comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tender & eos apeccatis liberare pos¬
se si ineum credere uellent. sub¬
uixit dicens. Si ueritatem dico.
quare uos noncreditis michi:
ueritas Dipseest quiait Egosũ
tas & uita. Acsidicer&
Cum michi
qui ueritassum a pa¬
tre ueri¬
Itatis ueniens. ueriti¬
tem uobis loquenti non crrditis:
ꝓfecto filios illuis uos. er̃. ostendriᷤ
qui abinicio mendar fuit: & inue¬
ritate nonst&it. qm̃ ueritas ineo
non . ẽ. Quiẽ. ex dõ: uerba dei
audit. In his uerbis: unus quisque
suam conscientiam ꝓpare potest.
utrum exdõ sit annon. Quieruim
uerbum dĩ libenter audit. & liben¬
cuis opere conpl&: nullo modo
mimis ait meuangelio. Non est
aebor mala. faciens fructus bonos.
Qui .uͦ. uecors & durꝰ uerbum dĩ au¬
dire contempnit: uelsieum aure
corporis au dierit. & illud nullo stu¬
dio uł labore inopere mittere cona¬
tur: ꝓfecto se ex dõ non. eẽ. mani¬
festat. Quales erant isti : quibus
adño dicitur. ꝓpterea uos non au¬

Expanded text:
tenderet eos a peccatis liberari postenderet eos a peccatis liberari posse, si in eum credere vellent, subjunxit, dicens: « Si veritatem dico, quare non creditis mihi? » Veritas ipse est qui ait: « Ego sum tas, et vita . » Ac si diceret: Cum mihi qui veritas sum, a Patre veritatis veniens, veritatem vobis loquenti non creditis, profecto filios illius vos esse ostenditis, qui ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quoniam veritas in eo non est. « Qui est ex Deo, verba Dei audit. » In his verbis unusquisque suam conscientiam probare potest, utrum ex Deo sit an non. Qui enim verbum Dei libenter audit, et libentius opere complet, nullo modo minus ait in Evangelio: « Non est arbor mala faciens fructus bonos . » Qui vero vecors et durus verbum Dei audire contemnit, vel si cum aure corporis audierit, illud nullo studio vel labore in opere mittere conatur, profecto se ex Deo non esse manifestat; quales erant isti, quibus a Domino dicitur: « Propterea vos non au
Abbreviated transcription (Latin):
rogacionem ꝓtinus respond&ur. cũ
sub infertur. Qui in greditur sine
macula. & operatur iustitiam. & rel¬
Abnegantis: sicut salomon ait. Quispo¬
test dicere mundum .ẽ. cormeum. pu¬
russum apeccato: & iterum. In inferno
autem quis confitebitur tibi : ubi sub¬
audiendum . ẽ. ꝑ singula: nullus. Ita
cato: sub auditur nullus. Nemo t̾um
depercato reprehendere poterat: qui
ut poeccatores apercato soluer&. unnũ¬
dum absq peccato uenerat. Alu
namque homi nes. simibes sibi depec¬
catis redarguere possunt. dnm dmi¬
ullus redarguere posste: quia carnẽ
quidem ex carne trarit adam. secla¬
men nullam culpam peccati. ex ori¬
gine trax̃ adam. Dequo ueracissi¬
nonfecit: nec inuentus. ẽ. dolus in
ore eius Et ipse dñs dese ipso. Ve¬
nit adme princeps hunis mundi.
& inme non hab& quicquam.
conceptio. at que natiuitasabs que
peccato fuit: sed &iam euis om̃is
operatio. pradicacio. at que int̃
homines conuersatio in rep̃hen¬
sibilis apparuit. sicut ipse ait in

Expanded text:
onem protinus respondetur, cum subditur: « Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam. » Abnegantis, sicut Salomon ait: « Quis potest dicere, Mundum est cor meum, purus sum a peccato ? » Et iterum: « In inferno autem quis confitebitur tibi ? » ubi subaudiendum est per singula, nullus. Ita  de peccato? » subauditur, nullus. Nemo eum de peccato arguere poterat, qui ut peccatores a peccato solveret, in mundum absque peccato venerat. Alii namque homines similes sibi de peccatis redarguere possunt, siullus redarguere praevalet, quia carnem quidem ex carne traxit Adam, sed tamen nullam culpam peccati ex origine traxit Adae. De quo veracissinon feipso: « Venit ad me princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam conceptio atque nativitas absque peccato fuit, sed etiam omnis ejus operatio, praedicatio, atque inter homines conversatio irreprehensibilis apparuit, sicut ipse ait in
Abbreviated transcription (Latin):
inter cedente in redencione earũ
prae uaricationẽ que erant subpriori
testamẽto repro mssionẽ acripiant
quiuocatisunt aeterne hereclitatis:
Hic me cliator filius factus est patris
& nr̃. sermouis ͫ detulit. & at tulit no¬
bis a patre pertrans uectores: Mor¬
tuus .ẽ pronobis: & fecit nos dignos
testamẽti: Hoquodo firmũ factũ
est tetamentum:¬

Expanded text:
intercedente, in redemptione earum intercedente, in redemptione earum praevaricationum, quae erant sub priore Testamento, repromissionem accipiant qui vocati sunt, aeternae haereditatis. Hic mediator filius factus est patris et noster: sermones detulit, et attulit nobis a patre pertransvectores: mortuus est pro nobis, et fecit nos dignos testamenti, hoc modo firmum factum est testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ro insimila ginp̾s consparsione.
credentium ꝑaquam baptis matis
moraliter mumis dõ uitulum of¬
ferimus. cum carnis
uincimus. Agnum
cum in¬
raciona biles motus
& insipi¬
entes corrigimus. Hadum: dũ
lasciuiam suꝑamus: Columbam:
dumsim plicitatem mentis. Turtu
rem: dum carnis seruamus castita¬
tem. Panes azimos: dum non in
fermento maliciae. sed inazimis
sinceritatis & ueritatis ambulemus.
Q uipersp̃m sanctum sem& ipsum obtu¬
lit in maculatum dõ: hoc ÷ sacrisi¬
cium in maculatum. Erat mundũ
apercatis: hoc. est pers piritum scm.
dauit conscientiã nram aboperibus
mortus: adseruiendum dõ uiuenti: Hic
manifestat quia opera mortua haben¬
tes id ẽ. percata: non posstꝰ ser uirae
uero & uiuo dõ: Siut enĩ quimortuũ
tangebat: polluebat᷑ sic & quipeccatũ
operat᷑ magis polluit᷑: Mlort uun qͥp¬
pe tangere .ẽ: Inpeccatis mortuũ quẽ¬
piam ł sequi ł imitari: Et ideo noui
testamẽti mediator est: ut morte

Expanded text:
ro in similaginis conspersione ro in similaginis conspersione credentium, per aquam baptismatis moraliter munus Deo vitulum offerimus, cum carnis vincimus; agnum, cum irrationabiles motus et insipientes corrigimus; et haedum, dum lasciviam superamus; columbam, dum simplicitatem mentis ostendimus; turtutem, dum carnis servamus castitatem; panes azymos, dum non in fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritQui per Spiritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo. Hoc est, sacrificium immaculatum. Erat mundum a peccatis, hoc enim est, per Spiritum sanctum ndavit conscientiam nostram ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi. Hic manifestat, quia opera mortua habentes, id est, peccata non possunt servire vero et vivo Deo. Sicut enim qui mortuum tangebat polluebatur, sic et qui peccatum operatur magis polluitur. Mortuum quippe tangere est, in peccatis mortuum quempiam vel sequi vel imitari. Et ideo Novi Testamenti mediator est, ut morte
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem passionis xpisti p̃ferebat.
Nam postquam ipse oblatus . ẽ:
om̃s ille hostie cessauerunt que
intrpo ul umbra eius dem prae¬
cesserant. Presigurantis illud sacri¬
fitium: quod umus & uerus. sacerdos.
obtulit mediator dĩ & bominum.
Cuius sacrificu ꝓmissi uas figuras in
uictimis animalium celebrare. an¬
te oportebat: propter mundationẽ
futuram carnis & sanguinis. perq
unã uictim ã fier& remissio per¬
catorum. aecarne & sanguine cõ¬
traetorum. quaeregnum dei non
possidebunt. Quia radem substã¬
cia corporalis incęlestem cõ mu¬
tabitur qualitatem. Ipse enĩ inui¬
tulo : ꝓpt̾ uirtutem crucis offere¬
batur. Ipse iagno: propt̃ in no¬
centiam. In ari&e : ꝓpt̃ principa¬
tum. Inhyrco: ꝓpt̃̾ simi litudi¬
nem tarnis peccati. ut depercato
dampnar& pereatum. In turtu¬
rem & columba. ꝓpt̾ dm̃ & homi¬
nem. quia mediator dĩ & homi¬
nis induarum substan ciarum
coniunctione ostendebatur. Por¬

Expanded text:
imaginem passionis Christi praeferebat. imaginem passionis Christi praeferebat. Nam postquam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserant, praefigurantes illud sacrificium, quod unus et verus sacerdos obtulit, mediator Dei et hominum, cujus sacrificii promissivas figuras in victimis animalium celebrare ante oportebat, propter mundationem futuram, carnis et sanunam victimam fieret remissio peccatorum, de carne et sanguine contractorum, quae regnum Dei non possederunt , quia eadem substantia corporalis in coelestem commutabitur qualitatem. Ipse enim in vitulo propter virtutem crucis offerebatur; ipse in agno, propter innocentiam; in ariete propter principatum; in hirco, propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum ; in turture, et columba, propter Deum hominem, quia Mediator Dei et hominis in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Por
Abbreviated transcription (Latin):
sintoꝑe nuptiali. qui gr̃a sua um¬
uersum mundum inpleuit: Non
huius creacionis. Ia . ẽ. non sine
sp̃u eam construxit: neque ex
hac creatura. ẽ: Hoc est. non
ex his creaturis. sed spiritalis
ex sp̃u scõ. N eq ꝑ sanguinem
hircorum aut uitulorum. sꝯ¬
ꝑ proprium sanguinem introi¬
uit xp̃s. qui non alieno sed pro prio
sanguine semel in tro uit in sca.
id. est incaelum: & ꝑunum ingres¬
sum. xt̾nam redempcionemꝰ in¬
uenit. Sienim sangitis hircorũ
& taurorum & cinis uitular as per¬
sus inquinatos sanctificat. ade¬
mundationem carnis Quanto
magis sanguis xpisti: sienim car¬
nem inquit porest mundare san¬
guis taurorum: multo amplius a¬
nimae sordem delebit sanguis xp̃i
Et in hac ipsa hostiarum di uers̃ita¬
te illis umbra data .ẽ: nobis uͦ
.ẽ. d illis aittem boues & hir ci
uigulabantur: & aues. & similia
conspergebatur: pronobis auti
dĩ filius .ẽ. inmolatus. Ilam &
hostiarum diuersitatum t̾ pus

Expanded text:
e nuptiali, qui gratia sua une nuptiali, qui gratia sua universum mundum implevit. Non hujus creationis. Hoc est, non sine Spiritu eam construxit, neque ex hac creatura est, hoc est, non est ex his creaturis, sed spiritalis ex Spiritu sancto. Neque per sanguinem hircorum aut vitulorum, sed proprio sanguine introivit Christus, qui non alieno, sed proprio sanguine semel introivit in sancta, hoc est, in coelum, et per unum ingressum, aeternam redemptionem invenit. Sienim sanguis hircorum aut taurorum et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem carnis, quanto magis sanguis Christi. Si enim carnem, inquit, potest mundare sanguis taurorum, multo amplius animae sordem delevit sanguis Christi, et in hac ipsa hostiarum diversitate, illis umbra data est. Nobis verest, pro illis autem boves et hirci jugulabantur, et aves, et simila conspergebatur, pro nobis autem Dei Filius est immolatus. Nam et hostiarum diversitatum typus
Abbreviated transcription (Latin):
nonsoliqm sacer dotum .ẽ. pontiser
serl & pontificum pontifex. Ner sa¬
cerdotum princeps tantum modo:
sedꝰ & princeps principum sacerdo¬
tum. sicut & rex regum: & dñsdo¬
minorum. Quod uelamen. quod
apls interp̃tatus. ẽ celum pine¬
trans. assifat nunc uul tiũ dei
ꝓ nobis: semꝑ uiuens ad inrt̃ pellã¬
dum. Futurorum bonorum. Siue
carum diuiri arum caris matũ:
quae inprimo ad uentu creden
Credo uudere bonadñi : interra uiuẽ¬
tium. ꝑamplius & ꝑ fectuis taber
naculum. Tabnaculum enim caro
dicitur xp̃t: habens inse diuinita¬
tem. In illo enim ait apłs. habitat
omnis plemtudo diuinitatis cor¬
poraliter. Et bene amplius & per¬
fectius tabnaculum. xp̃i carnen
dixit. Siquidem & ds̃ uerbum: &
cunc ta sp̃s opacio habitat in ea.
Non manu factum. Id .ẽ. non ui¬
rilisemine concr&um: sed despirtat
scõ & maria uirgine natum. Iosũ
emm lapidem. id .x̃. xp̃m danieł de
monte: id .x̃. deregno iud xorum
sine manibus uidit precisum. quii

Expanded text:
non solum sacerdotum est pontifex, sed et pontificum pontifex, nec sacerdotum princeps tantummodo, sed et princeps principum sacerdotum sicut et Rex regum, et dominus Dominorum, qui velamen quod Apostolus interpretatus est coelum penetrans, assistit nunc vultui Dei pro nobis, semper vivens ad interpellandum. Futurorum bonorum. Sive eorum diversorum charismatum, qui in primo adventu credentCredo videre bona Domini in terra viventium . Per amplius et perfectius tabenaculum. Tabernaculum enim caro dicitur Christi, habens in se divinitatem, in illo enim, ait Apostolus, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Et bene amplius et perfectius tabernaculum Christi carnem dixit, siquidem et Deus verbum, et cuncta Spiritus operatio habitat in eo. Non manu factum. Hoc est, non virili semine concretum, sed de Spiritu sancto ex Maria virgine natum. Ipsum enim lapidem, id est, Christum, Daniel de monte, id est, de regno Judaeorum sine manibus vidit praec
Abbreviated transcription (Latin):
tu cum uida ussis bib̾e ame poscis.
quesum mulier samaritana: non
enim countuntur uidxi samarita¬
perio lacescere uolebant. illum sa¬
maritanum appellabant. Vnde
contra dñm felle conmotir quia
nec uera mala qua ex ꝓbrarent.
inuenire poterant: falsa un ꝓꝑia¬
ei apposuerunt dicentes. & demoni¬
um habere. & samaritanum. r̃ẽ.
Et cum inueritate tis respondere
poss&: uos demonium hab&is.
nolint. seduerum inalum quod
in ipsis. eẽ. cognouit. pacitnter
tacuit. Immitabilem nobis paci¬
intiam oftendens: ut quotiens¬
cumque aꝓximis in uirias patimꝰ
torum uera mala pacienterti¬
ceamus. neforte talis cor rettio.
non ex dil ettione: sed ex iuindic
Notandum autem. quod duo ei ap¬
posita fuerunt. Sed unum ne ga¬
uit. al terum uͦ tacendo con sensit.
Negauit se habr demonium. non
tamen negauit se. ẽe. samarita¬
num. Samaritanus quippe: cus¬

Expanded text:
scis, quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritaperio lacessere volebant, illum Samaritanum vocabant. Unde contra Dominum felle commoti, quia nec vera mala quae exprobrarent invenire poterant, falsa improperia imposuerunt, dicentes eum daemonium habere, et Samaritanum esse. Et cum in veritate eis respondere posset, Vos daemonium habetis, noluit, sed verum malum quod in ipsis esse cognovit, patienter tacuit, imitabilem nobis patientiam ostendens, ut quotiescunque a proximis injurias patimur, eorum vera mala patienter taceamus, ne forte talis correptio non ex dilectione, sed ex vindict» Notandum autem quod duo ei opposita fuerunt, sed ipse unum negavit, alterum vero tacendo consensit. Negavit se daemonium habere, non tamen negavit se esse Samaritanum. Samaritanus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli eius. quia hoc dicebat. Et cre¬
diderunt scripturae: id .x̃. ꝓpħarum.
qui praedixer̃ xp̃m t̃tia die resur gere.
Et sermoni quem dixit iħs: id .ẽ. quod
ait. Soluite templum hoc: & intrib
diebus. excitabo illud. Hocẽ. tercia
die resuscitabo: quod uos soluetis
incruce. Cum autem. eẽt. iheroso¬
limis inpascha indie festo: multi
credider̃ in nomine enis. uidentes
signa eius quae faciebat. Ipse autem¬

Expanded text:
discipuli ejus, quia hoc dicebat, et crediscipuli ejus, quia hoc dicebat, et crediderunt Scripturae, id est Prophetarum, qui praedixerunt Christum tertia die resurgere, et sermoni quem dixit Jesus, id est, quod ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud, hoc est, tertia die resuscitabo quod vos solvetis in cruce. Cum autem esset Hierosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa e
Abbreviated transcription (Latin):
orbis designant. in qua sparsust̃. adã
infiliissuis. Idõ in principiis hominũ
parcium mundi: he quattuor litt̾ȩ
leguntur. Nam ac̃tos qđ ÷ septentrion.
tibalfa incipit. Et dysis quod. ẽ. oc¬
cidens: ad elta incipit. Et anatole qd
quod. est meridies: ami incipit. Que
sunt quatuor orbis partes: ab his qͣtai¬
or litteris incipientes. Quelittere si
in conpoto greto eloquio considerent᷑.
quadraginta & sex faciunt. Nam al
faunum. delta quattuor. Et it̃ um
alfa. unum: my quadraginta. qđ s̃
simul ducti. quad raginta sex. Mis.¬
tice designans qua draginta sex an¬
nos. quibus templum corporis xp̃i.
inutero uirginali adificatum. ẽ:
sicut supuis diximus. Caro autem
xp̃i quȩ. daeadam sumpta .ẽ: destruc¬
ta. ẽ. auidais. & ase ipso iterum adi¬
ficata: scđm scripturas ꝓpħarum.
Qidõ dicit euangelista. Hoc enim dice¬
bat: d& emplo corporis sui. Cum gͦ.
resurrexiss& amortuis. recordatis

Expanded text:
orbis designant, in quas sparsus est Adam orbis designant, in quas sparsus est Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam ἄρκτος, quod est Septentrio, ab Alpha incipit; et δυσις, quod est Occidens, a Delta incipit; et ἀνατολή, quod quod est meridies, ab μ incipit, quae sunt quatuor partes orbis. Ab his quatuor litteris incipiens, quae litterae, si in computo Graeco considerentur, quadraginta sex faciunt, nam α unum, δ quatuor, et iterum α unum, μ quadraginta, quod sunt simul ducti quadraginta sex, mystice designans quadraginta sex annos quibus templum corporis Christi in utero virginali aedificatum est, sicut superius diximus. Caro autem Christi, quae de Adam sumpta est, destructa est a Judaeis, et a seipso iterum aedificata, secundum scripturas prophetarum. Et ideo dicit evangelista: Hoc enim dicebat de templo corporis sui. Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iam reliquo temp̃re. usq adtem¬
pus partus: magnitudine augrat᷑.
Sex autem. & nouem. & duo decĩ.
& decem & octo: quadraginta qĩ¬
q fiunt. Quibus sinum adie¬
cerimus : id .ẽ. ipsum diem quo
discriea ꝑmenbra corpus incremẽ¬
tum sumere incipit. tot nimirũ
dies inaedificatione corporis dñi
quod in fabricatem pli annos inue¬
nimus. Et quia templum illud
mani fac tum sciero scam dñicar¬
nem quam ex uirgine sumpsit.
ut ex hoc loco discimꝰ figurabat.
ut im plerisq scripturarum locis
inuenimus. Adam uero primꝰ
post percatum audunt. Ter raes:
& interram ibis. Serundꝰ uero a¬
dam: dese ipso ait. Soluite tem¬
plum hoc: & intribus diebus.
excitabo illud. S parsus uero fuit
primus adam: ꝑ uniuersũ mundum.
qui in serlo collectus .ẽ. qͥd signisicat no¬
men aclam quae quattuor litteris scri¬
bitur. id. ẽ. alfa. delta. iterũ alfa. & my.
Quequattuor littere: quataior partes

Expanded text:
jam reliquo tempore, usque ad temjam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Sex autem, et novem, et duodecim, et decem, et octo, quadraginta quinque faciunt; quibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem, quo discretum per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus. Et quia templum illud manufactum, sacrosanctam Domini carnem, quam ex virgine sumpsit, ut ex hoc loco discimus, figurabatut in plerisque Scripturarum locis invenimus. » Adam vero primus post peccatum audivit: Terra es, et in terram ibis . Secundus vero Adam de se ipso ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Sparsus vero fuit primus Adam per universum mundum, qui in secundo collectus est; quod significat nomen Adam, qui quatuor litteris scribitur, id est: Alpha, Delta, iterum Alpha, et My: quae quatuor litterae, quatuor partes
Abbreviated transcription (Latin):
tem aiunt detemplo quadra¬
ginta & sexannis aelisicatum:
non prima sed secunda illuis a¬
difica cionem significant. Primꝰ
enm salomon templum in ma¬
xima regnis ui pace: decente¬
simo septem annorum oꝑe per¬
fecit. Quod desiruetum achal¬
daeis. post septuaginta annos:
adiussionem ciri perse laxata
captiuitate. seadificari coep¬
tum est: sed filu trans migra¬
cionis opus quod ⁊ or obabr̾l. &
łni faciebant. ꝓpt̃ inpugnacio¬
nem gentium uicinarum.
ante qua draginta & sex annis
implere ne qui uer̃. Qui& iam
numerus annnorum: ꝑ fectio¬
nis dñi corporis. aptissime cõgru¬
it. Tradunt & enim naturalium
scriptores rerum: for mam corꝑo¬
ris humani tot dierum spacio ꝑ¬
fiei: quia uidelic& primisex a
conceptione diebus: lactis ha¬
beat similitudinem. Sequentibus
nouem: conuertatur in san gui¬
nem. deinde duodecim solid&ur.
Reliquis decem & octo firm& ur:
us que ad perfecta limamenta
omnium menbrorum. Et hinc

Expanded text:
tem aiunt de templo, quadratem aiunt de templo, quadraginta et sex annis aedificato, non primam, sed secundam illius aedificationem significant. Primus enim Salomon templum, in maxima regni sui pace, decentissimo septem annorum opere perfecit, quod destructum a Chaldaeis, post septuaginta annos ad jussionem Cyri Persae, laxata captivitate, reaedificari coeptum est. Sed filii transmigrationis, opus, quod Zorobabel et Jesu faciebant propter impugnationem gentium vicinarum, ante quadraginta et sex annos implere nequiverunt, qui etiam numerus annorum perfectioni Domini corporis aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici. Quia videlicet primis sex a conceptione diebus lactis habeat similitudinem. Sequentibus novem convertatur ad sanguinem. Deinde duodecim solidetur. Reliquis decem et octo firmetur usque aomnium membrorum; et hinc
Abbreviated transcription (Latin):
dis nob̾. quia hac facis: Res ponderᷤ
iħis: dicit eis. Soluite templumhoc:
& intribus diebus. ex citabo illud.
De quo templo dicer&. euange lista
post aperuit. uidelic& d& emplo
coporis sui. Quod abillis passione
solutum. ipse post triduum. exci¬
tauit demorte. Quia ergo sig¬
num quer ebant adño: quare so¬
lita con mercia ꝓ icere debuerit
etem plo: respondit. idõ se rectis¬
sime: impios ext̃minare detem¬
plo. quia ipsum templũ significa¬
uerit templum corporis sui: in qͦ
macula percati. Memie in meri¬
totepicum purgauerit ascelerib
templum: quiuerum dĩ templũ
ab hominibus morte solutum di¬
uine potentia maiestatis exci¬
tare poss& amortuis. dixer̃. gͦ. ui¬
dei. Quadraginta & sex annis
adificatum.ẽ. templum hoc &
tu intribus diebus excitabis il¬
lud: quomodo intellexerunt.
ita res ponder̃. Sed ne nos spiri¬
talem quoq dm̃ sermonem car¬
naliter sentiremus: euangelis
ta subsequent̃ de quo templo sub¬
sequer& ur exposuit. Quo dau¬

Expanded text:
dis nobis, quia haec facis? Respondit Jesus, et dixit eis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo diceret, evangelista post aperuit, videlicet, de templo corporis sui, quod ab illis in passione solutum, ipse post triduum excitavit de morte. Quia ergo signum quaerebant a Domino, quare solita commercia projicere debuerit e templo, respondit ideo se rectissime impios exterminare de templo, quia ipsum templum significaverit templum corporis sui, in quo macula peccati. Neque immerito typicum purgavit a sceleribus templum, qui verum Dei templum ab hominibus morte solutum divinae potentia majestatis excitare posset a mortuis. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Quomodo intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnalitta subsequenter, de quo templo subsequeretur exposuit. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
& eos filios diaboli. tr ostetidit
dicens uos expatre diabolo estis. & de¬
sideria patris uri facere uultis.: & post
quam in eadem historia superius quia
degenere nobilitatis gloriabantur di¬
centes. senien abrahe summus. & nemini
serui uimus umquam: demonstrauit
nichil ꝓdesse nobilitatem carnis. sine
nobilitate mentis. ad iunxit dicens.
A men amen dico uobis: quia omnis
qui facit percatum: seruus. ẽ. perci¬

Expanded text:
ostendit, dicens : « Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis: » et postquam quae in eadem historia superius leguntur, quia de genere nobilitatis gloriabantur, dicentes: « Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam » , demonstravit nihil prodesse nobilitatem carnis sine nobilitate mentis, adjunxit, dicens: « Amen amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus e
Abbreviated transcription (Latin):
delis. ẽ. seruus & prudens. quemcor¬
tituit dominus suꝑ familiam suã.
ut d& illis intempore tritici men¬
suram: amendico uobis: quia suꝑ
om̃ia bona sua constitu& eum.

Expanded text:
elis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram? Amen dico vobis, quia super omnia bona constituet eum
Abbreviated transcription (Latin):
huc ligatis manibus & pedibus.
gata tamen iam foras.umꝓ cessit.
Q uid significat : quando contemptus
mortuus iac&̃. Et sitanta contẽp¬
nas quanta dixi. sepultus iaces.
Quando confiteris: ꝓcedis. Sed ut
confite aris ds̃ facit huma na uoce
clamando. id .ẽ. magna gracia
uocancdo. Sed ut soluerentur pec¬
cata eius: ministris hoc dix̃ domi¬
mis. Soluite illum. & sinite
abire. Hoc est quod cumque sol¬
ueritis in terra: soluta erunt &
incaelo.

Expanded text:
huc ligatis manibus et pedibus: huc ligatis manibus et pedibus: gata, tamen foras jam processit, quid significat? quando contemnis mortuus jaces, et si tanta contemnas, quanta dixi, sepultus jaces, quando confiteris procedis, sed ut confitearis Deus facit, humana voce clamando, id est, magna gratia vocando, sed ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum et sinite abire, hoc est, quaecunque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
fleat homo. Quare enuim fleũ
xp̃s. nisiquia flere hominem do¬
cuit. fremere quo dammodo de¬
b& homo in accussionem maloꝵ
oꝑum. ut uolencia penitendi ca¬
dat consu& udo peecandi. dixit.
Ubi posiustis rum: Scis quia mor¬
tuussit. & nescis ubisit sepultus: & is¬
ta significatio. t̃. quia sic ꝑditum ho¬
minem quasinescit ds̃. Talis .x̃. uox
dĩ inpara diso: post ea quam homo
percauit. Adam ubies: dicunt ei.
Dñe. ueni & uide. Quid .ẽ. uidę.
miserere. V id& & enim dñs. quan¬
do mis eretur. dixerunt . gͦ. iudxi.
Ecce quomodo amabat. eum. Quid
.ẽ. amabat eum: non ueni uocare uis¬
tos. sel peccatores Mortuus sublaþi¬
de. reus sublrge. Lex quae data est
uidxis: in lapide sũpta.ẽ. Om̃s aut̃
rei sublegesunt. Bene uiuentes cũ
lege. Quid .t̃. gͦ. lapidenfemon& e:¬
difficile surgit. quem moles male
consu& udinis premit : sꝯ tamen sur¬
git. occulta gra intus uiuificatur.
Surgit post uocem magnam. sed ad¬

Expanded text:
fleat homo. Quare enim flevit fleat homo. Quare enim flevit Christus? nisi quia flere hominem docuit. Fremere quodammodo debet homo in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi. Dixit: Ubi posuistis eum? Scis quia mortuus sit, et nescis ubi sit sepultus? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem, quasi nescit Deus. Talis est vox Dei in Paradiso, posteaquam homo peccavit: Adam, ubi es? Dicunt ei: Domine, veni et vide. Quid est; Vide? miserere, videt enim Dominus quando miseretur. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum, et rel. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est. Omnes autem rei sub lege sunt, bene viventes cum lege. Quid difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad tenipus ꝓ pt̃ mortem carnis. ñ
mori &ur ineternum: ꝓpt̃ uitam sp̃s
&̾ in mortalitatem resurrectio¬
nis. Credis hoc : ait illi. utiq dñe.
Ego c̃redidi. quia tues xp̃s siluis
dĩ. qui in hunc mundum uenisti.
Quando hoc credidi: Credidi quia
tues resurrectio & inta: & qui inte
cretdit. & simor tuus fuerit uiu&.
Iħs. gͦ. ut uidit eam plorantem: fre¬
muit sp̃u: & c&a. Quid . ẽ. quod
turbat sem& ipsum xp̃c. nisi ut sig¬
nific& tibi quomodo tr bari tũ
debeas. Cum tanta mole peccati gͣ¬
uaris & premeris: Ad tendisti eñĩ
te. udiftite reum. computas tibi.
illud feci. & peꝑcit ds̃. Illud cõmi¬
si & distulit me. Euangelium au¬
diui: & contẽpsi. Baptizatus sum:
& iterum adiadem reuolutussũ.
Quid faciam. unde euado: quã¬
do ista dicis. iamfrein& xp̃s in cor¬
de tuo: quia fides fremit. Sifi¬
des in nobis. xp̃s in nobis. Ergo fi
tuo. In uoce frementis. apparet
spes resurggentis. Frem& xpistus
increpa seꝰ homo Pleuit xpistus.

Expanded text:
ad tempus, propter mortem carnis, non morietur in aeternum, propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine, ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio et vita, et qui in te credit, et si mortuus fuerit, vivet. Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, fremuit spiritu, etc. Quid est, quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas cum tanta mole peccati gravaris et premeris. Attendisti enim te, vidisti te reum, computas, tibi illud feci, et pepercit Deus, illud commisi, et distulit me, Evangelium audivi, et contempsi, baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum. Quid facio? unde evado? quando ista dicis, jam fremet Christus in corde tuo, quia fides fremit. Si fides in nobis, Christus in nobis, ergo fidorde tuo, in voce frementis apparet spes resurgentis. Fremat Christus, increpet se homo. Flevit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
possent. adiunx̃ hoc quod incapite
huius leccionis hab&ur. Quis exuo¬
bis argu& me depeccato: quis. nomen
infinitum. aliquando uni in terro gantis
hab&. aliquando ab negantis. In terro¬
gantis. sicut ꝑ psal mistam dr̃. Dñe qͥs¬

Expanded text:
possent, adjunxit hoc quod in capite hujus lectionis habetur: « Quis ex vobis arguet me de peccato? » Quis, pronomen infinitum, aliquando vim interrogantis habet, aliquando abnegantis. Interrogantis, sicut per Psalmistam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
legentiam uniuerso orbi p̃dicauer̃.
Dequibus dr̃. In omẽm t̾ram exiuit so¬
nus eorum: & infines orbis t̾rae uer¬
ba torum. Refecturꝰ autem dñs tur¬
bam grãs aegit patri: non ut aliquid
indiger& abeo poftulare. qui cuncta
postulata dat cum patre. sed ut os¬
tend& om̃ia scã & iusta. abeo esse
querenda. Dequo iacobus apłs ait.
Omme datum obtunum. & omne do

Expanded text:
o orbi praedicaverunt. De quibus dicitur: « In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Refecturus autem Dominus turbam, gratias egit Patri, non ut aliquid indigeret ab eo postulare, qui cuncta postulata dat cum Patre: sed ut ostenderet omnia sancta et justa ab eo esse quaerenda, de quo Jacobus apostolus ait: « Omne datum optimum et om
Abbreviated transcription (Latin):
one sanguinis aꝑcussione & lesione
ꝓximi. & eas semꝑ paratis ad elt̾mo¬
id quod bonum . ẽ. oꝑandum promp¬
tisimif. Ut cum propħa: dicere
possimus. Laucibo int̾ in nocentes
manus meas: & cir cum dabo alta¬
re tuum domine. Quod si fecerimꝰ
ad millenaris nimeri ꝑfet ⁊i onẽ
per ueniemus. Millenariꝰ quipꝑe
numerꝰ. ultra quem milla cõputa¬
tio crescit. eorum ꝑfectionem signi¬
ficat. qui ꝑfecte consuminate qͦuaeĩ
uirtutif. Quib utait apłs. nichil

Expanded text:
ne sanguinis, a persecutione et laesione proximi, et eas semper paratas ad eleemoid quod bonum est operandum promptissimas, ut cum Propheta dicere possimus: « Lavabo inter innocentes manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine . » Quod si fecerimus, ad millenarii numeri perfectionem pervenimus. Millenarius quippe numerus, ultra quem nulla computatio crescit, eorum perfectionem significat qui perfectae consummataeque sunt virtutis. Quibus ut ait Apostolus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ciatores in uistos. & foras om̃s si¬
mul cumhis quine gotiabantur.
erecit. Quid . gͦ. fr̃s mei qđ puta¬
mus facer & dñs sirixis dissidentes.
sifabulis uacantes: sirisu dissolu¬
tos ł alio quolib& scelere reppe¬
rir& irretitos. qui hostias quȩ
sibi inmolarentur ementes in
templo uidit. & eliminare cu¬

Expanded text:
tiatores injustos, et foras omnes sitiatores injustos, et foras omnes simul cum his quae negotiabantur ejecit. Quid ergo, fratres mei, quid putamus faceret Dominus, si rixis dissidentes, si fabulis tos vel alio quolibet scelere repperiret inretitos, qui hostias, quae sibi immolarentur, ementes in templo vidit et eliminare
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem propinquante pas¬
cha iħs ascendit iero solimam:
obis
ꝑfecto dat exemplũ:
animi uigilancia dñi¬
cis. Subicĩ debeamus inperus: cũ ipse
in hominis infirmitate apparens. ea¬
demq exdiuinitatis auctoritate
statuit. decriea custodiat. Heenĩ
putarent serui absq crebris oratio¬
num bonorumque ae tuum uicti¬
mis uł flagellis euadere: uł p̃ mia
se poss e ꝑ ciꝑe. & ipse int̃ seruos
ad ad orandum in molandumq dĩ
filius ascendit. Quiueniens ier oso¬
lnnam. qđ ibi gerentes inuenerit.
quod ibidem gesserit ipse: uideamꝰ.
Et inuenit intemplo uendentes bo¬
ues & oues: & columbas. & nimmu¬
larios sedentes. Nummularii ad
hoc sedebant admensas: ut in ter
emptores uenditoresꝙ hosti arũ
debantur ergo licite uendendi in
templo: quae ad hoc emebantur.
ut inendeni templo offerrentur
dño. Setdnolens ipse dñs aliquid
indomo sua rerrene negotiatio¬
nis ne eius quidem quae hones ta
putari ur exhiberi: dispulit nego¬

Expanded text:
uod autem propinquante Pascha Jesus ascendit Hierosolymam, nobis profecto dat exemplum quanta animi vigilantia Dominicis subjici debeamus imperiis, cum ipse, in hominis infirmitate apparens, eadem quae ex divinitatis auctoritate statuit decreta custodiat. Ne enim putarent servi absque crebris orationum bonorumque actuum victimis, vel flagella evadere, vel praemia se posse percipere, etiam inter servos ipse ad orandum immolandumque Dei Filius ascendit. Qui veniens Hierosolymam quid ibi gerentes invenerit, quid ibidem gesserit videamus. Et invenit in templo, vendentes boves et oves et columbas et nummularios sedentes. Nummularii ad hoc sedebant ad mensas, ut inter emptores venditoresque hostiarum debantur ergo licite vendi in templo, quae ad hoc emebantur, ut in eodem templo offerrentur Domino. Sed nolens ipse Dominus aliquid in domo sua terrenae negotiationis, ne ejus quidem, quae honesta putaretur, exhiberi. Dispulit nego
Abbreviated transcription (Latin):
tum sapiebant. Uidentes enim tale
tantumq nuraculum: debuerañ
dicere Quod hic.ẽ. filus dĩ: quiue¬
nit inmundum. Sed quia homines
erant. & humana sapiebant: filiũ
dĩ tacentes. ꝓph&am confitentur.
Seilner in toto errant: cum dominũ
ꝓph̃am confitentur. quia sicut ipse
dese ipso ait. Non .ẽ. ꝓ pħa sine honꝰ¬
re: nisi indomo &inpatria sua. Et
itr̃. Non oport& mori propħam: ex¬
tra ierłm. Sed nos abeo docti. & sp̃u
sc̃õ instruct: horum exempla re¬
futantes. confiteamur cum p&ero:
quia hic .ẽ. filius dĩ uiui. qui prop¬
t̃ nos & ꝓpter nr̃an salutem. uenit
in mundum: & iterum uenturus
paucis panibus mubtas turbas homi¬
num pauisse : non tantum . ẽ. mirandũ.
quantum uenerandum. Nonẽ. mirũ
quia potuit: sed potius uenerandm. qͥa
facere uoluit. Quienim ex mchilo cune¬
ta creauit : est mirum siex paucis pani¬
biis multã turbã pauit. Sed conside¬
randumt̃: quod turbas quas refectu¬
rus erat. prius subleuatis oculis respe¬

Expanded text:
tum sapiebant. Videntes enim tale tantumque miraculum, debuerant dicere Quod hic est vere Filius Dei, qui venit in mundum. Sed, quia homines erant, et humana sapiebant, Filium Dei tacentes, prophetam confitentur. Sed nec in toto errant, cum Dominum prophetam confitentur, quia sicut ipse de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in domo et in patria sua . » Et iterum: « Non oportet mori prophetam extra Jerusalem . » Sed nos ab eo docti, et Spiritu sancto instructi, horum exempla refugientes, confiteamur cum Petro quia hic est Filius Dei vivi, qui propter nos et propter nostram salutem venit in mundum, et iterum venturus paucis panibus multas turbas hominum pavisse, non tantum est mirandum quantum venerandum. Non est enim mirum, quia potuit: sed potius venerandum, quia facere voluit. Qui enim ex nihilo cuncta creavit, non est mirum si ex paucis panibus multas turbas pavit. Sed illud considerandum est, quod Dominus refecturus turbas, prius sublevatis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
andem gram in arentem terram id .x̃.
ingentilium corda detulerunt: ut
fructus ubiores redđ&e. & in pler& ur
ꝓph&ia. pinguescent speriosa deserti.
& exultatione: colles accin gentur:

Expanded text:
et in arentem terram, id est in gentilium corda detulerunt, ut fructus uberiores redderent, et impleretur prophetia: « Pinguescent speciosa deserti, et exsultatione colles acci
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcreuit signum auxit admiraci¬
onem: quia non solum dequinq
panibus quinq milia hominum
saciatasunt: sed &iam tot fragm̃¬
ta remanser̃. ex quibus duo decĩ
cophini replerentur. Sed neque du¬
odecim apłi: congrua ratione sigu¬
rantur. Cophinus enim: exuilibus
acminutissimis contexitur uirgis.
Dicnimirum & apłi dum non ex re¬
gibus & principibus. non exphilo¬
sophis & saprentibus huius mundi:
sed exsimplicibus & piscatoribus
s̃ electi. quas i cophini ex iulibus
& minutissimis uirgis s̃ conterti.
De quibus ait apłs. Infirma mudi.
elegit ds̃ ut confundat firtia. Est &iam
& alia ratio: per quam cõgruae apłi co¬
phinis conparantur. In cophinis igitur
simus ponitur: & in arentem terram

Expanded text:
Sed crevit signum, auxit admirationem, quia non solum de quinque panibus quinque millia hominum satiata sunt, sed etiam tot fragmenta remanserunt, ex quibus duodecim cophini replerentur. Per duoli congrua ratione figurantur. Cophinus enim ex vilibus ac minutissimis contexitur virgis, sic nimirum et apostoli dum non ex regibus et principibus, non ex philosophis et sapientibus hujus mundi, sed ex simplicibus et piscatoribus sunt electi, quasi cophini ex vilibus et minutissimis virgis sunt contexti, de quibus ait Apostolus: « Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . » Est etiam et alia ratio per quam congrue apostoli cophinis comparantur. In cophinis igitur fimus ponitur, et in arentem terram
Abbreviated transcription (Latin):
gite que suꝑ auer̃ fragmenta: nepe¬
reant. Magna hic dñi potentia os¬
tenditur. stil nonminor humilitas¬
eius declaratur. Magna.ẽ. enĩ potes¬
tas deirunq panibus quinque mi¬
lia hominum satiare sed mira hu¬
militas fragmenta qua remanser̃ ñ
uelle perire. Si aut̃ ꝑ panes scriptu¬
ra intelligitur ut dictum . ẽ: possu¬
mus & ꝑ fragmenta quae remanser̃
obscuriores quasq sententias eius¬
dem scripture intelligere. Quod
ergo plebria multitudo non ca¬
pit̾: dñs apłis ut colligerent p̃ce¬
pit. quia obscuras sententias qͣs
simplex multitudo caꝑe non po¬
test: magistri aeccłae. ep̃i scili¬
c& & sacer dotes. in ꝓ priis pecto¬
ribus debent reconđe. ut tem¬
pore necessitatis nonsolum ad eã
docendam: sed ad defendendam i¬
donei inueniantur. Vnde apłs
paulus cumuirtutes ep̃i describ&:
seientiam scripturarum in eo eli¬
gendam. eẽ. oftendit dicens. Obti¬
nentem eum quiscđm doctrinã
.ẽ. fidelem sermonem: ut potens

Expanded text:
unt fragmenta, ne pereant. » Magna hic Domini potentia ostenditur, sed non minor ejus humilitas declaratur. Magna est enim potestas de quinque panibus quinque millia hominum satiare; sed mira humilitas, fragmenta quae remanserunt non velle perire. Si autem per panes Scriptura intelligitur, ut dictum est, possumus et per fragmenta quae remanserunt, obscuriores quasque sententias ejusdem Scripturae intelligere. Quod ergo plebeia multitudo non capit, Dominus apostolis ut colligerent praecepit: quia obscuriores sententias, quas simplex multitudo capere non potest, magistri Ecclesiae, episcopi scilicet et sacerdotes, in propriis pectoribus debent recondere, ut tempore necessitatis non solum ad eam docendam, sed ad defendendam idonei inveniantur. Unde apostolus Paulus, cum virtutes episcopi describeret, scientiam Scripturarum in eo eligendam esse ostendit, dicens: « Obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens
Abbreviated transcription (Latin):
sum testimonium dies. Hono¬
ra patrem tuum: & matrem.¬
& c&a. Ecce bex scripta. ẽ: &
ipsa contempnitur. Ecce terci
dies mortis. Quid restat: ue¬
nit euangelium. Idõ littera
sine gratiã reos faciebat. quos
confitentes gratia libabat. Pre¬
dicatur ubiq xp̃s: minatur¬
gehennem. uitam ꝓmittit &¬
ternam: & ipsa contempni t᷑.
Trans gre diuntur homines: e¬
uuan gelium. Icce quar tus di¬
es mortis Merito iam put&.
Num quid & talibus neganda ẽ
miscđa: Absit. &iam ad tabes do¬
miniis excitandos: nondedignat᷑

Expanded text:
sum testimonium dices; honosum testimonium dices; honora patrem et matremtuam, etc. Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur, ecce tertius dies mortis, quid restat? Venit Evangelium, ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes, gratia liberabat. Praedicatur ubiqgehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur
Abbreviated transcription (Latin):
dormiebat: quitanta facilitate rũ
suscita uit desepulero. quanta tuñ
excitas dormientem delecto. De
quat tuor diebus multa quidem &¬
dici poss. sicut se habent obscura
scripturarum. quae ꝓ diuersitate
intelligentium multos sensus pari¬
unt. Dicamus & nos quid nobis ui¬
deatur significare: mortuus quatri¬
duanus. Quomodo in illo caeco in¬
telligimus. quod ammodo humanii
genus: sic forte & in isto mor tuo
multas intellecturi suimis. Diuer¬
sis enim modis: una res significa¬
re potest. homo. cumnascitur. iã
cum morte nascitur. quia deadã
percatum trahit. Ecce abes unum
diem mortis: quod homo tra hit
demortis ꝓpagine: Deinde cres¬
cit: incipit accede. adrationa¬
les annos: ut legem sapiat nata¬
ralem. quam om̃s habent in
corde fixa. Quod tibi nonuis
alio ne feceris. Et hanc legem.
trans gre diuntur hominef. Ecce
alter dies mortis. Data ẽ. & iam
lex diuinitus ꝑ famulum dĩ mo¬
des: non me chaberis. non fal¬

Expanded text:
dormiebat, qui tanta facilitate eum dormiebat, qui tanta facilitate eum suscitavit de sepulcro, quanta tu nunc excitas dormientem de lecto. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sic ut se habent obscura scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus, quomodo in illo caeco intelligimus, quodammodo humanum genus, sic forte, et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis, una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit, ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi non vis, alii ne feceris, et hanc legem transgrediuntur homines, alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Modes; non moechaberis; non fal
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. filium dĩ. Respondit autem
iħs. Nonne duodecim hore sunt di¬
ei : & c&̃a. Quid sibi uult ista res¬
ponsio: sed quantum mͥ uid&ur.
redar guere uoluit illorum dubi¬
tationem. & insidelitatem. Uoluer̃
enim consilium dare dõ nemore¬
r& ur quiuenerat mori. corri¬
puit ros & ait. Nonne duo decim
horesunt diei: siquis ambulaue¬
rit indie: non offendit. Diem aut̃¬
se ipsum ostendit .tẽ: quia ipse sp̃u¬
alit̃ .e. uerus dies. Duodecim uͦ hore.
duoderim apłisunt. Ut autem diẽ
se ostender&: duodecim apłos ele¬
git. Siegosum inquid dies. & uos
hore: me sequimini. quia hore se
quantur. gͦ. hore diem: p̾dicent
hore diem. Hore inlus trentur
adie: hore in luminantur adie.
& horarum p̃dicationum cre¬
dat mund̾ indiem. Hoc ergo ait.
de conpendio mesequmini: siñ
uultis offende. Quod autem dixit.
laz arus amicus nr̃ dormit. uerum
dixit. Sororibus mortuus erat: qͥa¬
eum sus citare non poterant. Dno

Expanded text:
id est, Filii Dei. Respondit autem id est, Filii Dei. Respondit autem Jesus, nonne duodecim horae sunt diei? etc. Quid sibi vult ista responsio? Sed quantum mihi videtur redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino, ne moreretur, qui venerat mori, corripuit eos et ait: Nonne duodecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die non offendit. Diem autseipsum ostendit esse, quia ipse spiritaliter est verus dies, duodecim vero horae, duodecim Apostoli sunt: Ut autem diem se ostenderet, duodecim discipulos elegit: Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, me sequimini, quia horae diem quantur ergo horae diem, praedicent horae diem. Horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, me sequimini, si non vultis offendere. Quod autem dixit: Lazarus amicus noster dormit, verum dixit. Sororibus mortuus erat, quem suscitare non poterant, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
excra portam ciuitatis el atum.
Resuscitauit lazarum sepultum
qua triduanum. Tres isti mor¬
tui: tressignificant resus cita¬
Intueatur quisq animam suam: si
peccat moritur. Peccatum: morsa¬
nime .ẽ. Prima mors: consentio. ẽ.
peccati. Hlanc mortem significabat
puella illa. qua non dum erat fo
ris elata: s& indomo mor tua ia¬
cebat. & quasi peccatum interus la¬
tebat. Secunda mors.ẽ. non solu
consentire peccatum. sed &iam face¬
re. Hoc significabat uiuenis. quem
resus citatum feddit. Tercium ge¬
nus mortis inmane. ẽ: consu& udo ina¬
la. qđ significatur ꝑ lazarum. Vnde
& bene deillo dicitur. Fec&. Incipit
enĩ habe pessimam famã: nedisper&
percator. quia dñs om̃s misericor¬
dit̾ resuscitauit. Qd aut̃ sub ditur.
Infirmitas hec non . ẽ. admortem: sꝯ̃¬
consequent̃ adiunxit. pro gła di.
her& ici: qui hoc negant: qđ filius
dĩ sit ds. Eccẽ audiant. in sir mitas
non .ẽ. ad mortem: sed pro gła dei

Expanded text:
extra portam civitatis elatum: extra portam civitatis elatum: resuscitavit Lazarum sepultum quatriduanum. Tres isti mortui tres significant resurrectIntueatur quisque animam suam, si peccat, moritur, peccatum mors animae est. Prima mors, consensio est peccati, hanc mortem significabat puella illa, quae nras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latetebat. Secunda mors est, non solum consentire peccato, sed etiam facere. Hoc significabat juvenis, quem resuscitatum reddit. Tertium genus mortis immane est, consuetudo mala, quod significatur per Lazarum, unde et bene de illo dicitur, foetet. Incipit enim habere pessimam famam, ne desperet peccator, quia Dominus omnes misericorditer resuscitavit. Quod autem subditur: Infirmitas haec non est ad mortem, consequenter adjunxit: sed pro gloria Dei, haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitasa Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
dies nobis. ẽ. ille qui dix̃. Ecet
ego uobis cum sum omnibus
dirbus usq ad consum macionem
sȩruli oꝑemur bonum ad om̃s
ut nos illa nor non con prohen¬
dat. ubi nemo possit oꝑari. s9
quod oꝑatus . ẽ. recipere. Syloa
fons est adradices montis syon:
qui non uigibus aquis. sed in cer¬
tis horis ebullit: ꝑ con caua ter¬
rarum. ubi cecꝰ lauat luto: cae¬
citate d& ersa. clarum lumen o
culorum accepit. Quod indica¬
tur non aliter cecitatem uidxoꝵ.
uł om̃s increduli posse sanari.
nisi doctrina aquarum xp̃i : quȩ
absq strepitu & clamore uerboꝵ
lenit̃ fluit. In esaia enim legimꝰ.
aquas silor. quae u̾adunt cũ silencio.
NILLOTEMER: Erat qui dam
languens lazarus abethama:
decas tello mariae & marthe so¬
nt̃ om̃ia miracula quae fecit
Srectic precipue praedicatur.
Tres tamen mortuos arño re¬
suscitatos. in euangelio legimꝰ.
Resuscita uit filiãm. archisi¬
nagogi. adhuc indomo ia¬
centem: resus cita uit iu¬
Suenem filium uiduae.

Expanded text:
qui dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Operemur bonum ad omnes, ut nos illa nox non comprehendat, ubi nemo possit operari, sed quod operatus est recipere. Siloa fons est ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebullit per concava terrarum, ubi caecus luto lavat, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit, quo indicatur, non aliter caecitatem Judaeorum vel omnes incredulos posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leviter fluit, in Isaia enim legimus, aquas Siloe, quae vadunt cum silentio.idam languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae soInter omnia miracula quae fecit rectio praecipue praedicatur. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus. Resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in domo jacentem: resuscitavit juvenem, filium viduae