comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spectat quatuor uidentur ĩesse
ip̃is iuuenib ex quib quatuor
rõnes sumi possunt qd̃ maxĩe
in iuuenili etate fugienda sit
prauoꝵ societas. Iuuenes enĩ
primo sunt molles ⁊ ductiles:
Scdõ sunt passionum insecu¬
tores ⁊ proni ad malum. Ter¬
cio sunt nimis amatores soci¬
etatum. Quarto sunt nimis
creditiui. ¶Prima ergo uia
ad ostendendum maxĩe compe¬
tere iuuenib fugere societatez
prauam sumitur ex eo ꝙ iuue¬
nes sunt nimis molles ⁊ duc¬
tiles. Aĩa enim ut plurimum
sequitur complexiones corporis.
nam qr nr̃a cognitõ incipit a
sensu ⁊ sensibilia sunt nob̾ ma¬
gis nota. Idõ ut plurimum ho¬
mines secuntur appetitum sen¬
situium. appetitus autẽ sensitiꝰ
est uirtus organica siue corpora¬
lis qͣre oz talem appetitum su¬
mere modum et mensuram ex
ip̃o corpore. In illa ergo etate in
qua quis ht̃ corpus magis mol¬
le ⁊ magis ductile ẽ magis mol¬
lis ⁊ magis ductił scd̃m appeti¬
tum qr cum mollia ⁊ ductilia

Expanded text:
videntur inesse ipsis iuvenibus, ex quibus quatuor rationes sumi possunt, quod maxime in iuvenili aetate fugienda sit puerorum societas. Iuvenes enim primo sunt molles, et ductiles. Secundo sunt passionum insecutores, et proni ad malum. Tertio sunt nimis amatores societatum. Quarto sunt nimis creditivi. Prima ergo via ad ostendendum maxime competere iuvenibus, fugere societatem pravam, sumitur ex eo quod iuvenes sunt nimis molles et ductiles. Anima enim ut plurimum sequitur complexiones corporis: nam quia nostra cognitio incipit a sensu, et sensibilia sunt nobis magis nota; ideo ut plurimum homines sequuntur appetitum sensitivum. Appetitus autem sensitivus est virtus organica sive corporalis. quare oportet talem appetitum sumere modum, et mensuram ex ipso corpore. In illa ergo aetate, in qua quis habet corpus molle, et magis ductile: est magis mollis et magis ductilis secundum appetitum. quare cum mollia et ductilia
Abbreviated transcription (Latin):
do int̾ complexiones magis dep¬
sas ⁊ minus porosas. non sic le¬
duntur a calore ⁊ frigore sicut
hñtes complexiones raras. uñ
⁊ mulieres qr st̃ magis fleuma¬
tice ⁊ hñtes complexionem dẽp¬
sam ⁊ minus porosam ꝙ pr ex
carentia piloꝵ minus offendũ¬
tur a talore et frigore qͣm uiri.
sic ⁊̃ distinguendum est inter
tempora. nam temporib frigi¬
dis ⁊ flante borea. utendũ est
flante austro. ¶Distinguen¬
dum est ⁊̃ int̾ etates qr senilis
etas eo ꝙ magis sareat calore
intrinseco plus indiget de ext̃i¬
ori salorre. Uestimenta igitur
considerata ꝓprietate tempoꝵ
complexionum ⁊ etatũ diuer¬
sificanda sunt ut deseruiunt
ad bonum utile¶s ut deserui¬
unt ad bonum honorabilẽ.
attendenda ẽ consuetudo prĩt.
et conditõ personaꝵ sic igitur
instruendi sunt iuuenes ccͣ ue¬
stitum ut non nimis solliciti
circa molliciem uestiũ conside¬
rata conditõne temporis com¬
plexionis ⁊ etatis prout reqͥrit

Expanded text:
ntes complexiones magis depressas et minus porosas, non sic laeduntur a calore et frigore, sicut habentes complexiones raras. Unde et mulieres, quia sunt magis phlegmaticae, et habentes complexionem densam et minus porosam, quod patet ex carentia pilorum; minus offenduntur a calore et frigore, quam viri. Sic etiam distinguendum est inter tempora: nam temporibus frigidis, et flante borea utendum est flante austro. Distinguendum est etiam inter aetas: quia senilis aetas, eo quod magis caret caloreintrinseco, magis indiget de calore exteriori. Vestimenta igitur, considerata proprietate temporum, complexionum, et aetatum, diversificanda sunt, ut deserviunt ad bonum utile. Sed ut deserviunt ad bonum honorabile, attendenda est consuetudo patriae, et conditio personarum. Sic igitur instruendi sunt iuvenes circa vestium, ut non nimis soliciti sint circa molliciem vestium, considerata conditione temporis, complexionis, et aetatis, prout requirit
Abbreviated transcription (Latin):
dimus artẽ ⁊ noticiã trad̾e̾ ut nõ
fiant ult̾iores ⁊ sb̃tiliores smones
qͣm p̾sens opꝰ requitat pͥmo budend̾
est quis sit modus procedendi in hac
arte. Sciendũ est gͥ quod ini toto mo¬
bus tẏpo ⁊ figuralit̾ pertransire quia
geita moralia complete ib̃ naratõe
nõ cadunt.¶ Possumus autẽ triplici
ua kenetati ꝙ modum pro tedendi

Expanded text:
notitiam tradere, ut non fiant ulteriores sermones quam praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum ergo, quod in toto mobus typo et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non cadunt. Possumus autem triplici via venari, quod modum procedendi
Abbreviated transcription (Latin):
regni secundum rõm⁊ legẽ diligẽ.¬
et rex regũ ur̃e domus sc̃issime. curam.
gerere sp̃alem: Cum dr̃am pudicam ac
uenerabilem infanciam nclinauit ut
sequens suoꝵ patrum ac p̾decesĩoꝵ ues¬
tigia. In quibus peramplius ⁊ perfectĩ
rget et niguit zelus fidei ⁊ religio xp̃i¬
ananõ panõe ⁊ uoluntate sed lege ⁊ in¬
alcũ regulas regni instissimas cupiat
p̃seruare. Hac gͥ requisitõne laudabili
et honesta quã michi reptito inp̾ceptũ
nec nõ ⁊ suffgãce bono gẽtis ⁊ cõi ꝙ est¬
idinat᷑ auciliante altinĩmo delectabi¬
kt̾ opus aggrediar. ut ur̃a neneranda
nobilitas requisiuit.

Expanded text:
regni secundum rationem, et legem diligenregni secundum rationem, et legem diligenet rex regum, vestrae domus sanctissimae curam gerere specialem: cum vestram pudicam, ac venerabilem infantiam inclinavit, ut sequens suorum patrum, ac praedecessorum vestigia, in quibus peramplius et perfectius viget et viguit zelus fidei et religio christiana, non passione et voluntate, sed lege et intellectu regulas regni iustissimas cupiat praeservare. Hac igitur requisitione laudabili et honesta, quam mihi reputo in praeceptum, necnon et suffragante bono gentis et cominclinatus auxiliante altissimo delectabiliter opus aggrediar, ut vestra reverenda nobilitas requisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dariñmi nri dĩ phi¬
lippi dorgr̃ illustrisumi rego frantoꝵ.
Suins deuot̾ fr̃ egidius tonanus or¬
dinis fratrin ħemitaꝵ sc̃ĩ aigustini ꝯ
reconmnendatõne se ip̃m ⁊ ai ommia fa¬
mulatum. ¶Clamat polittoꝵ sentẽ¬
cia oñs pẽĩcpatus nõ eẽ eqialit̾ diut᷑¬
nos. uer enudi ꝑyodo singua regiũa
mensari.¶s ed aliqua sunt qmalia a¬
liqua ad uitam aliqua u̾o pebeditatẽ
et per successionẽ infiliis quodã modo
suis postiorib fili suũ pencipatum
perpetuari desiderat sũmo opere stud̾e
deb ut sit suũ regim̃ naturale. Nũ.¬
quam & quis naturalis retor effiti¬
tur sipassione aut uoluntate cupi¬
at principari. S si custos iusti exñs:
ficit intellectu sic uigens mentis in¬
dustria ⁊ regitina prudentianatuta¬
lit̾ dominat᷑. ¶ Quare si br̃a gn̾o¬
sitas glori̾osa me amicabilit requi¬
siuit. ut de eruditione pr̃icip̾sine de
regimine regum ꝙ̃ dim librum cõ¬
ponerem. Quatinus guonatõne

Expanded text:
arissimi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum sententia, omnes principatus non esse aequaliter diuturnos, nec aequali periodo singula regimina mensurliqua ad vitam, aliqua vero per haereditatem et successionem in filiis, quae quodammodo suis posterioribus filiis suum principatuum perpetuari desiderat, summopere studere debet, ut sit suum regimen naturale. Nunquam autem naturalis quis rector efficitur, si passione, aut voluntate cupiat principari, sed si custos iusti existenficit intellectu: sic vigens mentis industria, et regitiva prudentia, naturaliter dominatur. Quare si vestra generositas gloriosa me amicabiliter requisivit, ut de eruditione principum, sive de regimine Regum quendam librum componerem, quatenus gubernatione
Abbreviated transcription (Latin):
gesta materia
Aquia ostensum
est inquo reges
⁊ principes debeãt
suam felicitatem ponere quas
uittutes hr̃e quas passiones se¬
qui. ⁊ quos mores deleant ymit¬
tari. per hec enim quacuor suffi¬
ciencet hr qualiter quilibet de¬
reat se ip̃m reg̾e ⁊ qualis debeat
inse ip̃o eẽ. Restat gͥ dr̃e de regi¬
mine familie siue de regimine
domus. Non enii sufficit ꝙ
adalios ⁊ nisi sciant alios gu¬
bernate. nec sufficit quod reges
debite se ip̃os regant nisi regẽ
sciant domum cuutatem ⁊ reg¬
num. In hoc ergo secundo libro
det̾minabitur de regimine do¬
mus. Sed cum familia siue do¬
mus sit communitas quedã
⁊̃ sit commmunitas natutalis
si de domo determinare uolu¬
mus uidendum est quomõdo
se hẽat homo ad ẽẽ cõicatm̃ et
sociale. ¶Sciendum gͥ quod ho-¬
mo ultra alia ammalia qua¬
tuor indigere ui ex quibus qͣ¬
druplici uia uenaripossumus
catinum ⁊ so ciale. Pima uia

Expanded text:
a materia: quia ostensum est, in quo reges, et principes debeant suam felicitatem ponere: quas virtutes habere: quas passiones sequi: et quos mores debeant imitari. Per haec enim quatuor, sufficienter habetur, qualiter quilibet debeat seipsum regere, et qualis debeat in seipso esse. Restat ergo dicere de regimine familiae, sive de regimine ipsius domus. Non enim sufficit, quod ad alios, et nisi sciant alios gubernare: nec sufficit, quod reges debite seipsos regant, nisi regere sciant domun, civitatem, et regnum. In hoc ergo secundo libro determinabitur de regimine domus. Sed cum familia domus sit communitas quaedam, et sit communitas naturalis: si de domo determinare volumus, videndum est quomodo se habeat homo ad esse communicativum, et sociale. Sciendum igitur, quod homo ultra alia animalia quatuor indigere videtur ex quibus quadruplici via venari possumus, cativum et sociale. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
xpedita prima
Restat excqui de scd̃a in qua
exequatut de regimine p̃rnaũ.
non crum sufficit pattifanail
scut coningem regere nisi noue

Expanded text:
xpedita prima Restat exequi de secunda, in qua agetur de regimine paternali: non enim sufficit patrifamilias, scire coniugem re
Abbreviated transcription (Latin):
mores uitare ⁊ sequi ordinemrõ¬
nis. sic etiaul fiobiles nec diui¬
tes indignati debent si ip̃orum
narrauimus aliquos malos
mores quia nõ oz omnes eẽ ta¬
pluribr pronitatem enim quan¬
dam ⁊ nõ nc̃citatẽ per huius mo¬
res in eis pouere intendebainus
¶Narratis ergo moribus lauda¬
bilibus ⁊ iutuperabilibus secũ¬
dum diuersas etates ⁊ secumdos¬
d scd̃m diuersos status decet õs
homines sequi mores laudabi¬
les ⁊ fugere uituperabiles sed
tanto magis hoc decet reges et
principes quanto in altiori gra¬
du existunt ip̃i enim ut superi¬
laudabilitatis est inmoribus
singulorum totum debet in ip̃is
per amplius ⁊ perfectius reperiri.
de regimine principũ¬

Expanded text:
mores vitare, et sequi ordinem rationis. Si etiam nec nobiles, vel divites indignari debent, si ipsorum narravimus aliquos malos mores: quia non oportet omnes esse tapluribus: pronitatem enim quandam, et non necessitatem, per huiusmodi mores in eis ponere intendebamus. Narratis ergo moribus laudabilibus, et vituperabilibus secundum diversas aetates, et secundum diversos status: decet omnes homines sequi mores lauabiles, et fugere vituperabiles: Sed tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto in altiori gradu existunt. Ipsi enim ut seperilaudabilitatis est in moribus singulorum, totum debet in ipsis peramplius et perfectius reperiri. de regimine princip
Abbreviated transcription (Latin):
nos propħam. ip̃m uerbum dei.
magni consilii angłs. Uerumpta¬
men alibi quid dicit ꝓpħa: Quia
non legatus. neq angłs. sed ipse
ueniens saluos faciet eos: idest ad
saluos faciendos eos non mittet
legatum. Non mĩttet angłm: s
ueniet ip̃e. Quis ueniet: Et ip̃e
angelus certe non ꝑ angłm: nisi
quia iste sic angelus ut etiam
dominus angłorum. Etenim an¬
geli: latine nũntii sunt.Si xp̃c
nichil annũntiaret: angelus ñ
est nos ad fidem: et ad capescendã
uitam eternam aliquid presens
annuntiauit: aliquid futurum
predixit. Ex eo quod presens an¬
nuntiauit: angls erat. Ex eo qd̃
futurum predixit: ꝓpħa erat.
Ex eo quod uerbum dei caro fac¬
tum est: et angłorum et ꝓpħaꝵ¬

Expanded text:
nos prophetam ipsum Verbum Dei. nos prophetam ipsum Verbum Dei. magni consilii Angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos : id est, ad salvos eos faciendos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus nonest nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam: aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit: ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat: ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et Angelorum et P
Abbreviated transcription (Latin):
culis ualuerunt: hoc in nob fideᷤ.
Cer nimus quippe animo: quod
oculis non potuimꝰ. Et prelati
illis sumũs: qm̃ de nobis dictum
est. beati qui non uident ⁊ cre¬
dint. Addo autem quia forte intel¬
leximus. quod illa turba non in¬
tellexit. Et uere nos pastisumus:
qui ad medullam hordei ꝑueni¬
re potuimꝰ. Deniq homines illi
qui uiderunt: quid putauerũt:
Illi inquit homines cum uidissẽt
quod fecerat signum. dicebant:
quia hic est uere ꝓpha. Forte ad
Erat autem ille dñs ꝓpħarum:¬
sanctificator. ꝓpħarum. Sed et ꝓ¬
pħa. Nam moysi dictum ẽ suscita¬
bo eis ꝓpħam similem tui. Similẽ
scđm carnem: non scđm maiesta¬
tem. Et de ip̃o xp̃o illam domini
legit᷑. Et ip̃e dñs de se ait Non ẽ
ꝓpħa sine honore: nisi in patria
sua. Propħa dominꝰ. et uerbum
dei dñs: et nullus ꝓph̃a sine u̾bo
et propħa uerbum dei. Meruerũt.
priora tempora propħas afflatos
et impletos uerbo di meruimus

Expanded text:
culi valuerunt, hoc in nobis fides. culi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhErat autem ille Dominus prsanctificator Prophetarum, sed et propheta: nam et Moysi dictum est, Suscitabo eis prophetam similem tui. Similem secundum carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Christo illam Domini legitur . Et ipse Dominus de se ait, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Propheta Dominus, et Verbum Dei Dominus, et nullus propheta sine Verbo et propheta Verbum Dei. Meruerunt priora tempora Prophetas afflatos, et impletos Verbo Dei: meruimus
Abbreviated transcription (Latin):
quinq libris moysi explicat᷑. Un¬
de et quinq illis porticib langui¬
dĩ ꝓdebantur: non sanabañt᷑. Ille
autem ibi curauit languidum: qͥ
et hic turbas de quinq panib pa¬
uit. Nam ⁊ suꝑ fenum discũbe¬
bant. Carnaliter gͦ sapiebant: &
incarnalib quiescebant. Omnis
enim caro fenum. Que sunt autẽ
illa fragienta: nisi que populꝰ
non potuit manducare. Intelli¬
guntur ergo quedam secretiora
intelligentie. que multitudo nõ
potest capere. Quid ergo restat.
nisi ut secretiora intelligentie
que non potest capere multitudo
illis credansur qui ydonei sunt
et alios docere. sĩcut erant apłi:
unde duodecim cophini imple¬
ti sunt: factum est hoc et mira¬
biliter. quia magnum factum ẽ
et utiliter. quia sp̾irituale factũ
est. Qui tunc uiderunt. admi¬
rati sunt. Nos enim non miramur:
cum audiuimus. Factum ẽ enim
ut illi uiderent: scͥptum ẽ autem
ut nos audiremꝰ. Quod in illis o¬

Expanded text:
quinque libris Moysi explicatur? Unquinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis o
Abbreviated transcription (Latin):
regis. quia regimur ab eo. et aꝑi¬
untur que clausa portabant᷑.
Grãs illi. Impleuit ꝑse. quod
ꝑ uetus testamentum ꝓmitte¬
batur. Et frangi iussit panes.
frangendo multiplicati sunt
Nichil uerius. Quinq enim illi
libri moysi qͣm multos libros cũ
exponũntur tanqͣm frangendo
iilest disserendo fecerunt. Sed
in illo hordeo. ignorantia pͥmi
populi tegebatur: de quo pͥmo
populo dictum est. Qmͣdiu legit᷑
moyses: uelamen supͣ corda eoꝵ
positum est. Nondum enim abla¬
tum erat uelamen: quia nondũ
uenerat xp̃c. Nondum uelum tẽ¬
pli fuerat illo in cruce pendente
conscissum. Quia ergo ignorãtia
populi erat in lege: ꝓpterea temp
tatio illa dñi ignorantiam disci¬
puli demonstrabat. Nichil igit᷑
uacat. Omnia innuñt: sed intel
lectorem requirunt. Nam et ip̃e
numerus pasti populi: populũ
significabat sub lege constitutũ.
Cur enim quinq milia erant:
nisi quia sub lege erant: Que lex

Expanded text:
regis, quia regimur ab eo: et aperiregis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat velamen, quia nondum venerat Christus; nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia populi erat in Lege, propterea illa Domini tentatio ignorantiam discipuli demonstrabat. 6. Nihil igitur vacat, omnia innuunt, sed intelectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex
Abbreviated transcription (Latin):
dulla tegmine palee. et ip̃a pa¬
lea tenax et inherens: ut cũ la¬
bore exuatur. Talis est littera ue¬
teris testamenti: uestita tegmini¬
b carnalium sacramentoꝵ S sĩ
ad eius medullam ꝑueniat᷑. pas¬
cit et satiat. ferebat gͦ quĩdam
puer quinq panes: et duos pisces.
Si queramus qui fuerit puer iste:
forte populus isrł erat. Sensu pue¬
rili portabat. nec manducabat.
Illa enim que portabat: clausa
onerabant. aꝑta pascebant. Duo
autem pisces iudent᷑ nobis signi¬
ficare. duas illas in ueteri testa-¬
mento sublimes ꝑsonas que un¬
gebantur ad populum scifican¬
dum et regendum: sacerdotis ⁊
regis. Et ip̃e in mysterio uenit
aliquando: qui ꝑ illas significa¬
batur. Uenit aliquando qui per
medullam hordei ostendebat᷑
puer: palea uero hordei occulta¬
batur. Uenit ip̃e u̾nũs utramq
ꝑsonam in se portans sacerdotis
et regis: sacerdotis ꝑ uictimam
quia seip̃m optulit ꝓ nob̃ deo:

Expanded text:
dulla tegmine paleae, et ipsa padulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
tos: Cum dixisset philyppus int̾¬
rogatus ducentorum denarioꝵ pa-¬
nes non sufficere quib tanta illa
turba reficerer᷑: erat ibi quidam
puer portans qͥnq panes ordea¬
ceos et duos pisces. Et ait iħc.
facite homines discumbere. Erat
autemibi multum fenum. Et dis
dubuerunt fere quinq milia ho¬
minum. Accepit autem dñs iħc pa¬
nes: grãs egit. Iussit. fracti sunt pa¬
nes: positi ante discumbentes nõ
iam quinq panes sed quõd adiece¬
rat qui creauerat quod actũ erat.
Et de piscib quantum sufficiebat.
Parum est turbam illam fuisse
satiatam. Etiam fragmenta rese¬
derunt. Et ip̃a colligi iussa sunt:
ne perirent. Et impleuerunt duo¬
decim cophinos fragmentoꝵ. Bre¬
uiter ut curramus: quinq panes
intelligunt᷑ quinq librĩ moysi. Me¬
rito non triticti sed hordeacei: qͥa
Ad uetus testamentum ꝑtinent.
Nostis autem hordeum ita crea¬
tum: ut ad meduillam eius uix
ꝑueniat᷑. Uestitur enim eadẽ me¬

Expanded text:
tos? Cum dixisset Philippus intertos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fenum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem me
Abbreviated transcription (Latin):
scĩebat quid eẽt facturus. Cui ergo
bono temptabat: nisi quia ignorã¬
tĩam discipuli demonstrabat: Et
forte in demonstratione ignoran¬
tie discipuli: aliquid significauit.
Apparebit ergo cum ip̃m sacram̃¬
loqui: et quid significet indicare
Ibi enim uidebimus quare dñs in
hoc facto ignorantiam discipłi uo¬
luit interrogando quod sciebat o¬
stendere. Nam interrogamus aliqͣn¬
do quod nescimus: audire uolen¬
tes ut quid discamus. Aliquando
interrogamus quod scimꝰ scire uo¬
lentes utrum et ille sciat quem
interrogamus. Ytrumq hoc noue¬
rat dñs: et quod interrogabat scĩ¬
ebat. Quid eẽt enĩm facturꝰ ip̃e
nouerat: et hoc nescire philyppũ
sciebat similiter. Quare itaq int̾¬
rogabat: nisi quia illius ignoran¬
tiam demonstrabat: Et hoc qua¬
re fecit: ut dixi post intelligemꝰ.
Andreas ait. Est hic puer quidã
qui habet quinq panes: et duos
pisces. Sed hec quid sunt int̃ tan¬

Expanded text:
sciebat quid esset facturus. Cur ergo sciebat quid esset facturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo cum ipsum sacramenloqui, et quid significet indicare. Ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus. Aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tan
Abbreviated transcription (Latin):
militer signa cognoscitis. Tu uͦ
uides et laudas: ille uidet.lau¬
dat. et legit et intelligit. Quia
ergo uidimus. quia laudauimꝰ
legamus et intelligamus. Dñs
in monte: multomagis intelli¬
gamus. quia dominus in monte
uerbum est in alto. Proinde non
quasi humiliter iacet quod in mõ¬
te factum: nec transeunter prete¬
reundum est. sed suspiciendum.
Gurbas uidit esurientes: agno¬
uit. misericorditer pauit non so¬
lum ꝓ bonitate: uerum etiam ꝓ
potestate. Quid enim sola ꝓdesset
bonitas. ubi non erat panis un¬
de turba esuriens pasceretur: Ni¬
si bonitati adesset potestas: ieiu¬
ret. Denĩq et discipuli qui erant
cum domino in fame et ip̃i tur¬
bas uolebant pascere ut non re¬
manerent inanes: sed unde pas¬
cerent non habebant. Interroga¬
uit dñs unde emerentur panes
ad turbas pascendas. Et ait scͥp¬
tura. Hoc autem dicebat temptãs
eum discipulum scilicet philyppũ
quem non interrogauerat. Ip̃e enĩ

Expanded text:
militer signa cognoscitis. Tu ergo militer signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. Dominus in monte. Multo magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuriens. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
expectauimus magnum quiddã.
preclarum quiddam. et omnino
diuinum: quod fieri nisi a deo ñ
possit. Laudauimus de facto fa¬
ctorem. Sed quemadmodum si
litteras pulchras alicubi inspice¬
remus non nob̃ sufficeret lauda¬
re scriptoris articulum. qm̃ eas
geremus quid nob ꝑ illas indica¬
uerit ita factum hoc qui tan¬
tum inspicit delectatur pulchrĩ¬
tudine facti: ut ammiretur arti¬
ficem. Qui autem intelligit: qͣsi
legit. Aliter enim uidetur pictu¬
ra: aliter uidentur littere. Pic¬
turam cum uideris: hoc est tõtũ
uidisse laudasse. Litteras cum
uideris non hoc est totum: qm̃
commoneris et legere. Et enim
dicis cum uideris litteras. si for¬
te non eas nosti legere. Quid pu¬
tamus ẽẽ quod hic scriptum est:
Interrogas quid sit: cum iam ui¬
deas aliquid. Aliud tibi demon-¬
straturus est: a quo queris agnos¬
cere quod uidisti. Alios ille ocu¬
los habet: alios tu. Honne simi¬
liter apices uidetis: sed non si¬

Expanded text:
spectavimus magnum quiddam, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemlitteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas geremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non si
Abbreviated transcription (Latin):
Potestas ei erat: in manib xp̃i. Pa¬
nes autem illi quinq quasi semĩ¬
na erant. non quidem terre man¬
data: sed ab eo qui terram fecit mł¬
tiplicata. Hoc ergo admotum est
sensib quo erigeretur mens: et ex¬
hibitum oculis ubi exerceretur in¬
intellectus: ut inuisibilem dm̃ ꝑ
uisibilia opera miraremur et ere¬
cti ad fidem et purgati ꝑ fidem eti¬
am ip̃m inuisibiliter uidere cupe¬
remus: quem de reb uisibilib ĩn¬
uisibilem nosceremus. Nec tamen
sufficit hec intueri inmiratulis
xp̃i. Interrogemus ip̃a miratula:
quid nobis loquantur de xp̃o. Ha¬
bent enim sim̃telligant᷑ linguam
suam. Nam quia ipse xp̃c uerbum
dei est: etiam factũ uerbi uerbũ
nob̾ est. Hoc ergo miraculum sicut
audiuimus qͣm magnum sit: que¬
ramus etiam qͣm profundum sit
Non tantum eius superficie delec¬
tem. sed etiam altitudinem pscru¬
temur. Habet enim aliquid int̾:
hoc quod miramur foris. Uidimꝰ

Expanded text:
Potestas enim erat in manibus Christi: paPotestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem diui¬
na oꝑa: et ad intelligendum dm̃
de uisibilib ammonẽt humanã
mentem. Quia enim ille non est
talis substantia que uideri oculis
possit. et miracula eius quib to¬
tum mundum regit. uniu̾samq
creaturam amministrat assidui¬
tate uiluerunt. ita ut pene ne¬
mo dignetur attendere oꝑa dei
mira et stupenda in quolibet se¬
niuiis gͣno scdm ip̃am suam miseri¬
cordiam seruauit. sibi quedam q̃
faceret oportuno tempore preter
usitatum cursum ordinemq na-¬
ture: ut non maiora sed insolita
uidendo stuperent quib cotidia¬
na uiluerant. Maius enim mi¬
raculum est gubernatio tociꝰ mũ¬
di: qͣm saturatio quinq milium
hominum de quinq panib. Et
tamen hec nemo miratur. Illud
mirantur homines ñ qͥa maiꝰ est:
sed quia rarum est. Quis enim et
nunc pascit uniu̾sum mundum:
nisi ille qui de paucis granis sege¬
tes ercat: fecit ergo quomodo ds.
Unde enim multiplicat de paucis
granis segetes inde in manib su¬
is multiplicauit quinq panes.

Expanded text:
quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes.
Abbreviated transcription (Latin):
s eodem ꝓstratos popło in uite
reparauit statum. Hic autem anno
cipe longeue uetustatis semofessꝰ
cum diem tͣnsmigrationis sue un¬
minere sͥ sentiret: uississe fertur
effodert sibi sepulthrum. atq inde
ualedicens fratrib facta oratione
uiuens tumulum introiit. dem¬
de meo tanqͣm in lectulo reqͥeuit.
Unde accidit. ut quidam eum ui¬
uere asserant. nec mortuum in
sepulchro s dormientem iacere
contendunt. maxime ꝓ eo quod
illic terra sensim ab imo scaturi¬
ens ad suꝑficiem sepulchi conscẽ¬
dat. et quasi flatu quiescentis de¬
orsum ad superiora pulus ebul

Expanded text:
sed et eodem prostratos poculo in vitae sed et eodem prostratos poculo in vitae reparavit statum. Hic autem anno cipe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodiri sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum intravit, deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum, ad superiora pulvis ebul
Abbreviated transcription (Latin):
hannes apłs et euuangelista
silius zebedei. frater iacobi uir
Deletus a dño: atq int̾ cetiros
magis dilectus. Qui etiam super
pectus magistri recumbens. euuan¬
gelii sui fluenta. de ip̃o sacro dñici
pectoris fonte potauit: et qͣsi unũ
de parachysi fluminib uerbi dei
grãm in toto terrarum orbe̾ diffu
te successit dum suscipiens ma¬
mitiano cesare inpathinos insu¬
la metallo religatur: ubi etiam
positus apocalypsim scͥpsit. Iterfe¬
cto autem a senatu domitiano:
exilio resolutus recessit ephesum.
Ibiq ob hereticorum refutandas
uersutias efflagitatus ab asye
ep̃is: euuangłium nouissimꝰ edi¬
dit. Cuius quidem inter alias
uirtutes magnitudo signoꝵ hec
fuit. Mutauit in aurum silue¬
stres frondium uirgas. litoreaq
saxa ingeminas: item geminaꝵ
fragmina. in ꝓpriam reformauit¬
naturam. Uiduam quoq prece
populi suscitauit: et rediuiuum
iuuenis corpus remeante anima
reparauit. Sibens letiferum hau¬
stum non solum euasit ꝑiculum:

Expanded text:
t evangelista, filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus. Qui etiam supra pectus magistri recumbens, et Evangelii sui fluenta de ipso sacri Dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudte, successit, dum suscipiens mamitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in naturam. Viduam quoque ad precem populi suscitavit, ac redivivum juvenis corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum,
Abbreviated transcription (Latin):
te dñm benedicit. Et sicut scͥp¬
tum est de illo ue illi homini per
quem nomen dñi blasphemat᷑.
ita et de isto scribitur. pax huic
meritum largientis: ut solus qͥs
operetur in domo: et ꝑ multos
eccłia dominum deprecetur. Et
quod ille fortassis petere de diui¬
nitate non audeat: plurimorũ
interpellantium orationib etiã
quod non sperabat accipiat. Qd̃
ad adiutorium nr̃m ꝯmemorans¬
nob̾ beatus apłs ait: ut ꝑ mul¬
tos gr̃arum actio referatur ꝓno
bis. et iterum ut fiat oblatio ue¬
stra accepta. sanctificata in sp̃u

Expanded text:
te Domino benedicit. Et sicut scripte Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic  est autem meritum largientis, ut solus quis operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et quod ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gratiarum actio referatur pro nobis . Et iterum: Ut fiat oblatio nostra accepta sanctificata in Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
mini ab omni nos delictoꝵ fece
purgemus: repleamꝰ thesauros
cius diuersorum munerum doñ
ut in die sancta sit unde peregͥm
accipiantur reficiantur uidue
pauperes uestiantur Nam qͣle
Nerit sun una cademq domo int̃
seruulos unius domini alt̃ exul¬
tet in olosericis. alter consumme¬
tur in pannis. alius estuet cibo
alius famem frigusq sustineat:
ille eructuet hesternam indigisti¬
onis crapulam. hic hesterni ieui¬
nii mediam non resoluat: Aut
qui erit nr̃e orationis effectus: si¬
petimus ut liberemur ab inimi¬
co: qui non sumꝰ liberales in frẽs
Simus imitatores dñi. Si enim
ille pauperes in celesti gr̃a uoll¬
it nobis ẽẽ consortes: cur nob̾ non
sint insubstantia terrena consor¬
tes:Nec extranei sint alimoniis
qui fratres sunt sacramentis: ni¬
si quod rectiꝰ apud dm̃ ꝑ ip̃os agi¬
mus sumptib qui illi gr̃as agãt
Quicquid autem pauper dñm
benedicit: illi ꝓficit quo facien¬

Expanded text:
mini, ab omni nos delictorum faece mini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo facien
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt immundus et sanctꝰ.
auarus et misericors. corruptus
et uirgo: nisi quod magis inge¬
rendo se indignus offensionem
contrahit cum minime se cognos¬
cit. Dum enim uult officiosus
ẽẽ. iniuiriosus existit sicut ille ĩ
euuangłio qui in cetu sanctorũ
inuitatus ad nuptias uenire au¬
sus est: uestem non habens nup¬
tialem. Et cum alius niteret iu¬
sticia. alius luceret fide. alius
castitate fulget ille solꝰ conscien¬
te feditate pollutus: cunctis splẽ¬
dentib deformi horrore sordebat.
Et quanto plus simul discumben¬
tium beatorum candebat scĩtas:
tantomagis peccatorum illius ap¬
parebat improbitas: qui potuerat
minus displicuisse forsitan sim
consortium iustoꝵ minime se de¬
disset. Propterea ergo sublatus. ma¬
nib et pedib in tenebras exterio¬
res expellitur. non solum qd̃ pecca¬
tor erat: s quia cum peccator ẽẽt
sanctitatis sͥ meritum uenditabat.
Igit᷑ fratres suscepturi natalem do¬

Expanded text:
poterunt immundus et sanctus, poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Do
Abbreviated transcription (Latin):
derat corda meritorum: nec fra¬
gilis cinguli precingentis lũbos
operositatem miratur. s fortis
castimonie restringentis libidi.¬
nem. ad pudicitiam plꝰ mirat᷑.
Ambiamus gͦ inueniri ante ip¬
sum ꝓbati fide. compti mised̃ia.
morib accurati: et qui fidelius
xp̃m diligit. nitidius se manda¬
torum eius obseruatione compo.¬
nat: ut uere nos inse credere uide¬
at. cum ita meius sollempnitate
fulgemus: et magis letus sit quo
nos ꝑspexerit puriores. Atq ideo
ante complures dies castificemꝰ
corda nr̃a. mundemꝰ conscientiã.
purificemus sp̃m ac nitidi et si¬
ne macua immaculati domini¬
suscipiamus aduentum: ut cuiꝰ
natiuitas ꝑ immaculatam uirgi¬
nem constitit. eus natalis ꝑ im¬
maculatos seruulos procuretur.
Quisq enim in illa die sordidus
fuerit ac pollutus: natalem xp̃i
uotumq non curat. Intersit li¬
cet dominice festiuitati corpore:
mente tamen longius a saluatore
separatur. Nec societatem habere

Expanded text:
derat corda meritorum; nec fraderat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingentis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati suscipiamus adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas donandi deficiat. quã
substantia largiendi. Hec autẽ
ideo sollicite faciunt: quia maio¬
tem s̃ remunerationem pro hac
sollicitudine sperant futuram.
Si ergo fratres. scłi istuis hominẽ
ꝓpter p̃sentis honoris gloriam
terreni regis sui natalis diem. tã¬
ta apparatione suscipiunt: qua
nos accuratione eterm regis nr̃i
iħu xp̃i natalem suscipere debemꝰ
qui pro deuotione nr̃a non nob̾
temporalem largietur gloriam
s eternam. nec terreni honoris
amministrationem dabit. que
successore finitur. s celestis im¬
ꝑii dignitatem que non habet
successorem: Qualis autem nr̃are¬
muneratio sit futura dicit ꝓpħa
que oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis as¬
cendit que p̃parauit dominus
nos exornari oportet. quod autẽ
diximus nos. hoc est animas no¬
stras quia rex nr̃ xp̃c. non tam ni¬
torem uestium qͣm animarum
requirit affectum: nec inspicit
ornamenta corporum. sed consi¬

Expanded text:
voluntas donandi deficiat, quam voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. Si ergo, fratres, saeculi istius homines propter praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura, dicit propheta: Quia oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deunos exornari oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia rex noster Christus non tam nitorem vestium, quam animarum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed consi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eticia quanta sit. qͣn¬
tusq concuisus cum
imperatoris mundi istus nata¬
lis celebrandus est bene nostis:¬
et quemadmodum duces eius et
principes omnes etiam militantes.
accurati sericis uestib. accincti ope¬
rosis cingulis auro fulgente p̃cio¬
sis ambiant solito nitidius in
conspectu regis incedere. Creddunt
enim maiꝰ esse imꝑatoris gaudi¬
um si uiderit maiorẽ sue apparati¬
onis ornatum: tantoq illum letũ
futurum quanto ip̃i fuerint in
cius festiuitate deuotr: ut quia
imꝑator tanqͣm homo non con¬
spicit affectum eorum circa se ꝑ¬
bet uel habitum contuendo Ita
fit. ut splendidius se accuret qͥs¬
qͥs regem fidelius diligit. Deinde
quia in die natalis sui sciunt eũ
largum futurum ac donaturum
plurima. uel ministris suis uł
huis qui in domo eius abiecti pri¬
tantur et uiles: tanta priꝰ thes¬
auros eius replere diuitiarũ ua¬
rietate festinant: ut inquantum
ꝓrogare uoluerit. intantum pro¬
rigatio copiosa non desit: et ante

Expanded text:
etitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa 3 non desit, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Frequen¬
numqͣm tamen sibi adhibuit
ministĩa iumentorum nec ra¬
morum uirentia circa se ornam̃¬
ta constituit: nec ad terribilẽ lau¬

Expanded text:
us frequennunquam sibi adhibuit ministeria jumentorum; nec virentium circa se ornamenta constituit, nec terribili lau
Abbreviated transcription (Latin):
est gentium. Sic enim dicit ad eã
tuam principes tuos sicut antea:
et consiliarios tuos sicut ab mi¬
tio. Et tunc uocaberis ciuitas ui¬
sticie et mater ciuitatum: idest
eccłiarum fidelis syon. Propter
quasdam tales similitudines ani¬
malib hic assimilati sunt homi¬
nes: deum uel dei filium ñ cog¬
noscentes. Est enim animal hoc
immundum et p̃ceteris pene
iumentis magis i̾rationabile⁊
stultum. et infirmum et ignobi¬
le. et oneriferum magis: sic fuer̃t

Expanded text:
st gentium. Sic enim dicit Dominustuam principes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
est ratio ut hoc docti exemplo le¬
gitimarum illum nuptiarum
non negemus auctorem Uadit gͦ
ad nuptias d̃i filius ut quas du¬
dum potestate constituit nunc
presentie sue benedictione scĩfi¬
cet uadit ad nuptias ueteris in¬
stituti: nouam sibi perpetue uir¬

Expanded text:
est ratio: ut, hoc docti exemplo, leest ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, no