comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant: talem ĩuenerunt et pͥ¬
sertem. Ceterum cum in
reliquis omĩb edificarent:
unũ fuit qd̃ pͥdictũ prioreui
cartusiensem aliqͣtenus i¬
uit: stramientũ uidelicet aisa¬
lis cur ideni uir uenerabilis
nisedebat. muuus preferens
panꝑtatent. Nec silentio pl¬
sit enuilator uirtutis qd̃ mẽ¬
te concepit: sed locutus uiu
ueri cõquestus est et mirari.
¶ñq ile ad patrem suũ qd̃
audierat retulisset ⁊ nou mi¬
mis ip̃e miratus quale illub
esset stramentum querebat:
co qd̃ a claraualle ꝑgens usq¬
idcartusiam nũꝙͣ illud actẽ¬
disset. et usq in horam illam
quale esset oĩio nesciret. Nec
em̃ suũ erat aĩal illud: sed a
quodam monacho clumacẽ¬
si cõmodatum ⁊ et erat: sicut
sternere sibi ille solebat. Qd̃
uerbum audiens pͥor. ĩ eo pous¬
siũ mirabatur: qd̃ sic ille
dei famiulus abbas foris oclos
circũcidisset. intus aĩniũ oc¬
cupasset ⁊ut qd̃ ip̃e puor offẽ¬

Expanded text:
rant, talem invenerunt et prrant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit; stramentum videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente concepit: sed locutus uni veri confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, eo quod a Clara Valle pergens usque Cartusiam, nunquam illud attendisset, et usque in horam illam quale esset omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi commodatum, et erat sicut sternere sibi ille solebat. Quod verbum audiens Prior, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus Abbas foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offen
Abbreviated transcription (Latin):
uos aliqͦt ĩ claraualle
pegisset: subnt aũn eius ut
scũi hugoneni gͣtionopolita¬
nũ ep̃m̃i. et cartusienses frẽs
denotioius gr̃ã uisitaret. Quẽ
p̾dictus scñs ep̃s tami gratãt᷑
et taui reuerenter suscepit.
diuuiã intelligens ĩ ciusdẽ
hospitis sui uisitatõe pñtiã:
ut ꝓstratus solotenus adora
brem opinione. scĩtate ꝯspi¬
cuũ coram se ꝓcidentẽ. expa¬
uit uehenieuter: ip̃e qͦ coruẽs
ante eum ita demũ susceptꝰ
ĩ oscło pacis÷ hũilitatem sua
tanti uiri ueneratõe confusa.
non sine graui gemitu can¬
sabatur. In curꝰ pectore sĩgla¬
rem obtinuit ex eo tp̃ẽ locum
ut fierent deinceps duo illi fi¬
lu splendoris. cor unũ et aĩa
una: et se ĩuicem fruerenti
ĩ xp̃o. Cartusie qͦ a uiro ren¬
rentissimo guigone pͥne re¬
nerabili. et a ceteris frĩb. estes
affectu et reuerentia susceptꝰ
est seruus xp̃i: exultantib
illis in gaudio. quia qͣleu
euni ꝑepistolam priꝰ noue¬

Expanded text:
os aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret. Quem praedictus sanctus episcopus tam gratanter et tam reverenter suscepit, divinam intelligens in ejusdem hospitis sui visitatione praesentiam, ut prostratus solo tenus adorarbrem opinione, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, expavit vehementer. Ipse quoque corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore venerabili, et a caeteris fratribus eodem effectu et veneratione susceptus est servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius nove
Abbreviated transcription (Latin):
dslarauit. De ceteris uero ꝓdigns
ꝯmirabilit̾ fiũt quotidie. uł qͦ¬
ndie ĩtelligo relatib plurimor
auidiꝰ paudire tibi ipse pater ca¬
uissimẽ supplico: ut michi ĩ bre¬
u uolumme q̃cũqz poteris ucra
⁊ utilia miracula collecta ꝙͣ citiꝰ
facultas aderit: eiusdẽ hicrouy¬
nu sãctissimi deuotionc trasmit¬
tere nõ deneges. Scd ut multa
merita hieronynu sãctissimi nõ
latcãt: qͥd erga me diuina ãnuc̃¬
re clemẽtia ã ipso sui obitꝰ dic
actiderit en arrabo. Eodẽ nãq dic
hora qua exutꝰ putredĩs ⁊ ĩmũ¬
dicie carns toga hicronymꝰ san¬
tissimꝰ: uestimcntũ ppetue ĩmor¬
talitatis. ĩ estimabilis lctitie et
gorie ĩduit. Dũ hipone ĩ cellula
mea quiescẽs auide cogitãs qua¬
les ĩessent aĩabus beatoꝵ qͥ cũ
lristo gaudẽt glorie. ⁊ letitiarũ
quatitas ⁊ cupiẽs ĩde ex hac ma¬
teria breuẽ cõponere tractatũ:
iribus cõpulsus nostri scueri
quondã uenerabilis martini

Expanded text:
laravit. De caeteris vero prodigiis quae mirabiliter fiunt quotidie, ut continue intelligo relatibus plurimorum, avidus peraudire, tibi ipsi, pater carissime, supplico, ut mihi in brevi volumine quaecumque poteris vera et utilia miracula collecta, quam citius facultas aderit, ejusdem Hieronymi sanctissimi devotione transmittere non deneges. Sed ut multa merita Hieronymi sanctissimi non lateant, quid erga me, divina annuente clementia, in ipso sui obitus die acciderit, enarrabo. Eodem namque die et hora, qua exutus putredinis et immunditiae carnis toga Hieronymus sanctissimus, vestimentum perpetuae immortalitatis, inaestimabilis laetitiae et gloriae induit, dum Hippone in cellula mea quiescens, avide cogitarem qualis inesset animabus Beatorum, qui cum Christo gaudent, gloriae et laetitiarum quantitas, cupiens inde ex hac materia brevem componere Tractatum, precibus compulsus nostri Severi, quondam venerabilis Martini
Abbreviated transcription (Latin):
rissime cedi iussit. Tũc excla¬
mauit ⁊ dixit. Miscrexe ici
si unꝙͣ habuero codices secula¬
res: si legero te negabo. In hec
igit᷑ uiranic̃ti uerba dimissus
subito reuiuiscit. Tũc lachry
ms totũ se ĩuenit ꝑfusũ: et
ex uerberib q̃ ante tribunal
suscoperat. scapulas fribiliter
repperit liuic̃tes. Tanto autẽ

