comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuum. Uos autẽ omne curam subinfe¬
rentes: ministrate in fide ur̃a uirtutem.
Uirtutẽ hoc loco non ꝓ fortitudine ac mira¬
culis. sed pro conuersatione bona posuit.
quȩ fidei recte iungenda est: ne sine ope¬
ribus ociosa sit ⁊ mortua. In quo recte om¬
nem curam subinferre precipit: quia qui
mollis ⁊ dissolutus ẽ in oꝑe suo. fr̾ est sua o¬
pera destruentis. In uirtute aut̾ẽ scientiam.
uxta illud ysaie. Discite bene facere: querite
iudicium. In scientia autẽ: abstinentiã. Ut cũ
bona facere didicerint. mox amalis abstine¬
ant: ne in uacuum scientia cȩlestiũ cedat.
si se ab illecebris terrestribus quis continere
neglexerit. In abstinentia autẽ: pacientiam.
Abstinentiã necesse ẽ ut semꝑ
patientia comitetur: ut quicumq a uoluy¬
tatibus mundi se continere didicit: eius qͦq
aduersa corde firmo retineat: a dextris uide¬
licet ⁊a sini a stris ꝑ arma iusticiȩ munitꝰ.
In patientia aut̾e pietatem. Ut erga eos quos

Expanded text:
os autem curam omnem inferentes, ministrate in fide vestra virtutem. Virtutem hoc loco non pro fortitudine ac miraculis, sed pro conversatione bona posuit; quae fidei recte jungenda est, ne sine operibus otiosa sit et mortua: in quo recte omnem curam subinferri praecepit, quia qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera destruentis. In virtute autem scientia. Juxta illud Isaiae: Discite bene facere, quaerite judicium. In scientia autem abstinentiam. Ut cum bona facere didicerint, mox a malis abstineant, ne in vacuum scientia coelestium cadat, si se ab illecebris terrestribus quis continere neglexerit. In abstinentia autem patientiam. Abstinentiam necesse est semper, ut patientia comitetur, ut quicunque a voluptatibus mundi se continere didicit, ejus quoque adversa corde firmo sustineat, a dextris videlicet et a sinistris per arma justitiae munitus . In patientia autem pietatem. Ut erga eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
re domũ propriam ꝓ habitatione taberna¬
culi ad ire: sicut positis in expeditione fu¬
gato hoste uel prostrato. ad patriã redire.
Solam namq sibi domũ propriã. solum
municipatu. solam patriã: norunt in cȩ¬
lis. De qua ⁊ apłs paulus. Scimus inquit
si terrestris domus nr̃a huius habitatio¬
nis dissoluatur: quod ȩdificationẽ habemꝰ

Expanded text:
re domum propriam pro habitatione tabernare domum propriam pro habitatione tabernaculi adire, sicut positis in expeditione fugato hoste vel prostrato ad patriam redire. Solam namque sibi domum propriam, solum municipatum, solam patriam norunt in coelis. De qua et apostolus Paulus: Scimus, inquit, si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ castitate fidei: De quibus uidelicet ma¬
gistris: in processu epistolȩ plura loquitur.
Concinit autẽ huic. sententia beati ioħis:
qua  dicit. Hon scripsimus uobis qͣsi
ignorantibus ueritatẽ: sed quasi scientibꝰ eã.
deo aut̾e scientibus ueritatem scribunt.
uent. Unde ⁊ ioħs hec loquens: post pau¬
ca sub iungit. Uos qd̾ audistis ab initio: in
uobis ꝑmaneat. Iustũ aut̾ẽ arbitror quam¬
diu sum in hoc tabernaculo: suscitare uos¬
itinere. uel inbello uti. Et id̾o se recte fide¬
les quadiu sunt in corpore ⁊ peregrinantur
a dño. in tabernacłis esse testantur: in qͥb
iter huius uitȩ ꝑagant. ⁊ contra aduersari¬
os ueritatis certamen agant. Certus qd̾ ue¬
lox est depositio tabernacłi mei. Pulcherrime
beatus petrus obitũ suum. non mortẽ sed de¬
positionem tabernacłi sui dicit: quia nimi¬
rum sic est ꝑfectis d̾i famulis carnis retina¬
cła exuere: sicut uiatoribus confecto itine¬

Expanded text:
et castitate fidei, de quibus videlicet maet castitate fidei, de quibus videlicet magistris in processu Epistolae plura loquitur. Concinit autem huic sententia beati Joannis, qua dicit: Non scripsimus vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam . Ideo autem scientibus veritatem scribunt, vent. Unde et Joannes loquens, post pauca subjungit: Vos quod audistis ab initio, in vobis permaneat . Justum autem arbitror quandiu sum in hoc tabernaculo, eitinere vel in bello uti, et ideo se recte fideles, quandiu sunt in corpore, et peregrinantur a Domino, in tabernaculis esse testantur, in quibus iter hujus vitae peragant, et contra adversarios veritatis certamen agant. Certus quod velox est depositio tabernaculi mei. Pulcherrime beatus Petrus obitum suum non mortem, sed depositionem tabernaculi sui dicit, quia nimirum sic est perfectis Dei famulis carnis retinacula exuere, sicut viatoribus confecto itine
Abbreviated transcription (Latin):
iud hiezechielis propħȩ: ubi de edificio in
monte constituto loquens. ait. Iin octo gra¬
dibus ascensus eius. & hic enĩ beatus petrꝰ
octo uirtutĩl gradus enumerat: quibus fu¬
gientes mundialis concupiscentiȩ corrup¬
tionem. ad habitationem regni cȩlestis as¬
cendere debeamus: fidem scilicet. uirtutẽ.
scientiam. abstinentiam. patientiã. pieta¬
tem. amorem fraternitatis: ⁊ caritatem.
De quibus nimirũ gradibus: psalmꝰ dicit.
Ascensus incorde eius disposuit: ⁊ cetera
usq dũ ait. ambulabunt de uirtute in
uirtutem. uidebitur d̾s d̾oꝵ in syon. ꝓt̾
qd̃ incipiam uos semꝑ commonere de his:¬
ti ueritate. Quare uult illos semꝑ cõmonere
de bonis oꝑibus. quos habere scientiam dicit.
⁊ de presentia ueritatis esse confiriatos. nisi
forte ab hoc scientiam qũa norunt oꝑibue.
exerceant. ⁊ ueritatem cuius presentia con¬
firmati sunt. fixa mente custodiant: nequan¬
do ꝑ magistros erroris excedant a simplicitate

Expanded text:
lud Ezechielis prophetae, ubi de aedificio in monte constituto loquens ait: Et in octo gradibus ascensus ejus . Et hic enim beatus Petrus octo virtutum gradus enumerat, quibus fugientes mundialis concupiscentiae corruptionem ad habitationem regni coelestis ascendere debemus, fidem scilicet, virtutem, scientiam, abstinentiam, patientiam, pietatem, amorem fraternitatis, et charitatem. De quibus nimirum gradibus Psalmista dicit: Ascensus in corde ejus disposuit ; et caetera, usque dum ait: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus eorum in Sion . Propter quod incipiam vos semper commonere de his,. Quare vult illos semper commonere de bonis operibus, quos habere scientiam dicit, et de praesentia veritatis esse confirmatos? nisi forte ob hoc, ut scientiam quam norunt operibus exerceant, et veritatem cujus praesentia confirmati sunt fixa mente custodiant, ne quando per magistros erroris excidant a simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pietatem donata sunt: ut sicut nos promis¬
sa ab illo dona uel accepimus. uel accepturos
nos esse sine ulla dubietate confidimus. ita
&e uos cregentes. de donis eius non existatis¬
in dubi i. Pugientes eius quȩ in mundo est
concupiscentiȩ corruptionem. Bene dicit
concupiscentiam mundi habere corrupti¬
onem: id̾õq fugiendam esse: iuxca eum qͥ
dixit. Quasi a facie colubri: fuge
peccata. Quia ẽ ⁊ in corruptibilis concupis¬
centia: de qua canit᷑. Concupiuit ⁊ defecit
anima mea: in atria dñi. De qua &e in libro
sapientiȩ ꝑ figuram locutionis quȩ grece
climax. latine gradatio uocatur: pulcher-¬
rime refertur. Initium inquit sapientiȩ :
uerissima est disciplinȩ concupiscentia. Cu¬
ra gͦ disciplinȩ dilectio ẽ: ⁊ dilectio custo¬

Expanded text:
 ducunt, donata sunt. Ut sicut nos promissa ab illo dona vel accepimus, vel accepturos nos esse sine ulla dubietate confidimus, ita etiam vos eredentes de donis ejus non existatis dubii. Fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscentiae corruptionem. Bene dicit concupiscentiam mundi habere corruptionem, ideoque fugiendam esse, juxta eum qui dixit: Quasi a facie colubri fuge peccata , quia est et incorruptibilis concupiscentia, de qua canitur: Concupivit et defecit anima mea in atria Domini . De qua etiam in libro Sapientiae per figuram locutionis quae Graece κλῖμαξ, Latine gradatio vocatur, pulcherrime refertur: Initium inquit sapientiae, verissima est disciplinae concupiscentia . Cura ergo disciplinae dilectio est,
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis. Hic paganos simul ⁊ here¬
ticos tangit: quoꝵ primi quicquid eos
delectabat. deos appellare non timueruN.
scd̃i acceptis di ueri iysteriis: de cetero
non diuinis scripturis adtendere. seo ad
suum potius sensum erroneum: has male
interpretando tranferre studuerunt. &
hanc uocẽ nos audiuimus de cȩlo allatam.
Quidam hanc epłam negant a beato apło
petro. esse conscriptam. Qui si hunc uersi¬
eñĩ iuxta fidem ȩuangłioꝵ: quia prefatã
uocẽ suꝑ dñm in monte clarificatũ. idem
petrus cũ iacobo niohe coapłis suis audiuit.
Et habemus firmiorem propheticũ ser¬
monem. Siũ uidelicet quo ex persona me¬
diatoris d̾i ⁊ hominũ loquit᷑: dicens. Dĩis
dixit ad me filius meus es tu: ego hodie
genui te.Si enĩ quis piam inquit
nr̃o testimonio discredendũ puta-¬
uerit. qd̾ insecreto głam nr̃i redemptoris
conspexerimus. diuinamq uocẽ patris
ad eũ factam audierimus: certe sermoniꝰ
ꝓphetico nemo contradicere. nullus de hoc

Expanded text:
secuti, etc. Hic paganos simul et haereticos tangit, quorum primi quidquid eos delectabat, deos appellare non timuerunt; secundi, acceptis Dei veri mysteriis, de caetero non divinis Scripturis attendere, sed ad suum potius sensum erroneum has male interpretando transferre studuerunt. Et hanc vocem nos audivimus de coelo allatam, etc. Quidam hanc Epistolam negant a beato Petro apostolo esse conscriptam; qui si hunc versienim, juxta fidem Evangeliorum, quia praefatam vocem sursum Domino in monte clarificato idem PetruEt habemus firmiorem propheticum sermonem. Illum, videlicet, quo ex persona Mediatoris Dei et hominum dicitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Si enim quispiam inquit nostro testimonio discredendum putaverit, quod in secreto gloriam Redemptoris nostri conspeximus divinam, quod vocem Patris ad eum factam audierimus, certe sermoni prophetico nemo contra dicere, nullus de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nisse uerbi d̾i sicut diciti. beatiꝰ ẽ anagis
dare qͦ. acciꝑe. Coo ꝑatores autẽ eos
dicit ueritatis: qr qͥ sꝑitalra dona haben¬
tib tẽꝑalia subsidra tribuit. in apũf do¬
nis sp̃italib cooꝑator. ex istit. Nã cĩs pa.¬
ci sint qͥ sp̃italiaidona ꝑceperint᷑ ⁊ mul¬

Expanded text:
sicut dixit: Beatius est magis dare quam accipere . Cooperatores autem eos dicit veritatis, quia qui spiritualia dona habentibus, temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritualia dona perceperunt, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
pax multiplicet᷑: in hac̾ autẽ. gr̾a uobis ⁊ pax
ad itipleatur. Quia nimirũ ilła incipien¬
tibus: hanc ꝑfectioribus scripsit epłam. Mul¬
tiplicatur eñĩ pax ⁊ gr̾̃a: bene proficientibus
in hac uita ꝑ fidem. Ad implebitur autem
peruenientibus: in alia uita ꝑ speciem. Un¬
de bene cũ diceret. gr̃a uobis ⁊i pax ad imple¬
atur: ad didit in cognitione dñi nr̃i iħu xp̃i.¬

Expanded text:
iplicetur . In hac autem: Gratia vobis et pax adimpleatur, quia nimirum illam incipientibus, hanc perfectioribus scripsit Epistolam. Multiplicatur enim pax et gratia bene proficientibus in hac vita per fidem, adimplebitur autem pervenientibus in alia vita per, speciem. Unde bene cum diceret: Gratia vobis et pax adimpleatur, addidit: In cognitione Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uobis lm̃i scd̾am scribo epłam.
Unde constat: quia hanc eisdem quibus et pͥo¬
non quia circumcisionẽ ex lege acceperant
qu̾a ipie ut natura iudeus habebat: sed quia
eandem qũa ipse illustrante xp̃i gr̾̃a acce¬
perat. sorciti sunt fidem. Noni enĩ cirtũcisio
legalis: seo sola est fides ȩuangłica. que gen¬
tium popłos antiq di plebi consotiat. uerũ
quia fides eadem sine operibus saluare non
potest: recte subaitur. In iusticia d̾i nr̃i: et
saluatoris iħ̾u xp̃i. Qlis gͦ scribit epłam: illos
salutat apostolus petrus: qui coȩqualem si¬
bi sortiti sunt fidem: ⁊ hanc per opera iusticiȩ
exercent. Eius uidelicet iusticiȩ. qũã non hu¬
mana prudentia repperit. nec legalis insti¬
itutio docet: seo qũa ꝑ ęuangłium loquens
⁊ dñs ⁊ saluator nr̃ ostendit cũ ait. Nisi ha-¬
bundauerit iusticia ur̃a plusqũa scribarũ

Expanded text:
issimi, secundam scribo Epistolam. Unde constat quia hanc eisdem quibus et prionon quia circumcisionem ex lege acceperant, quam ipse ut natura Judaeus habebat, sed quia eamdem quam ipse illustrante Christi gratia acceperat sortiti sunt fidem. Non enim circumcisio legalis, sed sola est fides evangelica, quae gentium populos antiquae Dei plebi consociet. Verum quia fides eadem sine operibus salvare non potest, recte subditur: In justitia Dei nostri et Salvatoris Jesu Christi. Illis ergo scribit Epistolam, illos salutat apostolus Petrus, qui coaequalem sibi sortiti sunt fidem, et hanc per opera justitiae exercent. Ejus videlicet justitiae quam non humana prudentia reperit, nec legalis institutio docet, sed per Evangelium loquens Dominus et Salvator noster ostendit, cum ait: Nisi abundaverit justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ hec inquit efficiamini diuinȩ consortes
naturȩ. Qd̾ non fortuitu : sed prouidenter
agitur. Id̾o inquit dñs nobis qui natura iu¬
dei. qui sub lege sumus nati. qui magisterio
ipsius & corporaliter imbuti. om̃ia dtuinȩ uir¬
tutis suȩ secreta reserauit. id̾o nobis suis ui¬
delicet discipłis. maxima .⁊ pretiosa sp̃s sui sci
promissa donauit: ut ꝑ hec &e uos qui ex gen¬
tibus estis. qui eum corporaliter uidere nequi¬
uistis. diuinȩ suȩ naturȩ donaret esse partici¬
pes: nobis scilicet quȩ ab ipso audiuimus uos
docentibus: uos per eius mysteria consecran¬
tibus. Unde rectissime qd supra ait. gra uobis
⁊ pax adimpleatur in cognitione dñi nr̃i iħu¬
xp̃i. quomͦ om̃ia nobis diuine uirtutis suȩ
quȩ ad uit̾a ⁊ pietatẽ donata sunt: potest ita
dictum accipi. Qra uobis ⁊ pax ineo ad ĩple¬
tutis suȩ ꝓmissa uel munera quȩ ad uitam

Expanded text:
Ut per haec, inquit, efficiamini divinae consortes Ut per haec, inquit, efficiamini divinae consortes naturae. Quod non fortuitu, sed providenter agit. Ideo inquit Dominus nobis, qui natura Judaei, qui sub lege sumus nati, qui magisterio ipsius etiam corporaliter imbuti, omnia divinae virtutis suae secreta reseravit, ideo nobis, suis videlicet discipulis, maxima et pretiosa Spiritus sui promissa donavit, ut per haec etiam vos qui ex gentibus estis, qui eum corporaliter videre nequivistis, divinae suae naturae donaret esse participes, nobis scilicet vos quae ab ipso audivimus docentibus, vos per ejus mysteria consecrantibus. Unde rectissime quod supra ait: Gratia vobis et pax adimpleatur in agnitione Domini i, quomodo omnia nobis divinae virtutis suae quae ad vitam et pietatem donata sunt, potest ita dictum accipi: Gratia vobis et pax in eo adimpletutis suae promissa vel munera, quae ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq udex est. Per cognitionem eius qui
uocauit nos propria gła: & uirtute. Et hoc
a superioribus pendet: quia per cognitionẽ
dñi ⁊ saluatoris nr̃i om̃ia diuinitatis eius
mysteria quib saluarem᷑ agnouimus. Qui
nos propria gła ⁊ uirtute uocauit: quia ñ
angłm ad saluationẽ nr̃am. non archangłm
misit. Non innobis aliquid meriti boni pro
quo saluaremur inuenit: quin potius infir¬
mos ⁊ ingloriosos cernens. sua nos uirtute
recuperauit ad głam. Hinc ⁊ eñi dicit. Non uos
me elegistis: seo ego elegi uos. Fer qũa maxi¬
ma ⁊ preciosa nobis promissa donauit. ẜ qũas
per cognitionẽ eius dicit. quia quanto quis
perfectius dñm cognoscit: tanto altius ꝓmis¬
soꝵ eius magnitudinem sentit. Ut ꝑ hec effi¬
tiamini diuinȩ consortes naturȩ.
Mutat repente ꝑsonã. Iqui prius de se su¬
isq dixerat. pretiosa nobis promissa donauite
conuersus ex timplo ad eos quib loquebat᷑:

Expanded text:
ubique judex est . Per cognitionem ejus, qui ubique judex est . Per cognitionem ejus, qui vocavit nos propria gloria et virtute. Et hoc a superioribus pendet, quia per cognitionem Domini et Salvatoris nostri omnia divinitatis ejus mysteria, quibus salvaremur, agnovimus. Qui nos propria gloria et virtute vocavit, quia non angelum ad salvationem nostram, non archangelum misit, non in nobis aliquid meriti boni pro quo salvaremur invenit, quin potius infirmos et inglorios cernens, sua nos virtute recuperavit et gloria. Hinc etenim dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Per quam maxima et pretiosa nobis promissa donavit. Per quam, per cognitionem ejus dicit, quia quanto quis perfectius Deum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Ut per haec efficiamini divinae consortes naturae. Mutat repente personam, et qui prius de se suisque dixerat: Pretiosa nobis promissa donavit, conversus extemplo ad eos quibus loquebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Fendet hec sententia a superioribus.
Est enim sensus. Or̃a uobis ⁊ pax ad implea¬
quomodo omĩa nobis diuinȩ uirtutis suȩ
donata sunt ꝑ eius gr̃am. quȩ ad uitã obti¬
nendam.i pietatem conseruandam sufficiuñ.
Onde ait. Quia om̃ia quecũq audiui a pa-¬
tre meo: nota feci uobis. & alibi. Et ego cla-¬
ritatẽ qũa dedisti mͥ: dedi eis. Qd̃ si lega-¬
tur ut quidam codices habent. quȩ ad uitã
⁊ pietatẽ donata est: hic erit sensui. Ut cog-¬
noscatis quomͦ dñs n̾r om̃ia nobis dona¬
diuinȩ uirtutis suȩ: uixta modum nr̃ȩ ca¬
pacitatis prestiterit. Quȩ uidelicet uirtus:
ad uitam nobis . ⁊ pietatẽ consequendã donata ẽ.
Hic ⁊ enĩ modus locutionis. in scripturis est
usitatissimus. ⁊ appellatur a gr̃amaticico
et lypsis. id ÷ defectus necessariȩ dictionis:
quale ẽ in psalmo. Quia neq ab oriente. neq
ab occidente: neq a desertis montibꝰ. Sub¬
auditur enĩ. patet uia fugiendi: qm̃ d̃s

Expanded text:
. Pendet haec sententia a superioribus. Est enim sensus: Gratia vobis et pax adimpleatutis suae donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiunt. Unde ait: Quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . Et alibi: Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Quod si legatur ut quidam Codices habent: Quae ad vitam et pietatem donata est, hic erit sensus: Ut cognoscatis quomodo Dominus noster omnia nobis divinae virtutis suae dona juxta modum capad vitam nobis et pietatem consequendam donata est. Hic etenim modus locutionis Scripturis est usitatissimus; et appellatur a grammaticis ellipsis, id est, defectus necessariae dictionis, quale est in psalmo: Quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus. Subauditur enim patet via fugiendi, quoniam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce unde incipit caritas. Si nondũ es idone¬
us mori pro fr̃e: iam idoneus esto dare de tuis
facultatib fr̾i. Si eni fr̃i molestiã pacienti.
non cõpatieris: non utiq patris ex quo ãbo
regenerati estis. caritas manet inte. filioli.
non diligamꝰ uerbo. neq lingua:. seo opere
⁊ ueritate. Opere uidelicet. ut cũ fr̾ aut so¬
ror nudi sunt. ⁊ indigent uictu cotidiano:
demus eis quȩ necessaria sunt corpori. dimi¬
uter cũ sp̃italib donis eos egere conspicimui:
prestemꝰ eoꝵ necessitati quȩ possumꝰ. Ueritate
autẽ: ut eadem eis beneficia simplici inten-¬
tione largiamur. ⁊ non propt̾ laudem hu¬
manã. non propt̾ iactantiã: non propt̾ in iu¬
riã alioꝵ. qui maiorib prediti substancii S.
nil tale feceruit. Quecũq eñi mens huꝰ¬
modi neuis inficit᷑: in hac puritas uerita¬
tis habitare non ualet. ta̾risi opera dilectio¬
nis proximis impendere uidet᷑. In hoc cogno¬

Expanded text:
Ecce unde incipit charitas, si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri. Si enim fratri molestiam patienti non compateris, non utique patris, ex quo ambo regenerati estis, charitas manet in te. Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate. Opere videlicet, ut cum frater aut soror nudi sunt, et indigent victu quotidiano, demus eis, quae necessaria sunt corpori. Similiter, cum spiritalibus donis eos egere conspicimus, praestemus eorum necessitati quae possumus. Veritate autem, ut eadem eis beneficia simplici intensione largiamur, et non propter laudem humanam, non propter jactantiam, non ad injuriam aliorum, qui majoribus praediti substantiis, nil tale fecerint. Quaecunque enim mens hujusmodi naevis inficitur, in hac puritas veritatis habitare non valet, tametsi opera dilectionis proximis impendere videtur. In hoc cogno
Abbreviated transcription (Latin):
retur bona. Unde psalmista. Ds meus inqͥt:
miscd̾ia eius preueniet me. Et misit filiũ
suũ propiciationẽ ꝓpeccatis nr̃is. Et hoc ẽ
maximũ in nos diuinȩ caritatis indiciũ:
quia cũ necdũ ipsi pro peccatis nr̃is eum
petere nossemꝰ: misit ille filiũ suũ ad nos.
qͥ nobis in se creoentib ultro ueniã daret:
nosq ad paternȩ głȩ societatẽ uocaret. In
quib dam codicib hic uersiculus ita legit᷑.
Et misit filiũ suũ littatorem ꝓpeccatis nr̃is.
Littator autẽ: sacrificator ẽ. Sacrificauit eñ
filiu d̾i pro peccatis nr̃is: ñ hostias pecudũ
seo se ipsũ offerendo. Unde paulus bene ã¬
monens ait. Estote gͦ imitatores d̾i sicut fi¬
li ĩ carissimi: & ambulate in dilectione sicut

Expanded text:
retur bona. Unde Psalmista: « Deus meus, inquit, retur bona. Unde Psalmista: « Deus meus, inquit, misericordia praeveniet me . » « Et misit Filium suum propitiatorem pro peccatis nostris. » Et hoc est maximum in nobis divinae pie tatis indicium, qilium suum ad nos, qui nobis in se credentibus ultro veniam daret, nosque ad paternae gloriae societatem vocaret. In quibusdam codicibus hic versiculus ita legitur: « Et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris. Litator autem, sacrificator est. Sacrificavit enim filius Dei pro peccatis nostris, non hostias pecudum, sed se ipsum offerendo. Unde bene Paulus admonens ait: Estote ergo imitatores Dei, sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ d̾s caritas est. Quid ãplius dici potuit:
Ds̃ caritas est. facere gͦ contra caritatẽ : face¬
re contra dm̃ ẽ. Hemo dicat. in hominẽ pec¬
co quando ñ diligo frem meũ : ⁊ facile ẽ pec¬
catũi in hominẽ. in dm̃ solũ ñ pecce. Quomͦ
ñ peccas indm̃: quando in caritatẽ peccas.
⁊ d̃s caritas est: In hoc apparuit caritas d̾i in
hunc mundũ. ut uiuamꝰ ꝑ eũ. Quomͦ ipse
dñs ait. Maiorem hac dilectionẽ nemo hab&e:
ut auinia suã ponat qͥs pro amicis suis.
Et ibi probata ẽ dilectio xpi in nos: qr mortu¬
us ẽ pro nobis. Dilectio patris unde probata
ẽ in nobis: Quia filiũ suũ unicũ misit
mori ꝓ nobis. Sic ⁊ paulus apłs dixit. Qi ꝓ¬
prio filio suo ñ pepercit: sed ꝓ nobis om̃ib tra
didit eũ. Quomͦ ñ ce̾ cũ illo om̃ia nobis do¬
nauit: Et in hoc ẽ caritas: non quasi nos
dilexerimꝰ dm̃. sed qm̃ ipse prior dilexit nos.
Non illũ nos dileximꝰ prius: Nam ad hoc nos

Expanded text:
natus est, etc. Quid amplius dici potuit? Deus charitas est. Facere ergo contra charitatem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco quando non diligo fratrem meum, et facile est peccatum in hominem, si in Deum solum non peccem. Quomodo non peccas in Deum, quando in charitatem peccas? Deus charitas est. In hoc apparuit charitas Dei in  eum. Quomodo ipse Dominus ait: Majorem hanc dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis, et ibi probata est dilectio Christi in nos, quia moritur pro nobis. Dilectio patris unde probata est in nobis? quia filium suum unicum misit mori pro nobis, sicut et Paulus apostolus dicit, qui proprio filio suo non pepercit, sedlo omnia nobis donavit? » « Et in hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior dilexit nos. » Non illum dileximus prius, nam ad hoc nos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ ꝑuerso dognate scindentes. nichilo¬
minus sp̃m sc̃m in se esse contendunt: rec¬
te subdit᷑. Carissimi. nolite om̃i sp̃itui cre¬
dere . sed probate sp̃s si ex d̾o sunt: qm̃ mul¬
ti pseudo propħȩ exierunt in mundũ. Et¬
quis ẽ qui probat sp̃s: uel unde possunt
probari. Docet in euangłio dñs ubi talia
uentura predicebat. qualia iołie iam suo
tempore uenisse prodebat. Attendite inqͥt
a falsis propħis qͥ ueniunt ad uos in uesti¬
mentis ouiũ: intrinsecus aut̃e sunt lupi
rapaces. N fructib eoꝵ: cognoscetis eo s̃.
Nũquid colligunt de spinis uuas. aut de tͥ¬
bulis ficus hi st̃ gͦ fructus: a quib sp̃s¬
maligni qui inpseudo propħis loqunt᷑ ua¬
lent dinosci ͥ spine uidelicet scismatũ. et
orridi heresiũ tribuli: quib eos qui sibi
incaute appropiant. fidem lacerando conta-¬
minant: sicut e contra fructus bonoꝵ. cari-¬

Expanded text:
ecclesiae perverso dogmate scindentes nihiloecclesiae perverso dogmate scindentes nihilominus Spiritum sanctum in se esse contendunt, recedit. Carissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex deo sunt: quoniam multi pseudoprophetae exierunt in mundum. quis est qui probat spiritus, vel unde possunt probari, docet in Evangelio Dominus, ubi talia ventura praedicebat, qualia Joannes jam suo tempore venisse probat. Attendite, inquit, a falsis prophetis qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos. Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus ? Hi sunt ergo fructus a quibus spirmaligni, qui in pseudoprophetis loquuntur, valent dignosci, spinae videlicet schismatum, et horridi haeresium tribuli, quibus eos qui sibi incaute appropiant, fidem lacerando, contaminant. Sicut e contrario fructus bonorum, chari
Abbreviated transcription (Latin):
uos. nisi ad hoc amate ad qd̃ amaui uos. ui¬
delicet ut ad celestia regna pertingatis: Pt̃
qua mercede hec mandata fidei ⁊ dilectioĩs
seruant᷑: sequit᷑. Et qui seruat mandata eiꝰ.
in illo manet: ⁊ ipse ineo. Sit gͦ tͥ domꝰ d̃s:
⁊ esto domꝰ d̾i. Mane in dõ: ⁊ maneat inte ꝯs.
Manet in te d̃s ut te contineat: maues in
d̾o ne cadas. Serua mandata eiꝰ: tene caritatẽ.
Non diuellere a fide illius. ut głieris in presen¬
tia ipsius: ⁊ securus manebis in eo. Modo ꝑ
fidem: tunc ꝑ speciem. Manebit. ⁊ ipse ꝑhen-¬
credentes sp̃s sc̃s: ⁊ loquebant᷑ linguis qͣs
ton didicerant. Nunc autẽ quia exteriori¬
bus signis sc̃a ȩccła ñ indiget: quicũq cre-¬
dens in nomine ihu xp̃i fratern̾ã habuerit
caritatẽ. sp̃ui sc̃o in se manenti testimoni¬
um perhibet. Hoc enĩ agit sp̃s sc̃s in ho-¬
mine: ut sit in illo caritas. Quia caritas
multi caritatẽ non habentes. ⁊ unitatem

Expanded text:
vos, nisi: Ad hoc amate ad quod amavi vos, vivos, nisi: Ad hoc amate ad quod amavi vos, videlicet, ut ad coelestia regna pertingatis? Et qua mercede haec mandata fidei et dilectionis servantur? Sequitur: Et qui servat mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo. Sit ergo tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus ut te contineat, manes in Deo ne cadas. Serva mandata ejus, tene charitatem. Noli te divellere a fide illius, ut glorieris in praesentia ipsius, et securus manebis in eo, modo per fidem, tunc per speciem. Manebit et ipse perencredentes, et loquebantur linguis quas non didicerant. Nunc autem quia exterioribus signis sancta Ecclesia non indiget, quicunque credens in nomine Jesu Christi fraternam habuerit charitatem, Spiritui sancto in se manenti testimonium perhibet. Hoc enim agit Spiritus sanctus in homine, ut sit in illo charitas. Quia charit Verum quoniam multi caritatem non habentes et unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sus e iste temptandus: ut eo probato esset il¬
le cruciandus. Cũ gͦ dixisset ioħs quia qd̃¬
cũq petierimꝰ accipiemꝰ ab eo qm̃ mandata
eius custodimꝰ. quasi quereres quȩ manda¬
ta: continuo subdidit. Et hoc ẽ mandatum
eius. ut credamꝰ in nomine filii eiꝰ iħu xp̃i:¬
mandatũ premisit. ⁊ duo subsequent̃ ad¬
uingit mandata. fidem scilicet ⁊ dilectionẽ:
quia nimirũ hec ab inuicẽ separari neque¬
unt. Neq eñi sine fide rp̃i. recte nos alteru¬
trum diligere: neq uere in nomine iħu
xp̃i. sine fraterna dilectione possumꝰ credere.
Et diligamꝰ inquit alterutru: sicut dedit mai¬
datũ nobis. Id est puro amore. non sicut la¬
trones uel quor libet alioꝵ patratores scele¬
rum: qui se utiq alterutrii. sed non caste
diligunt. Sic eñĩ deoit mandatũ nobis: cũ
ait. Hoc est preceptũ meũ ut diligatis inui¬
cem: sicut dilexi uos. Quid ẽ eni sicut dilexi

Expanded text:
sus est iste tentandus, ut eo probato ille essus est iste tentandus, ut eo probato ille esset cruciandus. Cum ergo dixisset Joannes, quia quodcunque petierimus accipiemus ab eo, si mandata ejus custodimus, quasi quaereres quae mandata, continuo subdidit: Et hoc est mandatum ejus, ut credamus in nomine Filii ejus Jesmandatum praemisit, et Deo subsequenter adjungit mandata, fidem scilicet et dilectionem, quia nimirum haec ab invicem separari nequeunt. Neque enim sine fide Christi recte nos alterutrum diligere, neque vere in nomine Jesu Christi sine fraterna dilectione possumus credere. Et diligamus, inquit, alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. Id est, puro amore, non sicut latrones, vel quorumlibet aliorum patratores scelerum, qui se utique alterutrum sed non caste diligunt. Sed enim dedit mandatum nobis, cum ait: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Quid est enim, Sicut dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. Magna hec ⁊ desiderabilis fideli¬
bus data promissio. Siquis uͦ tam uecors
est ⁊ absurous ut promissis ñ delectet᷑ ce¬
lestibus: saltim pertimescat hoc qd̾ e con¬
trario sapientia terrib iliter intonat di¬
cens. Qͥ auertit aurẽo suã ne audiat
legem: oiatio eiꝰ erit exec rabilis. Neq hu¬
ic beati i oħis sentenciȩ contrariũ uideri
oportet qd̃ paulus ter dñm rogauit. ut
discederet ab eo angłs satane. nec impe¬
trare potuit: sed dictũ est illi. Sufficit
tibi gr̾a mea: nã uirtus in infirmitate
perficit᷑. A̾si eni semper non aduolunta¬
tem accipimꝰ orantes: tam̃ mercedẽ deuotio¬
nis ad salutem accipimus. sicut idem
paulus dñm rogans. non qd̾ querebat. sed
qd utile habebat accepit. At contra sepe
reprobi exaudiunt᷑ ad uoluntatẽ: non exau¬
diunt᷑ ad salut̾e. Unde ⁊ eoꝵ caput diabolꝰ
ut beatũi ios tẽptaret exauditus est aduo¬
luntatẽ: sed ad dãpnationẽ. Id̾o eñ conces¬

Expanded text:
c. Magna haec et desiderabilis fidelibus data est promissio. Si quis vero tam vecors et absurdus est, ut promissis non delectetur coelestibus, saltem pertimescat hoc quod e contrario sapientia terribiliter intonat, dicens: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Neque huic beati Joannis sententiae contrarium videri oportet, quod Paulus ter Dominum rogavit, ut discederet ab eo angelus Satanae, nec impetrare potuit , sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Etsi enim non semper ad voluntatem accipimus orantes, tamen mercedem devotionis ad salutem accipimus, sicut idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, sed quod utile habebat accepit. At contra saepe reprobi exaudiuntur ad voluntatem, si non audiuntur ad salutem. Unde et eorum caput diabolus, ut beatum Job tentaret, exauditus est ad voluntatem, sed ad suam damnationem. Ideo enim conces
Abbreviated transcription (Latin):
rant. dicent inter se gementes: ⁊ penitentiã
derisum : ⁊ in similitudine improperii. Nos
insensati uit̾a illoꝵ estimabanius insaniam:
⁊ finem illoꝵ sine honore. Quomͦ computa¬
ti sunt inter filios d̾i. ⁊ inter scos sors illoꝵ ẽ

Expanded text:
runt, dicent intra se runt, dicent intra se derisu et in similitudine improperii. Nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, et finem illorum sine honore. Quomodo ergo computati s
Abbreviated transcription (Latin):
receperunt eii: dedit eis filios d̾i fieri. his qui cre¬
dunt in nomine eius. Coniuncto gͥ utroq esti¬
monio: constat quia ꝑ fidem ⁊ dilectionẽ filii dĩ
efficimur. Sed ⁊pelagii ⁊ arrii dogma ꝑhec
condempnat᷑. Pelagii quidem. qui dicert ausus
erat homines sine gr̾a d̾i posse saluapi condẽp¬
natur heresis: in eo qd̾ dicit᷑ a d̾o nobis carita¬
tem uel potestat̾ẽ dari. qua ad optionẽ filioꝵ
accipiamus. Porro arrius qui dicebat minorẽ
patre ac dissimilem esse filiũ: refellit᷑ in eo
qd̾ idem iołis ⁊ hic dicit. a patre nobis dari
caritatẽ. qua filii d̾i nominem᷑ ⁊ simꝰ ͥ ⁊ in
euangłio per dñm saluatorem ait potestatẽ
dari credentib filios d̾i fieri. Constat enim
unius substanciȩ ⁊ eiusdem eos esse potentiȩ:
qui equaliter hominibiis atq indifferenter
celestia dona tribuunt. Propt̾ hoc mundus non
nouit nos: quia ñ nouit eũ. Mundũ hoc loco:
mundi amatores appellat. Et̃ hoc ẽ qd̾ idem

Expanded text:
edit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus . Conjuncto ergo utroque testimonio, constat quia per fidem et dilectionem filii Dei efficimur. Sed et Pelagii et Arii dogma per haec condemnatur. Pelagii quidem qui dicere ausus est homines sine gratia Dei posse salvari condemnatur haeresis in eo quod dicitur a Deo nobis charitatem vel potestatem dari, qua adoptionem filiorum accipiamus. Porro Arius, qui dicebat minorem Patre ac dissimilem esse Filium, refellitur in eo quod idem Joannes et hic dicit, Patrem nobis dare charitatem qua filii Dei nominemur et simus, et in Evangelio, per Dominum Salvatorem ait potestatem dari credentibus filios Dei fieri. Constat enim unius substantiae et ejusdem eos esse potentiae, qui aequaliter hominibus atque indifferenter coelestia dona tribuunt. Propter hoc mundus non novit nos, quia non novit eum. Mundum hoc loco, mundi amatores appellat. Et hoc est quod iide
Abbreviated transcription (Latin):
animas ponere. Sed dicit forte aliquis. Et qͣn¬
do possum habere istã caritatẽ: Noli cito de
te desperare. Forte nata ẽ : sed nondũ ꝑfecta ẽ.
Nutri eã: ne offocet᷑. Et unoe inquis noui na¬
tam in me esse caritatẽ qua nutria. Nudi seqͥn¬
cia. Qui habuerit substanciã mundi. ⁊ uide¬
rit fr̾e̾m suũ necessitatẽ habere. ⁊ clauserit

Expanded text:
animas ponere. Sed dicit forte aliquis: Et quomoanimas ponere. Sed dicit forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, forte nata est, sed nondum perfecta est. Nutri eam, ne effocetur. Et unde, inquis, novi natam in me charitatem esse quam nutriam? Audi sequentia: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et
Abbreviated transcription (Latin):
cida scilicet. non solum ille qui ferro. ue-¬
rum ⁊ ille qui hodio frẽm insequit᷑. In hoc
m̾am suam posuit. Qualis ꝑfecta caritas
esse debeat in nobis: dñicȩ passionis exẽplo
didicimꝰ. Maiorem nãq hac dilectionẽ nemo
habet: ut anim̃a iuam quis ponat pro ami-¬
cis suis. Unde ⁊ paulus ait. Commendat au
ds suã caritate in nobis: qm̃ cũ ad huc pec¬
catores essemus. xp̾s pro impiis mortuus ẽ.
Hanc beatus petuus habere monebat᷑: cuer
dño dicente petre amas me pasce oues meas.
respondit se amare. Statimq auoiuit. Cum
aute senueris. extendes manus tuas. ⁊ aliꝰ
te cinget: ⁊ ducet q tu non uis. Hoc autẽ
dixit ait ȩuangłista: significans qua morte
clarificaturus esset dm̃. Cũ enĩ amare se con¬
fitenti suas oues cõmendaret: eũ in cestimo¬
nium ꝑfecti amoris. aninã suã pro eisdem
ouibus ponere docebat. Ille inquit pro nob̾
aniniã suã posuit: ⁊ nos debemꝰ pro fribus

Expanded text:
cida. Scilicet non solum ille qui ferro, vecida. Scilicet non solum ille qui ferro, verum et ille qui odio fratrem insequitur. In hoc mam suam posuit. » Qualis perfecta charitas esse debeat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. « Majorem namque hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . » Unde et PaDeus suam charitatem in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Hanc beatus Petrus habere monebatur cum Domino dicente: Petre, amas me? pasce oves meas; respondit se amare, statimque audivit: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc audixit ait evangelista significans qua morte clarificaturus esset Deum. Cui enim amorem confitenti suas oves commendaret, eum in testimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem ovibus ponere docebat. Ille, inquit, pro nobis animam suam posuit, et nos debemus pro fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita si fr̾s perfecte amaret. exlirgere
posset. Hinc ⁊ eñi dicit᷑ in apocalypsi. Beatꝰ
⁊ sc̃s qui habet parte in resurrectione pri-¬
ma. In his scd̾a mors non habet potestatem.
Om̃is qui hodit fr̾em suũ: homicida ẽ: di
contempnebat quisq hodix fraternũ:: num¬
quid ⁊ homicidiũ in corde suo contẽpturꝰ ẽ:
Ion mouet manus ad occidendũ hominẽ: et¬
homicida ĩa tenet᷑ ad̾o. Uiuit ille: ⁊ iste iã
interfector iudicat᷑. Et scitis: qm̃ om̃is homi-
cida. non habet uita in se manentẽ. Et si
hic per fidem inter scõs uiuere cernit᷑: non
habet in se ꝑpetuo uit̾a manentẽ. Nã ubi re-¬
tributionis tempus aduenerit: cũ cain qͥ
ex maligno erat. dampnabit᷑ ce qͥ hoc homi¬
cidii genere tenet᷑. ut discordet. ⁊ dissideat.
⁊ pacẽ cũ fr̾ibus non habeat. Notandũ eñi
qd̾ non ait absolute homicida non habet ui-¬
tam in se manent̾e: sed om̃is iuiquit homi¬

