comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi iuxta regẽ ꝑsar. Ueni
autẽ ut docerẽ te q̃ uentura
sunt ppło tuo in nouissi¬
mis dieb: qm̃ adhuc uisi¬
o indies. Cũq loq̃ret᷑ int¬
chi huiuscemodi u̾ba ⁊ deie¬
ci uultũ meũ ad terrã: et
tacui. Et ecce quasi simili¬
tudo filit hominis tetigit
labia mea. Et aꝑtens os
meũ: locutus sũ. Et dixi
ad eũ qui stabat coramme.
Bñe mi in utsione tua dis¬
solute sunt cõpages mee:
et nichil in me remansit
uiriũ. Et quomodo peterit
seruus dñi mei loqui cũ
dño meo: Nichil eñi ĩ me
remansit uiriũ. Secl ⁊ a¬
licus meus intercludit᷑.
Rursũ quoq cetigit me
quasi uisio hominis: et ꝯ¬
fortauit me: et dixit: Nolt
timere uir desiderioꝵ Pax
tibi. Confortare: et esto ro¬
bustus. Cũq loqueretur
mecũ: conualui ⁊ dixi. Lo¬
quere dñe mi:quia ꝯfoi¬
tastime. Et ait. Nũqͥd scis
quare uenerim ad te: Et
nunc reu̾tar ut p̃uer adu̾¬
sũ principẽ ꝑsaꝵ. Cũ ergo
egrederer: apparuit princepsᷤ

Expanded text:
xta regem Persarum. Veni autem, ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus, quoniam adhuc visio in dies. Cumque loqueretihi hujuscemodi verbis, dejeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum qui stabat contra me: Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, et dixit: Noli timere, vir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere, Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? Et nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum: cum ergo egrederer, apparuit princeps
Abbreviated transcription (Latin):
ui: et ñ intellexi. Et dixi.
Bñe mi quid erit post hecs
Et ait. N⁊ ade daniel: quia
clausi sunt signatiq ser¬
mones usq ad tẽpus p̃fi¬
nitũ. Eligent᷑ ⁊ dealbabũ¬
tur et quasi ignis ꝓbabũ¬
tur multi: et impii agẽt
impie: neq intelligent õs
impii. Porro docti intelligẽt.
Et a tẽpore cũ ablatũ fuerit
iuge sacrificium. et posita
fuerit abhominatõ indeso¬
latõnem:dies mille ducẽ¬
ti nonaginta. Heatus qui
expectat: et ꝑuenit ad dies
mille trecentos. triginta
quinq. Tu autẽ daniel
uade ad p̃finitũ ⁊ requiesce:
et stabis in sortetua in fi¬
Hucusq danielem in he¬
breo uolumine legimus.
Cetera que sequunt᷑ usq
ad finẽ ubri: de theodotõniᷤ
editione tͣnslata st̃. A¬

Expanded text:
vi et non intellexi et dixi: Domine mi, quid erit post hec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi sunt signatique sermones usque ad tempus prefinitum. Eligentur multi et dealbabuntur et quasi ignis probabuntur, et impie agent impii, neque intelligent omnes impii; porro docti intelligent. Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificium, et posita fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Beatus, qui expectat, et pervenit usque ad dies mille trecentos triginta quinque. Tu autem vade ad praefinitum: et requiesces, et stabis in sorte tua in fiHucusque Danielem in Hebraeo volumine legimus. Caetera quae sequuntur usque ad finem libri, de Theodotionis editione translata s
Abbreviated transcription (Latin):
cornib decẽ que habebat in
capite ⁊ et de alio qd̃ ortum
fuerat ante qd̃ ceciderant
tria cornua. et de cornuislo
qd̃ habebat octilos ⁊ os lo¬
quens grandia: et maiteᷤ
erat ceteris. Aspiciebã ⁊ et er¬
ce cornu illucd faciebat bel¬
bat eis: donec uenit antiqꝰ
dieꝵ. et iuditiũ dedit scĩs¬
excelsi: et tempus aduenit
et regnũ obtinuert sc̃i: et
sic ait. Bestia quarta reg¬
nũ quartũ erit in terra qͥd
maius erit ot̃b regnis : et
deuorabit uniũsam terrã:

Expanded text:
cornibus decem, quae habebat in cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat belbat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sExcelsi, et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. Et sic ait: Bestia quarta regnum quartum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam ter
Abbreviated transcription (Latin):
is usq ad tempus ⁊tem¬
pus. Aspitiebã ergo in ui¬
sione noctis: et ecce cũ nut¬
bib cel quasi filius homi¬
nis ueniebat. Et usq acd¬
antiquũ dier ꝑuenit: et
in conspectu eius obtuler̃t̃
eũ. Et dedit et potestatẽ ⁊ ho¬
trib et lingue ip̃i seruiẽt.
P otestas eius potestas et̃¬
na q̃ non auferetur: et reg¬
nũ eius qd̃ ñ corrumpetur
horruit sp̃s meus. Ego da¬
niel territus sũ in hiis: et
uisiones capitis met ꝯtur¬
bauerunt me. Accessi ad u¬
num de assistentib: et q̃ re¬
bam ueritatẽ ab eo de oĩb
hiis. Qui dixit michi int̾¬
p̃tationẽ sermonũ: et docu
q̃ ꝯsurgent de terra. Stisei¬
pient autẽ regnum sc̃ĩ dei
altissimi: et obtinebunt
regnũ usq in scłm et secu¬
diligent̃ discere de bestia qͣt¬
ta que erat dissimilis ital¬
de ab om̃ib: et terribilis
nimis. Bentes ⁊ ungues
eius ferrei. Comedebat ⁊ cõ¬
minuebat: et reliquias pe¬
dib sius ꝯculcabat. Et cle

Expanded text:
is usque ad tempus et temis usque ad tempus et tempus. Aspiciebam ergo in visione noctis. et ecce cum nubibus coeli quasi filius hominis veniebat, et usqantiquum dierum pervenit. Et in conspectu eius obtulerunt eum, et dedit potestatem et hotribus et lingue ipsi servient: Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuiurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque in saecucere de bestia quarta, quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de
Abbreviated transcription (Latin):
bat magnos ⁊ comedens
atqi cõmintiens: et reliqͣ
pedib suis ꝯculcans. Bis¬
similis autẽ erat ceteris be¬
stiis quas uideram antea:
et habebat cornua decẽ. Con¬
siderabam cornua ÷ et ecce
cornu aliud paruuilũ ortũ
est in medio eoꝵ: et tria de
cornib primis euulsa sũt
a facie eius. Et ecce oculi qͣ¬
si oculi hominis erant in
cornu isto: et os loquens ĩ¬
gentia. Aspictebam donec
throni positi sunt: et anci¬
quus dier sedit. Uz estim̃¬
tũ eius quasi nix candidũ.
et capilli capitis eius qͣsi
lana munda. Thronus
eius flãma ignis. Rote
eius ignis accensus. Flu
uius igneus rapidusq:
egrediebatur a facie eius.
M̾ ilia miliũ ministrabãt
ei: et decies miltes centena
milia assistebant ei. Iudi¬
ciũ sedit: et libri aꝑtisunt.
Aspitiebam ꝓpt̾ uocẽ sermo¬
nũ grandiũ: quos cornu
alud loq̃batur. Et̃ uidi qͦ¬
niam int̾fecta esset bestia ⁊
ta esset potestas: et tempo¬
ra uite constituta essent e¬

Expanded text:
bat magnos, comedens bat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans: Dissimilis autem erat caeteris bestiis, quas videram ante eam, et habebat cornua decem. Considerabam cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum: Et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus: et ecce oculi, quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit. Vestimentum ejus quasi nix candidum, et capilli capitis ejus quasi lana munda: Thronus ejus flammae ignis: rotae ejus ignis accuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. Milia milium ministrabant ei, et decies centena milia assistebant ei. Iudicium sedit, et libri Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi qniam interfecta esset bestia, eta esset potestas, et tempora vitae constituta essent e
Abbreviated transcription (Latin):
Nanno primo balthasar
regis babylonis:daniel
sompniũ uidit. Sisio ai¬
tem capitis eius incubi¬
li suo: et sompniũ scribẽs
breui sermone cõprehendit:
sũmatimq perstringens
att̃. R⁊ idebam in uisione
mea nocte: et ecce quatuor
uenti celi pugnabant in
mari magno : et quatuor
bestie grandes ascendebant
de mari: diu̾se int̾ se. P̾ri¬
ma quasi leena: et alas ha¬
bebat aquile. Aspiciebã do¬
nec euuilse sunt ale eius:
et sublata est de terra ⁊ et su
ꝑpedes quasi homo stetit:
et cor eius datũ est ei. Et ec¬
ce bestia alia similis urso
inparte stetit: et tres ordi¬
nes erant in ore eius et ĩ
dentib eius. Et sic dicebãt
et.Surge:comede carnes
plurimas. Post hec aspi¬
ciebam : et ecce alia quasi
pardus: et alas habebat qͣ¬
si auis quatuor suꝑse. Et
quatuor capita erant su
ꝑbestiam: et potestas data
est ei. Post hec aspiciebam
inuisione noctis ⁊ et ecce
bestia quarta terribilis at¬
q mirabilis: et fortis ni¬
mis. Sentes ferreos habe¬

Expanded text:
Anno primo Baltassar regis Babylonis, Daniel somnium vidit: visio autem capitis ejus in cubili suo: et somnium scribens, brevi sermone comprehendit: summatimque perstringens, ait: Videbam in visione mea nocte, et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno. Et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra; Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus, Et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus; Et alas habebat avis quatuor super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Post hoc aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, Dentes ferreos habe
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Et oraui dñm deum
meũ: et ꝯfessus sũ ⁊ dixi.
Obsecro dñe deus magne
et terribilis: custodiẽs pac¬
tũ ⁊ miscd̃iam diligenti¬
b te ⁊ custodientib man¬
data tua : peccauimus:
iniq̃ fecimus ⁊ ĩpie egimꝰ:
et recessimus et declinaui¬
mus a mandatis tuis at¬

Expanded text:
nere. Et oravi Dominum Deum nere. Et oravi Dominum Deum meum, et confessus sum, et dixi: Obsecro, Domine Deus magne et terribilis, custodiens pactum et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. Peccavimus, inet recessimus et declinavimus a mandatis tuis et
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ autẽ fracto illo surrexe¬
runt quatuor ꝓ eo. qͣtuor
reges de gente eius consur¬
gent. sed ñ in fortitudine
eus: et post regnũ eoꝵ cũ
creuerint iniquitates con¬
surgec rex impudens faci¬
e et intelligens ꝓpositõnes:
et roborabit᷑ fortitudo eius:
sed ñ inuirib suis. Et su¬
pra quã credi potest unt¬
suũ magnificabit: et in
copta terũ omniũ occidet
plurimos. Et etra princi¬
pemprincipũ consurget:
na uisionẽ: quia post dies
multos erit. Et ego daniel
langui ⁊ egrotaui ꝑ dies.
Cũq surrexissem faciebã
oꝑa regis: et stupebã ad ui
uit assueri de semine medo¬
rũ qui imꝑauit suꝑ reg¬
nũ chaldeoꝵ anno uno reg¬
ni eius ⁊ ego daniel intel¬
lexi tn libris numerum¬
annoꝵ de quo factus ẽ ser¬
mo dñi ad teremiã ꝓph̾am:
ut cõplerentur desolatõniᷤ
ihetłm septuaginta anni.
Et posui faciẽ meã ad clo¬
minũ deũ rogare ⁊ dep̃ca¬
ri: in ieiuniis. sacco. et ci¬

Expanded text:
Quod autem, fracto illo, surrexeQuod autem, fracto illo, surrexerunt quatuor pro eo, quatuor reges de gente ejus consurgent, sed non in fortitudine ejus. Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget rex impudens facie, et intelligens propositiones, Et roborabitur fortitudo ejus, sed non in viribus suis: Et supra quam credi potest, unisuum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: Et contra principem principum consurget, na visionem, quia post dies multos erit, Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: Cumque surrexissem, faciebam opera regis, et stupebam ad vislii Assueri de semine Medorum, qui imperavit super regnum Chaldaeorum: Anno uno regni ejus, ego Daniel intellexi in libris numerumannorum, de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerentur desolationis Jerusalem septuaginta anni, Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum rogare, et deprecari in jejuniis, sacco et ci
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ⁊ fortitudo ꝯculcabit᷑.
Et dixit ei. Usq ad uespe¬
ram ⁊ mane. duo milia
trecenti: et mundabitur
sanctuariũ. Fc̃m ẽ atitem
cũ uiderem ego daniel ui¬
sionẽ ⁊ q̃rerem intelligen¬
tiã: ecce stetit in ꝯspectu
meo quasi species uiriłt
audiui uocẽ uiri int̃ ulai:
et clamauit ⁊ ait. Gãbua
fac intelligere istũ: uisio¬
nẽ. Et uenit: et stetit iuxta
ubi ego stabã. Cũq uenis¬
set: pauens corrui in faciẽ
meã. Et dixit ad me. Intel¬
lige fili hominis: qm̃ in
tẽpore finis cõplebit᷑ uisio.
Cũq loq̃retur ad me: collap¬
sus sũ ꝓnus in terrã. Et te¬
tigit me: et statuit me in
gradu meo. Pixitq michi.
Ego ostendã tibi q̃ futura
sunt in nouissimo male¬
dictõnis: qm̃ habet tẽpus
finẽ suũ. Aries quẽ uidisti
habere cornia: rex medorũ
ẽ atq ꝑsaix. Porro hẏrcus
caprai: rex grecoꝵ ẽ. Et cor¬
nu grande qd̃ erat int̾ ocu¬
los eius: ip̃e ẽ rex primus.

Expanded text:
rium, et fortitudo conculcabitur? rium, et fortitudo conculcabitur? Et dixit ei: Usque ad vesperam et mane, duo millia trecenti: et mundabitur sanctuarium: Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: Gabriel, fac intelligere istam visionem. Et venit, et stetit juxta ubi ego stabam: cumque venisset, pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige, fili hominis, quoniam in tempore finis complebitur visio. Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram, et tetigit me, et statuit me in gradu meo, dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. Aries quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. Porro hircus caprarum, rex Graecorum est, et cornu grande quod erat inter oculos ejus, ipse est rex primus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in eũ. Et ꝑcussit arietẽ ⁊ et
cõminuit duo cornua eiꝰ:
et ñ poterat aries resistere
ei. Cũq eũ mississet in ter¬
rã conculcauit: et nemo
quibat liberare arietem de
manu eius. Hẏrcus au¬
tẽ capraꝵ: magnus factꝰ
est nimis. Cũq creuisset
fractũ est cornu magnũ:
super illud ꝑ quatuoruẽ¬
tos celi. Se uno autẽ ex eis
egressũ est cornu unũ mo¬
nificatũ est usq ad fortitu¬
dinẽ celi. Et deiecit de forti¬
tudine ⁊ de stellis et ꝯcui¬
cauit eas : et usq ad prin¬
cipẽ fortitudinis magni¬
ficatus ẽ: et ab eo tulit iu¬
ge sacrifictũ. et detecit lorũ
sanctificatonis eius. Ro¬
bur autẽ datũ est ꝯtraiu¬
ge sacrificiũ: ꝓpt̾ peccata.
Et ꝓsternetur ueritas in
terra: et faciet ⁊ ꝓsperabit᷑
Et audiui unũ de scĩs loq̃n¬
tem. Et dixit unus sanctꝰ
alteri: nescio cui loquen¬
ti. Usq quo uisio ⁊ iuge
sacrificiũ ⁊ peccatũ desola¬
tionis q̃ fcã est. et sanctua¬

Expanded text:
it arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, et nemo quibat liberare arietem de manu ejus. Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, subter illud per quatuor ventos coeli. De uno autem ex eis egressum est cornu unum monificatum est usque ad fortitudinem coeli: et dejecit de fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas: Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est: et ab eo tulit juge sacrificium, et dejecit locum sanctificationis ejus. Robur autem datum est contra juge sacrificium propter peccata: et prosternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus alteri nescio cui loquenti, Usquequo visio, et juge sacrificium, et peccatum desolationis, quae facta est: et sanctua
Abbreviated transcription (Latin):
ni q̃ est subt̃ omne celũ: de¬
tur ppło scõꝵ altissimi: cuiꝰ
regnũ regnũ sempiternũ
est: et oms reges seruient
ei et obedient.
hueusq finis ũbr. Egͥo da¬
niel multũ cogitationib
meis ꝯturbabar: et facies
mea immutata est in me.
K erbũ autẽ in corde meo
conseruaui.A

Expanded text:
subter omne coelum, detur populo sanctorum Altissimi: Cujus regnum, regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. HUCUSQUE FINIS VERBI. Ego Daniel multum cogitationibus meis conturbabar, et facies mea mutata est in me: verbum autem in corde meo conservavi.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾te. Ab exitu sermonisut
iterũ edificetur iherusalẽ
usq ad xp̃m ducẽ ebdoma¬
des septẽ.⁊ ebdomades sexa¬
ginta due erũt. Et rursume¬
dificabitur platea ⁊ muri:
in angustia tempoꝵ. Et post
ebdomades sexaginta duas
occidetur xp̃s : et ñ erit eius
ppłs qui eũ negaturus ẽ:
et ciuitatẽ ⁊ sanctuarium
dissipabit ppłs cũ duce uẽ¬
turo. Et finis eiꝰ uastitas.
et post finẽ belli statuta de¬
solatõ. Confirmabit autẽ
pactũ multis ebdomacia
una: et indimidio ebdo¬
madis deficiet hostia ⁊ sa¬
crificiũ. Et in templo erit
abhominatõ desolatõnis:
et usq ad consũmationẽ¬

Expanded text:
b exitu sermonis ut iterum edificetur Ierusalem usque ad Christum ducem, ebdomade septem et ebdomade sexaginta due erunt, et rursum edificabitur platea et muri in angustia temporum. Et post ebdomadas sexaginta duas occidetur Christus, et non erit eius populus qui eum negaturus est; et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis eius vastitas, et post finem belli statuta desolatio: confirmabit autem pactum multis ebdomada una, et in dimidio ebdomadis deficiet hostia et sacrificium, et in templo erit abominatio desolationis, et usq
Abbreviated transcription (Latin):
ud esurget post eos et ipse
potencior erit priorib: ⁊ treᷤᷤ
reges humiliabit. Et sermo¬
nes ꝯtra excelsũ loquetur:
et scõs altissimi ꝯteret: et
putabit qd̃ possic ĩmutare
tempora ⁊ leges. Et tradent᷑
in manu eius usq ad tem¬
pus ⁊ tempora: et dimidiũ

Expanded text:
surget post eos, et ipse potentior erit prioribus et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquetur et sanctos Altissimi conteret, et putabit quod possit mutare tempora et leges, et tradentur in manu eius usque ad tempus et tempora et dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
et cogitationes mee in stra¬
tu meo ⁊ uisiones capitẽ
met ꝯturbaterunt me. Et
ꝑ me ꝓpositũ est decretum
ut introdicerentur in con¬
spectu meo cuncti sapien¬
tes babylonis: ut solutõ¬
nem sompnii indicarent
michi. Tunc ingrediebã¬
tur arioli. magi chaldei. ⁊
auruspices ⁊ et sompniũ
narraui in ꝯspectu eoꝵ et
solutõnem eius ñ indica¬
uerunt michi: donec coue¬
ga ingressus est in ꝯspectu
meo daniel. cuius nom̃ ẽ
balthasar scõm nomen dei
mei: qui habet sp̃m deorũ
scõꝵ in semet ip̃o: et somp¬
niũ corã eo loctitus sum.
Balthasar princeps ario¬
loꝵ quẽ ego scio qd̃ spiritũ¬

Expanded text:
et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Et per me propositum est decretum, ut introducerentur in conspectu meo cuncti sapientes Babylonis, et ut solutionem somnii indicarent mihi. Tunc ingrediebantur harioli, magi, Chaldaei, et aruspices, et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem ejus non indicaverunt mihi: Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum in semetipso: et somnium coram ipso locutus sum. Baltassar, princeps hariolorum, quem ego scio quod spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit educi delacu. Oduc¬
tusq est daniel de lacu: et
nulla lesio inuenta est in
eo: quia credidit deo suo.
Iubente autẽ rege ad ducti
sunt uiri illi qui accusa¬
uerant danielem: et in la¬
cu leonũ missi sunt. ip̃i ⁊
filii. et uxores eoꝵ. Et ñ ꝑ¬
uenerunt usq ad pauim̃¬
tũ laci donec arriperent eos
leones: et oĩa ossa eoꝵ cõmi¬
nuerent. Ounc darius rex
scripsit untũsis ppłis et ar¬
bub ⁊ linguis: habitan¬
tib inuniu̾sa terra. Pax
uobis multiplicetur. A
me constitutũ est decretũ:
ut in uniũso ĩperio ⁊ reg¬
no meo tremiscant. et pa¬
ueant deũ danielis. Ip̃e ẽ
enĩ deus uiuens ⁊ ẽternꝰ
in scła: et regnũ eius nõ
dissipabitur: et potestas
eius usq in eternũ. Ip̃e ẽ¬
uberator atq saluator
faciens signa ⁊ mirabili¬
a in celo ⁊ in terra: qui li¬
berauit danielem de lacu
leonũ. Porro dantel ꝑseue

Expanded text:
praecepit educi de lacu: Educpraecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant Danielem: Et in lacum leonum missi sunt, ipsi, et filii, et uxores eorum: Et non pervenerunt usque ad pavimentum laci, donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum comminuerunt. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus, et linguis, habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. A me constitutum est decretum, ut in universo imperio et regno meo, tremiscant et paveant Deum Danielis. Ipse est enim Deus vivens, et aeternus in saecula, et regnum ejus non dissipabitur, et potestas ejus usque in aeternum. Ipse liberator, atque salvator, faciens signa, et mirabilia in coelo et in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. P
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ leonũ. Sixitq rex da¬
nieli. Seus tuus quẽ tu¬
colis semꝑ: ip̃e te liberabit.
Allatusq est lapis unus
et positus ẽ suꝑ os laci:
quẽ obsignauit rex antlo
suo et anulo optimatum
sioꝵ: ne quid fieret contra
danielem. Et abiit rex in
domũ siã : et dormiuit in¬
cenatus: cibiq ñ sunt al¬
lati corã eo. Insuꝑ ⁊ somp¬
nus recessit ab eo. Tunc
rex primo diluculo consur¬
gens: festinus ad lacũ leo¬
nũ ꝑrexit. Appropinquãs¬
q lacui danielem tioce la crt¬
mabili inclamauit: et af¬
fatus est eũ. Baniel ser¬
ue dei uiuentis : deustureᷤ
cui tu seruis semꝑ. putas¬
ne ualuit liberare te a leo¬
nib: Et daniel regi respõ¬
dens ait. Rex in eternum
uiue. Peus meus misit
angelũ suũ ⁊ ꝯclusit ora
leonũ : et ñ nocuerũt mi¬
chi: quia corã eo iusticia
inuenta est in me. Secl et
corã te rex delictũ ñ feci.
Tunc rex uehement̃ gaui¬
sus est suꝑ eo: et danielẽ

Expanded text:
lacum leonum. Dixitque rex Dalacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrmabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem
Abbreviated transcription (Latin):
in die flectebat genua sua.
et adorabat: confitebatiro
corã deo suo: sic̃ ⁊ ante face¬
re consueuerat. N⁊ triigit᷑
inuenerunt danielẽ oran¬
tem ⁊ obsecrantẽ deũ suũ.
Et accedentes: locuti sũt re¬
gi suꝑ edicto. Rex nũquid
non consticuisti ut omnis
homo qui rogaret quemꝙͣ
de diis ⁊ hoĩb usq ad dies tri¬
ginta nisi a te rex. mitteret᷑
inlacũ leonĩ: Ad quos
respondens rex ait. Uzerus
ri ñ licet. Tunc respondẽ¬
tes: dixerunt corã rege. Ba¬
niel de filiis captiuitatis
iude ñ curauit de lege tua
et de edicto tuo qd̃ ꝯstituisti.
secl trib temporib ꝑ diem
orat obsecratione sua. Qd̃
ũbum cũ audisset rex sateᷤ
ꝯtristatus est. et ꝓ daniele
posuit cor ut liberaret eũ:
et usq ad occasũ solis labo¬
rabat ut erueret illũ. Biri
autẽ illi intelligentes regẽ:
dixerunt ei. S̾cito rex quia
rex ñ liceat immutari. Tũc
rex p̃cepit ⁊ adduxerunt da¬
nielem: et miserunt eũ in

Expanded text:
in die flectebat genua sua, in die flectebat genua sua, et adorabat: confitebaturque coram Deo suo sicut ante facere consueverat. De omni invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondri non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in
Abbreviated transcription (Latin):
re regis. Nullamq causã
et suspitionẽ repperire potu¬
erunt: eo qd̃ fidelis esset:
et om̃is culpa ⁊ suspicio
ñ inueniretur in eo. Pixe¬
runt ergo uiri illi. Nonĩ¬
ueniemus danteli huic
aliquã occasionẽ: nisi for¬
te in lege dei sui. Tune
principes ⁊ satrape surri¬
puerunt regi: et sic locuti
sunt ei. Bari rex: ieter¬
nũ uiue. Consilium inie¬
runt cuncti principes reg¬
ni ⁊ magistratus. ec satra¬
pe. senatores. et iudices ut
decrecũ imꝑatoriũ exeat
et edictũ: ut om̃is quicũ¬
q pecierit aliquã peticionẽ
a quocũq deo ⁊homine us¬
q ad dies triginta nisi a
te rex: mittatur in lacũ
leonũ. Nunc itaq rex cõ¬
firma sentenciã : et scribe
decrecũ. ut ñ immutetur
qd̃ statutũ est a medis ⁊ ꝑ¬
sis: nec p̃uaricari cuiꝙͣ li¬
cũ dantel cõperisset. id est
ꝯstitutam legẽ: ingressus¬
est domũ suã: et fenestris
apertis in cenaculo suo
tra therim trib temporib

Expanded text:
re regis. Nullamque causam re regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam licum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressusest domum suam, et, fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem, tribus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit hoc qd̃ exaratũ est.
hec est autẽ scriptura que
digesta est. Mane. thechel.
phares. Et hec est interp̃ta¬
tio sermonis. Mane: nu¬
merauit deus regnũ tuũ
et cõpleuit illud. T hechel:
appensũ est in statera. et in¬
uentũ est minus habens
Phares: diuisũ est regnũ
tuũ. et datũ est medis ⁊ ꝑ¬
sis. Tunc iubente rege in¬
dutus est daniel purpura
et circumdata est torques¬
aurea collo eius: et p̃dica¬
tũ est de eo qd̃ haberet potes¬
tatẽ tercius in regno eius.
Cadem nocte intͥfectus ẽ
balchasar rex chaldeus : et
darius medus successit ĩ
regnũ: annos natus sexa
tuit supra regnum
satrapras centũ uiginti
ut essent in toto regno su¬
o ÷ et suꝑ eos principes tres
ex quib dantel unus erat:
ut satrape illis rectlerent
ratõnem. et rex ñ sustine¬
ret molestiam. Igitur cla¬
ntel suꝑabat omnes prin¬
cipes ⁊satrapas:quia spi¬
ritus dei amplior erat in
eo. Porro rex cogitabat esti

Expanded text:
scripsit hoc, quod exaratum est. scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torquesaurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexagtuit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat const
Abbreviated transcription (Latin):
Quos uolebat exaltabat:
et quos uolebat humilia¬
bat. Quando atitẽ eleuatũ
et gla eius ablata est et a
fauis hominũ eiectus est.
Secl ⁊ cor eius cũ bestiis po¬
sitũ est: et cũ onagris erat
habitatõ eius. Fenũ quoq
ut bos comedebat ⁊ et rore ce¬
li corpus eius infectũ ẽ: do¬
nec cognosceret qd̃ potestatẽ
haberet altissimꝰ in regno ho¬
minũ: et quẽcũq uolue¬
rit suscitabit super illucd.
Tu quoq filius euis bal¬
thasar ñ humiliasti cortu¬
um cum scires hec oĩa: secd
adiisũ dñatorẽ celi eleitatꝰ
es. et uasa domus eius al¬
lata sunt corã te: et tu ⁊ op¬
timates tui. et uxores tue
et concubine tue uinum
bibistis in eis. Peos quo
argenteos. et aureos. et ere¬
os. ferreos. ligneosq et la¬
pideos. qui ñ uident. neq
audiunt. neq sentiunt:
laudasti. Porro deũ qui ha¬
bet flatũ tuũ in manu su¬
a ⁊ om̃s uias tuas: ñ glo¬
rificasti. Idctrco ab eo missꝰ
est articulus manus que

Expanded text:
quos volebat, exaltabat, quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Quando autem elevatum et gloria ejus ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ampliores inuente sunt
in te. Et nunc introgressi
sunt in ꝯspectu meo sapiẽ¬
tes. magi : ut scripturam
hanc legerent ⁊ interp̃tati¬
onẽ eius indicarent michi.
et nequiuerunt sensũ hu¬
ius sermonis edicere Por¬
ro ego audiui de te qd̃ possis
obscura interp̃tari: et liga¬
ta dissoluere. Si ergo uales
scripturã legere ⁊ interp̃ta¬
tionẽ eius indicare michr:
purpura uestieris ⁊torꝙ̃
aureã circa collũ tuũ habe¬
bis: et tercius in regno me¬
o princeps eris. Ad q̃ respõ¬
dens daniel: ait corã rege.
Munera tua sint tibi: et
dona domus tue alteri cla.
Scripturã autẽ hanc legã
tibi rex : et interp̃tatõnem
eius ostendam cibi. O rex:
deus altissimus regnũ et
magnificentiã gloriam ⁊¬
honorem de dit nabuchodono
sor patri trio ⁊ et ꝓpt̃ magni¬
ficentiã quã dederat et: uni¬
u̾sippłi̾ tribus ⁊ lingue tre¬
mebant ⁊ metuebant eum.
Quos uolebat interficiebat.
et quos uolebat ꝑcutiebat.

Expanded text:
amplior inventa est amplior inventa est in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam honorem dedit Nabuchodsor patri tuo: et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus et linguae tremebant et metuebant eum; quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat;
Abbreviated transcription (Latin):
Secd ⁊ optimates eius ꝯtͦ¬
babantur. Regina autẽ ꝓ
re que acciderat regi ⁊ opti¬
matib eius domũ ⁊uiuit
ingressa ẽ: et ꝓloquens ait.
Rex in eternũ uiue. Non
te conturbent cogitationes
tue: neq facies tua ĩmute
et in dieb patris tui scienci¬
a ⁊ sapiencia inuente sunt
in eo.Nam ⁊ rex nabuchodo¬
nosor pat̾ tuus principem
magoꝵ ⁊ incantatoꝵ. chal¬
deoꝵ. et aruspicũ eũ estitu¬
it ⁊ pat̾ inquã tuus o rex:
quia sp̃s amplior. et pru¬
dentia intelligentiaq ⁊ in¬
terp̃tatio sompnioꝵ et ostẽ¬
sio secretoꝵ. ac solutõ ligato¬
rũ inuente sunt in eo. hoc
est in daniel: cui rex nom̃¬
itaq daniel uocetur: et int̾¬
p̃tationẽ narrabit. Igitur¬
daniel incroductus est co
ram rege: ad quẽ p̃fatus
rexait.Tu es daniel de fili¬
is captiuitatis uide: quẽ
aclluxit rex pat̾ meus de iu¬
dea: Audiui de te qm̃ sp̃m
deoꝵ habras: ec scientia in¬
telligentiaq ac sapientia

Expanded text:
sed et optimates ejus tursed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetet in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuitaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Juea? Audivi de te, quoniamdeorum habeas: et scientia intelligentiaque ac sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
uxoresq ⁊ concubine eius.
Bibebant uinũ: et lauda¬
bant deos suos aureos ⁊ ar¬
genteos. ereos. ⁊ ferreos. lig¬
neosq et lapideos. In eadẽ
hora apparuerunt digiti
quasi manus hominis
scribentis ꝯtra candelabrũ
in suꝑficie parietis aule re¬
gie. Et rex aspiciebat arti¬
culos manus seribentis
Tunc facies regis cõmu¬
tata est ⁊ cogitatõnes eius
ꝑturbabant eũ : et cõpages
renũ eius soluebantur: et
genua eius ad se inuicem
collidebantur. Exclamauit
itaq rex fortit̾: ut introdu¬
cerent magos. chaldeos. et
aruspices. Et ꝓloq̃ns rex:
ait sapientib babylonis.
Quicũq legerit scripturã
hanc ⁊ interp̃tatõnẽ eius
manifestã michi fecerit :
purpura uestietur. et tor¬
quẽ auream habebit in col¬
lo: et tercius in regno me¬
o erit. Tunc ingressi om¬
nes sapientes regis ñ potu¬
erunt scripturã legere: nec
interp̃tatõnẽ eius indica¬
re regĩ. Rnde rex balthasar
satis conturbatus ẽ: ⁊ uul¬
tus illius immutatus est.

Expanded text:
e ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
piciatõ ⁊ quia recessimus a
te. et ñ audiuimus uocẽ
dñt det nr̃i. ut ambulare¬
mus in lege eius: quã po¬
suit nobis ꝑ seruos suos
cati sũt legẽ tuã: et decli
nauer̃t ne audirent uoẽ
tuã. Et stillauit suꝑ nos
maledictio ⁊ detestatio q̃
scripta est in libro moysi
serui dei: quia peccauimꝰ

Expanded text:
pitiatio, quia recessimus a te: Et non audivimus vocem Domini Dei nostri, ut ambularemus in lege ejus, quam posuit nobis per servos suos icati sunt legem tuam, et decnaverunt ne audirent vocem tuam: & stillavit super nos maledictio, & detestatio quae scripta est in libris Moysi Servi Dei, quia peccavimus
Abbreviated transcription (Latin):
los manuũ mear. Et dix̃
michi. Baniel uir desideri¬
oꝵ ⁊ intellige u̾ba q̃ ego lo¬
quor ad te: et sta in gradu
tuo. Nunc eñi missus sũ
ad te. Cũq dixisset michi
sermonẽ istũ: steti trem̃s
Et ait ad me. Noli metue¬
re daniel: quia ex dre pri
mo quo posuisti cor tuũ
ad intelligendũ ut te affli¬
geres in ꝯspectu deitur: ex¬
audita sunt u̾ba tua: et e¬
go ueni ꝓpt̃ sermones tu

Expanded text:
los manuum mearum. Et dixit ad me: Daniel, vir desideriorum, intellige verba, quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli metuere, Daniel: quia ex die mo quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt uerba tua, et ego ueni propter sermones tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ temet ip̃m deus metis:
quia nom̃ cuũ inuocatũ ẽ
um. Cũq adhuc loquerer
ec orarem ⁊ ꝯfiterer peccata
mea ⁊ peccata ppłi mei istł.
ut ꝓsternerem p̃res meas ĩ
conspectu dei mei ꝓ monte
scõ dei mei: adhuc me loq̃n¬
te in oratõne mea ecce uirz
gabriel quẽ uiderã in uisi¬
onis principio : cito uolãs
tetigit me in tempore sacri¬
ficu uesꝑtini. et docuit me:
et locutus ẽ michi. Sixitq.
Daniel: nunc egressus sũ
ut docerẽ te ⁊ intelligeres.
Ab exordio precũ tuar e
gressus est sermo. Ego au¬
tem ueni ut indicarem ti¬
bi: quia uir desiderioꝵ es.
Tu ergo animadũte ser¬
monẽ: et intellige uisionẽ.
Septuaginta ebdomades
adoreuiate sunt suꝑ popu¬
lũ tuũ ⁊ suꝑ urbem sc̃am¬

Expanded text:
pter temetipsum, Deus meus: quia nomen tuum invocatum est um, Cumque adhuc loquerer, et orarem, et confiterer peccata mea, et peccata populi mei Israel, et prosternerem preces meas in conspectu Dei mei, pro monte sancto Dei mei: Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione in principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel nunc egressus sum, ut docerem te, et intelligeres. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: ego autem veni, ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es: Tu ergo animadverte sermonem, et intellige visionem. Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tabuntur suꝑ te: donec sci¬
as qd̃ dñetur excelsus su¬
ꝑ regnũ hominũ ⁊ cuicũ¬
q uoluerit dabit illud. Qd̃
autẽ p̃cepit ut relinqueretꝰ
germen radicũ eius id est
arboris: regnũ tuũ tibima¬
nebit. postquã cognoueris
potestatẽ esse celestẽ. Quã¬
obrem rex ꝯsiliũ meũ tibi¬

Expanded text:
nec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicunque voluerit det illud. Quod autem praecepit ut relinqueretur germen radicum ejus, id est arboris, regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meu
Abbreviated transcription (Latin):
a creuit ⁊ ꝑuenit usq ad
celũ: et potestas tua in ter¬
minos uniũse terre. Quod
autẽ uidit rex uigilem et
scĩn descendere de celo ⁊ dice¬
re succidite arborem ⁊ dissi¬
pate illam: attam̃ germẽ
radicũ eius in terra dimit¬
tite ⁊ uinciatur ferro ⁊ ere
in herbis foris : et rore celi
ꝯsꝑgatur ⁊ cũ feris sit ba¬
bulum eius. donec septẽ
tempora cõmutentur su¬
ꝑ eũ: hec est interp̃tatõ sen¬
tencie altissimi q̃ ꝑuenit

Expanded text:
a crevit, et pervenit usque ad a crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem, et dissipate illam; Attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora mutentur super eum: Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
limũ hominẽ ꝯstituet su¬
ꝑ eũ. Hoc sompniũ uidie
go nabuchodonosor rex.
Dunc ergo balthasar int̃¬
p̃tationem eius narra fe¬
stinus: quia om̃s sapien¬
tes regni mei ñ queũt so¬
lutõnem edicere michi. Tit
autẽ potes: quia sp̃s deoꝵ
el cuius nom̃ balthasar ce¬
pit intra semet ip̃m tacitꝰ
cogitare quasi una hora: et
cogitatõnes eius contur¬
babant eũ. Respondens au¬
tem rex: ait. Balchasar sõp¬
niũ ⁊ interp̃tatõ eius ñ ꝯ¬
turbent te. Respondit bal¬
thasar: et dixit. Bñe mi:
sompniũ hiis qui te ode¬
runt ⁊ int̾pretatõ eius ho¬
stib tuis sit. Arborẽ quã
uidisti sublĩmem atq ro¬
bustã cuius altitudo ꝑtin¬
git usq ad celũ. et aspectus
illius in omnem terrã. et
rami eius pulcherrimi. et
fructus eius nimius. et
esca omniũ in ea : et subt̃
eam habitantes bestias a¬
gri. et in ramis eius cõmo¬
rantes aues celi: tu es rex
qui magnificatus es et ĩ¬
ualuisti: et magnitudo tu¬

Expanded text:
tuet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus del, cujus nomen Baltassar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram: Et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius; Et esca omnium in ea, et subter eam habitantes bestiae agri, et in ramis ejus commorantes aves coeli: Tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti: et magnitudo tu
Abbreviated transcription (Latin):
us recltus est michi: et
altisstmo benedixi ⁊ uiue¬
tem in sempiternũ lauda¬
ui ⁊ glorificaui. quia pote¬
stas eius potestas sempt¬
terna: et regnũ eius inge
et om̃s habitatores terre a¬
pud eũ in nichilũ reputa¬
ti sunt. Iuxta uolutatem¬
eĩ suã facit tam in uirtu¬
tib celi quã in habitatori¬
b terre ⁊ et ñ ẽ qui resistat
manui eius: et dicat ei qͣͦ
re ita fecisti. In ip̃o tempore
sensus meus reu̾sus ẽ ad
me: et ad honorẽ regni met
decoremq ꝑueni : et figu¬
ra mea reu̾sa est ad me: et
optimates mei ⁊ magistͣ¬
tus met requisierunt me.
Et in regno meo restitutꝰ
sũ: et magnificentia am¬
plior addita est michi. Nũc
igitur ego nabuchodono¬
sor laudo ⁊ magnifico ⁊glo¬
rifico regem cełi : quia oĩa
etus iuditia: et gradien
q scd̃m suã bibebat etatem.
Srecepit autẽ iam temulẽ¬
cus ut afferrentur uasa
aurea ⁊ argentea. q̃ aspor¬
tauerat nabuchodonosor
pat̾ eius de templo qd̃ fu¬

Expanded text:
us redditus est mihi; et us redditus est mihi; et Altissimum benedixi et uiuentem in sempiternum laudaui ac glorificaui, quia potestas eius potestas sempiterna et regnum eius in et cuncti habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt; iuxta enim uoluntatem suam facit tam in uirtutibus caeli, quam in habitatoribus terrae et non est qui resistat manui eire fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me: Et optimates mei, et magistratus mei requisicrunt me, et in regno meo restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico regem coeli: Quia omnia ejus judicia; et gradientque secundum suam bibebat aetatem. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fu
Abbreviated transcription (Latin):
tates tuas miscdiis paupe¬
rũ: forsitan ignoscat delic¬
tis tius. Omnia hec uene¬
runt suꝑ nabuchodonosor
regem. Post finẽ duodecĩ
mensium in aula babylo¬
nis deambitlabat. Respõ¬
ditq rex: et ait. Nonne hec
est babylon mãgna quã
ni. in robore fortitudinis
mee ⁊ et ingla decoris met:
ore regis: uox de celo ruit
Dibi dicitur nabuchodo¬
nosorrex. Regnũ tuũ tͣn¬
siit a te: et ab hoĩb eicient
te. et cũ bestiis ⁊ feris erit
habitatõ tua. Fenũ quasi
bos comedes ⁊ et septẽ tem¬
pora mutabuntur suꝑ te.
donec scias qd̃ dñet᷑ excelẽ
in regno hominũ. et cuicũ¬
q uoluerit det illud. Eadẽ
hora sermo cõpletus ẽ su¬
ꝑ nabuchodonosor. Ex ho¬
minib abiectus est. et fe¬
nũut bos comedit ⁊ et ro¬
re celi corpus eius infectũ
est. donec capilli eius in si¬
similitudinẽ aquilarum
crescerent: et ungues eius
quasi ungues auiũ. Igit᷑
post finem dierũ ego nabu¬
chodonosor oculos meos ad
celũ leuaui : et sensus me

Expanded text:
tates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodonosor regem. Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, eest Babilon, quam ni, in robore fortitudinis mee et in gloria decoris mei? ore regis, vox de celo ruit: ‘Tibi dicitur, Nabuchodonosor; regnum tuum transiit a te, et ab hominibus eicient te, et cum bestiis atque feris erit habitatio tua. Faenum quasi bos comedes et septem tempora mutabuntur super te: Donec scias quod dominetur Excelsus in regno hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Eadem hora sermo completus est super Nabuchodonosor, et ex hominibus ejectus est; Et fenum ut bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est: Donec capilli ejus in similitudinem aquilarum crescerent, et ungues ejus quasi avium. Igitur post finem dierum, ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Et ecce uigil ⁊ sanctꝰ
de celo descendit: et clama¬
uit fortit ⁊ sic ait. Succidi¬
te atborem ÷ et p̃cidite ramoᷤᷤ
eius ⁊ excutite folia eius:
et disꝑgite fructus eius.
Fugiant bestie q̃ subt̾ eam
sunt: et uolucres celi de ra¬
mis eius. Nerũptamen
germen radicũ eius inter¬
ra sinite ⁊ et alligetur uin¬
culo ferreo ⁊ ereo in herbis
q̃ foris sunt. et rore celi tin¬
gatur: et cũ feris sit pars
eius in herba terre. Cor eius
ab humano cõmutetur: et
cor fere detur et: et septẽ tẽpo¬
ra mutentur suꝑ eũ In sẽ¬
tencia uigilũ decretum est
et sermo sc̃õꝵ et peticio ⁊ do¬
nec cognoscant uiuentes

Expanded text:
sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes
Abbreviated transcription (Latin):
le tibi: uisiones sompni¬
oꝵ meoꝵ quas uidi ⁊ solu¬
tionẽ eorũ narra michi.
Wisio capitis mei incu¬
bili meõ. N⁊ idebam: et ecce
arbor in medio terre: et al¬
titudo eius nimia. Mag¬
na atbor ⁊ fortis: et ꝓceritaᷤᷤ¬
eius etingens celũ. Aspec¬
tus illius erat usq ad ter¬
minos uniu̾se terre. Foli¬
a eius pulcherrima: et frue¬
tus eius nimius: et esca
uniũsoꝵ erat in ea. Subt̃
eam habitabant animali¬
a ⁊ bestie ⁊ et in ramis euis¬

Expanded text:
ones somniorum meorum, quas vidi, et solutionem eorum narra. Visio capitis mei in cubili meo: Videbam, et ecce arbor in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Magna arbor, et fortis: et proceritaejus contingens coelum: aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius: et esca universorum in ea. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis e