comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt subditi ne p̃põĩtoꝵ
si quid eos fortasse agere rep̃hen¬
sibiliter uident. ne unde recte
mala redarguũt: inde per ela¬
tions ĩpulsũ ĩprofundiora
mergantur. Amouendi sunt¬
subditi ne cũ culpas p̃poĩtoꝵ
considerant contra eos audaci¬
ores fiant. Sed si qua ualde
dicent: ut tamendiuino timo¬
re constricti ferre subeis iugũ
reuerentie nõ recusẽt. Quod
melius ostendimus: si dauid
factum ad mediũ deducamus.
Saul quippe persecutor cũ ad
purgandũ ueterẽ speluncam
fuisset ingressus illic cũ uiris
sius dauid merat qui iã tam
longo tp̃e ꝑsecutionis eius ma¬
la tolerabat. Cum enĩ uiri sui
adferiendũ saul accenderent:
fregit eos responsionib qui
manũ mittere in xp̃m diũ nõ
deberent. Qui tamen occulte
surrexent. et orã clamidis eius
abscidit. Qui per saul nisi ma¬
li rectores: Qui per dauid nisi
boni subditi significant᷑: Sa¬
ul igitur uentrẽ purgare est
prauos prepoĩtos conceptã in
corde maliciã usq ad oꝑa mi¬

Expanded text:
sunt subditi, ne praepositorum si quid eos fortasse gerere reprehensibiliter vident, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt ne, cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua vadicent, ut tamen divino constricti timore ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic David cum viris suis inerat , qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala toad feriendum Saul accenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare est, pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera mi
Abbreviated transcription (Latin):
tior uestis. nec in solita atq
deformis. quia in utroq il¬
lorum. aut elationis. aut
certe simulationis noxa pa

Expanded text:
tior vestis, nec insolita atque deformis: quia in utroque illorum, aut elationis, aut certe simulationis noxa pa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi consumimus. quando
peccantes diuites uel potentes
non solum non arguimus.
sed etiam ueneramiur. ne no¬
bis aut munera solita offen

Expanded text:
ipsi consumimus; quando peccantes divites, vel potentes, non solum non arguimus, sed etiam veneramur; ne nobis aut munera solita offen
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. ne quid in ecclesia
dei ineptum. ne quid peruer¬
sum: ne quid indecens aut
cogitatione aut uerbis aut
actibus ꝑpetremus: quati¬
nus et in conspectu angeloꝵ
digni efficiamur: et dñs
ad nos ueniens. non quod
condempnet in nos. sed poci¬
us quod remuneret inue¬

Expanded text:
dum est, ne quid in ecclesia Dei ineptum, ne quid perversum, ne quid indecens, aut cogitatione, aut verbis, aut actibus perpetremus, quatenus, et conspectu angelorum digni efficiamur, et Dominus ad nos veniens, non quod condemnet in nobis, sed potius quod remuneret, inve
Abbreviated transcription (Latin):
tione dei. Paulus quoq et
sylas. in custodia publisa
circa medium noctis orãtes:
ymnum audientibus cun¬
ctis uirictis dixisse memorã¬
tur. ubi repente terre motu
facto. et concussis carceris
fundamentis. et ianue spon¬
te aperte. et omniũ uincula
siuit soluta. Unde oportet
hiis horis: psallendi orandi¬
q frequentiam nos ĩ sanctis
habere officuis: finemq nr̃m
uel si aduenerit. sub tali
actu expectare securos. Est
aucem quodam genus here¬
ticoꝵ suꝑfluas estimantium
sacras igilias: et spirituali
opere in frnctitosas dicentes
iure temerart duuna:qui
noctem fecit ad requiem. si¬
cut diem ad laborem. Qui
heretici greco sermone Nuc¬
tat ric hoc est somnicłosi
uocantur. De matutinis

Expanded text:
tione Dei . Paulus quoque et tione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psallendi orandique frequentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere infructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone νυκτάζοντες, hoc est somniculosi, vocantur. De matutinis.
Abbreviated transcription (Latin):
Atiqua est iugiliaꝵ
deuotio familiare bo¬
numꝰ omnibus sanctis.
ysaias deiqz propheta ex¬
clamat ad dñm dicens. De
nocte uigilat spiritus meus
ad te deus: quia lux p̃cepta
tua sunt super terram. Itẽ
dauid. Iledia nocte surgebã
ad confitendum tibi: super
uidicia iusticie tue. Hoc nã¬
q tempore uastator angelus
transiens: prunogenita
egyptioꝵ percussit. Unde
et nos igilare oportet. ne
periculo egyptioꝵ admiscea¬
mur. Hiisdem etiam horis
uenturũ se esse in euuange¬
lio saluator asseruit.Uonde
ad iugilandum. auditores
suos excitans dicit. Seati
serui illi. quos cum uenerit
dũs: inuenerit uigilantes.
Et si uespertina inquit hora
uenerit. et si media nocte. et¬
si gallicantu. et si iuenerit
cos iugilantes. beati sũt serui
illi. Itaq et uos estote parati:
quia nescitis qua hora filius
hominis uenturus sit. Si¬
quidem nec uerbis solum
docuit iugilias: sed etiã con¬
fumauit exemplo. Nam te¬
statur eunangelium: quia
erat ihesus ꝑnoctans in ora¬