Expanded text:
xclamavit, et dixit, Miserere mei, ine, si unquam habuero codices saeculares: si legero, te negabo. In hoc igitur juramenti verbo dimissus, subito reviviscit. Tunc lacrymis se totum invenit perfusum, et ex verberibus, quae ante tribunal susceperat, scapulas terribiliter reperit liventes. Tanto aute
Abbreviated transcription (Latin):
ut toto frigescẽte iã corpore
palpitaret. Dũ ergo excquie
funcris pararc̃tur. subito ad
tribunal iudicis trahit᷑: et ĩ¬
terrogatꝰ cuiꝰ cõditionis esset
christianũ sc c̃ẽ libere ꝓfitet᷑.
Ad quẽ uidex. Mẽtiris ĩquit
ciccronianꝰ es: nõ christianꝰ
Ubi ciũ est thesaurus tuꝰ: ibi

Expanded text:
oto frigescente corpore palpitaret; dum ergo eius exequie pararentur subito ad tribunal iudicis tractus et interrogatus cuius conditionis esset christianum se esse profitetur. Ad hoc iudex: «Mentiris», inquit, «ciceronianus es, non christianus; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
magnificus oliui ĩ scło. sed
magnificentior ĩ scli fuga :
in cenobio grandis siluẽ mo¬
nachus fcũs: patrem scm̃
aliqñ deuotissin ie uisitauit.
Rediturus autem lacͥmra¬
biliter querebatur: qd̃ nou
esset cuni ultra uisurus. Cu
uir dei ue tuueas ait: adhuc
suue dubio me uidebis.Lui
ergo effectũ ꝓmissionis deuo¬
tissiniꝰ ille guilleruiꝰ exp̾tĩs
ip̃a uocte qua ex bac uita di¬
scessit in monasterio grãdis¬
silue apparentem sibi uidere
Quo ĩterrogante quo irent:
cum ꝑuenissent: dicit ad eũ.
Tu manebis bic: ego autẽ
ascendam in montem. Int̾¬
rogatus qua de causa uellet
ascend̾e: disc̾e uolo inqͥt. Mi¬
ratus ille. quid ait uis disce
pater ⁊ quẽ mulli bodie in
scientia credinius ẽẽ scõm:
Ad quemi scus. Nulla ait

Expanded text:
magnificus olim in saeculo, sed magnificus olim in saeculo, sed magnificentior in saeculi fuga, in coenobio Grandis-Silvae monachus factus, Patrem sanctum aliquando devotissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra visurus. Cui Vir Dei: « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus ergo effectum promissionis devotissimus ille Guillelmus expectans, ipsa nocte cum ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre » Quo interrogante quo irent: cum pervenissent, dixit ad eum: « Tu manebis hiascendam in montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, inquit, vis discere, Pater, quem nulli hodie in scientia credimus esse secundum? » Ad quem Sanctus: « Nulla, ait
Abbreviated transcription (Latin):
Dora igitur diei peue ita
singularis iucerua sue gu¬
rationis. sc̃s ac uere beatus ab¬
bas beruardus. e corpore moi¬
tis in terra uiuẽtium. et atre¬
circũstantiũ ac lacͥnias ose¬
utriq psallentiũ cdoro. felicit
quos ip̃e p̾miserat cctus tnͣsi¬
cus lctabinidos ⁊ ad scõꝵ cu¬
neos gratulantes: et obina
quai sic leuabant excelsa
sic pia filioꝵ. ꝓsequebãt᷑ uota:
sic qͦs suꝑuoꝵ. desideria sacra
tralrbant. Ffelix tͣusitus de
labore ad refrigerumi. de ex¬
pectatione ad pͥmiũ÷ de ago¬
ue ad biauim: de morte
aduitani ÷ de fide ad noticiã÷
d pregrinatione ad patriã:
demundo ad patren. De qͦ¬
m̃situ cius multa audini¬
mus apparuisse quãmiłtis:
et quiden non indigna re¬
latu: sed difficile uinus sĩ¬
gula ĩuestigare: et scribere
onũa nuuis longum. de¬
qͣ manctestũ is cui hoc cõti¬
pit frater guills de mõte pes¬
sulauo. ante obitui suñ prĩ
suo spũali reseraudo et acte¬
stando notuui fecit. Is uir

Expanded text:
ora igitur diei pene tertia, singularis lucerna suae generationis sanctus ac vere beatus abbas Bernardus a corpore mortis in terram viventium, ex circumstantiuro, feliciter quos ipse praemiserat coetus transiens laetabundos, ad sanctorum cuneos gratulantes, ad obvia quam sic levabant excelsa sic pia filiorum prosequebantur vota, sic quoque superiorum desideria sacra trahebant! Felix transitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo ad Patrem. transitu ejus multa audivimus apparuisse quam multis, et quidem non indigna relatu; sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Un manifestum is cui hoc contigit, frater Guillelmus de Monte-Pessulano, ante obitum suum patri suo spirituali reserando et attestando effecit. Is vir
Abbreviated transcription (Latin):
uero clariꝰ uidet. ⁊ subtiliꝰ ĩtelligit.
⁊ sic maiorẽ possidet gloriã. Sic
ctiã de illoꝵ miseroꝵ dãnatorũ
penis dici potest. Nã cũ oẽs aĩc dã¬
natoꝵ ĩ uno cõsistãt penarũ lo¬
co: tñ diuersis cruciãtur penis
siquidẽ differt ĩter christianoꝵ.
qͥ ibi torquẽtur. penas. ⁊ pagano¬
rũ÷ ut paganoꝵ cruciamẽta. re¬
spectu coꝵ. q̃ falsi christiani ⁊ pctõ¬
res sustinẽt. sit quasi nulla: ꝙͣꝙͣ
ĩcffabilia sĩt. nec a uiuc̃tib cogi¬
tabilia. ut dignũ c̃. Nã illi gra¬
tiã dci ĩ uacuũ reccperũt. nec uo¬
quas pro nichito putauere Cũ
ergo horribile ẽ ĩquã qd̃ dicis.

Expanded text:
ero clarius videt et subtilius intelligit et sic majorem possidet gloriam. Sic etiam de illorum miserorum damnatorum poenis dici potest. Nam cum omnes animae damnatorum in uno consistant poenarum loco, tamen diversis cruciantur poenis ter Christianorum, qui ibi torquentur, poenas, et Paganorum, ut Paganorum cruciamenta respectu eorum quae falsi Christiani et peccatores sustinent, sint quasi nulla; quanquam ineffabilia sunt, nec a viventibus cogitabilia ut dignum est. Nam illi gratiam Dei in vacuum receperunt; nec voquas pro nihilo putavere. Tum ego: Horribile est, inquam, quod dicis
Abbreviated transcription (Latin):
Cacrosct̃a generalis sy¬
nodus basiliensis in
spũ sct̃o legitĩe cõgre¬
gata: uniu̾salẽ ecclĩa rep̾sen¬
tans: ad perpetuã rei memo¬

Expanded text:
acrosancta generalis synodus Basiliensis in piritu sancto legittime congregata universalem ecclesiam representans ad perpetuam rei memo
Abbreviated transcription (Latin):
ris copulatio ĩ conceptioe uir¬
guus extitit. Si eiꝰ conce¬
ptionẽ idcirto ꝙ carnalis ex¬
titit stultis nõ placet celebra
qua ip̃e oĩz creator aĩaz sue
mr̃is digna ac sct̃issimã: cor¬
Quã etiã diẽ primã nr̃e re¬
paratioĩs ⁊ salutis ⁊ dispositi
onis nr̃e saluatioĩs ĩter cete¬
ros dies: fecit pͥelegit ⁊ sct̃ifica¬
uit. ⁊ Iam ꝙ duc sĩt cõcepti
⁊ mulieris agitur: alia qua
diuinitꝰ adunatur. Si nõ
placet ilł celebrare drũce ma¬
tris carnalẽ conceptioẽ : pla¬

Expanded text:
ris copulatio in conceptione Virginis exstitit; si enim ejus conceptionem, idcirco quod carnalis exstitit, stultis non placet hodie celebrarqua ipse animarum Creator animam suae matris dignam, et sanctissimam corquam etiam diem primam nostrae reparationis et salutis dispositor nostrae salvationis inter caeteros dies fecit, praeelegit, et sanctificavit; nam duae sunt conceptiopula viri ac mulieris agitur, alia qua divinitus adjungitur. Si non placet illi celebrare Dominicae Matris carnalem conceptionem, sal
Abbreviated transcription (Latin):
nonis ẽ sinea. Qua propter
euãgeliũ liber gn̾atioĩs hac
die sicut ĩ natali dñi ante
matutinas laudes bono mo¬
re decãtamꝰ: ⁊ ad missã legi¬
mus. Merito ergo colitur ⁊
fibi generatio: ⁊ matris cõ¬
ceptio. Qm̃ eiꝰ conceptio ⁊
natiuitas: generatio ẽ filii.
E elebremꝰ igitur hodie di

Expanded text:
tionis est linea. Quapropter Evangelium Liber generationis ipsa die, sicut in Nativitate Domini, ante matutinales laudes bono more decantamus, et ad missam legimus. Merito ergo colitur et filii generatio, et matris conceptio, quoniam conceptio et nativitas matris generatio est filii. Celebre
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. mstas apd̃ egyptũ ⁊ tbeba¬
idã ecclĩas tẽpestas scua popu¬
lata ẽ. Sotũ tũc christianis
mortẽ supplicia conqͥrẽs: aĩas
cupiebat iugulare nõ corꝑa.
⁊ ut ip̃e qͥ ab co passus c̃ cypri¬
anus ait uolẽtib mori. nõ
ꝑmittebatur occidi. Euiꝰ ut
crudelitas notior fiat: Duo
laminasq uictorẽ uissit melle
perungi: et sub ardentissĩõ sole
ligatis manib post tergũ re

Expanded text:
unt, multas apud Aegyptum et Thebaidem Ecclesias, tempestas saeva populata est. Voti tunc Christianis mortem supplicia conquirens animas cupiebat jugulare, non corpora. Et ut ipse, qui ab ipso passus est, Cyprianus ait: Volentibus mori, non permittebatur occidi. Cujus ut crudelitas notior fiat, duo laminasque victorem, jussit melle perungi, et sub ardentissimo sole, religatis manibus post tergum re
Abbreviated transcription (Latin):
thebeũ prĩcipẽ istiꝰ rei fuisse:
ctitant ÷ subt̾caneo spẽcu crim¬
tum calcaneo tenus hoĩez fuis¬
se: ⁊ młta q̃ ꝓsequi ociosũ ẽ.
ĩcredibilia fingentes. Quoꝵ
qr ĩpudens mẽdaciũ fuit. nec
refellenda qͥdem seutẽtia uidet᷑.
Igitur qr de antonio tã greco
qr res omissa erat: ꝙͣ frctꝰ ui¬
genio. Quomodo aũt ĩ mc¬
dia ctate uix̾it. ⁊ qͣs a sathaua
ptulcrit infidias: nulli boĩz

Expanded text:
fuisse, ctitant: subterraneo specu crinitum calcaneo tenus hominem fuisse, et multa quae persequi otiosum est incredibilia fingentes. Quorum quia impudens mendacium fuit, ne refellenda quidem sententia videtur. Igitur quia de Antonio tam Graecoquia res omissa erat, quam fretus ingenio. Quomodo autem in media aetate vixerit, et quas Satanae pertulerit insidias, nulli hominum
Abbreviated transcription (Latin):
A ter multos sepe trac¬
tatum ẽ: a quo potissi¬
mũ monachoꝵ hercm̃
hĩtari cepta sit. Quidã erũ al¬
tius repetentes: a bt̃o helya ⁊ iohẽ
sũpsere principiũ. Quoꝵ ⁊ he
lyas plus nob uidctur fuisse ꝙͣ

Expanded text:
ter multos saepe dubtatum est, a quo potissimum Monachorum eremus habitari coepta sit. Quidam enim altius repetentes, a beato Elia et Joanne sumpsere principium: quorum et Elias plus nobis videtur fuisse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
opunous ue splendorem.
Nouissime cum exterioris bĩ¬
taculi uudiq iam soluta cõ¬
pago desideranti aĩe liberum
prestaret egressimi: post sacre
unctionis celebrationẽ. et sa¬
cratissum corꝑis dnici ꝑccptõ¬
neur: magnus ille dies illu¬
xit quo ꝑꝑetuus illi ortꝰ. c dies.
Ad cuiꝰ exitum uicim ep̃i ũ
abbatum et frm̃ copiosa mil¬
titudine fuerãt congregati.

