comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eR fecta hic nobis forma uiuendi pre¬
scribitur. Audi gͦ homo qͦd dicitur tibi.
subclitus esto domino & ora eum. Primumn
subditus esto. ne male agendo precepta eiꝰ
ddespicias. denide subditus esto ut adbona
agenda de uirib tus non presumas. llan &.
ille quoq deo subiectus eẽ renuit. qui aliquid
se sua irtutȩ posse presumit. S in quis mͥ
Si ħ ad obedientiam ꝑtinet ut nichil ex me
ee intelligam quio gͦ ftustra conor: Quiescam

Expanded text:
Perfecta hic nobis forma vivendi praePerfecta hic nobis forma vivendi praescribitur. Audi ergo, homo, quid dicitur tibi. Subditus esto Domino, et ora eum. Primum subditus esto, ne male agendo praecepta ejus despicias. Deinde subditus esto, ut ad bona agenda de viribus tuis non praesumas. Nam, et ille quoque Deo subjectus esse renuit qui aliquid de sua virtute posse praesumit. Sed, inquis mihi, si hoc ad obedientiam pertinet, ut nihil ex me esse i
Abbreviated transcription (Latin):
ciam immici corroborando. quosdam autem
contra occultas eius insidias ꝑ circum spec¬
tionem illuminando custodit. quid aliud ꝙͣ
inopem demanu fortiorum. & adiripientib
pauꝑem cripit. ut & illi euadant dominum
& isti caueant dampnum: att p
Que ignorabã int̾ragant̃ eñe
oyirs miqui qui temporalia bona ȩter¬
nis preferunt. cum in hac uita prospe-¬
rantur. quasi intestimonium contra electos
surgut̃. quia dum ipsa sua felicitate uisibi¬
lib non loquendo s ꝓsperando testimoniũ
ꝑhibent. iudicium bonorum qͦd d̃e eterins.
& inuisibilib donis dant comimicere studeil̃.
Unde recte quȩ ignorabam inquit interro¬
gabant me. Mali enim bonos de presenti fe.¬
licitate in terrogant. quia cum eis dulcẽ sit
mirantur qͦd illi se ad appetitum eius ñ
inelinant. S quia hec non dulcis s amara
bonis est quicquid de eius laude inmediũ
ꝓferunt. hoc boni ꝑ expientiam ñ cognoscũt.

Expanded text:
tiam inimici corroborando, quosdam autem tiam inimici corroborando, quosdam autem contra occultas ejus insidias per circumspectionem illuminando custodit, quid aliud facit quam inopem de manu fortiorum et a diripientibus pauperem eripit, ut et illi evadant dominium, et isti cquae ignorabam interrogabant me . Omnes iniqui qui temporalia bona aeternis praeferunt, cum in hac vita prosperantur, quasi in testimonium contra electos surgunt, quia dum ipsa sua felicitate de visibilibus non loquendo, sed prosperando, testimonium perhibent, judicium bonorum, quod de aeternis, et invisibilibus bonis dant, convincere student. Unde recte, quae ignorabam, inquit, interrogabant me. Mali enim bonos de praesenti felicitate interrogant, quia, cum eis dulcis sit, mirantur, quod illi se ad appetitum ejus non inclinant. Sed qui haec non dulcis, sed amara bonis est, quidquid de ejus laude in medium proferunt, hoc boni per experientiam non cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus aperta temptatione oppͥmit.
quodam occultis insidiis seducit. Uide inicͥp¬
tura sacra diabolus aliquando ꝑleonem. ali¬
quando ꝑdraconem expͥmitur. qi ꝑleonem
uersutia significatur. Unde psalmista hec
duo temptationum genera exprimens dicit.
cias non habet. & quis est pauꝑ nisi qui iam
aliqua uirtutum dona accipere meruit. S
tamen adhuc adꝑfectionem uirtutis non ꝑ¬
uenite In opem gͦ manus fortioꝵ opprimit.
pauperem uͦ manus diripientium affligit.
qr minirum antiquus hostis cos qui nulla
mrtute roborati sunt uiolenter sͥ ꝑconsen¬
sum imquitatis subicit. abhis uero qui iam
aliqua spiritalis lucri bona colligere incipi¬
unt. occulta direptione dona iuitutum tollit.
his gͦ quos aꝑta seuicia perimit. latro est.
fur uͭ illis. quos occulta fraude seducit. Unde
&his fortitiido necessaria est ut possint aꝑte
pugnantem uincere. illis uero cucumspestio.
ut possint occulte insidiantem cauere. Cum
gͥ diuina pietas quos dam contra aꝑtam seui¬

Expanded text:
diabolus aperta tentatione opprimit; quosdam occultis insidiis seducit. Unde in Scriptura sacra diabolus aliquando per leonem, aliquando per draconem exprimitur. Per leonem versutia significatur. Unde Psalmista haec duo tentationum genera exprimens, dicit: tias non habet? Et quis est pauper, nisi qui jam aliqua virtutum dona accipere meruit, sed tamen adhuc ad perfectionem virtutis non pervenit? Inopem ergo manus fortiorum opprimit; pauperem vero manus diripientium affligit, quia nimirum antiquus hostis eos qui nulla virtute roborati sunt violenter sibi per consensum iniquitatis subjicit. Ab his vero, qui jam aliqua spiritualis lucri bona colligere incipiunt, occulta direptione dona virtutum tollit. His ergo quos aperta saevitia perimit, latro est; fur vero illis quos occulta fraude seducit. Unde, et his fortitudo necessaria est, ut possint aperte impugnantem vincere; illis vero circumspectio, ut possint occulte insidiantem cavere. Cum igitur divina pietas quosdam contra apertam saevi
Abbreviated transcription (Latin):
bium non ẽ quod satis extam frequenti scͥp¬
turarum positione colligi potest. Qura enim
ubiq occurrentis faciemꝰ declinare ñ possumꝰ.
congrue inscriptura ꝑfaciem presentiam
suic instantiam atq importunitatem signi¬
ficamus. Quid ẽ engo quod cicat᷑ces ñ solum
ab insipientia s afacie insipientiȩ ꝓutruisse
& corrupte ẽẽ dicuntur: nisi quia dei gratia
nequaqͣm nõ usq ad lapsum peccati de sere¬
ret Si non prus nr̃a insipientia deo in nob̾
habitanti diu importuna finsset. Q cũ ꝑlon¬
gam negligentiam nrãm anobis recedere
iuitus cogitur statim cicatrices uulnerum
np̃orum non solum ꝑpraua desideria putre¬
siunt s usq adoꝑationem prauam corrum¬

Expanded text:
bium non est, quod satis ex tam frequenti Scripbium non est, quod satis ex tam frequenti Scripturarum positione colligi potest. Quia enim ubique occurrentis faciem declinare non possumus, congrue in Scriptura per faciem, praesentiam sive instantiam atque importunitatem significamus. Quid est ergo quod cicatrices non solum ab insipientia, sed a facie insipientiae putruisse et corruptae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam nos usque ad lapsum peccati desereret, si non prius nostra insipientia Deo in nobis habitanti diu importuna fuisset? Qui cum per longam negligentiam nostram a nobis recedere invitus cogitur, statim cicatrices vulnerum nostrorum non solum per prava desideria putrefiunt, sed usque ad operationem pravam corrum
Abbreviated transcription (Latin):
isset. Quia gͥ cicatrices peccatorum nĩbrum
nequaquam aꝑirentur ad actum. nisi priũ
putrefacte eent ꝑ desiderium. neꝙ ullomͦ
ꝑpraua desideria meus intus pures iuuste
Siion pͥus amenioria precerttarum mise¬
riarum suarum & presentis beneficũ dei con-¬
sideratione desipuisset. plangat iste insipi¬
entiam suam &dicat. Putruerunt. ⁊ c̃ .c. meȩ.
non simpliciter dixit abinspientia mea. uel
propter insipientiam meam. s afacie insipi¬
entiȩ meȩ. utrum nealiquid nobis ista adies¬
lione signare uoluerit pͥmum ipse modus lo.¬
quendi considerandus est. quia sepe indiui¬
no eloquio similis positio inuenitur cum
dicitur a facie domini uel afacie inimici siue
eciam quod magis obscurum ẽ cum de reb
humana figuratione carentib corporeis ñ¬
numquam eciam incorporeis agitur facies
memoratur quod musu loquendi nunc mi¬
mine ẽẽ cognoscitur. lunc tanien fuisse du¬

Expanded text:
isset. Quia igitur cicatrices peccatorum nostrorum isset. Quia igitur cicatrices peccatorum nostrorum nequaquam aperirentur ad actum, nisi prius putrefactae essent per desiderium, neque ullo modo per prava desideria mens intus putresceret, si non prius a memoria praeteritarum miseriarum suarum, et praesentis beneficii Dei consideratione desipuisset; plangat iste insipientiam suam et dicat: Putruerunt et corruptae sunnon simpliciter dixit ab insipientia mea, vel propter insipientiam meam, sed a facie insipientiae meae, utrumne aliquid nobis ista adjectione signare voluerit. Primum ipse modus loquendi considerandus est; quia saepe in divino eloquio similis positio invenitur, cum dicitur, a facie Domini, vel a facie inimici : sive etiam, quod magis obscurum est, cum de rebus humana figuratione carentibus, corporeis nonnunquam etiam incorporeis agitur, facies memoratur quae in usu loquendi nunc minime esse cognoscitur; tunc tamen fuisse du
Abbreviated transcription (Latin):
nec presentia dei beneficia cognoscere. nec
sua ꝑicula futura preiidere poterant. quasi
prudentie saporem inmentis palato non ha¬
bebant Tuo gͥ sunt quȩ nobis semꝑ sapere.
debent ⁊i mala uidelicet nr̃a quȩ euasimus. &
gĩa dei quam consecuti sumus. Mens & emn
stulta cum malarum delectationum labo¬
rem non meminit. easdem delectationes si.
quando pulsata suerit temptationȩ iterare
non ꝑtimescit. & quemadmodũ maliercum
angustia pariendi premitur concupiscentiȩ
carnalis delectationem ab hominatures:
cum memoria doloris amente recesserit. ite¬
rum cariis illecebras concupiscit. totaꝙ
auiditate ad earum exꝑientiam rapitnt qr
eis quantus admixtus sit dolor sirecordatur
Nam si bene memorie saperet. dolor ipse qui
malam delectationem sequitur nequaq̃ui
tra infrenis mens ad eus appetitum trahc¬
ritur. Ipsa quoq gĩa accepta si animus ab
eius recordatione non desiperet. abunuria.
conditoris uł solo pudore nos cohercere potu¬

Expanded text:
nec praesentia Dei beneficia cognoscere, nec sua pericula futura praevidere poterant, quasi prudentiae saporem in mentis palato non habebant. Duo igitur sunt, quae nobis semper sapere debent, et mala videlicet nostra quae evasimus, et gratia Dei quam consecuti sumus. Mens etenim stulta cum malarum delectationum laborem non meminit, easdem delectationes, si quando pulsata fuerit tentatione, iterare non pertimescit; et quemadmodum mulier cum angustia pariendi premitur, concupiscentiae carnalis delectationem abominatur, sed cum memoria doloris a mente recesserit, iterum carnis illecebras concupiscit, totaque aviditate ad earum experientiam rapitur, quia eis quantus admistus sit dolor, non recordatur. Nam si bene memoriae saperet dolor ipse, qui malam delectationem sequitur, nequaquam ita infrenis mens ad ejus appetitum traheretur. Ipsa quoque gratia accepta, si animus ab ejus recordatione non desiperet, ab injuria conditoris vel solo pudore nos coercere potu
Abbreviated transcription (Latin):
deuota ad cius miscdiam semꝑ res ꝑicere ⁊
Propterea enim non dixit tͥ ora eum ħ siue
illud. s tantum ora eum. quia nil aliud ate
quam affectum bonum exigit. qui tuam ne¬
cessitatem eciam te non loquente cognoscit.
Cum ergo oras. quem petas potius quam
quid petas cogitare tibi dulce sit: upse quem
petis quicquid tibi petendum suerat ꝓui¬
debit Sicut in alio loco psalmista ioem te¬
statur dicens. Oculi meisemꝑ ad dominum.

Expanded text:
devota ad ejus misericordiam semper respicere? devota ad ejus misericordiam semper respicere? Propterea enim non dixit tibi, ora eum hoc, sive illud, sed tantum, ora eum, quia nil aliud a te quam affectum bonum exigit qui tuam necessitatem, etiam te non loquente, cognoscit. Cum ergo oras, quem petas potius quam quid petas cogitare tibi dulce sit; et ipse quem petis, quidquid tibi petendum fuerat providebit. Sicut in alio psalmo Psalmista idem testatur, dicens: Oculi mei semper ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sium est. Optine dixisti. Expecta dominũ.
S uide quomodo expectes. Nam ⁊i montes
expectant. & homines expectant. S nontes
aliter altter homines. Montes expectant du¬
tando. homines expectare debent deuid̾ando
Oontes psuuiam. homines grãm. Montes
ne arescant homines ne p̾eranti Sicut u
psalmo legitua. E xpectans expectaui domi¬
nu iuitencdit michi. Qui enim durando
expectat. s desidcrando non expectat. expec.¬
tans non expectat. Qui uero ꝑseuerat ce desi.¬
derat hic expectans expestat. Expesta eigo.
et non solum expecta s expectans ex pecta.
ei ꝑseuerans desidera. ⁊ desiderans ꝑseuerae
Et uon frano aberis desderio tuo. uerte a ille
franda tus ni on fuit. qui dominum erpaetars
erpestauit. Ait enim. Expectans expectaui
añm ce intendit mnͥ. Et eraudunt preces
iste expectauit. Cum precib expeclauit. cũ
aciderio expectauit. &e quodiple cunete sub
hoctibinunc precipit̃. Nlam cum Aixures sub¬
est aliud deum orare nisi mente humili atq

Expanded text:
xisti. Exspecta Dominum Sed vide quomodo exspectes. Nam, et montes exspectant, et homines exspectant; sed montes aliter, et aliter homines. Montes exspectant durando; homines exspectare debent desiderando. Montes pluviam, homines gratiam. Montes ne arescant, homines ne pereant, sicut in psalmo legitur: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi . Qui enim durando exspectat, sed desiderando non exspectat, non exspectans exspectat. Qui vero perseverat, et desiderat, hic exspectans exspectat. Exspecta ergo, et non solum exspecta, sed exspectans exspecta, id est perseverans desidera, et desiderans persevera, et non fraudaberis a desiderio tuo, sicut et ille fraudatus non fuit, qui Dominum exspectans exspectavit. Ait enim: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi. Et exaudivit precesille exspectavit. Cum precibus exspectavit, cum desiderio exspectavit. Et quod ipse tunc fecerit, hoc tibi nunc praecipit. Nam cum dixisset, subest aliud Deum orare, nisi mente humili atque
Abbreviated transcription (Latin):
RONs pugnamꝰ. scuto tegimur. Muntꝰ
enim̃ contra. electos duob modis pugnat.
uerbo. ⁊ gladio. Uerbum falsitatis expugnamꝰ
ꝑsapientiam. gladio aduersitatis resistimus
ꝑpatientiam. In sapientia gͥ accipimus ar-¬
ma. ⁊ scutum inpatientia. S cur deo dicitur
apprehende arma & scutum. nisi qr ille in
nobis dimicans aduersarios suꝑat. qui nos¬
sicut abipso dona eius accepimus. ita sine
ipso donis eius uti ad salutem ñ ualemus.

Expanded text:
rmis pugnamus; scuto tegimur. Mundus enim contra electos duobus modis pugnat, verbo et gladio. Verbum falsitatis expugnamus per sapientiam; gladio adversitatis resistimus per patientiam. In sapientia igitur accipimus arma, et scutum in patientia. Sed cur Deo dicitur: Apprehende arma, et scutum, nisi quia ille in nobis dimicans, adversarios armat? Quiipso dona ejus accepimus, ita sine ipso donis ejus uti ad salutem non valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qua erepti sumꝰ. Et derelicti aliquando małꝰ
ꝑtribulationem cognoscimus quam stricte
tenenda fuerat gr̃a quan tempore quietis mi¬
nus fortassis amabamus. Propterea inqͦdam
loco scriptura admonens nos dicit. fili intem¬
pore malorum neinmemor sis bonoꝵ. & in
tempore bonorum ne in memor sis malorum.
Memoria namq bonorum intempore tribu¬
lationis animum ꝑ spem erigit i memoria
malorum intempore prosꝑitatis adcusto¬
diam sui cautiorem facit. Cumq alter no
sapore se utrumq contemꝑat. nec aduersi¬
tas ꝑ desꝑationem deicit. nec prosꝑitas ꝑ
manem leticiam m̃tẽ dissoluit. Hĩc popło ifrł
amoy se ꝑĩcrepationẽ cr Gensabsq ꝯsilio & sine¬

Expanded text:
qua erepti sumus. Et derelicti aliquando melius qua erepti sumus. Et derelicti aliquando melius per tribulationem cognoscimus, quam stricte tenenda fuerat gratia, quam tempore quietis minus fortassis amabamus. Propterea in quodam loco Scriptura admonens nos dicit: Fili, in tempore malorum ne immemor sis bonorum; et in tempore bonorum ne immemor sis malorum . Memoria namque bonorum in tempore tribulationis animum per spem erigit; et memoria malorum in tempore prosperitatis ad custodiam sui cautionem facit. Cumque alterno sapore se utrumque contempserat, nec adversitas per desperationem dejicit, nec prosperitas per inanem laetitiam mentem dissolvit. Hinc populo Israel a Moyse per increpationem dicitur: Gens absq
Abbreviated transcription (Latin):
insipientiȩ meȩ. Sapiens ãsapiendo dicit᷑.
non ille qui sapores palato oris ꝑcipit s ille
qui ueritatem iudicio mentis comp̃hendit.
Unde eciam cor quod ueritatis expers ẽ. non
absurde insipiens dici potest. Notandum
uero est qͦd ñ quelibet ueritatis cognitio ꝓͥpe
sapientia dicitur. nisi illa quȩ non solo auditu
S ꝑipsam exꝑientiam rerum comparadur.
familiarius enim quodamm atq ꝑfectius
exꝑta quam audita cognoscimus :⁊ cogniti¬
onem ueritatis quam innobis doctrnia in¬
choat exꝑientia consummat. Ipsa ⁊ rerum
natura docente didicimus. quod cuiꝰlibet
rei qualitatem ꝑfectius ꝑsi contrarii exꝑi¬
entiam iudicamus. quia ce bona quelibet tẽ
iocundius & delestabilius amplectimur.
cum post longam miseriam fatigati respira¬
mus. Hinc quoq est quod dei mscdiam
tanto amplus innr̃a liberatione diligimꝰ
quanto nobis euicino sapit ipsa miseria de

Expanded text:
insipientiae meae. Sapiens a sapiendo dicitur, insipientiae meae. Sapiens a sapiendo dicitur, non ille qui sapores palato oris percipit, sed ille, qui veritatem judicio mentis comprehendit; unde etiam cor, quod veritatis expers est, non absurde insipiens dici potest. Notandum vero est quod non quaelibet veritatis cognitio proprie sapientia dicitur, nisi illa quae non solo auditu, sed per ipsam experientiam rerum comparatur. Familiarius enim quodammodo atque perfectius experta, quam audita cognoscimus, et cognitionem veritatis quam in nobis doctrina inchoat experientia consummat. Ipsa etiam rerum docente natura didicimus, quod cujuslibet rei qualitatem perfectius per sui contrarii experientiam judicamus, quia et bona quaelibet tunc jucundius, et delectabilius amplectimur, cum post longam miseriam fatigati respiramus. Hinc quoque est quod Dei misericordiam tanto amplius in nostra liberatione diligimus: quanto magis nobis e vicino sapit ipsa miseria de
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m est penitentium tercium ẽ eorum qui
ꝑpenitentiam sunt correcti. ouartum ẽ eoꝵ
il: qui ꝑmiquitatem non sunt corrupti. Pͥ mi
sunt egri. Ssedi suit adsanitatem conuersi. ser¬
cũ sunt sanati. ouarti sunt sam. Exhis satis
colligi potest. de quo genere hominum iste sit
qui cicatrices suas adcorruptionem reuersas
plangit. Penitere enim iam ceꝑat. ⁊ peccatũ
iam uoluntate descruerat. s reatus peccati
nondum ad huc ieo plene sanatus erat ce
Spriusquam ꝑuenisset adintegram sanita¬
tem uulneris. corruptus est ꝑiterationem
iniquitatis. Unde recte prius dicitur putru¬
erunt. ad deide adiungitur. corrupte sunt
cicatrices meȩ. Prius enim praua desideria
admnentem redeuit: i sic quodammͦ cicatͥces
obducte interius computrescunt. Deide uͦ
cum uoluntas mala usq adoꝑationem ire
ꝑmittitur. iam ipse cicatrices quasi exsuper¬
abundanti same corrumpuntur. Causa quoq
coruptionis explanatur cum dicitur. Afacie

Expanded text:
secundum poenitentium, tertium eorum qui secundum poenitentium, tertium eorum qui per poenitentiam sunt correcti, quartum eorum qui per iniquitatem non sunt corrupti. Primi sunt aegri, secundi sunt ad sanitatem conversi, tertii sunt sanati, quarti sunt sani. Ex his satis colligi potest de quo genere hominum iste sit qui cicatrices suas ad corruptionem reversas plangit. Poenitere enim jam coeperat, et peccatum jam voluntate deseruerat, sed reatus peccati nondum adhuc in eo plene sanatus erat, et priusquam pervenisset ad integram sanitatem vulneris, corruptus est per iterationem iniquitatis. Unde recte prius dicitur, putruerunt, ac deinde adjungitur, corruptae sunt cicatrices meae. Prius enim prava desideria ad mentem redeunt, et sic quodammodo cicatrices obductae interius computrescunt. Deinde vero cum voluntas mala usque ad operationem ire permittitur, jam ipsae cicatrices quasi ex superabundanti sanie corrumpuntur. Causa quoque corruptionis explanatur cum dicitur: A facie
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera. ⁊ tamen adhuc ꝑmanserunt cicatri¬
ces .i. uulnerum signa. Quartum est eorum.
inquib ipsa ad huc uulnera hiantia sunt ⁊
nec dum obduci ceperunt. Si gͥ ꝑuuluera
peccata intelligimus. qui inpeceati desiderio
ꝑmanent quasi uulnera aꝑta hñt. Qui uͦ
peccatum deserunt. ⁊ tamen adhuc areatu
peccati ꝑsatisfactionem plene purgati ñ ft̃.
inhis quasi quedam signa uulnerum ꝑman¬
serunt. Qui autem post ꝑpetrata scelera &
peccandi affectum deserunt. ireatum pecca-¬
ti plena satisfactione obducunt. abhis eciam
ipsa uulnerum uestigia discesserunt. Sic sa¬
natus erat paulus. qui post tanta mala dice¬
bat. nichil michi conscius sum. qr nimirum
preteritoꝵ uulnerum inse nec signa quidem
inuenire poterat. quem de ante acta prauita¬
te conscientia non accusabat. Hos sequunt᷑
hiĩ qui & Si uitam sine peccato ducere neque¬
unt. numquam tam̃ culpȩ criminalis uul¬
nus ꝑcepunt. Primum genꝰ ẽ peccantium

Expanded text:
vulnera, et tamen adhuc permanserunt cicatrivulnera, et tamen adhuc permanserunt cicatrices, id est vulnerum signa. Quartum est eorum in quibus ipsa adhuc vulnera hiantia sunt, et necdum obduci coeperunt. Si igitur per vulnera peccata intelligimus, ii qui in peccati desiderio permanent, quasi vulnera aperta habent. Qui vero peccatum deserunt, et tamen adhuc reatu peccati per satisfactionem plene purgati non sunt; in his quasi quaedam signa vulnerum permanserunt, Qui autem post perpetrata scelera, et peccandi affectum deserunt, et reatum peccati plena satisfactione obducunt, ab iis etiam ipsa vulnerum vestigia discesserunt. Sic sanctus erat Paulus, qui post tanta mala dicebat: Nihil mihi conscius sum . Quia nimirum praeteritorum vulnerum in se ne signa quidem invenire poterat, quem de anteacta pravitate conscientia non accusabat. Hos sequuntur ii qui, etsi vitam sine peccato ducere nequeunt, nunquam tamen culpae criminalis vulnus perceperunt. Primum genus est peccantium,
Abbreviated transcription (Latin):
Soi io tratrĩ michi hus uersiculi uir¬
ituima item. non potest iam legenti et in cog¬
intum quod torens est patienti exptum
Sutinam michi uel expientia cognitionem
non dederit. uel si aliter cognoscereñ aeone¬
ram iꝑda potuis cognitio datanonsit. Quod
si sic necẽe fuit: i sine manu ualtoa crudiri non
poteram utinam ram minc uł ipsa mea cog¬
nitio mnichi saperet sic. quatinus preteritoꝵ
dolorum expientia a futura me iniquitate
coherẽet.S quia totiens post exꝑientiam
malorum desipuisse me uideo. ipsos adhuc
amaritudinis gustus ꝑtimesco. Dicam tam̃.
& non sine dolore dicam. putruerunt & cor
hoꝵ uerborum expositio michi non sit neces¬
saria. quia tamen multi felicius eam ñ none.¬
runt ꝓpter eoꝵ instructionem. non ẽ om̃ino
genera hominum occurrunt. Primum ẽ
eorum qui nuniquam uulnerati sunt. Scd̃m
ẽ corum qui pꝰ uulnera ꝑfecte sunt sanati. ler¬
cium ẽ eorum: quib obducta quidem sunt

Expanded text:
sideranti mihi hujus versiculi virsideranti mihi hujus versiculi virtutem, non potest jam legenti esse incognitum quod toties est patienti expertum. Sed utinam mihi, vel experientia cognitionem non dederit, vel si aliter cognoscere non debueram, ipsa potius cognitio data non sit. Quod si sic necesse fuit, et sine manu valida erudiri non poteram, utinam jam nunc vel ipsa mea cognitio mihi sic saperet, quatenus praeteritorum dolorum experientia a futura me iniquitate coerceret. Sed quia toties post experientiam malorum desipuisse me video, ipsos adhuc amaritudinis gustus pertimesco. Dicam tamen, et non sine dolore dicam: Putruerunt et corhorum verborum expositio non sit mihi necessaria, quia tamen multi felicius eam non noverunt, propter eorum instructionem, non est omnino genera hominum occurrunt. Primum est eorum qui nunquam vulnerati sunt. Secundum est eorum qui post vulnera perfecte sunt sanati. Tertium est eorum quibus obducta quidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uosticia bonorum minc occulta est. quia ibi se
iustisicari satagunt ubi ab hominib uideri
non possunt. Et quamuis iam ncis luceat
sua ab humana laude abicondunt. ueniente
undice ram secure ꝓ cis in ȩcerna claritate
goriabuntur. Untoe & in alio psalmo dicit᷑
danum ẽ uobis ante lucem surgere ⁊ ante
uoustum iudicũ claritatem exaltarĩ s. sugite
nposteiam sederitis quia tunc fructuosa ibi
eris uĩa exaltatio. Siprius uos inhuius uite
Derilio sponte propter dcum humiliatis Se¬
quitur. Et uidicium tuum tanquam meri¬
diem. Iusticia bonorum est opus uututis
quod faciunt udicium eorum ẽ ꝑremium
uintutis quod eligunt. Deus s̾ ecducet insti¬
dam scõrum. quando manifestabit opera
iiraudum quȩ fecerunt. ecducet iudicium
quano manifestabit quale bom oꝑis sui
prennum elegerunt: nideo iusticia tanquã
lumen udicium uero tanquam meridies
n tlarum lumen educitur quia minorest
ominis daritas boni opis cdlaritate ȩterne

Expanded text:
ustitia bonorum nunc occulta est quia ibi se justificari satagunt, ubi ab hominibus videri non possunt. Et quamvis in eis jam luceat sua ab humana laude abscondunt, veniente judice jam secure pro eis in aeterna claritate gloriabuntur. Unde et in alio psalmo dicitur: Vanum est vobis ante lucem surgere , id est ante futuri judicii claritatem exaltari; sed surgite postquam sederitis , quia tunc fructuosa ibi erit vestra exaltatio, si prius in hujus vitae exsilio sponte propter Deum vos humiliaveritis. Sequitur: Et judicium tuum tanquam meridiem . Justitia bonorum est opus virtutis, quod faciunt; judicium eorum est praemium virtutis, quod eligunt. Deus ergo educet justitiam sanctorum quando manifestabit opera virtutum, quae fecerunt; educet judicium, quando manifestabit quale boni operis praemium elegerunt. Et ideo justitia tanquam lumen; judicium vero tanquam meridies, id est clarum lumen educitur, quia minor est omnis claritas boni operis claritate aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
atione quidem hoc mͦ. Debet si quiõ
diligenter considerare & quantum ua¬
let ꝑsemetipsum discernere quio liceat & quio
non liceat. quid deceat & quio ñ deceat inommi
actu inomni loco in omni tempore. erga omnẽ
Nomni actu. hoc est qualtt̾ sacra & diuina
misteria impleri oporteat. qualit̾ humana cf¬
ficia. &e quȩ adusum corpis ꝑtinent excicere
conueniat. Quam timoratum. quam sollitiũ
quam deuotum acreligiosum indei scrintio hõ
exhibere. se debeat: quam spontaneum. quam
hylarem & quam paratum offerre insubleuan¬
dis necessitatib ꝓpcimorum. Quam partum
quam modestum. & quam nulli importunũ
inhis que adse ꝑtinent querendis ac ꝑficiendis
prestare ut semꝑ & sibi sit parcus. & proximo
promptꝰ. & deo deuotus. Qualit̾ assuescat suas
inomnib uoluntates frangere & alienis se
uoluntatib qͣntum fas & decens eẽ constit̾it
ꝑominia discat inclinare. Qualis sedens. quał
iacens. quał stans. quał ambulans. quał lo¬

Expanded text:
atione quidem hoc modo. Debet siquidem diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat, quid deceat, et quid non deceat, in omni actu, et in omni loco, in omni tempore, erga omnem u agendum. In omni actu, hoc est qualiter sacra et divina mysteria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse constiterit per omnia discas inclinare. Qualis sedens, qualis jacens, qualis ambulans, qualis lo
Abbreviated transcription (Latin):
it dei sunt precepta leuia. Semite. dei
sunt strictiora mandata. inquib pauci
ambulare possunt. Inua dei ambulat. qui
proxi mo suo malum non facit. Insemita d̾i
ambulat. qui eciam malum inferentẽ diligit.
Quiuero ad huc ambulare nescit insemita sepe
mouetur auia. quia sepe caritatem deserere
cogiur. qui non didicit ad huc diligere nisi
cum aquo amatur¬

Expanded text:
e Dei sunt praecepta levia. Semitae Dei sunt strictiora mandata, in quibus pauci ambulare possunt. In via Dei ambulat qui proximo suo malum non facit. In semita Dei ambulat qui etiam malum inferentem diligit. Qui vero adhuc ambulare nescit in semita, saepe movetur a via, quia saepe charitatem deserere cogitur qui non didicit adhuc diligere, nisi eum a quo amatur
Abbreviated transcription (Latin):
ita ista presens breuis est. inala est. in.¬
certa est. Quia incerta est dic deo. Nlotũ
fat michi domine finem neum. Quia breuẽ
est dic deo. Eece mensurabiles posuistid.mn
Qua mala edt dic deo Substantia mea tan¬
uanitas omis homo uiuer.
Alia estuantas quam inrebus istis ui¬
sibilib cernimus. Aua ẽ uanitas. qͣmi
i nobis muisibiliter sentimus. Ita erũ¬
ora uana sunt. quia cum incorruptionem la¬
buntur. sp̃em suam perdunt. Anima autẽ
que piniquitatem defluit. magis miserabili
uanitate iusticiȩ decorem amittit. Uniuer¬
sa gͦ uanitas omnis homo uiuens. quia &
foris ꝑmortalitatem preterit: untus per
iniquitatem. qui si saltem in altero ꝑsisttret.
uniuersa uanitas non fuisset.

Expanded text:
ita ista praesens brevis est, mala est, incerta est. Quia incerta est, dic Deo: Notum fac mihi, Domine, finem meum. Quia brevis est, dic Deo: Ecce mensurabiles posuisti dies meos. Quia mala est, dic Deo: Substantia mea tanvanitas omnis homo vivens , alia est vanitas quam in rebus istis visibilibus cernimus; alia est vanitas quam in nobis invisibiliter sentimus. Ista exteriora vana sunt, quia cum in corruptionem labuntur, speciem suam perdunt. Anima autem quae per iniquitatem defluit, magis miserabili vanitate justitiae decorem amittit. Universa ergo vanitas omnis homo vivens, quia et foris per mortalitatem praeterit, et intus per iniquitatem; qui si saltem in altero persisteret, universa vanitas non fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quasi semen ariditm absꝙ humore ad ger¬
men sapientiȩ conualescere non queat. Fit gͥ
diuina gr̃a aspirante ut cum ammiꝰ ꝑfecte a
coiporcis passionib et desicdis tebrems exutũs
fuerit. quadam statim insolita leticia ꝑfunda.¬
tur. ut edamplius amarũ eẽ agnoseat qđ de¬
seruit. quo magis dulet sentit eẽ. qđ inuenio.
hecẽ. grã quȩ iastum incorde hominis ꝑtimo.¬
tensemen sapientis destiꝑ infusa rigat. quia ns¬
las mentes interus dulcedinis desiqlum dabit
q̃sntillus concupiscentis carnalis affestus so¬
ris religauit. Dicat᷑ gͦ de sapientia. ꝑtimorẽ
seminatur. ꝑ grãm rigatur. quia timor pmũ
carnalis delecꝰtationis affectum ab animo pre¬
cidit ac deinde gra eundem animũ quasi iam
defecatum et purum asordib spiritali delecta¬

Expanded text:
rit, quasi semen aridum absque humore ad gerrit, quasi semen aridum absque humore ad germen sapientiae convalescere non queat. Fit igitur divina gratia aspirante, ut cum animus perfecte a corporeis passionibus, et desideriis terrenis exutus fuerit, quadam statim insolita laetitia perfundatur, ut eo amplius amarum esse agnoscat quod deseruit, quo magis dulcis sentit esse quod invenit. Haec est gratia, quae jactum in cor hominis per timorem semen sapientiae, desuper insula rigat, quia illas mentes internae dulcedinis desiderium trahit, quas nullus concupiscentiae carnalis affectus foris religavit. Dicatur ergo de sapientia, per timorem seminatur, per gratiam rigatur, quia timor primum carnalis delectationis affectum ab animo praecidit, ac deinde gratia eumdem animam quasi jam defaecatum et purum a sordibus spiritali delecta
Abbreviated transcription (Latin):
sua tranquillitate p̃paratur. Sapientia enĩ habi¬
tare nescit nisuncorde pacifico. & idõ illi inquu¬
bus adhuc terrena desidia ꝑstrepunt quȩ sit sa¬
pientia non nouerunt. Ilam sicut beattis iob
testatur mare loquitur secum noneẽ sapien-¬
tiam. quia mentes quas cure carnales exagitat
non comp̃bendunt eam s qui minorat᷑ ac᷑ tu
ipse intienit eam: quia dum animus ab exte-¬
rioribus abstractus ad se ipstim colligit᷑ robus.¬
tior ad contemplanda eterna subleuatus.
Sic gͦ timor dñi facit pauꝑem spũ. pauꝑtas sptis
tranquillat cor. tnquillitas cordis inchoatio
similis est semini. ita gr̃a similis est humor.
qui rigat semen ractum interra et germinare
facit. postqͣ enim mens hominis quadã ut ita
dixerim uiolentia adelectatione carmahꝑti¬
morem abstracta fuerit. necesse ẽ. ud statimi
ramaliquid spiritualis gaudii p̃gustare incipi¬
at nesi omnino adelectatione alena remanse¬

Expanded text:
sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habisua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testatur - Mare loquitur secum non esse sapientiam , quia mentes, quas curae carnales exagitant, non comprehendunt eam, sed qui minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus abstractus ad seipsum colligitur, robustior ad contemplanda aeterna sublevatur. Sic ergo timor Domini facit pauperem spiritu paupertas spiritus tranquillat cor, tranquillitas cordis inchoatio similis est semini, ita gratia similis est humori, qui rigat semen jactam in terram, et germinare facit. Postquam enim mens hominis quadam, ut ita dixerim, violentia a delectatione carnali per timorem abstracta fuerit, necesse est ut statim jam aliquid spiritualis gaudii praegustare incipiat, ne si omnino a delectatione aliena remanse
Abbreviated transcription (Latin):
amplẽctitur tunc ille hotror pͥmum intolera¬
tur. Preterea timor dĩ postqͣ uenit adcorfa¬
cit pauꝑem spũ. Pauꝑtas autẽ spc̃ duplexẽ. Ilã
sunt & corporales diuitiȩ in affluentia rerum
temporatium et sunt spiritales diuitie in pos¬
sessione turtutĩ Uterq gͦ apd̃ dm̃ diuesẽȩ con¬
uidelicet qui temporalib his et ꝑituris bonis su¬
ꝑfluo abuncdare concupiscit. et ille qui quasi
magnum aliquid dese estimans sua se lurtute
stare głatur. Sed timor dñi admentem ueniens
dum pondus futuri examinis et quam districte
uenturus sit iudex nob incogitatione ante po-¬
uit omnem mor tertene concupiscentiȩ delee-¬
tationem ex tinguit. Et nr̃am infirmitatem
utiliter ad memoria reuocans. quã humilia de
nobis sentire debeamus ostendit. Sopito de in¬
de terrenorum desidioꝵ strepitu. contintio
mens adquietem internȩ pacis componitur.
et ut capax eẽ. possit celestis sapientiȩ exipsa

Expanded text:
amplectitur; tunc ille horror primum intoleraamplectitur; tunc ille horror primum intoleratur. Praeterea timor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est. Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et sunt spiritales divitiae in possessione virtutum. Uterque ergo apud Deum dives esse convidelicet, qui temporalibus his, et perituris bonis superfluo abundare concupiscit, et ille qui quasi magnum aliquid de se aestimans sua se virtute gloriatur stare. Sed timor Domini ad mentem veniens, dum pondus futuri examinis, et quam districtus venturus sit judex nobis in cogitatione anteponit, omnem mox terrenae concupiscentiae delectationem exstinguit, et nostram infirmitatem utiliter ad memoriam revocans, quam humilia de nobis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
damarboris demonstrauimus qualiter sapien¬
tia orratur &crescat in nobis. Hic ipsius incre¬
mentigradus quos ibi breuiter et summatim
ꝑstriximus latius ꝑ singła prosequendo ex
morem seminatur. Equidẽ pulcbre.ꝑ
timorem seminatur sapientia: quia timor dnĩ
principium est sapientiȩ. Et sicut de seminib
oruntur germina ita de timore dnĩ nascit᷑ sa¬
pientia. Caritas enim ipsa est sapiencia. qr ꝑ
caritatem dm̃ gustamus. gustando autemcog¬
noscimus sicut dicit psalmista. Gustate et ui¬
dete qisiaius est dominus. T̃ imor autẽ dñ ip¬
se adnos caritatem adducit: quia dũ docet ti¬
mere ꝑiculum. facit amare p̃sidium. Conside¬
tatis enimpenis inferri et tormentis que dãp¬
natos expectant subito animus terrore concu-¬
tiur ac deinde ad sereuersus aeuiam euaden-¬
di querens. statim illum ex desidio requirit. ꝑ
queminstanis ꝑieulum euade se posse agnoscit.
Q uempostquã inuenit et ex affectu dilecꝰtioĩs

Expanded text:
dam arboris demonstravimus qualiter sapientia oriatur, et crescat in nobis. Hic ipsius incrementi gradus, quos ibi breviter et summatim perstrinximus, latius per singula prosequendo exptimorem seminatur. Et quidem pulchre per timorem seminatur sapientia, quia timor Domini principium est sapientiae . Et sicut de seminibus oriuntur germina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem cognoscimus sicut dicit Psalmista: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
acuitur. Crissillaba pars oronis si mediam breuẽ
longam ht̃ sccd̾ani & ultimam breuem ut metellus.
accentus cum undaccentu pom potest indictioe
una. cumut̾sq numq̃m. ut in composita dictio¬
uel ꝓpt̾ distinctionem. ut uiridiq ultitore con¬
spicit᷑ sus. nedicas ursus. Uł ꝓpt̾ ꝓnunciationẽ
ne dicas. meta breuit̾ & ñ ꝓducta meta. Uel dis¬
cernende ambiguitatis causa ut eito. cum ꝓducit᷑
go. causam significat. cum corripit᷑ comunctionẽ¬

Expanded text:
acuetu < r > . Trisyllaba pars orationis si mediam breuem longam habet mediam et ultimam breuem, ut Metellus, s accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque numquam, ut < . .> ; in composita dictiovel propter distinctionem, ut viridique in littore conspicitur sus, ne dicas ursus; vel propter pronunciationem, ne dicas meta breviter et non producte meta; vel discernende ambiguitatis causa, ut ergo, nam cum producitur go, causam significat; cum corripitur, coniunctio e
Abbreviated transcription (Latin):
yrrichius
Spondeus.
Iambus.
Trocheus.
Trissi labi
Molossus.
Anapestus.
Dactilus
Amphibracꝰ.
Bachius.
Proceleumatiꝰ.
Dispondeus.
Duambus.
Ditrocheus.
Antispastus.
Coruambus
Ionicus minor
Ionicus maior¬
Peon primus.
Deon tercius
Deon quartus.
Epttrituis primꝰ.
Epitritus scd̃s.

Expanded text:
yrrichius spondeus iambus trochaeus; trisyllabi molossus anapaestus dactylus amphibrachus bacchius proceleumaticus, dispondeus, diiambus, ditrochaeus, antispastus, choriambus, ionicus minor, ionicus maioraeon primus, paeon tertius, paeon quartus, epitritus primus, epitritus secundus,
Abbreviated transcription (Latin):
uris notas nouicĩ imꝑatores acodicib legum
abolendas sanxerunt. quia multos ꝑhas calli¬
dingenio ignorantes deceperunt. Atq ita
De notis militasbrs.¬
pemquib militum nomina contine¬
ceretur quanti exmilttib suꝑeent. quantiq
ibello cecidissent .I. Tau nota incapite uer¬

Expanded text:
is invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita De notis militaribque, quibus militum nomina contineceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite ver
Abbreviated transcription (Latin):
mediis uel tragediis periodos.
& antistrophos infertur.
aliquio respiciunt. Ut nos ne tibi fũgieres
finita lo cosuo mona de significante similem
sequentem quoq esse.
eriuniũ. ha ponitur quotiens multi ue¬
sus mmprobantur nec ꝑsingulos obelantur ce¬
rauniũ enim fulmen dictauR
magna omrano est.
exponuntut ut ubilector in limnari hutmai
signum inuienerit ad textum recurrens el dem
sermonis uel uersiculi sciat ẽẽ expositionem cui
similem supiacentem notam muenerit

Expanded text:
moediis vel tragoediis periodos.  antistrophe infertur. aliquid respiciunt, ut: Nosne tibi fluxas finita loco suo monade, signifsequentem quoque esse. 21. Ceraunium   ponitur quoties multi versus improbantur, nec per singulos obelantur, ceraunus enim fulmen dicitur.magna omnino est. 25. exponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
grece sagnta dicitur.
Obelus superne ad punctus. Hec apponitur
inhuis de quib dubitatur utrum tolli debeant
imniscus so: uirgula racens inter geminos
diu̾sis sermonib tͣnslata sunt.
Antigrafũ cum pũcto. Hec apponit ũ int̾nslati.¬
onib diuersus sensus habetur
Positura est figura paragrafõ contraria quia
sicut ille. principia notat ita ista fĩnes aprincipiũs
separat.

Expanded text:
grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, Liminiscus id est virgula inter geminos diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Positura est figura paragrapho contraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicquid ꝓ contentione. aut in iudicũ dicet᷑.
ibrarĩ seberent complures simulastantes di.¬
iisis interse partib quot quisq uerba & quo
aibinc exciperet. De note iuridicis.
Ueda Mautem lutere inlibris iuris.
uerborum suorum note sunt quo scͥ.¬

Expanded text:
ut quidquid pro concione aut in judiciis diceretur librarii scriberent complures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba, et quo antur. De notis iuridicis . Quaedam autem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scri
Abbreviated transcription (Latin):
łis diuerso loco positis demonstrat᷑. Ubi enim
sensus. punctusq ad inram litteram ponitur
& uocat᷑ subdistinctio ab eo qͦd punctum subtꝰ
id: ad imam litt̾am accipit. Unde autẽ in pro-¬
grediendo uam sententia sensum prestat. sea
adhus aliquid suꝑ est desententiȩ plentudine. fid
colum. mechamq lnteram puncto notamꝰ & medra
distincio uocat᷑ hec ꝙ pimnstum admediam lite.

Expanded text:
tis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit colon, mediamque litteram puncto notamus, et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam littera
Abbreviated transcription (Latin):
supposita uersui quȩ fĩt ita.
A postrofos parsi tẽ cutuli dextra iadsũma litteram
apposita quȩ formaturit A. qua nota de esse
ostenditur insermone ultima uocał ut tͥbunal
Dasia. qͦd intptat᷑ aspiratio. id⁊ ubi h. litera
pom debet tali figura notatur.
duori accentuum figuram latini exipsa
litt̃a aspirationis fecerunt. Uñ siiungas has
fecisti eaitoem aspirationis notam. tursum si
medium eiꝰ apicem scindis dasiam ⁊psilem facis.¬
guendos sensus ꝑcola & cõmata & periodos.
Que dum ordine suo appontt̃ sensum nobis
rima positura sub distinctio dicitur eadem

Expanded text:
supposita versui, fit ita: . Apostrophus pars item circuli dextra et ad summam litteram adposita, fit ita: , qua nota deesse ostenditur in sermone ultima vocalis, ut 'tribunal' ασεῖα, quod interpretatur aspiratio, id est ubi H littera poni debet, tali figura notatur: duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eiguendos sensus per cola et commata, et periodos, quae dum ordine suo apponitur, sensum nobis rima positura, subdistinctio dicitur, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ optandi. ut utinã. osi.¬
St̃ hortandi. ut eia. age.¬
St̃ int̾rogandi. ut cur q̃re.¬
St̃ similitudimꝰ ut qͣsi. ceu¬
St̃ dubitandi. ut forsanforsitan.

Expanded text:
 Optandi. Ut utinam. Hortandi. Ut eia.  Interrogandi. Ut cur, quamobrem. Similitudinis. Ut quasi, ceu Dubitandi. Ut forsitan, fortasse.
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ uocandi. ut heus .õ.¬
St̃ respondendi. ut heu.
St̃ eligendi ut poũ. immo.¬
St̃ cong̾gandi. ut simui. una.
St̃ ꝓhibendi. Ut ne.
St̃ euentꝰ. ut forte fortutti.¬

Expanded text:
 uocandi, ut heus; respondendi, ut heu; ius; eligendi, ut potius, immo; congregandi, ut simul, una; aut prohibendi, ut ne; aut euentus, ut forte, fortui
Abbreviated transcription (Latin):
ognitio uel scientia. alia dicitur scc̃mi
contemplationem: alia secundum
insinuationem. Similiter cura dei alia sedm
prouidentiam. alia scd̃m preceptionem. Se.¬
cundum contemplationem scit numerum
omnium rerum. Scd̃m insinuationem nẽci¬
re dicitur. quia scientiam non tͥbuit. Similiter
secundum prouidentiam cura est ei de om̃ib
scd̾m scͥpturam ⁊ preceptionem ñ est cura ili
Quȩ duo cum pariter insunt. magis modcrata
sunt. quia uicissim Se temperant. ⁊ qui ab alt̾o
Se restͥngunt. ad alterum immoderatius se
effundunt. Alii honesta appetunt. q lauda¬
biles apparere uolunt. alii honesta appetunt.
quia despicabiles udi erubescunt. Alii ho¬
nesta furgunt propter humilitatem: alii
honesta fugiunt propter simulationem. Ta¬
litas appetenda est ita ut nat᷑a foueatur
Rimus gradus absti abstinentiȩ.

Expanded text:
ognitio vel scientia alia dicitur secundum contemplationem, alia secundum insinuationem. Similiter cura Dei, alia secundum providentiam, alia secundum praeceptionem. Secundum contemplationem scit numerum omnium rerum; secundum insinuationem nescire dicitur, quia scientiam non tribuit. Similiter secundum providentiam cura est ei de omnibus; secundum Scripturam et praeceptionem non est cura illi Quae duo cum pariter insunt magis moderata sunt, quia vicissim se temperant; et qui ab altero se restringunt ad alterum immoderatius se effundunt. Alii honesta appetunt, quia laudabiles apparere volunt. Alii honesta appetunt, quia despicabiles videri erubescant. Alii honesta fugiunt propter humilitatem. Alii honesta fugiunt propter simulationem. Utilitas ita appetenda est, ut natura foveatur, ribus g
Abbreviated transcription (Latin):
pitheton Est supraposita dictio ꝓprio nomini. nam antonomasia uicem noĩs tenet. prt̃e¬
ton autẽ nũqͣm est sine nomine.
Smodoche Est significatio pleni intellectus capax cũ plus minꝰ ue ꝓnuntiat. aut enĩ a parte to-¬
tum ostendit ut haut aliter pubesq tue pubesq tuoꝵ aut contra ut ingens au̾tice pontul.
Onsmatopeia Est nomen de sono factum.
Ut tinnitus eris clangor tubarum.
erifrasis Est cirtũ locutio que fit aut ornande rei cã que pulchra est. aut uitande q̃ turpis est.

Expanded text:
sus Achilli». epitheton est praeposita dictio proprio nomini. nam antonomasia uicem nominis sustinet, epitheton numquam est sine nomine, doche est significatio pleni intellectus capax, cum plus minusue pronuntiat. aut enim a parte totum ostendit, ut «puppesque tuae pubesque tuorum» aut contra, ut «ingens a uertice pontus / onomatopoeia est nomen de sono factum, ut tinnitus aeris, clangor tubarum. periphrasis est circumlocutio, quae fit aut ornandae rei causa, quae pulchra est, aut uitandae, quae turpis est
Abbreviated transcription (Latin):
lo adreconeilutionem. Qunto ad appbatio¬
nem Escacto ao consolationem. ⁊ ptipiloaa
ceauoieradionem. primum pug natuno. Cnt
grabolum suscpit incanza itt quasi fpondeit
pro cins quando confidit nicis quen cpmnodui
causam beati iob quasi cuĩdam agoniste not
contra diabolum defendendam suscepit. Q¬
dam autem quasi timidos ce mertes apugna
fugientes suscipit ad ꝓtectionem nolela tur
alios inpugna ruentes suscipit ad sustentati¬
onem ne conterant᷑. alios pꝰ ruainam suigentẽ
suscipit ad reconciliationem ut restituant᷑. Aliõ
ramn bene a gentes suscipit ꝑ apꝓ bationem ut
remunerentur alios pꝰ bonam oꝑationem
suscipit ꝑremunerationem ut glorficent᷑
alios urter opandum fellos suscipit ꝑ nuter¬
ram aspirationem. ut refocillentur &e conso¬

Expanded text:
o ad reconciliationem, quinto ad approbationem, sexto ad consolationem, septimo ad remunerationem. Primum pugnaturus contra diabolum suscepit in causa ut quasi spondeat pro eis, quando confidit in eis; quemadmodum causam beati Job, quasi cujusdam agonistae sui, contra diabolum defendendam suscepit. Quosdam autem, quasi timidos et inertes, a pugna fugientes, suscepit ad protectionem, ne labantur; alios in pugna ruentes suscepit ad sustentationem, ne conterantur; alios post ruinam surgentes suscepit ad reconciliationem, ut restituantur; alios jam bene agentes suscepit per approbationem, ut remunerentur; alios post bonam operationem suscipit per remunerationem, ut glorificentur; alios inter operandum fessos suscipit per internam aspirationem, ut refocillentur et conso
Abbreviated transcription (Latin):
Enigma Est obscura sententia ꝑ occultam similitudinẽ rerum
Ut mater me genuit. eadem mox gignitur ex me. exaqua glaciem. ⁊ ex g

Expanded text:
Enigma est obscura sententia ut «mater me genuit, eadem mox gignitur ex me» cum significet aquam in