Expanded text:
tiqua est vigiliarum devotio, familiare bonum omnibus sanctis . Isaias denique propheta exclamat ad Dominum, dicens: De nocte vigilat spiritus meus ad te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram . Item canit: Media nocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum percussit . 2. Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. 389 lisdem etiam horis venturum sese in Evangelio Salvator astruxit. Unde et ad vigilandum auditores suos exsuscitat, dicens: Beati servi illi quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . Etsi vespertina, inquit, hora venerit, etsi media nocte, etsi galli cantu, et ita invenerit eos vigilantes, beati sunt servi illi. Itaque et vos estote parati, quia nescitis, qua hora Filius hominis venturus est quidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in ora
Abbreviated transcription (Latin):
Nec quid in cuusdam domo
agatur. alterius domus per te
nouerit. Oĩm xp̃ianoꝵ domos
quasi proprias ama. facilns
contempnitur clericus qui se¬
pe uocatur ad prandiũ. et nõ
recusat. Nunqͣm petentes. ra¬
ro accipiamus rogati. Sea¬
tius est magis darẽ quã actiꝑe.
Rescio quomodo etiam ip̃e qui
deprecatus ut tribuat cũ acce¬
peris uiliorem te iuidicat. Et
mirũ in modum si eũ rogan¬
tem contempseris. plus te po¬
cuus ueneratur. Procurato
res atqz dispensatores domorũ
iubentur contempnere faculta¬
tes: Amico rapere quippiam
furtum est. Ecclesiã fraudare:
saculegiũ est. rccepisse paupe¬
ribus erogandũ. et esurientib
plurimis nel cautũ esse uel
timidũ. Auc quod aꝑtissimi
sceleris est. exinde aliquid sub¬
trahere. oĩm p̃donũ crudelit.a¬
tem superat. Alter fa me torq̃
tur et tu iudicas quõ uentri
euis satis sit. Aui duude statĩ
quod accipis. aut si timidus
dispensator es. dimitte largito¬
ri. ut sua ip̃e distribiat. Nolo

Expanded text:
nec quid in cujusquam domo agatur, alia domus per te noverit. Omnium christianorum domos quasi proprias ama. Facilius contemnitur clericus, qui saepe vocatur ad prandium et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te judicat. Et mirum in modum, si eum rogantem contempseris, plus te posterius veneratur. Procuratores atque dispensatores domorum jubentur contemnere facultates? Amico rapere quippiam furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. Accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimi sceleris est — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatetur, et tu judicas, quantum ventri ejus satis sit. Aut divide statim quod acceperis: aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo,
Abbreviated transcription (Latin):
inter fratres salua deo propi¬
cio caritate ꝓmiserã ego au¬
dire inter ilos: et quitquid
esset iudicando finire. Para

Expanded text:
inter fratres, salva, Deo propitio, charitate. Promiseram ergo audire, ut inter illos quidquid esset, judicando finirem. Para
Abbreviated transcription (Latin):
culminis ducatum suscipiat
perditionis. Hic enimpie ia¬
cobus prohibet dicens. Nolite
plures magistri fieri frẽs mei.
Hiric ip̃e dei hominũ mediator
regnũ percipere nitauit ĩ terris:
qui supernoꝵ quoq spirituum
scientiam. sensũq trauscendẽs.
ante secula regnat in celis.
polerumq aduersitatis mage¬
sterio sub disciplina corpremit.
Quod si a regininis culmeu
eruperit: in elationẽ protinus
se indignũ superius considerãs
fugerat. mox ut regni guberna¬
cula percepit intumuit. Houo

Expanded text:
culminis, ducatum suscipiat culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . Hinc ipse Dei hominumque mediator, regnum percipere vitavit in terris: qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens, ante saecula regnat in coelis. Plerumque adversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus  indignum se prius considerans, fugerat, mox ut regni gubernaculo suscepit, intumuit. Hono
Abbreviated transcription (Latin):
hii etiam qui secuntur offen¬
dant. Hinc nauiq in euan¬
gelio per semetip̃am ueritas
dicit. Si cecus ceco ducatum
prebeat: ambo in foueã cadũt.
Hinic psalmista nõ optãtis
animo. se prophetantis mi¬
stero denuntiat dicens. Ob¬
scurentur oculi eorũ ne iude¬
ant: et dorsum eorum semper
un curua. Oculi quippe sunt
qui in ipsa honoris sũma fa¬
cie prouidentis positi itiueris
officiũ susceperunt. quibus
hii nimirũ qui subsequentur
iuherent dorsa nominantur.
Obscuratis ergo oculis dorsuu
flectitur: quia cum lumen
scientie perdunt qui p̾eunt
profecto ad portanda peccatoꝵ
curuantur onera qui secun¬
tur. Indigri quiq tanti re¬
atus pondera fugerent: si ue¬
ritatis sententiã sollicita cor¬
dis aure pensarent qua ait.
Qui scanda liz auerit unũ
de pusillis istis qui in me cre¬
dunt: expedit ut suspendatur
mola asinaria collo eius: et
emergatur in profundũ ma¬
ris. Ne temerare sacra regimi¬
na quisquis hiis impar est
audeat et per concupiscentiam

Expanded text:
hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista, non optantis animo, sed prophetantis mysterio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris summi facie positi providendi itineris officium susceperunt; quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum curvantur onera qui sequuntur. Indigni quique tanti reatus pondere fugerent, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria coldemergatur in profundum maris . Ne temerare sacra regimina, quisquis his impar est, audeat: et per concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dum diximus quosdam lu¬
cri turpis cupiditate captos
usurariam excercere pecimiã
et fenore uelle distescere. Quod
nos non discamus mi eos qui
sunt in clericali officio consti¬
tuti. sed in laicos cadere qui cri¬
stianos se dicunt cõdolemus
Quod uindicari acrius ĩ eos
qui fuerint confutati decer

