comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q uabat : Ibienimerat ñ solũ utita adã fieripos
uu sit uerũ etiã ut itaeũ fierinecesseess&: tamen¬
u ñ fac̃ ds contra causam quã sine dubio uolens
nos p̃stituit : quã c̃tra suã uoluntatẽ non facit :
Ni autẽ no n omnes causas increatura primitus
c̃dita p̃fixit sed aliquas insuauolun tate serua¬
uit: Non sunt quidem ille quas in sua uolunta¬
te seruauit : existarũ quas creauit necessi tate
pendeNes : non tam̃ possunt eẽ c̃rariae quis
insuauolun tate seruaũ : quia diuoluntas
non potest sibiesse contraria
ssta sergo sic condedit ut exillis esse illud cuius cau¬
sae sunt possit sed non necessesit : Illa s autẽ sic ab¬
scondidt ut ex eis essenecessesit hoc quod existis
fecitutes sepossit :
M Noc manifeste sciendũ est. quia non sicut
manib corporis finxit : Ita nec faucib: labii sue
sufflauit credendũ tam̃ est atq intellegendũ
nequllo modo dubitandũ qđ recta fides hab&

Expanded text:
uabauabaset, uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necespendentes; non tamen possunt esse contrariae quas in sua voluntate servavit, quia Dei voluntas non potest sibi esse contraria. Istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud cujus causae sunt possit, sed non necesse sit. Illas autem sic abscondit, ut ex eis esse necesse sit hoc quod ex istis fecit ut esse possit.  Hoc manifeste sciendum, quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisve sufflavit. Credendum tamen est, atque intelligendum, neque ullo modo dubitandum quod recta fides habet,
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝓdiuersitate generũ : diuersa spatia ꝑ age¬
rent temporũ : autquẽ ad modũ credit factus
adamsine ullo ꝓgressu in crem̃torũ uirili aetate
continuo formar&ur sicut aqua inuinũ con¬
uersa & uirga inserpentẽ Sed cur ñ utrumque
illa credimus habuisse ut hoc exeis futurum
esset qđ facturo placuis s& Nam multa
secundũ inferiores causas futuras : sed si ita sut̃¬
& in p̃scientia diuere futura sunt : Siaut̃ ibi
alit̃sunt ita potius futura sunti sicut ibi sunt
ubi qui prae scit falliñ potest : Nã futura diet¬
senectus iniuuene : sed tam̃ futura non est
si antemoriturus ẽ : Hoc aut̃ itaerit sicut se
habent aliae causae siue mundo contextae
siue p̃scientia reseruatae : Nam secundum
quasdã futurorũ causas moriturus erat ezechis¬
tam cuids aodidit quindecim annos aduitam¬
io iͣ Idutiq faciens qđ ante c̃ftitutionẽ mundise¬
t facturũ esse p̃sciebat : & in sua uoluntate ser¬

Expanded text:
pro diversitate generum diversa spatia peragepro diversitate generum diversa spatia peragerent temporum? aut quemadmodum creditur factus Adam sine ullo progressu incrementorum, virili aetate continuo formarentur, sicut aqua in vinum conversa, et virga in serpentem. Sed cur non utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis futurum esset quod facturo placuisset. Nam multa secundum inferiores causas futura sunt; sed si ita sunt, in praescientia Dei vere futura sunt. Si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest. Nam futura senectus dicitur in juvene, sed tamen futura non est, si ante moriturus est. M. Hoc autem ita erit sicut se habent aliae causae, sive mundo contextae, sive praescientia reservatae. Nam secquasdam causas futurorum moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam, id utique faciens, quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate ser
Abbreviated transcription (Latin):
& similitudinẽ suã qm̃nunc de corporis forma
tione dicitꝰ : Tunc aut̃ homo interior significa¬
batꝰ quando dictũ ẽ fec̃ ds̃ hominẽ adimaginẽ
đi sed etiã sinunc quoq hominẽ excorpore
& anima factũ intellegamus : ut non alicuius
nouioperis inchoatio sed superius breuiter
insinuaqi: diligentiorire eractatio istosemmone
explic&ur. Giergo ut dixihominẽ hoc locoex
corpore& anima factum intellegamus fiab¬
surde ipsa commuxtiolimi nom̃ accepit: sicut
enima qua t̃ram colligit & conglutinat & c̃¬
tinet : quando eius commixtione limus efficit̾:
Sicanima corporis materiã uiuificando inuni¬
tatẽ c̃cordẽ conformat. & non permittt
A Queriaut̃ merito potest causales illaerationes
quas mnundo indidit cũ primũ simul omnia
creaũ quomodo sint institutae utrũ utquemd¬
modũ uidimus cuncta nasceNtia & fruticũ uel
animaliũ in suis conformationib: atq increm̃tis

Expanded text:
t similitudinem sut similitudinem sutione dicitur. Tunc autem homo interior significabatur, quando dictum est. Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Sed etiam si nunc quoque hominem ex corpore et anima factum intelligamus, ut non alicujus novi operis inchoatio, sed superius breviter insinuati, diligenter retractatio isto sermone explicetur. Si ergo, ut dixi, hominem hoc loco ex corpore et anima factum intelligamus, non absurde de ipsa commistione limi nomen accepit. Sicut enim aqua terram colligit et conglutinat et continet, quando ejus commistione limus efficitur, sic anima corporis materiam vivificando, in unitatem concordem conformat, et non permittit aeri autem merito potest, causales illae rationes quas mundo indidit, cum primum simul omnia creavit, quomodo sint institutae? utrum ut quemadmodum vidimus, cuncta nascentia et fruticum et animalium in suis conformationibus atque incrementis
Abbreviated transcription (Latin):
& fragilẽ & morti destinatũ corpus humanun
post peccatũ esse coepisse. Non enim i nostrocor¬
pore istiex horrescunt Nisi mortalitatẽ quã dam¬
natione meruimus : Quid autẽ mirũ aut diffi¬
cileđo etiã si delimoistius terrae hominẽ fecit
taletam̃ corpus eiusefficere qđ corruptioninon
subiacera si homop̃ceptũ di custodiens peccase
nolius set Sienimspeciẽ caelupsius denihilo
uel de informima teria dicimus factã quia
omni potentẽ astificẽ credimus Quid mirum
si corpus qđ delimo qualicũq factũ est potuit
ab omini potentiartifice talefieri ut nulla mo¬
lestia uulla indigentia cruciar& hominẽ aNe
peccatũ & nulla corruptione tabesceret
Itaq suꝑ flue querit unde homini corpus ds fece¬
rit si tam̃ nunc de corporis formatione dicitus
Sic enĩ non nullos nr̃os intellegere accepiquidi¬
cuNt. Postea quã dictũ ẽ fimxit ds hominem
delimot̃rae proptea fi aduitũ adimaginemđi¬

Expanded text:
et fragile et morti destinatum corpus humanum et fragile et morti destinatum corpus humanum post peccatum esse coepisse. Non enim in nostro corpore isti exhorrescunt nisi mortalitatem, quam damnatione meruimus. Quid autem mirum, aut difficile Deo, etiamsi de limo istius terrae hominem fecit, tale tamen corpus ejus efficere, quod corruptioni non subjaceret, si homo praeceptum Dei custodiens peccare noluisset? Si enim speciem coeli ipsius de nihilo, vel de informi materia dicimus factam, quia omnipotentem artificem credimus; quid mirum si corpus, quod de limo qualicumque factum est, potuit ab omnilestia, nulla indigentia cruciaret hominem ante peccatum, et nulla corruptione tabesceret? Itaque superflue quaeritur unde homini corpus Deus fecerit, si tamen nunc de corporis formatione dicitur. Sic enim nonnullos nostros intelligere accepi, qui dicunt: Posteaquam dictum est: Finxit Deus hominem de limo terrae, propterea non additum Ad imaginem e
Abbreviated transcription (Latin):
faciem terice : Terra mater dñi uirgo maria
recussime appellatur. dequas criptum est:
Aperiatur terra & germinet saluatorẽ : Quã
t̃ram inrigauit sp̃ssc̃s qui fontis &aquae nomi¬
ne ineuangeliis significatur.
Denspiratione hocmris
Torma icrur drĩs hocmine
Primo enim qđ delimo terrae ds̃ hominẽ finxit
sol& habere questionẽ qualis illelimus fuerit
uel qua materia nomine limi significata sit
quod quae somihi quoque aperias
N Colent eniminimiciu&erũ librorũ om̃a carna¬
lit̃ intuentes & propt̃ ea semꝑerrantes : etiam
hoc mordacit̃rep̃hendere quod delimođs ho¬
minẽ finxit : Dicunt enim: Quare delimo
fec̃ ds̃ hominẽ andefuerat ei melior & caelestis
materia unde hominem facer& ut delabeterrae
naturã fragilẽ mortalẽq formaret : Non intelle¬
gentes primo quã multis significationib: uel terra
uel a qua inscripturis ponat᷑. Limus enim a quae
& terrae commixtio est : Dic imus enim tabidũ

Expanded text:
faciem terrae. Terra, mater Domini virgo Maria faciem terrae. Terra, mater Domini virgo Maria rectissime appellatur, de qua scriptum est: Aperiatur terra et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangeliis significatur. DE INSPIRATIONE HOMINIS. Formavit igitur Dominus hominem Primo enim quod de limo terrae Deus hominem finxit solet habere quaestionem, qualis ille limus fuerit, vel quae materia nomine limi significata sit? quod quaeso mihi quoque aperias. M. Solent enim inimici veterum librorum omnia carnaliter intuentes, et propterea semper errantes, etiam hoc mordaciter reprehendere, quod de limo Deus hominem finxit. Dicunt enim: Quare de limo fecit Deus hominem? an defuerat ei melior et coelestis materia unde hominem faceret, ut de labe terrae naturam fragilem mortalemque formaret? Non intelligentes primo quam multis significationibus vel terra vel aqua in Scret terrae commixtio est. Dicimus enim tabidum
Abbreviated transcription (Latin):
surgeret nisi secundũ carnẽ : aut ut ambrosius at
fonsappellatus ẽ quiaccepto umoris adiutorio
inrigabat uni uersã suꝑ ficiẽ t̃rae : Aut postquã
paradisusplantatus ẽ restagnataẽ illa abruptio
aqurũ &ille fonsdiui susest ꝑriuulos adinrigan¬
dam uniuersã faciẽ terrae sicut nuncuidimus
ire aquas ꝑalueos fluminis alueosqriuorum
& exeorũ excessuuicina ꝑfundere loca sic &t tunc
quasi deuno fonte multiscesseruNt. aut unus
fonsappellatus ẽ & in quodã sinu terrae occultat᷑
& in de omnes fontes parui & magni ꝓgrediuntꝰ
N Quidest enim qđ fonsiste manifeste ñ muenitur
qui inrigare uideatur uniuersam faciem tesstce
MTorsitan propt̃ peccatũ primi hominis pareNis
nostriadam iste fons abstractus ẽ ut auferr&
ubertatẽ a t̃ra & maiorẽ laborẽ exerceret
humanũ genus
Itecalabi isidorus
onsa scendebat decerir inrigans uniuersam

Expanded text:
uerit, nec resurgeret nisi secundum carnem. Aut ut Ambrosius ait: uerit, nec resurgeret nisi secundum carnem. Aut ut Ambrosius ait: Fons appellatus est, qui accepto humoris adjutorio, irrigabat universam superficiem terrae. Aut postquam paradisus plantatus est, restagnata est illa abruptio aquarum, et ille fons divisus est per rivulos, ad irrigandam universam faciem terrae, sicut nunc videmus ire aquas per alveos fluminis, alveosque rivulorum, et ex eorum excessu vicina perfundere loca; sic et tunc quasi de uno fonte multi processerunt. Aut unus fons appellatus est, et in quodam sinu terrae occultatur, et inde omnes fontes parvi et magni progrediuntur. D. Quid est enim quod fons iste manifeste non invenitur, qui irrigare videatur universam faciem terrae? M. Forsitan propter peccatum primi hominis parentis nostri Adam iste fons abstractus est, ut auferat ubertatem a terra, et majorem laborem exerceret humanum genus. ITEM ALIBI ISIDORUS Fons ascendebat de terra irrigans universam
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim pluerat dñs super terram. & homo
uonerat quio perar&ur t̃rã: Aguerinus
ergo & montes rigabat qui a montes utiq terras :
simontesrigabat diluuiũ erat : & quomodo t̃ra
germina uerat herbã uirentẽ & facientẽ sem̃
Aut quomodo babi tabat in t̃ra siuni uersã t̃rã
aqua tegebat
MT onspositus ẽ singularis propluralinumero:
hoc enimꝰ sollicite requiras inscripturis scĩs
frequent̃ repperies Habesnem phe inpsalmo
Misit in eos muscã caninam & comedit eos &ra¬
nam & exterminaũ eos: Dumutiq nec una
musca necunarana fueriN & alibi uenit locusta
non ait locustae sedlo custa : en hab& singularẽ
numerũ ꝓplurali : Secundũ illud qđ at nobilis si¬
om̃s fontes intellegamus quis int̃ra : Quia quodã¬
modo omnes exunius abrssinatura emanant :
Nã qđ ait inrigabat uniuersã faciem terrae: Ñ
totã t̃ramrigabat sed partẽ : A toto enĩ partem

Expanded text:
raverat, nunc uno die facta manifestat; ut liquido ostenderet quod creatura omnis simul per substantiam ergo et montes rigabat, quia montes utique terra sunt; si montes rigabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem et facientem semen? aut quomodo homo habitabat in terra, si universam terram aqua tegebat? M. Fons positus est singularis pro plurali numero; hoc enim si sollicite requiras, in Scripturis sanctis frequenter reperies. Habes nempe in psalmo: Misit in eos muscam caninam et comedit eos, et ranam et exterminavit eos , dum utique nec una musca nec una rana fuerint. Et alibi: Venit locusta , non ait locustae, sed locusta. En habes singularem numerum pro plurali, secundum illud quod ait nobilissiomnes fontes intelligamus qui sunt in terra, quia quodammodo omnes ex unius abyssi natura emanant. Nam quod ait: irrigabat universam faciem terrae; non totam terram rigabat, sed partem. A toto enim partem
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen autem ipsud idest melchi sedech. Rex pa¬
cis uel rex iustitiae interp̃tatur. quod bene refer
reconciliamur dõ Ipse est rex iustitiae quia ipse
ueniet ut discernat̃ scõs ab impiis. Idem quoque
unus & sacerdos & rex quia ad rodemptionem
in presenti saeculo populum suum regit. &infu¬
turo iudicabit

Expanded text:
Nomen autem ipsum, id est MelchiNomen autem ipsum, id est Melchicis, vel rex justitiae interpretatur, quod bene refertreconciliamur Deo. Ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus sacerdos, et rex, quia ad redemptionem in praesenti saeculo populum suum regit, et in futuro judicabit
Abbreviated transcription (Latin):
tis praeputium bene dixisse circumciso sacer¬
dotium synagoge. Quod autem ant tues
sacerdos in aeternũ secundum ordinẽ melchise¬
dech mysteriũ nostrum in uerbo reconciliationis¬
uel ordinis signi ficatur Nequa quã peraaror¬
rationabiliũ uictimis immo landis sed allato
pane & uino id est corpore & sanguine dñi ibũ
Quod aut̃ supra diximus eum abapostolo paulo
sino patre &matre commemoratum. figuralit̃
refert ad apm ut iam ostendimus
Ipse est enim solus depatre sine matregenitus
ꝑdiuinitatẽ ipse dematre sino patre ꝑ humanitatẽ
Quod uero patriarcha magnus decimas omni
substantiae suae melchi sedech sacerdo q
post benedictionem dedit sciens sp̃ taliter melio¬
rem sacerdotem futurum in populo gentiũ quam
quibenedicitur. Vnde & sacerdotes ex semine abraȩ
nao fratris ex sequos bene dicebaNT id est populo
is rahel quibus illi decimas secundũ legos mandatũ
dabant uere ut maioribus &eminentiorib sius

Expanded text:
tis praeputium, benedixisse circumciso sacertis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech : mysterium nostrum in verbo ordinis signirationabilium victimis immolandis, sed oblato pane et vino, id est, corpore et sanguine Domini Jesu. Quod autem supra diximus eum ab apostolo Paulo sine patre et matre commemoratum, figuraliter refert ad Christum, ut jam ostendimus: ipse est enim solus de patre sine matre genitus, per divinitatem; ipse de matre sine patre, per humanitatem. Quod vero patriarcha magnus decimas omnes substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritaliter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam qui benedicitur. Unde et sacerdotes ex semine Abrae nati fratris ex se quos benedicebat, id est populos Israel. Quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant vere, ut majoribus et eminentioribus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
principes debellauit: Iamtunc insacramento
crucis cuius figura ꝑ tau. litteram grecã in nu¬
mero trecentorũ ex premitur imaginabatur
quod nos xp̃i passio liberaret adominatu quinque
carnalium sensuum qui nos antea uariis uitus
captiuantes ex opera uerant
Peuertenti igitur acede hostium abraham
occurrit ei mox melchi sedech sex salem
sacerdos dĩ bene dixitq abram circumciso
offerens panem &uinum. HEROΛMS
brai carum congregatio est propter ea quid
annos uitae ipsius ostendunt eum adisaacusq
ucisse omnesq primo genitos noe donec sacer¬
dotio fungeretur aarom fuisse pontifices
Porro salem rex hierusalem dicitur quae prius
salem dicebat᷑ꝰ. Melchi sedech autem
ad gentiũ ecclesiã. Omnis enim corporis glora
refertur admembra eo qđ praepũtiũ habens
abram benedixerit circuiciso & in abram leui
& perleui aaron. De quo postea sacerdotium
ex quo colligiuuit sacerdotium ecclesiae haben¬

Expanded text:
principes debellavit, jam tunc in sacramento principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per tau litteram in numero trecentorum exprimitur, imaginabatur: quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. Revertenti igitur a caede hostium Abram occurrit ei mox Melchisedech rex Salem sacerdos Dei, benedixitque Abram circumciso offerens panem et vinum. Hieronymus. raditionum congregatio est, propterea quid annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe donec sacerdotio fungeretur Aaron, fuisse pontifices. Porro Salem, rex Jerusalem dicitur, quae prius Salem appellabatur. Melchisedech autem ad gentium Ecclesiam. Omnis 329 enim capitis gloria refertur ad membra, eo quod praeputium habens, Abrahae benedixerit circumciso, et in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae haben
Abbreviated transcription (Latin):
qui euaserat nuntiauit abraham haebrȩo: qui
cum audisset captum loth numerauit trecentos¬
Xuiii. uernaculos quos ad sumens secum ꝑsecutis
secutusq est eos usquedan ad fenicis oppidum
quod nunc paneas dicitur.
Ixo. autem unus est efontib: iordanis nam
& alteruocatur ior : quod interpretatur
piopoñ idestrichus. Ouobus ergo fontibus
qui haut procul ase distant in unum riuulum
Ieinde aquinque regibus. IS⁊ doris¬
qui sodomis inruerant. abram captum loth
liberat habens secum in proelio cCCXUiii.
uernaculos Sed quid haec uictoria abrae
dequinq: regib: indicabat. quos ille fidei pater
mysterio superabat Nisi qõ fides nr̃a si confirma¬
tasit inspũ principali totidem corporis nostri
sensus uerbo dĩ subigit Nam sicut ille de prox¬
mo inregib uictor ita & fidesperanimã uictrix
de exteriore homine trium phabit.: Quod uero
ille non multitudine nec uirtute legionũ. sed
tantum cectis XuIII. comitantib: aduersarios

Expanded text:
qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo. Qui qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo. Qui cum audisset captum Lot numeravit CCCXVIII vernaculos, quos assumens secum persecutus secutusque est eos usque Dan ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur. Dan autem unus est e fontibus Jordanis. Nam et alter vocatur Ior quod interpretatur ῥεῖθρον, id est, rivus. Duobus ergo fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum Isidorus. - Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, Abram captum Lot liberat, habens secum in praelio CCCXVIII vernaculos. Sed quid haec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superabat, nisi quod fides nostra si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed tantum CCC et XVIII comitantibus adversarios
Abbreviated transcription (Latin):
tusgio dentis plaga habeat. Sequitur¬
un Nactum est autem in illo tempore ut amrahel ro
sennaar arioch & rexponti chodolla homor¬
& rex aelemitarum & adar rexgentium imirqñt
bellum contraregem sodomorum & regem gomor
Omnes hi consederunt apud uallem salsam
hoc est mare sabiisbalao lingua hȩbiea
Reata nocic idest deuoratio dicitur. Tradunt
igitur hacbraci hanc eandem in alio scripturarũ
loco salisa nominari dicique rursum
& exeo tempore quo sodoma & gomorra ad ani
& seboim diuino igne subuersae sunt illa ps¬
depen uula nuncupetur siquidem segor trans feras
in paruam quae lingua spra poara dicitur
lbs autẽ salinarum sicut in hoc eodem libro seribi¬
tur inqua fuerunt ante puteibituminis postdĩ
stagnum bituminis appellatur. Sequi tur
His autem seges memorati tulerunt omnem
substantiam sodomorum &gomorreorũ. Nec
non & loth & substantiam eius quierat nepas
abrahae qui habitauit in sodomis. et ecce unus

Expanded text:
identis plaga habeat. Sequituridentis plaga habeat. Sequitur. Factum est autem in illo tempore ut Amraphel rex Sennaar, et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra regem Sodomorum et regem GomorOmnes hi consederunt apud vallem salsam, hoc est mare salis. Bale lingua Hebraea κατάποσις, id est, devoratio dicitur Tradunt igitur Hebraei hanc eamdem in alio Scripturarum loco Salissam nominari, dicique rursum,Et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sint, illa parvula nuncupetur: siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur; vallis enim salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei stagnum bituminis appellatur. Sequitur. Hi autem reges memorati tulerunt omnem substantiam Sodomorum et Gomorrhaeorum, nec non et Lot et substantiam ejus, qui erat nepos Abram, qui habitavit in Sodomis: et ecce unus
Abbreviated transcription (Latin):
tur unius amicorum abraham. Sequitur
Et uiti sodomorum mali & peccatorer in conspectu
d uehementer. Superflue hic inseprugi
int̃ pretib ad ditũ est in conspectudĩ siquidun
sod omorũ coloni apud homines mali & pecctores
peons qui potest apud homines iustus uideri. quomodo
ĩper dezacharia &elis abeth in praeconio ponitur¬
quod fuerunt iusti ambo inconspectudi & inpal¬
terio dicitur. Non ius dificabitur in conspectu
tuo omnis uiuens.¬
Locutus est autẽ dns̃ ad abram post quam diusus
est abeo loth. leua oculos tuos & uide aloco in quo
tu nunc es adaquilonem & adaustrũ. & ad orier¬
Stem & admare. quia omnem terram quam tu
uidis tibi daboeam & seminituo.
Quattuor climmata mundi posuit. orientem
& occidentem septentrionem & meridianum
Quod aut̃ in omnib: scripturis legitur hc semel¬
ꝓmare dixisse sufficiat. mare semꝑ pro occidente poni¬
uonra abeo quod palestinae regio itasit ut mare inocci¬

Expanded text:
tur unus amicorum Abraham. Sequitur. tur unus amicorum Abraham. Sequitur. Et viri Sodomorum mali et peccatores in conspectu Dei vehementer. Superflue hic in Septuaginta Interpretibus additum est, in conspectu Dei, siquidem Sodomorum coloni apud homines  Al. omnes, mal peccator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio poniturquod fuerint justi ambo in conspectu Dei . Et in Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivensLocutus est autem Dominus ad Abram, postquam divisus est ab eo Lot: Leva oculos tuos, et vide a loco in quo tu nunc es, ad aquilonem, et ad austrum, et ad orientem es ad mare, quia omnem terram quam tu vides, tibi dabo eam, et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni, ab eo quod Palaestinae regio ita sit ut mare in occ
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit exiens de aegypto fuisse diuis ualde
quod tam̃ soluitur illa haebraica ueritate inqua
scribitur : Abram grauis ualde siue uehementer
hoc est papro coapa Aegypt enim pondere
grauabatur & liceat uideantur esse diuitiae pecoris
auri & argenti tam̃ si aegyptiae sunt. uiro scõ gra¬
ues sunt Deniq non utlax legimus ab uit
unde uenerat ꝑ desertum usq bethel sed sicut in
haebrȩo scriptum est abiit itinero suo per aus trun
tum reliquaerat. sod ut ꝑaustrũ quia qui loni con¬
trarius est ueniret ad domum dĩ ubi fuerat taber¬
naculum eius in medio bethol & ai. in loco altaris
qđ fecerat prius & inuocauit ibi nomen dñi
une loth ab abramt auunculo suo interrã sodomorũ
salua caritate discessit uitans discordiã quia
didites facuerant & pastores eorũ inuicem
rixabant perman sit autem abram interra cha¬
naan habitauit que iuxta quercum iambrae¬
matibre haec est cebron. mambre autem uocaba¬

Expanded text:
potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod tamen solvitur illa Hebraica veritate, in qua scribitur Abram gravis valde sive vehementer: hoc est, βαρύς σφόδρα. Aegypti enim pondere gravabatur, et licet videantur esse divitiae pecoris, auri et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique non ut in LXX legimus, abiit unde venerat per desertum usque Bethel, sed sicut in Hebraeo scriptum est, Abiit in itinere suo per austrum tum relinqueret, sed ut per austrum, qui aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum ejus in medio Bethel et Hai, in loco altaris quod fecerat prius, et invocavit ibi nomen Domiunc Lot ab Abram avunculo suo in terram Sodomorum salva charitate discessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abram in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre, haec est Hebron. Mambre autem vocaba
Abbreviated transcription (Latin):
eam indomũ eius & abrae benefecit propter c̃ã
& fuerunt ei outes & armenta & asini & serui
& ancillae muli & cameli
Lic& corpus scãrum mulierũ nonuis maculet
sed uoluntas & excusari possit sarai qđ famis
tempore sola regi in peregrinis locis marito con¬
ueniente resistere nequiuerit. Tunen potest¬
& aliter foeda necessitas excusari: quoduxta
inpigmentis uarus eranT &curationib feminarũ
& tunc demum ingrediebantur ad ragem
Atq ita potest fieri ut sarai postquam placuerat
regi dum ꝑ annum eius ad ragem prepararecur in¬
troitus & abrae pharao multa donauerit. & pharao
posta sit ꝑcussus adio illa adhuc intacta ab eius con¬
cubito permanente. Sequi tuꝵ¬
&omnia quaeillius erant & loth cum eo indeserto
enit auten abram diuis ualde pecora argento & auro
& abiit unde uenit indesertum usq bethel
Pulchre de aegypto liberatus ascendisse dicitior sed
oc currit huic sensu illud qõ sequitur. quo modo

Expanded text:
eam in domum ejus, et Abrae bene fecit propter eam: eam in domum ejus, et Abrae bene fecit propter eam: et fuerunt ei oves et armenta, et asini, et servi, et ancillae, muli et cameli. Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, sed voluntas, et excusari possit Sarai quod famis tempore sola regi in peregrinis locis marito conveniente resistere nequiverit, tamen potest et aliter foeda necessitas ein pigmentis variis erat et rationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem; atque ita potest esse ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praeparabatur introitus, et Abrahae Pharao multa donaverit, et Pharao postea sit percussus a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permanente. Sequituret omnia quae illius erant, et Lot cum eo in deserto. Erat autem Abram dives valde pecore, argento et auro: et abiit unde venit, in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud quod sequitur, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sychem & ad conuallem in lustrem usque
perrexitq uadens & ultra progrodiens ad meridiẽ
Accepto itaque secundo oraculo de promissi one
terrae ipsius & aedificauit ibi altare dño qui appa¬
ruit ei & profectus inde habitauit inheremo atq
inde famis in opia pulsus descendit in aegyptum
ubi uxorem suam dixit esse sororem Nec menti¬
tus quia propinqua erat sanguine quam tamex
farao rex aegypti uxorem uolens accipore gran¬
dissimis territur monstris multisq propt̃ eam
malis adflictus ubi eius esse diuinitus uxorem¬
dedicit confestim in laesam cum honore restituit
hoc itaq cum de abimelech dicere coeperimus
exponimus. Hie roNcnus
It proficiscens abram. abiit indesertum & fa
mis facta est superteruam. Notandum
quod in presenti & in alus plurimis locis prode¬
serto adaustrũ scriptum est in haebraeo
Hocigitur notare debemus quod sequitur
& uiderunt eam principes pharaonis. & lau¬
dauerunt eam ad faraonem. & intro duxerunt

Expanded text:
Sichem, et ad convallem illustrem, usque: Sichem, et ad convallem illustrem, usque: Perrexit vadens, et ultra progrediens ad meridiem. Accepto itaque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, et aedificavit ibi altare Domino, qui apparuit ei, et profectus inde habitavit in eremo: atque inde famis inopia pulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem: nec mentitur, quia propinqua erat sanguine. Quam tamen Pharao rex Aegypti uxorem volens accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, confestim illaesam cum honore restituit; hoc itaque cum de Abimelech dicere coeperimus, exponemus. Hieronymus. - Et proficiscens Abrmes facta est super terram. Notandum quod in praesenti et in plurimis aliis locis pro deserto, ad austrum scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus quod sequitur: Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt eam ad Pharaonem, et introduxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidemus ipopulis gentium: Sed & nobs ad
uersatione & moribus uitiisq prioribus qua nobis
a nostra natiuitate coherentia uelut afinitate
quadam & consanguinitate coniuncta sunt
siue deceomo patris nostri idest omni memoria mam¬
diut ei renuntianter possimus in populodi delet¬
tari & interrã caelestis repromissionis cũ tempus
aduenerit in troduci . : Quae aut̃ promissi oner
abredantur : Vna perquam terrã chana ano
posessurũ semen eius promittitur dum dicit ds̃
Vade interram quã monstrauero tibi faciamq
te bigentẽ magnã: Aliam uero longe prestanti¬
orsmn nondecarnali sed spĩtali semine. perquod
pater est non unius gentis is raheliticae sed omniũ
gintium quae fidei eius uestigia consequuntur
qđ promitti coepit his uerbis & benedicentur inte
uni uersae cognationes terire. Sequrter¬
A ꝓpparuit quẽ dñs abrae & dixit  somini tuo
dabo terram hanc. &cetera usque &uenit ad

Expanded text:
ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad versatione et moribus vitiisque prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior non de carnali, sed spiritali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium, quae fidei ejus vestigia consequuntur. Quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te omnes cognationes terrae. Sequitur. Apparuitque Dominus Abrae, et dixit: Semini tuo dabo terram hanc, etc. usque, Et venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
babillonio uallatus incendio quia illud adortre
nolebat disit auxilio liberatur. & ei exillo tempore
dies uitae & tempus reputetur a&atis ex quo con¬
fessus est dnm spernens ido la chaldeorum
Potest aut̃ fieri ut quia scriptura reliquit incertũ
ante paucos annos thara dechaldea profectus ue¬
nerit inchamae quã mortem obiret. uel certo sta¬
tim post persecutionẽ incharram uenerit. & ibi diu¬
tius sit inmoritus. Si quis ergo huic expositioni
contrarius est quaerat aliam solutionẽ. & tuno
pecte eaquae a nobis dicta sunt in probabit
Egrdere deterratua & de cognatione tua. &
dedomo patristui & ueni in terrã quam monstrabo
tibii ficiamq te ingentẽ magnã. & cetera usq
benedicentur inte uniuersae cognationes terrae
Quis aut̃ alius exint in abram deterra sua & de
cognatione sua ut apud exteros locupletaretur
&esset ingentẽ magnã : Nisi xp̃s qui relicta
terra & cognatione iuda eorum praepollet nuno

Expanded text:
Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: et ex illo tempore dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Charran quam mortem obiret: vel certe statim post persecutionem in Charram venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaerat aliam solutionem, et tunc recte ea quae a nobis dicta sunt improbabitedere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam, etc. usque Benedicentur in te universae cognationes terrae. Quis autem alius exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, ut esset in gentem magnam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
postea dñs ad abraham: Ego sum quite eduxi de
igne chaldeorum. Sequrtur upepeahn¬
t sumpserunt abram & nahor sibi uxores
Nomen uxoris abnm sarai & nom enuxoris
nachor melcha filia antim. Pater aut̃ melchae
ipse est pat̃ iesche Aren fllius thare frat̃ abnte
& nachoris duas filias genuit melcham & saru¬
agn cognomento iescham Aroxyaion equibis¬
uto melcham accepit uexorem nachor & sarai abran
Nec dum quippe int̃patruos & fratrẽ filias nupie
fuerant lege prohibitae quae in primis hominibur
Hegressus est exchanit : Indis solubilis nasctur
& postea incharram ccvͦ. a&atis suae anno
mortaus ẽ. Quomodo nuno post mortem thaote
abram exiens decharra lxxv annorum fuisse
memoratur: cum a natiuitate abrȩ usq: ad morte
patriscius exxxv anni fuisse doceantur
MUera est igitur illa huebreonom teradito
supra deximus. quodegres sursit tdara
cum filiis sius deigne chaldeorum & quod abrton

Expanded text:
Dominus postea ad Abraham: Ego sum, qui eduxi te de Dominus postea ad Abraham: Ego sum, qui eduxi te de igne Chaldaeorum . Sequitur: Et assumpserunt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha, filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jeschae. Aran filius Tharae, frater Abrae et Nachor duas filias genuit Melcham et Sarai, cognomento Jeschan διώνυμον, e quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abram. Necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus egressus est ex Haran . Indissolubilis nascitur it Abram, et postea in Charran CCV aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Tharae Abram exiens de Charra LXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejus, CXXXV anni fuisse doceantur? Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum; et quod Abram
Abbreviated transcription (Latin):
aran genuit loth mortuusq: est aran ante thare
patrem suũ interra natiuitatis suae in ur
chaldeorum De hoc quoque capitulo quod
hieronimus in libro questionum haebraicarum
senserit inferamus. Sequitur
Et mortuus est ara ante patrum suũ interri
tus est in regiono chaldeorum. Pro co qđlgeu
inregione chaldeorũ in haebraco : hab& inedinom
Id est inigne chaldaorum. Tredunt haebrici istus¬
modi fabulã ex hac occasione ense qd̃ abraham in
ignem missus sit & quia ignẽ ad orare noluerit qut̃
iuda ei colunt & dđi auxilio liberatus deido latria igne
profugerit. Quod insequentib: scribitur egression
esse tharam cum sobolesua deregione chaldeorum
ꝓquo in haebrȩo habetur de incendio chaldeorum.
& hoc esse quod nuno dicitur. Mortuus est artn
ante conspectũ thanie patris sui. interra natiuita¬
tis suae inigne chaldeorũ ⁊ qõ uidelic& ignẽ nolens
adorare igni consumptus sit. Loquitur autem

Expanded text:
Aran genuit Loth, mortuusque est Aran ante Thare Aran genuit Loth, mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae in Ur Chaldaeorum . De hoc quoque capitulo quod Hieronymus in libro Quaestionum Hebraicarum senserit inferamus. Sequitur: Et mortuus est Aran ante patrem suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeorum, pro eo quod legimus In regione Chaldaeorum, in Hebraeo habetur ur Chasdim, id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt Hebraei istiusmodi fabulam ex hac occasione esse, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus de idololatriae igne profugerit: quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharan cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo habetur De incendio Chaldaeorum, et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
Porro mes proquo septuaginta interpreter mo¬
soch transtulerunt quinunc uocantur maeones
Arfaxat genuit sela & sela genuit haeber
hȩber nati sunt duo filii uni falech quia indiebur
eius diuisa est terrax & nomen fr̃is cius iecthan
heber a quo haebraei uaticinio quodam filio suo
nomen in posuit falech qui interpretatur diuisio
ab eo qđ in diebus eius linguae inbabilone diuisae
sunt. Ie thangenuit el modid & sales & aser¬
math & iare & aduram & uzal & decla & helal¬
tium posteriora nomina inuenire non potui.
sedusq in presens quia procul a nobis sunt uel ita
uocantur ut primũ uel quae inmutata sint ignoratꝰ
Possederunt aut̃ a cofene fluuio omnẽ indiae
rogionẽ quae uocatur geria. Sequitur
Falech filius heber genuitreu: reu genuit
sarug sarug genuit nahor. Nahor genuit
tharae. Heae sunt autem generationes tharire
thare genuit abnaem & nachor & arton porro

Expanded text:
Porro Mess, pro quo Septuaginta interpretes MoPorro Mess, pro quo Septuaginta interpretes Mosoch transtulerunt, qui nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, et nomen fratris ejus Jectan. Heber, a quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt. Jectan genuit Helmodad, et Saleph, et Asermoth, et Jare, et Aduram, et Uzal, et Decla, Etium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum, vel quae mutata sunt ignorantur; possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regionem, quae vocatur Ieria. Sequitur. Phaleg filius Heber genuit Reu. Reu genuit Sarug, Sarug genuit Nachor. Nachor genuit Thare. Hae sunt autem generationes Thare. Thare genuit Abram, et Nachor et Aran. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
eandem erre quae apud ueteres dicta sit emathi
Et fuit terminus chananeorũ asidone donec uenias
ingerara usq ad gazam pergentib: sodomã & gomorrã
adama & soboim huc usq lic& quia ceterae ciuita¬
tes si don uidelicet & gerara & sodoma &gomorra
adama & seboim notae sunt omnibus. Hoc tantum
ad notandum uidetur qđ lic& ipsa sit quae nũno
callir hodie dicitꝰ ubi aquae calidae prorum pentes
inmare mortuum defluunt. Filii sem aelam
Hi abeuistate fluuio partem asia usq ad indicum
oceanum tenent Est aut̃ elam a quo ademitaep
principes persidis. De assur ante iam dictũ qđ ninũ
urbem condiderit : Arfaxat a quo chaldaei
Ludi A quo ludia Asum a quo syri quorũ me¬
tropolis est damascus. Tilii aram -us & ul
& geher & mesus traconitidis & damasci conditor
inter palestinã & coelen s ẏriam tenuit principatũ.
aquo armeni & geher aquo a carnani siue carit

Expanded text:
eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Gazam pergentibus Sodomam et Gomorrham, et Adamam, et Seboim, usque ad Lasan, quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama et Seboim, notae sunt omnibus. Hoc tamen adnotandum videtur, quod Lasa ipsa sit quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. Filii Sem, Aelam Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Aelam, a quo Aelamitae principes Persidis: de Assur jam ante dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad, a quo Chaldaei; Lud, a quo Lydii; Aram, a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Hul, et Gether, et Mess. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, a quo Armeni, et Gether, a quo Acarnanii sive Carii.
Abbreviated transcription (Latin):
ad extremos fines aegypti. Sequrtur
Et chanaan genuit sidon primogenitum suum &
cet theum &iebuseum & amonium & gerge seum¬
& samareum & amatheum. De chanaan primus
natus est sidon a quo urbs in soenice sidon uocatur
Demn. araceus qui arcas condidit oppidũ contratri¬
polim in radicib: libanisitum A quo haut procul
alia ciuitas fuit nomine sini quae postea uario
euentu subuersa bellorũ nomen tantũ modo loco
pristinum reseruauit : Anidii sunt qui aradium
insulã pos sederunt angusto freto asoenicis litore
amachusq ad ñrm tempus tam asyris quam ab hae¬
braeis ita ut apud ueters dicta fuerat appellitur
Hano macedones qui post alexandrũ inoriento
regnarunt epophaniam nuncupauerunt
Nonnulli anthiociam ita appollatum putant
Alii lic& nonuere tamen opinionẽ suã quasi ueri simib
uocabulo consolante semmnas primã ab anthiocia
mansionẽ edessam ꝑgentib appellari putant &

Expanded text:
ad extremos fines Aegypti. Sequitur: ad extremos fines Aegypti. Sequitur: Et Chanaan genuit Sidonem, primogenitum suum, Hethaeum et Jebusaeum et Amorrhaeum, et Gergeseum, Samaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur; dein Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum, contra Tripolim, in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini, quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt qui Aradum insulam possederunt, angusto freto a Phoenicis littoreEmath usque ad nostrum tempus, tam a Syriis quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnarunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant, et
Abbreviated transcription (Latin):
& machad quae nuc dicitur nisibis & inchalannȩ
quae postea uerso nomine a seleuco rege est dicta
seleucia uel certe quae nuno ΚΙΗCΙΦCN appel¬
latur
etemir illa exiit a sur & aedificauit nine uen
& roboth ciuitatem : De hac terra assyriorum
pulu lauit imperiũ qui ex nomine mni beli filii
ninum condiderunt urbem magnã quam haebraci
appellant nineuen: Ad cuius ruinã uel penitentiã
tota lonae ꝑten& prophetia. Quod autem ait
Nineuen & roobothciuitatẽ Non putemus duasesre
urbes sed quia rooboth plateae interp̃tantur ita
egressi sunt philistim. & casthorim. Exceptis
labum aquib ibues poster nomonati sunt quiptus
futhei uocabantur. & chaslom qui de incẽps phulis tim
appellati sunt quos nos corrupte palestinos dicimus
ceterae sex gentes ignotae nobis sunt quia bello
& hiopico subuersae sunt ad obliuionẽ preteritorũ nominũ
ꝑ uenire. Possederunt aut̃ terram agaza usque

Expanded text:
quae nunc dicitur Nisibis, et in Chalanne, quae nunc dicitur Nisibis, et in Chalanne, quae postea, verso nomine, a Seleuco rege est dicta Seleucia, vel certe quae nunc Κτησιφὼν appellatur. terra illa exiit Assur, et aedificavit Niniven et Rohoboth civitatem. De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt, urbem magnam quam Hebraei appellant Ninivem, ad cujus ruinam vel poenitentiam tota Jone pertinet prophetia. Quod autem ait: Niniven et Rohoboth civitatem , non putemus duas esse urbes: sed quia Rohoboth plateae interpretantur, itaegressi sunt Philistim et Caphtorim . Exceptis Labaim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Phutei vocabantur, et Chastuim,, qui deinceps Philistii appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus. Caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Posuerunt autem terram a Gaza usque
Abbreviated transcription (Latin):
sabaeo turae calentanre: Aeuila gethuli in
parte motioris affricae herimo coherentes
Sabatha aquo sabatheni quinune astabari¬
i cupantur. Rehoma uero & abathaca paulitem̃
ignoratur: Tli rehema saba &dadin. haco saba
per siũ literã scribitur supra uero persamec. A quo¬
dximus appellatos sabeos. Interp̃tatur ergo nuno
sala anbia. Acam in hxgxx. pralmo ubinos habemus
ngs amibum & saba munera offerent. In haebnxo
scriptam est seges saba. primum nomen persin
sacundum ꝑ samech. Hadan gens est a& inopie
in occidentali plaga. Et chur genuit nem roth
de quo iam superius mentionẽ fecimus. Iste coepit
essepotens interrae. & post paulolũ & fuit inquio
caput ragni ipsius babyl & arach & achad & calan¬
ne int̃ra sennaar Nembrothfilius chus arripuit
ut supra disseruimus in suetã prius in populo tyran¬
nidem rognauitq: in babylone quae ab eo quodibi
confusae sunt linguae turrem aedificantiũ babyl

Expanded text:
Sabaeo Thure calent arae. Hevila, Gethuli, in Sabaeo Thure calent arae. Hevila, Gethuli, in parte remotioris Africae, eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari ignoratur. Filii Regina et Saba Dadan, a quo hic Saba per sin litteram scribitur, supra vero per samech, ddiximus appellatos Sabaeos, interpretatur vero nunc Saba Arabia. Nam in LXXI psalmo, ubi nos habemus: Reges Arabum et Saba munera offerent, in Hebraeo scriptum est: Reges Saba, primum nomen per schin, secundum per samech. Dadan gens est Aethiopiae in occidentali plaga, et Chus genuit Nemrod, de quo jam superius mentionem fecimus. Iste coepit esse potens in terra: et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius Babylon et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar . Nemrod filius Chus arripuit, ut supra disseruimus, insuetam prius in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, turrem aedificantium Babel
Abbreviated transcription (Latin):
tibus libros & sinnũ capitonis & grecũ fleconta
c&erosq eruditissimos uiros &ui debimus onis
pene insulas & totius maris litora temesq imrs
uicinas graetis accolis occupattis. qui ut supra dxonis
abamano & tauro montibus omnia maritima loci
usq adoceanum possidere brittanicum
ilii cham chus & mesraim. & fut & chanian¬
chus hodieq ab haebreis a& hiopia nuncupatir.
mesram egẏptus. fut libies a quo & maurtta¬
nae fluuius usq in presens fut dicitur
Omnisq circa cum regio futensis multi tam grci
quam latini scriptores testes sunt
nomen lybiae resideret. & reliqua terra uocata
sit affrica disserere Non huius loci nec temporis ẽ
Porro chanaam obtinuit terrã quam iudaei dein¬
ceps possederunt eiectis chananeis
Tili chus saba & euila sabatha rehema sabatia¬
ca Saba a quo sabaei De quibus uirgilius
Iolis est turea uirga sabaeis. & alibi centumq

Expanded text:
tibus libros, et Sinii Capitonis, et Graecum Phlegonta, tibus libros, et Sinii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros, et videbimus omnes pene insulas et totius orbis littora terrasque mari vicinas, Graecis accolis occupatas, qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus, omnia maritima loca usque ad Oceanum possederunt Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh et ChanChus hodieque ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur, Mesraim, Aegyptus, Fut Libyes, a quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Fut dicituromnisque circa eum regio Phutensis. Multi tam Graeci quam Latini scriptores hujus rei tenomen Libyae resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram quam Judaei deinceps possederunt ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Hevila, Sabatha, Regma, Sabatacha. Saba, a quo Sabaei, de quibus Virgilius: Solisque est Thurea virga Sabaei; et alibi: Centumque