Expanded text:
onisve splendorem. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago desideranti animae liberum praestaret egressum, post sacrae Unctionis celebrationem, et sacratissimi corporis Dominici perceptionem, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies. Ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati.
Abbreviated transcription (Latin):
rc demẽtia. Eleuato ergo ĩ ad¬
uersũ signo crucis: ĩperat tur¬
be nõ moucri loco. onusq depo¬
nere. Hic uo mirũ ĩmodũ uide¬
res miscros primũ uelut saxa
riguisse. Dcĩde cũ seipsos mouẽ
sũmo conanrĩe iuterẽtur. u̾tra
accedẽ nõ ualc̃tes ÷ ridiculã ĩ
u̾tiginẽ rotabãtur donec uic
accidisset. taciti cogitabãt. Sed
cũ beatꝰ uir cõperisset exequiar
c̃e illã frcquc̃tiã nõ sacroꝵ:
elcuata rursũ marutis abe¬
ũdi ⁊ tollẽdi corporis potestatẽ.
Ita cos ⁊ cũ uoluit stare cõpu¬
lit: ⁊ cũ libuit abire pirsit.

Expanded text:
re dementia. leuato ergo in adre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uict sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
se: ⁊ ob scclus ꝑcussũ. uulgi
crrore celebratũ. Sibi n¬
chil cũ martyrib cõmune:
cũ illos gloria. scipsũ pcna
retineret. Mirũ ĩ modũ. uocẽ
loquẽtis qͥ aderãt audiebãt:
psonã tñ nõ uidebãt. Eũc
martinꝰ qͥd uidisset. exposuit.
Iussitq ex eo loco altare qd̃
ibi fuerat sũmope remoueri:
atq ita populũ supstitionis
illiꝰ absoluit crrore Accidit
autẽ ĩ sequẽti tẽpore dñ iter
agẽt: ut gẽtilis cuiusdã corpꝰ
qd̃ ad sepulchrũ cũ supstitio¬
so funere defercbat᷑: obuiũ
hẽret. E õspicat᷑ q eminꝰ ue¬
niẽntiũ turbã: quidrã esset
ignarus paululũ stetit. Nã
fere qͥngentor passuũ ĩ terua¬
llũ crat: ut difficile fuerit di¬
gnoscẽ qͥd uidc̾t. Tñ qr rusti¬
cã manũ ccrrie̾t ÷ ⁊ agẽte uẽto
sĩtcamina corpi supiecta uo¬
litarẽt: ꝓphanos sacrificioꝵ
agi credidit ÷ qr eẽt hec gallor
rusticis cõsuctudo: simula¬
musera ꝑ agros suos circũfer¬

Expanded text:
se, ob scelera percussum, vulgi errore celebratum; sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. Mirum in modum vocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulamisera per agros suos circumfer
Abbreviated transcription (Latin):
auditu pcipere. nõ seguiter
obluiom tradẽ: sed tenaci
potins memorie cõuiẽdare.
Haurie batq iami tñc siti¬
bundo doctrine fluẽta pͤtore:
que post congruẽti tp̃e mel¬
lito gutture eructuaret.
Hic ĩ amus adolescentie
cepit deuotus existe : et ad

Expanded text:
auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae coepit devotus e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ philosophi duo gẽtiles ueric¬
rũt ad cũ putãtes authoniũ se pos¬
se decipere. Erat cĩ ĩ suptriori mõ¬
te. Quos cũ uidisset paganos ĩtel¬
lexit ex uultu: ⁊ procedẽs ad eos ꝑ
ĩterpretẽ. ita cepit dicere. Quare
tã longe ad stultũ hominẽ sapiẽ¬
tes se uexart uoluerũt: Illis dicẽti¬
bus nõ ẽẽ illũ stultũ. sed nimiũ
sapientẽ; uigilãter respõdit. Si ad
stultũ uenistis: suꝑfluus ẽ labor
uester. Si autẽ putatis me sapĩtẽ
ẽez et sapientiã habere. bonũ ẽ: unu
tamiini q̃ ꝓbatis. qr bona cõuenit
inutari. Si ergo ad uos ue¬
uissẽ. uos imutarer⁊ scd qr uos ad
ue quasi ad sapientẽ ueiuistis:
estote sicut egoᷤ christiam. Abcesse¬
qr litcras ignoraret: tali disputa¬
tione colligauit dicẽs. Respõdete
mchi. Quid priꝰ ẽ sensus ã litert:
Et qͥd cuiꝰ crordiũ. sc̃sus ex literis.
ã litere oriũtur ex sensu: Illis
asserẽtib. qr sẽsus esset auctor atq

Expanded text:
ilosophi duo gentiles venerunt ad eum, putantes Antonium se posse decipere. Erat vero in superiori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem putatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem venistis, estote, sicut ego sum, Christiani. Abscessequia litteras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensus ex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset auctor atque
Abbreviated transcription (Latin):
surdꝰ auditor: de crastino nõ cu¬
rabat. Quodã itaq tẽpore cũ iã
nichil p̾ter arma ⁊ siplicẽ mli¬
tic uestẽ haberet ⁊ media hyemc
q̃ solito aspior ĩhorruerat. adco
ut plerosq uis algoris octĩgue¬
ret: obuiũ habuit ĩ porta ami¬
bianẽsiũ ciuitatis pauperẽ uii¬
dũ. Qui cũ p̾tereũtes ut sui
misertrẽtur oraret ⁊ om̃sq mi¬
serũ p̾terirẽt: ĩtellexit uir deo
plenꝰ sibi illũ aliis miscricordiã
nõ pͥstãtib reseruari. Qͥd tñ
agerct. nichil p̾ter clamidẽ qua
ĩdutꝰ crat habebat. Iã cĩ reliqua
ĩ opus simile cõsũplerat. Arrcp¬
to itaq ferro qͦ accĩctus crat.
mediã diuidit÷ ꝑteniq ciꝰ pau¬
peri tribuit: reliqua rursus ĩdu¬

Expanded text:
crastino non cogitabat. Quodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habet in porta Ambianensium ciuitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus sibi illum, aliis misericordiam non praestantibus, reseruari. quid tamen ageret? nihil praeter chlamydtus erat, habebat: jam enim reliqua in opus simile consumpserat. Arrepto itaque ferro quo accinctus erat, mediam dividit, partemque ei pauperi tribuit, reliqua rursus indu
Abbreviated transcription (Latin):
diunia concessit: ut merite
angloꝵ ppłis debeat apłus
apellari. Quia et si alus nõ
est apłus: sedtaniẽ illis cł.
ip̃i sũt in dño. Iam uero .u.¬
trun aliquib nir iste tãti
miti miraculis claruerit
suꝑfluo queritur: quia lu¬
ce clarius constat. ꝙ his qͥ
uirtutũ signa suis meritis
ualuit alus quoqz xp̃o lar¬
giente acquirere: si exegis¬
set oportunitas facilius pote¬
rat hec etiã ip̃e ꝓmereri. Sed
ne his qui cum nideis sigͦ
insibilia ad ostendendã scĩ¬
tatẽ expetũt satisfatõ desit
et ne illis qui scõiz exemplis
ad meliora accendi et ꝓuehi
querũt. edificatõ desit: quedã
autumo referenda. que per
cum dũs. ad excitandũ et cor¬
ater familias quedam
nobilis erat in hac ci
sũmoq pontifici eccłastice
cõsuetudĩs et familiaritatis
cuisdeui grã offerre solebat.
Que cuni quadeui die ex
miore ad cõmunicandũ de

