comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciabo uobis Anuero adnuntia¬
tio manifesta putabitur in pro¬
uerbis : quur ergodictum est pa¬
lam adnuntiabo nisi quia
in prouerbis non est palam
Quodautem non in gro uerbus
od cultatur sed uerbis manifes¬
tatur. proculdubio palamdi
quomodo ergo manifesta uit
quod nondum palam dixit᷑ Prom¬
Sesic intelle gendum est. protempo¬
fefuturo pr&eritum positum
quemadimnodum illud Omnia
quae audiui a patremeo notauo
bis feciquodnondum feceso. sed
loquebatur quasi fecisi& quod
in motabiliter ess& õfixum scie¬
bat ut facer&. Quidest autem
quos dedistimihi demundo: Dic¬
tum est enim deillis quodnones¬
sent demundo: sed hoceis regene¬
soctio prestitit non genesoetio.
Quid autem quod requitur
Tuiesoent & mihi eos dedisti :
An aliquando eraent patris
quando non ertent unigeniti fibii
eius & habuit aliquando pat̾
aliquid sinefilio: absit : Verum¬
tamen habuit aliquid aliquando
dr̃ filius quod nondum habuit idẽ

Expanded text:
tiabo vobis ? An vero annuntiatiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc illis regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam quod sequitur, Tui erant et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus; et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem
Abbreviated transcription (Latin):
s&: Nam quoed ds̃ dicitur
uniuersaecreatunce: &iam om¬
nibur gentibus ante quam in x pm̃
crederent: No n omnimodo ẽẽ
potuit hocnomen in cognitum:
haecest enimuis uence diuini ta¬
tis: ut creaturoce noctionali
lam sactioneutendi non omnino
acpoenitus possit abiconedi: Ex¬
ceptis enim paucis in quibus na¬
tuite nimium depracuata est un¬
uersum genus humanum dm̃
mundihuius fat&ur auctorem:
In hocergo quol fecit huncmun¬
dum caelum tentreque cõs¬
picuum & antequam inbue¬
rentur infidexpĩ notus omnib:
gentibus ds̃: In hocautem quod
nonestiuris sui &cum diis falsis
colendus. notus iniudaea ds̃
In hocuero quod pater esthuius ap̃i
perquem tollit. peccatum mun¬
di Hocnomen erus prius occuh¬
tum omnibus nuncmanifesta¬
uiteis. quogdedit pater ipsede
mundo sed quomodo manifesta¬
uit sinondum uenit horae de
qua superius dixente quodueni¬
r&hore Cum iam non inpro¬
uerbis in quit loquaruobis.
sed palam de patremeo ad nun¬

Expanded text:
set. Nam quod Deus dicitur set. Nam quod Deus dicitur universae creaturae, etiam omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falsis colendus, notus in Judaea Deus. In hoc vero quod Pater est hujus Christi, per quem tollit peccatum mundi, hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annun
Abbreviated transcription (Latin):
sisti ilm̃ xpm̃. Nonenim potest cog¬
nitione hominum clarificari pater:
niu & ille cognoscatur perquem
clarificatur  Idest perquem populis
in notescit: haecest glorificatio pa¬
tris. qua eno norca solos illos
apostolos facta est sedcirca om¬
nes homines fit. quibus mem¬
enim desolis apostolis potest intel¬
legi sicut dedistiei potestatem
om̃nis carnis utomne quod de¬
distiei d&eis uitam a&ernam:
Sedutique de omnibus quibus in
eum credentibus uita &ernadona¬
tur : Iam nuncergo uideamus
quid deillis aquibus tunc audie¬
batur discipulissuis diecoc: Ma¬
nifestauimn quit nomentuum homi¬
nibus quos dedistimihi. Nonergo
nouerent dĩ nomen cum essen&ꝰ
iudaes & ubi est quod legitur
Notus in iudea ds̃ in irł magnum
nomeneius: Egomanifestaui no¬
mentuum hominibus istis quos
dedistimihi demundo quime au¬
diunt haecdicentem:. Non illud
nomentuum quo duocaris dr̃
sed illud quoduocaris paterms:
Quod nomeni mani festare sineip¬
nus filii manifestatione non pos¬

Expanded text:
istum . Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est glorificatio Patris, quae non circa solos illos Apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suienim de solis Apostolis potest intelligi, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam; sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna datur. 4. Jam nunc ergo videamus quid de illis, a quibus tunc audiebatur, discipulis suis dicat. Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? Et ubi est quod legitur, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem: non illud nomen tuum quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus; quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non pos
Abbreviated transcription (Latin):
hancergo p̃distinationem &iã
clarificatus : antequam mundus
ess&: Vtess& claritas eius
exresurrectione mortuorum
apud patrem ad cuius dextertõs edet
Cumergo uider& illius p̃distinatae
suae cdarificationis uenisseiam
tempus ut &nuncfier& in redditio¬
ne quod fuenae in p̃destinatione:
iam factum ortuit dicens: &nu̾c
clarificame tu pater apudtem&¬
ipsum : caritate quam habui pri¬
usquam mundus ess& apudte

Expanded text:
rgo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus ess
Abbreviated transcription (Latin):
surcepta est a uerbo conuerte¬
r&ur in uerbum &homo
mutar&ur in dm̃: Immosedi¬
ligentius quod opinati sunt cogi¬
temus homo perir& indõ:
Nonenim quisquam existamu¬
tatione hominis uel duplicari
dĩ uerbum clicturus est uelauge¬
ri. ut autduo sint quocdunũ
fuit: Aut amplius sit quod minꝰ¬
fuit : porro sinatu sechumanain
uerbum mutata atque conuer¬
saẽ uerbum dĩ quantum estor
& quodente hocerit. ubi esthsi
nonperit: sed adhanc opinionẽ
quam ueritati prorsus non uideo
conuenire nihilnor urgu&:
sifilio dicente & nunc darifica
me tupater apud tem&ipsum
daritate quam habui prius¬
quam mundusfier&e. Apud
te intelligamus p̃destinationẽ
daritat huimanae quae inillo
est naturae. exmortali in mor¬
als Apud patrem futunte. &
hociam p̃distinando factum fusse
Antequam mundus ess&: quod in
mundo &iam suo tempore fiert
sienim denobis dixit apostolus si
tatur auero situnc pater caput
nrm̃ darificauit quando nos

Expanded text:
suscepta est a Verbo, convertesuscepta est a Verbo, converteretur in Verbum et homo mutaretur in Deum: imo si diligentius, quod opinati sunt, cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam existimatione hominis, vel duplicari Dei verbum dictus est vel augeri, ut aut duo sint, quod unum fuit, aut amplius sit, quod minfuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sitatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos
Abbreviated transcription (Latin):
trem darificauit super tenbẽ
eum gentibus p̃dicando : Pater
uero ipsum apud sem &uipsum
ad suam dextenem co llocando:
sechleo postea clarificando pa¬
trẽ ubiant Egote clarificaui
uerbum p̃teriti temporis pone¬
remaluit ut monstrr& inp̃¬
clistinationei amfactum. tpro
iam facto habendum quodcer¬
tissime fuera futurum Id est
ut apatre apud patrem glorifica¬
tur patrem supertentem glorifi¬
car& &filius: Sedhanc predisti¬
nationem in sua darificatione
manifestius apperuit qua eum
clarificauit pater In eo quodad¬
iunexit Claritatem quam htc¬
bui quati prius quam mundurẽa
apudte:
Ordo uerborum est quam habui
apudte prius quam mundur ess&.
Adhocual& quod ait. & nẽ
clarificame. hoc est sicut tupe
ita &nunc: sicut tunc p̃distna¬
tione. ita&nũc perfectione: fac
inmundo quola pudte lam fue¬
stoc antemundum: fac insuo
tempore: quod ante omnia tem¬
poste statuisti: Hoc quidam sic
intelle gendum putauerunt tam¬
quam naturte humana quae

Expanded text:
trem clarificavit super terram, trem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura h
Abbreviated transcription (Latin):
facer& perquod illud filius fac¬
turus ess& id est ut pater clari¬
ficar& filium perquam filii
darificationem &uam filius ers&
clarificaturus patrem s Seniq
sidere que futurte est& ponamꝰ
eiam futuri temporis uerba.
ubi protem porefuturo posuit
ipse p̃ceritum. nulla sententiȩ
remanebit obscuritas. uelutsi chi¬
xisr& Egoteclarificabo super
tentem opus consummabo quod
dedistimihi ut faciam. &nunc clari¬
ficame tupater apud tem&ipsum:¬
s. lempe itaplanum est sicutillud
ubiat Clarifica filium tuum ut
filiustuus clarific& te & ipsa est
omnino sententia: Nisi quiahic
dictus est eiusdem darificationis
modus Ibi autem tacitus tam¬
quam illud isto exponeretur eis
quos poterii permouere quomo¬
dopater filium & maxime quo¬
modo patrem clarificar& &fi¬
lius: Sicendoenim darificari
asepatrem supertenbam seaũt
a patre apudeundem patremmo¬
dũ profecto utrius que clarifi¬
cationis ostendit: Ipse qui ppe pa¬

Expanded text:
faceret, per quod illud Filius facfaceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Pateruenit hore darifica fi¬
lium tuum ut filiustuus dari¬
fic&te : In quo uerborum oreli¬
ne ostenderto prius a patre da¬
rificandum filium ut patrem
darificar& & filius. Modo
autem dixit.: Ego darificaui¬
te super tertem. opus consum¬
maui quod de disti mihi ut fa¬
ciam: &i nuncclarificame.Tam¬
quam prior ipse patrem clarifi¬
cauerit Aquoddeinde utcla¬
rificar&ur exposcit. Ergo
intellegendum est utroque uer¬
bo superius usum secundum id
quod futurum erto eoque ordi¬
ne quod futurum ert& clan¬
fica filium. ut tedarific& filius :
modouero usum furse uerbo p̃¬
teriti temporis de refutura
ubiait. Egote clarificaui super
tesstem opus consum maui quod
dedisti mihi ut faciam. Deinde
dicendo &nune clarificame
pater apudtem &ipsum quia
posterius est danficandus apatre
quemprius ipse clarifica uerta
Quidostendit nisi superius ubi
ait. egotecdarificaui supertesstẽ
Ita locutum sefuisse tamquam
fecir& quod facturur ers&
Hic autem poposcisse utp ater

Expanded text:
ter, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem dicit: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Claifica Filium, ut clarificet Filius; modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait: Ego te clarificavi super terram; opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃distination&ua tempus est apđ
tehabeam &iam uiuens indexteste
tua: Sedqm̃ diunostenuit huius
discussio questionis. Alio quaese¬
quuntur sermone tixctanda sun:¬
manifestaui nonientuum hominibus usque ad

Expanded text:
in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda suntManifestavi nomen tuum homini
Abbreviated transcription (Latin):
nifestaiinomentuum hominibus
quos dedistimihidemundo: Quale
estillud quod paulo ante dixerte
E gote darificaui supertestem
pro tempore futuro &illic &
hic p̃teritum ponens. sicut quisci¬
r& p̃distinatum esse ut idfier&
Rideo fecure sedicens quodeste
sineulla cdubitatione facturus.
Sed dehis quiiam erent discipulieiꝰ
Non de omnibur qui inillum fuente
credituri eum dixisse quod edixit
Manifestaui nomentuum homini¬
bus quos de distimihi demundo
Eaquaese quuntur. credibiliures¬
sede monstrant: Cum enim hoc
dixisso& : adiunxit: Iuierent¬
÷ & mihieos dedisti: & sermonẽ
tuum seruaueruat: Nunc cog¬
InouerunT quia omnia quãe

Expanded text:
nifestavi nomen tuum hominibunifestavi nomen tuum hominibule illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis dñi sicutip¬
se donauerit sermo¬
neisto disputaturi
sumus.: quaeita
se habent Ma¬
nifestaui nomentu¬
umhominibus. quos
dedistimihi dẽ mundo:
Quodsidehis tantum dicit discipu
lis cumquibus gȩnauit &ad
quos antequam onere inciper&
tam multa lo cutus est non perti¬
n& hoc adillam darificationem
siue ut alii inc̃p̃tatisunt glorificatio¬
nem dequa superiuslo quebatur.
qua filius darifica uel glori ficco
patrem: quanta estenimł qualis glo¬
ria duodecim uelundecim potiur
in notuirre mortalibus : si autem
quodait manifestaui nomentuũ
hominibus quos dedistimibidemũ¬
do Omneshic intellegiuoluit &¬
am quuneum fuenent credituri
adeius magnam quae futura erar
exomnibus gentibus ȩcclesiam per¬
tinentes dequa in psalmo canitur
In eodesia magna confitebortibi:
Est planeista clarificatio qua filius
cdarifico& patrem cum eius nom̃
notum facit omnibur gentibus
& tam multis generetionibus homi¬
num & talehocest quodait ma¬

Expanded text:
his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit disclis, cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est, non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat, vel glorificat Patrem. Quanta est enim, vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Ma
Abbreviated transcription (Latin):
esse certissime nouit. sicut lon¬
ge ante proph& a pr&eriti tem¬
poris ususest uerbis quando pꝰ
annos plurimos futurum fuerto
quod dicebat Foderunt in quit
manus meas & pedes meos cdinu¬
mestuerunt omnia ossamea.
Nonait fodient &idinum estebun
& in hoc ipso euangeliom. Omma
in quit quae audiui apatremeo
nota feciuobis Quibus ait postea
Adhucmulta habeo uobis dicere
sed non potestis illa portare mo¬
do e qui enim certis &inmutabi¬
libus causis omnia futurae p̃des¬
tinauit: quic quid facturus est
fecit: Nam& perproph&am
dictum deillo est: qui fecit quȩ

