comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
popli rebaptitati. eccłe ꝓphanatȩ. altaria suffossa. cruces succelisȩ. die ip̃o duuce¬
passionis. publice carnes comestȩ. sac̾dotes flagellati. monachi in carcerati. & addu¬
cendas uidies. terroribꝰ sunt ac torm̃tis cõpulsi. Et harũ qͥdẽ pestium capita tã diui¬
no auxilio qͣm catholicorũ pͥncipũ adutorio. aur̃is regionibꝰ excurbastis. s suꝑs
ut iam dixi menbra lecifero adhuc sic̃ nuꝑ sensi ueneno infecta Ad quȩ curanda
di ẽ miscdia inuocanda. ⁊ ur̃a medicinalis diligentia adhibenda. Qͣ fortassis fieri po.¬
t̾it. si pꝰ alia sapĩȩ ur̃e consilia. in qͣntũ licuerit auctoritas religiosis. ratio curiosis
ñ defuerit. His enĩ duob. om̃is tam diuinatũ qͣm humanarũ rerũ qͥstio soluit᷑. ut
iam ñ homo s bestia dici possit. qͥsqͥs austoritati uł rõni ñ cedit. Ea ꝓpt̾ qm̃ ueria¬

Expanded text:
populi rebaptizati, Ecclesiæ prophanatæ, altaria suffossa, cruces succensæ, die ipso passipopuli rebaptizati, Ecclesiæ prophanatæ, altaria suffossa, cruces succensæ, die ipso passionis dominicæ publice carnes comestæ, sacerdotes flagellati, monachi incarcerati, & ad ducendas vxores terroribus sunt ac tormētis compulsi. Et harum quidem pestium capita, tam diuino auxilio quam Catholicorum Principum adiutorio a vestris regionibus exturbastis: sed supersunt, vt iam dixi, membra, lethifero adhuc, sicut ipse nuper sensi, veneno infecta, ad quæ curanda Dei est misericordia inuocanda, & vestra medicinalis diligentia adhibenda. Quod fortassis fieri poterit, si post alia sapientiæ vestræ concilia, inquantum licuerit, auctoritas religiosis, ratio curiosis non defuerit. His enim duobus omnis tam diuinarum quam humanarum rerum quæstio soluitur, vt iam non homo, sed bestia dici possit, quisquis auctoritati vel rationi non cedit. Eapropter quoniam veri
Abbreviated transcription (Latin):
cisione gladii mortuos alios circuisse in melouᷤ. in pellib capͥnis. egentes. angusti¬
atos. afflictos: & reliqͣ. Post quȩ om̃ia: ita laudẽ fidĩ concludit. & hiĩ ait om̃s testi¬
monio fid̾i ꝓbati ñ acceꝑunt. ꝓmissiones. deo ꝓ nob̾ aliqͥd meliꝰ ꝓuidente. ne sine
nob̾ consũmarent᷑. & pꝰ qͣdã. Curramꝰ inqͥt ppositum iter. aspicientes auctorẽ fid̾i.
& consũmatorẽ iħm. Hec breuit̾ uen̾andi pres & sacerdores dñi dde sacte fidei laude
atq ꝓfectu. ñ tã explicaui qͣm cõniemoraui. ut & paucis istis. plunma doetis m̃tibꝰ
ur̃is occurrant. & qͣntũ malum tanto bono neglecto seqͣtur. adu̾tant. Ed uos iam
plus nimio exꝑtos ẽẽ nullũ fere occidui orbis angulũ lacet. qͣndo ad iniuriã diuini¬
tatis. & contẽptũ sacre legis. nouo & apd̃ xp̃icolas in audito scelere. in partibꝰ uñs

Expanded text:
cisione gladij mortuos, alios circuisse in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angusticisione gladij mortuos, alios circuisse in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiatos, afflictos, & reliqua. Post quæ omnia ita laudem fidei concludit. Et hi, ait, omnes testimonio fidei probati non acceperunt repromissiones, Deo pro nobis alicientes in auctorem fidei & consummatorem Iesum. Hæc breuiter venerandi Patres & Sacerdotes Domini, de sacræ fidei laude atque profectu, non tam explicaui quam commemoraui, vt ex paucis istis plurima doctis mentibus vestris occurrant, & quantum malum tanto bono neglecto sequatur, aduertant. Quod vos iam plus nimio expertos esse, nullum fere occidui orbis angulum latet: quando ad iniuriā diuinitatis & contemptum sacræ legis, nouo & apud Christicolas inaudito scelere, in partibus vestris
Abbreviated transcription (Latin):
ra horũ faciet: Us liti̾atus ñ apuero audiuit apłm clamantẽ. sine fide impos¬
sibile ẽ plac̾e d̾o. & psalmistã. om̃ia oꝑa eiꝰ in fide. & ysaiam. si ñ credideritis ñ
ꝑmanebitis. Qs tonitrua apłi ad hebreos obturata aure tͣnsire potuit: qb fide
testimoniũ consequutos fuisse senes. fide aptatã scła c̃e uerbo dĩ. fide plurimã
hostiam abel qͣm cham obtulisse. fide enoch tͣnslatũ ne uide̾t mortẽ. ficde noe
responso accepto de his quȩ adhuc ñ uidebant᷑. aptasse archam in salutẽ do¬
mꝰ sue. fide abraham obedisse & ysaãc obtulisse cũ temptaret᷑. & uniu̾sos qͥc̃q fuert̃
repmissiones copiosissime narrat. Qscdã uͦ exipsis fide obturasse ora leonũ. extimisse
impetũ ignis. effugasse aciem gladii. conualuisse de insirmitate. fortes fcõs inbello.
alios ludibria. & uerbera. uincula & carceres exꝑtos. lapidatos. sestos. tẽptatos inoc¬

Expanded text:
e impossibile est placere Deo? Et Psalmistam, Omnia opera eius in fide? Et Esaiam, Si non credideritis, non permanebitis? Quis tonitrua Apostoli ad Hebræos obturata aure transire potuit? quibus fide testimonium consequutos fuisse senes, fide aptata esse secula verbo Dei, fide plurimam hostiā Abel quam Cain obtulisse, fide Enoch translatum ne videret mortem, fide Noe respōso accepto de his quæ adhuc non videbantur, aptasse arcam in salutem domus suæ, fide Abraham obedisse & Isaac obtulisse cum tentaretur, & vniuersos quicunque fuerepromissiones, copiosissime narrat. Quosdam vero ex ipsis fide obturasse ora leonum, extinxisse impetum ignis, effugasse aciē gladij, conualuisse de infirmitate, fortes factos in bello, alios ludibria & verbera, vincula & carceres expertos, lapidatos, sectos, tentatos, in oc
Abbreviated transcription (Latin):
gularis c̾entia consortẽ hab̃e ñ patit. Mundant᷑ gͥ priꝰ loca. & sic in mauidatis loca ofteto
nomini eiꝰ oblatio munda: & ñ nͥ incertis scĩficatieq locis offait᷑ illa oblatis. Cũ eñ de uttĩts efta¬
mñti sacsicio agens apłs dicat. necesse ẽ gamplaria qͥdẽ ueroꝵ his mundari ip̃a ũ głestia melixł
hostũs qͣm istis. qͥs sam capitis uł suspncari possit. in feciores hostia qb̃ e emplatia ueron mõ
Ibi bos ñ ñ insacro templo mactatur & hic agnꝰ dł in nemore uł agoo domo. uł foro stabido uł
tab̾na. immolabit᷑. Ibi ad pecudum cruorem esfundendũ. tanta cura tabnaddm̃ uł tecaplũ nis¬
su dĩ construit᷑. ornat᷑. consecͥcur. & sanguis ibu x qͥ ut ato iob̾s apłi. diltat nos & lauit nou

Expanded text:
 cuius singularis essentia consortem habere non patitur. Mundantur ergo prius loca, & sic in mundatis locis offertur nomini ejus oblatio munda; et non nisi in certis sanctificatisque locis offertur illa oblatio. Cum enim de utriusque Testamenti sacrificio agens Apostolus dicat: Necesse est, exemplaria quidem verorum his mundari, ipsa vero coelestia melioribus hostiis quam istis . Quis sani capitiIbi bos non nisi in sacro templo mactatur, & hic Agnus Dei in nemore vel agro, domo vel foro, stabulo vel taberna, immolabitur? Ibi ad pecudum cruorem effundendum tanta cura tabernaculum vel templum iussu Dei construitur, ornatur, consecratur: & sanguis Iesu Christi, qui, vt ai
Abbreviated transcription (Latin):
te Aliquos posse saluari dix̾itis. cut non baptismate absq propͥa fide aliqͦs posse salua¬
ri credetis: Si mr̃es fide ꝓpria absq baptismo saluant᷑. cur paruuli baptismo absqipona
saluabit᷑. aut si ꝓpria fide absq baptismate aliquis saluat᷑. ꝯsequent̾ baptisinate absqrꝓpra¬

Expanded text:
te aliquos posse salvari dixeritis, cur non baptismate absque propria fide aliquos posse salvate aliquos posse salvari dixeritis, cur non baptismate absque propria fide aliquos posse salvari credetis? Si martyres fide propria absque baptismo salvantur, cur parvuli baptismo, absque propria, salvabitur; aut si propria fide, absque baptismate aliquis salvatur, consequenter baptismate, absque pr
Abbreviated transcription (Latin):
& lauert̾ stolas suas & de albauert̃ eas in sanguine agni ideo s̃ añ thronũ d̾i & seruiũt ei die
ac nocte in templo eiꝰ: & reliqͣ. Cũ enĩ in om̃ib sententuĩs istis nicħ xp̃c de baptismate loqͣt᷑.
necesse ẽ ut sola fideli passiõe. qͥ baptitari ñ qͥdẽ ꝯtempsert̾. s ñ occurrert̃. saluent᷑. Nam nec
unt hoẽs & ꝑseqͣunt᷑. siue quoꝵ in cȩlo młta merces ẽẽ clicit᷑. uł qͥ st̃ añ thronũ di & seriiũt
ei chie ac nocte in templo eiꝰ. qͣlibet audatia a regno cȩloꝵ ut credo exclude p̃sumeas. Qdsi
Si uͭ istud uitatis. necẽt ⁊̃ uos xp̃o & eiꝰ eu̾glĩo erecłe. & sine corpali baptis mate sola fide ac
ac martirio mr̃es co qͦ dixi m saluari ualere. Deniq .it. stͦlas inmundas habere pottiere̾.
Sͥ eas in sãguine agni ⁊ ab inmunditia lau̾unt: ⁊ apeccatoꝵ ngredine. de albat̾iunt. lri¬
si ħ conceditis: ꝑ ropͥa fide aliquos posse saluari dicttis. Q uod si propͥa fide absq baptistra¬

Expanded text:
iunt ei die ac nocte in templo ejus , et reliqua. Cum enim in omnibus sententiis istis nihil Christus de baptismate loquatur, necesse est ut sola fideli passione, qui baptizari non quidem contempserunt, sed non occurrerunt, salventur. Nam nec ui sunt ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus, qualibet audacia a regno coelorum, ut credo, excludere praesumetis. Quod si Si vero istud vitatis, neceac martyrio martyres, eo quo dixi modo, salvari valere. Neque enim stolas immundas habere potuerunt, qui eas in sanguine Agni, et ab immunditia laverunt, et a peccatorum nigredine dealbaverunt. posse salvari dicetis. Quod si propria fide absque baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
ut n simplitiũ animarũ ꝑiclm̾ cogeret. contͣ tam iules nenias uł os aꝑire animꝰ nausitarit.
uł paruo salcemu oracorio fuitt Nlannie ut gestorũ ueratiũ secies natrat. si tñ p̃t̾ diuimnũ canonem
mera gettiliũ templa consiruxat. & uixta qd̵ beatꝰ & magnꝰ paꝑa leo nobili sermone ꝓnunti
captis antiqͥsimis ceatona & altaria qͣlia eo tp̃r ficti pot̾ant. qͥ ab eodẽ apło constructa &e scifi

Expanded text:
vt nisi simplicium animarum periculum cogeret, contra tam viles nænias vel os aperire animus nausearet. vt nisi simplicium animarum periculum cogeret, contra tam viles nænias vel os aperire animus nausearet. vel paruo saltem oratorio fuit? Nonne vt gestorum veracium series narrat, si tamen præter diuinum Canonem innumera gentilium templa construxit: & iuxta quod beatus & magnus Papa Leo nobili sermone pronuntcriptis antiquissimis oratoria & altaria, qualia eo tempore fieri poteran
Abbreviated transcription (Latin):
manducat apłs dit. & a qͥ counthios cnas siut cominina cluris in erepationib tepellit Inde
ilos di scismate atquit inde geliȩ di contemptores inde p̃sumptores uotat. Unde & epulones
ilos as domor ꝓpas temittt: cum dicit. Nũqͥd domos ñ habecis ad manclucandũ & bbendum:¬
onis: sic istt cacliam di ñ ẽ passus siecti cõmestionis Sic ille negotiatores. hic repellens cõmestores.
docent & sacca suisse loca illa. in qͥb nec uitȩ humane necessaria exectre licebat. & semꝑ tͥans
calii puuderdã in qͥbꝰ solum orouis negotium fiat. & in q̃b cdnĩcam tantũ cenã manducare lipat.
an st ranis cũ in setio ⁊̃ ⁊p̃o eseiꝰ apło uos crecdere opartebii. & sacioiũ ecdificiorũ ñ iam riu¬
ma s edificõnũ ñ detcmenta s increm̃ta quetere auctoritas inuicta cõpellet In sulsa sane &
beltialio ħͣcor im̃ coriti potierit. ñ satis nuari sufficio. Ita enĩ auctoritate uł rõne destituit.

Expanded text:
dicit, et a quo Corinthiorum coenas sive convivia duris increpationibus repellit. Inde illos de schismate arguit, inde Ecclesiae Dei contemptores, inde praesumptores vocat. Unde et epulones illos ad domos proprias remittit, cum dicit: Nunquid domos non habetis ad manducandum et bibendumonis, sic iste Ecclesiam Dei non est passus fieri domum comestionis. Sic ille negociatores, hic repellens comestores, docent & sacra fuisse loca illa, in quibus nec vitæ humanæ necessaria exercere licebat: & semper Christianis talia prouidēda, in quibus solum orationis negotium fiat, & in quibus Dominicam tantum cœnam manducare liceat.rtebit, & sacrorum ædificiorum non iam ruinam, sed ædificationem: non detrimenta, sed incrementa quærere, auctoritas inuicta compellet. Insulsa sane & bestialis hæresis vnde exoriri potuerit, non satis mirari sufficio. Ita enim omni auctoritate vel ratione destituitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sor de obscuris clari. de ignotis noti. cle contemptibilibꝰ famosi astu ñ sensu. aAudacia ñ untute. iniqͥtate
ñ ꝓbitate fier delcistis: S rerineat᷑ impetꝰ in dignantis ammi. ne illo miniũ effluente ꝓposita duꝰ¬
ds ab aliems secceuerit. cũ cliinã scrututẽ ab humanis obsequis hoc signo discreuetit. cũ honorem
crectori singlãnt᷑ debitum ab eo honore q̃ se inuicẽ rõnał creatuta p̃uenire iuxta apłm debet. hoc maxi¬
los aut raros absq rtcu sacrificioꝵ dm̃ coluisse. qͥa qͥcũq iusticia cło placebant. statim eũ sacͥficioꝵ uen̾adõe
coleͥbant. Pidebttis certe pͥmũ illũ ⁊ uistũ abel deo mun̾a offeientẽ. dõ suꝑ eiꝰ muña inflãmantem.

Expanded text:
sor, de obscuris clari, de ignotis noti, de contemptibilibus famosi, astu non sensu, audacia non virtute, iniquitate sor, de obscuris clari, de ignotis noti, de contemptibilibus famosi, astu non sensu, audacia non virtute, iniquitate non probitate, fieri delegistis? Sed retineatur impetus indignantis animi, ne illo nimium effluente proposita dDeus ab alienis secreverit, cum divinam servitutem ab humanis obsequiis hoc signo discreverit, cum honorem Creatori singulariter debitum ab eo honore quo se invicem rationalis creatura praevenire, juxta Apostolum, debet , hoc maxilos aut raros absque ritu sacrificiorum Deum coluisse, quia quicunque justitia Deo placebant, statim eum sacrificiorum veneratione colebant. Videbitis certe primum illum et justum Abel Deo munera offerentem, Deum super ejus munera inflammantem ;
Abbreviated transcription (Latin):
cur seruos dño hõẽs do conottei ꝯͥdta redemptori redt̃pta famłari ñ uultis. eiꝙ solr debitũ. ⁊ab ip̃i exhibend
u̾n̾ationis gxnꝰ nddi qͥ ctis poesis neqͥce uirib ñ sinats. An fceit qͥa parũ emolum̃ti prbtc̾iũ urm dũ
uit prbri ministiarets uob̾ affebaet ꝓphanare. pessũdat. disthere cuncta ȩccłastica misf̾ia. ⁊ ministia
delsbastis Ut qͥa pueros baptitare pigebat. eoꝵ baptisma negaretis. qi laboriosũ erat cruces dolare.
ñ ad uotũ pat tochiani uni nũmiꝰ uł ciresmañ uobͥ & sinꝰ facicbant. altaris sacͥficiũ annullantis:
An qͥ alter uirm de eccłia q̃m tenebat seit ip̾e qͣre eicstus. alttr monachum desctens apostata fõs est
inuurias illatas ultisci cupientes ut porphitꝰ philosophus axp̃ianis cesus. in xp̃m blasphemi ĩ xͥanos se¬
ductores. & impĩ ẽe ꝓposustis. An qr tenebre uos ignobilitatis tegebant. ut antiqꝰ ille tẽpli diane. succen.¬

Expanded text:
cur seruos Domino, homines Deo, conditori condita, redemptori redempta, famulari non vultis, eique soli debitum & ab istis exhibendum venerationis genus reddi, quantis potestis nteri ministraretis, vobis afferebat, prophanare, pessundare, & distrahere cuncta Ecclesiastica mysteria, & ministeria deliberastis? Vt quia pueros baptizare pigebat, eorum baptisma negaretis: quia laboriosum erat cruces dolare, altaris sacrificium annullaretis? An quia alter vestrum de Ecclesia, quam tenebat, scit ipse quare ejectus, alter monachum deserens apostata factus est, injurias illatas ulcisci cupientes, ut Porphyrius philosophus a Christianis caesus, in Christum blasphemi, in Christianos seductores et impii esse proposuistis? An quia tenebrae vos ignobilitatis tegebant, ut antiquus ille templi Dianae succen
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit a dño. Uade fileꝰ tuus uiuit. Credidit hõ sermoni qͣm dix̃ ei iħo ⁊ ibat. st qͥd seqr̾
Iam autẽ eo descendentt. serui occurrert̾ ei. & nunciauert̾ dicentes. qͥa hen hora septima
tuus uiuit. Centurioni ꝓpucro paralitico dep̃canti pꝰ laudatã egregiş fidem ipiꝰ. ait idem
saluator. Uade & sic̃ credidisti. fiat tͥ. E mox subdit᷑. Et sanatꝰ puer in illa hora. Archisinagogo ꝓ
filia morti ꝓxima dep̃canti: ait. Crede tantũ. & salua erit. Adqͣm pꝰ paululum ingressus. & iam
mortuȩ manũ tenens: dix̃. Puella surge. &e surrexit: & ussit illi dare mandutare. Alteri ꝓde
momaco filio exoranti: ait. Si potes credere: omĩa possibilia sunt credenti. & ille. Credo dñe
ad iuua in c̾dulitatẽ meã. De qͣdriduano lararo marthe dicenti. dñe iam fecet. qͣtͥduanꝰ em̃ẽ.

Expanded text:
audiuit a Domino. Vade, filius tuus viuit. Credidit homo sermoni quem dixit ei Iesus, & ibat. Et quid sequitur? audiuit a Domino. Vade, filius tuus viuit. Credidit homo sermoni quem dixit ei Iesus, & ibat. Et quid sequitur? Iam autem eo descendente serui occurrerunt ei, & nunciauerunt dicentes, quia heri hora septima sus: filius tuus viuit. Centurioni pro puero paralytico deprecanti post laudatam egregie fidem ipsius, ait idem Saluator. Vade, & sicut credidisti, fiat tibi. Et mox subditur. Et sanatus est puer in illa hora. Archisynagogo pro filia morti proxima deprecanti, ait. Crede tantum, & salua erit. Ad quam post paululum ingressus, & iam mortuæ manum tenens, dixit. Puella surge. Et surrexit, & iussit illi dari manducare. Alteri pro dæmoniaco filio exoranti, ait. Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Et ille. Credo Domine, adiuua incredulitatem meam. De quatriduano Lazaro Marthæ dicenti. Domine iam fœtet, quatriduanus e
Abbreviated transcription (Latin):
dabiles cẽ. suo ꝓbare testimonio possit: Hac rõne libros ex libris p̃cedentes ex conseqͥntibꝰ. seqͣntes
exp̃cedentib diuinos. canonicos. autenticos cẽ ꝓbamꝰ. & eoꝵ auctoritate iuxta apłm omẽm scien¬
tiam extollentẽ se aduersus altitudinẽ di̾ abicimꝰ. destruimꝰ. conculcamꝰ. Hoc mͦ cũ om̃ib bis
de qͥb egimꝰ libris crediditis. soli ut dicistis eu̾głio credetis. ꝓbatis gͥ exeu̾głio cui soli crede¬
batis. reliqͥs libris noui testam̃ti. & ex ip̾o nouo testam̃to om̃ib libris uet̾is testam̃ti. autentica
auctoritate actbuta. iam id uñ ag̾e uob̾tum ceꝑam sp̃u dĩ p̃iuo exseqͣndũ est Cont᷑ q̃d dicunt
uidendũ ẽ. si fide ip ᷤᷤ negatis alteriꝰ. alter saluatꝰ c̃. Regułꝰ in eu̾głio ꝓ sanitate filiĩ rogans

Expanded text:
dabiles esse suo probare testimonio possit? Hac ratione libros ex libris, præcedentes ex sequētibus, sequentes dabiles esse suo probare testimonio possit? Hac ratione libros ex libris, præcedentes ex sequētibus, sequentes ex pręcedentibus, diuinos, canonicos, authenticos esse probamus: & eorū auctoritate iuxta Apostolum, omnem scientiam extollentem se aduersus altitudinem Dei abiicimus, destruimus, conculcamus. Hoc modo cum omnibus his, de quibus egimus, libris credideritis: soli, vt dixistis, Euangelio credetis. Probatis igitur ex Euangelio, cui soli credebatis, reliquis libris noui Testamenti, & ex ipso nouo Testamento, omnibus libris veteris Testamenti authentica auctoritate attributa: iam id vnde vobiscum cœperam, spiritu Dei præuio exequendum est. Sequitur videndum est, si fide, quod negatis, alterius, alter saluatus est. Regulus in Euangelio pro sanitate filij rogans,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sermones suos coꝵ sermomibꝰ confirmat. S forte dicetis. ñ de om̃ib p̃cedentib libris sumpta
ab eũgłio testimonia. S nunqͥd ñ ab eũgłio sumunt᷑. q̃ abhis libris aqͥbꝰ idẽ eu̾głium testimoĩa
ꝓducit. t̾hunt᷑: Nunqͥd ñ utrax & canonitꝰ lib̾ ille udicabit᷑. qͥ ab eo cui ueritas testimoniũ ꝑhibet.
ueritatis laudẽ merct᷑. Si inqͣm ꝓpħe & psalmi ñ tantũ ascip̾io s etiam ab eu̾glio canonicã aus¬
tortatẽ optinent. cur ñ & eis libtis qͥb testimoniũ ferunt. eandẽ tribuere ualent: An forte eũgłũ
ꝓpħis uł psalmis testimoniũ ferendo ñ fallit᷑. & ꝓpłi uł psalmi aliis testimoniũ ferendo menti¬
unt᷑: Nonne & ip̃a scłaria testimonia hoc hñt. ut qͥ laudabilis ꝓbatus fuetĩt. etiam alios lau¬

Expanded text:
cum sermones suos eorum sermonibus confirmat. Sed forte dicetis, nō de omnibus præcedentibus libris sumpta cum sermones suos eorum sermonibus confirmat. Sed forte dicetis, nō de omnibus præcedentibus libris sumpta ab Euangelio testimonia. Sed numquid non ab Euangelio sumūtur, quæ ab his libris, a quibus idem Euangelium testimonia producit, trahuntur? Numquid non verax & canonicus liber ille iudicabitur, qui audē meretur? Si, inquam, Prophetę & Psalmi non tantum a seipsis, sed etiam ab Euāgelio canonicam auctoritatem obtinent: cur nō & eis libris quibus testimonium ferunt, eādem tribuere valent? An forte Euangelium Prophetis vel Psalmis testimonium ferendo non fallitur: & Prophetæ vel Psalmi aliis testimonium ferendo mentiuntur? Nonne & ipsa secularia testimonia hoc habent, vt qui laudabilis probatus fuerit, etiā alios lau
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiȩ. iħii filuĩ sitac. ĩobi. Iudit. & ut̾q machabeorũ libtr: Q & si ad illã libri machabeoꝵ
sublimt̃ p̃cedenciũ dignitatẽ ꝑ uenire ñ potucrt̃. ꝓpt̾ laudabilẽ tũ & ꝑ necessariã dostrinã ab
eccłiat suscipi merucrt. suꝑ qͥb uob̾ cõmendandis me laborare opꝰ ñ ẽ. Nlam si eccł̃ia alicꝰ p̃ciĩ apd
uos ẽ tiꝰ aAuctoritate aliqͥd saltem parũqͥd auob suscipiendũ ẽ. Qͦd si sic̃ iudus de moyse xp̃c dyx̃. eiꝰ
cocłe ñ creditis. qm̃ ub̃ meis credetis: Ecce qͥ ñ nͥ soli eu̾głio uos cde dicebatis iam rogo ut ñ nͥ solo
eugłio credatis. Nam sic̃ in pͥmis dixi. si soli eu̾głio credias: necessatio toti huic qͦd audistis uet̾
instrum̃to credetis. feit eñ eũgłium om̃ib qͦs supͣdixi testimoniũ. eisq auctoritatẽ canoncã dat.

Expanded text:
Iesu filij Sirac, Tobiæ, Iudith: & vterque MachabæoIesu filij Sirac, Tobiæ, Iudith: & vterque Machabæoedentium dignitatem peruenire non potuerunt: propter laudabilem tamen & pernecessariam doctrinam, ab Ecclesia suscipi meruerunt. Super quibus vobis commendandis, me laborare opus non est. Nā si Ecclesia alicuius precij apud vos est, eius auctoritate aliquid, saltē parum quid, a vobis son creditis, quomodo verbis meis credetis? Ecce qui non nisi soli Evangelio vos credere dicebatis, jam rogo ut non nisi soli Evangelio credatis. Nam sicut in primis dixi: Si soli Evangelio creditis, necessario toti huic quod auditis, Veteri Instrumento credetis. Fert enim Evangelium omnibus, quos supradixi, testimonium, eisque auctoritatem canonicam dat,
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas: Nonne eandẽ confirmauit. qͣndo cluob discipłs in enamaus euntib cdrit. ostulti &
tardi corde ad credendum in om̃ib quȩ locuti sunt ꝓpħce. Et qͥ̃ ulta trigitis. Annon susicet
uob̾ tanta tamq clata auctoritae. qua xp̃c legi moysi. qua ꝓpħis. q̃ psalinis. ñ confise s listinete
testimonium ꝑhibuit. qͦndo pͥmo legis. dem ꝓpħatum. Ad ultimũ psalmoꝵ. sc̃pra de se &uise
implert oportuisse docuit: S licet qͦd p̃misi adutatri scͥpture auctortatem confitmandã pleñie
sufficiat. ꝓfero tamen de eodem cui ereditis eũgłio. qͣmuis esuꝑabundanti singlletm testur¬
nia duinis libtis attestantia. quibꝰ auclitis ñ solum eos diumnos celatis. s in suꝑ tios de ip̃ie Tł uo
xp̃m testimonium dantẽ. & ad confirmanda uerba sua. de co testimonia płrima pst̃a¬

Expanded text:
ipturas? Nonne eandem confirmauit, quando duobus discipulis in Emaus euntibus dixit. O stulti & ipturas? Nonne eandem confirmauit, quando duobus discipulis in Emaus euntibus dixit. O stulti & tardi corde ad credendum in omnibus quæ locuti sunt Prophetæ! Et quid vltra exigetis? An non sufficit vobis tanta tamque clara auctoritas qua Christus legi Moysi, qua Prophetis, qua Psalmis, non confuse, sed distincte testimonium perhibuit, quando primo Legis, deinde Prophetarum, ad vltimum Psalmorum scripta de se, & in se impleri oportuisse docuit? Sed licet, quod præmisi, ad veteris scripturæ auctoritatem confirmandam plene sufficiat, profero tamen de eodem, cui creditis, Euangelio, quamuis ex superabundanti sigillatim testimonia diuinis libris attestantia, quibus auditis non solum eos diuinos credatis, sed insuper vos de ipsis vel in Christum testimonium dantem, et ad confirmanda verba sua, de eo testimonia plurima proferent
Abbreviated transcription (Latin):
doce uerbo. immo ut plus audeam dostende exemplo. utrum pariuili ñ ꝓp̾a fide aclce
uenientes. s aliena tͥ oblati. ate sint suscipiendi. ut ȩccła tua docet. an repelleni: ⁊t no¬
uorum homiũ tem̾itas iubet. Disciplĩ autẽ tui ut eũglium loqͥtur cõminabant ofseato¬
tib S tu cõminantes qͦmͦ accepisti: s cũ uideret inqͥt iħc. indigne tulatisa q̃ disa¬
plĩ tui cõminabant᷑ paruulos offerentib incligne tulisti. s qͥd cõminatorib il. Extisti.
Sinite paruulos uenire ad me: & ne ꝓhibuetitis eos. Tulium ẽ enĩ regnũ cel oꝵ.hoc
qͥdẽ deisti. S qͥd fecisti: Tomplȩcans inqͥt eũgłium eos idẽ paruulos. & imponenꝰ

Expanded text:
doce verbo: imo, ut plus audeam, ostende exemplo utrum parvuli non propria fide ad te doce verbo: imo, ut plus audeam, ostende exemplo utrum parvuli non propria fide ad te venientes, sed aliena tibi oblati, a te sint suscipiendi, ut Ecclesia tua docet, an repellendi, ut novorum hominum temeritas jubet. Discipuli certe tui, ut Evangelium tuum loquitur, comminabantur offerentibus; sed tu comminantes quomodo accepisti? Quli tui comminabantur parvulos offerentibus, indigne tulisti; sed quid comminatoribus illis dixisti? Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos. Talium est enim regnum coelorum . Hoc quidem dixisti, sed quid f
Abbreviated transcription (Latin):
clans saluatͥx gr̃a ñ solum originalia muncdi mala remiserit. s etiam actualia indulsent
qͥs qͥs apłm legit. intelligat paruulos simplici uincło astrictos in solubiles ñ manere. tũ
duplici culpȩ cathena cet̾os ñ potuerit retinere. Hoc nundꝰ discat. hoc ħecicꝰ sapiat. hoc
catholicꝰ rerognoscat. asaluatoris ppło qͥ saluat ppłm suũ a peratis eoꝵ ipsa io̾ne dogente par¬
uulos peccateres ñ posse exeludi. cũ infra amplissimir eiꝰ misdd̾iȩ sinũ merueruit etiã magni
pecatores acdmiti. & õ qͣnta cdiuersitas inter benignitatẽ & maliciam intit petatĩ e unpica¬
tem. inter xp̃m beingne paruulos suscipientem. & hecicos impie parnulos tipellentes.
fecctunt olim ñ qͥdem tale qͥd. s simile qͥd. paruulos axp̃o repellendo xp̃i cliscipłi. s ne fact¬
geret illos. Discipłi autẽ cõminabant᷑ offerentib Nunc iam dñe iħu. ñc iam bone magist

Expanded text:
ndans salvatrix gratia non solum originalia mundi mala remiserit, sed etiam actualia indulserit, quisquis Apostolum legit, intelligat parvulos, simplici vinculo astrictos, insolubiles non manere, cum duplicis culpae catena caeteros non potuerit retinere. Hoc mundus discat, hoc haereticus sapiat, hoc catholicus recognoscat, a Salvatoris populo, qui salvat populum suum a peccatis eorum , ipsa ratione cogente, parvulos peccatores non posse excludi, cum, infra amplissimum ejus misericordiae sinum, meruerint etiam magni peccatores admittit. Et, o quanta diversitas inter benignitatem et malitiam, inter pietatem et impietatem, inter Christum benigne parvulos suscipientem, et haereticos impie parvulos repellentes. Fecerunt olim non quidem tale quid, sed simile quid, parvulos a Christo repellendo, Christi discipuli: sed ne facgeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus . Nunc jam, Domine Jesu, nunc jam bone magister,
Abbreviated transcription (Latin):
tib pingit᷑. & freqͣnti manꝰ impͣssione signat᷑. hos b̾atꝰ irnommꝰ. Militat gͦ fidi nĩꝵ & ñ parũ
crucis glãm hoc ꝓpħicũ elem̃tũ extollit. qd̾ ñ ab esdra licet magno homine. uł ab alio qͥlibet.
s ab ipso & macimo legis latare & scptore moy se inuentũ & tͣditũ ÷. Nã de xp̃o teste ip̃o xp̃o
moy ses scͥpsit. Uñ qͥa uixta bͥeatũ pilulũ omĩa infig̾a ꝯtingebant illis. sic̃ totũ corpꝰ legis xp̃m
sonabati sic & istud elem̃tũ legis xp̃i ctucẽ p̃cicabat. Nec rantũ p̃dicabat. s ip̃a forma si¬
usibili legentiũ ocłis ingerebat. Ingerebat ĩ qͣm lict̾a hec forma sua legentiũ ocłis reꝰ¬
xͥ crucẽ. p̃dicabat ⁊ nõie suo xͥ in cruce passionẽ. sã cũ tax lingua latina consũmatio diai t᷑.
ĩe iam hoc nõie suo ⁊ͥ uocẽ ultimã in cruce sonabat. qͥ dic̃ ꝯsũmatũ ẽ. Nõne uniu̾sa dxͦ an¬

Expanded text:
 beatus Hieronymus. Militat ergo fidei nostræ, & non parum crucis gloriam hoc propheticum elementum extollit: quod nō ab Esdra licet magno homine, vel ab alio quolibet, sed ab ipso & maximo legislatore & scriptore Moyse inuentū & traditum est. Nam de Christo, teste ipso Christo, Moyses scripsit. Vnde quia iuxta beatum Apostolum, omnia in figura contingebant illis, sicut totum corpus legis Christum sonabat, sic & istud elementum legis Christi crucem prædicabat. Nec tantum prædicabat, sed & ipsa forma visibili legentium oculis ingerebat. Ingerebat, inquam, litera hæc forma sua legētium oculis Christi crucem, prædicabat & nomine suo Christi in cruce passionem. Nam cum Thau lingua Latina consummatio dicatur, nonne iam hoc nomine suo Christi vocem vltimam in cruce sonabat, qua dixit, Consummatum est? Nonne vniuersa de
Abbreviated transcription (Latin):
utiq orginalit̾ peccauert̾. De illis gͦ cdictum ẽ. Regnauit imors abaram usq ad cooy sen
&̃ in eos qͥ ñ pectauert. Hoc c̃ qͥ ñ pectauert̾ peccato actuali. s peccauert̾ peccato origitiali.
Hanc originem a pͥmo homine tractam & in õs hõies transfusam docete cũ subdit. Insi¬
militudinẽ p̃uaricõnis adam. Non enim ꝓpͥa p̃uaricatio paruulos reos facit. sic̃ ipsũ
p̃uaricatorẽ adam. s similitudo p̃uaricõnis ade. Qs gͥ regnat mors etiã in paruuł qͥ ñ pec¬
cauert̾. dic sc̃e apłe utcũ hũ paruuli in regno mortis sint ꝑpetuo ꝑ mansuri. an inde
aliqͦ alicuiꝰ suffragio eruendi. Nam cũ loqͤretis dedampnatione omĩum hominũ. ñ sine
qͣm paruos homines ostendo in adam impios. ut in xp̃o ostendã iustificatos. Ostendo in
adam dampnatos: ut in xp̃o ostendam saluatos. Ostendo in adam mortuos: nt in xp̃o osten¬

Expanded text:
utique originaliter peccaverunt. De illis ergo dictum est: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, utique originaliter peccaverunt. De illis ergo dictum est: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam in eos qui non peccaverunt, hoc est qui non peccaverunt peccato actuali, sed peccaverunt peccato originali. Hanc originem a primo homine tractam, et in omnes homines transfusam docet, cum subdit: In similitudinem praevaricationis Adam. Non enim propria praevaricatio parvulos reos facit, sicut ipsum praevaricatorem Adam, sed similitudo praevaricationis Adae. Quia igitur regnat mors etiam in parvulos qui non peccaverunt, die, sancte Apostole, utrum hi parvuli in regno mortis sint perpetuo permansuri, an inde aliquo alicujus suffragio eruendi? Nam cum loquereris de damnatione omnium hominum, non sine quam parvos homines ostendo in Adam impios, ut in Christo ostendam justificatos . Ostendo in Adam damnatos, ut in Christo ostendam salvatos. Ostendo in Adam mortuos, ut in Christo osten
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato. nec infans uniꝰ diei : Non ne & ab ore magni illiꝰ hominis in ora
om̃iũ xp̃ianoꝵ diriuatũ est ecce enĩ mniniquitatib conceptus sũ. & inpectatis con¬
cepit me mat̾ mea : Et qͥd necesse est rem patentẽ multis testimoniis cing̾e:utiq
nuslus absq peccato. si nec infans uniꝰ diei absq peccato. nec in ip̃o matris utero
conceptꝰ infans absq peccato. Nam cũ dicit in iniquitatib conceptus sũ ñ solum
inqͥtatẽ parentũ concipientiũ notat. s & concepti peccatũ aparentib tructũ penitendo
cõmemorat. Nec enĩ m̃ sibi misereri cdm̾ rogaret. ubi pect̾i miseriam ñ recognosc̾ẽt. Gcũ
nullꝰ absq pecc̾o c̃e possit. actuale autẽ peccatũ in paruuł in ueniri ñ possit. qm om̃is
qͥcũq pectat aut originalit̾ aut actualit̾ peccat. parinili qͥ astualiter peccare ñ poturt̾.

Expanded text:
sine peccato, nec infans unius diei? Nonne et ab ore magni illius hominis in ora sine peccato, nec infans unius diei? Nonne et ab ore magni illius hominis in ora omnium Christianorum derivatum est. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea? Et quid necesse est rem patentem multis testimoniis cingere. Utique nullus absque peccato, si nec infans unius diei absque peccato, nec in ipso matris utero conceptus infans absque peccato. Nam cum dicit, in iniquitatibus conceptus sum, non solum iniquitatem parentum concipientium notat, sed et concepti peccatum a parentibus tractum poenitendo commemorat. Nec enim inde sibi misereri Deum rogaret, ubi peccati miseriam non recognosceret. Ergo cum nullus absque peccato esse possit, actuale autem peccatum in parvulis inveniri non possit, quoniam omnis quicunque peccat, aut originaliter aut actualiter peccat, parvuli qui actualiter peccare non potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
apte monstrat. qͥndo dicit ꝑuniꝰ iusticiã. om̃s iustificari. & aꝑtius. qͣndo dicit
Inxp̃o om̃s uiusicari. Cũ enĩ om̃s paruuli in adam condempnent᷑. nͥ inxp̃o nis
resurgunt. Non habent ergo iusticiã patiuili. nͥ ĩ xp̃o iustificent᷑. neq uitã. nisi
xp̃m om̃s iustificant᷑. neq mortui ꝑseu̾ant. qͥa in xp̃o om̃s uiuificant᷑. Aut gͦ
negate hanc condẽpnationẽ & iustificationẽ. mortẽ & resurrectionẽ om̃iũ hõi¬
nũ esse. & excludetis paruulos: aut si omniũ esse cõceditis. int̾ om̃s necessario
aamittetis & paruulos. Ad mittetis inquã paruulos. quos ut ipse beatꝰ apłs
int̾ saluandos adinitt̾et. int̾ dampnandos primo constituit. Sic enim decebat.
iaculis. s & singłari spiculo tenebraret. Nã sic ait. Regnauit mors ab adam usq
admoysen: etã in eos qͥ ñ peccauert. insimilitudinẽ p̃uaricationis adȩ. qui scͣ
qui ñ peccauerunt: Non ne de ipsis pariulis ait sermo diuinus. ñ est suꝑ t̾rã

Expanded text:
 unius justitiam omnes justificari, et apertius quando dicit in Christo omnes vivificari. Cum enim omnes parvuli in Adam condemnentur, nisi in Christresurgunt. Non habent ergo justitiam parvuli, nisi in Christo justificentur, neque vitam, nisi homines justificantur; neque mortui perseverant, quia in Christo omnes vivificantur. Aut ergo negate hanc condemnationem et justificationem, mortem et resurrectionem omnium hominum esse, et excludetis parvulos; aut si omnium esse conceditis, inter omnes necessario admittetis et parvulos. Admittetis, inquam, parvulos, quos, ut ipse beatus Apostolus inter salvandos admitteret, inter damnandos primo constituit. Sic enim decebat, jaculis, sed et singulari spiculo terebraret. Nam sic ait: Regad Moysem, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae . Qui sunt qui non peccaverunt? Nonne de ipsis parvulis ait sermo divinus: Non est super terram
Abbreviated transcription (Latin):
Q ce duos hominco ascendisse intemplum ut orarent. &e unĩ gaucditum. alttum repbetum nartat fe lice
cũglista annã usꝙ ad annos octoginta. iiii. unduam intempło iciunsĩs a oronib nocte ae cdie setuise
cõmemoiat. Aͥgnoscite gͦ saltem domũ orationum ut pꝰ ea cognoscatis e sacͥficioiĩ sr s si dle lue etar
aplitum testimoniũ q̃titio: audit ioħem scbentem. uni.ȩclũs que s̃ inasia ce luca mastib apb¬
sit̃ increm̃ta eccłiȩ sic & nom̃ ȩccliȩ celebrantem Q etiam in cũglio testatur. apłos pꝰ ascasione
situsturam significati cdpxeritus iucice qd pauł eniihios contipino cicat son atmicoites¬
mãt uob inģcłia auchio scisuras ẽ &e ex parte eredo se pꝰ pauca. Nũqͥd domos ñ habetio ad mancducandũ
obil rosiu auti ciliaro qdi conẽpnitis: Rdã enim chorinbioꝵ escas suas qͥb domi uesci potuissent
adibtuam consccbant. & ubi dñicam tantũ cenam comedẽ debͤent. domesticos cibos edebant. &e clito

Expanded text:
et unum exauditum, alterum reprobatum, narrat . Et Lucas Evangelista Annam usque ad annos octoginta quatuor viduam, in templo jejuniis et orationibus nocte ac die servisse commemorat . Agnoscite ergo saltem domum orationum, ut postea cognoscatis et sacrificiorum. Quod si de his etiam apostolicum testimonium quaeritis, audite Joannem sct incrementa Ecclesiae, sic et nomen Ecclesiae celebrantem. Qui etiam in Evangelio testatur apostolos post ascensionem structuram significari dixeritis, vided domos non habetis ad manducandum et bibendum, aut Ecclesiam Dei contemnitis? Quidam enim Corinthiorum escas suas, quibus domi vesci potuissent, ad Ecclesiam deferebant, et ubi Dominicam tantum coenam comedere deberent, domesticos cibos edebant; et ditior
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. Uidete. audee. tẽpli d̾i destructires. qͥd tlestruendo cõmisistie cũ ab eiꝰ ꝯstructione inhibitum
magnum inoeti & pph̃am dd̾ uilegtis Ille.ille. cere in hibitus ẽ de qͥ diuina noct dictum est lnu¬

Expanded text:
ferre. Videte, videte templi Domini destructores, quid destruendo commisistis, cum ab ejus constructione inhibitum ferre. Videte, videte templi Domini destructores, quid destruendo commisistis, cum ab ejus constructione inhibitum magnum regem et prophetam David videatis? Ille, ille certe inhibitus est, de quo divina voce dictum est: In
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ qͥ egrediet᷑ de ut̾o tuo ille eclificabit mͥ domũ. Bene ait fecisti: hoc ipsũ meute ꝑtͣctans.
Qͥd ipsũs B̾o scilicet edificare templum. Q si bene fec̃ dd̾ cciam tantũ cogitando ꝯstruere tẽplũ
dño. male fecistis uos etiã cogitando destruere templum dĩ si inqm bene fecit ille optando
templi di ꝯstructionẽ: male facitis uos in corde uersando sac̾tum temploꝵ eu̾sionem. Qdsi
malũ ẽ saltẽ hoc cogitare. qͣnto magis p̃clicare. Si malũ ẽ cogitare. qͣntomagis cogitata impli
Si malũ ẽ mente deruina eccli̾arũ tractare. qͣnto magis diłuere Si mala ẽ destructionis co¬
uo saclegio cõmistit᷑. Atcusabant. illi falso dixisse dñm. ego destruã tẽplũ hoc manufactũ. accu¬
samꝰ nos ueracit᷑ uos ñ solũ dixisse. s & scelestis manib templa dĩ destruxisse. slon fuit leue cã

Expanded text:
filius qui egredietur de vtero tuo, ille ædificabit mihi domum. Bene, ait, fecisti, hoc ipsum mente pertractans. filius qui egredietur de vtero tuo, ille ædificabit mihi domum. Bene, ait, fecisti, hoc ipsum mente pertractans. Quid ipsum? Deo scilicet ædificare templum. Quod si bene fecit Dauid etiam tantum cogitando ędificare templum Deo: male fecistis vos etiam tantum cogitādo destruere templum Dei. Si, inquam, bene fecit ille, optādo templi Dei constructionem, male facitis vos in corde versando sacrorum templorum euersionem. Quod si malum est, saltem hoc cogitare: quanto magis prædicare? Si malum est cogitare, quanto magis cogitata implere? Si malū est mente de ruina Ecclesiarum tractare, quanto magis diruere? Si mala est destructionis couo sacrilegio commiserunt. Accusabant illi falso dixisse Dominum, Ego destruam templum hoc manufactum, accusamus nos veraciter vos non solum dixisse, sed & sceles
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓcinctu consticutos congruere pot̾at. tabnałm portatile ex młtis sp̃eb diumo p̃cepto amoy¬
se cõposirũ. & ad̾o ẽ uisibilit᷑ consectum: memorat. Postqͣm uͦ terra chanaan & aliarũ gentiũ hostib
extinctis. ab hebreis possessa ẽ cũ in num̃is abundarent ciuitatib & castelł. ñ n pͥmũ insylõ. ad
ultimũ inihrłm adorandũ & sacͥficandũ dłi p̃cepto conuenire pot̾ant. Inqͥb tantũ locis. testante
scͥptura tab̾nacłm pelliũ & cortinarũ mansit. qͥusq templũ lapideum ei successit. Qͦcũ edificai
d̾s rex cogitass: contͣ hunc ur̃m nr̃is dieb exortũ erimẽ añ tot scła disputams d̾s. qͥa hoc inqͥt
cogitasti. bene fecisti. hoc ipsũ iñte ꝑtẽtans. S ñ tu edificab̾ mͥ domũ. qͥa uir sanguinũ es: s

Expanded text:
in procinctu constitutis congruere poterat, tabernaculum portatile ex multis speciebus divino praecepto a Moyin procinctu constitutis congruere poterat, tabernaculum portatile ex multis speciebus divino praecepto a Moyse compositum, et a Deo etiam visibiliter consecratum memorat . Postquam vero terra Chanaan et aliarum gentium hostibus exstinctis, ab Hebraeis possessa est, cum innumeris abundarent civitatibus et castellis, non nisi primum in Silo, ad ultimum in Jerusalem, ad orandum vel sacrificandum Dei praecepto convenire poterant. In quibus tantum locis, testante Scriptura, tabernaculum pellium et cortinarum mansit, quousque templum lapideum ei successit. Quod cum aedificare David rex cogitasset, contra hunc vestrum nostris diebus exortum errorem ante tot saecula disputans Deus: Quia hoc, inquit, cogitasti,
Abbreviated transcription (Latin):
do nob̾ ad iuncto contlicimꝰ. & ne putetis terrore magni nominis ueritati si qͣ apd̾ uos ẽ. me iuim in¬
ferre conari. Audite cui maxime xͥana subdi colla oportei. aAuctoritatem. Ut gͥ ea qͣ sacra scͥptura ed̾ita:
serit testimonia ꝓfciant᷑ noe pꝰ dilunũ elificasse altare dño ac suꝑ illud obtilisse sacͥficiũ. cdmñꝙ
ocdoratũ oclorẽ suauitatis. abrabam qͣndo p̃cipiente ddõ ysaa̾o filium suũ umolare uoluit. altare
priꝰ constririsse. ac desuꝑ ligna cõpasuisse. iacob erexisse lapidem intitulũ ac fudisse olerima desuꝑ
ac dixisse uere dñs ẽ in loco ẽ in loco isto. & ñ ẽ hic aliuid nͥ domꝰ d̃i & porta celi. genesis indiuinarũ
litarũ pͥmordio narrat. Exodꝰ qͣq ne exercitui dĩ sacer locꝰ adorandũ uł sacficandũ de c̾et qͥd solũ

Expanded text:
ndo nobis adjuncto, contradicimus. Et ne putetis terrore magni nominis veritati, si qua apud vos est, me vim inndo nobis adjuncto, contradicimus. Et ne putetis terrore magni nominis veritati, si qua apud vos est, me vim inferre conari, audite, cui maxime Christiana subdi colla oportet, auctoritatem. Ut igitur ea qua sacra Scriptura edita est serie testimonia proferantur, Noe post diluvium aedificasse altare Domino, ac super illud obtulisse sacrificium, Deumque odoratum odorē suauitatis: Abraham quando præcipiente Deo Isaac filium suum immolare voluit, altare prius construxisse, ac desuper ligna composuisse: Iacob erexisse lapidem in titulum, & fudisse oleum desuper, ac dixisse, Vere Dominus est in loco isto, & non est hic aliud nisi domus Dei & porta litterarum primordio narrat. Exodus quoque ne exercitui Dei sacer locus ad orandum vel sacrificandum deesset, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
culait᷑. Additis irrideri dm̃ cantib eccłiasticis. qm̃ qͥ solis scĩs affectib delestat᷑. nec altis uocib de¬
lestari aduotari. nec musicis moduł pot̾ mulceri. Currat gͦ iuuante dño stiłꝰ ꝑsingłã. & eo qͥ ꝓposita
st̾ ordine singillatim euncta discutiat. Agnoscitis uos ostensis auctoritatib si qͥdẽ resipisc̾e̾ potueritis.
Aut nimiũ cetos qͥ tantã licẽ uidẽ. Aut nimium stultos qͥ tam aꝑta intellig̾e. aut nimiũ ꝑtinace
fuise. qͥ tantis testib cred̾e ñ potiustis. Cont᷑ id qđ dicuis basilicas ł altaria fieri ñ debere.¬
ccłiam di unitate fidelium congregatorũ constare. & uos ut audio dicitis: & om̃ib clarũ est.
locoium autẽ sc̃oꝵ edificia firi ñ deb̾e & fc̃a subrui oportere. uos qͥdẽ affirmatis. s nos toto mu¬

Expanded text:
tulerunt. Additis irrideri Deum cantibus Ecclesiasticis, quoniam qui solis sanctis affectibus delectatur, nec altis vocibtulerunt. Additis irrideri Deum cantibus Ecclesiasticis, quoniam qui solis sanctis affectibus delectatur, nec altis vocibus aduocari, nec musicis modulis potest mulceri. Currat ergo iuuante Deo stylus per singula, & eo quo proposita sunt ordine sigillatim cuncta discutiat. Agnoscetis vos ostensis auctoritatibus, si quidem resipiscere potueritis, aut nimium cæcos qui tantam lucem videre, aut nimium stultos qui tam aperta intelligere, aut nimium pertinaces fuisse, qui tantis testibus credere non potuistiEcclesiam Dei unitate fidelium congregatorum constare, et vos, ut audio, dicitis, et omnibus clarum est. Locorum autem sacrorum aedificia fieri non debere, et facta subrui oportere, vos quidem affirmatis; sed nos, toto mu
Abbreviated transcription (Latin):
posui. & dabid. fundamenta eiꝰ in montib scĩs. & mille talia. uos & tantoꝵ opificũ spualia
mul subtuere conamini. lam nee sidẽ ȩcliȩ ut doi illesam. nec muros integios duito¬
lerare pocestis. Predicatis enim templa suꝑfluo fabricari. cũ eccłia dĩ ñ constet multitudine sibi coheren¬
tium lapiclũ. s unitate congregatorũ fideliũ. Dicitis crucẽ dm̃i honorancdã uł adorandã ñ cẽ. qñi sp̃ẽs
qͣ dñicoꝵ cruciatuũ & mortis instrum̃tũ fuit. abiciencla ñ uen̾anda ignib concͣmanda ñ stultis sup¬
plicõnib res in sensibił in uocanda ẽ  Asseritis corpꝰ dñi in sac̃mento altaris eccliam ñ habert &
qeqͣd meo a sacerlorib fit. m ane ꝓrsus & absq aliqͦ ueritatis effectu. qm̃ xp̃c ñ futuris xp̃ians sẽꝑ.
tis qͥa cos iuuoꝵ bona uiuare ñ possc̃. qͥ totũ meritũ suũ cui nił addi possit. secũ qñ hinc tͣnsiere

Expanded text:
 Fundamenta ejus in motibus sanctis ; et mille talia, vos et tantorum opificum spiritualia  impulsu, simul subruere conamini. Nam nec fidem Ecclesiae, ut dixi, illaesam, nec muros integros diu tolerare potestis. Praedicatis enim templa superfluo fabricari, cum Ecclesia Dei non constet multitudine sibi cohaerentium lapidum, sed unitate congregatorum fidelium. Dicitis crucem Domini honorandam vel adorandam non esnicorum cruciatuum & mortis instrumentum fuit, abiicienda, non veneranda; ignibus concremanda, non stultis supplicationibus res insensibilis inuocanda est. Asseritis corpus Domini in sacramento altaris Ecclesiam non habere, & quicquid in eo a sacerdotibus fit, inane prorsus & absque atis, quia eos viuorum bona iuuare non possunt, qui totum meritum suum, cui nil addi possit, secundum quando hinc transiere,
Abbreviated transcription (Latin):
lt᷑ pacificanda ẽe ꝑ sanguinẽ fili di qͥ incruce fusus ⁊ hoc suo nõie aꝑtissime dtmonstbat:
Tllud qͦ huic inrtellectui seruit. qd ħ litt̾a nec pͥma neo media. nec qͦlibet mͦ int̾posita. s ultimo
loco mnlitt᷑arũ hebraicarũ ordine sebit᷑. ut formã crucis hñs litt̾a dũ finẽ p̃cedentibꝰ litt̾is
ponit. xp̃m sacm̃to mortis suꝑ qͣm ĩ cruce passus ẽ pͥoribꝰ sacͣm̃tis sinẽ ꝑficientẽ ꝑ crucẽ im¬
hebreos. grecos. latinosq occupau̾it. qͥd aliud qͣm ꝑtres pͥncipales linguas. om̃ibꝰ linguis & gratibꝰ

Expanded text:
t, pacificanda esse per sanguinem filij Dei, qui in cruce fusus est, hoc suo nomine apertissime demonstrabat? Illud quoque huic intellectui seruit, quod hæc litera nec prima nec media, nec quolibet modo interposita, sed vltimo loco in literarum Hebraicarum tum sacramento mortis suæ, quam in cruce passus est, prioribus sacramentis finem perficientem per crucem imHebræos, Græcos, Latinosq. occupauerit, quid aliud quam per tres principales linguas omnibus linguis & gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃tum sum dicit dñs. & confortare iħu fili iosedech sacerelos magne. & conforta¬
re om̃is ppłe terrȩ dicit dñs exercituũ. & facite. qm ego uob̾cũ sum dic̃ dñs exeta¬
tuum. Nam mittebat᷑ ꝓpħa dñi ut confortaret pͥncipem & pͦpłm ad construendam
na quedã deqͥb tiactabat nobile de textu eiꝰ destimonium ꝓfert. Adhuc inqͥt unũ moa¬
cumq & ego comitiouebo celum & terram. &. mare & aridam. & mouebo om̃es gentes. & ueniet de¬
sideratꝰ cunctis gentib.
Suic eiꝰ socium rachariam ordo ip̃e librorum & tp̾ris conningat. Cuiꝰ testimoniũ eũgłiũ sollẽp¬
nĩt ꝓfertus. ait ẜxulta satis filia syon. iubila filia i hrłm. ecce rex cuus uenit tͥ iust̾ & saluator.

Expanded text:
& conforta& confortare omnis popule terræ, dicit Dominus exercituum, & facite, quoniam ego vobiscum sum, dicit Dominus exercituum. Nam mittebatur Propheta Domini, vt confortaret principem & populum, ad construendam,na quædam, de quibus tractabat, nobile de textu eius testimonium profert. Adhuc, inquit, vnum modicumque, & ego commouebo cœlum & terram, & mare & aridam, & mouebo omnes gentes, & veniet desideratus cunctis gentibus. Huic eius socium Zachariam, ordo ipse librorum & temporis coniungat. Cuius testimonium Euangelium solemniter proferens ait. Exulta satis filia Sion, iu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat more suo apłs eumq diuinum & ueracem ñ pseudo ꝓpħam tẽ sumpto de
eo testiminio comꝑbet. sic̃ in epła ad romanos & illa ad hebreos dicit. Sicut inqͥt
scͥptum ẽ utiq apd̾ hunc ꝓpħam. Iustus autẽ exfide uiuit. So p ti oni as¬
ed & tam desopbonia qui pꝰ hunc uenit qͣm de ysaia: apłs in epła adroma¬
nos. Reliqͥȩ inqͥt filiorum isrł saluȩ fient. Sophonias autẽ sic eandem sentenciã
suis uerbis explicans: sꝑabunt ait in nomine dñi reliqͥȩ istł. ysaias autẽ sic. Inueri¬
tate reliquiȩ conuertent᷑. reliqͥe inqͣm iacob addm̃ fortem.Ae e e i
am uͦ aggeo ꝓpħe ipsa eũngłica ueritas testimoniũ clat: cũ ait. post transinigracionẽ
babilonis: ieconias gen̾ salathiel. Salathiel aũ: gen̾ ⁊orobabel. Ad qͣm ⁊orobabel mis¬
sus adeo iste ꝓpħa ait. Confortare ⁊ orohabel dicit dñs exercituum: & facite. qm̾ ego

Expanded text:
veniat more suo Apostolus, eumque diuinum & veracē non pseudo-Prophetam esse, sumpto de veniat more suo Apostolus, eumque diuinum & veracē non pseudo-Prophetam esse, sumpto de eo testimonio comprobet, sicut in Epistola ad Roman. & illa ad Hebræos dicit. Sicut, inquit, scriptū est, vtique apud hunc Prophetā, Iustus autem ex fide viuit. Sed & tam de Sophonia, qui post hunc venit, quam de Esaia, Apostolus nos: Reliquiae, inquit, filiorum Israel salvae fient . Sophonias autem sic eamdem sententiam suis verbis explicans: Sperabunt, ait, in nomine Domini reliquiae Israel. Isaias autem sic: In veritate reliquiae convertentur , reliquiae, inquam, Jacob, aam vero Aggæo Prophetæ, ipsa Euangelica veritas testimonium dat, cum ait. Post transmigrationem Babylonis, Iechonias genuit Salathiel. Salathiel autem genuit Zorobabel. Ad quem Zorobabel missus a Deo iste Propheta, ait. Confortare Zorobabel, dicit Dominus, & co