Expanded text:
divina concessit, ut merito divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; ipsi sunt in Domino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corMater familias quaedam nobilis erat in hac civsummoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de
Abbreviated transcription (Latin):
pancis clabentib sn̾us etiã
ceteri uisule ip̃ius reges cñ
ad xp̃i dñi fidem accederẽt.
De cuiꝰ gentis cõuersione
que ibidem fiebãt: ita rcatꝰ.
gregorius in libris moradli
b ꝑhuibet oicens. Ecce lĩgua
britãnie que nichil acliud
nouerat ꝙͣ barbara frende̾ :
iam dudum in diuinis lau¬
dibs hebrea cepit n᷑ta sonare.
Ecee qͦudam tumidus iam
subtractus scõꝵ pedib seruit
oceanus: euisq barbaros mot
quos terreni principes edoma¬
re ferro nequiuerãt. hos pro
diuina formidĩe sacerdotũ
ora sĩplicib u̾bis ligãt. Et
qui cateruas pugnantium
infidelis nequacͣ metuerat
iam nũc fidelis hũiliĩ lii¬
guas tumet. Quia eĩ percep¬
tis celestibs uerbis. clarescẽ¬
tib quoq miracłis. nirtus
dei diuine cognitoĩs ĩtũdit᷑
enisdem diuinitatis terrore
refrenatur ⁊ut praue ageri
metuat: ac totis desiderus ad
eteruitatis grãm uenire cõ¬
cupiscat. Qd̾ totũ ut fierit
ita eidem beato gregoro gra

Expanded text:
paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia
Abbreviated transcription (Latin):
bz ip̃uis nomen recipcaus
quasi interpretari. Locusta
inquit hec dici potest quasi
loco sta. Et subiungens. sci¬
atis inquit nõ ꝓgressius
nos iter ceptu licere ꝓtẽ¬
de. Dcrũptamen surgite
et nuuẽta sternite: ut ꝙͣtũ
licuerit quo tendiꝰ ꝓperemꝰ.
Dum autẽ huic nuituo cõ¬
fabularẽtur et secũ q̃rerẽt:
puenerũt mussi apłici eqͥs
sudãtib ad modũ fatigatis
Statimq illi cũ magna
celeritate epłam quã detu¬
lerãt porrexerũt. Qua plec¬
ta:. ita est iniquit socuut pre¬
biniꝰ. Taliq ordine interĩ
dilato suc deuotõis effectu:
mox ut ip̃e pontificat᷑ officio
fiuictus est: opus di desid̾atũ
ꝑfecit. Alies quidem p̾dicatores
mutteus. sed ip̃e predicatõem
ut fruitificaret suis exhorta¬
tiõib ac precib seu mu̾i¬
b fultiens. Deniq direxit
ad caniden insulã seruos
dei. mellitum. augustinũ.
et iobem. cum multis alus
deũtimẽtib monachis. qui
uitra breue tp̃is spatiũ. regẽ

Expanded text:
 ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, sciatis, inquit, non progressius nos iter coeptum licere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus properemus. Dum autem hinc mutuo confabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praebimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum perfecit, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus seu muneribus fulciens. Denique direxit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem
Abbreviated transcription (Latin):
cos fidei editurus ẽ latratus.
Erit enĩ egregis p̾dicator:
et tãꝙͣ bonus canis grã lui¬
gue medicinalis: ĩ multis
nuiltos morbos curaturus ẽ
aĩar. Quo respouso uisier
pia et fidelis qͣsi a deo suscep¬
to. leta efficitur ÷ et iã tuue
ĩ auiorẽ nũditui uati tota
transfudit᷑: cogitans cunt¬
sacris litteris erridiendũ tͣ¬
d̾e scdũ m od̃ uisionis et ĩter¬
p̾tationis qua ei de illotam
sublunia ꝓmttebãtur. Qd̃
et fem̃ est. ⁊d ox eĩ ut eũ fe¬
lici ꝑtu edidit. nõ modo eũ¬
obtulit deo sic̃ de aluis agere
ꝯsueu̾atz sed sicut legitur
de sc̃a anua matre samneliᷤ
que petitũ a dũo et acceptũ
filiũ. in tabnacło eiꝰ. destina¬
uit ꝑpetuo ẜuiturũ: sic et
ip̃a eum ĩ eccłia dei accepta¬
bile optulit nunus. Unde
et quãcitius potuit ĩ etclesia
castellionis que postmodũ
ip̃ius beruardi oꝑa. asclari
ꝯuersatione ĩ ordinẽ regła.

Expanded text:
cos fidei editurus est latratus. Erit enim egregius praedicator, et tanquam bonus canis, gratia linguae medicinalis in multis multos morbos curaturus est animarum. » Quo responso mulier pia et fidelis quasi a Deo suscepto, laeta efficitur, et jam tunc in amorem nondum nati tota transfunditur, cogitans sacris eum litteris erudiendum tradere secundum modum visionis et interpretationis, qua ei de illo tam sublimia promittebantur: quod et factum est. Mox enim ut felici partu edidit, non modo obtulit eum Deo, sicut de aliis agere consueverat; sed, sicut legitur de sancta Anna matre Samuelis, quae petitum a Domino et acceptum filium in tabernaculo ejus destinavit perpetuo serviturum : sic et ipsa eum in Ecclesia Dei acceptabile obtulit munus. 3. et quam citius potuit, in ecclesia Castellionis quae postmodum ipsius Bernardi opera a saeculari conversatione in Ordinem reg
Abbreviated transcription (Latin):
sideratione ad eugeniũ papã:
ĩter cetera ita diceus. Quasi
leuitate in isto oꝑe usi sumiꝰ.
Encurrunꝰ plaite in eo non
quasi ĩnicertum: sedte ibẽ¬
te. ĩnio deo ꝑte. Et post pauca.
Si necesse est unũ fieri e duo¬
b. maloui nos murmur ho¬
niuiũ. quã in deum esse.
Sonuit nͥ si dignetur me
uti proclipeo. De magr̃o gue

Expanded text:
sideratione ad Eugenium papam, inter caetera ita dicens: « Quasi levitate in opere isto usi simus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te jubente; imo per te, Deo. » Et post pauca: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi si dignetur me uti pro clypeo. » CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
so tempe nouellus et pu¬
sillus grex cistertiẽsis
subabbate degens uiro ueue¬
rabłi stephano. cum iã gra¬
uiter tedio ei esse ĩciꝑet pau¬
citas sua et oĩs spes posterita
uenerãtib oĩb ĩ eis uite scĩta¬
tem sed refugientib austeri¬
tatẽ: repente bac diuina uisi¬
tatõe tam leta tam ĩsꝑata tã
subita letificatus ẽ: ut ĩ die
illa responsũ hoc a spñ scõ ac¬
cepisse sibi domiꝰ illa uidẽtur
Letare st̾ilis que nõ pariebas:

Expanded text:
o tempore novellus et pusillus grex Cisterciensis sub abbate degens, viro venerabili Stephano cum jam graviter taedio ei esse inciperet paucitas sua, et omnis spes posteritatvenerantibus omnibus in eis vitae sanctitatem, sed refugientibus austeritatem; repente divina hac visitatione tam laeta, tam insperata, tam subita laetificatus est, ut in die illa responsum hoc a Spiritu sancto accepisse sibi domus illa videretur: Laetare, sterilis, quae non pariebas
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝓisus ignarum. Abute ba¬
tur igitur ea etiami in eodẽ
lecto cubante marito ĩnisi¬
biliter. ĩpudicissimiꝰ ille ad¬
ulter: et incredibili uexabat

Expanded text:
sus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat
Abbreviated transcription (Latin):
Quadani die cũ frĩb ad agri
oꝑa fuerat egressus. Quidã
uero rusticus defuncti filu cor¬
pus ni ulius ferens. orbitatis
luitu estuans ad mcãsteriũ
ueuit. Benedictũ pr̃em q̃ sunt.
Qui cuu dictum esset qi idẽ
pater cũ frĩb ĩ agro moraret᷑:
ꝓtinꝰ aute monasterm ianniã
Et doloie turbatus adĩueĩ¬
endũ uenerabłeni prẽu sese
Eadem uero hora uir dei ab agͥ¬

Expanded text:
Quodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese Eadem vero hora vir Dei ab ag
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquitas opilabit os suum.
Cop̾sente celebris quisq cõ¬
uentus uelut quodaui sole
resplenduit: absente. caligi¬
nosus et quodãmodo nuitus
apparuit. Huiꝰ deniq medi¬
cialis manꝰ et lĩgua mor¬
ls utraq curabat ⁊ illa corpoꝵ
ista mor. Hec ĩterini de mo¬
rib scĩ pũs licet ex parte sub
benitate restricta: sufficiãt.

Expanded text:
iquitas oppilabit os suum . Eo praesente celebris quisque conventus, velut quodam sole resplenduit, absente caliginosus et quodammodo mutus apparuit. Hujus denique medicinalis manus et lingua morbos utraque curabat: illa, corporum; ista, morum. Haec interim de moribus sancti Patris, licet ex parte, sub brevitate perstricta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
adiirantibs et tabescentib
qui uidebant: ip̃e antẽ ĩ quẽ
lec ficbant ĩ differenter cũta
suneus. cque oĩa aꝓpbabat.
Scusu quippe corrupto et c¬
mortuo pene sapoie: uix aliqͥd
disceruebat. Solaui cĩ aquã
sibi saꝑe diccbat: co qd̃ duui
simieret. fauces ei et guttur

Expanded text:
admirantibus et tabescentibus qui videbant. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat. Sensu quippe corrupto, et emortuo pene sapore, vix aliquid discernebat. Solam enim aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, fauces ei et guttur
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ꝙͣ trignita: sub ab¬
die dedit dñs bũdictionem:
et uiuea illa sabaoth dedit
fructũ suũ extendeus paliii¬
tes suos usqz ad mart: et ultͣ
mare ꝓpagines eius. Hec qͥdẽ
fuere uiri dei ꝯu̾sionis scã prĩ¬
cipia. Conu̾sationis autem
eius ĩsignia. quomodo uitã
angelicã gerens ĩ terris uixit:
nenunẽ enarrare posse puto.
qui non uiuat de spũ quo ille
uicit. Solius quippe donãtis
et accipientis est nosse qͣntũ
esbip̃o mox ꝯu̾sioius exordio
b dulcediuis suez qͣnta reple

Expanded text:
amplius quam triginta, sub abdie dedit Dominus benedictionem, et vinea illa Domini sabaoth dedit fructum suum, extendens palmites suos usque ad mare, et ultra mare propagines ejus. Haec quidem fuere Viri Dei conversionis sancta principia. Conversationis autem ejus insignia, quomodo vitam angelicam gerens in terris vixit, neminem enarrare posse puto, qui non vivat de spiritu, de quo ille vixit. Solius quippe donantis et accipientis est nosse, quantum ab ipso mox conversionis exordio bus dulcedinis suae; quanta repl
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ⁊ cognitio. siuc ĩtelligẽtia. sit
tota merces ⁊ gloria: ĩ aliquo po¬
test esse sãctoꝵ iunor. ĩ aliquo u̾o
maior. Idcirco cũ oẽs simul aĩs
dcũ sicuti ẽ uideãt. ⁊ cognoscãt.
aliqua minus uidet. ⁊ ĩtelligit.⁊
sic minor sibi ĩest gloria. Aliqua

Expanded text:
tio et cognitio sive intelligentia sit tio et cognitio sive intelligentia sit tota merces et gloria; in aliquo potest esse sanctorum minor, in aliquo vero major. Idcirco cum omnes simul animae Deum sicuti est videant et cognoscant; aliqua minus videt et intelligit, et sic minor sibi inest gloria, aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
re possũt. qr ĩferuales fuc̃ cͦxpec¬
tãt: sed augnientũ scilicet ĩ ui¬
dicii uniuersalis die. qñ corpora
ibidẽ cruciabũtur cũ aĩabus. ⁊
purgatorii sũt cũ finc. Nã post
explctã penitentiã ĩde exẽpti gau¬
dus bcatissimis ꝑfruc̃tur ad hec
ego. Sũt oĩbus ĩ purgatorio exi¬
stẽtib equalia tormẽta uel diucr¬
sa:Ad hec ille. Diuersa quidẽ. In
aliquib maiora. aliqͥbusue leui¬
ora: iuxta magnitudinẽ pctõrũ
Nã ĩ patria ctiã beatoꝵ oẽs aĩc glo¬
riosc diunã contẽplant᷑ specicm.
ĩ quo oĩs cõsistit gloria : q̃ ꝙͣnis
sĩgulc tanta habcãt gaudia. quã¬
ta uelle uel cogitare possũt: tamẽ
gaudus nõ sũt pares: qr maiora
hec possidet. muinora illa: nixta o¬
pera q̃ fecerũt. Sed si tibi aliqua
ex hoc orirctur admiratio. ut sãctis
possit ĩesse diucrlitas solutio sa¬
tis patet Nã cũ diuina cõtẽpla¬