Expanded text:
in hac vita, si fratres perfecte amaret, exsurgere in hac vita, si fratres perfecte amaret, exsurgere posset. Hinc etenim dicitur in Apocalypsi: Beatus et sanctus qui habet partem in resurrectione prima ; in his secunda mors non habet potestatem. Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Si contemnebat quisquam odium fraternum, nunquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, homicida jam tenetur a Deo. Vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Et scitisitam aeternam in se manentem. Etsi hic per fidem inter sanctos vivere cernitur, non habet in se perpetuo vitam manentem. Nam ubi retributionis tempus advenerit, cum Cain, qui ex maligno erat, damnabitur etiam qui hoc homicidii genere tenetur, ut discordet et dissideat, et pacem cum fratribus non habeat. Notandum enim quod non ait absolute: Homicida non habet vitam in se manentem, sed: Omnis, inquit, homi
Abbreviated transcription (Latin):
dat indiciũ. quicũq fraterna dilectione plenꝰ
est. quia ad sort̾e electoꝵ ꝑtinet: quia porti¬
onem habere in terra uiuentium meruit. Qͥ
non diligit: manet in morte. Mlortẽ animȩ
dicit. Anima enĩ quȩ peccauerit: ipsa mori¬
etur. Uita quippe carnis: anima. Uita animȩ:
d̾s est. Mors corporis. amittere sp̃m: mors
est animȩ. amittere dm̃. Unoe constat qd̃
in anima mortui om̃s in hanc lucẽ nasci¬
mur. trahentes ex adam originale pecca-¬
tum: sed xp̾i gr̾a fidelib regenerando agit᷑.
ut in anima uiuere possint. Uerũ baptisma¬
tis ⁊ fidei mysteriũ illis solũ prodest. illos
de morte traicit aduitã: qui sincera mente
diligunt fr̾s. Atq ido notandũ qd̾ ñ ait.
qui non diligit uenturus ẽ in mortẽ. quasi
de pena perpetua loqueret᷑ quȩ restat pecca¬
tores infuturo: sed qui non diligit inquit
manet inmorte: illa utiq morte de qua &̃

Expanded text:
dat judicium, quicunque fraterna dilectione plenus dat judicium, quicunque fraterna dilectione plenus est, quia ad sortem electorum pertinet, quia portionem habere in terra viventium meruit. Qui non diligit fratrem, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Vita quippe carnis, anima, vita animae Deus est. Mors coest animae amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hanc lucem nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regenerando agitur, ut in anima vivere possint. Verum baptismatis et fidei mysterium illis solummodo prodest, illos de morte attrahit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futurum, sed qui non diligit, inquit, manet in morte. In illa utique morte, de qua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Exponit quomͦ ex maligno erat cain: quia ui-¬
delicet maligna habebat opera. Ergo ubi ẽ
inuidia. amor fraternꝰ esse non potest. sed
peccatũ maligni id est diaboli. ẽ in peccato¬
re tali: quia ⁊ diabolus hominẽ in uidendo
eiecit. Opera gͦ iusta abel. non dicit nisi cari¬
tate: opera mala cain. ñ dicit nisi odiũ fra-¬
nes. Nemo attendat ling̾as: sed facta. Cor
si ñ bene faciat pro fr̾ibus suis: ostendit qͥd
in se habeat. Temptationibus ꝓbant᷑ homines.
Holite mirari fr̃s: si odit uos munduss.
Mundũ dilectores mundi dicit. Nec miras¬
dum. quia qui amant mundũ. frẽm amiti
di amore separatũ. ⁊ cȩlestibus tantũ desi¬
deriis intentum: amare ñ possint. Abomi¬
natio est enĩ peccatori religio: ut scriptura
testat᷑. Nos scimꝰ qm̃ translati sumꝰ de mor¬
te ad uitã: qm diligimꝰ tr̃s. Nemo se de uir¬
tutib falso extollat: nemo suarũ uirium
paupertatẽ ultra modũ metuat. N pertum

Expanded text:
Exponit quomodo ex maligno erat Cain, quia videlicet et ipse maligna habebat opera. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest; sed peccatum maligni, id est, diaboli, est in pectore tali, quia et diabolus hominem invidendo ejecit. Opera ergo justa Abel, non dicit nisi charitatem. Opera mala Cain, non dicit nisi odium franes. Nemo attendat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Mundum dilectores mundi dicit. Nec miranddi amore separatum, et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non possint. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. Nos scimus, qui translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. Nemo se de virtutibus falso extollat, nemo suarum virium paupertatem ultra modum metuat. Apertum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad protegendũ. qũa diabolus ad impus¬
nandũ. Ipsi de mundo sunt. de mundo lo¬
heretici. ⁊ si nomen xp̃i inuoca at. si signo xp̾̃i
se notant: ipũ tamen de mundo sunt: id est
de illorũ numero qui mundana sapiunt
sapientiȩ ratione xpiane fidei ad uersantes.
dicendo non posse fieri ut filius fit patri co¬
eternus. ut uirgo intacta pariat᷑. ut caro
de puluere resurgat in mortalis. ut homo
de terra eoitus mansionem ꝑcipiat in cęlis.
ut recens natus paruulus. reatu primi homi¬
nis teneat᷑ adstrictus: sine aqua baptisini
renatus in xp̃o ĩaluatus. Et̾ mundus eos
audit: qr sp̃ĩtaliũ corda ad mundanos car¬
nalesq sensus. reuocare a fidei simplicitate
non ualent. Sed et catholici qͥcũq audien¬
tes illã dñi sentenc iã. diligite inimicos
ur̃os. benefacite his qͥ oder̾t uos. ⁊ orate ꝓ

Expanded text:
Dominus ad protegendum, quam diabolus ad impugDominus ad protegendum, quam diabolus ad impugnandum. Ipsi de mundo sunt, etc. haeretici, etsi nomen Christi invocant, si signo Christi se notant, ipsi tamen de mundo sunt, id est, de illorum numero qui mundana sapiunt,sapientiae ratione Christianae fidei adversantes, dicendo non posse fieri ut Filius Dei sit Patri coaeternus, ut virgo intacta pariat, ut caro de pulvere resurgat, immortalis, ut homo de terra editus mansionem percipiat in coelis, ut recens natus parvulus reatu primi hominis teneatur astrictus, nisi aqua baptismi renatus in Christo salvetur. Et mundus eos audit. Quia spiritualium corda ad mundanos carnalesque sensus revocare a fidei simplicitate non valent. Sed et catholici quicunque audientes illam Domini sententiam: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vo
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis: ⁊ nc̃ iã in intindo ẽ habitans in m̃¬
tib eoꝵ qui xp̃o uel professione. uel oꝑe sine
remedio penitendi repugnant. Nos ex d̾o estis
filioli: ⁊ uicistis eũ. Uicistis antixpm: confi
habendo qũa docuit iħs xp̃s ueniens in carnẽ:
quã ⁊ ipse in euangłio cõmendat. Maiorem hac
dilectionẽ nemo habet: ut animã suã ponat qͥs
pro amicis suis. Quomͦ enĩ poterat filius d̾i
animã suã ponere pro nobis: nͥ carne induere¬
tur ubi mori posset: Quisquis gͦ uiolat cari¬
tatẽ. qd̃ libet dicat lingua. uita ipsius negat
eũ inquit. Sed unde uicerunt: Nũquid liberi
uirtute arbitrii: Nlon utiq. Laceat pelagius:
dicat ipse Ioħ̾s. Qm maior ẽ qui in uobis
uare humilitat̾e: ne uictoriã uiribus su¬
is tribuant. ⁊ arrogantia suꝑbiȩ uincant᷑.
Docet inter ad uersa fiduciã spemq habere
uincendi: memoria retinentes. qr maior est

Expanded text:
quitatis. Et nunc jam in mundo est, habitans in mequitatis. Et nunc jam in mundo est, habitans in mentibus eorum, qui Christo vel professione, vel opere, sine remedio poenitendi repugnant. Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis eum. Vicistis Antichristum cohabendo, quam docuit Jesus Christus veniens in carne, quam et ipse in Evangelio commendat dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Quomodo enim poterat Filius Dei animam suam ponere pro nobis, nisi carne indueretur, ubi mori posset? Quisquis ergo violat charitatem, quodlibet dicat lingua, vita ipsius negat Et vicistis eum, inquit. Sed unde vicerunt? Numquid liberi virtute arbitrii? Non utique. Taceat Pelagius, dicat ipse Joannes: Quoniam major est qui in vobis vare humilitatem, ne victoriam suis viribus tribuant, et arrogantia superbiae vincantur. Docet inter adversa fiduciam spemque semper habere vincendi, memoria retinentes, quia major est
Abbreviated transcription (Latin):
Nuel uerba. uel sacramenta rescindunt.
In tantũ nãq ex do non sunt: ut quidã eoꝵ
qui prauo docmate separare uolebant ab ho¬
miris dispensatione diuinitatẽ xp̃i. hunc
quoq uersicłm quo dicit᷑. ⁊ om̃is sp̃s qui sol¬
uit iħm ex dõ non ẽ. ex hac epła eraserint:
ne scilicet ꝑ auctoritatẽ beati ioħis eoꝵ cun¬
uincerentur erroris. Deniq nestorus nes-¬
cire se prodidit hanc autenticis exemplarib
inditã fuisse sentenciã : atq id̾o soluere non
tunuit iħm. ac se pro hoc dõ reddere extrane.¬
um: dicens beatã uiroiuem mariam non di
sed hominis tantũ extitisse genitrice. ut ali¬
am ꝑsonã hominis. aliã faceret d̾itatis: neq
unũ xp̃m in uerbo di ⁊ carne atq anima cre¬
dens. sed separatim alterũ filiu d̾i. alterũ ho¬
minis predicans. Et hic ẽ antixp̃s de quo au¬
nit imminente die iudicii nato inmundo ho¬
mine illo ceteris amplius nefando. filio ini¬

Expanded text:
vel verba vel sacramenta rescindunt. vel verba vel sacramenta rescindunt. In tantum namque ex Deo non sunt, ut quidam eorum qui pravo dogmate separare volebant ab hominis dispensatione divinitatem Christi, hunc quoque versiculum quo dicitur: Et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, ex hac Epistola eraserint, ne scilicet per auctoritatem beati Joannis convinceretur error eorum. Denique Nestorius nescire se prodidit hanc authenticis exemplaribus inditam fuisse sententiam, atque ideo solvere non timuit Jesum, ac se per hoc Deo reddere extraneum, dicens beatam Mariam virginem non Dei, sed hominis tantum exstitisse genitricem, ut aliam personam hominis, aliam faceret Deitatis; neque unum Christum in Verbo Dei et carne atque anima credens, sed separatim alterum Filium Dei, alterum hominis praedicans. Et hic est Antichristus de quo aunit imminente die judicii, nato in mundo homine illo caeteris amplius nefando, filio ini
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o est. Confessionẽ hoc loco. non solũ catho¬
licȩ fidei: sed operationis bonȩ quȩ fit per
caritatẽ. requirit. Alioquin non nulli he¬
retici confitent᷑. multi scismatici. multi
falsi catholici. iħm xp̃m in carne uenisse:
sed confessionẽ suã factis negant. non ha¬
bendo caritate. Caritas quippe: d̾i filium
adduxit ad carnẽ. Et id̾o quisqͥs non habet
caritatẽ. negat illũ in carne uenisse: talisq
est sp̃s d̾i. qui dicit iħm xp̃m in carne ue¬
nisse: qui dicit ñ lingua sed factis. non
sonando sed amando. E om̃is sp̃s qui soluit
iħm: ex d̾o ñ est. Ile soluit iħm: qui uel di¬
uinitatẽ eiꝰ. uel anim̾a. uel carnẽ negat.
quȩ eũ ueraciter habere. fides catholica do¬
cet. Soluit ⁊ ille iħm: qui mandata ⁊ uer¬
ba iħu uel peruerse uiuend o uel peruersi¬
us interpretando corrumpit. Sed ⁊ ille qui
turbat: iħm quantũ in se ẽ soluere nitit᷑.
Nec mirũ sitales ex d̾o ñ sunt: qui d̾i opera

Expanded text:
 etc. Confessio hoc loco non solum catholicae fidei, sed et operationis bonae quae fit per charitatem, intelligitur. Alioquin nonnulli haeretici confitentur, multi schismatici, multi falsi catholici, Jesum Christum in carne venisse, sed confessionem suam factis negant, non habendo charitatem. Charitas quippe Dei Filium adduxit ad carnem. Et ideo quisquis non habet charitatem, negat illum in carne venisse, talisqueest Spiritus Dei, qui dicit Jesum Christum in carne venisse, qui dicit non lingua, sed factis, non sonando, sed amando. Et omnis spiritus qui solvit Jesum ex Deo non est. Ille solvit Jesum qui vel divinitatem ejus, vel animam, vel carnem negat, quae eum veraciter habere fides catholica docet. Solvit et ille Jesum, qui mandata et verba Jesu vel perverse videndo, vel perversus interpretando corrumpit. Sed et ille qui turbat, Jesum quantum in se est solvere nititur. Nec mirum si tales ex Deo non sunt, qui Dei opera