comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis luxuriã humanũ genꝰ subditur
magis aũ mȩchandi desid̾ñ suggi̾t. qe
utrũq sexũ ĩ hoc uicio ãpliꝰ igrotare in¬
tendit. Demones scientes pulchritudinẽ. eẽ.
aĩe castitatẽ. ⁊ plũc hõie angłicis mertas
eqͥb iłli lapsisco eqͣri : liuore ꝑ culsi inuidiȩ.
iniciũt ꝑsens corporis opꝰ ꝯsidiũq libidi¬
nis. qͣtenꝰ a celestib dorsũ deiectã animã
ꝑ tͣhant. secũq qͥ uicert gloriantes ad carta¬
ra ducant. Quando ĩpulsu dmonũ mens
addelectationẽ fornicatioĩs ĩpellit᷑: diuini
iulicii metꝰ.⁊ ȩt̃ni torm̃ta incendii ante
ocłos p̃ponant᷑: qr nrmuirũ oĩspena gͣuioris
supplicii formidine suꝑat᷑. Sic̃ enĩ clauus
clauũ expellit: ita sepe recordatio ardo¬
ris gehenne ardorẽ ex cludit luxuriȩ.
Qͥ dã inuiuentate luxuriose uiuentes. in
senec tute c̃tinentes fieri deleccant᷑. &
tc̃ eligt̃ seruire castitati. ꝗͣdo eos libido

Expanded text:
carnis luxuriam humanum genus subditur magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore s opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido
Abbreviated transcription (Latin):
& sollicitudinis. & p̃cipitacionis facilitus. fer¬
uor bom studii credit᷑: ⁊ bene agendi tar.¬
ditas cõsilii mora. eẽ. uidecur: dũtam̃ istasit
uirtꝰ. illa uiciũ. Tali igit  exemplo. uicia
specres uirtutũ unitãtur. unde se ũnulli. eẽ.
iꝰtos confidunt ũde maxime repbantur. Aptũ
exẽplũ uicioꝵ delatronis specie sumitur.
asiẽ exinsidiis lato ꝓdit. seq ĩt agentib
unigit: fingens se sociũ donce decipiat in¬
pusũ: ⁊ dũ subito eruꝑit. adexitũ latro
manifestꝰ ostenditur ita somiseent int̾dũ
ꝑiculose uirtutb uicia: qͦusq om̃em boni
oꝑis efficaciã insius usib rapient: utan¬

Expanded text:
 sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in
Abbreviated transcription (Latin):
nis nisci smundicia a animi occulta scꝑ
tumuit.
statĩ carnis libidinẽ sensit. ⁊pudenda oꝑ¬
uit. Q ꝓpt̾ unꝰ qͥsq sue ðeputet culpe qd̾
set latens suꝑbia. ñ seq̃ret᷑ libidinis mani¬
festa ruina. Nõ nũꝗ gemino uicio xp̃i¬
anꝰ adiabolo appetit᷑: ⁊ occulto ꝑelatiõẽm.
⁊ publico ꝑlibidinẽ. S dũ euitat qͥsq libi¬
dinẽ : cadit ĩ elationẽ. Itẽ dũ incaute &

Expanded text:
nis nasci immunditiam de animi occulta constumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod set latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elation
Abbreviated transcription (Latin):
nat iusticia. Nã nsolũ s cõmissa fornca¬
toc̃ peccatũ regnat ĩ homine: s si ad huc
delectat᷑ ꝗtq animũ tentat: ꝓcul dubio
regnat. Fornicatio carnis ad ulteriuĩ ÷ ÷¬
fornicatio anuni seruitꝰ idoloꝵ.ẽ. Est aũ¬

Expanded text:
ars. Non solum de commissa fornicatione peccatum regnat in homine, sed, si adhuc delectetur, atque animum teneat, procul dubio regnat. Fornicatio carnis adulterium: fornicatio animae idolorum est
Abbreviated transcription (Latin):
dipsis. Figiciis uanitate laudis ꝓditiꝰ ex¬
tollunt᷑. Sic̃ scriptũ ÷. Laudat᷑ peccator
museros gaude. deqͥb iã debent copiosã¬
Splorare : Libido tc̃gagis q̃ rit̃ : dũ uiet̃
Hasic qͥda sapiens ait. Pma qe forncatioite¬

Expanded text:
ti extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Nũꝗ saciari nouit cupiditas Sẽꝑ enĩ
aurꝰ eget. Qͣntoq magis adqͥrit : tañto
ãpliꝰ q̃rit. Nec solũ desidio augendi exeru¬
cut᷑: s eciã amittendi metu afficit᷑. In opes
nascimꝰ ĩ hanc uitã: inopes rocessuri auita.
Sibona mundi ħ uiꝰ ꝑitura eredimꝰ. curꝑi.¬
tura tanto amore cupimꝰ : Pierũq poten¬
tes tanta cupidaitatis rabiȩ ĩflãmant᷑ : ut
S. finiis sius pauꝑes excludant. nec habita¬
re ꝑmittant. Qib recte ꝑꝓpħam dr̃ Ue qͥ¬

Expanded text:
i novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus recte per Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
penicere: dõ respiciende sua uñ
ceciderit cogitare. Hũ nulli aut̃ ita
despiciunt᷑ adõ. ut deplorare mala
sua ñ possint etiã siuelint. Consilu
u mudorũ spũum hoc ÷: ut qr ipsis
negatũ ÷ ꝓꝰ p̃uaricationẽ regredi
ad iusticiã. obscruere aditũ peniten¬
tie hominib cupiant. ne uł ipsi reu̾tãt᷑¬
ad am̃. eo qd socios inꝑdicione habe.
condendet᷑: quib cũq fraudib in.¬
sifcentes. ut aut deserant᷑ adõ: aut
flagesli ĩmanitate desperent. Inge¬
mescencũ est iugit̃. ⁊ p̃ost posita
securitate lugendũ: ne dĩ secreto
uusto iudicio deseratur homo: &e
ꝑdendus in potestate demoñ relin¬
quatur. Nã reuera quẽ ds̃ deserit.
demones suscipuit. Dominici
cõtẽptores p̃cepti. stati ut au̾tũtur
adõ amalignis spiritib occupantur :
aquib etiã ut mala faciant ꝑsuaden.¬
tur. Hinc. ẽ illud ꝓpħicũ  inimi.¬
cos dĩ ꝑsecuntur tenebre: qui intel¬
ligantur demones. Unde unpsal.

Expanded text:
oenitere; Deo respiciente, sua mala ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantuad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daem
Abbreviated transcription (Latin):
appetitũ suñ sanguinis expleũ effusio̾e.
Sepe iniqͥ mala que c̃spicuit Iadseaunt᷑.
qͣ tenꝰ d̾ effectu mali desi łii fireiꝰ puni¬
ant᷑. E lectos aũ suosds̃. ñ dimit tit ire
ĩ desidioꝵ maloꝵ ꝑ fectionẽ : s indolore

Expanded text:
atis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolore
Abbreviated transcription (Latin):
dicatẽ cauendã. Nã sepe accuratiꝰ p̃para¬
ta sine gulȩ c̃cupiscentia degustant᷑
i sep e abiecta ⁊ulia ed̾endi eupidita¬
te sumunt᷑. Sioq fit ut ñsit inculpa ci¬
boꝵ qͣlitas: s illud reputet᷑ inuicio qͥ cũ

Expanded text:
ditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
indeant landes aut iucra dãpnã da
que sierit. Int̃dũ uirtutes uicia gin¬
minime relaxantur. Sicq fit.
ut que congruo loco uirtutes st̃: in¬
congruo uicia deputẽtur. Ueluti
si ꝓfr̃is aduẽtu canonicũ ñ soluatur
ieuiniũ. Uirtutũ gͥ discrecionẽ a
paulo sume : qui ad tẽpus egit.
qd̾ agendũ. e̾ẽ. om̃ino ꝓhibuit. Itẽ
quedã uirtutes dũdiscretioni ñ ser.¬
uiunt: inuiciis transeut. Nã sepe
iusticia dũ suũ modũ excedit cru¬
delitatis seuitiã ginit. Et nimia
pietas dissolutionẽ discipline par¬
turit : & telistudiũ du plus ÷ qã
oporget: in iracũdie inciũ tran

Expanded text:
nde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gigminime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium tran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ de illo dicunt᷑ .xxxi. de uira m̃to.
icUT m̃tiri ñ potest qͥñ lo qͥtur :
sic ꝑiurare ñ poterit qͥ uirare ñ ap¬
petit. Cauendã gͥ. ẽẽ. uiracionẽ. nec eã
utendã nͥ in sbla necessitate. Non ÷ cõtͣ
dĩ p̃cẽptũ iurare: s dũ usũ uirandi fa:¬

Expanded text:
UT XXXI. De juramento. 1. Sicut mentiri non potest qui non loquitur, sic perjurare non poterit qui jurare non appetit. Cavenda est igitur juratio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi fa
Abbreviated transcription (Latin):
qã ÷ iñ .ẽ: amalo. ẽ. Multi ut fallant
nẽ incautum decipiunt. Int̃dũ ⁊ falsis lacri¬
nis seducti decipim᷑ : Icredũtur dũ plorant
qb credendũ ñerat. Plerũq sine uiram̃to
lo qͦ disponimꝰ: s increduilitate eorũ quincre¬
dũt qd̾ dicimꝰ. uirare cõpellim᷑: taliq necessi

Expanded text:
faciant nem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compel
Abbreviated transcription (Latin):
tatio lulcior iuenit᷑ ꝗ carnis. Castitas enĩ
fruetꝰ suauitatis .ẽ. pulchrititoo iuolata
neris abstinentiã exercuisse: neuirtutẽ
libidine frangerent. Luxuriosa nãq
uita carnẽ cito debilitat: fractãq celerit᷑̃
ducit ad seneetutẽ. Oẽ peccatũ ꝑpeni¬
tentiã recipit uulneris sanitatẽ: uir¬
ginitas silabit᷑. nullatenꝰ reparat᷑. Nã qͣ¬
ius penitendo ueniȩ fructũ ꝑcipiat:
ĩ corruptionẽ tam̃ nullatenꝰ recipit pͥstirã