Expanded text:
re possunt; quia infernales finem non exspecre possunt; quia infernales finem non exspectant, sed augmentum, scilicet in dicii universalis die, quando corpora ibidem cruciabuntur cum animabus; et purgatorii sunt cum fine. Nam post expletam poenitentiam inde exempti, gaudiis beatissimis perfruentur. Ad haec ego: Sunt omnibus in purgatorio existentibus aequalia tormenta, vel diversa? Ad haec ille: Diversa quidem: in aliquibus majora, in aliquibus vero leviora, juxta magnitudinem peccatorum. Nam in patria etiam Beatorum omnes animae gloriosae divinam contemplantur speciem: in quo omnis consistit gloria. Quae quamvis singulae tanta habeant gaudia, quanta velle vel cogitare possunt: tamen gaudiis non sunt pares, quia majora haec possidet, minora illa, juxta opera quae fecerunt. Se si tibi aliqua ex hoc oriretur admiratio, ut Sanctis possit inesse divertis patet. Nam cum divina contempla
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. si illas expcriẽtia nosceret pe¬
uas. usq ad finc̃ mũdi oĩbus iis
simul sinc remedio cruciari pe¬
iis: quas oc̃s hoic̃s ab adã huc¬
usq sigillatĩ ꝑtulerũt: ꝙͣ uno
dic ĩ ĩfcrno suic purgatorio nu¬
nori q̃ illic habetur pena torq̃ri.
Et ideo si causã mei fletus ĩterro¬
iuste dãtur. Scio nãq erga deũ
mcũ peccasse: ⁊ ipsũ iustũ forc nõ
dubito. Qua de re nõ mireris si
plãgo: cũ potiꝰ si nõ plangerẽ. ux¬
hemc̃ter admirari deberes. Sed
potiꝰ aduurare. quare hoĩcs. qͥ se
mori nõ dubitãt: saltẽ alioꝵ expe¬
rimc̃to tãta hic securitate uiuũt:
nec tãtas cogitãt euadere penas
Ad hec dolore tactꝰ ĩtrĩscio. ita ut
uix uerba formare possẽ: dixi.
Hcu qͥd audio: Sed queso ĩ quo
tormẽta diffcrũt ĩfernalia abus.
q̃ sũt ĩ purgatorio dicas. Et ille.
Nichil ĩter se differũt. qr cedem
sũt magnitudĩe penc purgato¬
rii. ⁊ ĩfcrm ÷ scd unũ c̃. quo differ¬

Expanded text:
tium si illas experientia nosceret poenas usque ad finem mundi, omnibus his simul sine remedio cruciari poenis, quas omnes homines ab Adam hucusque sigillatim pertulerunt, quam uno die in Inferno, sive Purgatorio minori quae illic habetur poena, torqueri. Et ideo si causam mei fletus interrojuste dantur. Scio namque me erga Deum meum peccasse; et ipsum justum fore non dubito. Qua de re non mireris si plango, cum potius si non plangerem, vehementer admirari deberes. Sed potius admirare quare homines, qui se mori non dubitant, saltem aliorum experimento, tanta hic securitate vivunt, nec tantas cogitant evadere poenas. Ad haec dolore tactus intrinseco, ita ut vix verba formare possem, dixi: Heu quid audio! Sed quaeso, in quo tormenta differunt infernalia ab iis quae sunt in purgatorio, dicas. Et ille: Nihil inter se differunt; quia eaedem sunt magnitudine poenae purgatorii et inferni: sed unum est quo differ
Abbreviated transcription (Latin):
Credite tratres. qr licut deꝰ ru¬
bũ custodiuit ĩcõbustũ ab
ignez sicut nec hãc tunicam
meã ĩcenderũt prune iste: ita
nec ego agnoui peccatũ mu¬
lieris. ex quo natꝰ sũ. Et oẽs

Expanded text:
fratres quia sicut deus custodiuit rubum incombustum ab igne et sic hanc tunicam non incendunt prune iste; ita ego non agnoui peccatum mulieris ex quo natus sum». Et s
Abbreviated transcription (Latin):
auqͥd talc habẽtẽ: qr ĩ ciuitatẽ
quãdã duo mouachi abicrũt
ĩ nuusteriũ. Et cũ trãsiret un
ꝑ locũ clamabat ei una forni¬
caria: dicc̃s. Salua me pater
ut christꝰ icretricẽ ÷ ille uero
curãs: dixit ei. Sequere me.
Et tenẽs eã ꝑ manũ ciꝰ. exut
publice de ciuitate oĩbus aspi¬
ciẽtib. Ffacta ẽ ergo fama qr
abbas accepit nulierẽ dñam
porphiriã ita cĩ uocabat᷑ mulic
Pergẽtib ergo eis. ut nuttit cã
ĩ monasteriũ ⁊ ĩuenit mulier
ĩ una ecclesia puerũ ĩ t̾rã picc¬
tũ: ⁊ sustulit cũ ut nutriret
illũ. Itaq post ãnũ quidã u¬
nerũt ĩ patriã ubi erat abbas
⁊ porphoria: q̃ fucrat de merita¬
cib: ⁊ uidẽtes cã habere pucri¬
lũ: dicũt ei Seracitꝰ bonũ abbi¬
ti pullũ genusti. Nõdũ eĩ sã¬
ctũ scciia acceperat. Eũtes cro
tulcrat illã: diffamauerũt qr t
nuit de abbate porphyria. ⁊ nor
uidimꝰ pucrulũ oculis nrĩsli¬
milãtẽ ei. Quãdo gͦ cognonit