Expanded text:
duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere, quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decer
Abbreviated transcription (Latin):
iduentes nouum qui¬
Atur in agritione dei.
Ii renouatione in meute
⁊ fieri: sed in capite demon
Inum que ecclesiastice ĩ

Expanded text:
duentes novum, quiatur in agnitione Dei . Quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, regnumque ecclesiae i
Abbreviated transcription (Latin):
usq inde ad nonam. per lu¬
cis interualla dimensioni¬
bus terminata trinitas: ter
die rogata coleretur. Illud

Expanded text:
usque inde ad nonam, per lucis intervalla latis dimensionibus terminata, Trinitas ter in die rogata coleretur. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
residere temptauerit: in dor¬
mitorio aliquid uidecens
aut inhonestum. nerbis
aut actibus perpetrauerit:
alicubi uisi in dormitorio
cum ceteris absq causa in¬
enitabili dormire presũpse¬
rit: fratribus caritatis offi¬
cio obedienter serire negle

Expanded text:
residere tentaverit, in dormitorio aliquid indecens, aut inhonestum, verbis, aut actibus, perpetraverit, alicubi nisi in dormitorio cum caeteris absque causa inevitabili dormire praesumpserit, fratribus charitatis officio obedienter servire negle
Abbreviated transcription (Latin):
infatigabiliter atq in excusa¬
biliter. deuotio famulari debet
xp̃iana. Sed propter eos quos
supra memorauimus hec pau¬
ca breuiter adnumerare stu¬
diumus: qui insipienter as¬
serunt. solos monachos artã
sectari debere uitam: eũ utiq
deus artam et angustã uam
dicat esse que ducit ad uitam.
et nemo nisi per eam. in uitã
ingredi possit eterniam. Non
solum igitur monachis et cle-¬
ricis. uerum etiam omnibus
quixpristiano censentur uoca¬
bulo: per hanc artam et ãgu¬
stam intrandum est uiam.
Quid ergo artius. quam id
quod precipitur diligite ĩmu-

Expanded text:
infatigabiliter atque inexcusabiliter devotio famulari debet Christiana: sed propter eos quos supra memoravimus, haec pauca breviter annumerare studuimus, qui insipienter asserunt solos monachos arctam sectari debere viam, cum utique Dominus arctam et angustam viam dicat esse quae ducit ad vitam, et nemo nisi per eam in vitam ingredi possit aeternam. Non solum igitur monachis et clericis, verum etiam omnibus qui Christiano censentur vocabulo, per hanc arctam et angustam intrandum est viam. Quid ergo arctius, quam id quod praecipitur. Diligite i
Abbreviated transcription (Latin):
Dnt pleriq pastorum
qui dum metiri se nesciunt
que non didicerunt docere con¬
cupiscũt: qui pondus magi¬
sterii tanto leuius estimant
quanto uimi magnitudinis
illius ignorant. ut quia ĩdocti
ac precipites doctririe arcẽ tenere
appetunt. a p̃cipitationis sue
usibus in ipsa locutionis ianua
repellantur. Nulla ars doceri
presumitur. nisi intenta pri¬
us meditatione discatur. ab
imperitis ergo magisterium
pastorale qua temeritate susci
tionũ uulnera occultiora esse
nesciat uulnerib uiscerũ:
Et tamen sepe qui nequaquã
spintualia precepta cognouerũt
cordis se medicos profereri non
metuunt. dum qui ꝑignien¬
toꝵ iuim nesciunt uideri medi¬
ci carnis crubescunt. Sũt nõ
nulli qui intra scãm ecclesiã
per speciem regiminis głam
affectant honoris. iuderidocto¬
res appetunt transcendere cete¬
ros concupiscũt. attestante ue

Expanded text:
nt plerique pastorum, qui dum mentiri se nesciunt, quae non didicerunt docere concupiscunt: qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant. Ut qui indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis janua repelluntur. Nulla ars doceri praesumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate susciptionum vulnera altiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritualia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt; dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sunt etiam nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, transcendere caeteros concupiscunt, attestante ver
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ut secundum numeꝵ
clericoꝵ et officii qualitatem.
et temporis prolixitatem can¬
tum protendant et uoces mo¬
derentur ceteroꝵ. Sonum
etiam uocaluim litterarũ
bene atq ornate ꝑstreparit.
Hi uero qui huius artis mi¬
nus capaces sunt: donec eru¬
diantur melius conuenit
ut sileant. quam cantare
uolendo quod nesciũt. et a¬
lioꝵ uoces dissonare cõpellãt.
psalmi neq in ecclesia cur¬
sum et excelsis atq inordina¬
tis seu intemperatis uocib
sed plane ac dilucide et cũ

Expanded text:
scilicet ut secundum numerum clericorum, et officii qualitatem, et temporis prolixitatem, cantum protendant, et voce moderentur caeterorum. Sonum etiam vocalium litterarum bene atque ornate perstrepant. His vero, qui hujus artis minus capaces sunt, donec erudiantur, melius convenit ut sileant, quam cantare volendo quod nesciunt, aliorum voces dissonare compellant. Psalmi namque in ecclesia non cursim, et excelsis atque inordinatis, seu intemperatis vocibus, sed plane ac dilucide, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
mero ip̃oꝵ qui ad nos talia
pertulerunt. Sunt enini in
uobis homines religiosi qui
cum rumore falso reprehensũ
esse doluerunt: et tamen cre¬
diderunt factum ex ip̃is. ergo
aliquis ueniat ad nos. susci¬
piat possessionem. omnes
fructus preciis suis fideliter
uendat: ut reddi possit facili

Expanded text:
mero ipsorum qui ad nos talia pertulerunt. Sunt enim in vobis homines religiosi, qui eum rumorem falso reprehensum esse doluerunt, et tamen crediderunt factum. Ex ipsis ergo aliquis veniat ad nos, suscipiat possessionem, omnes fructus pretiis suis fideliter vendat, ut reddi possit facili
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã: ab omni spe fruuole
remissionis obducta. in con¬
stantem animam terreat.:
a delectatione uicioꝵ distriti¬
onis uigore constringat. Qd
cum a doctore agitur: semper
necesse est ut dulcedo et humi¬
litas incorde tenca qua¬
tinus et multũ et nũ

Expanded text:
custodiam, ab omni spe frivolae remissionis obducta, inconstantem animam terreat, atque a delectatione vitiorum districtionis vigore constringat. Quod cum a doctore agitur, semper necesse est ut dulcedo et humilitas in corde teneatur, quatenus et multum
Abbreviated transcription (Latin):
ris animam cum momine
quod in hac uita agitur tẽp̃¬
tationum laqueos apponi
posse denũtiat: ut dumubi¬
q fit mens pauida ubiq cir¬
cũ specta. quando timidior tã¬
to iugilantior uiuat. Ipse
namq zelus rectitudinis. dũ
in quietudine mentẽ agitat.

Expanded text:
ris animam, cum in omne quod in hac vita agitur, tentationum laqueos apponi posse denuntiat; ut dum ubique fit mens pavida, ubique circumspecta, quanto timidior, tanto vigilantior vivat. Ipse namque zelus rectitudinis, dum inquietudine mentem agitat
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. Uespertinũ autem
nominatũ a sidere. quod ue¬
sper uocatur: et decidente so¬
le exoritur. De quo prophe¬
ta dicit. Et uespertinũ suꝑ
filios hoĩm producere facit
celebrandis. id etiam
plis: dauid propheta dicente.
si ascendero in lectum strati
mei. si dedero sompnũ oculis¬
meis. et palpebris meis dor¬
nutationem: et requiem tẽ
poribus meis donec inueniã
locum dño:tabernaculum
deo iacob. Quis non stupeat
tantam in dei amore animi
deuotionem. ut sumpnum
sibi sine quo utiq corpora
huinana deficiunt. penitꝰ
interdixerit. donec locum ac
templum domino fabrican¬
dum. in pectore suo rex et pro¬
pheta repperiret: Que res nõ
debet fortiter admonere ut

Expanded text:
tantes. Vesperum autem vocatum est, a sidere, quod Vesper vocatur, et decedente sole exoritur. De quo Propheta dicit: Et vesperum super filios hominum producere facit celebrandis, id etiam plis, David propheta dicente: Si ascendero in lectum strati mei, si dedero somnum oculis, et palpebris dormitationem, aut reqporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex et propheta reperiret? Quae res nos debet fortiter admonere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uerbi gratia: tria aut
quatuor aut certe octo et eo
amplius nuilia mansos ha¬
bet. si cadẽ regio uiniferax fu¬
erit. accipiant per singulos
dies quinq libras uini. si ta¬
men sterilitas impedimento
et tres ceruisie. et si penitus
uiniferax non fuerit accipi¬
ant libran uini. et quinq
libras ceruisie. In mediocrib
enim locis. mille aut duo
sos habentibus si regio ut pre¬
missũ est iuniferax fuerit:
quatuor libras uimi et si plerie

Expanded text:
bi gratia, tria aut quatuor, aut certe octo, et eo amplius millia mansi, si eadem regio vini ferax fuerit, accipiant per singulos dies quinque libras vini, si tamen sterilitas impedimento et tres cervisiae. Et si penitus vini ferax non fuerit, accipiant libram vini et quinque libras cervisiae. In mediocribus enim locis, mille aut milllia mansos habentibus, si regio ut praemissum est vini ferax fuerit, quatuor libras vini; et si plene
Abbreviated transcription (Latin):
Et radix oũn maloꝵ est aua¬
ricia. Quam quidem appeten¬
tes errauerunt a fide inserue¬
runt se dolorib multis sed cẽ¬
sus iste terrenus eis a quibz
ociose diligitur. non est uo¬
luptatũ materiã sed doloꝵ.

Expanded text:
 est avaritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolo
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ tenebre et dixi. Quis
dabit michi pennas sicut co¬
lumbe. et uolabo et requiescã
Et hoc totum propter quod ĩ¬
peritie mee fu turi finis recorda¬
tus ingenui. et uolui sarcina
episcopatus mei deposita elon¬
gare fugiens. et manere in
solitudine. et ibi expectare deũ

Expanded text:
enebrae. Et dixi: Quis enebrae. Et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Et hoc est totum quod imperitiae meae, ac futuri finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcopatus mei deposita, elongare fugiens, et manere in solitudine, et ibi exspectare Deu
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotali ope consolidamus.
aut reficimus diuersis tribu¬
lationibus fractum. Non ad
uiam salutis reuocamus erro¬
neũ. Non requirimus sollicitu¬
dine pastorali uenie disꝑatione
iam perditũ. ad hoc tantũ po¬
tentes sumus effecti. ut nobis
in subiectos dominationẽ tyrã¬
nicam ũdicemus. non ut af¬
flictos contra molentiam potẽ¬
tium qui ni eos ferarũ more se¬
uturit defendamus. Inde est qd
tam apotentib huius mũdi
quam a nobis quod peius est
nonnulli graniter fatigati de¬
pereunt. quos se de manit nr̃a
dñs requisiturũ terribiliter
cõminatur dicens. Requirã
oues meas de manu pascorũ
et cessare eos faciam ut ultra
iam non pascant greges meos.
Quod quid est aliud quam pa
stores qui semetip̃os nõ greges
meos pascunt. sublimitate
sue digrutatis expoliem et in¬
ter reprobos quia honorẽ suũ
noluerunt custodire proiciã:
Horũ et hiis similũt conside¬
ratione perterritus. timor. et
tremor uenerunt super me.
et contexerunt me peccatorũ¬

Expanded text:
cerdotali ope consolidamus aut reficimus diversis tribulationibus fractum; non ad viam salutis revocamus errantem, non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum: ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non afflictos contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod non tam a potentibus hujus mundi quam a nobis quod pejus est nonnulli graviter fatigati depereunt, quos se de manu nostra Dominus requisiturum terribiliter comminatur, dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra jam non pascant greges meos. Quod quid est alstores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliam, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum, et his similium consideratione perterritus, timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me t
Abbreviated transcription (Latin):
pleatur. Lex ista claustralis
cum esset ex antiqui causa ni¬
terueniente. iudicatũ et con¬
firmatũ est. quod in domib
claustralibus nulla est here

Expanded text:
pleatur. lex ista claustralis cum esset ex antiquo causa interueniente iudicatum et confirmatum est quod in domibus claustralibus nulla est here
Abbreviated transcription (Latin):
rarii dicũtur a deportãdis
ceris quando legendũ est euuan¬
geliũ: aut sacrificiũ offerendum.
Tunc enĩ accendũtur lumina¬
ria ab eis. et deportantur. non ad¬
ad effugandas tenebras dum sol
eo temꝑe rutilet. sed ad signũ leti¬
cie demonstrandũ: ut sub typo
luminis corporalis illa lux osten¬
datur: de qua in enuangelio legi¬
tur. Erat lux uera: que illuĩat
onnẽ hominem uenientẽ in

Expanded text:
rarii dicuntur, a deportandis cereis, quando legendum est evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis, illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in
Abbreviated transcription (Latin):
nebris pressus dũ uenturã
lucem nequaꝙ̃ diligendo cõ¬
couspicit. quo gressum operis
ponat nescit. Claudus uero
rector est. qui quidem quo per¬
gere debeat aspict. sed per ui¬
firmitatem mentis uite uiã
perfecte non ualet tenere quã
uidet: quia ad uirtutis statũ
dum fluxa consuetudine nõ
erigitur quo ex desiderio ĩniti¬
turꝰ. illuc gressus efficaciter
non sequũtur. Paruo autẽ

Expanded text:
nebris pressus, dum venturam lucem nequaquam dirigendo conspicit, quo gressum operis  Deest operis ponat, nescit. Claudus vero rector est qui quidem, quo pergere debeat, aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt; quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudine non erigitur, quo per desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Parvo aute
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellitur. Si autem ceperit
eẽ in monasterio et deseruit
et tamen uirgo est dimidia
ruit. Sic et csericus duas res
ꝓfellus elt et locietatẽ et cle-¬
ricatũ. Iriterim societatem:
nam clericatum per ppłm suũ
deus imposuit ceruicibus suis.
Magis onus est est quam ho-¬
nor. Sed qui lapiens ẽ intelli¬
get hec . Ergo professus est soci-¬

Expanded text:
compellitur. Si autem coepit compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est, dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et sanctitatem, et clericatum; interius sanctitatem. Nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius. Magis onus est, quam honor. Sed quis sapiens, et intelligit haec? Ergo professus est s
Abbreviated transcription (Latin):
lunt et ubi possunt nõ eis
aufero clericatũ. Nolo habere
npocritas. Malũ ẽ.Qis nesciat.
Alalum est cadere a propoĩto:
sed peis est simulare ꝓpoĩtũ.
Ecce dico. eludite qui sõcietatẽ
cõmunis uite iam susceptam
que laudatur in apostoloꝵ acti-¬
bus deserit: a uoto suo cadit a
professione sua cadit. Obser¬
uet iudicem: sed deũ non me
Ego ei non aufero clericatum
Quantũ sit periculũ ante
oculos eus posui. Faciat qd̃
uult. Noui enim quia ali¬
quem hoc faciente degradare
uoluero: non ei deerunt pa¬
troni non ei deerunt suffraga¬
tores. En hic et apud epõs qui
dicant quid mali fecit. Non
post tecum tollerare ista uitã.
Extra ep̃m uult mariere: de
proprio uiuere. ideo nec debet
perdere dericatũ. Ego do quã¬
tum sit profiteri sc̃m aliquid
nec implere. Bouete inquit
est non uouere quã uouere
et non reddere. Pirgo est si
nũꝙͣ fuit in monasterio: et
uirgo sacra est. nubere illi nõ
licet esse in monasterio non

Expanded text:
lunt et ubi possunt; non eis lunt et ubi possunt; non eis aufero clericatum, hypocritas. Malum est, quis nesciat? malum est, cadere a proposito: sed pejus est, simulare propositum. Ecce dico, audite: Qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatur in apostolorum Actibus , deserit, a voto suo cadit, a professione sancta decidit. Observet judicem, sed Deum, non me: ergo ei non aufero clericatum; quantum sit periculum, ante oculos ejus posui, faciat quod vult. Novi enim, quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic, et apud episcopos, qui dicant: Quid mali fecit? non potest tecum tolerare vitam istam, extra episcopum vult manere, de proprio vivere: ideone debet perdere clericatum? Ego scio, quantum mali sit, profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit,est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo et si nunquam fuerit in monasterio, et virgo sacra est; nubere illi non licet, esse in monasterio non
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. In potestate habebat ep̃s
non reddere sediure fori sed uire
celi. Sana etiam nouerit hoc¬
caritas uestra. dixisse fratrib
meis qui mecui manent.
ut quicũq habet aliquid aut
uendat aut eroget aut donet. a
habet per quam nos deus pascit.
Et dedi dilationem usq ad epy¬
phaniam. propter eos qui uel
fratribus suis nõ diuiserunt
et duiserunt quod habent
fratrib suis. uel nundũ de re
pectabatur etas legitima. Fa¬
ciant inde quod uolunt: dum
tamen sint pauperes mecum
sintul expectemus nuscd̃iam dei
Si autem uolunt qui forte no¬
lunt. certe ego sum qui statue¬
ram sicut nostis nullũ ordina¬
re clericũ nisi qui uellet mecũ
manere. ꝑt si uellet discedere
a proposito recte tollerẽ clericatũ.
quia recte desereret sancte soci¬
etatis promissũ ceptũq con¬
sortium. Ecce in conspectu dei
et nr̃o muto consilium. Qui
uolunt habere aliquid ꝓpriũ
quibz non sufficit deus. et ec¬
clesia eius marieant ubi uo¬

Expanded text:
verat. In potestate habebat episcopus verat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non jure coeli. Sane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut habet, per quam nos Deus pascit. Et dedi dilationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus suis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum despectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sum qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum velit manere; ut si vellet desciscere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, certumque consortium. Ecce in conspectu Dei, et vestro, muto consilium; qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi vo
Abbreviated transcription (Latin):
torqueret᷑ a uidice qui eẽrt
de fluctibus liberati. Sed nõ
eos daremus. Nullo pacto enĩ
hoc facere deceret eccłiam. Oiie
enumn fiscale persolueret: E u
Non est episcopi seruare aurũ
et reuocare a se mendicantis
manũ. Quocotidie tã multi
petunt. tam multi gemunt
tam multi inopes nos int̾pel¬
lart ut plures tristes relĩqua¬
mus quia quod dare omnib
non habenuis. Non habemus
ergo enthecan.Propter nau¬
fragiũ ergo hoc uitandũ facit
dona sunt filio que iratus pa¬
ter moriens abstulit bene fece
laudent qui uolunt: parcãt
qui landare uolunt. Quid
plra uultis fratres mei:
Quicũq uult exhereditato
filio heredem ecclesiam querat
alterum qui suscipiat non
neminẽ inueniat. Quã lau¬
dabile factum sancti et uene¬
randi ep̃i aurelii cartaginen¬
sis quomõ impleuit tant
laudibus dei: Quidam cũ
filios non haberet neq spera¬
ret om̃s res suas retento sibi
usu fructu donauit ecclesie
Nati sunt illi filii et reddidit
ep̃s uec opinãti: que illi dona¬

Expanded text:
torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed Non est episcopi servare aurum, et revocare a se mendicantis manum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant, ut plures tristes relinquamus, quia ut possimus dare omnibus non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi dona
Abbreviated transcription (Latin):
bem terraꝵ. Quia enĩ ip̃e celũ
ꝑdidit condito hoc homini in¬
iudit. et dampnatione sua ꝑ¬
ditus adhuc alios perdendo cu¬
mulauit. Cognoscant ĩuidi
quantis lapsib subcrescentis

Expanded text:
bem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis
Abbreviated transcription (Latin):
in legendo uel cantando.
uel in ceteris ecclesi asticis
disciplinis iuxta uires stu¬
dium non exhibuerit: ad
mensam non necessitate

Expanded text:
in legendo vel cantando, vel in caeteris ecclesiasticis disciplinis, juxta vires studium non exhibuerit, ad mensam non necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ a aron sacerdotis et fili
cultus ministerio ordinarentur.
et consecrarentur dño pro omĩb
primogenitis. et seruirent pro
isracl coram a aron. et filiis eius
ui tabernaculo dei. excubantes ĩ
templo die et nocte. ip̃iq gestarẽt
archam et tabernaculũ. et omĩa
uasa eis. et in circuitu eius ta¬
bernaculi. castra ip̃i constituerẽt
in promouẽdo tabernaculo ip̃i
deponerent: rursus q ip̃i cõpone¬
rent. A iuguiti quĩq annis et
supra tabernaculo seruire mar
datũ est. Quã regulã sancti ꝑa¬
tres. et in nouo testamento con¬
stituerunt. In ewangelio autẽ

Expanded text:
nationem Aaron sacerdotis et filiocultus ministerio ordinarentur, et consecrarentur Domino pro omnibus primogenitis, et servirent pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo Dei, excubantes in templo Dei die ac nocte, ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituerent, et in promovendo tabernaculo ipsi deponerent, rursus ipsi componerent. A viginti quinque annis, et supra, in tabernaculo servire ipsis mandatum est. Quam Regulam sancti Patres et in Novo Testamento constituerunt. In Evangelio autem
Abbreviated transcription (Latin):
lienum clericũ inuito
episcopo ipsius nemo
suscipiat. nemo sollicitet. ni¬
si forte ex placito caritatis id
inter dantem accipientemq
conueniat. Nã grauis ĩui¬
rie reus est qui de fratris eccle¬
sia. id quod est utilius aut
preciosius audet uel abicere
uel tenere. Itaq si intra pro¬
uinciã res agitur tranffugũ
clericũ de ecclesia sua metro¬
politanus redire compellat.
Si autem longius recessit.
tui precepti auctoritate reuo¬
cabitur: ut nec cupiditati
nec ambitioni occasio relir¬

Expanded text:
lienum clericum invito episcopo ipsius nemo suscipiat, nemo sollicitet, nisi forte ex placito charitatis: id inter dantem accipientemque conveniat: nam gravis injuriae reus est, qui de fratris ecclesia id quod est utilius, aut pretiosius, audet vel abjicere, vel tenere: itaque si intra provinciam res agitur, transfugam clericum ad suam Ecclesiam metropolitanus redire compellet. Si autem longius recessit, tui praecepti auctoritate revocabitur, ut nec cupiditati, nec ambitioni occasio relin
Abbreviated transcription (Latin):
tantes:qui ĩnumerosam de¬
ricorum congregationem uo¬
lunt habere. cui nec anime
nec corporis. curant solacia ex¬
hibere . Hii naniq taliter ag¬
gregati. dum a p̾latis stipẽdia
necessaria non accipiunt. neq
canonicũ seruant ordinem.
nec duuns officiis insistunt
Claustra societatemq ceteroꝵ
relinquentes: efficiuntur ua
est. licite faciunt. Proinde pre¬
positis solerter prouidendum
est. ut in hoc negotio modum
discretionis teneant scilicet
ut nec plusquam oportet et
possibilitas ecclesie suppetit.
in congregatione amittant.
nec eos. quos ration abiliter
gubernare possunt: causa
auaricie abiciant. De hiis¬

Expanded text:
tantes, qui numerosam cleri congregationem volunt habere, cui nec animae, nec corporis curant solatia exhibere. Hi namque taliter aggregati, dum a praelatis stipendia necessaria non accipiunt, neque canonicum servant ordinem, nec divinis officiis insistunt: claustra societatemque caeterorum relinquentes, efficiuntur vagest, licitum faciunt. Proinde praepositis solerter providendum est, ut in hoc negotio modum discretionis teneant, scilicet ut nec plusquam oportet et possibilitas ecclesiae suppetit in congregationem admittant, nec eos quos rationabiliter gubernare possunt causa avaritiae abjiciant.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. conticescunt adocendo qͥa
non est qui audiat. testante
propheta. Ciuitates austri
clause sunt: et non est qui
apperiat. Qui docendi accepit
officiũ. interdum facta proxi¬
statim corrigere nequaquam
existimat. Nam si corrigere
potest et dissimulat: uerum
est quod consensũ errori alient
habeat. Pleriq sancti doctores
pro mali ꝑtinatia quia ĩiquo
emendare nequeunt hiis ta¬
cere disponũt. Sed calorem
spiritus quo aguntur ferre
nõ sustinentes: iterum ĩ in¬
crepationem prosilĩt im¬
piorum. Prosperi quod n¬
chil prosit sacerdoti eti am si
bene uinat si male iuuentes
tacendo  non arguat.
uod uero dicit apostolus

Expanded text:
tes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxistatim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt impiorum. ihil prosit sacerdoti, etiamsi bene vivat, si male viventes tacendo non arguit, Quod vero, etc. dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
requiro fructũ. Non ut ego inqͥt
explear: sed ne uos manes rema¬
ncatis. Qui ergo non pũt facere
quod paulus in manibus sius
se transigant: accipiant de lacte
ouiũ sustentent suã necessitatẽ.
sed non negligant ouiũ ĩfirnu¬
tatem. Non hie ibi querãt tanꝙͣ
cõmodũ suum. ut ex necessita¬
te penurie suc uideantur ãnũ¬
tiare euangeliũ: sed hominib
illĩnandis parent lucẽ uerbi
ueritatis. Sunt enĩ tanꝙͣ lucer¬
ue. si cut dictum ẽ. sint lũbi uestri
accincti et lucerne ardentes. Et

Expanded text:
requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucern
Abbreviated transcription (Latin):
qui prebet lanam: honorem
prebet. Ista sunt duo que a ppłis
querũt qui seipõs pascũt non
oues. Cõmodũ supplende necessita¬
tis. et fauorẽ honoris. et laudis
quenut. E tem̃ uestimentum
propterea bene intelligitur in ho¬
norẽ: quia nuditatẽ contegit.
Est enim unusquisq homo infir¬
mus. Et quid est quisquis uobis
preest: nisi quod uos estis: Car¬
nem portat. mortalis ẽ. mandu¬
cat dormt surgit. natus mori¬
turus est. Si ergo cogites qͥd sit.
rando tamen amplius ueluti
contegis. quod infrimũ est. ui¬
dete cũiusmodi indumentum
acceperat a bona dei plebe idem
paulus cũ diceret. sicut angelũ
dci excepistis me. Testimoniũ

Expanded text:
qui praebet lanam, honorem qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt duo, quae a pasur, qui seipsos pascunt, non oves: commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis quaerunt. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis praeest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogites quid sit,rando tamen amplius velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
coram hoĩb: ut uideant opera
nr̃a bona. et glorificent patrem
ur̃m qui incelis ẽ. Si ergotibi
iucernia accenderetur in domo
nonne aditeres oleũ ne extui¬
gueretur: Porro lucerna non¬
accepto oleo: non luceret. Non
erat plane digna que in cande¬
labro poneretur: sed que conti¬
nuo frangeretur. Unde ergo ui¬
uitur: est necessitatis accipere¬
est caritatis prebere. Non quasi
uenale sit euangeliũ: ut illud
sit preciũ eius quodsumũt. qui
annũtiant unde uiuãt. Si
erũ sic uendunt: magnã rem
uili uendunt. Accipiant sustẽ¬
tationẽ necessitatis a populo:
merredẽ dispensatoĩs a dño. Non
enu̾est ydoneus ppls reddere mer
cedem illis: qui sibi in caritate
euangelii seruũt. Non expectãt
mercedem: nisi unde isti salutẽ.
Quid autem istis increpatur.
se tegerent. oues negligebant.
Suã ergo tantum querebant.
non que ihũ xp̃i. Sed qũi dixi¬
nius quid sit lac cõsumere: q̃¬
ramus quid sit lanis tegere.
Qui prebet lac: potũ prebet. Et

Expanded text:
t videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere: non tanquam venale sit Evangelium, ut illud sit pretium ejus, quod sumunt qui annuntiant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mcedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo istis increpatur, se tegerent, oves negligebant. Sua ergo tantum quaerebant, non quae Jesu Christi. Sed quoniam diximus, quid sit lac consumere quaeramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero cantores superbi exti¬
terint et artem quam diui¬
nitus aduti didicerint. alii
insinuare renuerint graui¬
ter ac seuere iudicentur:
ut emendati atq correcti ta¬
lentur sibi a deo collatum
aliis erogare procurent
Hiuscemodi uero correp¬
tionis modus erga eos qui

Expanded text:
Si vero cantores superbi exstiterint, et artem, quam divinitus adjuti didicerint, aliis insinuare renuerint, graviter ac severe judicentur, ut emendati atque correcti, talentum sibi a Deo collatum aliis erogare procurent. Hujuscemodi autem correptionis modus erga eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatur panem pulmentum.
et elemosinaꝵ partes equali¬
ter canonici accipiant: et qͣ¬
quam decentissimũ foret ut
similiter utiq potum accipe¬
rent: non tamen id equaliter

Expanded text:
tatur, panem, et pulmentum, et eleemosynarum partes aequaliter canonici accipiant. Et quanquam decentissimum foret ut similiter aeque potum acciperent, non tamen id aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Taq omnes qui ecclesia¬
stici mi nisterii ordinati sunt
generaliter clerici nominãt᷑.
Cleros autem uel clericos hinc
appellatos doctores nũ dicunt.
quia mathias sorte electus est
quem primũ per apostolos le

Expanded text:
taque omnes qui in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt, generaliter clerici nominantur. Cleros autem vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est, quem primum per apostolos le
Abbreviated transcription (Latin):
suum cor redeant: et de alienis
actibus non p̾sumãt. Ne bo¬
na laudent: et agere recusent
Granius quippe extrema ulti¬
one feriendi sunt: quib pla¬
cuit quod imitari uoluerunt.

Expanded text:
suum cor redeant: et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent et agere recusent. Gravius quippe extrema ultione feriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝓmittũt felicitatem
huius seculi. quam deus ip̃i
seculo non promisit: Ille
p̃dicit labores super labores
usq infinem uenturos ip̃i

Expanded text:
etiam promittunt felicitatem hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non promisit; ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
detestatur. inter fratres semi¬
nauerit: et hinc constituti¬
oni contumax aut suꝑbus
aut murmurans. seu in

Expanded text:
detestatur, inter fratres seminaverit; et huic institutioni contumax, aut superbus, aut murmurans, seu in
Abbreviated transcription (Latin):
Racundi iracundis doctorib.
doctores per rabiem furoris. di¬
scipline modum ad ĩmanita¬
tem crudelitatis conuertunt:
et unde emendare subditos
poterant. inde potius uulne¬
rant. Ideosine mensura ul¬
ciscitur culpas p̃positus iracũ¬
dus: quia cor eius dispersum
in rerum curis non colligitur
in amorem unius deitatis.

Expanded text:
De iracundis doctoribus. 1. Iracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate nerum etiam humi¬
litate clarescat. Sedtamen ita
erit in eouirtus humilitatis.
ne dissoluatur iuta subditorũ

Expanded text:
auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditoru
Abbreviated transcription (Latin):
re sed preterire non decet.
xpristo iste nouerunt nubere
non clericis. Clericũ solitudo
facit non publicũ. Lege quia
talis debet esse solitarius qua¬
lem iheremias descripsit. Se¬
debit solitarius et tacebit. E
quia ihesus relictis apłis so¬
lus ibat orare. Maria in pene¬
trabilib angelus solam ĩne¬
nit. non cum agapeta loquẽ¬
tem et illa uirilẽ introitum
trepidauit. Hospitalẽ p̃cepit
apłs clericũ ordinandũ. Hoc
precepto pater abrahã et loch
angelos susceperũt. quia hospi¬
tes dilexerunt. Sic et onesifo¬
rus paulũ doctrine fontẽ su¬
scepit. Hec imitationes sint
uestre et ne sinatis incolam
preterire qui apus uos non
comederit panẽ. Sequitur.
non percussorẽ. Non enĩ pu¬
gillem describit apłs. sed qui
conscientias nõ ꝑcutiat sin¬
guloꝵ. Sit modestus nõ in¬
fletur. non inebrietur. sue do¬
mui bene presit.Per quem
erit horribilis si domui cleri¬
ci detrahatur: Ledetur sacer¬
dotis opinio implebe quãdo

Expanded text:
re, sed praeterire non decet. Christo istae noverunt nubere, non clericis. Clericum solitudo facit, non publicum. Lege quia talis debet esse solitarius qualem Jeremias descripsit: Sedebit solitarius, et tacebit . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare . Mariam in penetralibus angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem, et illa virilem introitum trepidavit. Hospitalem praecepit Apostolus clericum ordinandum . Hoc praecepto pater Abraham et Loth angelos susceperunt, quia hospites dilexerunt ; sic et Onesiphorus Paulum doctrinae fontem suscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem describit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedit sacerdotis opinionem in plebe, quando