comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constitur. ut pleꝵeꝙ hr̃cli¬
tates ad masculos confluerent¬
¶ S qr sa ne iqumerat in
pelli pretor eas ad bõꝵ possõ¬
nem admitcit ex ea ꝑte. qͣ
pximitatis nomũe bõꝵ pos¬
sessionem admittit ex ea par¬
te qua pximitatis nomine¬

Expanded text:
constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in pelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua parte
Abbreviated transcription (Latin):
atres agnati sibi sunt. qui
⁊ consanguinei uocantur.
nec requiritur. an eamde
mr̃em habuerint. Item pa¬
truus fr̃is filio ⁊ mincẽ isu
li agnatꝰ ẽcodem codemnu¬
mero sunt frĩs patrueles ⁊dẽ¬

Expanded text:
atres agnati sibi sunt, qui etiam consanguinei uocantur, nec requiritur, an etiam matrem eandem habuerint. item patruus fratris filio et inuicem is illi agnatus est. eodem numero sunt fratres patrueles
Abbreviated transcription (Latin):
fi. ¶Proyrde aucemg̾equis
uidetu si reb hrditarus tãq
hr̃s utatur. ruendendo res he¬
ditarias ant precdia collendo
locando ne⁊ quo quomodo si
noluntatem suam declaret
tateri dũmo sciat eimim cꝰ
bonis pro pr̃de gerit test̃o in¬

Expanded text:
fieri. pro herede autem gerere quis videtur, si rebus hereditariis tamquam heres utatur vel vendendo res hereditarias aut praedia colendo locandove et quoquo modo, si voluntatem suam declaret tate, dummodo sciat, eum in cuius bonis pro herede gerit testato in
Abbreviated transcription (Latin):
ficioso test̾o age̾ nõ possunt
Posthumi quoꝙ q nullo
alio uire uenire possunt de
in offõso agẽ possunt. srħ
ita accipienda sunt: si nich
cipenitus a testatorib test¬
amento relictum est. ꝙ no¬
stra constitucio aduecodiã
nature introduxit Si u̾o
qnͣtacumꝙ pars hr̾ditatĩ
uł res eis fuint relinctede
moffõso quela quiescẽte:
id quod eis deest: us ad qͣrͣt¬
am legitime partis repleat᷑
l nõ fuerit adiectum bom.
uiri arbit᷑tu debere eam reꝑ¬
leri. ¶ Si tutor nominei
pupilli cuius cucelam g̾e¬
bat ex testo pr̃is suͣ legatũ
acceperat cum nicheratip¬
si cutori relictum apr̃e suo
in offõ egit᷑ etͣstipatus ẽ. ip̃e
suto̾. qd u̾bi in eodem cesto
legatum relictum ẽ: nõ am̃¬
tit᷑. ¶ Igitur quartamquis

Expanded text:
ficioso agere non possunt. postumi quoque, qui nullo alio iure venire possunt, de inofficioso agere possunt. Sed haec ita accipienda sunt si nihil eis penitus a testatoribus testamento relictum est. quod nostra constitutio ad verecundiam naturae introduxit. sin vero quantacumque pars hereditatis vel res eis fuerit relicta, de inofficioso querela quiescente, id quod eis deest, usque ad quartam legitimae partis repletur, licet non fuerit adiectum, boni viri arbitratu debere eam repleri. Si tutor nomine pupilli, cuius tutelam gerebat, ex testamento patris sui legatum acceperit, cum nihil erat ipsi tutori relictum a patre suinofficioso egerit et superatus est, ipse quod sibi in eodem testamento legatum relictum est, non amittit. Igitur quartam quis
Abbreviated transcription (Latin):
bõc colore qĩ nõ sanementiꝰ
fuerint cum cestm orclina¬
rent s hoc dicitur. nõ qĩ ũe
furiosus sit. S rectequidẽ
fecit cestm̃ nõ aut̃ exoffoi
pietatis. nam si uere furio¬

Expanded text:
oc colore, quasi non sanae mentis fuerunt, cum testamentum ordinarent. sed hoc dicitur non quasi vere furiosus sit, sed recte quidem fecit testamentum, non autem ex officio pietatis: nam si vere furio
Abbreviated transcription (Latin):
sibiuraln adquirere possũt
Exͣneis aut̃ brdib de libandi
pot̾as est de ad eumda h̾rclita¬
te.ł de nõ ad eũda S siue io
cui abstinendi pot̾as ẽ min¬
iscuerit se bonis br̃ditatis:
siue ex̾neus cuide adeundai
hr̃ditate delibãre uadierit. pꝰ¬
in cet̾is omĩb caĩs deceptis
ita ⁊ si cem̾e dampno sam hĩ¬
ditatem susceperunt. p̃torsuc
tis temꝑe latebat: emersisset
S hoc diiius quidem adrianꝰ
sp̃ali beneficio cuidam p̃stitiͭ
duuisaut̾ gordianus post

Expanded text:
sibi vel alii adquirere possunt. Extraneis autem heredibus deliberandi potestas est de adeunda hereditate vel non adeunda. sed sive is cui abstinendi potestas est immiscuerit se bonis hereditariis, sive extraneus, cui de adeunda hereditate deliberare licet, in ceteris omnibus causis deceptis, ita et si temere damnosam hereditatem susceperint, praetor suctis tempore latebat, emersisset. sed hoc divus quidem Hadrianus speciali beneficio cuidam praestitit; divas autem Gordianus postea
Abbreviated transcription (Latin):
siuenolit. omĩmõ post in¬
ortem testatoris ꝓtinuslis¬
si qui facultates suassuspͤ¬
utsi crelitoribꝰ satisnon.
fiat pocuis cius hrdis bõa
qͣm ip̃ius testatoris acredi¬
corib possideantii ł clist̃¬
hantur. ł intereos diuidãt
¶pt̾ roc tñ ĩ comodo illud
ei somocdum p̃statur. ut eaᷤ
que post mortem pr̃onid
sui sibi adquisieĩt ip̃ires¬
uentur ⁊ qmuis nõ suffici¬
mt iz bona defuncti crecdit
quas sibi adquisiuit ñ uen¬
hedes sunt ueluti filius fi¬
lanepos neptisuc exfiuo
⁊ deiceps cet̾i libĩquimõ
in pot̾atemorientis fuerĩt
S ut nepos neptisuesiui
hr̾des sint: nõ sufficiteum.
camuem pot̾ate aii mort¬
is tempe fuisse. s opest ut
pr̃eus muo pr̃e suo desier̃
suus br̃s eõ aut morte inter¬
ceptus aut qualib alia ro¬
ne ubãtus pot̾ate: tunc .n.
nepos neptisue in locũ pr̃i
sui succeclũt ¶S sui qde

Expanded text:
siue nolit, omni modo post mortem testatoris protinus lide qui facultates suas suspeut, si creditoribus satis non fiat, potius eius heredis bona quam ipsius testatoris a creditoribus possideantur vel distrahantur vel inter eos dividantur. pro hoc tamen incommodo illud ei commodum praestatur, ut ea quae post mortem patroni sui sibi adquisierit ipsi reserventur: et quamvis non sufficiant bona defuncti creditorus, quas sibi adquisierit, non venheredes sunt veluti filius, filia, nepos neptisque ex filio et deinceps ceteri liberi, qui modo in potestate morientis fuerint. sed ut nepos neptisve sui heredes sint, non sufficit eum eamve in potestate avi mortis tempore fuisse, sed opus est ut pater eius vivo patre suo desierit suus heres esse, aut morte interceptus aut qualibet alia ratione liberatus potestate: tunc enim nepos neptisve in locum patris sui succedit. sed sui quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit cumeis cestĩ fcĩo niũ
ip̃i ur̃des instituantur. siue
hui quimpot᷑ate eoꝵ sunt
test̾i quid̃ fc̃ĩ. ut constitit ĩ¬
stituto mortis uero cestato¬

Expanded text:
ut sit cum eis testamenti factio, siue ips‹i› heredes instituantur siue hi qui in potestate eorum sunt, testamenti facti, ut constiterit institutio
Abbreviated transcription (Latin):
plius ⁊ cum adiit hr̃ditatẽ
e siue subconditone hrs m¬
stitutus sitnam ius hrdis
eo. uł maxime tp̃r in spiciẽd̃
est. quo adquirit urditate
medio aut̃ tempe interft̃m
testam̃tum ⁊ mortem testa¬
coris ut cõditoeminstituto¬
nis existencem mutat̃oniriꝰ

Expanded text:
plius et cum adit hereditatem e sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo vel maxime tempore inspiciendum est quo adquirit hereditatem. medio autem tempore inter factum testamentum et mortem testatoris vel condicionem institutionis exi
Abbreviated transcription (Latin):
his p̾tor ꝑmittit uolentibꝰ
ab stiñe seabbr̃litate ut põ
pentisqͣm ip̃oꝵ bona simur
acrelitorib possideantur.
Ceti qui testatoris iiri sub¬
sunt hrdes a nob instituti
exͣnei hẽdes uidentur. qua de
cansa ⁊ qui br̃des amr̃e ĩsti¬
tuuntur eodem num̾o sũt
qr femĩe in pot̾ate libos nõ
he̾nt. ¶ Seruus quoꝙ a dño
hrs institutus⁊ post cestii¬

Expanded text:
 permittit volentibus abstinere se ab hereditate, ut potius parentis quam ipsorum bona similiter a creditoribus possideantur. Ceteri, qui testatoris iuri subsunt, heredes a nobis instituti, extranei heredes videntur. qua de causa et qui heredes a matre instituuntur eodem numero sunt, quia feminae in potestate liberos non habent. servus quoque a domino heres institutus et post test
Abbreviated transcription (Latin):
hñs cum ticio. et solus uber¬
tatem ci imposint: ułum
dicta. uł testamento eotãn
pars cuis admittebatur. ⁊ so¬
cio accrescebat. s eum pess¬
mui fu̾at exempiũ liber¬
tate ẜuũ defrandari. et exea
humaniorib quidem dñiᷤ
dampñ inferri: oeueriori¬
braut̃ lucrum dñis accres¬
stitutonem mederi necer¬
sarium duximꝰ ⁊ mueimꝰ¬

Expanded text:
uis cum Titio, solus libertatem ei imposuit vel vindicta vel testamento, eo casu pars eius amittebatur et socio adcrescebat. sed cum pessimum fuerat exemplo, et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferri, severioribus autem lucrum adcres constitutionem mederi necessarium duximus e
Abbreviated transcription (Latin):
iustinis pr̃nr̃. cum augeri
dotes ⁊ pͦnupcias fucriat per¬
missum siquid tale euent
ĩ añnupcias donatonẽ au¬
geri: ⁊ constante ñmo sua
constitutione ꝑmisit. s tñ
ebat: cum añ nupcias quid
nocabatur p̾mpcias antẽ
tale accipiebat incrementũ
S nos plenissimo sini tra¬
dẽ sanctiones cupientos: et̾ ł¬
conseq̃ncia noĩa reb ẽẽ stu¬
dentes constituimꝰ ut talẽ
donatones nõ angeant᷑ tm̃.
accipiant ⁊ nõ. añ mipcias

Expanded text:
Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen ebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur tantum accipiant et non ante nup
Abbreviated transcription (Latin):
untur aut̃ cum donator su¬
am nountatẽ scriptis aut
sine scriptis manifestauer¬
it Et ad cremplum nendi¬
tonis nr̃a constitucio cas

Expanded text:
untur autem cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manifestaverit: et ad exemplum venditionis nostra constitutio eas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ in sebr̃e nec̃citatem tracdi¬
cõnis uoluit. ut sinõ tradã¬
tur hãnt plenissimiim ⁊ per¬
fectum robin ⁊ tracdicon nẽ¬
cessitas in cumbat. donator¬
i. Et cumret᷑o pͥncipum dis¬
positones insimuar casacti᷑
interuementib uolebant.
simaiores ducentorimi fue¬
rant solidorumnr̃a constit¬
uc̃o ⁊ qnͣtitatemus ad qͥn¬
gentos soudos ampliauit
qm stare ⁊ sñ in sinuatione
statuit. Et quasdam dona¬
cones mueit que penitus
insinuatonem fĩmĩme des¬
iderant sc̃mꝑ plenissimam
heant firmitatem. ¶Et alia
in sup muita adubioremi
exitum donatõm inuenimꝰ
que oĩa ex nr̃s cõstitutoibꝰ
quas sr̃his exposinm colli¬
llatum sit donatorib ꝑno
stram constitutonem licẽ¬
ciam ꝑmittimꝰ certis ex ca¬
usis eas reuocarene qui su¬
as resmalios contulerint.

Expanded text:
raditionis voluit, ut, et si non tradantur, habeant plenissimum et perfectum robur et traditionis necessitas incumbat donatori. et cum retro principum dispositiones insinuari eas actis intervenientibus volebant, si maiores ducentorum fuerant solidorum, nostra constitutio et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliavit, quam stare et sine insinuatione statuit, et quasdam donationes invenit quae penitus insinuationem fieri minime desiderant, sed in se plenissimam habent firmitatem. alia insuper multa ad uberiorem exitum donationum invenimus, quae omnia ex nostris constitutionibus, quas super his posuimus, collillatum est, donatoribus per nostram constitutionem licentiam praestavimus certis ex causis eas revocare, ne, qui suas res in alios contulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis c̾a.⁊ nõ mortis c̾a. Mor¬
tis cã donac̾onest que ꝓp̃mo
tis fit suspitonẽ. ut cum qui
ita donat: ut siquid himan¬
itus ei contigiss br̃et is qui
ortis cã donat̃ones ad ex̃emp¬
lum legator redactesunt.
pomia. namcum prudempt¬
ib ambigunm fuerat utrũ
donatois an legatimstarea
optinere oport̾et. Et utriisq
canse quedã he̾bat insingia
⁊ alii adaliud gemis cam retͥ¬
hetunt a nob̾ ⁊ sticutũ ẽ. ut
cum magis sequis ueut hr̃e
qm eum cuidonat. mag̾ꝙ
eum cuidonat qm ur̾dem su¬
unisic ⁊ aput omerum. te¬
quas imcerummios appllamꝰ

Expanded text:
mortis causa et non mortis causa. Mortis causa donatio est quae propter mortis fit suspicionem, cum quis ita donat, ut, si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui ortis causa donationes ad exemplum legatorum redactae sunt per omnia. nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utrum donationis an legati instar eam obtinere oporteret, et utriusque causae quaedam habebat insignia et alii ad aliud genus eam retrahebant, a nobis constitutum est, ut cum magis se quis velit habere quam eum cui donatur, magisque eum cui donat quam heredem suum. sic et apud Homerum Tequa
Abbreviated transcription (Latin):
pano xhibetur. ¶Qemĩ ex¬
cusare seuolunt nõ applła¬
nt. Srintͣ dies quĩqͣgĩta cõ¬
tinnos exquo cognouintex¬
cusare sedebent. anscum
gñus sint idest quałrcum
dati fu̾t tutores simtra
centesimum lapidem sũt
ab eo loco a quo tutores da¬
tisunt sũ ultͣ centesimu
cone fc̃a nĩgintimilium
dirnoꝵ ⁊ ampliꝰ tͥngin¬
ta clieꝵ qd̾ tñ utsceuolad
clicebat sic deb computari
inta dicꝰ datus aut̃ cutor
adumũ sum pr̃imonium
datus ẽẽ creclitur. ¶Qͬ tuce¬
lama licuuis gessit muit᷑¬

Expanded text:
prohibetur. qui excusare se volunt, non appellant: sed intra dies quinquaginta continuos, ex quo cognoverunt, excusare se debent cuiuscumque generis sunt, id est qualitercumque dati fuerint tutores, si intra centesimum lapidem sunt ab eo loco ubi tutores dati sunt: si vero ultra centesimum tione facta viginti millium diurnorum et amplius triginta didicebat, sic debet computari, inta dies. Datus autem tutor ad universum patrimonium datus esse creditur. Qui tutelam alicuius gessit, i
Abbreviated transcription (Latin):
antur. et sb̃alus reguntur
alioꝵ tutelam ecuram sp̾r¬
re ¶Idem ẽ in milite ouser¬
uanoum. ut nec uolens ad
tutele honꝰ admittatur.
Item rome gramatici re¬
thores ⁊ medici ⁊ qui mpa¬
tͥa sua id ex̃cent untͣ num̃¬
rumsũt: a tutela ułcura
habent uacatonẽ. ¶Qͥ aũ

Expanded text:
ntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in patria sua id exercent et intra numerum sunt, a tutela vel cura ha
Abbreviated transcription (Latin):
cdientem. s pietate ꝓducta¬
nõ conture iniuriam pup¬
nem. ¶ Impubes nõ possũt¬
tutores suos suspectos postu¬
larespures aut̃ curatores su¬
os exconsiuo neccariorum
suspectos possunt argũe et¬

Expanded text:
dientem sed pietate pnon continere iniuriam pum. Impuberes non possututores suos suspectos postuuberes autem curatores x consilio necessariorum suspectos possunt arguere
Abbreviated transcription (Latin):
ficio. libertate cum effectu
atuisse manifestissimum
est. et eo qeam ĩ posint siue
liblitatis stabiutatega¬
udente. ⁊ socio ĩdempni cõ¬

Expanded text:
ficio, libertate cum effectu atuisse manifestissimum est et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate gaudente et socio indemni con
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Idem usq ad finem con¬
stitutionib introuctũ qͣĩ¬
les sunt hee quas bõꝵ posso¬
ri cet̾isq qui br᷑dis loco sũt
enĩ ẽẽ estimatur anno eam
terminan. ¶Non omnes
so iure competunt. aut ap̾¬
que competunt aut danso
competunt. nec denegantu
excepta in uiriape actone
testator co lo se ñsatus sit

Expanded text:
m constitutionibus introductum, quales sunt hae quas bonorum possessori, ceterisque qui heredis loco sunt, enim esse existimavit anno eam terminari. Non omnes so iure competunt aut a praeque competunt aut dari sdi actiones competunt nec denegantur, excepta iniuriarum actione et testator dolose versatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
aut suo nomineant alien¬
o alieno ueluti procuratori¬
o tutorio cirratorio cimo¬
lim musu fuiss altis no¬
mineagerenõ posseñ ppo
ag̾e pro tutela pretea lege
bostilia pmissum ẽ furtia¬
ẽent ant rei publice cã

Expanded text:
aut suo nomine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non posse nisi pro ate, pro tutela. praeterea lege Hostilia permissum est furti aessent aut rei publicae causa
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ expone ꝑ qͣm ip̃e sui ꝓca¬
toris sideuissor existit. pomĩ¬
b urdicatum solui satisda¬
cõis clansulis ubi ⁊ de ỹpotͣs¬
eca suarum rese quenire cõ¬
pellitur.sme iniuditio ꝓmi¬

Expanded text:
onem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibus iudicatam solvi satisdationis clausulis. ubi et de hypotheca suarum rerum convenire compellitur, sive in iudicio promi
Abbreviated transcription (Latin):
lit defensiõnem subirenu¬
lla differentia int̾actões ĩ
rem. uł pͣles introducenda
potest hoc face̾. Ita tamẽnt
satisdat̾oem indicatũ solũ
plitis prestet extimatonei
nemo enim ẜm uetẽm reg¬
ulam utiam dictũ c̃alien¬
e rei sine satidatone defens¬
sor idoneus intelligitur. d¬
Que oĩa aptius et pfectisse
a codiciano uiditior usum
ipis rerum documentis app¬
arent. qm formam nõ solũ

Expanded text:
lit defensionem subire, nulla differentia inter actiones in rem vel personales introducenda, potest hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis praestet aestimatione. nemo enim secundum veterem regulam, ut iam dictum est, alienae rei sine satisdatione defensor idoneus intellegitur. Quae omnia apertius et perfectissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tisdare nõ cogebatur¶ Ez ħ
hodie aliterobfuantin ssi
enĩ quis in rem actone cõ¬
mine miuam satisdaton¬
em plittis ectimatonem
dare compellitu .or ꝓsua
mratoriã cautonẽnocant
rnudam ꝓmissionẽ.ł satis¬
dationem ꝓqualitate ꝑso¬
ne suedare compellitur.
ez mant̾ ꝑ procuratorẽ lis
Uł infent᷑ ul suscipitur In
lictoris quid̃ ꝑ sona sinom
andatum actis insrauatũ
ẽ ł presẽs dñs liitis mindo¬

