comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliudẽ alteratũ e. Sed non omne quod alteritũ ẽ aliud dici potest. Itaq si ac̃cidentib. aliquib. fuerit facta
diuersitas alteratũ qui dem effectũ ẽ. Qm̃ quidem quolib& modouel ex quib lib& differentus corsicderata¬
diuersitas alcerationẽ facit intellegi. Aliud uero non fit. nisi substantiali differentia alteru abasterolo
fuerit dissoci atum: Itaq cõmunes & propriae differentiae qm̃ accidentiũ ut dictũ ẽ sunt. solũ efficiunt
nen modo alteratũ quod ẽ cõmune uł substantiali uł accidenti differentiae sed &iam aliuͥ facit:
qquodusbiaoransor differentia quae substantiã contin& formamque subieca. Atque
haequid differentiae quae faciunt aliud specificenuncupantur : Ideirco quodefficiunt
speciem : Quã cũ substantialib differentiis informauerint. faciunt ab aliis ita essediuer¬

Expanded text:
quod aliud est, alteratum est, sed non omne quod alteratum est, aliud dici potest. Itaque si accidentibus aliquibus fuerit facta quod aliud est, alteratum est, sed non omne quod alteratum est, aliud dici potest. Itaque si accidentibus aliquibus fuerit facta diversitas, alteratum quidem effectum est. Quoniam quidem quolibdiuersitas alterationem facit intellegi, aliud ufuerit dissociatum. Itaque communes et propriae differentiae, quoniam accidentium ut dictum est sunt quae solum efficiunt non modo alteratum quod est commune, et substantiali et accidentali differentiae, sed etiam aliud faciunt, quod ea sola retinet differentia quae substantiam continet formamque sub- iecti. atque hae quidem differentiae quae faciunt aliud, speci- ficae nuncupantur idcirco, quod ipsae efficiunt speciem; quam cum substantialibus differentiis informauerint, faciunt ab aliis ita esse diuer
Abbreviated transcription (Latin):
cantur.: quae non modo a subiecto separari nomposs̃. Uerũ subiectupsius speciẽ substantiãq ꝑficiunt. Exhis
trib igitur differentiarũ diuersitatib. idẽ cõmunib propriis ac magis propriis. fiunt secdmgenus uel
speciẽ uł numerũ discrepantiae. Nam ex cõmunib & propriis secđm numerũ distantiae nascuntur
Ex magis propriis uero secđdm genus ac speciẽ. Vniuersalit̃ uero omnis differentia. alceratum facit.
differentiarũ modo: Quare quicquid qualib& racione ab alio diuersũ ẽ alteratũ eẽ dicttur. Siuͦ accesse¬
ric illidiuersicati ut &iamspecifica quadam diffesrentiasit diuersũ non alteratũ solũ: Uerũ etiã aliud eẽ
praedicatur. Alte ratio igitur continense. aliud uero intra alterationis spatiũ continecur. Igie᷑ & om̃e

Expanded text:
cantur, quae non modo a subiecto separari non possunt, uerum subiecti ipsius speciem substantiamque perficiunt. ex his cantur, quae non modo a subiecto separari non possunt, uerum subiecti ipsius speciem substantiamque perficiunt. ex his igitur tribus differentiarum diuersitatibus, id est communibus, propriis ac magis pspeciem, vel numerum discrepantiae. Nam ex communibus, et propriis secundum numerum distantiae nascuntur: ex magis propriis vero secundum genus ac speciem. Universaliter ergo omnis differentia alteratum facit et magis proprio differentiarum modo, quare quidquid qualibet ratione ab alio diversum est, alteratum esse dicitur. Si vero accesserit illi diversitati, ut etiam specifica quadam differentia sit diversum, non alteratum solum, verum etiam aliud esse praedicatur. Alteratio igitur continens est, aliud vero intra alterationis spatium continetur; igitur omne
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝓ osteriora uero in se puribilis Itẽ extrinsecus uel ambulare uelcurrere Idenĩ non natura seu soda
affertuo luntas. Hatura uero posse tantũ deđ non &iã ficere Atq hs separabilis accidentas er inse his igͥ¬
nienitis eecmpla ulla uero ⁊in separabilis ut si quacicatrix obducta uulneri occaluerit. Magii proprie
aitt diffentreias priasicintuor quaenon acçidens sedsubstaintia fortnant. Ut hosurapnao auuilmo st sfi¬
fst enihomo acetoris quodrationabilis est uł quo d mortalis Haecsigitur magisproprias quae monstrant
unius cuiusq substantiam. Namsi ille quid idcirco cõmunes dicuntur qui a separabiles atq omiũ sunt : aliae
autẽ propriȩ qm̃ separari nom possunt. Quã uis sint in accidentiũ numero Illȩ iuro agis propriae praedi¬

Expanded text:
sunt, posteriora uero inse- parabilis. item extrinsecus uel ambulare uel currere; id enim non natura, sed sola sunt, posteriora uero inse- parabilis. item extrinsecus uel ambulare uel currere; id enim non natura, sed sola affert uoluntas, natura uero posse tan- tum dedit, non etiam facere. atque haec sunt separabilis acci- dentis extrinsecus uenientis exempla, illa uero inseparabilis, ut si qua cicatrix obducta uulneri obcalluerit. Magis propriae autem differentiae praedicantur, quae non accidens, sed sub- stantiam formant, ut hominis rationabilitas; differt enim homo a ceteris, quod rationalis est uel quod mortalis. | hae sunt igitur magis propriae, quae monstrant unius cuiusque sub- stantiam. nam si illae quidem idcirco communes dicuntur, quia separabiles atque omnium sunt, aliae autem propriae, quoniam separari non possunt, quamuis sint in accidentium numero, illae iuro magis propriae praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Auq alto icasupsa qua distanus abalttra semꝑdiuersae. Constaturur hane comunc̃ dif seidentu
separabilib. mucime accidentib applicari. Propria uero ẽ quae in separabilia signifiaaali Ille caciusdele
Fahuius odis. Ut siquisectis nascaitur oculis siquisincuruo naso. Dũenĩa dest nasusatq oeuli Ile eeus ille
ert semꝑincuruus atq pnaturã. Sunt uero alia quae ꝑaccidens corporib fiuntc et sicuiat altins infuotũ
ci a teicas uanit obductu ꝑ si occaluent propriam differentiã facrtdistabit enĩ aAt ab alter. quo ad
ma cicte nas habet ulouers iinime Costremoq inhis omnib uł separaibilb accidentib. ulsep a rabilib
aliassnaturalit actidentia alia extrinsecus. Naturalit quid ut pueritia uel iuuentus & tocius confor¬
matio corporis. Siceci oculi etꝰ cur uitasnas : Et superiora quid eoxempla separabilis accidentis puaturã

Expanded text:
itas qua distamus ab altero, semper diuersa est. Constat igitur hanc communem differentiam separabilibus maxime accidentibus applicari, propria uero est quae inseparabilia significat acci- dentia. ea huiusmodi sunt, ut si quis caecis nascatur oculis, si quis incuruo naso; dum enim adest nasus atque oculi, ille caecus, ille erit semper incuruus. atque haec per naturam. sunt uero alia quae per accidens corporibus fiunt, ut si cui uulnus inflictum cicatrice fuerit obductum, haec si obcalluerit, pro- priam differentiam facit; distabit enim alter ab altero, quod hic cicatricem habeat, ille uero minime. postremoque in his omnibus uel separabilibus accidentibus uel inseparabilibus alia sunt naturaliter accidentia, alia extrinsecus, naturaliter quidem ut pueritia uel iuuentus et totius conformatio corporis, sic caeci oculi et curuitas nasi. et superiora quidem exempla separabilis accidentis per naturam
Abbreviated transcription (Latin):
cantur alia quiđ de differentib specie praedicantur. ut differentiae & accidentia: Alia deuna tantũspecie
ut ꝑropria: Eorũ quae ineo quod qualesit praedicantur. alia quidem in substantia praedicantur. ut differentie
Alia in cõmunit̃ ouenientib ut accidentia & ꝑhanc diuisionẽ. quinq harũrerũ definitio nes colligi possunt hoc

Expanded text:
cantur, alia quidem de differentibus specie pracantur, alia quidem de differentibus specie praus specie in eo quod quale sit praedicantur. alia quidem in substantia praedicantur, ut differentiae, alia in communiter evenientibus, ut accidentia. Et per hanc divisionem quinque harum rerum diffinitiones colligi possunt hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Fieri aute potuit commodior diuisio hoc modo. Vt eorũ quae dicuntur alia quidem ad singularteatẽ praedi¬
Icantun alia ad pluralitatem forũ uero quaede plurib praedicantur alia seceđdm substantiã predicantur. alia secun¬
dum accidens. Eorũ quae recapiculacio socđm substantiã praedicantur. alia in eoquod quid sit dicuntur alia meo
me. Despecieb praedicantur genera. Denullis uerospecies. Eorũ autẽ quae secdmaccidens praedicantur. alia
quidems quae depluribus praedicantur ut accidentia. alia quae de uno tantũ ut propria : Poss& autẽ fieri
&ia huius modi diuisio. Eorũquae praedicantur. alia desingulis priedicantur alia deplurib. Eorũq̃ deplurib
alia in eo quod quidsit alia in eo quod qualesit praedicantur. Eorũ quae in eo quod q uid sit alia de differen¬
tib us speciedicuntur ut genera aliaminime ut species Eorum autẽ quae ineo quod qualeset deplurib praedi¬

Expanded text:
Fieri autem potuit commodior diuisio hoc modo. eorum quae dicuntur, alia quidem ad singularitatem praedicantur, alia ad pluralitatem, eorum uero quae de pluribus praedicantur, alia secundum substantiam praedicantur, alia secundum acci- dens. eorum quae secundum substantiam praedicantur, alia in eo quod quid sit dicuntur, alia in eo me; de speciebus pluribus praedicantur genera, de nullis uero species. eorum autem quae secundum accidens praedicantur, alia quidem sunt quae de pluribus praedicantur, ut accidentia, alia quae de uno tantum, ut propria. Posset autem fieri etiam huiusmodi diuisio. eorum quae praedicantur, alia de singulis praedicantur, alia de pluribus. eorum quae de plu- ribus, alia in eo quod quid sit, alia in eo quod quale sit praedicantur. eorum quae in eo quod quid sit, alia de diffe- rentibus specie dicuntur, ut genera, alia minime, ut species, eorum autem quae in eo quod quale sit de pluribus prae- di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe s et nom as t̃ẽ unũ. sed nõa iunctaq̃: oratio ut socrates cũ platone et discipulis sed

Expanded text:
e esse et nomen non esse unum sed nomina iuncta, e esse et nomen non esse unum sed nomina iuncta,
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ aliaes scđmpositionẽ : ali&s̃ naturalit̃ Et uox qͥdẽ significans naturalit̃: nihil ad
nom uox ũ significans positionẽ hominũ: nõi c̃gruit. Quocirca duas has diffenfertras
significatiuã et scđm positionẽ iungo cũ uoce iđcũ gñre et dico nom̃ ÷ uox significatiua
scđmpͥacitũ. Sedrursus mñȩquat᷑ ad nom̃ st̃ nãq et uerba uoces significatiuȩ et
scđmpositionẽ. Nonꝗͥ solius nõis definitio est distribuo iterũ differentia q scđm
Et differentia ꝗđẽ cũ tp̃re nõi ñiungit᷑ id circo qđ uerboꝵ ÷ c̃significare tẽppra nominũ ue
minime. Restat gͦ ut c̃gruat illa differentia q̃ ÷ sine tẽpore Iungo hastros disferens
definitionis occurrit. Potest enĩ etuox et significatiua. et scđm positionẽ des ipelis por¬

Expanded text:
uarum aliae sunt secundum positionem, aliae sunt naturaliter'', et uox quidem significans naturaliter nihil ad uarum aliae sunt secundum positionem, aliae sunt naturaliter'', et uox quidem significans naturaliter nihil ad nomen, uox uero significans positionem hominum nomini congruit. Quocirca duas has differentias, significatiuam et secundum positionem, iungo cum uoce, id est cum genere, et dico: ''nomen est uox significatiua secundum placitum''. Sed rursus mihi non aequatur ad nomen, sunt namque et uerba uoces significatiuae et secundum positionem; non igitur solius nominis definitio est. Distribuo iterum differentiam quae et differentia quidem cum tempore nomini non iungitur idcirco quod uerborum est consignificare tempora, nominum uero minime; restat ergo ut congruat illa differentia quae est sine tempore. Iungo igitur has tres differentias definitionis occurrit, potest enim uox et significatiua et secundum positionem et sine tempor
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s c̃iungimꝰ cũ gñre et rursus speculam᷑ si om̃s differentie cũ gñre illiȩ quales s̃
speciei quȩ definitus et postremo totiens differentias differentus distribuimus
usq dũ onis iunctȩ generis speciẽ ȩ qualidefinitione describant. Huiꝰ aut̃ reiclari¬
oru facerent exẽpla notitia hmͦ sit nob̵ ꝓpositũ qđ dȩ finire uelimꝰ nom̃ uocabulũ¬
gͦ nõis deplurib nõib p̃dicat᷑ et ÷ qͦdã mͦspecies subse ctinens induudua: definio g
it singo tĩ gñre iđ cũ uoce et facio uox significatiua et tc̃ respicio utrũ genꝰh et
differentiã nõi sint a qualia s ñdũ eq̃lias P otest enĩ etuox significatiua ce et nom̃
neẽ. St̃ enĩ quȩdã uoces quȩ dolores designant. aliȩ q̃ animi passiones natura liter
quȩ nõa ñ st̃ ut in teriectiones Rursus ipsã uocũ significantiã in alias differentias duuc¬

Expanded text:
omnes conjungimus cum genere, et rursus speculamur si omnes differentiae cum genere illi aequales sint omnes conjungimus cum genere, et rursus speculamur si omnes differentiae cum genere illi aequales sint speciei quae diffinitur, et postremo toties differentias differentiis distribuimus usque dum omnes junctae generi speciem aequali diffinitione describant. Hujus autem rei clariorem facient exeergo nominis de pluribus nominibus praedicatur et est quodammmodo species sub se continens indiuidua. Definio eret iungo cum genere, id est cum uoce, et facio ''uox significatiua'' et tunc respicio utrum genus hoc et differentia nomini sint aequalia. Sed nondum aequalia sunt, potest enim et uox significatiua esse et nomen non esse, sunt enim quaedam uoces quae dolores designant, aliae quae animi passiones naturaliter quae nomina non sunt, ut interiectiones. Rursus ipsam uocum significantiam in alias differentias diu
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ sunt suꝑiores. aliȩ inferiores. aliȩ mediȩ. Suꝑiores ꝗdẽ definitio nulla cõple¬
ctitur id circo ꝙ earũ suꝑiora gñra inueniri ñ posst̃. Porro aut̃ inferiores ut st̃ in¬
diuidua : ipsa qq̃ specificis differentiis carent. Quo circa ips eq̃qa definitione seclusȩ
sub diffinitione cadere poss̃. Datagͥ huiꝰ modispecie quȩ etgenꝰ habeat et deposteri¬
ori p̃dicet᷑: pͥmo eiꝰ sumogenꝰ et illius gñis differentias diuido et adiungo differen¬
tiã gñi.acuideo nũ illa differentia iuncta cũ gñre aequalis possit eẽ cũ ea specie.
quã circũ scribendã definitione suscepi : qđ siminor fuerit species : illã differentiã¬
rursus. quã dudũ cũ gñe posueramꝰ quasigenꝰ ponimꝰ eãq in alias suas differentias

Expanded text:
aliae sunt superiores, aliae inferiores, aliae mediae. Superiores quidem definitio nulla complealiae sunt superiores, aliae inferiores, aliae mediae. Superiores quidem definitio nulla complectitur idcirco quod earum superiora genera inueniri non possunt; porro autem inferiores, quae sunt indiuidua, ipsa quoque spuis praedicantur sub diffinitionem cadere possunt. Data igitur hujusmodi specie quae et genus habeat, et de posterioribus praedicetur, primo ejus sumo genus, et illius generis differentias divido, et adjungo differentiam generi, et video num illa differentia juncta cum genere aequalis possit esse cum ea specie quam circumscribendam diffinitione suscepi; quod si minor fuerit species, illam rursus differentiam quam dudum cum genere posueramus quasi genus ponimus, eamque in alias suas differentias
Abbreviated transcription (Latin):
alia acutos habentia tres angulos. alia obtusum. Sic gͥ gñis unius fit diuisi o multiplex.
ctiuȩ uͦ unius gñis species quȩ qm̃ differentiis in formant᷑ ut dictũ ÷ : id circo subuno gñre
minus duab specieb eẽ ñ possunt om̃is enĩ differentia in discrepantiũ pluralitate c̃stet
ed de diuisione gñris et speciei ꝑplura dictast. Hanc gͥ insistentib uiã. promptior ꝑ
diuisionẽ gñis ad speciei definitionẽ facultas aꝑit᷑ oportet enĩ ñ solũ quas ad definiti¬
onẽ differentias sumamꝰ ad discere sed ipsius qq definitionis artẽ diligentis sima cogni¬
tione cõplecti. Et illud ꝗdẽ anulla possit diffinitione de monstrari & quẽ ad modũ ꝑ
de monstrationẽ ualeat inueniri et quȩcũq de ea subtilius in postremis analyticis
ab aristotele tractatas̃ p̃termittã. Solã tnex sequar regulã definiendi. Rerũ enĩ

Expanded text:
alia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Ialia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Ictiuae uero unius generis species. Quae quoniam differentiis informantur, ut dictum est, idcirco sub uno genere minus duabus speciebus esse non possunt, omnis enim differentia in discrepantium pluralitate constat. Sed de diuisione generis et speciei perplura dicta sunt. Hanc igitur insistentibus uiam promptior per diuisionem generis ad speciei definitionem facultas aperitur, oportet autem non solum quas ad definitionem differentias sumamus addiscere, sed ipsius quoque definitionis artem diligentissima cognitione complecti. Et illud quidem, an ulla possit definitio demonstrari, et quemadmodum per demonstrationem ualeat inueniri, et quaecumque de ea subtilius in Postremis analyticis ab Aristotele tractata sunt, praetermittam, solam tamen exsequar regulam definiendi. Rerum enim
Abbreviated transcription (Latin):
in animata ut lapides : oportet aut̃ diuisionẽ qq̃ sic̃ termin heq diminutã eẽ neq suꝑflu
Nã neq plures species quã subgñre st̃ oportet apponi: nec pauciores ut inseipsa diuisio
optimꝰ : uirtus ẽ : Sic etiã diuisio om̃e genꝰ abꝗd eoꝵerit : quȩ st̃ species Rursꝰ qlibet species
ꝓpͥũ genis ꝗt it aut̃ gñis eiꝰdẽ multiplicit̃ diuisio ut om̃iũ corpoꝵ et q̃cũq alicuis magnitu¬
dinis sic enĩ circulũ in semicirculos et in eos qͦs g̃ci tomeas uocant nos diuisiones possumus
dicere. Distribuimꝰ et tetragonũ i. lalias ducta ꝑ angulũ diametro intriangula alias in
paralleo grãmata alias intecragona separamꝰ. Itaq̃ꝗ genꝰ ut cũ dm̃s numeroꝵ aliis pares
alii impares et rursus alii pͥmi aliiñ pͥmi Ettriangulorũ alias ȩꝗlatera. alia duo sola
latera aeqͣ habentia Alia totis in ȩqͣlia laterib: Etrursꝰ trianguloꝵ alias̃ rectiangula

Expanded text:
l ferae, alia inanimata, ut lapides''. Oportet autem diuisionem quoque sicut terminum neque diminutam esse neque superfluam, nam neque plures species quam sub genere sunt oportet apponi nec pauciores, ut in se ipsa diuisio optimus uirtus est''. Sic etiam diuisio: ''omne genus aliquid eorum erit quae sunt species'', rursus ''quaelibet species proprium genus est''. Fit autem generis eiusdem multipliciter diuisio, ut omnium corporum et quaecumque alicuius sunt magnitudinis. Sicut enim circulum in semicirculos et in eos quos Graeci tomeas uocant nos diuisiones possumus dicere distribuimus, et tetragonum alias ducta per angulum diametro in triangula, alias in parallelogrammata, alias in tetragona separamus, ita quoque genus, ut cum dicimus ''numerorum alii sunt pares, alii impares'' et rursus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequa habentia, alia totis inaequalia lateribus'' et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula,
Abbreviated transcription (Latin):
sed q̃ũ animo et ratione ut uinũ aquȩ mixtũ diuidimꝰ inuina aquȩ mixta Hocactudiui¬
dimus etiã inuinũ et aquã ex ꝗb mixtũ ÷ hucratione : Haec enĩ iã mixta separariñ posst̃
i aut totus dunsio et in materiã atq formã Alit̃ enĩ c̃stat statua ex partib suis
alit̃ ex materia atq forma iđ exxere et specie : Similit̃ etiã illa tota diuidenda sunt
afinco aluinasia Eius qq totius qđ ex uirtirib: c̃stat hocm faciendardiuisio
nalis alia sensibilis ÷. Etrursꝰ hȩc aliis disionib dissipant᷑ siñ÷ anima hoꝵ genꝰ sed¬

Expanded text:
sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidimus in uina aquae mixta, hoc actu, diuised quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidimus in uina aquae mixta, hoc actu, diuidimus etiam in uinum et aquam ex quibus mixtum est, hoc ratione, haec enim iam mixta separari non possunt. Fit autem totius diuisio in materiam atque formam, aliter enim constat statua ex partibus suis, aliter ex materia atque forma, id est ex aere et specie. Similiter etiam illa tota diuidenda sunt analis, alia sensibilis est. Et rursus haec aliis sub divisionibus dissipantur. Sed non e
Abbreviated transcription (Latin):
et idẽ ipsũ in eo qđ sꝥ ut animȩ. alia potentia ÷ sapiendi alia sentiendi alia uegetandi
Tot gͥ modis cũ totũ dicatur: facienda totius diuisio est. Primo qdẽ sictinuũ fuerit in eas
partes ex ꝗb ipsũ totũ constare ꝑspicit᷑. Alit̃ enĩ diuisio ñfit. Hõis enĩ corpus in partes
recta diuisio. Quoꝵ aut̃ multiplex ÷ cõpositio. multiplex etiã huisio ut animal ꝗd ẽ¬
separat᷑ in partes eas: quȩ sibi similes hñt partes in carnes in ossa Rursus in eas q̃sibi
similes ñ hñt partes in manꝰ inpedes Eodẽ q̃qmͦ et nauis et domꝰ. Librũ q̃q inuersus atq
hos insermones hos &iã insyllabas syllabas in litteras soluimꝰ Itaq fic ut lutere ecsyl¬
labȩ et nõa et uersus. partes quȩdã totius librieẽ uideant᷑. Alio tñ modo acceptȩ non
partes totius sed partes partiũ sint. Oportet aũt ñ om̃a speculari q̃si actu diuidant᷑

Expanded text:
tibus constat, ut animae alia potentia est sapiendi, alia sentiendi, alia uegetandi. Tot igitur modis cum totum dicatur, facienda totius diuisio est primo quidem si continuum fuerit, in eas partes ex quibus ipsum totum constare perspicitur, aliter enim diuisio non fit. Hominis enim corpus in partes recta diuisio. Quorum autem multiplex est compositio multiplex etiam diuisio, ut animal separatur quidem in partes eas quae sibi similes habent partes, in carnes, in ossa, rursus in eas quae sibi similes non habent partes, in manus, in pedes, eodem quoque modo et nauis et domus. Librum quoque in uersus atque hos in sermones, hos etiam in syllabas, syllabas in litteras soluimus, itaque fit ut litterae et syllabae et nomina et uersus partes quaedam totius libri esse uideantur, alio tamen modo acceptae non partes totius sed partes partium sint. Oportet autem non omnia speculari quasi actu diuidantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗc quã inueniri potest. ꝙ gñris locoualeat collocaris neq sub animale homonãq species ñ
genꝰt. Quare antiꝗoruidebit᷑ speciei diusio: siñ sit indigentia nominũ. Quod si his non ha¬
bundantius : prima genera usq adultima c̃uenit indifferentias separare
ocaut̃ fit hm̃ ut pͥmũ genꝰ in suas differentias dis gregemꝰ ñ in posteriores. Et postenore
iqs enĩdicat substantiȩ aliud÷ corporale aliud in corporale :recte dusonẽ feceme dlenã

Expanded text:
quicquam inueniri potest quod generis loco ualeat collocari neque sub animali, homo namque species, non quicquam inueniri potest quod generis loco ualeat collocari neque sub animali, homo namque species, non genus est. Quare antiquior uidebitur speciei diuisio si non sit indigentia nominum, quod si his non abundamus, prima genera usque ad ultima conuenit in differentias separare. Hoc autem fit hoc modo, ut primum genus in suas differentias disgregemus non in posteriores, et posterius alis, si quis enim dicat ''substantiae aliud est corporale, aliud incorporale'', recte diuisionem fecerit, hae
Abbreviated transcription (Latin):
gñris inrelatiuas partes facienda diuisio s tota huiꝰ modi sectio agñtose pura disterentie
affirmationis et negationis sin necesse: semꝑ tam̃ relationis reicienda diusio ẽ Priuatio
et habitꝰ et ctrarioꝵ sum̃dȩ . maxime aut̃ c̃trarietas in differentis ponenda ẽ nec ñ etiam
pͥuatio Idcircoqm ctrahabitũ ꝗddã ẽtrariũ indet᷑ apponere ut ÷ finitũ t infutum
uã quã eñ sit pͥuatio infinitũ tnctrarii imaginatione format᷑ est quȩ da nãquit dictr̃:
forma Dignũ u̾ inꝗsitu est utrũ inspecies anin disferentias reoregis s dundater
Sefinitionãq diuisionis ÷ gnris in species ꝓximas distributio Oporterꝗ sedimerahurã
mediũ ut corpꝰ corpusnãq animalis gen̾est. Substantia corporis: sedneq suꝑ substantiã

Expanded text:
generis in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere separanda est, negeneris in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere separanda est, nefferentiae, affirmationis et negationis si non necesse est semper tamen relationis reicienda diuisio est, priuationis et habitus et contrariorum sumendae. Maxime autem contrarietas in differentiis ponenda est nec non etiam priuatio, idcirco quoniam contra habitum quiddam contrarium uidetur apponere, ut est finitum et infinitum; quamquam enim sit priuatio, infinitum tamen contrarii imaginatione formatur, est quaedam namque, ut dictum est forma. Dignum uero inquisitu est utrum in species an in differentias recte genera diuidantur, definitio namque diuisionis est generis in species proximas distributio. Oportet igitur secundumedium ut corpus, corpus namque animalis genus est, substantia corporis, sed neque super substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
festũ ÷ : siꝗs gñri et differentiȩ cũde ÷ ipse nom̃ imponat. Vt cũ dicimꝰ figurarũ quȩ sunt
trilatere aliȩs̃ ȩqͥlaterȩ aliȩ duo latera habentes aȩqua Aliȩ totȩ inȩquales Trinagͥ ista
diuisio : sisic ꝓferret᷑ fieret duplex Figurarũ quȩ trilat̃ȩ s̃ aliȩ s̃ duolata tm̃ȩ q̃ habentes
quȩ nec bonas̃ scilic& nec mala siita dicerent᷑ gemina diuisi oꝓueniret . Rerũ om̃ium
alia s̃ differentia alia in differentia Differentiũ aliabona. aliamala : Itagͦ diuisio om̃is
in gemina secaret᷑. si specieb et differentiis uocabula non deessent :
sensibilis sensus Hȩcigitur nullã htͣ substantialẽ differentiã qua ase discrepet᷑ immo
potius hnt hui modi cognationẽ qua ad se inuicẽ referant᷑ ac sine sẽ eẽ ñ possint . Non÷ gͦ

Expanded text:
festum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt festum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt trilaterae aliae sunt aequilaterae, aliae duo latera habentes aequa, aliae totae inaequales''. Trina igitur ista diuisio si sic proferretur fieret duplex: ''figurarum quae trilaterae sunt aliae aequales, quae nec bona sunt scilicet nec mala, si ita diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus et differentiis uocabula non deessent. Qsensibile sensus. Haec igitur nullam habent substantialem differentiam qua a se discrepent, immo potius habent huiusmodi cognationem qua ad se inuicem referantur ac sine se esse non possint. Non est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃trarus aut̃ gũrũ multa diuisio÷ Fere enĩ cunctas differentias in c̃traria ducimus
Sed qm̃ c̃trarias alia medio carentia alia mediata Ita qq̃ diuisio facienda÷: ut colorum
alias nigra alia alba alia neutra Fieret aut̃ om̃is diffinitio om̃isq diuisio duob t̃minis
ñ ÷ : ponamꝰei nom̃ .a. litterã Rursus .a. littȩ ꝙ ÷ animalrationale : alias̃ mortalia. aliammor¬
talia uolentes gͥ definitionẽ hõis reddere : dicemꝰ homo ÷ a. littera mortabs pãsi hominis
definitio ÷ animalrationale mortale : animaluꝰ rationale ꝑ .a. litterã significat᷑ ut ẽ idẽ sentu
a mortale. tamꝗ si diceret᷑ animal rationale mortale. a enĩ ut dictũ ÷ animalrationale signf̃
Si gͦ .a. littera et mortali : duob: t̃minis facta definitio ẽ đ sireꝑirent᷑ in om̃ib q̃q nõa duob¬

Expanded text:
In contrariis autem generum multa diuisio est, fere enim cunctas differentias in contraria ducimus,In contrariis autem generum multa diuisio est, fere enim cunctas differentias in contraria ducimus, sed quoniam contraria sunt alia medio carentia, alia mediata, ita quoque diuisio facienda est, ut ''colorum, alia sunt alba, alia nigra, alia neutra''. Fieret autem omnis definitio omnisque diuisio duobus termininon est, ponamus ei nomen a litteram. Rursus a litterae quod est animal rationale, alia mortalia sunt, alia immortalia. Volentes igitur diffinitionem hominis reddere dicemus, homo est a littera mortalis. Nam si hominis diffinitio est animal rationale mortale, animal vero rationale per a litteram significatur, idem sentit a mortale tanquam si diceretur animal rationale mortale, a enim ut dictum est animal rationale significat. Sic ergo a littera et mortali duobus t
Abbreviated transcription (Latin):
disponit. Neq enĩ oculũ cȩcitas pͥuat lumine : sed ipsa qͦq scđm se pͥuatũ luce disponit:
ȩcus enĩ dr̃ ad priuationẽ qͦdãmͦ quasi dispositus et affectus hoc q̃q aristoteles testatur in
phisicis. uñ fit ut pͥuationis differentia ad gñrũ diuisionẽ freqnter utam᷑. Sed hic quoq
eodẽ modo sic̃ in ẽtradictione faciendũ ÷. Prius enĩ ponendus ÷ habitꝰ qͥ ÷ affirmationi
Acde oppositione ꝗdẽ priuationis et habitus hȩc dicta sufficiant:
ontirioꝵ uͦ oppositio dubitat᷑ fortasse anscđm pͥuationẽ et habitũ eẽ uideat᷑ ut album
et ngrũ Iñ albũ ꝗdẽ pͥuationigrisit nigrũ uͦalbi sedhalias Nunc aũt ita tractandĩ
ei tã quã sisit aliud oppositionis genus : sic̃ ÷ in p̃dicam̃tis ab ipsoq̃q aristotele dispositũ

Expanded text:
disponit. Neque enim solum oculum caecitas priuat lumine, sed ipsa quoque secundum se priuatum luce disponit, disponit. Neque enim solum oculum caecitas priuat lumine, sed ipsa quoque secundum se priuatum luce disponit, caecus enim dicitur ad priuationem quodammodo quasi dispositus et affectus hoc quoque Aristoteles testatur in Physicis. Vnde fit ut priuationis differentia ad generum diuisionem frequenter utamur. Sed hic quoque eodem modo sicut in contradictione faciendum est, prius enim ponendus est habitus, qui est affirmationi Ac de oppositione quidem priuationis et habitus haec dicta sufficiant, contrariorum uero oppositio dubitatur fortasse an secundum priuationem et habitum esse uideatur, ut album et nigrum, an album quidem priuatio nigri sit, nigrum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tanquam si sit aliud oppositionis genus, sicut est in Praedicamentis ab ipso quoque Aristotele dispositum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare finito potius quã infinito ÷ facienda diuisio. Sed sicui ꝑhȩc quȩdã parat᷑ anxietas
aut obscurioras̃ fortasse quã ipse desiderat : nihilad me cognitionẽ facilẽ pollicent ẽ
Neq enĩ rudib: hȩc totius artis s imbutis et ulteriore pene loco ꝓg̃ss̃s legenda et discenda
eẽt: diligent̃ ex posui. Hec ꝗdẽ dicta sint de oppositione. quã affirmatio negatioq ẽstituit
Illauͦ quȩ scđm habitũ pͥuationẽq fit : ipsa q̃q suꝑioriuidet᷑ esse consimilis. negat enim
qͦdã modo pͥuatio habitũ. s differt qđ sẽꝑ quidẽ potest ẽẽ negatio priuatiouͦ ñ semꝑ
sed tc̃ qͣndo habitũ habere possibile ÷ hoc uͦnos iam predicamenta docuerint
Quare forma q̃dã intelligit᷑ eẽ pͥuatio Non enĩ tm pͥuat sed etiã circase ipsã pͥuatũ quẽq

Expanded text:
Quare finito potius quam infinito est facienda divisio. Sed si cui per haec quaedam paretur anxietas Quare finito potius quam infinito est facienda divisio. Sed si cui per haec quaedam paretur anxietas aut obscuriora sint fortasse quam ipse desiderat, nihil ad me cognitionem facilem pollicentem. Neque enim rudibus haec totius artis, sed imbutis et ulteriore pene loco progressis legenda et discenda esset, diligenter exposui. Haec quidem dicta sunt de oppositione quam affirmatilla uero quae secundum habitum priuationemque fit ipsa quoque superiori uidetur esse consimilis. Negat enim quodammodo priuatio habitum, sed differt quod semper quidem potest esse negatio, priuatio uero non semper, sed tunc quando habitum habere possibile est hoc uero nos iam Praedicamenta docuerunt. Quare forma quaedam intellegitur esse priuatio, non enim tantum priuat sed etiam circa se ipsam priuatum quemque
Abbreviated transcription (Latin):
Cũu ñ ho substantiã hõis negatione destruxit. Sicgͥ ꝑsecaret diuisiognas inipe¬
cies negatione Necesse ÷ aut sȩpe speciẽ negatione cõponere: cũ ea qua simplicen
speciẽ uolumus assignare : nullo uocabulo nuncupatur. Ut cũ dico impariũ num̃oꝵ
alii st̃ pͥmi ut tres ꝗnque ł septẽ Ali i ñ pͥmi ut .uiiii. et rursus figurarũ aliȩ sunt
rectilineȩ. aliȩ ñ rectilineȩ. Et coloꝵ aliis albi. aliinigri. alnnecalbi necnigri. Ergo
quando nom̃ unũ specieb positũ ñ ÷ eas negatione ꝓferre necesse ÷ Hoc gͥ cogit int̃dũ
necessitas ñnatura. In eodẽ q̃q qͦ ties negatione facimus sectionẽ : pͥus aut affirmatio aut
simplex dicendũ ÷ nom̃. Ut ÷ numeroꝵ aliis pͥmi: aluiñ pͥmi Nã siprius negatiodicta
certũ incerto stabile fixũq mutabili sed om̃a quȩ aut definita parte orationis. aut
affirmatione ꝓferunt᷑: plus finita s̃ quã aut nom̃ cũ particula negatiua. aut totanegatu

Expanded text:
 substantiam hominis negatione destruxi. Sic igitur per se caret diuisio generis in species negatione. Necesse est autem saepe speciem negatione componere cum ea quam simplici nomine speciem uolumus assignare nullo uocabulo nuncupatur, ut cum dico ''imparium numerorum alii sunt primi'', ut tres, quinque, uel septem, ''alii non primi'', ut nouem, et rursus ''figurarum aliae sunt rectilineae, aliae non rectilineae'' et ''colorum alii sunt albi, alii nigri, alii nec albi, nec nigri''. Ergo quando nomen unum speciebus positum non est, eas negatione proferre necesse est. Hoc igitur cogit interdum necessitas, non natura. In eodem quoque quotiens negatione facimus sectionem prius aut affisimplex dicendum est nomen, ut est numerorum; alii sunt primi, alii non primi. Nam si prius negatio dicta certum incerto, stabile et fixum instabili et mutabili. Sed omnia quae aut definita parte orationis aut affirmatione proferuntur, plus finita sunt quam aut nomen cum particula negativa, aut tota negatio.
Abbreviated transcription (Latin):
specier ut hõis et ingñis eiꝰ diuisioneq c̃tinet speciẽ ut ipsũ hominẽ collocatur
et uniuersalit dicendũ ÷. Quȩ cũq differentiȩ hui modis ut ñ modo p̃tereas speciesȩ
Cet bipes Nullus enĩdicit animaliũ alia s̃ rationabilia alia duospedes haben a
id circo qđ rationale etbipes licet differant: nulla ase oppositione disungur cstat
q̃cũq: ase aliqͣ oppositione differ̃ eas solas differentias sub gñe positas genꝰipsũ posse dn¬
iungere : Sunt aut̃ oppositiones .iiIͦ. aut ut c̃traria : ut bonũ malo daitu habitꝰ ct
pͥuatio: ut uisus eccȩcitas : Quã ꝗ sint et p̃dã res in qͥb discernere difficuet snitaroar
inc̃trariis aninpͥuatione ł habitu ea oporteat collocari ut s̃ motus ꝗͥes sanitasegra¬
tudo uigilatio somnꝰ lux tenebrȩ sedhalias Nunc aut̃ dereliꝗs oppositionib dicendũ
Tertia opposiciot quȩ ẽ scđm affirmationẽ et negationẽ. Ut socrates uuru sognates¬

Expanded text:
ipsum hominem collocantur. Et uniuersaliter dicendum est, quaecumque differentiae huiusmodi sunt ut non modo praeter eas species eet bipes, nullus enim dicit ''animalium alia sunt rationabilia, alia duos pedes habentia'' idcirco quod rationale et bipes, licet differant, nulla a se oppositione disiunguntur, constat quaecumque a se aliqua oppositione differunt eas solas differentias sub genere positas genus ipsum posse disiungere. Sunt autem oppositiones quattuor: aut ut contraria, ut bonum malo, aut ut habitus et priuatio, ut uisus et caecitas, quamquam sint et quaedam res in quibus discernere difficultas sit utrum in contrariis an in priuatione uel habitu ea oporteat collocari, ut sunt motus quies, sanitas aegritudo, uigilatio somnus, lux tenebrae, sed haec alias, nunc autem de reliquis oppositionibus dicendum est. Tertia oppositio est quae est
Abbreviated transcription (Latin):
factũue rep̃henditur Negotiũ dictũ factũue ꝑsonae propt̃ qđ iniudiciũ uocat᷑. Itaq
in his duob: om̃is locoꝵ ratio c̃stituta ẽ. Quȩ enĩ hñt rep̃hensi onis occasionẽ : eadẽ nͥ om̃ ino
adin ex cusabilẽ partẽ uergunt defensionis copiã subministrant. Ex hisdẽ locis accusati

Expanded text:
 propter quod in iudicium vocatur. Itaque  propter quod in iudicium vocatur. Itaque in his duobus omnis locorum partitio constituta est: quae enim habent reprehensionis occasionem, eadem nisi omnino ad inexcusabilem partem vergunt, defensionis copiam subministrant: ex eisdem enim loci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥas partes eritq inc̃sticutionib: tractandis exordiũ et narratio et cȩtera sed cum
instrum̃tum uenerit inciuilẽ questionẽ: oꝑã quoq suã simul infert. docebit igit᷑ ac ꝑ¬
architectus Hic aut̃ ÷ orator qͥcũ ad causã accesserit: faciet officiũ suũ. benegͥ dicet
In om̃igñre causarũ . et in om̃i c̃stitutione orator faciet etiã finẽ tũ ut benedixerit in
om̃i c̃stitutione tũ ut ꝑsuaserit. De singulis gͥ nc̃ qͥdẽ in cõmune tractauimꝰ Deuno quoq
uͦseparatĩ post sierit cõmodũ disseremus : Atq hȩc actenus Nunc deinuentione tractan
dũ ÷ eius enim pͥus qͥdẽ dialecticos dedimus : nunc rhetoricos ꝓmimꝰ locos: Quos ex ad.¬
tributis ꝑsonȩ ac negotiouenire necesse ÷. Persona ÷ q̃ iniudiciũ uocat᷑ cuiꝰ dictũ aliqđ¬

Expanded text:
proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem, operam quoque suam simul infert. Et docebit igitur ac perarchitectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit commodum, ddum est. Etenim prius quidem dialecticos dedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex attributis personae ac negotio venire necesse est. Persona est, quae in iudicium vocatur, cuius dictum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Rep̃ hensio ꝑoratio opera docere et mouere actor orator officiũ benedicere¬
ł inis tũ bene dixisse tũ ꝑsuadere. Estuͦ totarhetorica inspecieb Species u̾ita
totã materiã informant. ut tam̃ uicissim totã sibi uindicent. qđ ex hoc
intelligi potest. qm̃ om̃s sibi materiȩ partes singulȩ species tenent Nã
iudiciali quattuor c̃stitutiones inuenies : Et in deliberatiuo de monstratiuoq
easdẽ quattuor inuenire queas. unde ostenditur si om̃s partes causȩ gñralis quȩ
abspecieb: uicissim uindi cari totã eomodo qͦuox uno t̃p̃re ad plurimoꝵ aures ꝑuenit :¬
cũ suis in tegra partib id elem̃tis. Nã eodẽ tẽpore tota causa ad diuersas species cũ partib¬
sius transit sed cũ species in materiã uenerint iđ inciuilẽ questionẽ. et eã cũ suis obtinu-¬

Expanded text:
reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicerereprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicere. Finis, tum bene dixisse tum persuadere est. 12. Tota rhetorica in speciebus; species vero ita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae vilem quaestionem, ab speciebus vicissim vindicari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis. Nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sticutiones causȩ g̃nralis hmñ. Sienĩ om̃is causa ciecturalis eẽt nec alius status inueniret᷑:
ñ cẽt statꝰ ciecturalis causȩ pars. sed ipsacausa eẽt sine dubio c̃iectura. Sed qm̃ partĩc̃iectura
partĩfine partĩ qualitate partĩtrans latione causȩ om̃s tenent᷑ parst c̃stitutio causȩ
ñ eiꝰ quã tenendo informat sed eiꝰ quã diuidit generalis. Cuiꝰ scilicet mẽbrũ aliqđ abscidens
suum facit unaquȩq c̃stitutio: Sunt gͥ partes ut species c̃stitutiones cause generalis.
noneus quã unaquȩ tenens informauerit. Quare ÷ genus rhecoricaȩ facultas Rhecoricȩ
uͦ species tres iudiciale de monstratiuũ deliberatiuum. Materiꝰa aũt ciuilis q̃stio qͣ dr̃ causa
artes huiꝰ materiȩ c̃stitutiones Rhetoricȩ partes inuentio dispositio, elacutio Memoria
actio instrum̃tũ oratio Instrum̃ti partes exordiũ Narratio partitio, confirmatio

Expanded text:
nis partes causae generalis hoc modo: si enim omnis causa coniecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status coniecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio coniectura; sed quoniam partim coniectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet quasi membrum aliquod abscindens, suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species constitutiones causae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum. Materia autem, civilis quaestio, quaartes hujus materiae constitutiones. Rhetoricae partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio,
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ qͥdẽ locoꝵ et si ex circũstantiarũ natura discretioclaraẽ nos tam̃ beniuo lenti facien
si uberius ei adẽẽ differentias ostendamꝰ. Nã cũ ex circũ in stantus alia õ. tullꝰꝓposuerit
ẽẽ . c̃tinentia cũ ipsonegotio illũ annumerauerit locũ. quẽ appellauit dũfit ex ipsa
unegotii eas̃ quȩ ante factũ et dũsit : et post factũ qđ gestũ÷ continent . In om̃ib enĩ
occasione : locũ modo facultatẽ esse c̃senserit sedut dictũ ÷ ꝗ̃ cuilibet facto adhȩrentia
sint atq id nullomꝰ derelinquant. Quia quadã ratione sub iectas ipsi qdđ gestũ ÷ negotio Itẽ
ea q̃ st̃ ingestione negoti sinehis quȩ s̃ continentia cũ ipsonegotioeẽ posst̃ i otest emĩ eloc
et tepus & occasio et modus et facultas facti cuilibet intelligi. etiã sinemofaciat qđ illo

Expanded text:
Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberiores ad se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis alia M. Tullius proposuerit e in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa vero negotii, ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est continent; in omnibus enim occasionem, locum, modum, facultatem, facta esse consenserit: sed, ut dictum est, quae cuilibet facto adhaerentia sint, atque in nullo modo derelinquant, quia quadam ratione subjecta sunt ipsi quod gestum est negotio. Item ea quae sunt in gestione negotii, sine his quae sunt continentia cum ipso negotio, esse possunt. Potest enim et locus, et tempus, et occasio, et modus, et facultas facti cujuslibet intelligi, etiamsi nemo faciat quod illo
Abbreviated transcription (Latin):
facienbũ qđ porest : crit etiã rhecoricȩ facultatis aliqđ instrum̃tũ Hocut oratio quȩ¬
partuinciunli gñre uersat᷑ : partĩ minime. Hea aut̃ oratione nẽ loqͥm̃. quȩ ht̃ aliquã
questionẽ ł quȩ ad fine expediende questionis accomodat᷑. Eauoratio qurȩ ineiuili

Expanded text:
faciendum quod potest, erit etiam rhetoricae facultatis aliquod instrumentum; hoc vero efaciendum quod potest, erit etiam rhetoricae facultatis aliquod instrumentum; hoc vero eliquam quaestionem, vel quae ad finem expediendae quaestionis accommodatur. Ea ergo oratio, quae in civili
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ dundenda et possibilia et impossibilia : Quoties adueritatẽ posibilia sola dicenda impossibili

Expanded text:
uenitur diuidenda et possibilia et impossibilia, quotiens ad ueritatem sola possibilia dicenda, impossibiliuenitur diuidenda et possibilia et impossibilia, quotiens ad ueritatem sola possibilia dicenda, impossibili
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandũ. Aristoteles enĩ ħin topicis diligent̃ p̃cepit ut in his qd ñrbona alias bona
dñr O portetaũt maxime exercere. Hancaut ut ips aristeles ait c̃trasop histicas importun¬
tates si em̃ nulla subiecta sit res quã significat . uox designatiua eẽ ndr̃ sinuͦuares sit quã
significat uox dr̃ simplex Qđ̃ plures multiplex etmulta significans Diuidendagͥ l st̃
nem aliquosyllogis mocapiamur. Sinuͦ aphibola oratio id ambigua euenit ut ali qtie sutroq
modo possibilia sint q̃ significant᷑ ut id qđ suꝑius dixi sotuiteni fieriutg̃ ciuincerent troinos
ettro iani g̃cos suꝑarent St̃ ũ alia quȩ impossibilias ut dico hot̃ in comedere panẽ significat
ꝗdẽ qđ hõ panẽ coedat rursꝰ qđ panis hominẽ sed himpossibile ẽ Ergo qͦties adetentionẽ

Expanded text:
monstrandum est. Aristoteles enim hoc in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona alia sunt bona, monstrandum est. Aristoteles enim hoc in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona alia sunt bona, dicuntur. Oportet autem maxime exercere hanc artem, ut ipse Aristoteles ait, contra sophisticas importunitates, si enim nulla subiecta sit res quam significat uox, designatiua esse non dicitur, sin uero una res sit quam significat uox, dicitur simplex, quod si plures, multiplex et multa significans. Diuidenda igitur haec sunt ne in aliquo syllogismo capiamur. Sin uero amphibola oratio id est ambigua est, euenit ut aliquotiens utroque modo possibilia sint quae significantur, ut id quod superius dixi; potuit enim fieri ut Graeci uincerent Troianoslia quae impossibilia sunt, ut cum dico hominem comedere panem, significat quidem quod homo panem comedat, rursus quod panis hominem, sed hoc impossibile est. Ergo quoties ad contentionem
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ut si ꝗdicad dam ł quiddare debeat nullus intelligit nͥ intellectus et certa
ratio det̃minationis addatur: ł siqͥs dicat ad me uenite quoueniant ł qnͣdo nisi
det̃minatione ñ cognoscit᷑. Estaut̃ om̃e ꝗdẽ ambiguũ dubitabile. ñ tñ om̃e dubitabile
ambiguũ. Hȩc enĩ quȩ dictas dubitabilia qͥdẽ s̃ ñ tñ ambigua In ãbiguis enĩ ut̃q auditi
rationabilit̃ seipsũ intellexisse arbitrat᷑ ut cũ ꝗs dicit audio g̃cos uicisse troianos.
sermonib: rationabilit᷑ intelligit: Cu iI. o.o qđ e nĩ goñdixi ille potius suspicabit᷑
aut ꝑsignificantias aut ꝑ modũ significationũ aut ꝑ det̃minationẽ in his quȩ scđ m significanti.
diuidunt᷑ ñ solũ diuidendȩ st̃ significationes s etiã diũsas res eẽ q̃ significant᷑ definitione est

Expanded text:
t ''da mihi'' quando uel quid dare debeat nullus intelligit nisi intellectus et certa t ''da mihi'' quando uel quid dare debeat nullus intelligit nisi intellectus et certa ratio determinationis addatur, uel si quis dicat ''ad me uenite'' quo ueniant uel quando nisi determinatione non cognoscitur. Est autem omne quidem ambiguum dubitabile, non tamen omne dubitabile ambiguum, haec enim quae dicta sunt dubitabilia quidem sunt, non tamen ambigua. In ambiguis enim utraque auditor rationabiliter se ipsum intellexisse arbitratur, ut cum quis dicit ''audio Graecos uicisse Troianos'' sermonibus rationabiliter auditor intellegit, quod enim ego non dixi ille potius suspicabitur aut per significantias aut per modum significationum aut per determinationem, in his quae secundum significantiam diuiduntur non solum di
Abbreviated transcription (Latin):
enĩdm̃s infinitũ. Scđ̾m multitudinẽ : ut ÷ infinitã eẽ corporũ diuisionẽ. infinitã nãq diui¬
sionũ multitudinẽ significamus. Rursus seđm speciẽ : ut infinitas dicimꝰ figuras. Infinitȩ
enĩ st̃ species figurarũ. Dicimꝰ etiã infinitũ aliꝗd scđmtẽpus. ut infinitũ dm̃s mundũ. cuiꝰ
unũ tnipsa significans . Alius uͦ modus ÷ : scđm det̃minationẽ iuotiens enĩ det̃minatione dr̃
uox illa. facit intellectudubitationẽ. ut ÷ homo. Hȩc enĩ uox multa significat. Nulla enĩ
definitione cclusa audientis intelligentia : multis rapta tur fluctib: errorib: trans dicit᷑
Qd enĩ qͥsq auditor intelligat ubi idꝙ dicens loꝗt᷑ nulla det̃minatione c̃cludit : Nisie nĩ
qͥs itadefiniat dicens om̃is hõ ambulat. aut certe qͥdã homo ãbulat. et hunc suta nõ e c̃tingit
de sign& intellectus audientis qđ rationabiter intelligat ñ ht̃. St etiã aliȩ dec̃mina

Expanded text:
multitudinem, ut est infinitam esse corporum divisionem, infinitam namque divisionum multitudinem significamus. Rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitum dicimus mundum, cujus unum tamen ipsa significans, alius vero modus secundum determinationem. Quoties enim sine determinatione dicitur vox ulla, facit in intellectu dubitationem, ut est homo, haec enim vox multa significat. Nulla enim diffinitione conclusa audientis intelligentia multis raptatur fluctibus, erroribusque traducitur. Quod enim quisque auditor intelligat, ubi id quod dicens loquitur nulla determinatione concludit? Nisi enim quis ita diffiniat dicens: Omnis homo ambulat, aut certe quidam homo ambulat, et hoc nomine si ita contingit designet, intellectus audientis quod rationabiliter