comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uolumꝰ omium fideliũ nrõrũ tã p̃sentiũ quã & futurorũ industriȩ
qualit̃ cũ nos deaquitania reuerterem᷑ & in urbe cenomannis ꝑuenissemus
Al dricꝰ eiusdẽ urbis uenerabilis ep̃s accedens ad aures nras r&ulit nobis
dequadam uilla quȩ brogilus uocat᷑ & noua uilla nominat᷑ quos ante hos
complures annos deuire eiusdẽ ȩcłiȩ cũ appenditus & omib ad se ꝑtinentib
subtracta atq ad publicũ nr̃m redacta moderno tẽpore abherembto
uasallo nr̃o in beneficiũ data possider& Et sicꝓcedenti tẽpore demanib
rectorum p̃dictȩ urb̵ candẽ uillã cũ appendiciis & om̃ib ad se ꝑtinentib

Expanded text:
sentium quam futurorum, industriae qualiter cum nos de Aquitania reverteremur et in urbem Cenomanis pervenissemus, Aldricus ejusdem urbis venerabilis episcopus accedens ad aures nostras retulit nobis de quadam villa quae Brogilus vocatur et Novavilla nominatur, quae ante hos complures annos de jure ejusdem ecclesiae cum appendiciis et omnibus ad se pertinentibus subtracta atque ad publicum nostrum redacta, moderno tempore ab Heremberto vassallo nostro in beneficium data possideretur, et sic praecedenti tempore de manibus rectorum praedictae urbis eamdem villam cum appe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentib iamdicto aldrico pontifici facere & scribe uissimꝰ continetur in¬
sertũ Hȩc uͦ omĩa ꝓpt̃ amorẽ dĩ & reuerentiã scõrũ uenerabili aldrico
p̃fixo ep̃o & antedictȩ matris ȩcłiȩ quã p̃dictus aldrioꝰ inmaiorauit¬
& quasi a fundam̃to reedificauit nobilit̃q ornauit & in honore dñi salua¬
toris &scȩ̃ euisdẽ dĩ genitricis mariȩ atq scorũ martirũ geruasii & ꝓtha
su siue scĩ stephani sllẽpnit̃ consecrauit & reconaliauit catusa uisticiȩ in nr̃a
elemosina reddidimꝰ & confirmauimꝰ & uire eiusdẽ ȩccłiȩ & dñatione rectorũ
eius tenendũ & ȩccłiasticȩ gub̾nandũ eẽ censuimus Memoratit igitur
monasteriaola & memoratas cellulas & uillulas cũ reb & mancipiis om̃ibus¬

Expanded text:
et scribere jussimus continetur insertum. Haec vero omnia propter amorem Dei et reverentiam sanctorum venerabili Aldrico praefixo episcopo et antedictae matri ecclesiae, quam praedictus Aldricus immajoravit et quasi a fundamento reaedificavit, nobiliterque ornavit, et in honore Domini Salvatoris et sanctae ejusdem Dei genitricis Marsii sive sancti Stephani solemniter consecravit et reconciliavit, causa justitiae in nostra eleemosyna reddidimus et confirmavimus et in jure ejusdem ecclesiae ac dominatione rectorum ejus tenendum et ecclesiastice gubernandum esse censuimus. Memorata igitur monasteriola et memoratas cellulas et villulas cum om
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ cũduab foresticuł quȩ douera & tulpiacꝰ nominat cũ ȩdificus ineadem
constructis quȩ brolius nominat᷑ nec non & nouã uillã cũ om̃ib iͣdse ꝑtinentib
ld ÷ solnariã Colonicã Canauerieas Curtẽ herilanã ferrarias uillarem
sccuiniacũ buxarias & monticellis capellã unã cũ om̃ib adse ꝑtinentib
& incaliniaco dimidiũ mansũ & inuincariis mansũ unũ & incipido atq
belimo eos quos inmupaturios dicunt cũ redditione census quẽ annis singul
soluere noscunt᷑ id ÷ mel & cerã & in cabanido eos quos porcarios uocant
& eos qui in illaruha quȩ est contra orientẽ manere noscunt᷑ nec nori
& illos qui supͣ fluuium quidicit᷑ sarta consistere Noscuntur. Similit̃
& medietatẽ thelonei quod deillo porto annis singulis ꝑsoluit᷑ ł quẽ ad modus
sȩpedictus heremb̾tꝰ memoratũ beneficiũ cũ om̃i integritate sicut illadie
subiure nr̃ȩ dñationis erat quando alargitione nra ipsũ beneficium

Expanded text:
dicitur, cum duabus forestulis quae Dovera et Tulpiacus vocantur, cum aedificiis in eadem constructis, quae Brolius nominatur, necnon et Novamvillam cum omnibus ad se pertinentibus, id est, Salvariam, Colonicam, Cauqueriolas curtem Herilavan. Fetrarias, villarem Saviniacum, Buxarias, in Monticellis capellam unam cum omnibus ad se pertinentibus, et in Caliniaco dimidium mansum, et in Vincariis mansum unum, et in Cipido atque Belino eos quos jumentarios dicunt, cum redditione census quem singulis annis solvere noscuntur, id est, mel et ceram, et in Cabanido eos quos porcarios vocant, et eos qui in illa ruba quae est contra orientem manere noscuntur, necnon et illos qui super fluvium qui dicitur Sartha consistere noscuntur, similiter et medietatem telonei quod de illo porto annis singulis persolvitur, et quemadmodum saepedictus Herembertus memoratum beneficium cum omni integritate, sicut illa die sub jure nostrae dominationis erat quando a largitione nostra ipsum beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
et qui circa finem suũ ꝑ penitentiam desinet ẽẽ malus: nõ
ds̃ nõ respicit qͣles fuimus: sed qͣles cͥca finẽ iite existimꝰ.
N fine eĩ suo unũquẽq arit iustificat aut cõdempnat:
nẽ cõsid̾at. Pinde nõ clubitamꝰ cͥca finẽ iustifi cari hominẽ.
ꝑ peĩtentie cõpunctionẽ. S qͥa raro id fieri solet: meruendũ
est ne climmi ad finẽ cliffert᷑ cõuersio: incerta eccupet mors an¬
tecͥe sb̾ueniãt pẽitentia. ꝓqͣre. ⁊ si bona ẽ ad extͤmũ cõuersio.¬

Expanded text:
alus, non us non respicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, . Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiam et compunctionem; sed quia raro hoc fieri solet, metuendum est; ne dum ad finem differtur conversio, incerta occupet mors, antequam subveniat poenitentia. Pro qua re etsi bona est ad extremum conversio,
Abbreviated transcription (Latin):
amore caritatis quãuis quisq recte credat. ad bĩtudinẽ
pemiũ: caritati pensat᷑. Caritas eĩ u̾rcutũ omium ob¬
tiuet pͥncipatũ. uide ⁊ uincłm ꝑfectioĩs caritas ab apło
dicit᷑: eo qd uniu̾se u̾itutes enis uincło religent᷑. Diledti¬
o dei morti cõparat᷑: ddicẽte salonione. Ialida ẽ ut mors di¬
lectio. Iccirco qr sicut mors uiolent̃ separat aiãm a corpe:

Expanded text:
amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudineemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat a
Abbreviated transcription (Latin):
cut ignorat homo t̾minũ lucis ⁊ tenebraꝵ. uł utͥusq rei qͥs
finis sit: ita plenius nescit quis ante suum finẽ luce iusti¬
tie p̾ueniat᷑: uel qͥs peccatoꝵ tenebris usci ĩ sinũ t̾minũ obs¬
curef᷑z aut qͥs post lapsum tenebraꝵ cõu̾sus resurgat ad
finẽ p̾destinatͥa: sed oĩa reseruant᷑ ia fut᷑o examinis. Mira dis¬
positio ẽ suꝑne clistͥbntõis: per quã hic iustus ampliꝰ iustifi¬
cat᷑: implus ampliꝰ sordidatur. Malus ad bonũ aliqũ cõu̾tit᷑:
bonꝰ ad malũ aliqũ reflectit᷑. Hult qͥs eẽ bonus ⁊ nõ ualet: al¬
aluis nͨ uult nec ei dat᷑ ut sit bonꝰ. Iste nascit᷑ in errore ⁊ mo¬
rit᷑: ille in bono qd̃ cepit usq ĩ fineni plurat. Tam cliu iste stat
qͦusq cadat ⁊ ille diu male usuẽdo in fine saluat᷑: iespoct᷑q cõ¬
uertit᷑. Ult ꝓdesse in bono iustꝰ nec p̾ualetz uult noc̾e malus:
ĩplicari cupit nec ꝑficit. Dñat malus bono⁊ bonꝰ dãpnat᷑ ꝓ ini¬

Expanded text:
cut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vulalius nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult noceimplicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro im
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore fragili ppło: ista u̾ͥo ꝑfecto utroq tam̃ tẽꝑe sua¬
clicandꝰ. Qui manẽs ĩcõmutabilis: quid cuiq ĩł diximꝰ
uet̾i testam̃to minoriᷤᷤ culpe erãt peccata: qr in eoñ ipsa
uitatis deseruierãt: deserenda nob̃ precipsunt᷑. Illie eĩ
fornicatõ ⁊ retͥbutio iniurie ꝑmissa st̃ nͨ nocebant: in
testam̃to autẽ nouo. gͣui aĩadu̾sioẽ dãpnãt᷑ sr admit

Expanded text:
tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen edicandus; quia manens incommutabilis, quid cuique, ut dictumveteri testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa ritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admit
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe uo. eius uident᷑ dicta m̃broꝵ: et nõ nͥ capiti con¬
ꝗmslm e x noĩe cͥrie corporis intelligit᷑ caput: ut est
Abd m euangłio traaniis tͥtico admixtis. Et Clicete
clso: inuneus honio hoc fecit⁊ horẽm ip̃m chabolĩ
nos ais: et ei noĩe corꝑis caput designans. Itẽ exuo¬
amiue capius significatuir corpꝰ sic̃ in eiãgelio oicit
oĩum caput ẽ iniquoꝵ: et huius capitis corpus st̃ õs
iniqͥ. Sicq cũ m̃bris suis unitus est. ut sepe qd̾ corpo¬
ri enis clicitur: ad eũ potius referat᷑. Rursum qd̾ ille ad
m̃bra: iterum ipsi diriuetur. De cliff̾entia te̾tam̃toꝵ.xx
Hidam idõ nõ recipiunt uet᷑ testam̃tũ: ꝓ eo qd̾
aliud in tẽꝑe prisco. aliud agat᷑ in nouos nõ intel¬
ligentes qd̾̃ ds̃ qͥd cuiq cõgruerit tẽpori: magna qͣdam
cdistͥbutiõe cõcesserit. Sicut in lege imꝑat nuptias: in
in euangłio. alt̾am p̾bere patienti maxillã. S illa pro

Expanded text:
entur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui. Sicque cum membris suis unus est, ut saepe, quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur; rursum quod illi, ad membra itQuidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , inin Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro
Abbreviated transcription (Latin):
affiriat: etiam antequã reuelet᷑. Magnitudo signox fiet
D̾ antixp̃o: ut electi si fieri potest mñ errorẽ mit̾tant᷑. & le
electis quomͦ st̃ in erorẽ mittendi: Ergo ibũt in eriorẽ
titubatõis ad modicũ ꝓ młtitudĩe signoꝵ: nõ tam̃ deitiẽ¬
Ai st̾ a stabłitate sua terroꝵ impulsu atq signoꝵ. Unde ⁊¬
ioo̾ poritur si fieri potest: quia electi ꝑtre nõ po̾st̃ ⁊ s cito
resipiscentes: cordis eraorẽ religioe cohercebũt scienteᷤ pͥ¬

Expanded text:
affirmat, etiam antequam reveletur . 4. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur . Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum prae multitudine prodigiorum, non tamen dejiciendi sunt a stabiideo ponitur, si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt, scientes pr
Abbreviated transcription (Latin):
existũt heses iam nõ st̃: male eĩ sentiẽdo essentiam ñ ac¬
qͥrãt: ad nschilũ ei tendũt. Heretici ingẽti stucdio m̃da¬
tia sua discunt: et labore uehem̃ti ue ad imitatem es¬
Docuerũt linguam suam loqͥ m̃datiũ: et uͭ inique age¬
rent laborau̾nt. Dũ uicissim h̾etici mutuo se lac̾ant.
qñ alt̾utrũ sese ĩ ꝓprias sectas iuducũt÷ sic tam̃ ĩuicem
sese collidunt ut cõtra eccłiam pari erroris spũ dec̾tẽt¬
t᷑. Et qui inuicẽ st̃ diuisi: in adu̾sitate eccsie simul

Expanded text:
existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem EcDocuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul
Abbreviated transcription (Latin):
ad õs locͥt᷑ sc̃pt᷑a. nͭ ⁊ boni redarguant᷑ cõmalis: ⁊ ma
fi dem tenere: et spu̾alit̃ legẽ intellig̾e. quata regisla
u de spetie ⁊ gen̾e: per d pers ꝓtoto. et totũ ꝓ ponrte loi¬
intelligat᷑ oninẽ cõting̾e mũdũ slam licet adn̾sis iũ

Expanded text:
ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et malad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et malfidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte acciintelligatur omnem conti
Abbreviated transcription (Latin):
S
ett̃s corpe: q̃ de uno aut ad imĩ locͥt. ates in tina plona.
aodo caput. modo corpꝰ ostendit: sicut ysaias ait. Inclie¬
it medñs uestim̃to salutari: qͣsi spõsũ decoratũ corona.
et qͣsi spõsam ornatã monilib suis. In una eĩ ꝑsona
eluplici uocabło noĩata. ⁊ caput id ẽ spõsum: et eccle¬
siam id ẽ spõsam marfestauit. Pinde notand̾ ĩ scͥptis
qñ spetialit᷑ capuit descͥbit᷑. qͣndo ⁊ caput ⁊ corp̾. auit
qͣndo ex utq transeat ad utrũc: aut ab alt̾o ad al¬
tum. Sicq idͥd capiti. qͥd corpori cõueĩat: prude  lec¬
tor incelligat. Secũda regła est de dñi ⁊ corpore u̾o:¬
et ꝑmixto. Nam uident᷑ quedã unius cõuenire ꝑso¬
ecce deleui uͭ nubẽ miqͥtates tuas: et sic̃ nebulã pec¬
cata tua. cõuert̾e ad me: et recdimã te. Hoc ad unum
nõ cõgruit. Nam alt̾a pars ẽ cui pcc̃a deleuit: et que
dix̃ ds̃ me̾ es tu: et alt̾a cui dix̃. cõu̾tere ad me ⁊ redi

Expanded text:
s ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter capquando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini corpore unoenire persoecce delevi, ut nubem, iniquitates tuas, et sicut nebulam peccata tua; convertere 168 ad me, et redimam te. Hoc ad unum non congruit. 5. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit: Puer meus es tu. Et altera cui dixit: Co
Abbreviated transcription (Latin):
eccsiam deseuiẽt synagoga: quã iñ pp̃õ aduẽtu saluatoriᷤ
xp̃ianoᷤ ẽ psecuta. dũ m̃ martires cdiabs iam ex̾cuerĩt eͥ
it⁊ qͥnta solus faciet: oͣnto ꝓpinqͥus fĩnẽ m̃cd chabis uidet
tã to eri delius ꝑsecutiões excetzut qͥa se cõtino dãpnãdũ
cospieit: socio sibu mstiplicet. cũ qͥbi geheno ignusꝰ adicit᷑
Quanto breue tempꝰ nidet sibi prestari cliabłs ut dãpnetur:
tanto in magna ꝑsecutõis nra monet᷑: cliuina ititia per¬
mittẽte: ut głificent᷑ iusti. sortlidẽtur miqui: et uͭ cliablo

Expanded text:
adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam it, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi ditanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet cum quibus gehennae ignibus addicatur. Quanto breve tempus videt diabolus sibi restare ut damnetur , tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur justi, sordidentur iniqui, et u
Abbreviated transcription (Latin):
uersari. Eccłia u̾o catholica sicut ꝑ totũ mũdũ exten¬
ditar: ita ⁊ omĩum gentrum sotietate cõstruit᷑. Qui
st hetici nisi qͥ relicta dei eccłia ⁊ priuatas eleg̾unt so¬
tietates: De qͥb clũs cdicit. Duo mala fecit ppłs me̾ ⁊ me
d̾eliq̃rrunt foritẽ aq̃ uiue: et fod̾unt sibi cist̾nas. Sist̾¬
uas dissiꝑatas: que cõtine nõ ualẽt aqͣs. Cansa hesis¬

Expanded text:
o catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut optandũ ẽ ut boni pacẽ habeant inuicẽ: sic op¬
tantlũ ẽ ut mali inuicẽ sint cdiscordes. Hnanimitatẽ qͥppe
maloꝵ bonoꝵ ẽẽ cõtͣriam paulus apłs cõpbat. qui maloᷤ cõ¬
tͣse cliuidit: qͦs in necẽ suam cõcordasse cõspexit. Inde et in
electoꝵ uia tendẽs ad beatitudinẽ nõ impetliat᷑. Impedit᷑
qui ad huc uitioꝵ cõtagioĩb seruit. Impbũ ẽ argu¬
ere in quẽgͣ in alio: qd̾ adhuc rep̾hendit in seiipõ. Qͥ u̾aci¬
t̃ frat̃nam uult corrriꝑe ac sanare infirmitatẽ: talẽ se p̾sta¬
re frat̾ne utilitati studeat: ut eũ qrs̃ corriꝑe cupit. humili
corde admoneat. Et hoc fatiens ex cõpassiõe qͣsi cõmunis ꝑi¬
culi: ne forte ip̃e subitiat᷑ tẽptatiõi. Sic̃ uiri spũales alieni
pecoati em̃dationẽ expectant: ita ꝓt̾ui delinq̃ntib deridendo
insultãt. Et qͣntũ in ipis ẽ ed insanabłes prtaut: si declinãt

Expanded text:
t enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supemalorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in electorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos in
Abbreviated transcription (Latin):
qui dũ a nialo corrigi uegligũt: correptores falsa emina¬
tione detrectant ÷ et ad sui scełis solatiũ usurpant: si uł
falso cõꝑerint. qd̃ ad infamiam bonoꝵ obitiant. sic̃ est
rigͥe: et de bonoꝵ uita nõ desinit detͣhere. Pleriq mali
similes sibi in malũ deffendũt: et patrocinio suo pra¬
uos cõtra correptionẽ bonoꝵ suscipiũt÷ ne unde dis¬
plicent emendent᷑: aditientes iu se aliena delicta ÷ ut
nõ tantũ de suis malis. s etiã de alioꝵ facinoribꝰ puni-¬
ant᷑: qͦꝵ peccata deffendunt. De pͥpositis ecelle .xxxiii.

Expanded text:
qui, dum ipsi a malo corrigi negligunt, correctorem falsa criminatione detrectant, et ad sui solatium sceleris usurpant, si vel falso compererint quid ad infamiam bonorum objiciant. Unde in rigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
pote osi corrigũtur ea q̃ ddisplic̾e in amico uident᷑. Et hoc
quidẽ pͥmũ nõ sine qͣdam emulatõe admoitꝰ suscipit. s
correptus p̾tmos grãs agit. At cõtra mlti ꝓ ꝑua lesiõe
uim caritatis rescinclũt: et ab amore clilectiõis sese per¬
hẽpnit̾ retͤhunt. Pleriq u̾o correptõnẽ suam offitum
caritatis existimant: pleriq uͥo hoc ipm̃ qd̾ ex. carita¬
te corripiunt. ad ĩiurie cõtumeliam̃ trahũt. Unde ẽue¬
nit ut ex eo det̾iores efficiant᷑: ꝑ cid̾ eniẽdari obecliẽdõ
potnerunt. Salubͥter accipiũt iusti: qͦtiens de suis exxeͤ¬
sib arguunt᷑. Sirꝑflua : autẽ hũilitas eoꝵ qͥ se gessis¬
se accusant q̃ nõ admiserũt. Qui u̾o sine arrogantia

Expanded text:
amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia
Abbreviated transcription (Latin):
ab elatõne tacuit: sententiam repbatõis aucdiuit. Culpã
se offendisse repperit. cũctis sõ se gentib p̾dicauit: Sed
p̾t hec successu sue potestatis eleuat᷑. cdũ magna se fecis¬
se gaud̾et ⁊ cũctis pͥus ĩ cogitatõe se p̾tulit: et pꝰt hec tu¬
midus clixit. Nonne ħ est babilon magna qͣm ego edifi¬
caui ĩ domũ regni. ⁊ ĩ robore fortitudinis meez et ingłia
decoris mei: Que uidel uox illiꝰ ire uindictã aꝑte ꝑtulit.:
quã occłta elatio accendit: Nam clistͥctus iudex pri ĩuisi¬
bilit̾ uidit: qd p̾t publice feriendo rey̾hẽdit. Inde ⁊ ĩ irra¬
tõnale hunc animal u̾tit ⁊ ab humana sotietate seꝑauit. a
a qri gͥ bestiis mutata m̃te cõiunxit ⁊ ut cdist̾cto uidel iustoq
q ꝓferentes. ñ potestatẽ rep̾henlimus: s ab appetitu illꝰ
cordis infirmitatẽ munimꝰ: ne ĩꝑfecti qͥ cł̃men arriꝑe regi¬
minis audeant: et qͥ in planis stantes titubant: in

Expanded text:
am reprobationis audivit. Culpam se offendisse reperit, cunctis sub se gentibus praedicavit. Sed post haec successu suae potestatis elevatus, dum magna se fecisse gauderet, cunctis prius in cogitatione se praetulit, et post adhuc tumidus dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, et in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Quae videlicet vox illius irae vindictam aperte pertulit, quam occulta elatio accendit. Nam districtus judex prius invisibiliter vidit quod postea publice feriendo reprehendit. Unde et in irrationale animal hunc vertit, ab humana societate separavit, agri bestiis mutata mente conjunxit, ut districto videlicet justoque s reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant, in
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Quia uides nequaꝙͣꝵ plene ĩ uniusciꝰq oꝑis rrtõne
colligit᷑: dũ mens ꝑ diu̾sa partit᷑. Cumq foras ꝑ ĩsolentẽ
cam trahit᷑: a timoris ĩtimi soliditate uacuat᷑ ⁊ fitq ĩ ext̾i¬
oꝵ clispositõne sollicita. ⁊ sui solũiꝰ ignara. scit insta cogi¬
tare se nesciens. Nam cũ plusꝙͣ necesse ẽ se ext̾iorib ĩplicat.
qͣsi occupata ĩ itinere obliniscit᷑ qͦ tendebat ÷ itaut a stu¬
dio sue inqͥsitõnis aliena ne ip̃a qͥdem q̃ patit᷑ dãpna cõ¬
sid̾et: et ꝑ quãta deliquit ignoret. Neq enĩ se peccare
erechias credidit: cũ uẽientib ad se alieingenis. cellas
aromatũ ostenclit ⁊ sed in dãpnatione secut᷑e ꝓlis. ex eo
irã iudicis ꝑtilit: qd se fac̾e licent̃ estimauit. Sepe
clum młta suppetũt. dũq agi possunt q̃ sb̾iͤcti qr acta
Intꝰ qͥppe ẽ qͥ iudicat: intꝰ qͥ iudicat᷑. Cum gͦ in cor delinqͥ¬

Expanded text:
is ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditate vacuatur: fit in exteriorum dispositione sollicita, et sui solummodo ignara, scit multa cogitare, se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat; ita ut ab studio suae inquisitionis aliena, ne ipsa quidem quae patitur damna consideret, et per quanta delinquat ignoret. Neque enim peccare se Ezechias credidit , cum venientibus ad se alienigenis aromatum cellas ostendit; sed in damnationem secuturae prolis ex eo iram judicis pertulit, quod se facere licenter aestimavit . Saepe dum multa suppetunt, dumque agi possunt, Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinqu
Abbreviated transcription (Latin):
regnat̾int et ñ ex me: pͥncipes extit᷑unt ⁊ nõ cogno¬
ut. Ex senamq et nõ arbitͥo sũmi rectoris regnãt.
qui nullis fulti nirtutib neqͣqnã cliuinitꝰ uocatis
sua cupiditate accensi: cł̾imen regiminis rapiunt
potiꝰ qͣm assecunt᷑. Quos tam̃ inf̾nus iudex ⁊ ꝓͥue¬
ħit ⁊ nõ cognoscit: qi qͦs ꝑmittẽdo tolerat. ꝓfecto per
iuditiũ reꝓpbatõnis ignorat. Inde ad se quib̾dam ⁊
N̾t miracła uẽĩentib clicit. Recedite a me oꝑarii iu¬
iquitatis: nescio qui estis. Pastoꝵ imꝑitia uoce u̾ita¬
tis increpat᷑: cũ ꝑ ꝓphetã dicit᷑. Ipsi pastores ignorau̾¬
snit ĩ telligentiam. Qs rursum dñs detestat᷑ ditẽs.
Et tenentes legem nescierũt me. Et nesciri gͦ se ab
eis u̾itas q̃ritur: et nescire se pͥncipatũ nescientiũ
ꝓtestat᷑⁊ qi ꝓfecto hii qͥ ea q̃ st̃ dñi nesciũt a dño neᷤ¬

Expanded text:
regnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognoregnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognovi . Ex se enim et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex, et proveit, et nescit, quia quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam et post miracula venientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per Prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursum Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas queritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nes
Abbreviated transcription (Latin):
nera occłtiora ẽẽ nesciat uułn̾ib uiscerũ: Et tam̃
sepe hii qui nequaꝙͣ spũalia p̾cepta cognou̾nt. cor¬
dis se medicos ꝓfiteri nõ metuũt: dum qͥ pigm̃toꝵ
nim nesciunt. uid̃i medici carnis erubescunt. S
qr auctore deo ad religioĩs reu̾entiam omẽ iam pre¬
sentis scłi cłmen ĩclinat᷑: st̃ nõnulli qͥ intͣ sc̃am eccle¬
siam ꝑ speciem regiminis. głam affectant honoris ⁊
uideri doctores appetunt. tͣnscend̾e cet̾os cõcupiscũt.
atq attestante u̾itate. pͥmas salutatõnes ĩ foro. pr̃i¬
mos ĩ cenis recubit᷑. pͥmas in cõuentib cathedras q̃¬
runt. Qui susceptũ cure pastorał offitiũ. ministre
digne tantõmagis neq̃unt: quãtomagis ad hũaita.¬
tis magist̾ĩum ex sola elatõne ꝑuen̾unt. Ip̃a cͥpex in
magist̾io lingua cõfundit᷑. qͣndo aliud discit᷑. et ali¬
ud docet᷑. Qs cõtra dñs ꝑ ꝓphetã q̃rit᷑ dicens. Ipsi¬

Expanded text:
nera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen nera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sed quia auctore Deo ad religionis reverentiam omne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, transcendere caeteros concupiscunt, atque attestante Veritate, primas salutationes in foro, primos in coenis recubitus, primas in conventibus cathedras quaerunt ; qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, et aliud docetur. Quos contra Dominus per prophetam querit
Abbreviated transcription (Latin):
temperet: p̾t autẽ magist̾ium qd̃ nõ a q̃rente suscipit᷑
uita cõmendet: ac deinde necesse est ut pastoris bomĩ
qd̵ uiuendo ostendr etiam loq̃ndo ꝓpaget᷑⁊ ad extͤmũ uͦ
suꝑest: ut ꝑfecta queq oꝑa cõsid̾atio ꝓprie ĩfirmitatis
deprimat: ne hec ante ecłti arbit oculos. tumor elati¬
onis extingat. Sed qi sunt pleriq michi impitia
similes. qui dum metiri se nesciunt: que ñ didice¬
runt doc̾e cõcupiscunt. Qui pond̾ magist̾ii tanto
leuiꝰ estimant. quanto uim magnitudĩs illi igno¬
rant: ab ip̃o libri huius rep̾hendant᷑ exordio⁊ ut
qi indocti ac p̾cipites doctrine arcem tenere appe¬
tant: a p̾cipitatioĩs sue ausib in ip̃a locutõis nr̃e
Presumit᷑:. nisi intenta pͥus meditatiõe
discat᷑. Ab ĩperitis ergo pastorale magist̾¬
nm qua temeritate suscipitur ⁊ quãdo ars arti
uni est regimen aĩaꝵ: Quis autẽ cogitatõnũ uul¬

Expanded text:
temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae esumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando 3 ars est artium regimen animarum. Quis autem cogitationum vul
Abbreviated transcription (Latin):
me pondera fugere delitescendo uolu pe: ad pas¬
isse. benigna frat kiñe atq humilima tores sc̃e¬
intentõne rep̾hendis ⁊ que ne qͥbusdã iacris¬
lenia eẽ uideant᷑. p̾sentis libri stilo expri ecclesie.¬
mo de eoꝵ grauedĩe om̃e qd̃ penso: ut ⁊ hec qͥ oceroo.
uacat incaute nõ expetat. et qui incaute expetiit
adeptũ se ẽẽ ꝑtimescat. Quadriꝑtita u̾o disputatõe
lben iste distinguit᷑: ut ad lectoris sui animrũ. ordi¬
natis allegatõib qͣsi qͥbusdã passib gradiat᷑. Nam cũ
rerũ necessitas exposcit. pensand̃ ualde est ad culmẽ
qͥsq regiminis qualit̾ ueniat: atq ad hoc rite ꝑueni¬
ens qͣuter uiuat ⁊ et beneuiuẽs qͣut̃ doceat. ⁊ recte do¬
cens infirmitatẽ suam cotidie quanta cõsid̾atõe cog¬
noscat ⁊ ne aut hũaitas accessum fugiat. aut puenti¬
oni uita contͣdicat. aut uitã doctͥna destituat: aut doc¬
triuã p̾sumptõ extollat. Prius ergo appetitũ timor

Expanded text:
me pondera fugere delitescendo voluisse, benigna, frater carissime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et bene vivens, qucens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat: ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor
Abbreviated transcription (Latin):
piens. dũ rep̾hendi publice noluit: ipm̃ qͥ se ĩ regno
unx̾at scidit. Sic dauid auctoris iuditio pene ĩ cũctiᷤᷤ
actib placens. mox ut p̾ssure põdere caruit. ĩ tumorẽ
nuln̾is erupit ⁊ fcũsq est ĩ morte niri crudelit rigidꝰ:
qͥ in appetitu femine en̾uiter fu̾at fluxꝰ. Et qͥ malis
malis ante nou̾at pie ꝑcere: in bonoꝵ qͦ necẽ p̾t didi¬
cit sine obstaculo recͣctatõnis anhelare. Priꝰ qͥppe feri¬
re dep̾hensum ꝑsecutorẽ noluit: et p̾t cũ dampno desu¬
dantis ex̾citꝰ. etiã deuotũ militẽ extinxit. Quẽ ꝓfecto
ab electoꝵ nũo culpa lõgius raꝑet: nisi hũc ad uẽi

Expanded text:
piens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se piens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veni
Abbreviated transcription (Latin):
c̾auerat: Sed qr iccirco in carne uen̾at ut ñ solũ
nos ꝑpassionẽ redim̾et u̾um etiã ꝑ cõu̾sationẽ suã¬
doc̾et: exemplũ se seq̃ntib p̾bens. rex fieri noluit ad
crucis uͦ patibłm sponte cõuenit ⁊ głam oblatã cul¬
minis fugit. penã ꝓbrose mortiᷤᷤ appetiit: ut mẽbra
eius uidelz cliscerent fauores m̃di fug̾e. t̾rores mini¬
me time: ꝓ u̾itate adu̾sa dilig̾e. ꝓsꝑa formidãdo de¬
cdinare: qi et ista sepe ꝑtͥ morẽ cor inqͥnant. ⁊ illa ꝑ
dolorẽ pͣgant. In istis se animꝰ erigit: in ilł autẽ etĩ¬
am si quãdo se erex̾at st̾̃nit. In istis se hõ obliuscitur:
ĩ ilł u̾o ad sui memoriã nolens etiã coact᷑q reuocat᷑.
In istis sepe ⁊ ante acta bõa deꝑeũt: in ulłautẽ lõgi qͦ
tẽporiᷤ amissa t̾gunt᷑. Nam płmq adu̾sitatis magis¬
ꝑit: in elationẽ ꝓtinus usu głe ꝑmutat᷑. Sic saul qͥ
ĩdignũ se pͥus consid̾ans fugerit: mox ut regni gu¬

Expanded text:
ut non solum nos per passionem redimeret, verum etiam per conversationem doceret, exemplum se sequentibus praebens, rex fieri noluit; ad crucis vero patibulum sponte convenit: oblatam gloriam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit, ut membra ejus videlicet discerent favores mundi fugere, terrores minime timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde fit ut cũ pastor per abruta gͣditur: in p̾cipi¬
tium grex seqͣtur. hinc nãq ꝑ ꝓphetã dñs contra
cõtẽptibilem pastoꝵ scientiam queritur dicens. Cũ
ip̃i limpidissimam aqͣm biberetis: reliqͣm pedibus
urĩs tͣbabatis ÷ et oues mee q̃ cõcłcata pedib ur̃is
fu̾ant pascebant᷑: et q̃ pedes ur̃i t᷑ͣbau̾ant hec bibe¬
bant. Aquam qͥppe limpidissimã pastores bibũt. cũ
fluenta u̾itatis recte intelligentes hauriũt. S ean¬
uendo corrumꝑe. Aqͣm scil eoꝵ tͣbatã pedib oues
bibunt: cũ sb̃iecti quiq nõ sectant᷑ u̾ba q̃ audiunt.
sed sola que cõspituit exempla prauitatis imitan¬
ruptis fontib in potib lutum sinnunt. Hinc qͦ scͥp¬

Expanded text:
Unde fit ut cum Pastor per abrupta graditur, ad praecipiUnde fit ut cum Pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Hinc namque per prophetam Dominus contra contemptibilem Pastorum scientiam queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis; et oves meae quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantur; et qbant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamvendo corrumpere. Aquam turbatam pedibus eorum oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae concupiscunt exempla pravitatis imitanruptis fontibus, in pedibus lutum sumunt. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
gruit sb̾iectoꝵ: qͥ ꝙͣuis lum̃ scientie sua cłpa exigẽte
nõ hẽant ÷ clistͥcto tam̃ iuditio agit᷑. ut ꝑ eoꝵ ignorã¬
tiam: hii etiam qͥ secunt᷑ offendant. Hinc nãq ĩ euã¬
głio ꝑ semet ipãm u̾itas dicit. Si cecus coco ducatũ
prebeat: ambo in foueam cadunt. Hinc psalmista
nõ optantis aĩo s ꝓphetantis myst̾io eoꝵ dorsum de¬
nũtiat clicẽs. Oscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant: et dor¬
sum eoꝵ semꝑ incurua. Oculi qͥppe st̃: qͥ in ipso ho¬
noris sũmi facie positi. ꝓuidendi itineris offitiũ sus¬
ceꝑunt. Quib hii nimirum qͥ sb̃seq̃nt̾ ĩherent: dor¬
sa nõĩantur. Oscuratis gͦ oculis dorsum flectit᷑: qr
cũ lum̃ scientie ꝑdũt qͥ preeunt. ꝓfecto ad portanda
Tst̃ nõnulli qͥ solerti cura spũalia p̾cepta per¬
scrutant᷑ ⁊ s que ĩtelligendo penetͣnt uiuendo
conculcant: repente docent q̃ nõ oꝑe s meclitatõne
didic̾unt ÷ et qd̃ u̾bis p̾dicant: morib ĩpugnant.

Expanded text:
pa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eosum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris summi facie positi providendi itineris officium susceperunt; quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda t nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus impugnant.
Abbreviated transcription (Latin):
hia igitur qualis debeat ẽẽ pastor ostendimꝰ:
nũc qualr̃ doceat demõstremus. demõstͤmꝰ.¬
ut enim longe ante nos reu̾ende memorie gͤgorius
nazanx enus edocuit: ñ una eadẽq cũctis exortatio
cõgruit: qr nec cunctos par moꝵ qͣlitas astringit. Se¬
pe nãq alits officiunt: q̃ aliis ꝓsunt ⁊ qr plerũq
herbe q̃ hec aĩalia mit̾unt. alia occiclũt: & lenis si¬
bilus equos mitigat. catilos ĩsligat ⁊ et medica
m̃tum qd̾ hũc morbũ ĩminuit: alt̾i uires iungit:
et panis qui uitam fortiũ roborat: ꝑuulorũ necat.
ꝓ qualitate igitur aucdientiũ: formari debet s̾mo
doctoꝵ ut et ad sua singłis ꝯgruat: et tam̃ a com¬
munis eclificatõnis arte ñꝙͣ recedat. Quicd enim
cithara tẽsiones strate cordaꝵ: Qs tangendi arti¬
fex ut ñ sibimet ip̃i dissimile canticũ fatiat. clissi¬
mulit płsat÷ et iccirco corde cõsonã moclulatõnem
reddũt: qr uno qͥdem plectro. s ñ uno płsu feriũ¬

Expanded text:
ia igitur qualis esse debeat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsis dissimile canticum faciant, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriun
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. Et amicũ ꝑcutit ⁊ occithit: qr aulitorẽ suũ ꝓlata
orrepti mẽs repente ad ocdium ꝓruit: si hãc im
mod̾ata increpatõ plusꝙͣ debuit adclicit. Sed
his qui incaute ligna ꝑcutit ⁊ ꝓximũ extinguit ⁊ ad
tres necesse est urbes fugiat. ut una eaꝵ defensus ui¬
uat ÷ qr si ad penitentie lam̃ta cõu̾sus. ĩ unitate sacͣmẽ¬
ti. sb spe. fide & caritate abscõdit᷑: reus ꝑpecͣti homicidii

Expanded text:
cedit, et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata orrecti namque mens ad odium proruit si hunc immoderata correptio plusquam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut una earum defensus vivat, quasi ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et c
Abbreviated transcription (Latin):
fatiesq uectes de lignis sechim & oꝑies auro: inducesq¬
per circłos qͥ st̃ in arche lat̾bus. ut portet᷑ ĩ eis. q semꝑ
erũt in cuculis: nec umꝙͣ exfͣhẽtur ab eis. Qd ꝑ archãt¬
nͥ scã eccłia figurat᷑: Cui qͣtuor cͥculi aurei per qͣtuor an
latata tendit᷑: ꝓcuidubio qͣtuor sci euangłis libris. accĩ¬
cta p̾clicat᷑. Nectesq de lignis sechimi fiunt qͥ ĩ eisdẽ ad por

Expanded text:
e vectes de lignis Sethim, et operies auro, inducesque circulos qui sunt in arcae lateribus, ut portetur in eis, qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Cnisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor anlatata tenditur, procul dubio quatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis Sethim fiunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾a tua. Neq eĩ ait manu. s dext̾a: ut uidel cũ dext̾am
dic̾et. qͥa et̾nam salutẽ q̃reret indicaret. hĩc rursũ scͥp¬
tũ est. Dext̾aman᷑ tua cdñe: cõfregit inimicos. hoste ᷤ eĩ
dei ⁊ ĩ sinistra eiꝰ ꝓfitiũt: dext̾a frangũtur ⁊ qr płmq pͣ¬
uos uitap̾sens eleuat: s aduẽtus et̃ne bĩtucłis dãpnat.

Expanded text:
 7. Neque enim ait manu, sed dextera; ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
hĩc est eĩ qd̃ plebi isrsitice chanaam t̃ra ꝓmittit᷑: ut qͣn¬
doq ad et̃na sꝑanda ꝓuocet᷑. Neq eĩ rudis ille ppłs. pro¬
missioĩb dei ĩ lõgĩqum cred̾et: si a ꝓmissore suo ñ etiã
e uicino aliqͥd ꝑcepisset. Ut gͦ ad et̾noꝵ fidẽ c̾tius robore¬
t᷑: neqͣquã solũmodo spe ad res. s reb qͦ ad spẽm tͣhit᷑.
Od̃ liqͥdo psalmista testat᷑ dicẽs. Decdlit ilł regiões gen¬
tões eiꝰ: et legẽ enus reqͥrant. S cũ largientẽ deũ huma¬
namens boĩ oꝑis responsione nõ sequit᷑ ÷ unde nut̾ta
totos se hic deserũt. ⁊ affluentib ꝓspitatib dimittũt
unde ext̾ius ꝓfitiũt: inde ab intimis cadũt. hĩc est ed̾
in inferno crutiato cliuiti dr̃. Recepisti bona in uita tua
Iccirco eĩ uõa hic recepit ⁊ malus: ut illic plenius mala
recipet ⁊ qͥ hic fu̾at nec ꝑ bc̃a cõu̾sus.  at̾cõtra ãmorẽ¬

Expanded text:
c est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentiones ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonen
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. Et dũ uino eloqͥi quditoꝵ m̃tẽ debriare non
desinit: potu młtiplicati mun̾is debriatꝰ excrescit.
Audiant qd̾ dauid hoc deo in mim̾e obtulit: qd̾ p̾clica¬
tõis grãm quã acceꝑat nõ abscõclit clicẽs. Eoce labia
mea nõ ꝓhibebo: dñe tu scisti. Iustitiã tuam ñ abs¬

Expanded text:
recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non desinit, potu multiplicati muneris debriatus excrescit. Audiant quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non
Abbreviated transcription (Latin):
tra se sententias t̃rbilit̾ audiant: quatinus ab eoꝵ
cordib timorẽ timor expellat. Aucliant qd̵ talentũ
qͥ erogare noluit. cũ sententia dãpnatõnis amisit: au¬
diant qd̃ paulus eo se a ꝓximoꝵ sanguine m̃dum
Contestor uos hodierna clie: qr mũdus sum a sangͥ¬
ne omĩum uestrũ. Non eñi sb̾t̾fugi qͦ minus amiti¬
arem uobis omẽ cõsiliũ dei. Audiant qd̃ uoce ãgłica
iohennes cõmonetur. cũ clicit᷑. Qui auelit clicat ue¬
ui⁊ ut nimirum cui se uox int̾na insimiat: illuc eti¬
am clamando alios cͦ ip̃e rapit᷑ trahat: ne clausas
fores etiam uocatus inueniat: si uocanti uacuus
ꝯppinquat. Audiant qd̃ ysaias qͥ a u̾bi minist̾i̾o
tacuit. illustratus siꝑno lumine. magna uoce pe
poris uitio nõ tenet᷑. Ait nãq. Aĩã q̃ bñclicit ĩpinga¬
bitur: et qͥ inebriat ip̃e qͦ mebriabitur. Qui ei exc̃i
us p̾licando bñdicit: int̾ioris augm̃ti pinguedinẽ

Expanded text:
tra se sententias terribiliter audiant quatenus ab eorum tra se sententias terribiliter audiant quatenus ab eorum cordibus timorem timor expellat. Audiant quod talentum, qui erogare noluit, cum sententia damnationis amisit. Audiant quod Paulus eo se a proximorum sanguine mundum « Contestor vos hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium: non enim subterfugi, quominus annuntiarJoannes admonetur cum dicitur: « Qui audit, dicat: Veni . » Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios, quo ipse rapitur, trahat, ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias, quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, magna voce poeporis vitio non tenetur. Ait namque: « Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ipse quoque inebriabus praedicando benedicit, interioris augmenti pinguedinem
Abbreviated transcription (Latin):
Si populos sames att̾eret ⁊ occulta ip̃i frum̃ta
seruarent: exactores ꝓculdubio mortis exist̾ent.
Qua itaq plectendi st̃ pena cõsid̾ent ⁊ qͥ cum fame
uerbi aĩe ꝑcant: ip̃i panẽ ꝑcepte grẽ nõ miniftͣnt.
menta: maledicet᷑ in populis. Frum̃ta qͥppe abscõ¬
de est: p̾dicatõnis sc̃e uerba apd̃ se retinere. In ppłis
autẽ talisqͥsq maleclicetur: qi ĩ solius culpa silenti¬
i. ꝓ multoꝵ quos corrig̾e potuit. pena dãpnat᷑. Si me¬
tlicinalis artis minime ignari. secandum uislmis
t̾nerent. ⁊ tam̃ secare recusarent: ꝓfecto peccatũ frat̃¬
ne mortis ex solo torpore cõmitt̾ent. Quanta ergo cł¬
pa obligantur aspitiant ⁊ qͥ clũ cognoscant uuln̾¬
a m̃tium: curare ea negligũt sectione uerborum.
ne ꝓhibere est: p̾dicatõnis u̾bum a carnalis uite in¬
tͣfectione retinere. De quo rursum gladio dicitur.
Et glacdius meus deuorabit carnes. Hii itaq cum
apud se sermonẽ p̾clicatõnis occłtant: cdiuinas cõ¬

Expanded text:
Si populos fames attereret, et occulta ipsi frumenta servarent, auctores procul dubio mortis existerent. Qua itaque plectendi sint poena considerent, qui cum fame verbi animae pereant, ipsi panem perceptae gratiae non ministmenta maledicetur in populis. Frumenta quippe abscondere est praedicationis sanctae verba apud se retinere, in populis autem talis quisque maledicitur, quia in solius culpa silentii pro multorum quos corrigere potuit poena damnatur. Si medicinalis artis minime ignari secandum vulnus cernerent, et tamen secare recusarent, profecto peccatum fraternae mortis ex solo torpore committerent. Quanta ergo culpa involvantur aspiciant, qui dum cognoscunt vulnera mentium, curare ea negligunt sectione verborne prohibere, est praedicationis verbum a carnalis vitae interfectione retinere. De quo rursum dicitur gladio: « Et gladius meus manducavit carnes. » Hi itaque cum apud se sermonem praedicationis occultant, divinas con