comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.nẽ suã predixit: & omiã iresta
morte corfirmauit. Uideamus
urũ testimoruũ exmultis. &̾
cor isideremus quomodo illud p̃¬
dixit. & quomodo confirmauit:
Longe ante passionẽ suã: dixit
discipłis suis Eoce ascendimus
hierusolimã: & consumabontur
omĩa quȩ scriptasunt ꝑ ꝓpħas
defilio hominis. &cetera usq dum
illo ueruente hierusolimam cõ.¬
.pleta sunt: quia traditus est gen¬
est: occisus. & die tercia resurrexit
Unde dicit̾ apłs Sicut testimoniũ¬
uobis: hoc ÷ creditum ⁊ a uobis
&̃ confirma tũ it uir̃is cordibus
quia omĩa creditis uera esse.
quȩ ibi continentur Ita ut nihil
uobis desit mulla gr̃a: id÷ neq
infide. Neq in doctrina neq
ir idiuersitate linguarũ. Neq
it uur tute miraculoꝵ. Questio
oritur inhoc loco: Sicorinthu
diuites erant inomĩ uerbo & in
omin scientia. & sitanta gratia
erant repleti ut nihil eis de i. eẽt
.osos esse. & insuꝑ addat: aduere¬
.curidiam ur̃am dico : quȩ boc

Expanded text:
edixit, et omnia in morte sua confirmavit. Videamus unum testimonium ex multis, et consideremus quomodo illud praedixit, et quomodo confirmavit; longe ante passionem suam, dixit discipulis: Ecce ascendimus Hierosolymam et consummabuntur omnia quae scriptaminis, etc., usque dum illo veniente Hierosolymam, completa sunt, quia traditus est genest, occisus, et die tertia resurrexit. Unde dicit Apostolus: Sicut testimoniuvobis, hoc est, creditum est a vobis, et confirmatum in vestris cordibus, quia omnia creditis vera esse quae ibi continentur. Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia, id est neque in fide, neque in doctrina, neque in diversitate linguarum, neque in virtute miraculorum. Quaestio oritur in hoc loco: si Corinthii divites erant facti in omni verbo et in omni scientia, et si tanta gratia erant repleti, ut nihil eis deesset osos esse, et insuper addat, ad verecundiam vestram dico? Quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ne. morte resurrectionẽq
quȩ omĩa illi det iegabant.
dicentes non posse aliquid
gigru rusi ex cõmixtiorie
alterius seminus. &dm qui
sed quo modo uoluit appa-¬
rut. & quando uoluit reces¬
sit. neq surrexit. qruia ñ ÷
mortuus: Ista omĩa philoso¬
phi & heretici quia ꝑ huma¬
nam sapieritiam perutiare

Expanded text:
ne, mortem, et resurrectionem, quae omnia illi denegabant, dicentes non posse aliquid gigni, nisi ex commistione alterius seminis: et Deum,sed quando voluit apparuit, et quando noluit recessit, neque resurrexit, quia non mortuus est. Ista omnia philosophi et haeretici, quia per humanam sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s osculari: osculamit  uos
it auicẽ mei amoris causa cũ hanc
alusq similib mos traditus: eđȩ
missarũq celebratioriẽ. Post
orationies osculo dilectiorus
suscipiant se inuicẽ Rogo
autẽ uos fr̃s ut obseruetis eos qͥ
disserisiones fatuint id ÷ dedi¬
nate ab illis qui discordias et
rixas mouent inter uos: Contra
pseudo apłos & iudȩos non recte
credentes loquit᷑ ista: huiꝰ modi

Expanded text:
omnes osculari, osculamini vos omnes osculari, osculamini vos invicem, mei amoris causa, cum accealiisque similibus, mos traditus est Ecmissarumque celebrationem, post orationes osculo dilectionis suscipiant se invicem. Rogo autem, vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones faciunt, id est, declinate ab illis qui discordias et rixas movent inter vos. Contra pseudoapostolos et Judaeos non recte credentes loquitur ista. Hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
appellẽ ꝓbũ. id÷ ꝓbatũ infide
& laude digrũ frobum &enĩ
dicunus ꝓbatũ & laudabilem¬
d alilte eos quisunt ex naroca
Iste narciscus ut in alus codicio
inuerutur: pres biter erat tunc
tẽporis:. Salutate rufum elec
magnia religione polebat
quȩ apud apłm hoc donũ ꝓme.¬
ruerat ut mater abillo uoca¬
ret᷑. Noneñ putandũ ÷ i ustis
salutatiorub it ianiter fieri
ꝑsingulos quosq: laudis & saluta¬
tioruib differeritiam. Quiet ũ
scit qr xp̃s loquitur inpaulo.
quidẽ ꝓbus dicitur abeo. Alius
Harissimus alius loborans it
dño: Alius electus ut hic rufus
dequo nunc sermo ÷ electus iti
dño salutatur. & mat̃ illius mat᷑
apłi iNducitur causa sumie
dilectionus Salutate in uicem
inosculo sc̃o id÷ iosculotion
ficto ł subdolo. quali osculo
tradidit uidas saluatorẽ: uel
quali osculantur incesti alios
causaꝵ inmuniditiae: Quod
osculũ : non castũ uocatur sed
cͥolũbiũ & ÷ serisus: Iã quia ego
nonst̃ĩ. Preseris ut uos possim

Expanded text:
batum in fide, et laude dignum: probum etenim dicimus probatum et laudabilem. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. Iste Narcissus, ut in aliis codicibus invenitur, presbyter erat tunc temporis Salutate Rufum electmagna religione pollebat: quae apud Apostolum hoc donum promeruerat, ut mater apud illum vocaretur. Non enim putandum est, in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudis et salutationis differentiam. Qui enim scit quia Christus loquitur in Paulo, quidem probus dicitur ab eo, alius charissimus, alius laborans in Domino, alius electus, ut hic Rufus de quo nunc sermo est electus in Domino salutatur, et mater illius mater Apostoli dicitur, causa summae dilectionis. Salutate invicem in osculo sancto, id est in osculo non ficto, vel subdolo, quali osculo tradidit Judas Salvatorem; vel quali osculantur incesti alios causa immunditiae, quod osculum non castum vocatur, sed columbinum, et est sensus: Jam quia ego non sum praesens, ut vos possim
Abbreviated transcription (Latin):
Illis erũ tantũ modo largitur ds
Gr̃a dicitur: gratis data qinon in¬
merito remissio peccatoꝵ & fides
Nob̾ tribuit᷑. nullis precedentib
meritis: Quia in omĩb diuites
facti estis iNullo: hoc ÷ inxp̃o.¬

Expanded text:
Illis enim tantummodo largitur Deugratia dicitur gratis data. Et non immerito remissio peccatorum et fidnobis tribuitur nullis praecedentibus meritis. Quod in omnibus divites facti estis in illo, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
iascłis & tẽporib aternis occultũ.
cepit filius dĩ qui unius substan.¬
tiae ÷ cũ patre & spu scõ dicenis:
Euntes inmundũ p̃dicate eugłm
omĩ creaturae: & baptizate

Expanded text:
aeculis et temporibus aeternis occultum. cepit Filius Dei qui unius substantiae est cum Patre et Spiritu sancto, dicens: Euntes in mundum: praedicate Evangelium omni creaturae, et ba
Abbreviated transcription (Latin):
dt̃is dixit : in iore duoꝵ ułtriũ
testium stet omne uerbum.
ne aliquis dicer& quia mendatio
ista excogitata s̃: siue ut com¬
pler& quod ipse docebat diceas
quodam loco si cui reuelatum
fuerit aliquid sedenti: prior
taceat: Nam quando dictabat
epłas: discipłi eius ad erant iN
presenitiã: Et si forte alicui
illoꝵ aliter aut alia reuelata
sicuti abillo dicebatur ita pone.¬
bat in ordinẽ. non inuidenis
bonus magister discipłis: sed in¬
suꝑ nomen illius in exordio
cũ suo ponebat qͥ quandã par¬
tẽ ibi habebat: Ecłae dĩ quȩ
est chorinthi. Generaliter ad
omnẽ ecłam. idt̃ multitudinẽ
chorinthioꝵ scribit : qr carebarł
illi adhuc episcopo cui specialit̃
scriber&. Sc̃ificatis in xp̃o iħu¬

Expanded text:
ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , ne aliquis diceret, quia unius mendacio ista excogitata sunt; sive ut compleret quod ipse docebat, dicens in quodam loco: Si cui revelatum fuerit aliquid sedenti, prior taceat . Nam quando dictabat Epistolas, discipuli ejus aderant in praesentia, et si forte alicui illorum aliter aut alia revelata ab illo dicebatur, ita ponebat in ordinem, non invidens bonus magister discipulis; et insuper nomen illius in exordio cum suo ponebat, quia quamdam partem ibi habebat. Ecclesiae Dei, quae est Corinthi. Generaliter ad omnem Ecclesiam, id est multitudinem Corinthiorum, scribit, quia carebant illi adhuc episcopo cui specialiter scriberet. Sanctificatis in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
agirita duob apłis fuerinit &¬
ipsi nobiles: Salutate eosquis̃
ex aristoboli domo Iste aristo¬
bolus congregator intelligit᷑
pulos sua salutatione dignos
nomina ꝓpria dicentes ita Sa¬
lutate apellem et ꝓbũ. Non est
illud sed ut iũ nomen ÷ ꝓpriũ¬

Expanded text:
aginta duobus apostolis fuerint et ipsi nobiles. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Iste Aristobolus congregator intelligitur ut ejus discipulos sua salutatione dignos nomina propria, dicentes ita: Salutate Apellem et Probum; non est illud, sed unum nomen est pr
Abbreviated transcription (Latin):
hanc epłam abepheso. & misit
ꝑtimotheum : uolens eos ad
fidem xp̃i reuocare qͥ ad tẽpus
abea recesserat & reliquos con
Denorune pauli inepła adro.¬
manos. ꝓut melius cognoscere
potumꝰ auctoritate doctorũ.
dicere studuimꝰ: & quomodo
ipse uocatus sit apłs. In hoc aut̃
filii: Sicut etũ uruus substan¬
tiae. unuus maiestatis atq po.¬
tentiȩ sunt pater & filius : ita
uruus uoluntatis existunt:
Et qui uocantur afilio: uocant᷑
apatre. sicut paulus ꝑfilium

Expanded text:
hanc Epistolam ab Epheso, et misit hanc Epistolam ab Epheso, et misit per Timotheum, volens eos ad fidem Christi revocare, quia ad tempus ab ea recesserant, et reliquos confDe nomine Pauli, in Epistola ad Romanos, prout melius cognoscere potuimus, auctoritate doctorum dicere studuimus, et quomodo ipse vocatus sit apostolus. In hoc autem Filii. Sicut enim unius substantiae, unius majestatis atque potentiae sunt Pater et Filius, ita unius voluntatis existunt, et qui vocantur a Filio, vocantur a Patre. Sicut Paulus per Filium
Abbreviated transcription (Latin):
quã sapientẽ esse nec sapientẽ
esse. quã esse finit huius epłae:
lrigreco aꝑtior habetur. In quo
scripta ÷ epła. Nam quod dicit
habebat. ei głam inusitato nr̃a
locutionis genere usus ÷ Et qđ
merisitate tẽpoꝵ ꝑ hoc uoluit
designiare & tale ÷ acsi dicer&
Inomĩa futura scła honor & gła
sit omĩpotenti deo Amen aut̃
id circo subposuit qđ ÷ iuram̃¬
tum uł ad firmatio in lingua
hebrea latine autẽ sonat uerũ
ut corifirmar& omĩa uera ẽẽ
quȩ ꝑtotũ textũ huius epłae
abeo scripta sun it :
recepto dñi saluatoris
admonitus apłs paulus ue¬
nit chorintbum : que est
metropolis ciuitas achaiae
ꝓuinciae grecoꝵ ubi moratꝰ
⁊ anno integro & merisibus
sex. Ibiq instant̃ predicauit
euangeliũ : intantũ ut om̃s
pene eiusdem ciuitatis habi¬
tatores: ad fidẽ xp̃i conuer¬
ter&: Sed postquã ipse disces¬
sit abeis: multi illoꝵ seducti
sunit a indȩis & pseudo apłis.
Qđ audiens apłs: scripsit eis

Expanded text:
quam sapientem esse; nec sapientem esse quam esse. Finis hujus Epistolae in Graeco apertior habetur, in quo scripto est Epistola. Nam quod dicit:habebat: ei gloria, inusitato nostrae locutionis genere usus est; et quod itatem temporum per hoc voluit designare, et tale est acsi diceret: in omnia futura saecula, honor et gloria sit omnipotenti Deo. Amen autem idcirco supposuit quod est juramentum vel affirmatio in lingua Hebraea, Latine autem sonat verum, ut confirmaret omnia vera esse, quae per totum textum hujus epistolae ab eo scripta sunt. ecepto Domini Salvatoris admonitus Apostolus Paulus, venit Corinthum, quae est metropolis civitas Achaiae, provinciae Graecorum, ubi moratus est anno integro et mensibus sex; ibique constanter praedicavit Evangelium, tantum ut pene omnes ejusdem civitatis habitatores ad fidem Christi converteret. Sed postquam ipse discessit ab eis, multi illorum seducti sunt a Judaeis et pseudoapostolis. Quod audiens Apostolus, scripsit eis
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testamenti. Uel: ut ita
dicamus: inomĩ sapientia & scr¬
entia. siue initellectu ueteris &
noui testamenti Sicut testimo¬
Testimonnũ xp̃i appellat eugłm:
in quo narrant᷑ testimot ua
natiuitatis xp̃i. miraculoꝵ quoq
nec non passior us. resurrectio.¬

Expanded text:
Novi Testamenti, vel, ut ita dicamus, in omni sapientia et scientia, sive in intellectu Veteris et Novi Testamenti. Sicut testimoTestimonium Christi appellat Evangelium, in quo narrantur testimonia nativitatis Christi, miraculorum quoque necnon et passionis, resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
.onẽ lib̾ actuũ apłoꝵ facit.
Sosi pater : fuit filius pyrribero.¬
ensis. Salutat nos gains Iste ẽ
ad chorintios Grãs ago dõ meo
qđ neminẽ ur̃m baptizaui nisi
crispũ &gauĩ. Saluto uos ego
Tertius nom̃ ÷ ꝓpriũ scriptoris
credentis : qui apło dictante
nã salutare & uocatur tertuis
nomine.: non numero: Salutat
Erastus arcarius erat ciuitatis
chorinthioꝵ. id÷ princeps uel
dispensator quip̃erat arca̾e ubi
ponebant census regis tributoꝵ
& uectigaliũ: Qđ aut̃e addit et
sicut & tertius. Grã dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
onem liber Actuum apostolorum facit. onem liber Actuum apostolorum facit. Sosipater ipse fuit filius Pyrrhi Beroeensis. Salutat vos Caius, hospes ad Corinthios: Gratias ago Deo meo quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium . Saluto vos egorium nomen est scriptoris credentis, qui Apostolo dictante nam salutare, et vocatur Tertius nomine, non numero. Salutat Erastus arcarius erat civitatis Corinthiorum, id est princeps vel dispensator qui praeerat arcae ubi ponebantur census regis tributorum et vectigalium. Quod autem addidit: et sicut et Tertius. Gratia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ xp̃iatus aduersabatur. Pos¬
sumus etiã & omĩa aduersa ꝑhoc
nomen intelligere quȩ animȩ
tendenti addm̃ resistunt et
aduersantur quȩ exorat apłs
conteri & subici potestati illoꝵ
contrariũ ÷ paci & dissensiones
oꝑatur. Qđ autẽ dicit sub
pedibus : uł simplicit᷑ accipien¬
dũ ÷ sub potestate uł eciam
it ibrei tẽpore & uelociter:
Salutat uos timotheus adiutor
nĩs in predicatiorie:  lucius¬
& iason & sosi pater cognati mei.
Timotheũ aditorẽ suũ dic̃ om̃s
simul cognatos appellat &i qͥdẽ
detimotheo plenissime fertur
derben filius mulieris uiduae
fidelis patre gentili Ipse quoq
apłs dicit quod ꝓpterea roga¬
uit eũ manere ephesi ut denim¬
tiar& quibusdã nealit̃ docerent
neq ad denderent fabulis & gene¬
alogus infmitis. Luciũ autem
quidã ipsũ ꝑhibent lucã esse:
deproprietatibus nominũ
ꝓeo qđ soleant nomina int̃dũ¬
dũ etiã scđ̾m grecã romanãq
ꝓferre. lason ipse ÷ cuius menti¬

Expanded text:
qui Christianis adversabantur. Possumus etiam et omnia adversa per hoc nomen intelligere quae animae tendenti ad Deum resistunt et adversantur, quae exorat Apostolus conteri et subjici potestati illorum. contrarium est paci, et dissensiones operatur. Quod autem dicit, sub pedibus, vel simpliciter accipiendum est sub potestate, vel etiam in brevi tempore et velociter. Salutat vos Timotheus adjutor meus in praedicatione, et Luciust Jason, et Sosipater, cognati mei. Timotheum adjutorem suum dicit, omnesque simul cognatos appellat. Et quidem de Timotheo plenissime fertur Derben, filius mulieris viduae fidelis, patre gentili. Ipse quoque Apostolus dicit, quod propterea rogaverit eum manere Ephesi, ut denuntiaret quibusdam ne aliter docerent, neque attenderent fabulis et genealogiis infinitis. Lucium autem quidam ipsum perhibent Lucam esse de proprietatibus nominum, pro eo quod soleant nomina interdudum etiam secundum Graecam Romanamque proferri. Jason ipse est cujus menti
Abbreviated transcription (Latin):
tas sednon nisi apaucis intellige.¬
batur. Quid dixit xp̃s: Cũ uene¬
rit paraclitus quẽ ego mittam
uobis apatre & alibi Baptizate
dixit isaias. Ecce uirgo concipi&
etiã illius dicit idẽ ꝓpħa Erit
sepulchrũ eiꝰ gloriosũ: Sepultus
riũ qđ latebat. Quid pluras
ut intelligerent scripturas Illis
inntellectis & cognitis. cognouer̃
misteriũ iam esse copletũ & ma¬
nifestatũ qđ antea latebat. Con¬
cordantib et ũ & adimplecis in
xp̃o deconceptione natiuitate
morte atq ascensione misterus

Expanded text:
paucis intelligebatur. Quid dicit Christus? Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre meo ; et alibi: Baptizate dixit Isaias propheta: Ecce Virgo concipiet etiam illius dicit idem Propheta: Erit sepulcrum ejus gloriosum . Sepultus rium quod latebat. Quid plura? ut intelligerent Scripturas. Illis intellectis et cognitis, cognoverunt mysterium jam esse completum et manifestum, quod antea latebat. Concordantibus enim et adimpletis in Christo de conceptione, nativitate, morte, atque ascensione mysteriis,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora intellige scła in merisa
quȩ p̃cesserunt mut idi exordix̃.
A cuius exor dio homine creato
potuit reuelari mysteriũ sc̃ȩ
trinitatis & mysteriũ dominioe
icarnationis passiorus. et
cȩtera talia: Sed noluit tam
uenerabile misteriũ om̃pspat̃
nisi paucis innotescere. Presertĩ
cũ bomo neglecto dõ sibise totũ¬
& diabolo concesserit. Igitur
atẽporib ateraus quȩ p̃cesser̃
creationẽ mundi & ut ita dicamꝰ¬
ex eo quo mudus cȩpit esse.Iacitũ

Expanded text:
tempora, intellige saecula immensa quae praecesserunt mundi exordium, a cujus exordio homine creato potuit revelari mysterium sanctae Trinitatis, et mysterium Dominicae incarnationis, passionis et caetera talia; sed noluit tam venerabile mysterium omnipotens Pater nisi paucis innotescere, praesertim cum homo, neglecto Deo, se totum diabolo concesserit. Igitur a temporibus aeternis quae precesserunt creationem mundi, et, ut ita dicamus, ex quo mundus coepit ess
Abbreviated transcription (Latin):
bo &factis idt̃ non audeo alia
loqui & predicare. nisi quȩ axp̃s¬
mibi inspirat incorde: Q uicqͥd
enĩ oꝑabat᷑ quicquid loquebat
ipse alias dicit An experimentũ
queritis eiꝰ qui inme loquit᷑ xp̃s
inioboedientiã gentiũ uerbo &
factis hoc ÷ idcirco insto ego in¬
uerbo p̃dicationus  factis mira¬
appellantur multis inbocis in
quib cũ sit aliquid mirabile
indicatur quoq ꝑea aliquid
futurũ sicut insangtione filu
reguli ostensũ ÷ dño dicenite.:
N isi sigria & ꝓdigia inderitis non
credetis. Per hoc erũ qđ inso mira¬
culo sanitatis in filio illiusper¬
panci credider̃. Pater indelicet
illius cũ suis significabatur qđ
paucitas iudeoꝵ creditura ess&
in dm̃ Ecce signũ qđ utrũq iti
se continet quid dam scilicet
mirabile & quiddã futuri. At
uero ꝓdigia dicuntur quasi
dicentia eoquod aliquid infutu¬
rũ tantũ modo ostendant quasi
osterido. Signa autẽ ꝓcligia ꝓ
unio accipiunt᷑ inhoc loc̃o.

Expanded text:
 factis, id est, non audeo alia loqui et praedicare, nisi quae Christus inspirat mihi in corde. Quidquid enim operabatur, quidquid loquebatuipse alias dicit: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? In obedientiam gentium verbo et factis: hoc est idcirco insto ego verbo praedicationis, et factis mira. Signa appellantur multis in locis, in quibus cum sit aliquid mirabile, indicatur quoque per ea aliquid futurum, sicut in sanatione filii reguli ostensum est, Domino dicente: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis . Per hoc enim quod viso miraculo sanitatis in filio illius, perpauci crediderunt, pater videlicet illius cum suis, significabatur quod paucitas Judaeorum creditura esset in Deum. Ecce signum quod utrumque in se continet, quiddam scilicet miraculi, et quiddam futuri. At vero prodigia dicuntur quasi dicentia, eo quod aliquid in futurum tantummodo ostendant, ostendo. Signa autem et prodigia pro uno accipiuntur hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
uerso munido Gaudeo igitur
inuobis o romani: quia credi¬
tis sicut & ego. Sed uolo uos sa¬
.pienites esse inbono: ut quicqͥd¬
boni sapitis & intelligitis totũ
oꝑe satagatis implere. simplices
aut̃e it imalũ ut uitia & omĩa
quȩ mala sunt uitetis & contẽp.¬
natis Simile ÷ hoc illi dicto qđ
achorintios scribit dicetis:
Malitia paruuli estote : sensu
autẽ ꝑfecti estote Ac si dicer&
alus uerbis: Bonũ sapite facien.¬
.do. malũ ignorate uitando. &
ita in uobis implebit᷑ qđ sequit᷑:
Ds autẽ pacis qui pacẽ amat et

Expanded text:
erso mundo . Gaudeo igitur in vobis, o Romani, quia credidistis sicut et ego. Sed volo vos sapientes esse in bono, ut quidquid sapitis et intelligitis, totum opere studeatis implere; simplices autem in malo, ut vitia et omnia quae mala sunt vitetis et contemnetis. Simile est hoc illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote; sensu autem, perfecti estote ; ac si diceret aliis verbis: Bonum sapite faciendo, malum ignorate vitando, et ita in vobis implebitur quod subditur: Deus autem pacis, quia pacem amat
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃s grãs ago deo id laudes:
non sine causa addidit meo Cũ
enĩ omniũ creaturarũ unus sit
ꝑnaturã atq potentiam. eo qđ sit
creator omniĩ: illoꝵ tamerids̃¬
ꝓpriȩ dicit᷑ esse : qui merito fidei
& uistitiae eius cultores esse pro.¬
bantur. sicut pauli apłi aliorũq¬

Expanded text:
Apostolus: Gratias ago Deo, id est laudes, non sine causa addidit meo. Cum enim omnium creaturarum unus sit per naturam atque potentiam, eo quod sit Creator omnium illorum, tamen proprie dicitur Deus esse, qui merito fidei et justitiae ejus cultores esse probantur, sicut beati Pauli aliorumq
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uentrẽ implere. Ꝙꝑdulces¬
nn sermories & ber iedictio¬
nes seducant corda innocentiũ:
Adhoc inquit p̃dicant & du̾ces
sermones adulatiorus & benedic¬
tionus ꝓferunt ut corda simpli¬
tiũ fr̃m seducere possint et
innocentiã eoꝵ auferte ualeanł
Urã enũ oboedientia qua oboedis¬
tis euangelio ueruenites ad fidẽ
iNomnẽ locũ ur̃ae potestatis
diulgata ÷: hoc ÷ qđ in principio

Expanded text:
dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Ad hoc, inquit, praedicant, et dulces sermones adulationis et benedictionis proferunt, ut corda simplicium fratrum seducere possint, et innocentiam eorum auferre valeant. Vestra enim obedientia, qua obedistis Evangelio venientes ad fidem, in omnem locum vestrae potestatis divulgata est; hoc est quod in pri
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝓuita mea ut illã seruarent
sasceruices subposuerunt peri¬
culost opponentes prisca ipsa ÷
quȩ & priscilla appellat᷑ macti
uxor aquilȩ iudȩi qui quodã
se in medio ob posuerunt & liba¬
uerunt eũ. Vnde & subdit
Quib non solũ ego paulus grãs
ago ꝓhoc facto sed & cuncte
cłae gentiũ quib ego ꝓsũ qͥa
ꝑmeã p̾dicationẽ adfidẽ ueni¬
urit. Iste ÷ ergo aquila & pris¬
cilla uxor eius apud quos mane.¬
bat paulus iichorinto positus.
quia enisdẽ artis labori insiste.¬
bant cui & paulus structurȩ
uidelic& tabnaculoꝵ quȩ et.
scecio factoria ars appellatur.
Sutares & et ũ eranit & suebant
expellibus siue linteamir ubus
tabernacula & papiliones: in
quibus maxime saracer u habi.¬
tant uendebantq eaniquȩ oꝑa.¬
baritur uide quę niuebarit:
Dehis ergo ita legitur ĩ niactib.

Expanded text:
id est pro vita mea ut illam servarent, suas cervices supposuerunt, periculose opponentes. Prisca ipsa est quae et Priscilla appellatur in Acuxor Aquilae Judaei, qui quodam se in medio opposuerunt et liberaverunt eum. Unde et subdit: quibus non solus ego Paulus gratias ago, pro hoc facto, sed et cunctae Ecclesiae gentium, quibus ergo prameam praedicationem ad fidem venerunt. Iste est ergo Aquila et Priscilla uxor ejus apud quos manebat Paulus Corinthi positus, quia ejusdem artis labori insistebant, cui et Paulus structurae videlicet tabernaculorum, quae et scenofactoria ars appellatur. Sutores etenim erant, et suebant ex pellibus sive linteaminibus tabernacula et papiliones, in quibus maxime Saraceni habitant, vendebantque ea quae operabantur, indeque vivebant. De his ergo ita legitur in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit grãs se agere deo sẽꝑ pro
salute illoꝵ cum nemo hominũ
semꝑ possit intentus esse inora¬
tionub aut gratiarũ actiorub.
N amsicut inscripturis patrum
legimus : apłs ab hora prima usq
ad quintã labori manuũ insiste¬
bat. Ab ora autẽ quinta usq
decimã: predicatioru oꝑam dabat.
Post decimã uero: iterũ ꝓcurabat
pauꝑum peregrinoꝵ hospitalita¬
tẽ suiq corporis necessitatem
ꝑ noctem uero: oratiom attentissi¬
me itasu dabat. Igitur ꝓpter¬

Expanded text:
 gratias agere Deo semper pro salute illorum, cum nemo hominum semper possit intentus esse orationibus aut gratiarum actionibus. Nam sicut in scripturis Patrum legimus, Apostolus ab hora prima usque ad quintam operi manuum insistebat; ab hora autem quinta usque ad decimam praedicationi operam dabat; post decimam vero iterum, procurabat pauperum peregrinorumque hospitalitatem, suique corporis necessitatem; per noctem vero orationi intentissime i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt rapacitate. suꝑbia. omniq
nefario actu non debent dedig¬
nari  Itaq imitanđ est om̃ĩb
uirib : Ds̃ autẽ pacis sit cũ om̃ib
uobis ameni Ds̃pacis intelligit᷑
scã tritutas cuius miscdia recon¬
ciliatũ ÷ genius humanĩt & cuiꝰ
dono par & concordia datur
cirictis fidelibus & satis pulchit
it ipace funuit dnob popłis in
concordiam reuocatis. ostendes
codices babenit digne satis id̃
abunide & humane & adsistatis
ei. id̾ auxiliemit .i. & sub sidium
prebete inquocũq negotio
siue causa indiguerit ũri auxi¬
.lii. Cenchris portus: chorinti
ubi erat ȩcła fidelium cuiminis.¬
trabat phȩbe nobilissima ma¬
troria iuictũ a uestimetitũ ut¬
pote fidelissima in fide xp̃i
Ergo tunc temporis quarido apłs
istã scribebat epłam: o romani
omnib getitib imꝑabant Et siqͥs
nobilium precipuũ causã habe¬
con currebat ubi erat imꝑator
& iudices causarũ. Potuit ergo

Expanded text:
sunt rapacitate, superbia, omnique sunt rapacitate, superbia, omnique nefario actu non debent dedignari? Itaque imitandus est omnibus viribus. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. Deus pacis intelligitur sancta Trinitas, cujus misericordia reconciliatum est genus humanum, et cujus dono, pax et concordia datur cunctis fidelibus. Et satis pulchre in pace finivit, duobus populis in concordiam revocatis, ostendens codices habent, digne satis, id est abunde et humane; et assistatis ei, id est auxiliamini, et subsidium praebete, in quocunque negotio, sive causa, indiguerit vestri, auxilii. Cenchrae portus est Corinthi, ubi erat Ecclesia fidelium, cui ministrabat Phoebe nobilissima matrona victum et vestimentum, utpote fidelissima in fide Christi. Ergo tunc temporis, quando Apostolus istam scribebat Epistolam, Romani omnibus gentibus imperabant, et si quis nobilium praecipuam habebat cauconcurrebat, ubi erat imperator, et judices causarum. Potuit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iigaudio ꝑ uoluntatẽ dĩ et re¬
frigerer uobiscũ Ille querit refri¬
gerari qͥ calore solis uiritur uł
qͥ pugniando & luctando cale¬
fit atq lassatur. Etbeatus apłs
fortiter pugriabat cortra
philosophos contra uidaeos ẽtra¬
hereticos Ideoq desiderabat ad
t̃ẽpus tã corpore quã spũ requies¬
cere. Unde ipsedicit quoda loco
Siadbestiaspugnaui ephesi bestias¬
ibi appellat philosophos ahere.¬
ticos: Ideo autẽ ex orabat ut
romani suis orationub subueni¬
rent. quia timebat cõprehendi
fidelibus iuidȩis & retrudi in car¬
cerẽ ł occidi & non posse neq
scĩs deferre munera & oblatio¬
nẽ suã neq post modũ uerure
romã sicut indesiderio habebat.
hinc decutit᷑ pontificũ suꝑbia &
p̃latoꝵ atq principũ & potentũ
huiꝰ scłi qui dedignantur exora¬
re subiectos suos quatinꝰ ꝓeis
repletus non ÷ de dignatus auxi¬
liũ subiectoꝵ expete mnoratio¬
Nb quanto magis isti qͥplet u

Expanded text:
in gaudio per voluntatem Dei, et refrigerer vobiscum. Ille quaerit refrigerari, qui calore solis uritur, vel qui pugnando et luctando calefit atque lassatur. Et beatus Apostolus fortiter pugnabat contra philosophos, contra Judaeos, contraereticos, ideoque desiderabat ad tempus tam corpore quam spiritu requiescere. Unde ipse dicit quodam loco: Si ad bestias pugnavi Ephesi . Bestias appellat philosophos et haereticos. Ideo autem exorabat, ut Romani suis orationibus ei subvenirent quia timebat comprehendi, fidelibus Judaeis, et retrudi in carcerem, vel occidi, et non posset neque sanctis deferre munera et oblationem suam, neque postmodum venire Romam, sicut in desiderio habebat. Hinc decutitur pontificum superbia et praelatorum atque principum et potentium hujus saeculi, qui dedignantur exorare subjectos suos, quatenus pro eis repletus, non est dedignatus auxilium subjectorum expetere in orationibus, quanto magis isti qui pleni
Abbreviated transcription (Latin):
& glorificabo te ꝑipsas gentes &
nomini tuo cantabo. id÷ nomen
deitatis tuȩ laudabo Qiterũ
dic̃ seriptura in deutero nomio:
Letamini gentes cũplebe eiꝰ Moises
legis latõr extendens oculum
ꝓphetiȩ ad tẽpus uocationis gen¬
tiũ: Alloquitur easortando ut
laudant dm̃parit̃ cũ plebe isra¬
helitaca quȩ olim plebs eiussola
ex omnub gentib uocabatur:
Ogentes credentes infiliũ dĩ ꝑcuiꝰ
passionẽ estis redẽptȩ &ꝑ cuius
baptismũ mundate atq expiate
estis ab omĩb peccatis: sociantes
uos in affectu caritatis creden.¬
tibus exisrł . iaetamini lȩcitia
spiritali & iterũ: lauda te om̃s

Expanded text:
 glorificabo te per ipsas gentes, et nomini tuo cantabo, id est nomen Deitatis tuae laudabo. Et iterum dicit Scriptura in Deuteronomio: Laetamini, gentes, cum plebe ejus. Moyses legislator extendens oculum prophetiae ad tempus vocationis gentium, alloquitur eas hortando ut laudent Deum Patrem cum plebe Israelitica: quae olim plebs ejus sola ex omnibus gentibus vocabatur: O gentes credentes in Filium Dei, per cujus passionem estis redemptae, et per cujus baptismum mundatae et expiatae estis ab omnibus peccatis, sociantes vos in affectu charitatis credentibus ex Israel, laetamini laetitia spiritali. Et iterum: Laudate, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
roboremiin eadẽ fide & maiorem
mereamitu Sic enĩ fecit quia
ueniens qđ illis de erat infide
i icaritate & inceteris rebus
spiritalib suo aduentu supple.¬
uit. Obsecro
& ꝑ caritatẽ sp̃s scĩ idͥ ꝑdilecti¬
oñe quã debetis habere erga dm̃

Expanded text:
in eadem fide, ut majorem mereamini. Sic etenim fecit, quia veniens quod illis deerat in fide, in charitate, et in caeteris rebus spiritalibus, suo adventu supplevit. Obsecro  charitatem Spiritus sancti, per dilectionem quam debetis habere erga Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qui s̃ hierłm. Macedonia et
achaia quȩ & acheia uocat᷑ aqua
& popłi eius a chei dicunitur
ꝓunciȩ sunt nobilissime grecoꝵ
sibi ad iacentes quas apłs cđis

Expanded text:
 Item: Macedonia et Achaia, quae Achaea uocatur a qua et populi eius Achaei dicuntur, prouinciae sunt nobilissimae Graecorum sibi adiacentes, quas Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Iex quib partẽ scribebat eis ł etiã
id cnco dix̃ exparte qr ñ legeranł
illi epłas ens quas aliis ecclesus
destinauerat &quȩ ibi ñ legerarĩ
ex parte in hac inserere studuit:
Unde a sequit᷑. Tanquã in memo¬
riã uos reducers subaudis iam
legisse me adicta pautiora uob

Expanded text:
ex quibus partem scribebat eis; vel etiam ex quibus partem scribebat eis; vel etiam idcirco dixit, ex parte, quia jam legerant ipsi epistolas ejus, quas aliis ecclesiis destinaverat; et quae ibi non legerant ex parte, in hac inferre studuit. Unde et subditur: Tanquam in memoriam vobis reducens, subaudis jam legisse mea dicta in quib
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ apłs ut dicer& illis haric
beredictionẽ Ds autẽ spei qui
tribuit spẽ futuroꝵ bonorum
inse credentib repleat uos omĩ
gaudio spiritali &pace. idt̃ con-¬
cordia & amore fraterrio incre.
derado ut credentes inieũ qͥ uos
ꝑ sanguinẽ suũ pacificauit dõ
patri sitis & ipsi miucẽ concor¬
des & pacifici qͥ acterius fustis
i uicẽ dissiderites: Ut habundetis
inispe &uirtute sp̃s scĩ. id̃ ut ꝑ
uirtutẽ sp̃s scĩ pletiã habeatis spͥe
a ec̃tie remuneratioruis eiusq
dono atq auxilio subleuati
uirtut̃t totius bonitatis adi¬
pisci mereamini Certus sũ autẽ
fr̃s mei & ego ipse deuobis q̃m
pleni estis dilectione dĩ & ꝓximi
repleti omi scientia ita ut possitis
alterutrũ monere. id ÷ iriinuicẽ
uos castigare & corripere ꝑfectos
inifide blande alloquit᷑: Auda¬
tius aut̃ẽ scripsi uobis fr̃s ex par.¬
exparte quia multa sciebat ipse
iNicorde quȩ ñ ꝓferebat ore
& quȩ illi non poterant capere

Expanded text:
nem ut diceret illis hanc benedictionem: Deus autem spei, qui tribuit spem futurorum bonorum in se credentibus, repleat vos omni gaudio spiritali et pace, id est concordia, amore fraterno in se credendo; credentes in eum qui vos per sanguinem suum pacificavit Deo Patri, sitis et ipsi invicem concordes et pacifici, qui hactenus fuistis invicem dissidentes: ut abundetis in sis spem aeternae remunerationis, ejusque dono atque auxilio sublevati, virtutem totius bonitatis adipisci mereamini Certus sum autem, fratres, mei, et ego ipse de vobis, quoniam pleni estis dilectione Dei et proximi, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere, id est invicem vos castigare et corripere. Perfectos in fide blande alloquitur. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parex parte, quia multa sciebat ipse in corde, quae non proferebat ore, et quae illi non poterant capere,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetur hȩc machara positus dicere
chorintoẽ  macedonie. Inquibus
locis degeas cũ singula quȩq per¬
agrasset euangeliũ predicans
in his dũtaxat finib in quibus
agnitione dei uniuersa replesset:¬
Designat iam adesse tẽpus qđ desi¬
deriũ suũ debeat adimplere uidea.¬
do scilicet eos qui romȩ moraban.¬
tur. Bene autẽ hos quos nondũ
scđm carnẽ uiderat & ad quos
nondũ incorpore aduenerat
presentiã sui & retardationem
moderatius pollicetur. Deside.¬
rabilius enĩ suscepimus bonia
quȩ cito metuimus auferenda.
securius uero neglegimus qđ nos¬
diutius possidere credimus: frui
est cũ delectatione & gaudio ali¬
quid possidere. amplecti & uidẽ.

Expanded text:
idetur haec in Achaia positus dicere cohaerens est Macedoniae. In quibus locis degens, cum singula quaeque peragrasset, Evangelium praedicans in his duntaxat finibus, ubi Chriagnitione Dei designat jam adesse tempus quo desiderium suum debeat adimplere, videndo videlicet eos qui Romae morabantur. Bene autem his quos nondum secundum carnem viderat, et ad quos nondum in corpore advenerat, praesentiam sui et remorationem moderatius pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona, quae cito metuimus auferenda: securius vero negligimus, diutius possidere credimus. Frui, est cum delectatione et gaudio aliquid possidere, vel amplecti et videre.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ testificando głam ꝓpriam ñ
quererido neq ꝓlucris tẽpora¬
lib hȩc omĩa sed ꝓremuneratio¬
ne acternie uitȩ agendo. Ille
sc̃ificat euangeliũ siue semer
demonstrat qui absq errore et
m̃datio illud p̃dicat & qđ p̾dicat
ore confirmat miraculis exornat
sc̃ã conuersatione. & qui nonquerit
suam laudẽ sed dĩ. ut fiat oblatio
gentiũ accepta. id ÷ ut gentes offe.¬
rantur dd̃ ꝑme in gr̃arum actio.¬
ne. & sit ipsa oblatio amabilis
ei & scĩficata ꝑbaptismũ ꝓpassi¬
nȩ p̃dicatiorus oꝑam dare. et
illoꝵ sacrifitiũ dõ offerre Nã
sicut inueteri testamento ponti.¬
fex siue sacerdos hostiã & oblati.¬
onẽ quã offerebat deo studiose
ꝓuidebat ut absq macula esset.
ita & qui euangeliũ adnuntiant
ꝓuidere deberit ut neq inp̃di.¬
catione neq indoctrina seu in¬
magisterio aliqua culpa nascat᷑.
ut sicut ille hostiȩ dõ erant
accepte ita sint & auditores illoꝵ
inisa crifitiũ dĩ transeuntei imi¬

Expanded text:
cando, gloriam propriam non quaerendo, neque pro lucris temporalibus haec et omnia, sed pro remuneratione aeternae vitae agendo. Ille sanctificat Evangelium, sive sanctum demonstrat, qui absque errore et mendacio illud praedicat, et quod praedicat ore, confirmat miraculis: exornat sancta conversatione, et qui non quaerit suam laudem, sed Dei; ut fiat oblatio gentium accepta, id est, ut gentes offerantur Deo per me in gratiarum actione, et sit ipsa oblatio amabilis ei, et sanctificata per baptismum, per passinae, praedicationis operam dare, et illorum est sacrificium offerre Deo. Nam sicut in Veteri Testamento pontifex sive sacerdos hostiam et oblationem quam offerebat Deo, studiose providebat ut absque macula esset, ita et qui Evangelium annuntiant providere debent ut, neque in praedicatione, neque in doctrina, seu magisterio, aliqua culpa nascatur, ut sicut illae hostiae Deo erant acceptae, ita sint et auditores illorum in sacrificium Dei transeuntes, imi
Abbreviated transcription (Latin):
&unũ dm̃ habentes fratres eraNł
iifide Om̃s enĩ xp̃iani qͥ fratres
sunt infide debitores sibi sunt ut
alter alterius onera portent.
Potest & quarto modo intelligi m
hoc eos existere debitores eorum.
quia illi die acnocte ꝓsalute ius.¬
toꝵ oratiorub inisistebant ut
fides xp̃i in eis roboraretur. Qm̃
sieoꝵ spiritaliũ bonoꝵ parcicr¬
pes facti sunt genitiles: debera
& incarnalib ministrare eis:
Hisdẽ modis erant participes eoꝵ:
quib & debitores & est serisuslã
quia inspiritalib rebus illi p̃stard
istis supplementũ & qđ inse non
habent. Habeat it ullis istum ÷ ut
intẽporalib beneficiis eis sub ue.¬
niant. Hoc igitur opus ministra
les ꝓficiscar ꝑuos in hispaniam
Congrue autẽ dici ꝓficisci ꝑro-
manos inhispaniã. Q euntibus
deachaia mhispaniã. in medio
it inere roma babetur. Scio autẽ
seturitate dicebat. Qđ autẽ diẽ
iNhabundantia benedictiorus

Expanded text:
Deum habentes, fratres erant in fide. Omnes enim Christiani, qui fratres sunt in fide, debitores sibi sunt, ut alter alterius onera portent. Potest et quarto modo intelligi, in hoc eos existere debitores eorum, quia illi die ac nocte pro salute illorum orationibus insistebant, ut fides Christi in eis roboraretur. Nam si eorum spiritualium bonorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Iisdem modis erant participes eorum, quibus et debitores, et est sensus: Jam quia in spiritalibus rebus illi praestant istis supplementum, et quod in se non habent, habent in illis, justum est ut in temporalibus beneficiis eis subveniant. Hoc igitur opus ministratles, proficiscar per vos in Hispaniam. Congrue autem dicit proficisci per Romam in Hispaniam, quia euntibus de Achaia in Hispaniam, in medio itinere Roma habetur. Scio autem securitate dicebat. Quod autem dicit, in abundantia benedictionis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oꝵ cũ gaudio suscepistis. De
ipsis ctiam dicit isaias & qͥ recessit
amalo  eoꝵ predę patuit. Isti
om̃s qͥ ꝓpͥa reli querant ł qui ex¬
.poliati fuerant quiscientia pre.¬
dicandi non habebant ut ad p̃di.¬
candas gentes possent nr e erañ
INhierłm uacantes iugiter orati¬
.gulis ꝓuinicus & locis in quibus
p̃dicabant quicquid pecutua.¬
rũ argenti auri frum eriti. uesti.¬
mentoꝵ accipiebant eis mit tere
satagebant: n axime tameri
paulus qui plurib geritib pre-¬
dicabat Unde dicunt doctores
quia aliquando amplius quã tres
aut quinq modios argenti eis

Expanded text:
orum cum gaudio suscepistis . De istis etiam dicit Isaias: Et qui secessit a malo, eorum praedae patuit . Isti omnes qui propria reliquerant, vel exspoliati fuerant, qui scientiam praedicandi non habebant, ut ad praedicandas gentes possent ire, erant in Jerusalem vacantes jugiter oratigulis provinciis et locis in quibus praedicabant, quidquid pecuniarum, argenti, auri, frumenti, uestimentorum accipiebant, eis mittere satagebant, maxime tamen Paulus qui pluribus gentibus praedicabat. Unde dicunt doctores quia aliquando amplius quam tres aut quinque modios argenti eis
Abbreviated transcription (Latin):
pere meruit ut beatus angustitꝰi
dicit. Potest & deministerio apos¬
tolatus intelligi qđ ei gratis a
drĩo conlatũ ÷. Scripsi inquit
nobis pauca expluribus quȩ iti
corde meo firma habent ꝓpter
grãm sapientiȩ quȩ mihi adtĩo¬

Expanded text:
pere meruit, ut beatus Augustinus dicit. Potest et de ministerio apostolatus intelligi, quod ei gratis a Deo collatum est. Scripsi vobis, inquit, pauca ex pluribus, quae in corde meo firma habentur propter gra
Abbreviated transcription (Latin):
firmare infide ꝑfecta & omn u
bono iuxta euangeliũ meũ. Uide.¬
lic& ut sic sitis confirmati sicut
monet euangeliũ qđ predico &
de eo nhil uobisdesit. Qđ autẽ
subdit sodm p̃dicationẽ iħu

Expanded text:
firmare in fide perfecta et in omni bono, juxta Evangelium meum, videlicet ut sic sitis confirmati sicut monet Evangelium quod praedico, ut de eo nihil vobis desit. Quod autem subdit: et praedicationem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
oͥ romanii : Non impediebatur
a satana sed ab utilitate predi¬
cationis ut primũ ȩcdesias fun¬
dar& asiae post modũ ad exteras
ꝑger& nationes: Nunc uero ulte¬
rius locũ non habetis uacuũ a
predicatione uibis regiorubus

Expanded text:
 adhuc. Non impediebatur a Satana, sed ab utilitate praedicationis, ut primum Ecclesias fundaret Asiae, postmodum ad exteras pergeret nationes. Nunc vero ulterius locum non habens, vacuum ad praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ineũ iam crederent nesuper
alienũ fundamentũ ȩdificare:
N on predicani inquit ibi ubi xp̃s¬
iã esset p̃dicatus & crederetur
sedubi penitus ignorabatur ne
suꝑ alioꝵ predicationẽ & fidem
ponerẽ meã. Apłs ergo ipse iace¬
bat fundamenta fidei & ipse eri¬
gebat parietes: Illis utiq p̃dicabat
dequib olim predictum erat.

Expanded text:
super alienum fundamentum aedificarem. Non praedicavi, inquit, ubi jam Christus esset praedicatus et crederetur, sed ubi penitus ignorabatur, ne super aliorum praedicationem et fidem ponerem meam. Apostolus ergo ipse jacebat fundamenta fidei, et ipse erigebat parietes. Illis utique praedicabat, de quibus olim praedictum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse utiq scđ̾m diuinitatẽ radix
& creator iesse extitit. Ipse quoq
interp̃tatus : fnihi: Est uerbum
substantiũu ÷. Qduero dicitur
erit radix: similiter ab eodẽ uer
bouenit. & ponit᷑ ꝓfuturo tp̃re :
Quicũq ergo ineũ credit qͥdixit
ad moysen qui ẽ misit me ad
uos. Ille ueraciter potest dicere
erit radix iesse & non potius erit
radix booz uł obed cũ et ipsi
iusti extiterint & patres isai ad
quod dicendũ ideo dixisse ꝓpħam
erit radix iesse & non radix boor
scđm carne descendere qͥ ante
scła genitus ÷. gabo adeo
patre rege regũ &drĩo domi¬
nantiũ. Notandũq qđ dicit
erit radix iesse. sub uerbo fut᷑iro
loquens ad natiuitatẽ xristi
humana ⁊ uieuũ quȩ adhuc
futura erat quando ista pre-¬
dixit: dicatur itaq hoc modo.
Erit iesse radix xp̃i scđm hu¬
manitatẽ &uipse xp̃s qͥ ex surget
regit a gub̾nat gentes ise
crederites & ipse defendit illas
abirisidus & ab infestationib
demonũ omniũq aduersarioꝵ

Expanded text:
ipse quoque secundum divinitatem radix et creator Jesse exstitit. Jesse interpretatur Est mihi. Est, verbum substantivum est. Quod vero dicitur: Erit radix, similiter erit, ab eodem veruro tempore. Quicunque ergo in eum credit, qui dixit ad Moysen: Qui est, misit me ad vos , ille veraciter potest dicere:Erit radix Jesse, et non potius: erit radix Booz vel Obed, cum et ipsi justi exstiterint, et patres Isai? Ad quod dicendum est, ideo dixisse Prophetam: Erit radix Jesse, et non radix Booz secundum carnem descendere, qui ante saecula genitus est a Deo Patre, Rege regum, et Domino dominantium.Erit radix Jesse, sub verbo futuri temporis loquens, ad nativitatem Christi humanam respexit, quae adhuc futura erat quando ista praedixit. Dicatur itaque hoc modo: Erit Jesse radix Christi secundum humanitatem, et ipse Christus qui exsurget regit et gubernat gentes, in se credentes, et ipse defendit illas ab insidiis et infestationibus daemonum, omniumque adversariorum,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ut osterideret nobilesetiã
ad fidẽ uerure ac ꝑhoc inuita.¬
r& primos romanoꝵ ad fidẽ:
S alutate mariã quȩ multum
laborauit indr̃io offitium
scilicet p̃dicationis femitus
sui sexus inpendendo ꝑdomos
Nam in ȩcła non docebant muli¬
eres seduiri quia ipse apłs hoc
ꝓhibuerat dicenis. Mulieres in
aecła taceant Salutate andro¬
nicũ & iuliã cognatos & con¬
captiuos meos qui sunt Nobiles
in apłis qui& ante me fuerunt

Expanded text:
fecit, ut ostenderet nobiles etiam fecit, ut ostenderet nobiles etiam ad fidem venire, ac per hoc invitaret primos Romanorum ad fidem. Salutate Mariam, quae multum laboravit in Domino, officium scilicet praedicationis feminis sui sexus impendendo per domos. Nam in ecclesia non docebant mulieres, sed viri: quia ipse Apostolus prohibuerat hoc, dicens: Mulieres in ecclesiis taceant . Salutate Andronicum et Juniam, cognatos et concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerun
Abbreviated transcription (Latin):
nomine a quilã pontisicum
ge ierei quitiuꝑ ucerat
abitalia & priscilla uxor eius
eoquod p̃cepisset claudius imꝑa¬
tor discedere om̃s indȩos aburbe
roma eoqđ seditiosi essent ad¬
hesit eis: Et qr eiusdẽ artis
erant manebant iNuNũ. Et
oꝑabant᷑ simul Erant et um
artifices tabnaculoꝵ ut diximꝰ.
id ÷ sutores cõponentes taberna.¬
cula expellib sen cortinis linteis.
Sed questio oritur hic : cũ itt
actib apłoꝵ dicat᷑ sicut paulo
supra osterisu est qđ apud cho¬
rintũ simul hospitabantur
paulus aquila & prisca Quare
degetitibus. Qnȩ ita soluitur:
Qđpulsis iudȩis exurbe ꝑ precep¬
tũ claudii chorinitũ isti duo
uetieruit. Rursusq reddita
libertate redeundi in morte
cȩsaris reuersisunt romã: ubi
etiã domestiͦ & uernaculos
salutat. quos & ecłam appellat
ecłam subaudis saluto. Saluta
unde & primitiuũ asiae illum
uocat siue qr primus omniũ
credidit: siue etiam qr magnie
digutatis atq nobilitatis erat.

Expanded text:
la, Pontico genere, qui nuper venerat ab Italia, et Priscilla uxore ejus, eo quod praecepisset Claudius imperator discedere omnes Judaeos ab urbe Roma, eo quod seditiosi essent, adhaesit eis, et quia ejusdem artis erant, manebant in unum, et operabantur simul. Erant enim artifices tabernaculorum, ut diximus, id est sutores componentes tabernacula ex pellibus seu cortinis linteis. Sed quaestio hic oritur. Cum in Actibus apostolorum dicatur sicut Paulo superius ostensum est, quod apud Corinthum simul hospitabantur Paulus, Aquila et Prisca, quaredegentibus? Quae ita solvitur, quod pulsis Judaeis ex urbe per praeceptum Claudii, Corinthum isti duo venerint, rursusque reddita libertate redeundi in morte Caesaris, reversi sunt Romam, ubi etiam domesticos et vernaculos salutat, quos et Ecclesiam appellat, lesiam, subaudis saluto. Salutatunde et primitivum Asiae illum vocat sive quia primus omnium credidit, seu etiam quia magnae dignitatis atquae nobilitatis erat.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ patris ad confirmandas pro.¬
missiones patrũ. idt̃ ut confirma¬
r& dĩ pater ꝓmissiones suas quas
locutus ÷ ad scõs patres desalute
gentiũ dicens abrabȩ. insem ine
tuo benedicent᷑ onĩs gentes siue
ut uerax apparer& cõplendo ꝓ¬
missiones quaspatres ꝓmiseraat
desalute gentiũ. & quȩ p̃dixeranł
de eadẽ circũcisione spiritali.
N isi enĩ ꝑgrãm baptismatis munda¬
rent᷑ gentiles & ꝑfidẽ dm̃ saluato.¬
rifnequaquã infiliationẽ abrahȩ
transirent: nequaꝗ etiã esset cõ¬
pletũ qđ dicit moy ses innouissi.¬
mis dieb circũcidã dñs cor tuũ
& non carnẽ tuã: id̃ mundabit
illud ab infidelitate omrubusq
suꝑ uos aquã mundam aquam
uidelicet baptismatis Gentes
quia gratissi ne ullis meritis
p̃cedintibus uocatis ad fidem
gratisq acceper̃ remissionem
omniũ peccatoꝵ ꝑspiritalem
cntũcisionẽ. ꝑgram uidelicet
baptismatis non ꝑcircũ cisionem¬

Expanded text:
Dei Patris, ad confirmandas proDei Patris, ad confirmandas promissiones patrum, id est ut confirmaret Deus Pater promissiones suas, quas locutus est ad sanctos patres de salute gentium, dicens Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes , sive ut verax appareret complendo promissiones quas patres promiserant de salute gentium, et quae praedixerant de eadem circumcisione spiritali. Nisi enim per gratiam baptismatis mundarentur gentiles et per fidem Domini Salvatoris, nequaquam in filiationem Abrahae transirent, nequaquam etiam esset completum quod dicit Moyses : In novissimis diebus circumcidet Dominus cor tuum, et non carnem tuam, id est mundabit illud ab infidelitate omnibusquesuper vos aquam mundam , aquam videlicet baptismatis. Gentes quia gratis, sine ullis meritis praecedentibus, vocati sunt ad fidem, gratisque acceperunt remissionem omnium peccatorum per spiritalem circumcisionem; per gratiam videlicet baptismatis, non