comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ci autem sic debuerunt fedus procreare : quid
est quodin paradiso anequã ꝓiecti fuissent
non coierunt simulut filios procrearent
M Quiamox creata mulier trans gressa est :¬
& dealtã in mortalitate inima profundi
proiecta est:
A Quomodoigitur corpora illorũ mutari
debuerant sulli in mortales ꝑmanereNT
M Idintellegendũ quia siñ peocas sent moriom¬
ninoñ potuissent sed corpora illorũ sine morta¬
litate postquã numerus ille impl&us fuisset
iux tanumerum angelorum in melius cominu¬
tari debuerunt: acus tiNus.
APrimus homomortalis factus ẽ anin mortalis
M Mortalis secundũ alia & in mortalis secun¬
dũ alia : Taleergocorpus habebat primus
homoquale & nos sed sine peccato Nonenim
habebat legẽ inmembrissuis repugnantem
legim̃tis suae qđutiq meruit postp̃uaricationẽ
gitur animale corpus habuit adã sedut ñ senis¬
cer& inec deficerit ꝑillius ligniuir tutẽ quo

Expanded text:
Si autem sic debuerunt fetus procreare, quid Si autem sic debuerunt fetus procreare, quid est quod in paradiso antequam projecti fuissent non coierunt simul ut filios procreassent? M. Quia mox creata mulier trangressa est, et de alta immortalitate in ima profundi projecta est. D. Quomodo ergo corpora illorum mutari debuerunt, si illi immortales permanerent? M. Id intelligendum, quia si non peccassent, mori omnino non possent, sed corpora illorum sine mortalitate, postquam numerus ille impletus fuisset, juxta numerum angelorum in melius commutari debuerunt. AUGUSTINUS. D. Primus homo mortalis factus est an immortalis? M. Mortalis secundum alia et immortalis secundum alia. Tale ergo corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, quod utique meruit post praevaricationem. Igitur animale corpus habuit Adam, sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem quo
Abbreviated transcription (Latin):
a borismulta occultant᷑ : Primoigitur intadice
figtur: Deinde in qualitatem arboris postea
neffusione ramorũ & exinde inuriditatem
foliorũ & cetera ita & femina incorpore adae
latebat quia de costaenus fabricata fuit :
Sequitur
Etbenedixit eis dicens Crescite & multiplica¬
mini & replete t̃rã & subicite eã & domina¬
minipiscibimaris & uolatilibi caeli &uniuer¬
si sanimantib: quae mouentur interra
Quare homo istã benedictionẽ accipere meruit
einculpariui der&ur in ꝓcreandis filus
ut declarar& nullũ exinde peccatũ habere
si legitime nuberentur:
UHoc namq intellegendũ : quia ñ secundum
concupiscentiã carnis: neq ulla mala uolunta
te debuerunt filios ꝓcreare: Nec sic̃ nunc indo¬
lore pariunt filios sed sicut quisq imperat
membra sua aliquidexercere uel manũ in
operando uel pedẽ in ãbulando ita &alli de¬
buerunt in para diso fedus procreare:

Expanded text:
arboris multa occultantur; primo igitur in radice arboris multa occultantur; primo igitur in radice figitur, deinde in qualitate arboris, postea in effusione ramorum, et exinde in viriditatem foliorum et caetera. Ita et femina in corpore Adae latebat, quia de costa ejus fabricanda fuit. Sequitur. Et benedixit eis dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram, et subjicite eam, et dominamini piscibus maris, et volatilibus coeli, et universis animantibus quae moventur in terra . Quare homo istam benedictionem accipere meruit? Ne inculpari videretur in procreandis filiis, ut declararet nullum exinde peccatum habere, si legitimo nuberentur. Hoc vero intelligendum est, quia non secundum concupiscentiam carnis, neque ullte debuerunt filios procreare, nec sicut non in dolore pariunt filios, sed sicut quisque imperat membra sua aliquid exercere, vel manum in operando, vel pedem in ambulando, ita et illi debuerunt in paradiso fetus procreare. D.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad similitudinẽ uerout intellectũ m̃tis habiuss&
ũutanimalia quinesciunt discernere inter
bonũ & malũ. Item agustinus
N Quidsibiuult intellegi qđ legit in genesi
faciamus hominẽ adimaginẽ & similitudine pta
M Inmente scilic& cidest inratione &intelle¬
gentia : Ipsaitaq mens dũ cogitat ea quae
a &erna sunt imagođi dicenda ẽ cogitando
aet̃na Virest sic̃ dic̃ apostolus paulus: uir
ñ debet uelare caput suũ cũ sit imago gloraeđ
Idest quantũ cũq se extenderit inioquodae ter¬
nũ est tantomagis inde format adimaginẽ
poralia mulierappellat᷑ tunc ñ est dicenda
imagođi : & propt̃ ea debet uelare caput suũ
uenimiũ sit adinferiora ꝓgressio : necũ berta
agit in licita concupiscat
R. Et ereauit dñs ds hominẽ a dimaginẽ suam
adimaginẽ dicreaũ illũ masculũ & feminã creaũ
eos quidestem̃ qd feminã dic̃ ereae cũmasculo
Quiadeacdiꝓcessura erat. Sic & enĩ ise merde

Expanded text:
Ad similitudinem vero, ut intellectum mentis habuisset, Ad similitudinem vero, ut intellectum mentis habuisset, non ut animalia, qui nesciunt discernere inter bonum et malum. ITEM AUGUSTINUS. D. Quid sibi vult intelligi quod legitur in Genesi: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. M. In mente scilicet, id est in ratione et intelligentia. Ipsa itaque mens dum cogitat ea quae aeterna sunt, imago Dei dicenda est; cogitando aeterna, vir est, sicut dicit apostolus Paulus: Vir non debet velare caput suum , cum sit imago gloriae Dei; id est quantumcunque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem poralia, mulier appellatur, tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimium sit ad inferiora progressio, ne cum licita agit, illiem suam, ad imaginem Dei creavit illum; masculum et feminam creavit eos . Quid est enim quod feminam dicit creare cum masculo, am processura erat. Sic etenim in semente
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ita dictũ ẽ tãquã dicer&: fecit ds̃ hominẽ
adimaginẽ suã. Hic etiã illud ñ est p̃tereun¬
dũ quia cũ dixiss& adimaginẽ nr̃am : statim
subiunx̃ & habeat potestatẽ pisciũ maris
& ceterarũ animalium rationis expertium
Vt uidelic& intellegamus hominẽ mneo adima¬
ginẽ di factũ in quo inrationabilib animalibus
ANecellit. Idaute mest ipsa ratio exorta uelmens
uel intellegentia lic&enim subtilissime
disseratꝰ ipsã meNtẽ hominis inqua factus est
homoadimaginẽ đi : quandã scilic& rationalẽ
uitã distribui in a& ernae c̃tẽplationis ueritatẽ
& inrerũ tẽporalũ administrationẽ : Atq ita
fieriquasi masculũ & feminã illa parte conro¬
lente illa obtẽperante : In hac tam̃ ñ recte dicit
imago đi nisiillud qđ in her& c̃templandae
incommutabili ueritati: Incuius reifigura
paulus a postolus uirũ tantũ dicitimaginem
& qloriam đi. ALIEIISIDORUS
It fecit ds̃ hominem adimaginem suam
Idestada &ernitatẽ & inmortalitatem:

Expanded text:
fecit Deus hominem ad imaginem suam. Hic etiam illud non est praetereundum, quia cum dixisset ad imaginem nostram, statim subjunxit, et habeat potestatem piscium maris et caeterorum animalium rationis exspertium. Ut videlicet intelligamus hominem in eo ad imaginem Dei factum, in quo irrationalibus animalibus antecessit. Id autem est ipsa ratio exorta vel mens vel intelligentia. Licet enim subtilissime disseratur ipsam mentem hominis in qua factus est homo ad imaginem Dei, quamdam scilicet rationalem vitam distribui in aeternae contemplationis veritatem, et in rerum temporalium administrationem; atque ita fieri quasi masculum et feminam, illa parte consulente, illa obtemperante. In hac tamen non recte dicitur imago Dei, nisi illud quod inhaeret contemplandae incommutabili Veritati, in cujus rei figura Paulus apostolus virum tantum dicit imaginem et gloriam Dei. ALIBI ISIDORUS. Et fecit Deus hominem ad imaginem suam, id est ad aeternitatem et immortalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
M Quidergo aliud noctẽ dicamus nisi absentiã
lucis qui int̃uesperã & mane restare uidebatis:
Anquia primaliex angelicã significaũ reuqont̃
quic̃ tẽplando creatore suũ cũ c̃cordissima carto
si nececitatis ignorantia creatorẽ in ꝑpetuũ lu¬
dare ñ cessant. sed tamen intio operis & fut
lucide cognouerunt quoduespera & mane
INCIPIIDEIE QUINIA

Expanded text:
avit? Quid ergo aliud noctem dicamus, nisi absentiam avit? Quid ergo aliud noctem dicamus, nisi absentiam lucis, quae inter vesperam et mane restare videbatur? an quia prima lux angelicam significationem creationemque contemplando creatorem suum, cum concordissima charitate sine caecitatis ignorantia Creatorem in perpetuum laudare non cessant? Sed tamen initio operis et fine lucide cognoverunt, quod vespere et mane Incipit de die quinta
Abbreviated transcription (Latin):
Sactenebras: Quomodo ista secundũ sensũ intelle
M Quartanãq die emicuerunt luminaria firm
legis infixa. Idest euange listae doctoress¬
tura scam disputando coherenTes &omnib: inst¬
norb lum̃ sapientiae demonstraftes: Prodi
etiã simul &ceterũmi cantiũ siderũ turba ils
diuersarũ uirtutũ inec lesianumerositas que
in huiuisuitae obscuritate tã quã in nocte refil¬
gentesdiuidant in hoc firmam̃to scripturie seis¬
bilia &intellegibilia quasi int̃ lucẽ ꝑ fectorin
lorũ sunt etiam in tempora & dies& annosqua
predicatores propriis temporib: uiuunt & troi¬
seunt : uerbum aut̃ dñi stabit in a &errum
A Curprimo terra germina uerit de inde fica
sint luminaria
M Quia posto perabona uenit in luminatiolues
ad contem plandã s peciẽ diuina e uistutis¬
A Etuidit ds̃ quodess& bonum & factu nest¬
S uespere & mane diesquastus. Cur uespera
uelmane nominauitde n octeaut̃ nihil indio¬

Expanded text:
lucem ac tenebras . Quomodo ista secundum sensum spiritua- Quarta namque die emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctoresturae sanctae disputando cohaerentes et omnibus inferioribus lumen sapientiae demonstrantes. Prodiit etiam simul, etc., micantium siderum turba, id est, diversarum virtutum in Ecclesia numerositas, quae in hujus vitae obscuritate, tanquam in nocte, refulgentes dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfectorum, lorum; sunt etiam in tempora, et dies, et annos, quia praedicatores propriis temporibus vivunt et transeunt; verbum autem Domini stabit in aeternum. D. Cur primo terra germinaverit, deinde sint facta luminaria? M. Quia post opera bona venit illuminatio lucis ad contemplandam speciem divinae virtutis. Et vidit Deus quod esset bonum, et factum est vespere et mane dies quartus . Cur vespere vel mane nominavit, de nocte autem nihil indic
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ Tamendũ pracesentis scłi necersitatib: subdi¬
mur quasi aegyptitt̃ nationẽ Hequaquã ex¬
tinguimus & lic& ab ipsa quam discretione sepcere¬
mur Non de sũ pfluis cogitantes sedsimus scđm ipłm
figune lit̃ mandabatur in lege Non ab ominab̵ iegyptiũ¬

Expanded text:
mus, tamen dum hujus mundi necessitatibus subdimus, tamen dum hujus mundi necessitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus, licet ab ipsa quadam discretione separemur: non de supfiguraliter mandabatur in lege, Non abominaberis Aegyptiu
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur : In peccatoris itaq mente incessant̃ deb&
spes & formido coniungi: quia penitentia in cassũ
misericordiã sperat. si non eciã iustitiã ꝑtimescat :
Incassum iustitiã m&uit : si non etiã in miseri cordiã
confidit : Loco igitur pignoris mola suꝑerior
aut inferior tolliꝓhibetur : quia qui predicat pec ca¬
tori tanta dispensatione conponere p̃dicationem
debet. ut nec derelicta spe timorẽ subtrachat. nec
subtracta spe insolo eũ timore derelinquat: Tollit
enim superiorẽ si flenti peccatori dicat: Ñ habebis
uenũ de commissis : Tollit inferiorẽ. si peccantẽ de¬
ceptione palpet ac dicat: Age mala in quantũ uis
absq m&u : Nã dr̃ pius est & ad indulgendũ paro¬
tus: sedutiliter tunc mola ut raque hab&ur : si&
spessit cõmendante formidine. & formido fuerit
renuntiantes aegyptiam terrem. Id est pristinã
scł conuersationem uel concupiscentiã decline¬

Expanded text:
habeatur. In peccatoris pectore itaque incessanter debet habeatur. In peccatoris pectore itaque incessanter debet spes et formido conjungi, quia poenitentia incassum misericordiam sperat, si non etiam justitiam pertimescat. 3. Incassum justitiam metuit, si non etiam in misericordia confidit. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala in quantum vis absque metu; nam Deus pius est et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formidine, et emendans formido fuerit renum conversationem, et mundi concupiscentiam decline
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ moniais habeat ornamertũ nuptiarũ : aut ea quaȩ
se non continens nupsit. speciem uirginitatis gerat
omnimodo hõc peccatũ ẽ : & siquid in conuenienter
exdiuerso genere uel religione inuita cuiusq con¬
texitur : uerũ illud tunc figurabatur in uestb: qđ
nunc declaratur inmoribus
Non accipies loco pignoris superiorẽ aut inferiorẽ
molã : Accipere namq aliquando dicimus auferre
unde &aues ille quae sapiende sunt auib: auidae
accipitres uocantur : unde & paulus a postolus dicit :
Sustͥnetis enim siquis deuorat siquis accipit: hac
si dicer&: siquis rapit: Pignus uero debitoris est
confessio peccatoris : A debitore enĩ pignus accipitꝰ:
cum apeccatore iam confessio peccati tenetur:
Superior aut̃ & in serior mola est spes & timor:¬
spes quippe ad alta subuenit : timor aut̃ cor in fe¬
rius premit : Sed mola superior & inferior ita sibi
necessario iunguntꝰ ut una sine altero inutiliter

Expanded text:
sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum, aut ea quae sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum, aut ea quae se non coomnimodo hoc peccatum est. Et si quid inconvenienter ex diverso genere vel religione in vita cujusque contexitur. Verum illud tunc figurabatur in vestibus, quod nunc declaratur in moribusNon accipies loco pignoris superiorem, aut inferiorem molam . Accipere namque aliquando dicimus auferre. Unde et aves illae quae sunt rapiendis avibus avidae, accipitres vocantur. Unde Paulus apostolus dicit: Sustinetis enim si quis devorat, si quis accipit . Ac si diceret, Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
operarius mercedesua : Vultergo scriptupr
doctoribus pracesta recoernalia. a quibus spiri¬
tolia consequntur. quia predicators occupat
indoctrina uecersaria sibi prouidere nou pon¬
III. Non quoques hedum in la etematris suae he¬
dus hic supeccatoris figura introducitur p
matris idest non est purgauȩdus mediocrib:
tenerrimis que ecclesiae disciplinis. sed ause¬
riorib preceptis eiur sunt & quoquendi pec¬
catec cuius magna sunt enmina : uit quiꝑla
ciuiae blandimentec seperdidit fortioridisci¬
plina sere dim&
ꝑlanam quippe simplicitas. ꝑ linũ uero sub¬
tilitas de signatur: &nimirum uestis quȩ
ex lino lanaq conficitur Linũ interiusce
sublo qulicionẽ in nocentiae. intus subtilitatẽ celat
bulitae : hoc secundũ moroelẽ sensũ : Ceterũ iuxta
alligoriã lineis uestib misceri lanã uel purpdream
& lbio stema ueste indui est inordinate uiuere
& diuersis generib ꝓfessionis uelle misceri ut uel

Expanded text:
operarius mercede sua . Vult ergo Scriptura operarius mercede sua . Vult ergo Scriptura doctoribus praestare carnalia, a quibus spiritualia consequuntur, quia praedicatores occupati in doctrina necessaria sibi providere non po. Non coques haedum in lacte matris suae. Haedus hic sub peccatoris figura introducitur. Pmatris suae, id est, non est purgandus mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis, sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimentum se perdidit, fortiori disciplina se redimatlanam quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur linum interius cesub locutione innocentiae intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum. 2. Caeterum secundum allegoriam lineis vestibus misceri lanam, 465 vel purpuram, et linostima veste indui, est inordinate vivere, et diversi generis professiones velle miscere, ut vel
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. euangebium. & iudaicare supersti¬
tionum quae inumbra &imagine preces¬
serunt᷑ cerii&ias non relinquat: Item Nĩ¬
num quam in bouae bene operaentium uita:
in asinostultorũ uecordia figuiaatur : quid
estergo non aptebir in boue pinul &asino
ac sidicqus fatuum sapienti in prire dicatione
nansociet Nept eum qui rom im plars
pe &asinum. sinecessesit unũ quemq sine
dorimento operis iungis: sapientem uero
&stultum. nonut unus pracecipiat & al
obeemper&: sed ut pariter ae quali potestas¬
te adnuntient uerbum dĩ Nonsine scandalo
UII. Nola alligabis. os buui triturenta. Dictum est
quod in bouis nomine. uitaunius cuius que
operantis exprimitur. Dicit quodam in loco
a postolur paulus. reprehendens & dolens
dicens: sinos uobis spiritalia seminauimus:
magnum est ut cornalia uestra m&amus
Hoc significaet non alligabis orbouitrituram
und& idem a postolus alio locodicit. dignur est

Expanded text:
recipit Evangelium ut Judaicarum superstirecipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Item nonnunquam in bove bene operantium vita, in asino stultorum vecordia designatur. Quid est ergo, Non arabis in bove simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit. Sapientem autem et stultum, non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali potestate annuntient verbum Dei, non sine scandalo . Non alligabis os bovi trituranti . Dictum est quod in bovis 464 nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur. Dicit quodam in loco Apostolus Paulus, reprehendens et dolens, dicens: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Hoc significat: Non alligabis os bovi trituranti. 2. Unde et idem Apostolus alio loco dicit: Dignus est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in a perto citius non de bemus ostendere:
sed cum uita nostra simplex. quid quid in nocuu
inchoat . ut dignũ est insecr&i sui uelamina
non pel inquat Nec hoc humanis oculis. quasi
sub ducco uellere ostendit: Adsola ergo diui¬
nasicrificia. bouum primogenita. ouiumq
proficiant ut quid quid forte in nocuum incipi¬
mus : hoc adhonorem intimi iudicis in aracor¬
dir immolemus: Quod abillo procul dubio
tanto libentius accipitur: quanto & ab hamini¬
bus occul tectuna. Nullo laudis ad p&itu macu¬
latur: sepͥe autem Nouȩ conuersationis pri¬
mordia ad huc carnali sunt uita cominixta
Uid circo in notescere citius nondobent. ne
cum locudantur hona quae placent. deceptus
laude sua. animus depraehendere in eis ne¬
que at mala quaelatent:
mine. populus excircum cissione positus
sub iugo legis. accipitur. Inasino autem. po¬
pulus gentium pertinens ad euangelium:
Inboue quippe simul & asino erat : quisic

Expanded text:
hoc in aperto citius non debemus ostendere; hoc in aperto citius non debemus ostendere; sed cum vita nostra simplex, quidquid innocuum inchoat, ut dignum est in secreti sui velamina non derelinquat, nec hoc humanis ocusubducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent.mine populus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populuIn bove quippe simul et asino arat qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
pomorũq germina inmundaerunt uob. Nec ede¬
tir exeis : Ligna quippe pomifera sunt. operte uir¬
tutibus fecunda: Prceputia itaq: lignorum
uferimus cumde ipsa inchoationis infirmitate
sus pecti primordia operum nostrorũ non ad pro¬
bamus : Poma autem quae germinant in mun¬
dec ex qͥstimemus. Nostrisq cibis nonapeet mus
quia cum primordia boni latudantur operis
dignũ est ut hocanimum non pocficat opertentis :
Nedum accepta lecus suauitet carpitur : fructus
operis intem pestiue comeditur¬
debis primogenita oiuium. In primo genito
quippebouis operteriest: bone conuersitionis
primordia in exercitio publicȩ actionis ostende¬
ie. Ouium quoq primogenita tondere est: ab
occul tectionis suȩ tegmune: humanis oculis.
inchoantia bona nostra denudccre. In primo¬
genito ergobouis operaeri. prohibemur: atq
aprimo genitis ouium d&tindi conpescimur:
quia & siquid robustum incipimus exercere

Expanded text:
pomorumque germina immunda erunt vobis, nec edepomorumque germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis. Ligna quippe pomifera sunt opera virtutibus fecunda: praeputia itaque lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia operum nostrorum non approbamus. Poma autem quae germinant immunda existimamus, nostrisque cibis non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne dum accepta laus suaviter carpitur, fructus boni operis intempestive comedaturin primogenito boviquippe bovis operari, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur: quia et si quid robustum incipimus exercere,
Abbreviated transcription (Latin):
durauit: potes figurare figuram incorruptililita¬
tibus cõporum ubiea quae corruptibilia sunt sine
plantes nemus interra: dicicur quippe nemus
conplant&ur intemplo: Nemos frondentes arbo¬
res & in fructuose sunt sola ad dolectoctionẽ uisus
plantata Tales sunt & gentiles quiraationem suã
uerborum decore conponunt ut non conuestant
uitus sed dełgetent. atque istius modi seductio¬
ne persuadant : Nos autem secundum praceceptũ
di iuxta altoredinienius non plantamus : sicirca
dominicam fidem Nihil in uerbis infructuosũ.
Nuhil audientiae saeculoris in lecebrosum conpu¬
nimus sed io lae puritate uericatis scientiam proce¬
dicationis cenemus: Hoenemus in predicactione
sapientiae plantt reuitabat a postolus cum dicebat
loquimur nion indoccis sapientuae uerbir humane
sed indoctrina sp̃s &uir cutis:¬
II Quaendo ingrersi fueritis interraẽ & plantorue¬
ritis in eoc ligna pamiferto : aufer&is praeputia eora

Expanded text:
duravit, potest figurare figuram incorruptibilitaduravit, potest figurare figuram incorruptibilitatis corporum, ubi ea quae corruptibilia sunt sine plantes nemus in terra: dicitur quippe ne nemus plantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, solummodo ad delectationem visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, et non convertunt se a vitiis, sed delectant atque istiusmodi seductione persuadent. Nos autem secundum praeceptum Dei, juxta altare Dei nemus non plantamus, si circa dominicam fidem nihil in verbis infructuosum, nihil audientiae saecularis illecebrosum componimus, sed sola puritate veritatis scientia praedicationis tenemus. Hoc nemus in praedicatione sapientiae plantare vitabat Apostolus, cum dicebat: Loquimur non in doctis humanae sapientiae Verbis, sed in doctrina spiritusi. Quando ingressi fueritis in terram, et plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
atium quat cuor librorum legis. Namdũ illi in
sepro prias contineant causas. iste tamen repli¬
cat omnium: Hab& autẽ &ipre ppria innumere
sacramenta: equibus pocrua proexeretio lesto¬
ris studio memoraenda in nexi: Deutero nomiũ
aũt̃ secundalegis latio dicitur qđ significat
euangelium: Incuius principio Notandũ est
quid indic& quod undecim diebus deutero no¬
mium amoysi scribitur. Nisi ad signi ficandũ
iudaicae plebis lapsum in euangelio ꝑtroesgres¬
sionem deccelogi mandatorumU
ta annos. Totum sȩculi tempus significatur. Inquo
quousque ad promissam a&ernae felicitatis ꝑ ueni¬
at patriam: Ioeo & dñs qua drac ginta diebus i eiuna¬
uit & qua dreo gintae nostibus temptoctus est in heye¬
mo Corpus enim eius quod est ecclesia necerse est.
itemptectiones laboresque patiantur in hoc seculo
quo adurq ueniat illud tempus ubi posttemptationes
annis inher sino nullau&ustcrte cor raptar est. &
mosticinas pellercalciamentorũ tundiu sine labe

Expanded text:
tium quatuor librorum legis. Nam dum illi in se proprias contineant causas, iste tamen replicat omnium. Habet autem et ipse propria innumera sacramenta, e quibus pauca pro exercitio lectoris studui memoranda. 2. Deuteronomium autem secunda legis latio dicitur, quod significat Evangelium. In cujus principio notandum quid indicet quod undecim diebus Deuteronomium a Moysi scribitur, nisi ad significandum Judaicae plebis lapsum in Evangelio per transgressionem Decalogi mandatorum. ta annos totum saeculi tempus significatum, in quo quousque ad promissam aeternae felicitatis perveniat patriam. Ideo et Dominus quadraginta diebus jejunavit, et quadraginta noctibus tentatus est in eremo. Corpus enim ejus, quod est Ecclesia, necesse est tentationes laboresque patiatur in hoc saeculo, quousque adveniat illud tempus ubi post tentationes annos in eremo nulla vetustate corrupta est, et morticina pellis calceamentorum tandiu sine labe
Abbreviated transcription (Latin):
est turpi inpugnatione laboraenti sese exon¬
tinentium conpasatione despicere
suum conspiciens. ad penitentiae lamenta con¬
uertitur ut fl&ib diluat omne quodanimum
occulta inquinatio accusat : Sed postoccasum
solis ad castroc redeat quia ferues cente tempta¬
tionis ardore. ne cesse est ut iterum fiduciam
erga soc&atis bonum sumat : Postaquam quip¬
pe occum bente sole ad castra reuertitur quipꝰ
lamenta penitentiae frigiscente flam ma
cogitationis inlicitae. ad fidelium merita proce¬
sumenda repa roctur utiam se a c&eris lon¬
ge es s& nonestim& quia mundumse perobitu
intimiardoris gaud&
morsen ut cum egreditur ad requi sita nature
mit tat paxillum iubalteo & fosia humo abs¬
condet quae gesta fueriot : Naati roxe enim
quae dam cogitationum supe flua quasiuentus
gracunina erumpunt : Sed portare subbaltȩo
pa uilluni debemas ut udelic & adro prac hentdo
nos simabores semporae cineti a cutam circa

Expanded text:
est turpi impugnatione laborantem sese ex conest turpi impugnatione laborantem sese ex continentium comparatione despicere. suum despiciens, ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occsolis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, neceerga societatis bonum sumat. Post aquam quippe occumbente sole ad castra revertitur, quia post lamenta poenitentiae frigescente flamma, cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe esse non aestimet quia mundum se per affectum intimi ardoris gaudetMoysen, ut cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et effossa humo abscondat quae gesta fuerint. Naturae enim quaedam cogitationum superflua quasi ventris gravamina erumpunt. Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa
Abbreviated transcription (Latin):
caritate absconditur. reus perpetrati homicidi
non tenetur. quem ex tincti proximus cm ue¬
nerit non accidit quia cum districtus iudex ue¬
nerit quise nobis pernaturte consortium unet
abeo proculdubio culpie reatum non expedit
quem sub eius uenia spesfides & caritas abseondit
x Sifuerit inter uos homo qui noe turno pollitis
somniosit egredietur extra castyae & nomnreuer¬
tetur prius quam aduesperam lauetur aqua &
post solis occasum regredietur in castroe
Nocturnum quippe est somnium temptatio
o. culta perquam tenebrosa cogitatione turpe
aliquid corde concipitur. quod tamen corporis
opore non expletur. Seđ somnio noc curno pa¬
lutus ȩgredi extrac castra precipitur. quia ude¬
lic& dignum est ut qui inmunda cogitatione
polluitur: indignum se cunccorum fideliam so¬
cictatibus arbitritur. culpae suae meritum ana
oculos ponat & ex bonorum se ex estimatione
dispiciat. pollutum ergo extra astra exio

Expanded text:
charitate, absconditur, reus perpetrati homicidii charitate, absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur. Quem exstincti proximus cum invenerit, non occidit: quia cum districtus judex venerit qui se nobis per naturae consortium junxit, ab eo procul dubio culpae reatum non expetit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus somnio sit, egredietur extra castra, et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua. Et post solis occasum regredietur in castra. Nocturnum quippe somnium est tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. 2. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur. Culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. 475 3. Pollutum ergo extra castra exire,
Abbreviated transcription (Latin):
occiderit hic adunam suprae dictarum urbium
fugiet Quiuet. Neforte proximus eius cuius
effusus est sangus doloris stimulo persequatur
& ad prehendat eum & percutiat animam eius
Ad siluam quippe cum amico imus quotiens ad
intuenda subditorum delicta conuertimur
& simpliciter ligras uccidimus cum deur
uitia pia intent̾ione resecamus. Sed securis
manum fugit. cum sese increpato plus quam
necesse est̃ in asperitacem protrahit. Ferrumq
de manubrio prosilit cum de coreptione serdio
durio excedit Xamicum percutit & occidit
qui auditorem suum prolata contumelia ad sp̃s
dilectadone interfecit. Conepti nam que mens
repert dodium proruit si hane in ino derata
increpatio plus quam debuit ad dicit. Sedis qui
incaute lig per cutit & proximum ex tinguit
dtres necesse est urbes fugiat. ut una earum
dofensus uiuat. quisi ad peritentiae larienta
conuersus inunitate sacramenti subspe fide &

Expanded text:
occiderit, hic ad unam supra dictarum urbium occiderit, hic ad unam supra dictarum urbium fugiet et vivet, ne forte proximus ejus cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus. Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda subditorum delicta convertimur: et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit: ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit: et amicum percutit et occidit, qui auditorem suum prolata contumelia spiritu dilectionis interficit; correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat: qui si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et
Abbreviated transcription (Latin):
tuum gerit. quod uero post triginta dies iubet
eam dũci miganm : Tertiario ĩaonque ac denario
numero fedes opusque significatur. perfidem
ergo trinititis atque opus legis rete sociatur
quae cumque anima uero isirheli corpori scilie&
xp̃i ad haerens illi sine macula sinceritate fidei
& actium puritate: Alii pata uerunt hanc mulie¬
rem decora specie. rationabilem aliquam discipli¬
nam signi ficare quae sapienter dicta inuenitur
apud gentiles. Hancigitur a nobis repertam
oportet primum de ea aufene & resecare omnẽ
superstitanis eius inmunditiam. & sic eam instu¬
dio ieritatis ad sumere. Nihil enim mundum
haber di ipliiae gentilium quia nulla apud
infidel es iapientia est cui in munditia aliqua
uel sue rintio non sit admixtum
morsen precipit dicens. Siquis abierit
cum amico suo simpliciter insiluam ad ligna ce¬
denda & lignum securis fugerit manum ferrũq
lapsum dema nubrio amicum eius percusserit &

Expanded text:
tuum gerat. Quod vero post triginta dies jubet tuum gerat. Quod vero post triginta dies jubet eam duci in uxorem, ternario namque ac denario numero fides opusque significatur. Per fidem ergo Trinitatis atque opus legis recte sociatur. Quaecunque vero anima Israelitae, corpori scilicet Christi adhaerens, illi sine macula, sinceritate fidei, et actuum puritate. Alii putaverunt hanc mulierem decora specie rationabilem aliquam disciplinam significare, quae sapienter dicta invenitur apud gentiles. Hanc igitur a nobis repertam oportet primum de ea auferre et resecare omnem superstitionis ejus immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nihil enim mundum habent disciplinae gentilium, quia nulla apud infideles sapientia est cui immunditia aliqua vel superstitio non sit admixta. Moysen praecepit dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manum, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et
Abbreviated transcription (Latin):
cã is quidicit᷑ inuenisse. ut neq capillos neq ungulas habect
qui habuit qđ secundum legem demere uideretur:
numero quibus militia spiritalis est. & arma non
carnalia sed potentia dõ. Side conom mulierem
idest animam quiado pulchite creata est ingentili
conuersatione inuenerimus & sociari uoluerimus
em corpori xpĩ deposito ido latriae cultu. induitur
lugubribus penitiae indumentis. deplorat que
patrem &matrem. hoc est omnem memoriam
mundi eius quȩ carnales in lecet ras. de inde ue
innocacula euboctrina omne peccatio infidli¬
aos eius quod mortuum & in ane es÷ ibitediaar
Hoc enim sunt capilli capitis & urilae mulieris
atque ia demu salutaris lunicri nda purifica¬
ta iuongitur: scĩs dĩ scilic& coruami nibil aptto
mortuũ nibil in manibus exillis quae pa i¬
fidelitatem mortiua dicuntur habuerit. Vt neq
sen sibus uel actibus ininundum aliquid aut mor¬

Expanded text:
eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos neque ungulas habeat, eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere videretur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia, sed potenti a Deo, si decoram mulierem, id est animam, quae a Deo pulchra est creata, in gentili conversatione invenerimus et sociari voluerimus eam corpori Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae indumentis, deploratque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi ejusque carnales illecebras. Deinde verbi Dei novacula et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abradatur. Hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mulieris: atque ita demum salutaris lavacri unda purificata jungitur sanctis Dei, scilicet cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortiva ducuntur, habuerit, ut neque sensibus vel actibus immundum aliquid aut mor
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ septe gentes legitꝰ denumeraesse sed decim
quarũ t̃roc semini eius danda ꝓmittitꝰ quinumeras
ad iecca idolatria gentiũ blas femia iudaeorum
etrore hereti corũ eiudentissime adimpletꝰ. quib:
ante notitiã dĩ & gratiã baptismi uel impia gentiũ¬
ł blesfema iuda eorũ multitudo subiecta ẽ. Done
intellectuali aegrpto commoratꝰ. Siaũ abrenunti¬
sp̃ĩtalẽ de inpugnatione triũ gentiũ liberatus ẽ troe
septẽ cantũ quae ꝑ morsen denumerantꝰ bella suscipi&
XVII. Niinquidȩxieris adbellũ contra inimicostuos & uude¬
ris mulierẽ decorte specie & c̃cupieris eã scede om̃s
pilos capitis eiꝰ & ungulas eiꝰ & indues eã iugubribus
indum̃tis & sed ebit in domo iugens patrẽ siui & matre
suã & domũ pat̃nã suã & post triginta dies erit tibi
uxor. Dicant iudaei quomodo apud eos ista seruentꝰ
quid causȩ quid rationis ẽ de caluare mulierẽ & ungulas
eiusdẽ abscidi uerbi causa aponamꝵ qd itaq: ita inuenerit

Expanded text:
ntes legitur dinumerasse, sed decem, quarum terra semini ejus danda promittitur, qui numerus adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum evidentissime adimpletur. Quibus ante notitiam Dei et gratiam baptismi vel impia gentiul blasphema Iudaeorum multitudo subiecta est, donec in intellectuali Aegypto conmoratur. si autem abrenuntispiritalem, de inpugnatione trium gentium liberatus contra septem tantum, quae per Moyseni, inquit, exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decoram specie, et concupieris eam, rade omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus et indues eam lugubribus indumentis: et sedebit in domo lugens patrem suum et matrem suam et domum paternam suam, et post triginta dies erit tibi uxor. Dicant Judaei quomodo apud eos ista serventur. Quid causae, quid rationis est, decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi. Verbi causa ponamus quod si ita invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
en Qued auter pro men saroe per cati qua¬
bra suno plagells delinquentes argui
bmbener um umerum figure s gonfice
les iigelamr: debeergo quis no pelati
temporalibus flagellis adteri quatenus iniu¬
dicio purgatus ualeat inueniri: beatus enimho¬
mo quicor ripituradño nulla enim inaeternũ
animaduersio ad fligere potuit quos hic paeni¬
tentiae discipline percus sit
Sicenim hic pro peccatis cedimur. illic sine
per cato inuenimur

Expanded text:
 Quod autem pro mensura peccati, quadraginta flagellis delinquentes argui adragenarium numerum figura significetlagellamur. Debet ergo quisque peccator temporalibus flagellis atteri, quatenus in judicio purgatus valeat inveniri. Beatus enim homo, qui corripitur a Domino. Nulla enim in aeternum animadversio affligere poterit, quos hic poenitentiae disciplina percusserit. Si enim hic pro peccatis caedimur, illic sine peccato invenimur
Abbreviated transcription (Latin):
missa significatione sed spĩtalit̃ in conpl&a ueritate
quos in xp̃o ihu ꝑ euangeliũ se comine moret genuisse
sus citans eos & eor increpans corrigit. uolentes esre
pauli Nũ quid paulus in quid ꝓuob cruci frxusest. aut
in nomine pauli bapti ⁊ atiestis: Tãquã dicer&ꝰ defruo¬
cofraori uos genui: xp̃ianiuocamini. Non pauliani
Atuero quie lectus ab egclena ministerium euangel¬
tandi rennuerit : ab ipsa ecdesia merito denique con¬
tempnit᷑ Hocest enĩ qđ meius faciẽ iub&ur  pue¬
r: nonsane si ne signo huius obꝓbru. aut cocleia mento
pedis unius exuatur Nesit in eora soste ꝗb: ipse a pos¬
tolus ait. Ꝙcalciati pedes in prȩparrtione euangeli
pacis: & deꝗb commemoret ꝑ ꝓph&am : Quã spe
ciosi pedeseor quiad nuntiant pacẽ ꝗ ad nuntiant
bona. Quienim sic euangelicam fidẽ ten&. ut &
sibi porsit & eclesi ae pderse & non renunti&: be¬

Expanded text:
aemissa significatione, sed spiritaliter in completa veritate, aemissa significatione, sed spiritaliter in completa veritate, quos in Christo Jesu per Evangelium se commemorat genuisse suscitans eos, et increpans corrigit, volentes esse Pauli. Nunquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani." at uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur. hoc est enim, quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus commemociosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Qui enim sic evangelicam fidem tenet, ut et sibi prosit, et Ecclesiae prodesse non renuat, be
Abbreviated transcription (Latin):
Nonstabit aduersus alterum unustestis secd ino
Ureduorũ aut trium testium stabit omne uer¬
bum. Lic& historialiter haec sĩ diuina seruanda
sententia . tamen. &cũ contra quos lib& impios
uelher&icos agimus. Necesse nobis est scribturas
scrar intestimoniũ uocare Sensus quippenr̃i & ad¬
testectio sine his testibus non habent fidẽ. Unde
magis conuenit id ꝓbationẽ ut ad firiẽ uerbũ
intellectus mei. adhibeo duos testes nouũ & ue¬
tus testamentũ. Adhibeo &iam &tres euange¬
sus est ad ducere & non sibi sed illi subolẽ suscitare
eiusq uocar& nomine qđ inde eidẽ nascer&ur quid
aliud infigura ꝑ monstrat nisi quia unus quisq euan¬
gelii predicator ita deb& in ecdenia laboriere ut de¬
func to fratri. hocest xp̃o suscit& semen. quia ꝓnob
mostuus est : & qđ suscitatũ fuerit. eius nõm accipi¬
at: Deniq hoc implens a postolus nonccernalit̃ in p̃¬

Expanded text:
Non stabit adversus alterum unus testis, sed in Non stabit adversus alterum unus testis, sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Licet historialiter haec sit divina servanda sententia, tamen et cum contra quoslibet impios vel haereticos agimus, necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et attestatio sine his testibus non habent fidem. Unde magis convenit ad probationem, et ad firmum verbum intellectus mei adhibeo duos testes, Novum et Vetus Testamentum: adhibeo etiam et tres, Evangesus est adducere ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret, ejusque vocaret nomine quod inde eidem nasceretur: quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque Evangelii praedicator ita debet in Ecclesia laborare, ut defuncto fratri, hoc est Christo, suscitet semen, quia pro nobis mortuus est, et quod suscitatum fuerit ejus nomen accipiat. Denique hoc implens Apostolus non carnaliter in pr
Abbreviated transcription (Latin):
uerus eritabi & multo uiuas tempore suꝑterrbo:
Hoc &idẽ legis lator. &iã in leuico inter dicit. Salo¬
mone quoq parem suꝑ hoc sententiã ꝓferente. Pon¬
dus magnũ & pusillũ. & men suroce duplices in mun¬
desunt᷑ ut reeq antedñm & qui facit ea in ad inuentio
nib: suir conpedi&ur: Proinde non solũ illocorporte¬
li sed &iam spĩlimodo studendum est nobis ut nec
diuers a ponderto incordib nostris Nec indoniaconsci¬
entiae nostrire mensuras duplices habeamus. Id est
neipuĩ eaq districtionis regula molliunt remissiore
indulgentia prdesumentes eos quib uerbũ dñi predi¬
cimus districtiorib: prreceptis & grruiorib: quã
ipũ ꝑferre possumus ponderib: obruamus: Quod
cũ facimus quid si diuerso pondere atq mensurto
mus uel mentimur : Sienim aliter ea nob̵: alit̃ nostris
fra trib: dispensemus recte incrapamur ad ñõ eo
quod sta teres diuersis aut mensuraes duplicesha¬
beacmus : Secundũ illcc̃ sententiã salomonis ꝗ dicit᷑

Expanded text:
erus, ut multo vivas tempore super terram. Hoc et idem legislator etiam in Levitico interdicit , Salomone quoque parem super hoc sententiam proferente: Pondus magnum, et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Dominum, et qui facit ea, in adinventionibus suis compedietur . 467 2. Proinde non sollum illo corporali, sed etiam spirituali modo studendum ediversa pondera in cordibus nostris, nec in domo conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, nec ipsi ea quae distinctionis regulam molliunt, remissiore indulgentia praesumentes; eos quibus verbum Domini praedicamus, districtioribus praeceptis et gravioribus, quam ipsi perferre possumus, ponderibus obruamus. Quod cum facimus, quid nisi diverso pondere atque mensura imus vel metimur? Si enim aliter ea nobis, aliter nostris fratribus dispensemus, recte increpamur a Domino, eo quod stateras diversas vel mensuras duplices habeamus secundum illam sente
Abbreviated transcription (Latin):
uindi cabit . Quẽ tristitia morte operante occupauerit
incipiat excludere fortitudo salutaris & plena gaudi
laeticia possidebit. quẽ acidia uastabat incipit
ex colere fortitudo. Quẽ suꝑbia c̃culcabat. incipit¬
ex colerc humilitas. &ita singulis uitiis expulsis

Expanded text:
vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, incipiet excludere  F. excolere fortitudo salutaris, et plena gaudii laetitia possidebit; quem acedia vastabat, incipiexcolere fortitudo. Quem superbia conculcabat, humilitas honestabit: et ita singulis vitiis expulsis,
Abbreviated transcription (Latin):
ones hereses iactantia ac proce sumptio nouitatum
Desuꝑbia contemptus inuidia in oboedientia
blas femia murmoratio detractio aliaq: quã plurac̃
similia quae cũ sint multo maiores numeri quã uir
cunt ac ꝑ p&ua parit̃ cũ his internitione delentur
qd aut̃ hae pestes etiã robustiores sunt manifeste
naturte ipsius inpugnatione sentimus. Fortius
enĩ militat in membris nris obletatio carnaliũ pas¬
sionũ quã studia uirtutũ. quae non nisi summa
contritione cordis & corporis ad quiruntꝰ. Qd̃ uero
istarũ ꝑnitiosarũ gentiũ regiones salubrit̃ possi dere
precipimus ita intellegitꝰ. Habet enĩ unũ quodq
uitiũ incorde nr̃o ꝓpriam stationẽ. Sedsi cũ sp̃ĩtalib:
eopulis idest uirtutib: contrase dimicantib: fuerint
uitia superata. locũ quẽ sibi incorde Nr̃o concupis¬
centue uel fornicationis sp̃ retenebat. de inceps
castitas abuinebit. que furor coeperit pacientia

Expanded text:
ones, haereses, jactantia, ac praesumptio novitatum. ones, haereses, jactantia, ac praesumptio novitatum. De superbia contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quamplura similia, quae cum sint, multo majoris numeri quam vicunt, ac perpetua pariter cum his internecione delentur. d autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus, fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia virtutum, quae non nisi summa contritione cordis et corporis acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita intelligitur. Habet enim unumquodque vitium in corde nostro propriam stationem: sed si cum spiritalibus populis, id est virtutibus contra se dimicantibus, fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retinebat, deinceps castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
picalis milis ex superdo s excerminare pernitus
dtionet: qouero maiores numeri ec̃ dicuntꝰ hae mitio ẽ
quia pluri sunt uitia quã iuestutes : Sed ideo incata logo
quidẽ dinumesaentꝰ. septẽ nationes In expugnatione
uotearũ sine numeri ad seriptione ponuntur : Ita
enim dicitar. & deleuerit gentes multas coraemte :
Numerosior ẽ enim quã isrł carnaliũ passionũ po¬
pulus quidehoc septinario fomite uitiorũ acraedice ꝓ¬
cedit. Degastrim argia namq: nascuntur. commessa¬
tones ebrietates Defornicatione. turpiloquia seu¬
nlitas ludicra atq stulti loquia. Defilargina men¬
daciu fracudulatio furta ꝑiuria turpis lucri appecitia
falsa testimonia uinolentae. in humanitas acraepacitas
De irae homicidia damor & indignatio De tristra
rancor pusillanimitas amaritudo disperatio
Deacidia otiositas somnolentia in portunitas
in quiȩtudo ꝑuagatio instabilitas mentis & corpo¬
ris uerbositas & curiositas De cenodoia contenti¬

Expanded text:
italis miles exsuperans exterminare penitus admonetur; quod vero majores numeri esse dicuntur, haec ratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes, et ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes, in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: « Et deleverit gentes multas coram te. » Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates. De fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludicra atque stultiloquia. De philargyria, mendacium, fraudatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas, ac rapacitas. De ira, homicidia, clamor, et indignatio. De tristitia rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio. De acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas. De coenodoxia, contenti