Expanded text:
tisdare non cogebatur. Sed haec tisdare non cogebatur. Sed haec hodie aliter observantur. sive enim quis in rem actione conmine, nullam satisdationem propter litis aestimationem dare compellitur; sed iuratoriam cautionem vocant, vel nudam promissionem vel satisdationem pro qualitate personae suae dare compellitur. Sin autem per procuratorem lis vel infertur vel suscipitur, in actoris quidem persona, si non mandatum actis insinuatum est vel praesens dominus litis in
Abbreviated transcription (Latin):
ribo cuis que satisdat̃o apꝑ¬
ellatur indicatum soliu
uñ aut̾sic applłatur. facil¬
e est incellege. ⁊ ãq stipul¬
aturquis ut soluetur sibi
ꝙ fu̾it indicatu mnulto
magis isqui inrẽ actones
ueniebatur satisdare cogeb¬
atur. si aueno nomĩe indi¬
cim accipiepat ip̃e autẽ
quinirem. gebat. si suon¬
ominepetaat satisdare ñ
cogebatir ꝓcurator iso s ĩ
rem agebat satistare ibe¬
batur. ratam rem dñm bĩ¬
turum piculum eium er¬
at neiteriu dñs decadem
re expiretu. Entores ⁊ cã¬
tores eodẽ modo quo ⁊ pro
iqn is agentib satisdato
remutebati hec itaerant.
simrem agebatur. si u̾o ĩꝑ
sonam ab actoris quidem
ꝑte eadem optinebatque
diximꝰ ĩ actonean qua ĩ rẽ
agitur ab eius uo ꝑtecu
quo agitur. siquid̃ alieno
mine aliquis interueñt.
omimodo satisdaret.qr ne¬
mo defensorĩ akenare siñ
cadatone ydoneus ẽẽ credit᷑
Sqd̾ si ꝓp̾o noĩe aliquis in¬
ddiciumn accipiebat in pso¬
nam iudicatum solui sa¬

Expanded text:
satisdatio appellabatur iudicatum solvi: unde autem sic appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem modo quo et proiquando his agentibus satisdatio remittebatur. Haec ita erant, si in rem agebatur. sin vero in personam, ab actoris quidem parte eadem obtinebant quae diximus in actione qua in rem agitur. ab eius vero parte cum quo agitur, si quidem alieno nomine aliquis interveniret, omnimodo satisdabat, quia nemo defensor in aliena re sine satisdatione idoneus esse creditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat in personam, iudicatum solvi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ex sacris constitutonibus
ꝓficiscũtur: ꝓpetuo solean
tiquitus competere donec
sacre constitutiones. tam
certos fines dederunt eãĩ no
que ex ꝓpͥa pretoris uiristõ¬
ne pendent plerumꝙ intͣ
toris intͣannũ erat impiũ¬

Expanded text:
ex sacris constitutionibus proficiscuntur, perpetuo solere antiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam certos fines dederunt: eas vero quae ex propria praetoris iurisdictione pendent, plerumque intra aetoris intra annum erat imp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ morb. ⁊ etas et neccassa¬
ria peg̾natõ. Itemq alie
multe iuste cause sepe ho¬
minibꝰ ĩpedimento sunt
quominꝰ rem suam ip̃i ex¬
sequi possunt. ¶ Procuratõ¬
aut̾a neq certis ub. neq p̃¬
sente aduersario. iimo pl¬
erumq ignorante eo con¬
stituitur.cuicumꝙ enm
pmifis rem tuam ag̾e auͭ
defendeis tuns procuratorĩ¬
telligitin cucores et curat¬
ores qmadmod̾ constituit᷑
pͥmo libro expositirñs de
tati placuit. aliũ m
nouitas pusum ampleb¬
ea est ouim enim simrẽ
agebatin satisdire possor
compellebant᷑. ut si nictuᷤ
nec rem ip̃am restitũ et. nͤ
lictis extimatõem eius. pot̃¬
as eẽt petitoriant cum co

Expanded text:
et morbus et etas et necessaria peregrinatio itemque alie multe cause sepe hominibus impedimento sunt, quo minus rem suam ipsi exsequi possint. Procurator neque certis verbis neque praesente adversario, immo plerumque ignorante eo constituitur: cuicumque enim permiseris rem tuam agere aut defendere is procurator intellegitur. Tutores et curatores quemadmodum constituuntur, primo libro expositum est. Ttati placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem agebatur, satisdare possessor compellebatur, ut, si victus nec rem ipsam restitueret nec litis aestimationem, potestas esset petitori aut
Abbreviated transcription (Latin):
auudnis ut intersit eius
nõ raprdicendum ẽ cõpete̾
ei hanc actonẽ nõnt dñiu
accipiat s illud solum qd̃
ex bonis eius qui rapinã pa
gn̾alit̃ clicendũ ẽ exquib
cãis furti act̾o competit in
reclam fc̃a. exhisdemtaĩs

Expanded text:
ud ius ut intersit eius non rapi: dicendum est, competere ei hanc actionem, ut non dominium accipiat, sed illud solum quod ex bonis eius qui rapinam pasgeneraliter dicendum est, ex quibus causis furti actio competit in re clam facta, ex iisdem causis
Abbreviated transcription (Latin):
pli que act̾o util ẽ etiam si
quis unamrẽl minimam¬
plum aut nõ totum pena ẽ
S ex penam rei ꝑsecutio est.
sicut inact̾one furti mani¬
festi dixiniꝰ. s in quadrup¬
lo mẽ ⁊ rei ꝑsecutio ut pena
tripli sit. siũ compbendatu᷑
raptor ĩip̃o delictosiue non
ridiculũ enm lemoris esse
condit̾ois eum qui uirapiͭ.
a tnita competit hec actosi
dolo malo quisq rapuit¬
Dͥa qui aliquo errore mo¬
eẽ. et impridens uuris eo aĩo
rapuit.qĩ dño uceat rẽsuã

Expanded text:
pli. quae actio utilis est, etiamsi quis unam rem, licet minimamplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit tamen ita competit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inesse, et imprudens iuris eo animo rapuit
Abbreviated transcription (Latin):
meluis diualibo constitut̃o¬
nib ꝓ hoc ꝑte prospectum ẽ
ut nemini liceat rape rẽm
Sobilem .ł se mouentẽlicet
suam eamd̾ rẽ existimet. s
siquis ccͣ statuta fec̾it. reiqd
sue dñio cade sinaut̃ alien¬
a sint. post restitutionẽ eiꝰ¬
etiam existunat̃onẽ eisd̾
rei p̃stare. Q non solum mi
mobilib reb que rapipos¬
sũt constitutones obtinere
cen suerũt. s ⁊̃ nunuasion¬
ib que circares sol fu̾itex
hac cã omiĩ rapina homĩes
abstineant. ¶Sanembat
actone ñ utiꝙ expectatur
rem in bonis actoris. Nẽe. nã
hẽbit. Quaresiũ ⁊modata si¬
uelocata siuei pignorata.
siue depoĩta sit apudtitu.
sicut int̾sit eius ⁊̃ piumñ
auferri. ueluti siuire depõi¬
ta.aut culpami quoq ꝑmis
siũ bona fide possideat siue

Expanded text:
divalibus constitutionibus pro hac parte prospectum est, ut nemini liceat vi rapere rem mobilem vel se moventem, licet suam eandem rem existimet: sed si quis contra statuta fecerit, rei quidem suae dominio cadere, sin autem aliena sit, post rei restitutionem etiam aestimationem eiusdem rei praestare. quod non solum in mobilibus rebus, quae rapi possunt, constitutiones optinere censuerunt, sed etiam in invasionibus quae circa res soli fiunt, ut ex hac omni rapina homines abstineant. In hac actione non utique exspectatur rem in bonis actoris esse: nam sio habebit. quare sive commodata sive locata sive etiam pignerata sive deposita sit apud Titium, sic ut intersit eius non auferri, veluti si in re deposita culpam quoque promisit, sive bona f
Abbreviated transcription (Latin):
rite atq sollempnit̾ ꝑcoi
unciis ꝯmor̃antes ĩcorpo¬
ratio impleat᷑ ⁊cliligens
stilus sigillatim oĩa scrib¬
attitulino quoꝵ adiectõe
p̾clia nrĩssunt ⁊ secranda
sb̃antiis. nõ nͥ publica test.¬
ificatone ꝓponantur ilł gͣ¬
uissimis statim sb̃dendĩs
sb̃pliciiqui hĩ aliquid ꝓpͣ¬

Expanded text:
te atque sollemniter per rovinciis commorantes incorporatio impleatur et diligens stilus singillatim omnia adscribat. Tituli vero, quorum adiectione praedia nostris sunt consecranda substantiis, non nisi publica testificatione ponantur: gravissimis statim subdendis suppliciis, qui huiusmodi aliquid p
Abbreviated transcription (Latin):
granitas tua ntesta se¬
renituntur et demcepe q̃e
intestatorũ bonaacuntt¬
ib optẽtu pͥulegiorum
suorumoccupata eẽ ⁊ ptris.
ad officiũ nr̃m ead reuoc

Expanded text:
gravitas tua intestare nituntur: et deinceps quaecumque intestatorum bona a civitatibus obtentu privilegiorum suorum occupata esse compereris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cula. łcrimine delatiomiꝰ
asꝑgiturisquicum ab of¬
ficialib fundũ sen domũ
fisci posside contend̾et᷑ nõ
se. s aliumenis rei possõ¬

Expanded text:
vel crimine delatoris adspergitur is, qui, cum ab officialibus fundum seu domum fisci possidere contenderetur, non se sed alium eius rei posses
Abbreviated transcription (Latin):
um decłit uirq illustris co¬
mes rrpͥnatarum siuł ĩstr¬
ui promisit. ł petitionẽ si q̃
insinuaturadimẜit indi¬
gnationẽ nr̃i nomĩs sustĩe¬
bĩt cefisq fieret uindicte ⁊
temutatis exemplismem¬
xpta.ł implenda curaiñt¬
⁊ palatinos quimtrux̾it
łgesta admisse retitõnis
edͦid̾ut bõꝵ proscripcone
puniri decteuimꝰ pari for
res ⁊̃ ciulles tadins public̃
ptinentes ab omĩ pecitionẽ
minuendas ẽẽ censem scu¬
sacannotatione. ł quolib
cumq roboris hr̃e ualitur
fid̾iemissa fu̾it h̾rditasst¬
atim offõ gͣuitatis tue m̃¬
ciet et gesta ꝓdat continne¬

Expanded text:
um dederit, virque illustris comes rerum privatarum, si vel instrui permiserit vel petitionem, si qua insinuatur, admiserit, indignationem nostri numinis sustinebunt, ceterisque fient vindictae temeritatis exemplumpta vel implenda ciraverint, et palatinos, qui instruxerint vel gesta admissae petitionis ediderint, bonorum proscriptione puniri decernimus. Pari forma res etiam civiles et ad ius publicum pertinentes ab omni petitione muniendas esse censemus, scisacra adnotatione vel quolibet cumque roboris habere valiturfidei commissa fuerit hereditas, statim officio gravitatis tuae nuntiet et gesta prodat et contin
Abbreviated transcription (French):
orprOnesemen aliens¬
as appetendi fortunasstir¬
pitus eruerecupientes d¬
nulli demceps uolinmis
petitonisĩree licenciã ⁊ si

Expanded text:
Omne semen alienas appetendi fortunas stirpitus eruere cupientes nulli deinceps volumus petitionis rerum esse licentiam, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
mnaiestatis deprehñsusfu¬
erit.⁊ punitus bonaq e
sicut plectendi consuet¬
udo crimi̾s bt fiscus mis¬
ificencie pͥncipabaudeat

Expanded text:
maiestatis deprehensus fuerit et punitus bonaque eius, sicut plectendi consuetudo criminis habet, fiscus invasificentiae principalis audeat
Abbreviated transcription (Latin):
eat retit̾onẽ res defunctid̃¬
functe ne cuniscumq for¬
tune. aut secte sit. ⁊ fiscoi
nro locus pateat aspirarec̃
nec ill quidẽ quoꝵactua
atq ofto petitionũ pceceb

Expanded text:
eat ad petitionem rerum defuncti defunctaeve, cuiuscumque fortunae vel sectae sit, etsi fisco nostro locus pateat, adspirare, cum ne illis quidem, quorum actu atque officio petitionum procede
Abbreviated transcription (Latin):
significant si prditatemi
sibi eiue cuius iuri posteai
na parthenii serui sui con¬
stituit
.de pupillari sustituconẽ

Expanded text:
significant: si hereditatem sibi eive cuius iuri postea sna Parthenii servi sui constituit. TIT. 16 DE PUPILLARI SUBSTITUTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ unius locum possũt sub
Et si exdispibꝰ ꝑtib ur̃des
scriptos inuicẽ sb̃stituiti
nuam menconẽ ĩ latitutõe
ces in su̾stitutone declisse qͣͤ

Expanded text:
in unius locum possunt subsEt si ex disparibus partibus heredes scriptos invicem substituerit et nullam mentionem in substitutione artes in substitutione dedi
Abbreviated transcription (Latin):
senora referri tp̃ra. exceptis
claras leges audaci metitei
nram p̾sumpẜint maiem
terp̃tari legis lationem et
sensum. et terciam coacti su¬
mus pon̾e constitutoem. per
qm uissimꝰ si quis legitim¬
am uxorem hñs ⁊ legittĩosi
ex ea filios. dem̃ ea moriẽte d¬
aut matͥmonio soluto rep¬
ndio hũnt filios ex aliquai

Expanded text:
tis as nostras claras leges audaci mente nostram praesumpserunt male interpretari legislationem et sensum, tertiam coacti sumus ponere constitutionem, per quam iussimus, si quis legitimam uxorem habens et legitimos ex ea filios, deinde ea moriente aut matrimonio repudio soluto habuit filios ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad nos duoitatõem ua¬
nam quibrdam incidissesic̃
sc̃itum ẽ a nob̾ de filiis ꝓcre¬
atis añ dociu celebratone
postea dotib fcĩsnõ ⁊ mpre

Expanded text:
venit ad nos dubitationem vanam quibusdam incidisse, si, quod sancitum est a nobis de filiis procreatis ante dotium celebrationem, postea dotibus factis, non e
Abbreviated transcription (Latin):
tur legis latiomib defilusq
an̾ celebratõnẽ docium nat
sita ablata sit a nob̾ incod¬
icis composicõne. Q aut su¬
rde arbitrati sunt iustissie
ximꝰ constitutonciet t̾tiam
no adiectmꝰ. in particulari¬
br.namq poĩtiss legis latio¬
nib neccim erat forte hanc
accipe ⁊ p̃t̾ito legis lat̾ois re¬
ionelegum codicis cognoĩs
ũi recte abscedẽtaua ꝓposu¬
imꝰ quatinus nõ multitud¬
o sr̃fiua codicib scriberetur.
Tercia u̾o const̃one nõ adie¬
cimus aliquid detempibus
cum omĩb manifestũ sico¬
port̾e ea que adiecta sunt. per
int̾pretaconem m ill ualer¬
einquib ⁊ int̾pretatis legi
ubitare contendentes łerrã¬
tes. ⁊ hanc adiecims legem
sc̃ientes ⁊ p̃dictis trib consto¬
mb fc̃am a nob legislatio¬
nem ualẽ. in quib ⁊̃ exp̾ssĩ
pͥme poĩte a nob̾ legi asscrip¬
simus. hoc ẽ siue sr̃essm contĩ¬
creto. ant de tñsactione fini
ad leges a nob põitas decluc¬
antur erceptis ilł negocus

Expanded text:
tur legislationibus de filiis, qui ante celebrationem dotium natisita ablata sit a nobis in Codicis compositione. Quod absurde arbitrati sunt. Iustissime ximus constitutioni et in tertiam non adiecimus. In particularibus namque positis legislationibus necessarium erat forte hanc accipere in praeterito legislationis reione legum Codicis cognominis nostri recte abscidere talia proposuimus, quatenus non multitudo superflua codicibus scriberetur. Tertia vero constitutione non adiecimus aliquid de temporibus, cum omnibus manifestum sit oportere, ea, quae adiecta sunt, per interpretationem in illis valere, in quibus et interpretatis legibubitare contendentes vel errantes, et hanc adiecimus legem, sancientes in praedictis tribus constbus factam a nobis legislationem valere in quibus etiam expressim primae positae a nobis legi adscripsimus: hoc est sive superesse contincreto aut transactione finisles causae ad leges a nobis positas deducantur, exceptis illis negotiis,
Abbreviated transcription (Latin):
tib litib que ap̃ nos agitã¬
tur inuenientes quaten̾us
nllus obligatus eristens d¬
minorib ant obligatos eoᷤ
hr̃e secdicens curamꝰ eeceati
ne forsanmmpot᷑ate rerũ fc̃s
agat aliquid circa minorẽ
malignitatis ⁊ lex ip̃a lata ꝓ¬
nob̃ sit. et expresenti firma

Expanded text:
tibus litibus quae apud nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsan in potestate rerum factus agat aliquid circa minorem malignitatis. Et lex ipsa rata nobis sit et ex praesenti firma
Abbreviated transcription (Latin):
in furti uicium nõ cecid̾ĩt. c̃
utiq hr̃es qui bona fidetam¬
qm suam alienauut. furtũ
nõ cõmitrit. ¶ Item si is ad
qm̃ ancille usus fructs per¬
tinet. partum sinm ed cre
furtum enĩ sine affectu su¬
randi nõ cõmittitur. aluis
quoq moĩs accide solet uͣ
quis sñ iucio furtirem auie¬
nam ad aliq̃m tnͣfferat et
efficiat. ut apossõre usucap¬
iatiu qd aut̃ ad eas resque
solo continentin expechit¬
uis ꝓceditut si quis iocina¬
cantis possonẽ ꝓp̃ ab senci¬
ami aut negligentiam do¬
mini aut qr sn successore d̾¬
uis ip̃emala fide possidetq
inteluigit se auenum sunꝰ¬
dum occupasse tñ si aln bo¬
na fide accipienti tͣcͣlidĩt po¬
cit ei longapossõne res ad
res soli possident pͥncipauibꝰ
constitucombꝰ ꝓspicitur
necii longa i inclubitata

Expanded text:
in furti vitium non ceciderit, cum utique heres qui bona fide tamquam suam alienaverit furtum non committit. Item si is ad quem ancillae usus fructus pertinet, partum suum esse crfurtum enim sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacantis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia sine successore deamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adqres soli possident principalibus constitutionibus prospicitur, ne cui longa et indubitata
Abbreviated transcription (Latin):
Nonissime sciend est talem
rem ẽe debẽ ut in senõ hãt u
icium. ut a bone fid̃ĩ empto¬
re usucapi possit.rqui ex ai¬
ia iusta cã possidet. ¶Error
at. Diutina possõ que pro
ip̃e sciat prediualitnum
Qr sulle mitium iustum ñ
ignoranti possõ nõ prodest.

Expanded text:
Novissime sciendum est, rem talem esse debere, ut in se non habeat vitium, ut a bona fide emptore usucapi possit vel qui ex alia iusta causa possidet. Error aat. Diutina possessio, quaeipse sciat praedium alienum: quodsi ille initium iustum non ignoranti, possessio non prodest.
Abbreviated transcription (Latin):
si post uenditonem qͥnq̃mi¬
iim pretierit posse dñm rei
pexcepconem repelle. ¶ const¬
ituto aut̃ line memoriez
zenonis bene prospexithis
ut ip̃i quid̾ secun statim fi¬
ant ⁊ uictores cristant siue
adñsus sa cratissim̃ aut erra¬
intende̾ his qui pro dñio ur
ypotheca earum que alien¬
ate sunt putauerũt sibi qͣs¬
dam compet̾e actones ¶Nr̃a

Expanded text:
si post venditionem quinquennium praeterierit, posse dominum rei per exceptionem repellere. constitutio autem divae memoriae Zenonis bene prospexit his ut ipsi quidem securi statim fiant et victores existant, sive adversus sacratissimum autem aeraintendere his qui pro dominio vel hypotheca earum rerum quae alienatae sunt putaverint sibi quasdam competere actiones. nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmulganims qua cautũ
est ut res quid mobiles per
triẽmũn sucapiantur. im
usucapiuntur. ethis iõiᷤ
nõ solum mitalia. S in oĩ
terra que nr̃o iipio gub̃n¬
atur. dñium resenist̾a cãpͦ
sessionis p̾cedente adquirã
bũa fide rem possideatñ cñ
minem uł rem sacra ut rel¬
igiosã nł fuum fugitinũ
possideat. ¶ furtine quoq
res ⁊ que in possesse sunt:
nec si predito lõgo tempe bo¬

Expanded text:
mulgavimus, qua cautum est, ut res quidem mobiles per triennium usucapiantur, immusucapiantur, et his modis, non solum in Italia sed in omni terra quae nostro imperio gubernatur, dominium rerum iusta causa possessionis praecedente adquiratubona fide rem possederit, non minem vel rem sacram vel religiosam vel servum fugitivum possideat. Furtivae quoque res et quae vi possessae sunt, nec si praedicto longo tempore bo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat ut qui bõa fide
ab eo qui dñs nõ erat &
cum credid̾ent eum do¬
minũ eẽ rem eñnt ut ex
donatone auane qualz ust¬
a c̃a accepitiseam rem si in¬
obił erat. anno uoiq summi¬
mobił erat biẽmo tantum
italico solonsucapiebat. ne

Expanded text:
fuerat, ut, qui bona fide ab eo qui dominus non erat, cum crediderit eum dominum esse, rem emerit vel ex donatione aliave qua iusta causa acceperit, is eam rem, si mobilis erat, anno ubique, si immobilis, biennio tantum in Italico solo usucapiat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Sqͥuid frumẽtir olͫ¬
ei urbicarii canonis remissi
ualeant.
mutando canoneurõ rom
pi nõ simmꝰ eos uoqui cõtͣ
ħ fecerint in duplum detin¬
endos ẽc dec̾nimꝰ incarios u¬
qͥnetiam ceto udices ñ de¬

Expanded text:
 quid frumenti vel olei urbicarii canonis remissiovaleant. mutando canone urbis Ropi non sinimus. Eos vero, qui contra haec fecerint, in duplum retinendos esse decernimus. Vicarios quin etiam cet
Abbreviated transcription (Latin):
gistratuũ acta confi¬
teantur incorptas spesꝰ
suscepisse hoꝵq apd̾ qͦs
deponitur ista testato p̃¬
ses aspect pbet nich ĩhii
eẽnicii quod eo tp̃r quo
ad sacre urb̾portũ puemiͭ¬

Expanded text:
gistratuum acta confiteantur incorruptas species suscepisse, eorumque, apud quos deponitur ista testatio, praesens adspectus probet nihil in his esse vitii. Quod eo tempore, quo ad sacrae urbis portum pe
Abbreviated transcription (Latin):
randa publica menia dispẽ¬
sata ꝓficiat. Indefensa noca
ꝓspicientes nequis adũsus
iri possit ĩꝯmod̃. s sñ ulla fr¬
aude seu nũdinatione. ł coli¬
udio seuaniuẽtia hiꝰ uendit¬

Expanded text:
 sive restauranda publica moenia dispensata proficiat. Indefessa vero cura prospicientes, ne quis adversus iri possit incommodum, sed sine ulla fraude seu nundinatione vel colludio seu coniventia hui
Abbreviated transcription (Latin):
nos eo ꝙ satiffecisse debito
pponitisinspignoris in eoa e¬
fundo hãt apud suũ iudicer ꝙ¬
pignoris sibi ꝓspexit. cã eui
non sepatur aceteris credito

Expanded text:
o, quod satisfecisse debito proponitis, ius pignoris in eo fundo habeat, apud suum iudicem pignoris sibi prospexit, causa eius non separatur a ceteris credito
Abbreviated transcription (Latin):
ocoꝵ. s etiam oĩ pr̃onatus
inreillos ũo ingenuos eff¬
ectos siquid̾ utileead mili¬
ciam eisdatamusi fuintĩ
ea durare. sinu̾o mĩmeyd¬
onei ssint ea pͥuar supill

Expanded text:
orum, sed etiam omni patronatus iure, illos vero ingenuos effectos, si quidem utiles ad militiam eis datam visi fuerint, in ea durare, sin vero minime idonei sint, ea privari.
Abbreviated transcription (Latin):
diꝓut in eisd̃agminb ⁊s¬
ueint actenꝰ excipiend n
idel nec deducend inhanc
maticameis ꝗ binas mili¬
cias simł ꝯpoitas exsociali
nexas consortio fuerĩtassec¬
utiut irisdicatissimis sc¬
olarbatq candidatis fĩ
moris est necñuiris deuot¬
is lat̾culensib ⁊ pͣgmatica
uela soc̃tis ꝯtingit quos me
simil stipendioꝵ iũgatur

Expanded text:
ut in isdem agminibus consuevit hactenus. Excipiendis videlicet nec deducendis in hanc maticam eis, qui binas militias simul compositas et sociali nexas consortio fuerint adsecuti, ut in viris dicatissimis scholaribus atque candidatis fieri moris est nec non in viris devotis laterculensibus et pragmaticariis vel a secretis contigit, quos memsimili stipendiorum iunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
tingit .x. librarum auri d¬
mulcta feriant᷑ scrimis n᷑
sit si nõ resistit ⁊ hanc p̃gm¬
aticam legem obiec̾int.x.
sunilehãntur. acsinecim¬
petratum nec nõ promicia¬
tum oĩo nec metum eẽnti
qui mentes m ordimbar¬

Expanded text:
librarum auri multa feriantur: scriniis etiam rsit, si non restiterint et hanc pragmaticam legem obiecerint, dsimile habeatur, ac si nec impetratum nec pronuntiatum omnino nec insertum esset qui merentes in ordi
Abbreviated transcription (Latin):
adireclem̾ciã łepetentesi
iudices ⁊ suam ignoranci
amamendare eõs in suũre¬
cipe dĩnum quotp̃r tñsacto
similimodo tam dĩno qm

Expanded text:
adire clementiam vel competentes iudices et suam innocentiam commendare eosque in suum recipere dominium. Quo tempore transacto simili modo tam dom
Abbreviated transcription (Latin):
um muñum nomina ar¬
maremiucie dantibr fra¬
udem prodesse displicuit
uare debebit sb̃limitas cu¬
a ł coloni ł falcuenses aut
ultro se offẽntes ad milici¬
am suscipianturarmatãi
aut cogant᷑ minti.

Expanded text:
um munerum nomina armatae militiae dantibus fraudem prodesse displicuit.vare debebit sublimitas tua, ne coloni vel saltuenses aut ultro se offerentes ad militiam suscipiantur armatam aut cogantur inviti.
Abbreviated transcription (Latin):
turmposterum u̾onemin¬
i prorsus facultas pateati
codem tp̃r plusqͣmmꝰ no¬
cuulib ali cingło ⁊dend¬
is aut ⁊ qui supplicandu
derenetita nob estimnauer

Expanded text:
posterum vero nemini prorsus facultas pateat eodem tempore plus quam uncuilibet alii cingulo concedendis, ut et qui supplicandum de re vetita nobis existimaver
Abbreviated transcription (Latin):
possederint nuam penitusi
co actonẽ .i molestiam aut
qmͣl in quietudĩem formi¬
dare s impoĩtum canone
sunt. ł loca ꝑ singłos annos
soluentes ꝓc̾to m̾nt suũ eẽ¬
qui quod possident. ł postea
possed̾int. itaut omĩb. adi
excludendam omẽm quol
modo ex expublico monen¬
dam quonẽ nuda ⁊ exquo

Expanded text:
ssederint, nullam penitus co actionem vel molestiam aut quamlibet inquietudinem formidare. Sed impositum canonem sunt vel loca, per singulos annos solventes pro certo habeant suum esse quod possident vel postea possederint, ita ut omnibus ad excludendam omnem quolibet modo e publico movendam quaestionem nudae et ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e cõiugis post finitamm¬
iliciam si senatorio fuint
ꝯsortio sociati lic̃e quociẽs
adacespiendos agros suos ł

Expanded text:
mae coniugis, post finitam militiam si senatorio fuerint consortio sociati, licere, quotiens ad adspiciendos agros suos
Abbreviated transcription (Latin):
seqo resagitur questoria de¬
dimꝰ quaꝵ pͥma quid̾ ad su¬
plicationes eoꝵd̾ adiutoꝵi
emissa nũm eoꝵ qui eranti
illo tp̃r quo p̾ces nob̾obtule¬
rintn aliqm erimin ado¬

Expanded text:
sequio res agitur quaestoria, dedimus. Quarum prima quidem ad supplicationem eorundem adiutorum emissa numero eorum, qui erant illo tempore, quo preces nobis obtulerunt, neque aliquem eximi
Abbreviated transcription (Latin):
pote ñ nultañriorib exẽp¬
gruũ ut ab hus quid ꝯcess¬
um ẽ adintoriũ agmimꝓ
se sociare libellꝰ offeraturin¬
ro illustri ꝓtemꝑequestori
petenda qr enis soscripcio tp̃c
atq hominẽ nec ñ rem ip̃a
ꝯtinens. id̾ ꝙ int adiutoresi

Expanded text:
terioribus exempongruum, ut ab his, quibus concessum est adiutorum agmini pro se sociare, libellus offeratur viro illustri pro tempore quaestori petendaque eius subscriptio tempus atque hominem nec non rem ipsam continens, id est quod inter adiutores
Abbreviated transcription (Latin):
diumitꝰ pͥdem fuisse lispo¬
situm iuros deuotos adiuto
lloꝵ s postioris licenciã tẽ¬
poris sup̃ mod̃ indulgẽdo ã¬
bitionib disturbasse reiñ¬
ita ac insimilitudĩemdis¬
nulgasse utit memorali¬
uni ⁊ adintorum mimum
ñ longum penemt̾ sit scĩꝰ
itaq reducieis acrenonai
statum ordĩs t̾minuim nõ¬

Expanded text:
divinitus quidem fuisse dispositum viros devotos adiutorllorum, sed posterioris licentiam temporis supra modum indulgendo ambitionibus disturbasse rei merita ac in multitudinem divulgasse, ut inter memorialium et adiutorum numerum non longum paene intersit. Sancimus itaque reduci ac renovari statutum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Hac lege scimꝰ siqñ
adm̃tores mri magnifici ꝓ
integ̾tatis ꝯgruumordĩe
di sunt nom̃ eius p̃cipientiꝰ
ore desigãtum eẽ sufficiat

Expanded text:
. Hac lege sancimus, si quando adiutores viri magnifici pro integritati congruum ordinem di sint, nomen eius praecipientis ore designatum
Abbreviated transcription (Latin):
euntib singłis ac recedẽtibꝰ
requiesce poss it uetita ꝯglo¬
meratio legittimꝰ q ianir¬
esi det num̃us ñ ꝓhibend̃ in¬
ris deuotis adiucorib desi¬
stentib eos offõ cum radl

Expanded text:
euntibus singulis ac recedentibus decrescere possit vetita conglomeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris devotis adiutoribus desistentibus eodem officio, cum vel
Abbreviated transcription (Latin):
mortis tp̃re spectaturita p
si u̾bigr̃a isqui centum au¬
bebat. centum aureos legri¬
uerit. nicħ legatariis ꝓdest.
si añ ad̾itam hr̃ditatẽ per
seruos hr̃litarios. aut ex ꝑ¬
tu ancillarum hr̃ditariaꝵ.
aut exfetu pecoꝵ tm̃ access¬
it brclitati. ut centum aure¬
is legatoꝵ nomine crrogat¬
is: hr̃s qͣrͣtam partem hr̃dit¬
atis uĩturꝰ sit: S necc̃e ẽ. ut

Expanded text:
mortis tempore spectatur. itaque si verbi gratia is qui centum aubebat centum aureos legaveri, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem, per servos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habiturus sit, sed necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
spiciamus qua moduͤ
nouissime legatis impõit.
est. cum enim iege dnodecĩ
tabularum libã erat legan¬
cti pot̾asut ucẽt uł totum
pr̃imonium legatis eroga¬
requippe ea lege ita cautu
soꝵ cestatorum gr̃a ꝓuisu
estobidqd̃ plerũꝙ intesta¬
ti moriebant᷑ recusantib sc̃¬
ptis ur̃dib pnllo aut mĩ¬
mo incro ur̃ditatos adire. et
cum suꝑ hoc tã lee furia qmͣ
lernoconia latesunt: qua¬
rum neutra sufficiens ad rei
consũmmatonem uidebatur
nouissime lata estlex falcio¬
ia. qua cauetur. neplus lega¬
re liceret qͣm dodrantem to¬
toꝵ cõrum/ idẽ ut sineunus
ur̾s institutus ẽẽt siueples.
apd̾̃eum eosue pars quarta
remañet. ¶ Et cum quesitur
eẽt duobbr̃dib institutis.
neluti ticio⁊ seio. si ticu par̾ᷤ
aut cota exausta sit legatis.

Expanded text:
spiciamus, qua modus novissime legatis impositus est. cum enim olim lege duodecim tabularum libera erat legandi potestas, ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege ita cautum sorum testatorum gratia provisum est, ob id quod plerumque intestati moriebantur, recusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem videbatur: novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne plus legare liceat quam dodrantem totorum bonorum, id est ut, sive unus heres institutus esset sive plures, apud eum eosve pars quarta remaneret. Et cum quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhau
Abbreviated transcription (Latin):
aureoꝵ legaiut ⁊ añ aditam
br̃clitatem in tr̃ decreu̾int
bonamcendiis forte.autna¬
ea res dampnosa est hrcdreui
liberum ẽ nõ adire hr̃dicarem:
queres efficitut neccesse sit¬
uto testamento nicħ cõseꝙͣͣ¬
curcum ur̾de ĩport̾one pacis¬
ci ¶ Cum aut rato legis falt¬
idie ponitur. añ declucitur es
alienũ. Item fun̾is ĩ pensa. et
dem̃ inreliquo ita rat̃o bãt᷑
ut ex co qͣrta pars ap̃ hr̃dum
remaneat.treguero ꝑtes incer
legatarios distribuantur ꝓ
rata. scilicet port̾one eius ꝙ
cuiq eoꝵ legatum fuerit.
Itaꝙ si fingamꝰ quadrĩgen¬
tos aureos legatos cẽ. et pri¬
moni qnͣtitatemex qua leg̃¬
ta errogari oportet. quadͥngẽ¬
toꝵ eẽ. quarta pars singulis
legatariiꝰ detrahid. Qr trecẽ¬
cos qͥnquaginta legatos fin¬
gamus octana debet detrayi.
erit iniqui ape

Expanded text:
ue legaverit et ante aditam hereditatem in tantum decreverint bona, incendiis forte aut naea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit ut necesse situto testamento nihil consequantur, cum herede in portione pacisci. Cum autem ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur aes alienum, item funeris impensa et deinde in reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud heredes remaneat, tres vero partes inter legatarios distribuantur, pro rata scilicet portione eius quod cuique eorum legatum fuerit. itaque si fingamus, quadringentos aureos legatos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua legata erogari oportet, quadringentorum esse, quarta pars singulis legatariis detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detrahi. erit, initio