Expanded text:
habentem: quia in civitate quadam duo monachi abierunt in ministerium. Et cum transiret unus per locum, clamabat ei una fornicaria, dicens: Salva me, Pater, ut Christus meretricem. Ille vero curans, dixit ei: Sequere me. Et tenens eam per manum ejus, exiit publice de civitate, omnibus aspicientibus. Facta est ergo fama quia abbas accepit mulierem domnam Porphyriam ita enim vocabatur mulier. Pergentibus ergo eis, ut mitteret eam in monasterium, invenit mulier in una ecclesia puerum in terram projectum, et sustulit eum ut nutriret illum. Itaque post annum quidam venerunt in patriam, ubi erat abbas et Porphyria, quae fuerat de meretriciblum, dicunt ei: Veraciter bonum abbati pullum genuisti. Nondum enim sanctum schema acceperat. Euntes ergo tulerat illam, diffamaverunt, quia genuit de abbate Porphyria, et nos vidimus puerulum oculis nostris similantem ei. Quando ergo cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. cultor p̾cipuus. ꝓpugͣtor
ardens. sic aĩo suo fi̾dem im¬
subire cripieus. hoc prĩcipalit̾
a dũo attentis et crebris pos
ꝙ non sineret eũ ex hac luce
uugrare. iusi sũpto ꝓ illo ca¬
lice passionis: nec fraudatus¬

Expanded text:
fidei, cultor precipuus, propugnator ardentior, sic animo suo illam imsubire cupiens, hoc principaliter a Domino attentis et crebris suppr, quod non sineret eum ex hac luce migrare, nisi sumpto pro illa calice passionis. Unde quia
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtu ĩuentus est ut homo.
Quid mirũ si fudit aquã
ĩ peluim : qui dignatus est
fude sanguinẽ prourã redẽ¬
ptione:Et ait iohes. Ueuit
ergo ad simonẽ petrĩ. Didet᷑.
deuiq quibusdã. sicut fuit
cypͥanus: ante petrũ. indam
lauasse: uolens dũs. p̾dictum
discipulũ renocare. Sed nol
uidetur ratio ponderosa. Ex
quo enĩ petrum. iã ciuictos
caput feterat: ad eum accessit
pͥmo in honore: uit ceteri postea
similiter fãcerent. Ideo sic in¬
telligendũ est. Cum eĩ sũmã
rei beue transcripsisset. Dicendo
cepit lauare pedes et lintheo t̾
niũdus totus: quare necesse
est ut pedes leiet: Ideo fratreᷤ
attendere debetis. quia hauc
mentionẽ facit dñs. de ablu¬
tione baptismatis. Qui gͦ
lotus est ĩ baptismate totus

Expanded text:
habitu inventus est ut homo? habitu inventus est ut homo? Quid mirum si fudit aquam in pelvim, qui dignatus est fundere sanguinem pro nostra redemptione? Et ait Joannes, Venit ergo ad Simonem Petrum . Videtur denique quibusdam, sicut fuit Cyprianus, ante Petrum Judam lavasse, volens Dominus praedictum discipulum revocare. Sed non videtur ratio ponderosa: ex quo enim Petrum jam cunctorum caput fecerat, ad eum accessit primo in honore, ut caeteri postea similiter facerent. Ideo sic intelligendum est, cum summam rei bene transcripsisset dicendo, Coepit lavare pedes, et linteo terndus est totus, quare necesse est ut pedes lavet? Ideo, fratres, attendere debetis, quod hanc mentionem facit Dominus de ablutione Baptismatis: qui ergo lotus est in Baptismate totus
Abbreviated transcription (Latin):
porrexisse:Nion debeunus ĩ¬
tellig̾e cenã fiuitã: cũ dicat᷑
panis esse adhuc suꝑ mẽsã
Iohuc cĩ cenabatur. qñ
dñs a ceua surrexit: et tñ
ceua iam facta dicitur. In¬
tellig̾e hoc uãq debetis. ꝙ nõ
facta erat. sed parata: et ad cõ¬
uinãtiũ mense usũ ꝑducta.
I deo iohẽs aquila grandis.¬
circa istã dei cenã. oĩa diligẽ¬
ter attendẽs: pͥus nr̃i salua¬
toris celsitudinẽ uoluit cõm̃¬
dare. dimi cat. Sciens iesus.
quia oĩa dedit ei pater ĩ manꝰ
et quia a deo exiuit. et ad deũ
uadit.  s agnã xp̃i potentiã
expͥmit iohẽs: cum osa patrẽ
ei dedisse affirmat. ¶agnã
celsitudinẽ xp̃i p̾dicat: cũ eñ
a deo exisse asserit. Et tamẽ
hodie audiuimꝰ. ꝙ ille qui
habet omĩa in manu: uesti.¬
menta deponit. Sed qͥd mis.
si pro discipłis restimenta de¬
ponit : qui etiã carnẽ ꝓũmi¬
cis assũpsit: Et quid mirũ
si more famli precinxit se li¬
theo÷ qui forniã serui accipĩ

Expanded text:
porrexisse. Non debemus intelligere coenam finitam, cum dicatur panis esse adhuc super mensam. Adhuc enim coenabatur quando Dominus a mensa surrexit, et tamen coena jam facta dicitur. Intelligere hoc namque debetis, quod non facta erat, sed parata, et ad convivantium mensae usum perducta. Ideo Joannes aquila grandis istam dicit coenam, omnia diligenter attendens, prius nostri Salvatoris celsitudinem voluit commendare, dum ait, Sciens Jesus quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit . Magnam Christi potentiam exprimit Joannes, cum omnia Patrem ei dedisse affirmat. Magnam celsitudinem Christi praedicat, cum eum a Deo exisse asserit: et tamen hodie audivimus, quod ille qui habet omnia in manu, vestimenta etiam deponit. Sed quid mirum, si pro discipulis vestimenta deponit, qui etiam carnem pro inimicis suis dedit? Et quid mirum, si more famuli praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
grauius ĩfecisset: młtos ĩ fide
limplices instruens. mitãte
roraus⁊ errantes reuocans
ubuersos repaus: subuersore
s obstinates anuctoutate sua
puiens et opprunens ⁊ ut nõ
rsistẽ: sed nec assist̾e quidem
it apparere presumerent. Ce¬
utũ et si tũc fugit e facie eiꝰ.
leuricus ille et latuit: ita tam̃
ꝑ gr̃am dei impedite sũt uie eiꝰ
et seuute circũsepte ⁊ ut postea
uix alicubi tutus. tãdem cap¬
tus et cathenatus tolosano
ep̃o traderctur. In quo ituic
płunis sigius in serno suo
abbate głificatus est deus÷
alior. corda ab errorib ĩpus
reuocans: alios. corꝑa a leui

Expanded text:
gravius infecisset; multos in fide gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens; ut non resistere, sed nec assistere quidem et apparere presumerent. Caeterum etsi tunc fugit a facie ejus haereticus ille, et latuit; ita tamen per gratiam Dei impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut postea vix alicubi tutus, tandem captus et catenatus Tolosano episcopo traderetur. 73. In quo itinere plurimis signis in servo suo Abbate glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a l