comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& timentib p̃cepit dicens. confidite. nolite
timere. Et qd̃ sequitur ego sum. nec subiun-¬
git quis sit: uł ex uoce sibi nota potant eum
intelligere qui ꝑ obscuras noctis tenebras loque¬
batiur: uł ipsum. eẽ scire pot̾ant quẽ loquu¬
tum ad moysen nouerant. Hȩc dices filiis usrł.
Qui est misit me ad uos. Et ascendit ad illos
in nauem: & cessauit uentus. Prima gͦ trepi-¬
dantium & ꝑiclitantiũ subuentio est. incus-¬
sum cordib expellere tunorem: scda tempe¬
statum furias suȩ p̾sentiȩ uirtute compesce¬
re. Nec mirandun: si ascendente in nauicu¬
lam dño uentus cessauit. In quocũq enim
corde d̾s ꝑ gr̃am sui adest amoris: mox uni¬
uersa uicioꝵ & adu̾santis mundi siue sp̃iũ
malignoꝵ bella comp̃ssa quiescunt. Et plus
magis intra se stupebant. N eni intellexerant
de panib. Erat enim cor illoꝵ obcecatum. Do
cuit eos dñs qͥd significent quinq panes &
septem. quinq milia hominũ & quatuor mi¬

Expanded text:
et timentibus praecipit dicens, habete fiduciam. Nolite timere, et quod sequitur, ego sum, nec subjungit quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, quia per obscuras noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse scire poterant quem locutum ad Moysen noverant, haec dices filiis Israel, um, nolite timere. Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Prima trepidantium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum, et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus. Erat enim cor illorum obcaecatum. Docet eos quid significent quinque panes, et septem: quinque millia hominum, et quatuor mi
Abbreviated transcription (Latin):
riciȩ & ñ pauꝑũ gr̃a de peccunia lo¬
qui: s ex ratione demonstrat ñ esse
culpandos eos qui ei int̾ homines
conũsanti de facultatib suis mini¬
strarent. cũ tam paruo temꝑe ipse
apud eccliam corporalit̾ mansurus.
pauꝑes autẽ quib elemosina fieri
posset in ea semꝑ essent habendi. Cog¬
nouit gͦ turba multa ex iudeis quia
illic eẽt: & uenerunt ñ propt᷑ iħm
tantũ sed ut et lazarũ uiderent quẽ
suscitauit amortuis. Curiositas hos
mansionẽ facit. ubi bechaniã id ẽ. do-¬
mũ animȩ obedientis in qua habitet
in uenit: ueniamꝰ illuc contemplatio¬
ne ñ propt̾ hominẽ tantũ quẽ amorte
animȩ suscitatũ sp̃ualit̾ uiuere dona.¬
uit. s ut bonã hominis uitã imnitan.
do. ꝑ hoc ad uisionẽ iħu ꝑtingere me.¬
reamur. Quia ꝓcerto cognouimꝰ ubi
iħc est. resurrexit enĩ post mortẽ. & as.¬
cendit in cȩlum. ibi habet mansionẽ

Expanded text:
ritiae, et non pauperum gratia de pecunia loritiae, et non pauperum gratia de pecunia loqui, sed ex ratione demonstrat non esse culpandos eos qui ei inter homines conversanti de facultatibus suis ministrarent, cum tam parvo tempore ipse apud Ecclesiam corporaliter 581 mansurus; pauperes autem, quibus eleemosyna fieri posset, in ea semper essent habendi. Cognovit ergo turba multa ex Judaeis, quia illic est, et venerunt non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, mansionem facit, ubi Bethaniam, id est, domum animae obedientis, in qua habitet, invenit, veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tantum, quem a morte animae suscitatum, spiritualiter vivere donavit, sed ut bodo per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur: quia pro certo cognovimus ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit in coelum, ibi habet mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis suꝑfluunt egentiũ necessitati cõ
quia pro modulo nr̃o mundus impletur
ex opinione deuotionis qua dm̃ & proxi¬
niũ simplici puroq corde uenerari ac
diligere probam᷑. Fit & quod in amoris
cantico sponsa glatur. Dum esset rex
in accubitu suo: nardus mea dedit odo-¬
rem suũ. Ubi aꝑte quid mauia semel fe.¬
cerit: typice autem qđ om̃is ȩccłia qͥd
anima queq ꝑfecta semꝑ faciat osten.¬
ditur. Dicit ergo unus ex discipłis eius:

Expanded text:
nobis superfluunt egentium necessitati commnobis superfluunt egentium necessitati commQuia pro modulo nostro mundus impletur Al., implebitur ex opinione devotionis, qua Deum et proximum simplici puroque corde venerari ac diligere probamur: fitque quod in amoris Cantico sponsa gloriatur, dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Ubi aperte quid Maria semel fecerit, typice autem quid omnis Ecclesia, quid anima quaeque perfecta semper faciat, ostenditur. Dixit ergo unus ex discipulis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tacetur: nc̃ quia nardi pistici id ẽ. fide¬
lis neq extraneis specieb ad ulterati.
sed p̃ciosi fuerit indicat᷑ : ut ꝑfecte fidi
& actionis quȩ sit castitas. intimet᷑. Per
caput autem dni quod unxit maria.
sublimitas diuinitatis eiuis: ꝑ pedes hu.¬
militas in carnationis exprimit᷑. Et
pedes eius unguimus: cum mysteriũ
suscepie in carnationis debita laude
p̃dicamus. Caput unguimus: cũ excel¬
lentiã diuinitatis digna ũbi opinione
ueneramur. Quid enĩ ꝑ unguentũ nͥ
bonus odor opinionis insinuat᷑: Pau.¬
lo atcestante qui ait: dõ autem gr̃as qͥ
semꝑ truimphat nos in ap̃o iħu. et
odorem iticiȩ suȩ manifestat ꝑ nos in
spei. haritatisq dulcedine complectim᷑.
cũ laudẽ nominis eius bene uiuendo
dilatamus. Pedes unguimꝰ dm̃i: cũ pau.¬
peres eiꝰ uerbo consolationis ne despare
in p̃ssuris debeant refouemus. E osdẽ
capillis nr̃is extergitis: cũ de reb q

Expanded text:
tacetur, nunc quia nardi pistici, id est fidetacetur, nunc quia nardi pistici, id est fidelis neque extraneis speciebus adulterati, sed pretiosi fuerit indicatur, ut perfectae fidei et actionis quae sit castitas intimetur. Per caput autem Domini quod unxit Maria, sublimitas divinitatis ejus, per pedes humilitas incarnationis exprimitur. Et pedes ungimus ejus, cum mysterium susceptae incarnationis debita laude praedicamus; caput ungimus, cum excellentiam divinitatis digna verbi opinione veneramur. Quid enim per unguentum, nisi bonus odor opinionis insinuatur? Paulo attestante, qui ait: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos in spei, charitatis dulcedine complectimur, cum laudem nominis ejus bene vivendo dilatamus. Pedes ungimus Domini, cum pauperes ejus verbo consolationis ne desperare in pressuris debeant, refovemus. Eosdem capillis nostris extergimus, cum de rebus quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quo facto ñ solum suȩ dedit inditium
deuotionis: sed & aliarũ fideliũ dõ an.¬
marũ signat pietatis obsequiũ. S pͥus
notandũ: quod sicut narrantib matheo
&r marco didicimꝰ. non solũ pedes dni
Maria. sed & caput nardo ꝑfudit. Nec
dubitandũ est: quia &e ipsa sit mulier
quȩ sicut eugłista lucas refert. quondã
peccatrix ad dñm cũ alabastro uenit un.¬
genti. & stans retro secus pedes eius lacri¬
mis cepit rigare pedes eius. &e capillis
capitis sui tergebat & osculabat᷑ pedes
eius et unguento unguebat. E adem gͦ
est mulier: sed ibi pedes solũ dñi ꝓna
unguebat &e hoc inter penitentiȩ la.¬
nis or pedes unguere. & ad caput qͦꝙ
ungendũ ñ dubitauit erigi. Ibi quippe
rudim̃ta penitentiũ: hic iusticiã ꝑfec-¬
tarũ designat animarũ. Unde recte tc̃
mensura unguenti ñ dr᷑: nunc audẽ
libra fuisse ꝑhibetur. Quid enĩ perli-¬
bram ungenti: nͥ ꝑfectio iusticiȩ exp̃ri.¬
mitur: Tunc quale fuerit ungentũ

Expanded text:
Quo facto non solum suae dat indicium devotionis, sed et aliarum fidelium Deo animarum signat pietatis obsequium. Sed prius notandum quod, sicut narrantibus Matthaeo et Marco didicimus, non solum pedes Domini Maria, sed et caput nardo perfudit. Nec dubitandum est quin et ipsa sit mulier, quae, sicut evangelista Lucas refert , quondam peccatrix ad Dominum cum alabastro venit unguenti, et stans retro secus pedes ejus, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capiti sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Eadem ergo est mulier, sed ibi pedes solum Domini prona unguebat, et hoc inter poenitentiae lanis et pedes ungere, et ad caput quoque ungendum non dubitavit erigi. Ibi quippe rudimenta poenitentium, hic justitiam perfectarum designat animarum, unde recte tunc mensura unguenti non dicitur, nunc autem libra fuisse perhibetur. Quid namque per libram unguenti, nisi perfectio justitiae exprimitur? Tunc quale fuerit unguentum
Abbreviated transcription (Latin):
agni carnes cõmessuri. s nr̃i redemptoris
mysteria scã sumpturi. Mundemꝰ nos ab
om̃i inquinam̃to carnis & sp̃e: ꝑficientes
sc̃ificationẽ in timore dĩ. Nemo domũ
orationis conuertat in speluncã latronũ.
Nemo m̃bris xp̃i mortis laqueos apparais.
nemo manens adhuc in morte. ad accipi¬
enda uitȩ mysteria p̃sumat accedere. Qui
enĩ non diligit: manet in morte. Diligamꝰ
xp̃m in se ipso: diligamꝰ in m̃bris eius. Quȩ¬
ramus dñm: & uiuet anima nr̃a. Quera.¬
mus autẽ eum ñ sicut impii ad occidendũ:
s ut fideles ꝑpetuo fruendũ. Quȩrebant
inquit iħm: &e collo quebant᷑ ad inuicem
intemplostantes. Quid putatis qr ñ uenit
ad diem festũ e Querebant enim iudei iħm:

Expanded text:
agni carnes comesuri, sed nostri Redemptoris agni carnes comesuri, sed nostri Redemptoris mysteria sancta sumpturi. Mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Nemo domum orationis convertat in speluncam latronum, nemo membris Christi mortis laqueos substernat, nemo manens adhuc in morte ad accipienda vitae mysteria praesumat accedere: qui enim non diligit, manet in morte. Diligamus Christum in seipso, diligamus in membris ejus, quaeramus Dominum, et vivet anima nostra, quaeramus autem eum, non sicut impii ad occidendum, sed ut fideles ad perpetuo fruendum. Quaerebant, inquit, Jesum, et colloquebantur adinvicem in templo stantes. Quid putatis, quia non venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
oris esse prudentiũ solet:
ñ solum exeis quȩ recte ap.
nouerint. prudentiȩ disce¬
re uirtutẽ. Hȩc niirũ ut unitent᷑ sequẽ.¬
do: illane ineurrant uitando. Quod nos
fr̃s dilectissimi in hodierna scĩ eugł̃i lec.¬
tione facere racio cogit: non tantũ uideli.
consideratã declinare ꝑ sequentiũ. Sequa¬
mur enĩ necesse ẽ. illarũ prudentiã femu¬
narũ: quas tanta fide &e dileccione dno
adhesisse cognoiumꝰ. F ugiamꝰ insipientiã
pontificũ. oe phariseoꝵ: qui sapientiã di
curcumuenire insidiis & interficere quȩre¬
bant. Caueamnus dementiã eoꝵ qui scĩfican¬
di propt᷑ pascha hierusolimis ascendant:
s obliti scĩficationis. in ipsa domo oratioĩs
saluatoris necem tractabant. Imminebat
pascha. quo scĩficatũ quẽq ac mundũ
ad esũ agni uenire oporteret: & ipsi qͥ scĩ¬
ficandi ad templũ ascendant. sordidiores
iã de conspiratione effundendi sanguinis
descendebant. Curemꝰ sollerter quia pascͥe

Expanded text:
oris esse prudentium solet, non solum ex eis, quae recte apprnoverint, prudentiae discere virtutem; haec nimirum ut imitentur sequendo, illa ne incurrant devitando. Quod nos, fratres dilectissimi, in hodierna sancti Evangelii lectione facere ratio cogit, non tantum videliceconsideratam citius declinare persequentium. Sequamur enim necesse est illarum prudentiam feminarum quas tanta fide et dilectione Domino adhaesisse cognovimus; fugiamus insipientiam pontificum et Pharisaeorum, qui sapientiam Dei circumvenire insidiis et interficere quaerebant; caveamus dementiam eorum qui sanctificandi propter pascha Hierosolymam ascenderant, sed obliti sanctificationis, in ipsa domo orationis de Salvatoris nece tractabant. Imminebat pascha, quo sanctificatum quemque ac mundum ad esum agni venire oporteret: et ipsi qui sanctificandi ad templum ascenderant, sordidiores jam de conspiratione effundendi sanguinis descendebant. Curemus solerter  Al., solli
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. exactorẽ potius exꝑta ẽ: ce quẽ
quasi captiuũ inferni uinculis astringẽ.¬
dũ esse credebat: quasi liberatorẽ cũ recep¬
ta captiuitate redire mirata ẽ. Ac sic quẽ
descensione hominẽ iudicauerat: dm̃
regressione cognouit. Potuerat quidẽ
sola maiestate ꝓsternere sine incarnati¬
onis humilitate. sine certamine passio¬
nis: s hõ qui ꝓprio transgressionis cri.¬
mine tenebat᷑ obnoxius. qui ꝑculpã suã
incurrerat seruitutẽ. ñ uiolentia liberan
homo ce niris sui ac liberi arbitrii p̃ditus¬
erat uoluntate : qui uoluntarius fuerat.
in uistũ erat ut erigeret᷑ in uitus. E quiꝰ
& salubrius fuit: ut qui ꝑ suꝑbiã adiabo¬
lo ꝑsuasus fuerat ad mortẽ. a dõ ꝑ humi¬
litatẽ suscitaret᷑ ad uitã. Iusto gͦ ordine qͥ
ꝑ calliditatẽ maliuoli serpentis ñ impul¬
sus. s seductus fuerat ad ꝑditionẽ. rur.¬
sũ ꝑ sapientiã beniuoli redemptoris ñ

Expanded text:
tabat, exactorem potius experta est; et quem tabat, exactorem potius experta est; et quem quasi captivum inferni vinculis astringendum esse credebat, quasi liberatorem cum recepta captivitate redire mirata est; ac sic quem descensione hominem judicaverat, Deum regressione cognosola majestate prosternere sine incarnationis humilitate, sine certamine passionis: sed homo, qui proprio transgressionis crimine tenebatur obnoxius, qui per culpam suam incurrerat servitutem, non violentia liberandudicii et juris sui ac liberi arbitrii praeditus voluntate; qui voluntarius ruerat, injustum erat ut erigeretur invitus. Aequius et salubrius fuit, ut qui per superbiam a diabolo persuasus fuerat ad mortem, a Deo per humilitatem sollicitaretur ad vitam. Justo ergo ordine qui per calliditatem malevoli serpentis, non impulsus, sed seductus fuerat ad perditionem, rursum per sapientiam benevoli Redemptoris non
Abbreviated transcription (Latin):
igne lem̃i piis studiis exultemꝰ
in.xp̃o. subp̃senti sollẽpnitate.
in qua nobis inferorũ diues spo¬
liis tercia die reddita ẽ. celsitu¬
dõ de ꝓfundis: lux de tenebris. uita de
mortuis. Ecce quantũ ꝓ salute ouiũ ꝑ di¬
tarũ. benigna pii pastoris sollicitudo dis¬
currit. Sub uno eodẽq temꝑe. & homi.¬
nẽ usq ad paradysũ reuocare dignat᷑. &
mortẽ usq ad inferna ꝑsequit᷑ glosius
captiuandã in regno suo. & magnificen¬
t is in suis sedib triũphandã. Ad descen¬
sũ itaq celestis dñi. ꝓfundũ inferi pandi.¬
tur: ꝑegrinũ sibi lum̃. inferri nox et̾na
mirat᷑. Expauit gͦ nox subito ñ suũ mor¬
tũ. immo expauit mortẽ suã. Aderat
enĩ ille: qui dudũ ꝑ propħam suũ di¬
xerat. Omors ero mors tua: ero morsus
tuus inferne. & ideo ñ solũ in eo inue.¬
nux ñ potuit quid teneret. s etiã quos
antea retinebat reuocari ad suꝑos se no¬
lente conspexit. & quẽ debitorẽ suũ pu¬

Expanded text:
imi, piis studiis exsultemus in Christo sub praesenti solemnitate, in qua nobis inferorum dives spoliis tertia dies reddita est, celsitudo de profundis, lux de tenebris, vita de mortuis. Ecce quantum pro salute ovium perditarum benigna pii pastoris sollicitudo discurrit. Sub uno eodemque tempore et hominem usque ad paradisum revocare dignatur, et mortem usque ad inferna persequitur, gloriosius captivandam in regno suo, et magnificentius in suis sedibus triumphandam. Ad descensum itaque coelestis Domini profundum inferi panditur, peregrinum sibi lumen inferni nox aeterna miratur. Expavit ergo nox subito non suum mortuum, imo expavit mortem suam. Aderat enim ille, qui dudum per prophetam suum dixerat: O mors, ero mors tua; ero morsus tuus, inferne . Et ideo non solum in eo invenire non potuit quod teneret; sed etiam quos antea retinebat, revocari ad superos se nolente conspexit: et quem debitorem suum pu
Abbreviated transcription (Latin):
erudit in uitã: quia benignitas prouo¬
cantis etiã meritũ desid̾at ad quiescentis.
& dignantissimi medici studiũ. in firim¬
sui requirit assensĩ. Cuiꝰ in effabilẽ ad
erudiendos nos dignitatẽ: etiã p̃sens e.¬
uangłii lectio declarauit. Ait enĩ sicut¬
in medio discipłoꝵ. Quid mirũ. si dñs
ad discipłos glorificatũ corpꝰ claustriᷤ stu¬
pentib intromisit: qͥ illeso mat̾ni pudo¬
ris signaculo ianuã mundi huiꝰ intͣuit:
cuiꝰ ortũ natura nesciuit: Non dubites
si potentiã exercere uideas triũphantẽ:
quẽ tam stupendia ꝑspicis egisse nascen¬
tem. Quid hic respondebunt iuidei: se.¬
puł to dño descendentes &e signantes la.¬
pidẽ cũ custodibis: Quȩ cũ ita sint: qͦmͦ
eũ repellere potuit obiectus repaguli:
quẽ nõ eohercuerat pondus sepulchri Im¬
mo quomͦ eũ obserata domꝰ exclude po¬
tuit: quẽ in cludere mortis porta ñ po.¬
tuit: Quid mirũ si substantiã corporis

Expanded text:
erudit ad vitam: quia benignitas provocantis etiam meritum desiderat acquiescentis, et dignantissimi medici studium, infirmi requirit assensum. Cujus ineffabilem ad erudiendos nos dignationem etiam praesens Evangelii lectio declaravit. 3. Cin medio discipulorum. Quid mirum, si Dominus ad discipulos glorificatum corpus claustris stupentibus intromisit, qui illaeso materni pudoris signaculo, januam mundi hujus intravit, cujus ortum natura nescivit. Non dubites, si potentiam exercere videas triumphantem, quem tam stupenda perspicis egisse nascentem. Quid hic respondebunt Judaei, sepulto Domino discedentes, et signantes lapidem cum custodibus? Quae cum ita sint, quomodo eum repellere potuit objectus repaguli, quem non coercuerat pondus sepulcri? Imo quomodo eum obserata domus excludere potuit, quem includere mortis porta non potuit? Quid mirum, si substantiam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ. & de materiȩ suȩ qualitate repa¬
ratũ. Reuocabit᷑ gͦ in contubniũ pristi¬
nũ animȩ &e corꝑis unitas: s nullis um¬
quã scłis dissotianda germanitas. Nr̃m
ẽ. gr̃a auctoris & redẽptoris eniti: ut
ad illoꝵs numerũ ꝑtinere uideam᷑. de
quib apłs dicit. Simul rapiem᷑ obuã
xp̃o inaera &e in nubib : oe sic semꝑcũ
dño erimꝰ. Dignũ enĩ esse iudicauit. ut
germani corꝑis animȩq sustantia cum
xp̃o simul regnent incelis: quȩ xp̃o ser¬
uierunt interris.

Expanded text:
proprium, et de materiae suae qualitate repaproprium, et de materiae suae qualitate reparatum. Revocabitur ergo in contubernium pristinum animae et corporis unitas, et nullis unquam saeculis dissocianda germanitas. Nostrum est gratia Auctoris et Redemptoris inniti: ut ad illorum numerum pertinere videamur, de quibus Apostolus dicit: Simul rapiemur obviam Christo in aera et in nubibus, et sic semper cum Domino erimus . Dignum enim esse judicavit, ut germana corporis animaeque substantia cum Christo simul regnet in coelis, quae Christo servivit in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
dubio m̃bra euigilasse credenda st̃: quȩ
dormitionis stupore laxata st̃. Ita mors
corpꝰ qđ inpuluere confectura susceꝑit. idẽ
ipsũ discussa restituet: nec rude. s rediui¬
uũ uas cognitũ sp̃c recognoscit. Et ꝓpterea
mysteriu̾ resurrectionis ȩciã de minimis
exponens. ita apłs loquit᷑: resurrectio¬
nẽ grano tritici cõparans. Et enĩ qđ tuse
minas ñ uunficatur : nͥ priꝰ moriat᷑. Si qͣn¬
do ut moris ẽ. fruges putrib fulcis agri¬
cola fenerante credunt᷑: nũquid aliud ẽ
qđ sepelit᷑ in semina. aliud qđ uirescit in
germina S singula queq corꝑa ñ de
nichilo. s de sui origine ꝓducunt᷑ : & re¬
centia de ueterib innouant᷑. Cũ aũt de
resurratione loqueret᷑ apłs dicens. quod
seminas ñ uiuificat᷑ nͥ prius moriat᷑. &¬
unicuiq inquit seminũ ꝓpriũ corpus.
ñ utiq genere suo alienũ s naturȩ suȩ

Expanded text:
dubio membra evigilasse credenda sunt, quae dubio membra evigilasse credenda sunt, quae dormitionis stupore laxata sunt. Ita mors corporis, quod in pulverem confectura susceperit, idem ipsum discussa restituet: nec rude, sed redivivum vas cognatus spiritus recognoscet. Et propterea mysterium resurrectionis etiam de minimis exponens ita Apostolus loquitur, resurrectionem grano tritici comparans: Etenim tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur. Si quando, ut moris est, fruges putribus sulcis agricola fenerante creduntur, numquid aliud est quod sepelitur in semina, aliud quod virescit in germina? Sed singula quaeque corpora non de nihilo; sed de sui origine producuntur, et recentia de veteribus innovantur. Cum autem de resurrectione loqueretur Apostolus, dicens: Quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatunicuique, inquit, seminum proprium corpus : non utique a genere suo alienum, sed naturae suae
Abbreviated transcription (Latin):
nifestarũ p̃sens exp̃ssio citratricũ cruci¬
fixi corꝑis faceret fidẽ: quia splendor no¬
ue lucis pristinã obduxerat ueritatẽ. &
agnitionẽ quodã mͦ claritas obscurauerat.
Uisis gͦ curatricib respondit thomas di
tigia uulnerũ diuinitati p̃bent testimo¬
niũ: qr templũ erat dĩ indum̃tũ corꝑis
uulnerati. Duas hoc loco inxp̃o mirare
substantias. Fixurã ꝑspicit corꝑis: &e dm̃
p̃dicat maiestatis. Ubi st̃ qui dicunt ani¬
mas nouis inquib ante ñ uixerint cor¬
porib induendas: Ecce in resurrectioniꝰ
auecore hoc ipsũ uideo resurrexisse qͦd
cecidit. Et ideo mortui dormire dicunt᷑:
iuixta ꝓpħam. Nũ quid qͥ dormit: ñ adici¬
et ut resurgat:: Quare mortẽ somno assi¬
milauit: Quia inuno eodẽq homine
ñquid alt̃ est qui in somno reuoluit᷑: alt̃
uͦ qui eiusdẽ sõm stupore ad uigilandi of¬
ficia suscitat᷑ : Non utiq: sed ipsa absq

Expanded text:
nifestarum praesens expressio cicatricum crucinifestarum praesens expressio cicatricum crucifixi corporis faceret fidem; quia splendor novae lucis pristinam obduxerat veritatem, et cognitionem quodam modo claritas obscuraverat. Visis ergo cicatricibus, respondit Thomas, tigia vulnerum divinitati perhibent testimonium; quia templum erat Dei indumentum corporis vulnerati. Duas hoc loco in Christo mirare substantias. Fixuram perspicit corporis; et Deum praedicat majestatis. 5. Cum imas novis, in quibus antea non vixerint, corporibus induendas? Ecce in resurrectionis auctore hoc ipsum video resurrexisse quod cecidit: et ideo mortui dormire dicuntur juxta prophetam, Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Quare mortem somno assimilavit? Quia in uno eodemque homine numquid alter est qui in somno resolvitur, alter vero qui in ejusdem somni stupore ad vigilandi officia suscitatur? Non utique; sed ipsa absque
Abbreviated transcription (Latin):
manib eius fixurã clauoꝵ. & mutã di¬
gitũ meũ in locũ clauoꝵ. et mattã ma¬
nus meas in latus eiꝰ: ñ credã. Quã bona
ignorantia. quȩ erudiuit ignaros: quȩ
instruxit incredulos. Quã bona infide¬
litas: quȩ scłoꝵ fidei militauit. Nisi ui.¬
dero inquit in manib eiꝰ fixurã clauoꝵ.
Uox ista inquirentis ẽ: ñ negantis. Dũ
hoc dicit doceri uoluit: confirmari de.¬
sidauit. & ideo ad eũ dñs ita ait. Infer
digitũ uũ huc. & uide manꝰ mͤas: &
affer manũ tuã. etmnute in latus meũ.
Dũ benignũ prebet ueritas moderata res.¬
ponsũ in aplõ suo ñ dubitationis uitiũ.
s sollicitudinis instruxit affectũ. Quia gͦ
illo temꝑe tanti mysterii nouitas ũsaba¬
tur: merito curiosȩ ꝑscrutationis ñ est
ex clusa sedulitas. Accidit quo in his apłi
uerbis mundi utilitas agit᷑. Unius int̾ro¬
gatio: unui̾sitatis instructio ẽ. Ostendit
gͦ manꝰ &e latus. Necessariũ enĩ erat ut ma¬

Expanded text:
manibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manus meas in latus ejus, non credam. Quam bona ignorantia, quae erudivit ignaros, quae instruxit incredulos! quam bona infidelitas, quae saeculorum fidei militavit? Nisi videro, inquit, in manibus ejus fixuram clavorum. Vox ista inquirentis est, non negantis. Dum hoc dicit, doceri voluit, confirmari desideravit; et ideo ad eum Dominus ita ait: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Dum benignum praebet Veritas ac moderatum responsum, in Apostolo suo non dubitationis vitium, sed sollicitudinis instruxit affectum. Quia ergo illo in tempore tanti mysterii novitas versabatur, merito curiosae perscrutationis non est exclusa sedulitas. Accedit, quod in his Apostoli verbis mundi utilitas agitur: unius interrogatio, universitatis est instructio. Ostendit ergo manus et latus. Necessarium enim erat ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
didit utrosq uictores. Nam qui consũptꝰ
est martyr exultat. & qui euasit uictor
exultat. Et ysaias sectus martyrem fecit: &
daniel leonum rabiem morsusq contẽpuens
ꝓbatissimum d̾i confessorem exp̃ssit. Quo fa¬
cto: utrosq xp̃c diaboli ostendit. eẽ. uicto¬
res. Unus enim morit᷑ & triumphat: alius
euacdit & regnat. Ueni iã uirgo ad thalamũ¬
quem quȩsisti: & ꝓ amore sponsi gladium
ꝑcussoris admitte. ut sponsam tẽ uirgini¬
tas imrnaculatã comꝑbet xp̃i. & martytẽ
confessio ꝓbata consiget. Felix taterua uir¬
ginum: quib studium est tuȩ sequi cõfes¬
sionis uestigia. habebunt enĩ tecum coronã
in celo: quȩ tecum suꝑauerint inimicũ
apparuit: Ita his te umnitantib ȩcerna credi¬

Expanded text:
didit utrobique victores. Nam qui consumptus didit utrobique victores. Nam qui consumptus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemnentem, probatissimum Deus confessorem expressit: quo facto utrosque diaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamuquem quaesisti: et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet. Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum ationis apparuit; ita his imitantibus aeterna credi
Abbreviated transcription (Latin):
num clamorib pulsa. locum in mentib ho¬
minum inuenire ñ posset. Pat̃ uͦ suscitati
filii tristis abscessit: & ut legitur curbis
furentib uicarium dereliquit. Uirgineo ita¬
q corꝑi stridentes pparart̃ flammas: s corpꝰ
qđd incendia libidinum suꝑauerat. refrigeri¬
um in mediis flãmis inuenit. Ꝙ quȩ ad
hoc focos ingressa fuerat ut arderet. cepit
ꝑ scãm uirginitatem algere: ut disceret
uirginitas sĩbi flammas & incencdia penitꝰ
dñari ñ posse. Nec illos tam̃ ꝑisse estimes:
quos ꝓ nomine xp̃i consumpsit uicendi¬
um. Namq cum legeris heliã ignib raptũ
& pueros tres in mediis ignib nulla rati¬
one consumptos. aut qr laurentium crati¬
cula susceptum recolis. & agnetem sicut
teclam flammnarũ globos euasisse cogno¬
scis: nullã in his suspiceris uarietatem
fidei tc̃ fitisse. Una & enĩ fides scõs dei in pas¬
sione exercuit: & diu̾so genere głarum red¬

Expanded text:
num, clamoribus pulsa, locum in mentibus honum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praeparavere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrigerium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. 10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum red
Abbreviated transcription (Latin):
sunt xp̃i cultores: quot diabolus corrup¬
tores se putauerat uirginis inuenisse. Reman¬
sit itaq uuenis qui ꝓbationis huus auctor
exstiterat: qui se putabat defensorem uir¬
ginis suꝑare. Hic splendorem dum ꝓuoca¬
bat ad luctum uitam quã uidebatur ha-¬
bere amisit: & mortem quã quȩrebat in¬
uenit. Succedunt ridentib lacrimȩ: & in¬
sultantib finem lam̃tationes imponunt.
Attendit uirgo lugentem iudicẽ: & quẽ
minantem aute contempserat nc̃ dep̃cantẽ
exaudit. Ilico gͥ ut cepit orare ꝓ mortuo: &
a mortͣis excitat saluum qui morti fuerat
deputatus. & ad gaudium euocat qui fue¬
rat p̃cipitatus in luctum. Nam qui incestuꝰ
fuerat mortuus castus exsurgit: & fit p̃dica¬
tor castimonii qui ꝑsequutor extiterat ea¬
stitatis. Ad hȩc sacrilegi conturbant᷑ in tẽ¬
plis: & xp̃m ista mirabilia facientem con
tremiscunt. Excitant seditiones ignobilis
uulgi: ut ratio quȩ suadebat fidem seditio¬

Expanded text:
sunt Christi cultores, quot diabolus corrupsunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditio
Abbreviated transcription (Latin):
suo popłis: tyrannum teneri captiuũ om̃ibꝰ
patet. Constat gͦ diabolum suꝑatum: quo¬
tiens contra uirginẽ arma corripuit. Nam ex¬
spoliata uirgo crinib tegitur: & nuclata ab
hominib malis uestitur ab angłis bonis. Et
dampnata in ꝓstibulo turpitudinis: in gre¬
nuo apparuit castitatis. Efficitur oratorium
angłorum. locus qui ꝑditarum fuerat ani¬
marum. Et ubi semꝑ nraufragauerat casti¬
tas: illic est coronata uirginitas. Deniq po¬
pulos quos p̃co ad libidinem uiuitauerat:
uirgo ad castitatem optinuit. Et quos ad
eam diabolus inquinatos induxit: illa a se
mundos eiecit. Om̃s namq singillatim ingreᷤ¬
si: unus alt̾um sustinebat ingressum. Quẽ
egressum dum ñ crederet mundum: se exhi
bebat inmundũ. S ingressus ad libidinẽ
ad orandum dñm meritis uirginis teneba¬
tur: & exibat inde dei seruus. qui seruus¬
diaboli fuerat intus ingressus. Ꝙ tot facti

Expanded text:
duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus patet. Constat autem, diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit. Nam exspoliata virgo, crinibus tegitur; et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis; et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad castitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat 541 ingressum, quem egressum, dum bebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti
Abbreviated transcription (Latin):
enscumq ab homine conseqiuita fueris cen¬
scas. Uidet ille uitus in mente qͥd facias:
& quã expetent̃ eius uirgines comiteris at
opprobria. Nullum potuit penitus formi¬
dare supplicium: cui etiã lupanar turpi¬
bolus ei ignominiã corruptionis p̃ꝑaue¬
rat: illiceam exciꝑe fecit dñs coronã suȩ
uirginitatis & palmam. Hoc est in suis se-¬
dib hostes uincere: captiuam ductã uirgi¬
nem ad penetralia regis libidinum. ipsum
regem a uirgine quã captuiauerat uictum
& uictum cum uirginitatis triumpho exi¬
re. Nam qui tenuerat tentus est. & qui tra-¬
xerat tractus est: qui occideres putabat
occisus est. Deniq ut ꝓbemus diabolum a uir-¬
gine ista tunc furisse uictum: illius uiuenis fa¬
ctum ad animũ reuocemus quẽ contra agneti
infantiam sic armauerat inunicus ut nudã
p̾conantis ducis popłm ad libidinem inuitan-¬
tis Hunc gͦ ducem fuisse diaboli nemo qui
om̃ĩb notum est. Suꝑatis autẽ cum duce

Expanded text:
escunque ab homine consecuta fueris censcas. Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines comiteris, atopprobria. Nullum potuit penitus formidare supplicium; cui etiam lupanar turpibolus ei ignominiam corruptionis praeparaverat, illic eam percipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam; sed hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine quam captivaverat vinctum; et victum cum virginis triumpho exire. Nam qui tenuerat, tentus est; qui traxerat, tractus est; qui occidere se putaverat, occisus est. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudamce praeconis ducis populum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli nemo est qui omnibus notum est: superatis autem cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
tuum cogitationũq mundarum sibi
aggregans multitudinem. hanc iusto mo ⁊¬
deramine gubnare: celestib scͥpturarũ
pasciris nutrire: & ꝑuigili sollertia con¬
tra immundoꝵ spũum insidias seruare
contendit. Maria autem conseruabat om¬
nia u̾ba hȩc: conferens in corde suo. Ma-¬
RiA uirginalis pudiciciȩ iura custodiens.
secreta xp̃i quȩ nouerat nemini diuul-¬
gare uolelat: s ipsum hȩc quando uel¬
let & quomͦ uellet diuulgare reueren¬
ter expectabat. Ipsa autem eadẽ secreta
ore tacito: iugili tam̃ corde sedula scru¬
tabatur. Ꝙ hoc. ẽ. qd̾ ait conferens in
corde suo. Conferebat quippe ea quȩ
acta uidebat: cum his quȩ agenda le¬
gerat. Uidebat namq se de styrpe dauid
ortam in tarareth de spũ sc̃o filium dĩ
concepisse: legerat in ꝓpłia. exiet uirga

Expanded text:
tuum cogitationumque mundarum sibi tuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
cente ac atcestante qui nos patri. cõmen¬
dans edicit int̾ alia. hec est autẽ uita
eterna: ut cognoseant te solum uerũ
Et om̃s qui audierunt mirati sunt: &
de his quȩ dicta erant a pastorib ad ip¬
sos. Hon celauere silentio pastores archa¬
na quȩ diuinitus cognouerant. s quibͦ¬
cumq potuere dicebant: qi & spũales
eccłiȩ pastores in hoc maxime sunt or¬
diati. ut u̾bi dei mysteria quȩ in scͥp
rib ostendant. N solum pastores ep̃i.
steriorum sunt intelligendi. s & om̃s fi¬
deles qui uł paruulȩ suȩ domus custo¬
diam gerunt pastores recte uocant᷑.
inquantũ eidem suȩ domui sollicita ui¬
gilantia p̾sunt. E quicumq urĩn sal¬
tem uni aut duob fr̃ib cotidiano re¬
guine p̾est: pastoris eisdem debet offi¬
cium impendere: qr inquantũ sufficit pa
uiuere creditur. pastoris officium denet
& spualem pascit gregem: uigiliasq no¬
ctis custodit supra illum: sibonoꝵ ac¬

Expanded text:
cente ac testante, qui nos Patri commencente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, eribus ostendant. Non solum autem pastores, episcctores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pasrivatus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
sunt . de saluatore nr̃o d̾o uero ꝙ homine
interu pia fide ꝑciꝑe: plena dilectione
studeamus amplecti: ut hȩc in futuro ꝑ¬
fecte cognitionis uisti comp̃hendere ua¬
leaiuus. Hec & enĩ sola ac uera est beatoꝵ
ñ solum hominũ s & angłorum uita:
faciem sui ꝑpetuo ceruere creatoris. Quã
desicderabat ardent᷑ psalmista qui dice
bat. Sitiuit anima mea ad d̃miuuu:
quando ueniã & apparebo ante faciem
eie Cuius solius uisione. ñ autem ulla ter¬
enarum rerũ affluentia desidium nrm
aciari posse signaitit: cum ait. Saciabor
lum manifestabit᷑ gła tua. Uerum ꝙ ñoci¬
si ac desicles s iurtutum oꝑib insistentes
lium a contemplatione sunt digni: sollci¬
de p̃misit. Ego autẽ cum iusticia appare¬
boo in confpectu tuo. Uidentes gͦ pastores:
cognouerunt de u̾bo qđ dictum erat illis
de xp̃o. qr uisio dei cognitio eius est. Et
hec est sola beata hominis uita: ipso do¬

Expanded text:
sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso di
Abbreviated transcription (Latin):
le nob̾ exhibuit. Et uenerunt festinan¬
tes: & inuenerunt mariã & iosepliꝙ in¬
fantem positum in p̃sepio. Uenerunt pa¬
stores festinantes & inuenerunt d̃in ho¬
minem natum: simul & eiusdẽ natiui¬
tatis ministros. Festinemus & nos tr̃s mer
ñ passtb pedum s bonoꝵ ꝓfectib oꝑũ
uidere eandẽ głificatam humanitatem.
cum eisdẽ inuuistris digna seruitutis
suȩ mercecde remuneratis. festinemus ui¬
dere illum in diuina patris ac sua maiesta¬
te fulgentem: festinenuis inquã. Nam can
ta beatitudo ñ cum desiclia ac torpore
quȩrenda÷ s alacrit᷑ sunt xp̃i sequenda
uestigia. Nam ipse cursum nr̃m data ma¬
nu iuuare desiderat: delectaturq a nob
Nemo tardet conu̾ti ad dnm. nemo diffe¬
rat de die in diem: ipsum ꝑ onũa ꝙ aute
omiã p̾cantes ut gressus nr̃os dirigat
scdm eloquium suum. & ñ dñetur nr̃i
omĩs iniusticia. Uidentes autem: de u̾bo¬
cognouerunt qd dictum erat illis depti¬
ero hoc. Et uos fr̃s dilectissimi quȩ dicta

Expanded text:
exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturque audirNemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt ddicta
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit nob̃. Et uenerunt festinantes:
& inuenerunt mariã & iosepli & infantẽ
positum in p̃sepio. Pastores quidẽ illi fe¬
lici gaudio festinauerunt uidere qd̃ au¬
dierant: & qr ardenti amore quȩsierũt
pastores gregiun immo cuncti fideles. qͣ
mentis industria xpin quȩrere debeant
dictis parit̃ suis ostendiuit & factis. Tran¬
seamus inquiunt usq bethlehem: & ui¬
deamus hoc u̾bum qd̃ factum est. Tran
bethlehem cuutatẽ dauid: ꝙ recolamus
lebremus honorib. Cranseainus abiectis cõ-¬
cupiscentiis carnalibi toto mentis deside
est. Illuc carne ascendit: ibi in dextera d̾i
patris sedet. Illo eum tota uirtutũ in¬
stantia sequamur: & sollicita cordis ac
corꝑis castigatione ꝓcurenius ut quem
ilu in p̃sepio uiderẽ uagientem: nos in
patris solio mereamur uidere regnantẽ.
Et uideanius inquiunt hoc u̾bum qd̃ fac¬
tum est. Quamrecta & pura fidei sc̃e con¬
fessio. In principio erat u̾bum: & u̾bum

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt,pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. TransBethleem civitatem David, et recolamus lebremus honoribus. Transeamus, abjectis cocupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderrbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
xit & ascendit in cȩlum. ut nob resurgen¬
di a mortius atq in celestib ꝑpetuo reg¬
nandi spem & exemplum p̃beret. ꝓ quib
singłis reuersi ad intuitũ piissimȩ disper¬
sationis cius: głificemus aclaudemus ip¬

Expanded text:
xit et ascendit in coelum, ut nobis resurgenxit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ip
Abbreviated transcription (Latin):
głificantes & laucdantes dm: inomĩb
quȩ audierant & uiderant sicut dic¬
tum.ẽ. ad illos. Discamus q nos fr̃s
tionis qua nob̃ pie subuenire dignatus
est : ad agendas semꝑ beneficiis eius
grãs reuerti. Si enĩ illi sola adhuc nati¬
uitate eius cognita reu̾si sunt głifican¬
tes & laudantes d̾m in omib quȩ audi¬
erant & uidant: quantomagis opor¬
tet nos qui totam incarnationis illius
sertem ex ordine cognouimus. qui sacra¬
mentis illius inbuci sumus. in omĩb
głam eius ac laudem ñ solum u̾bo s etiã
factis p̾dicare: neq umquã obluusci qd̃
ideo ds homo factus est: ut nos ad ima¬
ginem & similitudinẽ sue diumitatis
tenascendo reficeret: ideo baptixatus aqͣ
omniũ fluenta fȩcundaret aquarum:
ideo temptatus in heremo. ut uincendo
temptatorem. nob̾ quoq iuncendi ꝑitian
urtutemq tribueret: ideo mortuus ut
mortis destruieret imꝑiuim: ideo resurre¬

Expanded text:
glorificantes et laudantes Deum in omnibus glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Discamus et nos, fratnicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo reficeret: ideo namque baptizatomnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurre
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dictum ab augło. sp̃s ses suꝑueni¬
et inte & uirtus altissimi obumbra¬
bit tibi. ideoq & qd̾ nasectur ex te scm.
uocabitur filius dei: legerat modũ
natiuitatis eius ñ nͥ angło reuelante po¬
tuisse cognosci. dicente ysaia. Generatio
nem eius quis enarrabit: Legerat. & tu
turris gregis nebulosa. fiłiȩ syon usq
ad te uenient: & ueniet potestas prima.
regnum filie ierłm: aucliebat angłicas
uirtutes quȩ sunt filiȩ suꝑnȩ ciuitatis
apparuisse pastorib in loco qui ã conuentu
pecorum antiquitꝰ turris gregis uocabat᷑:¬
& est uno miliario ad orientem bethlehẽ:
ubi etiam nẽ tria pastoꝵ illorum monu¬
menta in eccłia monstrantur : nouerat
te uenisse in carne dñm cui una & eter¬
na est cum patre potestas. qui regnũ
daret eccłiȩ. filiȩ scilicet cęlestis ierłm.
Conferebat gͦ maria ea quȩ fienda le¬
gerat: cum his quȩ iam facta cogno¬
uit. Non hȩc tam̃ ore ꝑmens: s clauso
seruans in corde. & reu̾si sunt pastores

Expanded text:
s superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores,
Abbreviated transcription (Latin):
d enĩ natus. ẽ. qui dicit. Ego sum pastor
bonus. Bonus pastor animã suam dat
ꝑ ouib suis. S & tempus imminebat. qͦ
idem pastor sumine bonus. missis in mun¬
dum pastorib oues suas quȩ longe lateq
disꝑse errauerant: ad semꝑ utrentia cȩle.¬
stis uite pascua reuocaret. Quorum sũmo
Et factum est ut discesserunt ab eis angłi
in cęlum: pastores loquebant᷑ ad inuicem.

Expanded text:
enim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem:
Abbreviated transcription (Latin):
tem mystice pastores isti gregum: doctores
quosq ac rectores fidelium animarum.
sex cuius uigilias custodiebant suꝑ gre¬
gem suum: ꝑicula temptationũ aͣ quib
se suosq subiectos om̃s qui ꝑfecte uigilãt

Expanded text:
tem mystice pastores isti gregum doctores tem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigila