sapere coepi, a quibus tu , longe abhorrebas. \'hNolo autem suscenseas nec tibi uideatur absurdum, quod illo tempore, cum in uana mundi huius aestuarem, quamuis me multum amare uidereris. nondum eras amicus meus, quando nec ipse mihi amicus eram sed potius inimicus. diligebam quippe iniquitatem et uera, quia diuina, sententia est. qua scriptum est in sanctis libris: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. cum ergo odissem animam