Expanded text:
esse certissime novit? Sicut lonesse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est, Qui fecit quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo dr̃ laudabitur quan¬
do ipse uidebitur propter quod
striptum :eatiqui habitant
indomotua. in secula seculorum
laudabunte: Ibierit dĩ sine fine
laudatio: ubi eritdĩ plena togni¬
tio: & qui a plenadĩ cognitio. ido
clarificatio uel glorificatio : Sed
prius hic clarificaturds̃ dumad¬
nuntiatus hominibus in notescit
& perfidem credentibus p̃dicat᷑:
propterquoddicit : Egotedarifi¬
caui supertesstem. opus consum¬
maui quodde distim utfaciam:
Nonatius sisti: sed dedisti ubi
commendatur euidens gratia
quidenim hab& quodnon acce¬
pit &i aminuni genito buma¬
nanaturte . Annonꝰ accepit ut
nihilmali sed bona facer& om¬
nia Quando inunitatem per¬
sonae surcepta est a uerbo ꝑ
quod facta sunt omnia  sed quo¬
mo consum mauit opus quod ac¬
cepit ut faciat cumrest& aelhuc
passionis exporimentum ubi
martribus suis maxime p̃buit
quodiequerentur exemplum
dicit quod se consum maturum

Expanded text:
quomodo Deus laudabitur quanquomodo Deus laudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum;summasse se dicit quod se consummaturum
Abbreviated transcription (Latin):
qui asps estpatris &filu tam quam
iaritas substantialis & constantia¬
lis amborum qm̃ non duo du
sp̃rsc̃r sed ipsatrinitas unusẽ dr̃:
Giergo eomodo teglorifico& filius
sicut dedistiei potestatem omnis
carnis & sic dedisti ut omneqđ
dedistiei dex eis uitam &ernam.
Rbaecest uita&erna. ut cognos¬
cante. Sicteigitur filius glorificat:
ut omnibus quos de distiei te cognitũ
faciat. Porro. si cognitiodiest ui¬
ta &erasa tanto magis uiuqe
tendimus. quantomagis in hac
cognitione proficimus: non autem
moriemur inuita &erna: Tunc
ergo dĩ cognitio perfectaerit. quã¬
do nulla morsent: summatũc
dĩ clarificatio.. quia sum ma
gloria quae grȩce dicitur. doꝵa
uindedictum est do Eacon. quod
latiniquidam sunt interp̃tati clari¬
fica: quidam glorifica: Que¬
teribus autem gloria quaglo¬
riosi homines dicuntur Ita est
definita: gloria est frequens dea¬
li quofama cum laude. Ats
homo laudatur cum fame credi

Expanded text:
quia Spiritus est Patris et Filii, tanquam charitas substantialis et consubstantialis amborum quoniam non duo dii sanctus; sed ipsa Trinitas unus est Deus. Si ergo eo modo te glorificat Filius sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est δόξασον, quod latini quidam interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quippe apperit ordo ipseuer¬
borum: Clarifica inquit filium
tuum ut filustuus darific&te:
Pamquam dicer& : Nesuscita
me: ut in notescas toto orbeper
me: Deinde magis magisque pan¬
dens quo modo clarific& patrẽ
filius: sicut de disti inquit ei potes¬
tatem omnis carnis. ut omne
quod de distiei d&eis uitam &ier¬
nam : Omnem carnemdixit om¬
nemhominem a parte totum sig¬
nificans : quem admodum rur¬
sus a parte superiore significat᷑
est homototus ubiat apostolus.
mnis anima potestatibus sublimio¬
ribus subdita sit: Quidenim dix̃
omnis anima nisi omnis homo
Hocautem quod potestas xp̃o apa¬
tredata est omnis carnis secun
dum hominem intellegendum et Nascđm dm̃
testatem inquit omnis carnis:
itate glorific& filius. Id est notũte¬
faciat omni carni quam dedistiei:
sicenim dedisti. ut omne quod dedisti
ei: d& eis uitam &ernam: Haec
estauteminquit uit a&erna. ut coe¬
noscante solum uerum dm̃. &quẽ

Expanded text:
Hoc quippe aperit ordo ipse verHoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secuntestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notufaciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti: « Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
secundum formam serui quam
pater suscitauit amortuis
& ac suam d extertem conloca¬
uit Resi psa indicat & nullus
ambigit xp̃ianus: sed qnm̃ non
tantum dixit pater clarificafi¬
lium tum sed addidit ut &uã
filius tuus danfic&te. Meri¬
toqueritur quomodo patrem
clarificauerit filius cum sempit̃¬
na daritas patris nec diminu¬
ta fuerit in form ahumana nec
augeri potuerit in sua perfectione
diuina: sed inseipsa daritas pa¬
tris necminui necaugeri potest.
Apud homines autem proculdu¬
biominor estor. quando in iudea
tantum modo ds̃ notus estor¬
s. londum a solisortu usque adoc¬
casum laud ab an pueri nom end̃ :
Hoc autem qui a pereuan geliũ
xp̃i factum est ut filium pat̃ in¬
notescer& gentibus profecto
patrem el arificauit &̃filius:
Si autem tantum modo mortu¬
us fuiss& filius necresurrexiss &ꝰ
proculdubio ne capatre clarifica¬
tus ess&. nec patrem darificasso&:
Nunc autem resurrectione clari¬
ficatus apatre resurrectionis su¬
ae p̃dicatione clarificat patrem:

Expanded text:
secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus eet nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
bat ipaere a masme pasceoues meas:
nam ut noueritis quia sic abeo pasciuole¬
bat ouessuas. ut animam suã proouibus
ponerae : Hoc illi continuo dixit: Cõiuuenis
esses precingebas te: & ibas quo uolebas:
cũ autẽ fueris senior alius tepraecing&
& tollae quotu nonuis: hoc autem dixit.
Ait euangelista: significans qua moste
glorificaturus erat dm̃: & cui dixeiit
pasceoues meas. docer& eũ ponereani¬
mam proouibus suis: unde incipit ca¬
ritas fr̃s⁊ modicũ ad tendite quoꝑfici¬
&ur: Audistis ipsum finẽ & modũ ipsum
et dñs in eu angelio comm̃dauit. maio¬
rem caritatem nemohab& dit quaut
animam suam ponat proamicis suis.
perfectionemergo eius ostendit in euan¬
gelio & hic comm̃data eius ẽ. ꝑfectio:
Sed interrogatis uos & diciti suob: quan¬
do possũ habere i stã caritatẽ nolicito
detedispentre fostenata ẽ : sed ñdũ per¬
fecta ẽ: nutrieã neeffoc&ur: sed dictu¬
rus esmihi : & unde noui  quo enĩ ꝑficiatꝰ

Expanded text:
bat, Petre, amas me? pasce oves meas. Nam ut noveritis quia sic ab eo pasci volebat oves suas, ut animam suam pro ovibus poneret; hoc illi continuo dixit, « Cum juvenis esses, praecingebas te, et ibas quo volebas; cum autem fueris senior, alius te praecinget, et tollet te quo tu non vis. Hoc autem dixit, » ait Evangelista, « significans qua morte clarificaturus erat Deum » : ut cui dixerat, « Pasce oves meas, » doceret eum ponere animam pro ovibus suis. 12. Unde incipit charitas, fratres? Modicum attendite: quo perficiatur auet Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, et hic commendata est ejus perfectio: sed interrogatis vos, et dicitis vobis, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus es mihi, Et unde novi? Quo enim perficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
utique quan do in terro gantib
non respondit: Qucanuisꝰ quib¬
dam in terrogationibus sepe
sesponderit: eaa men ꝑꝑt̃ illa in¬
quibus noluit respondere: Ad
hoc data estdeagno similituelo.
ut insuosilentio uon reus sed inno¬
cens haber&ur : Cumergo iudi¬
car&ur ubicumque non appe¬
ruit ossuum sicutagnus non
apperuit : Id est non sicut male
sibi constus quidepeccatis suis¬
conuincebatur sed sicut mã¬
su&sus qui propeccatis immo¬
labatur alienus. Didc̃ ergo
eipilatus mihinon loquerir
nescisquia potestatem habeo
crucifigerete & potest atem
habeo obmittere tẽ. Nespon¬

Expanded text:
utique quando interrogantibus utique quando interrogantibus non respondit. Quamvis enim quibusdam interrogationibus saepe responderit; tamen quibus noluit respondere ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur, Cum ergo judicaretur ubicunque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit, id est, non sicut male sibi conscius, qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus, qui pro peccatis immolabatur alienis. Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittere? Respon
Abbreviated transcription (Latin):
ministri : da mabantelicentes
Grucifige crucifige: Dicites
pilacturꝰ Accipitẽ eumuor &
crucifigite : Ego enim noninue¬
nio meu citu gam. Responde¬
runt enudaoi Nos legem habenꝰ
& secundũ legem deb& mori
quifilium dĩ sẽfecit: Ecceal¬
peilla indebatur uelut affeca¬
te in licito ausuregiae potestads.
& titmen neutrũm sibi ihs̃ mex¬
daciter usurpauit sedutrũ¬
qeuerum est: &unigenitus
tus supsion montem scm̃ eius.
Rutrumque nuncclemonstrre¬
r& nisi quanto ento potentior
tantomaall& eẽ patientior:
Cumergo audirs& pilactus hoc
uerbumꝰ maagistimuit: &
ingressus est p̃torium iterum¬
tũ  ihs̃ autemres ponsum non
tis omnium eu cangelistitrum
ncerationibus rẽpperitur. &
apud principes sacerdotum &
apud herodem. quo eum sicut
llieas indicat misero& palatt᷑
audiendum. & apudipsum pila¬
tum. ut non frustrec de illo pro¬
ph&sia p̃cesserit: sicutagnus
conẽ tunedente fuit sincuoce
sic̃ non apperuit ossuum:Tunc

Expanded text:
ministri, clamabant dicentes: ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Ecce alpe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu, regiae potestatis: et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus tutus super Sion montem sanctum ejus: et utrumque nunc demonstraret, nisi quanto erat potentior, tanto mallet esse patientior. « Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magis timuit. Et ingressus est praetorium iterumtu? Jesus autem responsum non tis omnium Evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud ipsum Pilatum : ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum ; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ multiplicaandũ seminabatur
honbilo contum elia. ut miroc¬
biłi pullular& ingloria: Exi¬
it iterum pilatus fones. &licit
eis: Ecce adluco eumfores
ut cognoscitis quia in eonullã
citusa inuenio: Exiitergoihs
foras postans spine cm coronã
& purporeum uestimentũ. &
diciteis: Eocehomo: Hinc
appitr& nonignorencepilato
hieo amilitibus feceta
siue iusseritea. siue ꝑmisertilla
scilic& citusa qua su pracdixi¬
mus  ut hcceceiꝰ ludibriao inimi¬
cilibentisime uiderent. &ul¬
terius sanguinem nonsitire:
Egredit᷑ a deos ihr̃ postatns spine¬
amcoronam & purpor eũ uesti¬
mentum Nonclatus imperio
sed plenus obprobrio &dicitur
eis: ecce homo: Si regimuide¬
tis. imparcite qui a deiectum
uid&is. flagellatus est spuis
cononatus : ludibrios a ueste
amictus est: amaris conuitus
in lusur est. alcpħis cesus est
feru&ignomia friges tatinu¬
dicc sed non frigescit in ardes¬
citpotius & in crescit : Cum
enimuidis senteum pontifices&

Expanded text:
num multiplicandum seminabatur num multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam invenio. Exiit ergo Jesus portans spineam coronam, et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum; non clarus imperio, sed plenus opprobrio, et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis. Flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amarissimis conviciis illusus est, alapis caesus. Fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et
Abbreviated transcription (Latin):
massent non ihm̃ sibi
apilato dimitti uel
leꝑpas cha sed¬
I banebban latro¬
nem. non secluacto¬
rem sedinter fectorem
Nondatoremuitite sed adẽp¬
torem.Tunc adp̃henditpila¬
tus ihm̃ & flagellauit. hoc
pilatus nonob&liud fecisse
credendus est: nisiuteus iniu¬
rus iuduei saticcti sufficere
sibi existimarent. &usque
adeius mortem seuire desiste¬
rent: Ad hoc pertin& quod
idemp̃ses &ia cohortem suã
permisit facere quaesequunt᷑:
Rut fortssis &iussit quao¬
uis hoceuangelista tacuerit:
Dixitenim quid deinde fece¬
rintmilites: pilatumtitmen id
iusns senondixit: &milites
inquit plectentes coroncon de
spinis in posuerunt capitieius.
& ueste purpore urd̃ deder
eum Rueniebant adeum &
dicebant. cuerea iudaeco
adomnia: quiteꝑsecutores h
buiss& ficcere ꝑferenda: sic
pcculisꝑ occultł tremenda po¬
tentia cõmendabatur : Prius
imitanda patientia: sicreg¬
num quod dehoc mundo nonere
suꝑbum mundum ton a trocitit¬
te pugnandi sed patiendi hu

Expanded text:
massent, non Jesum sibi a Pilato dimitti velle per Pascha, sed Barabbam latronem; non salvatorem, sed interfectorem; non datorem vitae, sed ademptorem: Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet quod idem praeses cohortem suam etiam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussit, quamvis hoc Evangelista tacuerit. Dixit enim quid deinde fecerint milites; Pilatum tamen id jussisse non dixit. Et milites, inquit, plectentes coronam de spinis imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum. Et veniebant ad eum et diad omnia, quae persecutoribus libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum, quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi hum
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Eaernis quippe ille regebat
infirmitatem qua eiu firmitas
resurrectione consumm att est.
s ed quia non solum homo uerum
&iaem dr̃eraet: in eefeebili distaota¬
⁊ iniuersum genur humocnum anii¬
mifortitudinie superabat: Noner¬
go aliquo est cogente turbactur.
sedtur bicuit sem&cipsum: quod
deillo eiudenter exp̃ssum est
quando lararum susci tocuit.
Ncem ibi scriptum est quod turbo¬
uerit. se m&ipsum. ut hocintellega¬
tur &ubi non legitur striptum.
& tamen eum legimus furre tur¬
baecum ⁊ affectum quippehumoc¬
num quando o porturre iuchea¬
uit. in seipro potestate commouit
qui hominem totum potestote sustẽp.¬

Expanded text:
mur. Carnis quippe ille gerebat mur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed qui non solum homo, verum etiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum; quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit: nam ibi scriptum est quod turbaverit semetipsum , ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscep
Abbreviated transcription (Latin):
tem⁊ toele aliquid &iam hicia¬
tellegendum est. quaendo suo trit¬
ditore icemtuno solo exturo. &
cumilus focus ontituo redituro
ihũ turbatus estspũ firmissimi
quidem funit xpr̃ocai siquisint
quiite quacquam morte iuminente
turbantur sed num quidxp̃o fir¬
meores. quis hocinsenissimus dixe¬
rit ⁊ quidest ergo quodille turba¬
tus estꝰnist quia infirmos in suo
corpore. hoc est infuo a ecclesia
suoce in firmitatis uoluntaria simi¬
litucdine consolactus est : Utsi qui
nehoc ipso seputantes reprobos. pe¬
iore disputaticnis morte sorbeanT
Quantumita que bonum departicipa¬
tione diuinitatis eius ex pectare
& spenire debemus. Quius nos &
perturbatio tranquilla&. & infir¬
mitas firma& siueergonte loco ip¬
sum iudam pereutem misercon¬
do turbatus est. si ue sua morte ꝓ¬
piri quante turbectus ẽ Mon
est tamen ullo modo dubitandum.
naneum animi in firmitate sedoo¬
testate turbatum nenobis dhsperos¬
tio seclutis oriactur. Quaendonion
potestate sed infirmitate turba¬

Expanded text:
quid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est: non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum; ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turba
Abbreviated transcription (Latin):
quidem istis adhaecre spondere :
qui & ipsam la&itiam ꝑ turbatio¬
nemuocant: quid sienim propter¬
eo morte inminete turbotur
qui a morte inminenłe l&atur
sed hoc in quiunt gaudium non le¬
titia nominanda est quid est
hoc nisi easdem res sentire.
& rerum nomina uellemutare
Uerumnos saccris litteris accomo¬
demur auditum & secundum ip¬
sors potius istam questionem dnõ
adiuuante soluamus. neo qum̃
scriptum est Cumhaec dixss&
ihs̃ turbatus est spũ dicamus eum le¬
titiar fuisse turbatum ne u erbis
suis nosipseconuincar. ubihat

Expanded text:
quidem istis ad haec respondere, quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convinca
Abbreviated transcription (Latin):
turbationes auimorum: stultã
fecit ds̃ sapiextiam huiur mundi
& dñs cognouit cogitationes homi¬
plaene animus xp̃icenus: Nonmise¬
ria sed miseri cordia: Timeor
neperetut homines xp̃o contriste¬
& sibi neperear xp̃o Contrist&ur
peregriuarise axp̃o concupiscax
spena seregnaturum erre cum xp̃o:
Istocesunt certe quattuor quas ꝑ¬
turbationes uocant: Timor &tris¬
titiae. amor& l&itia. Hoobecent
eas iustis decausis animi xp̃iani
uec philosophorum stoicorum uel
quorum que simibum concentiatur
errori qui profecto quem ad modũ
uanitatem estimantuerita tem
sicstuporem deputant sanitatẽ
ignorenter sic hominis animum quẽ¬
admodum corporis membrum de¬
spenitius egrotare  quando &
doloris amiserit sensum Sed dicit
aliquis. Num quid animus xpĩani
deb& &iam morte inpendente
turbari: Vbi est enim quodlicit
apostolus concupiscentiam sehoc¬
illud quod concupiscit potesteum
turbar cumuenerit: foccile est

Expanded text:
turbationes animorum. Stultam turbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes homiplane animus Christianus non miseria, sed misericordia. Timeat ne pereant homines Christo. Contristeet sibi, ne pereat Christo. Contristetur peregrinari se a Christo, concupiscat sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se haillud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est
Abbreviated transcription (Latin):
s& ihs turbatus est spũ
& protestatus est & dix̃ :
Amenamendico uobis. quiccunus
ex uobis trad& me. Hincne turbaiꝰ
est ds̃. noncarne sed spũ: Quiae
dieturus fuena unus ex uobis traed&
me aNum quidnicem illi hoctunic
primum uenit in mentem. uel tunc
primo ei subito reuelatum est eũq
repentin&e tantim aeli nouitatẽ tun¬
bocuit Non neh inpaulo anteloque¬
batur dicens Quimaneluco& ieũ
paenem leuauit su ꝑ mecael caneũ :
Nonne &iam superius iccindixente¬

Expanded text:
s, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓamicissuis: quomodo poterat filius dĩani
ripossit  quis quis ergouiolat caritatẽ
quod lib& dicat delinguu: uiticipsius negut
xp̃m incarneuenisse. & iste ẽ anticristus :
ubicũq fuerit : quocũq: in tacuerit: Sed qͣid
diciteis quiciues sint illius patriae cuisus pi¬
.ẽ. qui ẽ in uob quã qui in hoe mudo:

Expanded text:
aritatem. Quomodo poterat filius Dei ponri posset? Quisquis ergo violat caritatem, quodlibet dicat lingua, vita ipsius negat Christum in carne venisse, et iste est anticubicumque fuerit, quocumque intraverit. Sed quid dicit eis qui cives sunt illius patriae cui suspiest qui est in vobis, quam qui in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ : Ideo enim concessus ẽ istetẽp¬
tandus. ut eo ꝓbatus. & &̃ illecrucianđ
Sed hoc fritresñ tantũ in uerib libris
daemones a dñocũ eos excluder&e. ab homi¬
ne : ut ire ꝑmitterent᷑ in porcos: ñ eis
possit dicere dñ sut nec illuc acceder Nt n
enĩ si nolle Trebellaturi erant contra regẽ
&ecerta dispensatione : dimisit daemones
inporcos ut ostender& diabolũ meis
dominari quiuitã porcorũ geri de¬
mones ergo exccuditi sunt. a postolus ñ
Immo a postolus exccuditus ẽ: Daemones
ñ sinđ exaudit: illorũ uolintes ficctac ẽ:¬

Expanded text:
nationem. Ideo enim concessus est iste tennationem. Ideo enim concessus est iste tentandus, ut eo probato esset ille cruciandus. Sed hoc, tratres, non tantum in veteribus Libris daemones a Domino, cum eos excluderet ab homine, ut ire permitterentur in porcos. Non eis posset dicere Dominus, ut nec illuc accederent? Non enim, si nollet, rebellaturi erant contra regem et certa dispensatione dimisit daemones in porcos , ut ostenderet diabolum in eis dominari, qui vitam porcorum gerunt. Daemones ergo exauditi sunt, Apostolus non I no Apostolus exauditus est, daemones non sunt exauditi? Illorum voluntas facta
Abbreviated transcription (Latin):
minis exẽplũ posuero Forte dicturuses iitu
illũ dicis iniquũ: Nã iustus erat siustiłñ &aẽ :
& dõ ñ ex audir& : talẽ ꝓpositurus sũ. decuius
iniqͥtate : & impi&ate nemodubit&: diabo¬
lus ipse p&nt iob& accepit: ñne & hicdedic¬
bolo audistis qͥa qͥ facit peccatũ exdiabolo ẽ.
ñ qͥa ille crecuit sed qͥ a iste imitatꝰ ñ nedeillo
dictũ ẽ inueritate ñ stoit : Nne ipse ẽ an¬
tiquus ille serpens qͥ ꝑfeminã uenenũ pͥmo
homini ꝓpinauit  qͥ ad ipsũ i obfeminã ꝓpte¬
rea seruauit : ꝑ qͥcc̃maritus ñ consola retur
sed tẽptar&ꝰ . Ipsediabolus pait scm̃ uirũ
tẽptandũ & accepit ⁊ pait a postolus
ut auferteꝰ ab eostimulus carnis. & ñ ac¬
cepit. Sed a postolus magis exauditus ẽ:
quã diabolus. a postolus enĩ ex auditus ẽ:¬
ad salutẽ & si ñ ad uolinlatẽ : diabolus ex¬
auditus .ẽ. ad uoliñatẽ: Sed addam¬

Expanded text:
minis exemplum posuero, forte dicturus es mihi: Tu minis exemplum posuero, forte dicturus es mihi: Tu illum dicis iniquum, nam justus erat; si justus non esset, a Deo non exaudiretur. Talem propositurus sum, de cujus iniquitate et impietate nemo dubitet. Diabolus ipse petiit Job, et accepit . Nonne et hic de diabolo audistis quia qui facit peccatum, ex diabolo est ? Non quia ille creavit, sed quia iste imitatur. Nonne de illo dictum est, In veritate non stetit ? Nonne ipse est antiquus ille serpens qui per feminam venenum primo homini propinavit ? Qui et ipsi Job feminam propterea servavit, per quam maritus non consolaretur, sed tentaretur . Ipse diabolus petiit sanctum virum tentandum, et accepit: petiit Apostolus ut auferretur ab eo stimulus carnis, et non accepit. Sed Apostolus magis exauditus est quam diabolus. Apostolus enim est exauditus ad salutem, etsi non ad voluntatem: diabolus exauditus est ad voluntatem, sed ad dam