Expanded text:
tatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata gimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incor
Abbreviated transcription (Latin):
pulsat̃. Prelatã. ẽẽ. iurginitatẽ nupciis:
Illud enĩ bonũ hoc optimũ. Ciugiuĩ c̃ces¬
sũ. ẽ: iurginitas ad monita tantũ ñ iussa.
d idõ tantũ admonita: qr nimis excelsa.
Neminũ ÷ bonũ uirginitas: qr unhoc
mundo sollicitudinẽ scłi amietit. ⁊ in fu

Expanded text:
pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in fu
Abbreviated transcription (Latin):
Xe Dade simulatis uirtutib
niciosus suos sectatores decipiunt
quia se sũb uelamine uirtutũ te¬
gunt Nam uicia que statĩ uircutũ
uenerar im apparent. cito dũ inpalã
uenerit̃ em̃dautur : ꝓpt̃ qđ sequaces eda
decalib ertmub erubescunt s̃ aruales
aut̾ plerũq ꝑ insensu alitatẽ m̃ts nagnios

Expanded text:
 De simulatis virtutibus. niciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem p
Abbreviated transcription (Latin):
postea sentit etiã nolens scimulosa. Non¬
nulli ñ andea merrorẽ uiciorũ labamn.¬
tur: nisi priꝰ interioris racionis ꝑdide.¬
ruit oculos. Sicuti sãson ñ antea ab
allophilis ad erroris ligatꝰ ⁊ machina:
nͥ pꝰ qã eist̃ lumina oculorũ extineta.
Quidã uegetante m̃tis racione. iucioꝵ
suꝑant᷑ incursu: sicq deinde intentio.¬
nẽ bonorũ oꝑum ꝑ dt̃. Siẽ rex babilo.¬
nis inoculos sedechie priꝰ filios ipsius
int̃ fec̃: ⁊ sic pꝰea oculos eiꝰ euulsit. Ac
ptaec post mustorũ oꝑũ cõsuetudinẽ. &
intecupcionẽ bonorũ: perie quorũaa¬
irutib: uircutes orantur
du nic guiñ  expeccato peccata:
ut au ñeuitant᷑ parua. incedatur inm¬
rtnis :: idũ defendunt᷑ aqͣmissa rern
m̃tunt: exflagitio ad suꝑpbiã le. Unde
sit ut duplicati sit cͥminis reus: qui de.
admit ne scelera ꝑuolũtate: idefen¬
ai ea ꝑcũtumaciȩ tumorẽ. Sic iucio

Expanded text:
postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonpostea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionevirtutibus virtutes oriuntur. 1. Sic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ si imago quelib& intendat᷑
de eiꝰ siilitudine species picta for¬
met᷑. Sicq fit adimaginẽ similis
ille: quiadũmilitudinẽ uiuit imna¬
guos. Qui scm uirũ imitatur. qͣsi
ẽxẽplar aliqd̃ intuetur: sese ꝙ in
illo quasi inspecule ꝓspiẽut adici¬
at qđ deesse iuirtutis agnoscit
Minꝰ enĩ se ipsũ homo. ex iemoe ipso
consid̾at: s dũ alterũ intendĩe. id
qd̃ minꝰ ÷ luminis adicit. Perfectoꝵ
tando. s ipsã ueritatẽ intuendo:
ad cuiꝰ imaginẽ facti st̃ iusticiã oꝑari.
Hoc indicat qđ scribitur: faciamꝰ homi¬
nẽ ad inaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am.
qr ipsam intelligẽdo imitat᷑ duuni.¬
tatẽ. ad cuiꝰ factus. ẽ similitudinẽ.¬

Expanded text:
tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis adjicit. 11. Perfectorum tando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aeb&e erparẽ aliene laudis adtendere:
s magis unꝰ qͥsq testimoniũ. cõscientie
sue querat: cui plus ips̃e p̃sens ÷ ꝗ ille
habebit : id ÷ occulte insua cõscientia. ñ
palã ĩzaliena lingua. Perfecti qͥ alta ra¬
dice sũdati st̃: si aliꝗndo flamine laudi
ac uituꝑationis at cũq qͣsi uẽtorũ int̾dũ
curuẽtur ĩpulsiu fũditꝰ tam̃ ñ deiciun.¬
uir. s ꝓtinꝰ sirmitate radicis ad se rede:¬
unt. bona mens ad malũ : nec p̃miis nec
t̃rorib uincit᷑ Nã unqͥ t̾rorẽ blandicus
miscent: ut aũt lectacione quẽ qã de¬
cipiant. aut cerrorib frangat᷑. Qui lau¬

Expanded text:
dere, sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat: cui ipse plus praesens quiam ille habebit, » occulte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, et si flamine laudis ac vituperationis, utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. Bona mens ad malum nec praemiis nec terroribus vincitur; nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. De fa
Abbreviated transcription (French):
s qͥ nor solũ ndolent gesusse malũ
ad cõparationẽ m li fit dederł Añde
uicus gͣtulantes extollunt᷑ inpeuis.
detalib ait salomon. Quilecantur cũ
male fecerint ⁊exultant in reb pessi.
nus .xxxii. Sepeccati necessitate.

Expanded text:
gessisse malum, ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . CAPUT XXII. De peccandi necessitate.
Abbreviated transcription (Latin):
aliua iinsticia. qđ cogitatione ad¬
mictit᷑. Priꝰ aut̃ accio resecanda .ẽ.
pofeea cogitacio. Prius praua oꝑã
pꝰmodũ desideria. Uicissim autẽ
cogitationis malicia. ñ erit in nocens.
Unde ⁊ dñs ꝑisaiam. Au ferte inquit
malũ cogitatioñ ur̃arũ ab occłis meis:
Hon enĩ solũ faccis s ⁊ cogitationib
delinquimꝰ : si eis inlicite occurrẽtib¬
delectem᷑. Sic̃ iꝑa afiliis in utero
positis. lacerata ꝑimitur: ita nosco¬
gitationes nr̃e mra nos enutrite
occit̃. ⁊ concepte interiꝰ iuꝑeo uene.¬
no consumunt : animãq nr̃am crude.¬

Expanded text:
aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimdelectemur: sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crude
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Omĩa fugere poterit homop̃t̃
cor suũ. Non enĩ potest a se quisq re¬
ced̾e: ubiẽq enĩ abierit. reatꝰ sui
conscientia illũ ñ derelinquoe. Quã.¬
ius humana iudicia sult̃ fugiat om¬
nis qͥ male agit: iudiciũ tam̃ cõscientie¬
sue effugere ñ potest. Nã isi aliis ce¬
l& qd̾ egit : sibi tam̃ celare ñ potest.
qui plene nouit malũ. ẽẽ. qd gessit.
Suplex fit gͦ in eo uidiciũ: qr ihic sue
cõscientie reatu punit᷑. ullic ꝑpetuali
pena dãpnat᷑. Hac enĩ significat: abis.¬
sus abissũ inuocat. in noce cataractarũ.

Expanded text:
tur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter tur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiasuae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractaru
Abbreviated transcription (Latin):
nã sui peccati. Dnͣ unꝰ qͥsq diuina
uluminatione p̃uenit᷑: stat̃i moles.¬
tus turpiũ cogitatioñ pulsat᷑. S dĩ
seruus udicio timoris dĩ earũ
tẽptam̃ta a semoe ipso reicit: bonis¬
q econtͣ obiectis cogitationib tur¬
pes ase repellit. Magna obseruantia
curca cordis ÷ custodiã adhibenda: qr
aut bone aut male rei ibi cõsifait ori¬
go. Nã sic̃ scriptũ ÷: excor de exeunt¬
cogitationes male. Idõq sipriꝰ pͣue
cogitationi resistimꝰ : in lapsũ oꝑis
ñ incurrimꝰ. Non ÷ tim̃dũ sibona
malaq in cogitatione ueniant: s ma¬
gis głandũ ÷ simens. mala abonis in¬
tellectu racionis discernat. Itaẽ nichil
iuiuat qd int̾ poñ imalũ sensu prudẽ¬
tiore disc̾nimꝰ: nͥ oꝑe aut mala cogita¬
ta caneamꝰ. aut bona intellecta faciamꝰ.
XXUI. de consti en cia
UMANA conditio dũ diu̾sis
ulciositatib m̃tẽ cont᷑bat: etiã ante
penas gehenne. ꝑ inconditũ anime
appetitũ : iã penas conscientie pati¬

Expanded text:
sque divina lluminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. CAPUT XXVI. De conscientia. 1. Humana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae pati
Abbreviated transcription (Latin):
turiuĩt uicia. Na ita sibimet q̃dã cogna¬
tioẽ uingun᷑: ut ex alt̾o alt̾ũ oriat᷑. Sic̃
pͥnceps septẽ uicioꝵ suꝑ bia. flos eoꝵ po¬
testib subdit: ita ip̃c septi formi gr̃a
plenꝰ. adnãtu uicioꝵ nos eruit. Etqͦsilla

Expanded text:
turiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos e
Abbreviated transcription (Latin):
re iudet᷑. Malũ male loquit᷑. qui
qđ lib& Nagitiũ ꝑsuadere conatͣ.
Boñ male loquit᷑: qui qd̾ cũq rec¬
dũ. arro gant̃ p̃dicare sentitur.
Oalã bene loquitur qui aliqd narrã
karitate ñ simulat. Orebene loqͥ¬
nur qͥueritate ad ñciat. factis be¬
ne loquit᷑: qͥ alios bonis exẽpłis edifi¬
sat. Corde male loqͥt᷑ quiunteri co.¬
qnationes noxias meditat᷑ ⁊icogitat.
ingua male loqͥt᷑: qui ꝓeo qd̾ male
ale. siagellat᷑ & murmurat. Factis
nale loqͥtur: qͥ male uiuẽao exẽplis
suis alios ad pͣue agendũ informat.
Demel bene loqͥt᷑. qui se penitendo re¬
darguit. His bene leqͥt᷑ : qͥ bene ui¬
uendo ⁊ alios inserrat. Se mel mabe
loquitir: ꝗͥ iboñ qđ debuit ñegit.
imalũ qd̾ ñ oportebat admisit. Ma¬
li mala respondent ꝓbonis: ⁊ adu̾sa
pobtiis. Boni bona respondent ꝓ
ĩpugnat.: tolerantie iurtute disce

Expanded text:
itur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narracharitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel maleloquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent prae foris impugnat, tolerantiae virtute de
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsis peccatis. Ex eo ipso quo quis q
peccatũ qđ agit abscõdit. iudicũ iam
esse indiciũ: qr nerubescit᷑ nͥ de coscien.¬
tie rectu Ergo ex hoc ipso qb quisũ
defacto suo erubescit: ipse sibi iãandex

Expanded text:
quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uistꝰ ÷. Int uituꝑationes lingue
i ob probria homin᷑. istose tend¬
gio mens uisti corroborat: uttañ¬
to solidĩ indm̃ figat᷑ interiꝰ. qutsi ex.¬
teriꝰ ab humanis sꝑnit᷑ sensib. Qui:
inlatas sibi cõcumelias tran quillo a:¬
nimo ꝓdit: dolorẽ cordis aꝑit &e
uirus qđ feru& manimo facile
ex alantꝰ clansa nimis ex ulcerant.
Qui dolorẽ iniurie clauso pectore
tegit: ꝗnto ãpliꝰ silentio lingua p̃¬
mit. tanto acriorẽ dolore int̾risec
mictit. Unde iuere qͥdã poetarũ
gentiliũ dix̃. Iuoq magis tegit᷑
tectꝰ: magis estuat ignis. Cecꝰ enĩ lã.

Expanded text:
 est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magi
Abbreviated transcription (Latin):
ter. nẽ palã. nc̃ consuetudine: nc̃ des:¬
peracione. Istis gͦ gͣdib ⁊ cor de delĩ.¬
quitur. ⁊ oꝑe malicia ꝑpetratur. Trib
modis peccatũ geritur. Hoc est igno¬
rantia. infirmitate: industria ꝑiculo¬

Expanded text:
palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re ab aquilone uenient: ipon& unꝰqͥsq
soliũ suũ in ĩtroitũ portarũ hierłm.
Regna aqͥlonis uicia fc̃: que sedes su¬
as inportis pont̃: ꝗndo ꝑsensus carnis.
labẽ anime inger̃ : idõq in ipsis portis
id ÷ inpsis sesib regnat᷑. Neqe eni ali¬
unde peccamꝰ : nͥ uidendo. audiendo: ac¬
tractando gustãdo atq tãgendo. Unde
i alias dr̃. Intͣuit mors ꝑ fenestras nos.¬
tras. Et alibi. Extͣnei ingrediebant᷑

Expanded text:
ilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquĩ: male intẽcionis etiã siboñ
boñ. aut ꝓbat᷑ indigñ. Hona .ẽ. gͦ in¬
tentio que ꝓpt̃ dm̃.ẽ: mala uͦ que
opꝰ boñ bona intentione ñ faciunt:
ꝑ hoc magis cecant᷑ oꝑe. ꝑ qd̾ inlumi
intentione bona agit : qm̃ ꝓmala in¬
tentione. plerũq opꝰbon̾ qd̾ agimus
apud humañ uidiciũ bona patent.

Expanded text:
Alioquin malae intentionis etiam si bonum bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentio, quae propter Deum est; mala veopus bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminintentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, apud hominum judicium bona apparent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa adhibere delictã: scd̾m
psalmi sentẽciã. et peccatũ meũ ẽtra
me est sẽꝑ. Sic̃ enĩ ñ oport& reminiꝰ¬
ci peccati affectũ: sic semꝑ necesse. ẽ.
morare peccatũ. Apd̾ iustũ recorda¬
tio peccati : fac̃ tedium animi. Li
autem luxurie. icupiditati suditi
sunt: cũtumaci suꝑbia etiã de ipso
recordatio. e̾e̾. deb& peccati: ut ea
que gessit sẽꝑ lacrimas confiteat᷑ͦ

Expanded text:
a adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est morare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥb habent᷑ : utiq ueracit᷑ habent᷑. Alix
uͦ uirtutes medixs : qr ⁊ ad utilitatẽ &
adꝑniciẽ posshabi. sidehis arrogant᷑
qͥsq tumuerit. Utputa. doctrina ieuiniũ:
tes corruat : ꝗ pͥus ex lapsu uitioꝵ iacebat.
Quẽ ds̃ iustificat. neiterũ se d̾ uirtutib eri¬
gat q̃dã illi uirtutũ dona tͥbuit. q̃dã retͣ¬
hit : ut dũ mẽs d̾ eo qd habet erigit᷑. Iterũ

Expanded text:
abentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, tes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod h
Abbreviated transcription (Latin):
duntutes dissicile consiugimꝰ. adiucia
sine labore dilabim̃. Ista em̃ ꝓna illa
mus: utadcelũ cõseẽde ualeamꝰ. Speuo¬
modũ adiuintitũ tendentes culm̃. ñ a sumis
inchoãt ẜ amodicis. ut sensim ad alcior ꝑ¬
angant: Ita & qͥ dilabunt᷑ adiucia. nonstia
amiigius cruninib incipiunt. s amodicis
a dsuesct̃: & sic inmaxinis ꝓruunt. Sic̃
paulat̃ homo amiinimis uicus inmaoeinas
ꝓruit: Ita amodicis iitutib ꝓadatim
adea q̃ sunt excelsa conscendit. Iman in¬
clitat᷑. Hȩc ÷ causa irerũ natum: ut¬

Expanded text:
tutes difficile consurgimus, ad vitia sine labore delabimur. Ista enim prona, illa mur ut ad coelum conscendere valeamus. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pngant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inclitatur. Haec est causa
Abbreviated transcription (Latin):
cia dic̃. qui uerã sapientiã gustum
t̃ni saporis sentit. A sentiendo enĩ
sentẽtia dr̃. Ae ꝑhoc ar rogandes qͥ sine
humilitate dicunt: desola scientia di¬
ciuae. ñ de sentẽcia. Iue enĩ sapit:
qui recte ⁊ scd̾m dm̃ sapit. Insuã
dicunt ꝙ̃tpaneliã doctores : si dũ sint
ab eis dicta sapient̃. numiũ tam̃ elo¬
quent. Horr& enĩ sapientia spumeũ
uborũ ãbitũ. ac fuc̃ mudialis eloquẽ¬
tie ĩflatis sermonib ꝑornat̾u. Mul:¬
t st̃ uani qͥ in u̾bo doctrineñ humibeᷤ.
s arrogantes existunt. Quiq ipse rec¬
ta q̃ p̃dicant: ñ ftudio correptionis.
riosi delectant᷑ audire quos lib&. sa¬
pientes: ñ ut ueritatẽ ab eis querant.
s ut facũdiã sermonis etꝵ agnoscant
More pretarũ: qui magis cõpositionẽ
u̾borũ qa sentẽtiã ueritatis sequũt᷑.
luatrimoda .ẽ. dicendĩ racio: qua p̃u
aut nichis fentiendo nichił dr̃: aut
paru sengendo loqͣcitas sola obsten¬

Expanded text:
tia dicit, qui veram sapientiam gustu tia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. i sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, riosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendiaut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola osten
Abbreviated transcription (Latin):
cunt .x.x.uiiii. De ser mone.
enitamꝰ: in magnolingue ꝓlabim᷑
crimine. Et dũ facta quedã nongͣuia
lid̾e acsine metu c̃mittimꝰ : ad potiora
scelera ⁊ horrenda. peccandi consuetu.¬
diur labim᷑. Sic̃ plerũq multiloqͥaꝵ.
stulticia rephendit᷑ : ita rursũ nimis
tacentiũ uicia denotant᷑. Iili enĩ satis
laxando linguã inleuitatis uicio deflu¬
unt: isti nimis reticendo ab utilitate tor¬
pescunt. Inperiti sic̃ loqͥ nesciunt: ita ta¬
cere ñ posst̃. Mence enĩ ieruditi: orelo¬
quaces. iãbis ꝓstrept̃ sensu nichil di¬
.ẽẽ. ñdebent. Nã sic̃ malos mores bona
cõloquia corrigũt: ita ꝑ na conloquia
bonos mores corrũpt̃. Custodia ori po
nit: quibonis oꝑib lingue excessũ
oꝑit. Mañ suꝑ os ponit : qͥ male loquuti¬
onis culpas bone actionis uelamine te:¬
git. Loqueniq ad dm̃ ꝑtinẽt necfaciẽs:
pientes estis mocłis ur̃is: ⁊ corã uobs¬
mor ipsis prudentes. Rectt ex sentẽ¬

Expanded text:
UT XXXVII. De sermone. evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil diesse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava bonos mores corrumpunt . 6. Custodia ori ponnit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, stris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex senten
Abbreviated transcription (Latin):
xpera meNto minoꝵ cibu.
peccatoꝵ maiora cõmittũt᷑ pec.¬
cata  ut duriꝰ feriant᷑ ꝓ magnis scele.¬
rib qui de parius corrigi noluer̃.
Iudicio aut̃ diuino in reatulnequiore
labunt᷑: qui distrĩgere minora sua
tere: imnpenã cõmissi facinoris. facinꝰ
deceriꝰ adadere. Sepe peccatũ alteri
peccati causa est: qđ cũ cõmit ti itur
aliud ex ipso qͣsi suas oboles oritur:
sic̃ fieri sola: nasci libidinẽ ex nimua
uẽtris ingluiue. Pena uͦ peccati pecca¬
tũ admittit᷑. ꝗndo ꝓmerito cuiꝰq pec¬
cati dõ deserente in aliud peccatũ de¬
teriꝰ itur: de quo ãpliꝰ qui ad miserit sor.¬
didetur. Ergo p̃cedens peccatũ. causa
÷ sequentis peccatu: sequens uͦ peccatũ.
pena. ẽ. p̃cedentis delicti. Precedentia
itaq peccata. sequentiũ st̃ crimiñ
cansa: ut illa que sequũt᷑ sinͣ p̃ceden¬
tiũ pena. Precedentiũ peccatorũ
pena ipsa uocatur induracio: ueni:
ꝓpħa. Indurasti cor nrm: netimere¬

Expanded text:
xperimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua tere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio venienst propheta: Indurasti cor nostrum, ne timere
Abbreviated transcription (Latin):
ri sol&: ut inmũde corporalium
rerũ species quas didicimꝰ. nr̃is m̃ti¬
b opponãt᷑: inolentes eas cogitemꝰ
Luãtoq ab eis atiem m̃tis au̾tere ni¬
timꝰ : tanto ille se magis inger̃ ani¬

Expanded text:
ri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ing
Abbreviated transcription (Latin):
ãs quosdã peccare: s in quib iãtalia
peccata p̃cesserint. ut iustͦ iudicio
eiꝰ mereant᷑ indeteriꝰ ire. Talia qͥppe
peccata p̃cedentib aliis peccatis ꝓla¬
bunt᷑ inpenã: penã peccata merent᷑.
luedã deira dĩ ueniunt pęccata: que
ꝑmerito alioꝵ cõpensant᷑ peccatorũ.
Unde ⁊propħa. Ecce inquit tuiratuses

Expanded text:
are, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es,
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ñ habemꝰ: ipsi nos sedncimꝰ & ue.
ritas in nõbis ñ . ẽ. Quedã st̃ facta pec¬
cati similia. s sibono animo fiant
ñ st̃ peccata: ut pote potestas. siñ
se ulcendi cupiditate. s magis corri:¬
gendi fcndio ulcis ⁊ catur inreũ.
ltẽ st̃ peccata leuia que ab in cipi¬
entib cotiãiana satisfactione pur:¬
gant᷑: que tam̃ aꝑfectis uiris uelut
magna crimina euitãtur. Quid
re debent. ꝗndo etiã ꝑsecti leuia queq
delicta qͣsi grauissima lugent: Non.
solũ gͣmia . s & leuia st̃ cauenda pec.¬
cata. Multa enĩ leuia. uñ grande
efficiunt : sic̃ solent parus imint¬
mis guttis um̃sa flumina crescere.
Numerositas enĩ inuñ coacta: exundã.¬
tẽ esficit copiã. Peccata que incipien-¬
tib leuia st̃  ꝑfectis uiris gͣuia depu¬

Expanded text:
n habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitantur. Quid re debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris g
Abbreviated transcription (Latin):
peccare: cauẽdũ ÷. Nã hoc ipsũ qđ de
ꝗnto mirabile.ẽ. tanto ꝑrarũ. ẽ. Propte¬
rea metuendũ ÷ confidere ita saluari :
ne force dñ expectamꝰ auiciis sanari. ⁊ u¬
cia multiplicemꝰ: ⁊ salutẽ ñ ad ipiscam᷑.
Ergo fuideamꝰ aut ñ cadere: antcito con¬
uersi a lapsu consur gere. Omĩno pecca¬
re cauẽdũ. ẽ. Iđ si humana fragilita¬
de peccatũ sub repserit: c̃fescĩ erit cor¬
rigendũ. qđ ne qͥt̃ sentitur cõmissũ.
Cito enĩ corrigitur culpa: quȩ cito cog¬
noscit᷑. Tardiꝰ aut̃ sanat᷑ uulnꝰ. qđ iã
putrescentib m̃bris longo post tẽꝑe
gͣuior ÷: sic̃ si morbus suꝑ morbũ ue¬
niat. ⁊ sic̃ sumb̾ suꝑ ĩbrẽ occurrat
Mora peccãdi: inmanitatẽ fac̃ sceleriᷤᷤ
Unde ⁊ ꝓpħa. Ue inquit qui tͥhitis

Expanded text:
 hoc ipsum, quod de quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post temporgravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝑtin& : noluisse uͦ scre ad cõ:¬
tumacẽ suꝑbiã. Uoluntatẽ qͥppe ꝓpͥi
am̃ uelle nescire. quid aluid. ẽ. qã uel¬
le dñm suꝑbiendo contẽpuere. Hemo
igitur deignorãtia se excus&: qas
non solũ eos uidicat qui acognitione
sua auertũtur: s etiã ullos qui nes¬
cier̃. Teftante eodẽ dño ꝑ propħam.¬

Expanded text:
tiam pertinet. Noluisse vero scire ad cotiam pertinet. Noluisse vero scire ad cotumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per p
Abbreviated transcription (Latin):
U̾ir ñ. ẽ seductus̃: mulier aut̃ seducta
in p̃uaricatione suit. Ergo eua pec¬
cauit ignorãt̃: adã uͦ induscria. qr
ñ seductus s sciens prudensq peccauit.
Qui uͦ seducit᷑ quid consenciat suaden¬
ter ignorat. De infir⁊ mitate autẽ
petrus deliquit: ꝗndo ametu inter¬
rogantis ancille xp̃m negauit. Unde
ipost peccatũ amarissime fleuit. Gra.¬
utꝰ ÷ infirmitate qã ignorãtia quẽ quã¬
delinquere i gͣuiꝰq induscria qã insir¬
mitate peccare. Industria nãq peccat:
qui scudio ac delib̾atione m̃tis malũ agit̾.
Infirmitate aut̃: qui casu uł p̃cipitã¬
tione delinquit. Nequiꝰ aut̃ ⁊ deuiduᷤᷤ.¬
tria peccant: qui ñ solũ ñ bene uiuunt.
s ad huc ⁊ bene uiuentes siposst̃ aueri¬
tate diu̾tũt. St̃ enĩ qui ignorant᷑
ꝓ ignorantie excusatione scire nołt᷑
ut minꝰ culpabiles habeantur. qui
tam̃ se ipsos ñmumũt: s magis deci.¬
piunt. Nescire simplicit᷑ ad ignorã.¬

Expanded text:
us, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quedelinquere, cujusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt ei qui ignopro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ⁊ angłis copiosiꝰ. eẽ. gaudiũ. de eo
qui aꝑiculo liberatur : qã de eo qui
contristat resꝑdita. tantẽmagis sifu.¬
erit inuẽta letisicat. Siẽ in euã głio
pastor ille exultat: qui ꝑditã ouẽ
inuẽtã humeris suis gaudens repor¬
sicirca sinẽ uite ad penitentiã con.¬
uertatur. Uñ quẽq enĩ as de suo fi¬
ne: ñ deuita p̃terita uidicat. Hoc quip¬
pe ilegis testimonio edocetur: qd ho¬
mo de suo extremo iustificatur. ꝗnde
as̃ ꝓasini primogenito ouẽ iussit offer¬
ri. hoc. ẽ. inmũdiciã uite pͥoris mutã.¬
dã. in nocentia boni finis. Unde ⁊ cau.¬
dã iubem᷑ offerri in hostiã: ia. ẽ. uite
extrema inpenitẽtiã. Multi suꝑna
respecti gra inextrems suis ad dm̃
reuertũt᷑ ad penitẽtiã: ⁊ quecũq ma¬
la gesser̃. cotidianis fletib purgant:¬
atq inbonis factis male gesta cõmu¬
tant. Quib iuste totũ qđ deliquerãt

Expanded text:
Deo et angelis copiosius est gaudium de eo Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reporsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibatque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant,
Abbreviated transcription (Latin):
iñ: it᷑ receditur ue adõ. Neq enĩ
gressupedũ s gręssu mot i: elon¬
gamꝰ uł ꝓpinquamꝰ ad am̃. Perpetra¬
re flagitiũ aliqd: mors anime est¬
Contẽp̾nere penitentiã iꝑmanere in
culpã : descendere in inferñ pꝰ mortẽ ÷.
Ergo peccare ad mortẽ ꝑtin&: despare
uero in inferñ descendere. Unde iscrip.¬
tura ait. Inpiꝰ dũ inꝓfũdũ malorũ ue.
nerit cõtẽpnit. Sepe diabolus eos quoᷤ
conu̾ti adpenitẽtiã aspicit. ĩmanitate
scelerũ ꝑculsos. ad desꝑationẽ de duc̃.
ut sub tracta spe uenie trahat indif¬
fidentiã. quos ñ potuit retinere ꝑse.¬
uerant̃ inculpã. D paciens p̃idere
delre callidas cõtͣse hostis insidias.
sicq dĩ iusticiã metuat: ut tam̃ ꝗuiꝰᷤ
in magnis scelerib de miscđia eius
cõfidat. Ampli᷑ letatur as deanima
desꝑata ⁊ aliꝗndo cõu̾sa: quã de ea
que ñꝗ extitit ꝑdita. Sic̃ deꝓdigosi¬
magñ sit gandiũ patris. ñ alit̾ corã

Expanded text:
lum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae estcontemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malonerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo fimagnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudanẽ uͦ peccandi facere os pude .ẽ. co¬
an gustari: ne is qui cecidat ualeat exire
Sͣ int̃ dũ etiã tales as̃ liberat: dũ eorũ
desꝑationẽ ad cõu̾sionẽ libertatis cõmur¬
tat. Ipso enĩ miserande peccata cõmitdat᷑:
quo ꝓtegente fic ne in detereꝰ peecends
eatur. Nequissimu : peccare: peiꝰ. ẽ. pec¬
candi consuetudinẽ facere. Ab illo facile:
et udini repugnat᷑. Male agendi consue¬
tudinẽ recessĩ. e̾e̾. ꝓpħa asserit inꝑfũdũ.
Cuiꝰ usu qͣsi quadã lege homo tenetur ad¬
strictꝰ : ut eciã ꝗndo ñ uult peccatũ cõ¬
mictat. Alapsu uͦ ado resurgere ñ. ẽ.
in ꝓfũdũ ire. Apłs legẽ peccati dic̃ in
m̃bris nr̃is: que lex cõsuetudo ÷ quã¬

Expanded text:
consuetudinem vero peccandi facere os putei est coconsuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, le consuetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris n