comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
socialem uitam ducebant. Cumq essent
duitius in eadem conuersatione: cȩpit
cotidianis in crementis in amorem con¬
ditoris sui tarsilla et emiliana succresce¬
re. et cum solo hic essent corpore: coci¬
die animo ad ȩterna transire. at contra
gordianȩ animus cepit a calore amo¬
ris intimi ꝑ cotidiana detrimenta tepes¬
cere: et paulisꝑ ad huius seculi amorem
redire. Crebro autem tarsilla dicere emi
nam sororem nr̃am de nr̃a sorte ñ esse.
ꝑpendo enim quia foras defluit: &e cor
ad qđ ꝓposuit. nõ custodit. Qũa curabant
blanda cotidie redargutione corripere:
atq a leuitate morum ad grauitatẽ sui
habitus reformare. Que quidem resuie¬
bat uultũ subito grauitatis inter uerba
correptionis: sed cum eiusdẽ correptionis ho¬
ra transisset transibat protinus & suꝑduc.¬
ca grauitas honestatis. moxq ad leuia uerba
redibat. Puellarum gaudebat societate
laicarum: eiq ꝑsona ualde onerosa erat

Expanded text:
socialem vitam ducebant . Cumque essent socialem vitam ducebant . Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit a calore amoris intimi per quotidiana detrimenta tepescere, et paulisper ad hujus saeculi amorem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aeminam sororem nostram de nostra sorte non esse; perpendo enim quia foras defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie redargutione corripere, atque a revitate morum ad gravitatem sui habitus reformare. Quae quidem resumebat vultum subito gravitatis inter verba correptionis, sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laicarum, eique persona valde onerosa erat
Abbreviated transcription (Latin):
melius consũmat: alius in malis acti-¬
bus a primȩua etate se deicit. et eis¬
dem operibus semꝑ se ipso deterior consũ¬
matur. Tanto gͦ sibi unusqͥsq sollicite me-¬
cuat quanto ignorat quod restat: quia qd̾ se¬
pe dicendum est. et sine obliuuone retinen Nõ¬
dum. multi sunt uocati pauci autẽ electi.
Sed quia ñ numꝗͣ mentes audientiũ plus
exempla fidelium quã docentiũ uerba con¬
uertunt: uolo uobis aliquid de ꝓximo dice¬
re. quod corda ur̃a canto formidolosius
audiant: quanto hoc eis de proximo so-¬
nat. Neq enim res longe ante gestas di¬
cimus: sed eas de quibus testes existunt
eisq interfiuisse se referunt memoramus.
Tres pater meus sorores habuit: quȩ cun¬
ctȩ tres sacrȩ uirgines fuerunt. Quarũ
una tarsilla. alia gordiana: alia emilia¬
na dicebantur. Uno omnes ardore conuer¬
se: uno eodemq tempore sacratȩ. sub distr¬
ictione regulari degentes in domo propͥa

Expanded text:
melius consummat; alius in malis actimelius consummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod saepe dicendum est, et sine oblivione retinendum: Multi sunt vocati, pauci vero electi. 15. Sed quia nonnunquam mentes audientium plus exempla fidelium quam docentium verba convertunt, volo vobis aliquid de proximo dicere, quod corda vestra tanto formidolosius audiant, quanto eis hoc de propinquo sonat. Neque enim res longe ante gestas dicimus, sed eas de quibus testes existunt, eisque interfuisse se referunt, memoramus. Tres pater meus sorores habuit, quae cunctae tres sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes ardore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes, in domo propria
Abbreviated transcription (Latin):
quo udelicet omne malorum corpus ex¬
primitur: generalis ꝓtinus sententia sub¬
infertur qua dicitur Multiautem sunt uo¬
cati. pauci uero electi. Tremendum ualde
est fr̃s karissimi qđ audiuimꝰ. Ecce nos
om̃s iam uocati ꝑ fidem ad cȩlestis regis nu¬
ptias uenimus: in carnationis eius myste¬
rium et credimus et confitemur. Duu¬
ni uerbi epulas sumimus: sed futuro di
Euidicii rex intraturus est. Quia
uocati sumus nouimus: si simus electi
nescimus. Tanto gͦ necesse est ut imꝰquisꝙ
uostrum se in humilitate depͥmat. qͣnto
sisit electus ignorat. Nonnulli enĩ bona
nec incipiunt: ñnulli uero in bonis quȩ
inceperunt minime ꝑsistunt. Alt̃ pene cotam
uitã in prauitate ducere conspicit᷑: ẜ iuxtałi¬
nem uitȩ a prauitate sua per districte
penitentiȩ lamenta reuocat᷑. Alt̃ electam
uidet᷑ uitam ducere: et tamen hunc contĩ¬
git ad erroris nequitiam uxta finem uitȩ
delinare. Alius bouum bene in choat.¬

Expanded text:
quo videlicet omne malorum corpus exquo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Tremendum valde est, fratres charissimi, quod audivimus. Ecce nos omnes jam vocati per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitur, sed juxta finem vitae a pravitpoenitentiae lamenta revocatur. Alter electam vitam videtur ducere, et tamen hunc contingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bo
Abbreviated transcription (Latin):
certe tunc ligat pena quos modo a bonis o-¬
ꝑibus ligat culpa. Pedes enim qui uisitare
egrum neglexerunt. manꝰ quȩ nichil indigen¬
cibus cribuunt: a bono oꝑe iam ex uolunta.¬
te ligatȩ sunt. Quȩ nunc sponte ligant᷑ in
uicio: cunc in supplicio ligantur in uitȩ. Bene
ciatur. Interiores quippe tenebras dicimus.
cecitatem cordis: exteriores uero tenebras et̃¬
nam uoctem dampnationis. Tunc enim
dampnatus quisq non in interiores s in ex-¬
cĩores cenebras mutitur: quia illic inuitus
ꝓicitur. in noctem dampnationis. qui hic sp̃o¬
te cetidit in cecitatem cordis. u bi fletus quo¬
q et stridor dentium esse perhibet᷑: ut illic
dentes strideant qui hic de edacitate
gaudebant. illic oculi defleant qui hic ꝑ
illicitas concupiscentias uersabantur.: quati¬
nus singula quȩꝙ: menbra supplicio sub¬
iaceant. quȩ hic singulis quibq uiciis
subiecta seruiebant. Sed repulso uno in

Expanded text:
certe tunc ligat poena, quos modo a bonis opcerte tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui ergo nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite. Bene aiciatur. Interiores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in
Abbreviated transcription (Latin):
cat & reꝓbat. Ac si ei aꝑtius dicat. Anu¬
ce & ũ amice. Amice ꝑ ficdem: & ñ annice
ꝑ oꝑationẽ. At ille obmutuit. Quia qđ
dici sine gemitu ñ potest: in illa distri¬
ctione ultimȩ in crepationis omẽ argu¬
pͥ mentũ cessat excusationis. Quippe. qi
ille foris increpat : qui testis conscien¬
tientiȩ uitus animũ accusat. S int̾hec
sciendũ est qr quisqͥs hanc uestẽ uir¬
tutis habet s tam̃ adhuc ꝑfecte ñha¬
bet. ad pii regis ingresstm desꝑare de ue¬
nia ñ debet: qr ipse quoq spem nob̃ ꝑ
psalmistã tribuens dicit. Imꝑfectũ meũ
uidunt ocłitui. & in libro tuo om̃s scri¬
bentur. S qr pauca hȩc in consolationẽ hal
& infirmantis diximus: nẽ ad eũ qui
Tc̃ dixit rex ministris. Ligatis mani
b & pcdib: mittite eũ in tenebras ex¬
teriores. lhierit fletus & stridor dentii.
ligant᷑ tẽ pedes & mantis ꝑ districtio¬
nem sententiȩ quȩ mͦ a prauis oꝑib li¬
gari noluert᷑ ꝑ meliorationẽ uite: uł

Expanded text:
cat, et reprobat, ac si ei apertius dicat, Amice, et non amice; amice per fidem, sed non amice per operationem. At ille obmutuit, quia, quod dici sine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui Tunc dixit rex ministris: Ligatis manibus ejus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi eriLigantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
mors martyrũ floret in fide iuuentiũ.
ꝙ hi qui contra illos de crudelitate sua
głati sunt. nequaꝗͣ ad menioriã nrãm ue¬
niunt uł in nunero mortuoꝵ. Reb gͦ co¬
gnoscimus: qđ in parabolis audimus. S
is qui inuitantẽ se contempni conspicit.:
regis filii sui nuptias uacuas ñ habe¬
bit. Ad alios mittit : qr ꝙ si apud aliqͦs

Expanded text:
mors martyrum floret in fide viventium, mors martyrum floret in fide viventium, et hi qui contra illos de crudelitate sua ati sunt nequaquam ad memoriam nostram veniunt vel in numero mortuorum. Rebus ergo cognoscimus quod in parabolis audimus. 6. Sed is qui invitantem se contemni conspicit regis filii sui nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia etsi apud aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
rumq quod est grauius non nulli uocan¬
tis grãm non solum respuunt: sed etiam ꝑse¬
quuntur Unde et subdit᷑. Reliqui uͦ tenue¬
runt seruos eius: et contumelia affectos oc¬
ciderunt. Sed rex ista cognoscens missis ex¬
ercitibus suis perdidit homicidas illos et
cuitatem illor ũ succendit. homicidas ꝑdidie.
quia pesequentes interemit. Cuitatem arum
succendit: qr illorum ñ solum anuna s ca¬
gehennȩ cruciatur. Missis uͦ exercitib ex¬
tinxisse honucidas dicit᷑: qr in honunibus
omẽ iudicuũ ꝑ angłos exhibetur. Quid
namq sunt illa angłoꝵ agmina nͥ exer¬
citus regis nr̃i: Unde & isclem rex dñs
sabaoth dicit᷑. Sabaoth quippe exercitu¬
um int̾pretat᷑. Ad ꝑdendum gͦ adu̾sari¬
ebant: nos autẽ iam cernimus. Ubi suit̃
enim suꝑbi illi marterum ꝑsequutorẽ:
ubi illi qui contra conditorẽ suum cerui¬
cem cordis erexerant. & de huuismodi
gła mortiferum qͥd tumebant: Lece iam

Expanded text:
rumque quod est gravius nonnulli vocanrumque quod est gravius nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumeliis affectos occiderunt. Sed rex ista cognoscens, missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Homicidas perdit, quia persequentes interimit. Civitatem eorum igni succendit, quia illorum non solum animae,  cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina nisi exercitus regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur: Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversariebant, nos autem jam cernimus. Ubi sunt enim superbi illi martyrum persecutores? Ubi illi qui contra conditorem suum cervicem cordis erexerant, et de hujus mundi gloria mortifera tumebant? Ecce jam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ apłi. ꝑtulerunt: inuitatis et uenire nolẽ.¬
cibus dicit᷑. Tauri mei et alcilia occisa sunt:
et omĩa parata. ac si apertuis dicatur. Patrũ
precedentium mortes aspicite: et remedia ui.¬
tȩ uestrȩ cogitate. Notandum uero quod prio¬
ri in uitatione nil de tauris et altilibus di.¬
citur in scda autem iam tauri et altilia
mactata memorant᷑: quia omnipotens d̃s cũ
uerba eius audire nolumus ad iungit
exempla. ut omne quod impossibile cre¬
dimus tanto nobis ad sperandum fiat fa-¬
cilius: quanto per hoc transisse iam et ali¬
os audimus. Sequitur. Illi autẽ neglexerũt.
Et abierunt alius in uillam suamr: alius
uero in negotiationem suam. In uillã ire
est: labori terreno in moderate incumbere.
In negotiationem uero ire est: actionũ secła¬
rium lucris inhiare. Quia enim alius inten:¬
tus labori terreno alius uero mundi huius¬
simulat: quasi ad uillam uel negotium per¬
gens uenire ad regis nuptias recusat. Et ple¬

Expanded text:
i, pertulerunt, invitatis et venire nolentibus dicitur: Tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. Ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae vestrae cogitate. Notandum vero quod in priori invitatione nil de tauris et altilibus dicitur, in secunda autem jam tauri et altilia mactata esse memorantur, quia omnipotens Deus cum verba ejus audire nolumus, adjungit exempla, ut omne quod impossibile credimus. tanto nobis ad sperandum fiat facilius, quanto per hoc transisse jam et alios audimus. 5. Sequitur: Illi autem neglexerunt, et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius dissimulat, quasi ad villam vel negotium pergens venire ad regis nuptias recusat, et ple
Abbreviated transcription (Latin):
cati pauci uͦ electi. Quia gͥ nulli de
se certum. ẽ. electũ . se. ẽẽ: restat ut
ouĩs trepident. om̃s desua actione
formident. om̃s in sola duuna misccłia
gaudeant: nullia ᷤᷤ de suis uirib p̃su¬
mat. Est qͥ ꝑficiat ficluciam nr̃am. ille
scilicet qui in se dignatus. ẽ assumere na¬

Expanded text:
cati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de cati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formident, omnes in sola divina misericordia gaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se dignatus est assumere na
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ꝓstrati in terra cũ lacrimis ꝓ erep
tione illius uehem̃tius orare. Et ecce
subito melioratus eger: quib ualebat
uocib cȩpit exultare dicens. Grãs dõ.
ecce dracho qui me ad deuorandum
acceꝑat fugit. orationib urĩs expulsꝰ¬
est. stare ñ potiut. ꝓ peccatis meis mͦ
unrt̃cedite: qi conu̾ti paratus sum. &
scłarem uitam. funditꝰ relinquere.
Homo gͦ qui sic̃ iam dictũ. ẽ. ab extre¬
ma corꝑis fuerat parte p̃mortuus.
reseruatus ad uitã toto ad dm cor¬
de conu̾sus est: longis & continius
in conu̾satione eadẽ flagellis erudituꝰ.
atq aute paucos dies excrescente cor¬
cordis immutationẽ uicit. Coce fis
Rini gordiana quã suꝑis dixi a scĩmo¬
nialis habitus excellentia corruit ad
penã: ce fr̃ hic de quo ista narraui ab
ipso mortis articło rediit ad ȩt̃nã
uitam. Nemo gͦ scit qͥd de se in occul¬
tis di uidiciis agat᷑: qr multi st̃ uo¬

Expanded text:
rent, prostrati in rent, prostrati in tione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibus valebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corper cordis immutationem vicit. Ecce, fratres mei, Gordiana, quam superius dixi, a sanctimonialis habitus excellentia corruit ad poenam, et frater hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid de se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vo
Abbreviated transcription (Latin):
rando. irascendo. deridendo testabat᷑.
In hac autẽ pestilentia quȩ nuꝑ huius
urbis popłm magua ex parte consuĩp¬
sit: ꝑcussus in unguine. ẽ. ꝑductus
ad mortẽ. Cumq extremũ sp̃m ageret:
conuenert̃ fr̃s ut egressum illius oran¬
do ꝓtegerent. lam corpus eius ab extre¬
ma fuerat parte p̃mortuum: in solo
tautuminꝰ pectore uitalis adhuc ea¬
lor anbelabat. Cuncti.autẽ fis tanto
peo cepunt emrius orare: qͣuto eum
iam iudebant sub celeritate discecłe.
cum repente xpit eisdẽ fr̃ĩb awisten¬
tib aunisu qͦ pͥoterat clamare: q coꝵ
test. Caput meũ in suo ore iam absorbu¬
it: date locum ut me amplius ñ cruciet.
s faciat qd facturus. ẽ. Si ei ad deuoran¬
dum datus sum. quare ꝓpt̾ uos moras
patior: Tunc fis cȩꝑunt ei dicere. Qͥd
est qđ loqueris fr̃ ÷ Signum tͥ scẽ cru¬
cis impͥme. Respondebat ille ut pote.¬
rat dicens. Uolo me signare s ñ possum:
qi drachone p̃mor. Cumq hoc fr̃s audi¬

Expanded text:
rando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, 1644 perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus adnisu quo poterat clamare, et ora non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres audi
Abbreviated transcription (Latin):
singłis corcła ur̃a trutinate: si iã contra
nullũ olium habetis. si contra felicitatẽ
alienã nulla uos inuidiȩ face succendi¬
tis. si ꝑ occultã maliciã nemini nocete
festinatis. Ccce rex ad nuptias ingredit᷑
& cordis nr̃i habitũ condemplat᷑: atq ei
quẽ caritate uestitũ ñ inuenit ꝓtinus¬

Expanded text:
singulis corda vestra trutinate, si jam contra singulis corda vestra trutinate, si jam contra nullum odium habetis, si contra felicitatem alienam nulla vos invidiae face succenditis, si per occultam malitiam nemini nocere festinatis. 12. Ecce rex ad nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enĩ ꝓpt̃ d̾m diligit eos qͦs diligit:
qui iã & eos diligere a quib ñ diligit᷑
scit. ꝓbari autẽ caritas ꝑ solam odii adu̾¬
sitatem solet. Unde & ꝑ semct ipsum dñs
dicit. Diligite inimicos ur̃os: benefacice
his qͥ uos ocłunt. Ille gͦ securus amat:
qui ꝓpt̾ dm & illũ amat a quo se intel¬
ligit᷑ ñ amari. Magna st̃ hȩc. alta sunt
hec: & multis ad exhibendũ difficilia.
s tam̃ ista. ẽ. uestis nuptialis. Quis qͥs hac̃
recumbens innuptiis ñ habet: iã sollici¬
tus metuat ingrediente rege quando
mittat᷑ foras. Eccc enĩ dicit᷑. Intrauit au¬
tem ad nuptias rex ut uidet discũben¬
tes: & uidit ibi hominẽ ñ uestitum ue¬
eccłia habemus: qͥ scripturȩ sacrȩ epulis
pascimur: qͥ coniunctã do eccłiam. eẽ. ga¬
udemus. Consid̾ate gͦ sicũ nuptiali ueste
ad has nuptias uenistis: cogitatione̾ ur̃a
sollicita inquisitione discũtite. de reb

Expanded text:
Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. Probari etenim charitas per solam odii adversitatem solet; unde et per semetipsum Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Ille ergo securus amat, qui propter Deum illum amat a quo se intelligit non amari. Magna sunt haec, alta sunt haec, et multis ad exhibendum difficilia, sed tamen ista est vestis nuptialis. Quisquis autem hanc recumbens in nuptiis non habet, jam sollicitus metuat, ingrediente rege, quando mittatur foras. Ecce enim dicitur: Intravit rex ad nuptias ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veEcclesia habemus, qui Scripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Considerate, rogo, si cum nuptiali veste ad has nuptias venistis, 1641 cogitationes vestras sollicita inquisitione discutite. De rebus
Abbreviated transcription (Latin):
prumi. Omĩs itaq homo int̾ homines
uiuens sic ad eũ anbelet quẽ desidat.
ut tam̃ hunc ñ deserat cũ quo curre¬
bat: & sic hiuc adiuitoriũ ferat ut ab
illo nullatenꝰ ad quẽ festinabat torpe
at. Sciendum quoq. ẽ. qđ ipsa dilecti
o ꝓximi in duob p̃ceptis subdiuidit᷑
cum quidã sapiens dicat. omẽ qđ tibi
odis fieri uide nelalt̃i facias: & ꝑ seniet¬
uultis ut faciant uob̃ bomiunes & uos
eadẽ facite illis. Si enĩ & qđ impendino¬
bis recte uolumus aliis imꝑtinur. & qd̾
nob̾ fieri nolumus boc aliis facere ipsi
deuitamus: caritatis uira illesa serua¬
mus. S nemo cũ quempiã diligit ha¬
bere se ꝓtinus caritatẽ putet: nͥ pͥus
ipsam iuim suȩ dilectionis examinet. Nã
siqͥs quelibet amat s ꝓpt̃ d̾m ñ amat:
caritatẽ ñ habet s habe se putat. Ca¬
ritas autẽ uera est: cum & in do diligi
tur amicus & ꝓpt̾ dm. diligit᷑ in imicus.

Expanded text:
proximi. Omnis itaque homo inter homines proximi. Omnis itaque homo inter homines vivens, sic ad eum anhelet quem desiderat, ut tamen hunc non deserat cum quo currebat; et sic huic adjutorium ferat, ut ab illo nullatenus torpeat ad quem festinabat. 11. Sciendum quoque est quod ipsa dilectio proximi in duobus praeceptis subdividitur, cum qui dam sapiens dicat: Omne quod tibi odis fieri, vide ne ipse alteri facias . Et per semetvultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Si enim et quod impendi nobis recte volumus, hoc aliis impartimur, et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitamus, charitatis jura illaesa servamus. Sed nemo, cum quempiam diligit, habere se protinus charitatem putet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est cum et in Deo dilitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in monte. constitutȩ uestibulũ
duob cubitis mensurat᷑: qr nunirũ
accessus nob̃ cȩlestis ciuitatis ñ pandi-¬
tur. si in hac eccła que ꝓ eo qđ adhuc
foris. ẽ. uestibulũ dicitur di & ꝓruni
dilectio ñ tenetur. Hinc. ẽ. qđ curtinis
tab̾naculi intexi coccus bistinctꝰ ui¬
betur. uos estis fr̃s. uos estis curtine
tab̾nacłi: qͥ ꝑ fidem in urĩs cordib se
culi bistinctus coccus debet ineẽ. Coc¬
cus quippe ignis speciem tenet. Qͥd uͦ
cta debet: ut tinguat᷑ ꝑ amorem dei¬
tinguat᷑ & ꝑ amorem ꝓrim. Qui enĩsic
aniat dm ut ꝑ contemplatiouẽ illius
negligat ꝓrimũ: coccuis quidẽ. ẽ. s
bistinctus ñ est. Rursum qͥ sic amat
ꝓrimũ ut tam̃ contemplationẽ d̾ĩ ꝑ eiꝰ
amorem relinquat: coccus. ẽ. s bistin¬
ctus ñ est. Ut gͦ caritas ura bistinctus
coccus. eẽ. ualeat. & ad amorẽ dĩ ꝙ ad
amorem prum se accendat: quatinꝰ nec
ẜrens
contemplatiomi di compassionẽ abiciat

Expanded text:
tatis in monte constitutae vestibulum duobus cubitis mensuratur , quia nimirum accessus nobis coelestis civitatis non panditur, si in hac Ecclesia, quae pro eo quod adhuc foris est, vestibulum dicitur, Dei et proximi dilectio non tenetur. Hinc est quod cortinis tabernaculi intexi coccus bis tinctus jubetur . Vos estis, fratres, vos estis cortinae tabernaculi, qui per fidem in cordibus culi bis tinctus coccus debet inesse. Coccus quippe ignis speciem tenet. Quid vecta debet, ut tingatur tingatur et per amorem proximi. Qui enim sic amat Deum, ut per contemplationem illius negligat proximum, coccus quidem est, sed bis tinctus non est. Rursum qui sic amat proximum, ut tamen contemplationem Dei per ejus amorem relinquat, coccus est, sed bis tinctus non est. Ut ergo charitas vestra bis tinctus coccus esse valeat, et ad amorem se Dei, et ad amorem proximi accendat, quatenus nec haerens contemplationi Dei, compassionem abjiciat
Abbreviated transcription (Latin):
est eccłiam: gr̃a conu̾sionis uenit. Qui
dui regularit ꝓtractus : quandoq sus¬
ceptus .ẽ. Quem̾ fr̃ suus ad monasteri¬
um ñ conu̾sionis studio s caruali amo¬
re srquutus .ẽ. ls autẽ qui ad conu̾sio¬
nem uenerat ualde frib placebat⁊ at

Expanded text:
est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem frater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem ñ habet. Recte enĩ caritas nu¬
ptialis uestis uocatur: qr hanc in se con¬
clitor nr̃ habuit dum ad sociande sibi
excłiȩ nuptias uenit. Sola quippe dilec¬
tione dĩ actum. ẽ ut eius unigenitus
mendes sibi electoꝵ hominũ umniret.
Unde & ioħes dicit. Sic enim d̾s dile
xit mundum: ut filium suũ unige¬
nitum daret ꝓ nob̃. Qui gͦ ꝑ caritatẽ

Expanded text:
charitatem non habet. Recte enim charitas nucharitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei actum est ut ejus unigenitus mentes sibi electorum hominum uniret. Unde et Joannes dicit: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum d
Abbreviated transcription (Latin):
us cubiti ꝑducatur: qi in scã eccłia qͣn¬
to scĩores quiq tanto pauciores. Quȩ in
sumino ad illum ꝑducit᷑ qui solus ho¬
mo in hominib & sine alt̃ius comꝑati¬
one natus est sc̃s: qui uixta psalmiste
uocem factus. ẽ. sicut passer unicus in
ȩdificio. Iauto gͦ magis mali tolerandi
sunt qͣnto amplius abundant: qr ꝙ
in areȩ tritura pauca sunt grana quȩ
seruant᷑ horreis. & grandes aceruipale¬
cite ne aliquid de m̃tis tirẽ habitu rer
ingrediens rephendat. Cum magno enĩ
cordis tunore pensandũ. ẽ. qd̾ ꝓtinus
subditur. Intrauit autẽ rex ut uide¬
ret discumbentes : & uidit ibi liomi¬
nem ñ uestitum ueste nuptiali. Qͥd
fr̃s kini expͥmi ꝑ uestem nuptialem
putamus : Si enĩ uestem nuptialem
baptisma uł fidem dicimus: qͥs siue
fide & baptismate has nuptias iitra
Co cnu ipso foris est: qđ necdum credit.
uestem nͥ caritatem: Intrat enĩ ad nu¬
ptias s cum nuptiali ueste ñ intrat:
qui in scã eccłia assistens fidem habet s

Expanded text:
ducatur, quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores quique sunt, tanto pauciores. Quae in summo ad illum perducitur qui solus homo in hominibus, et sine alterius comparatione, natus est sanctus. Qui, juxta Psalmistae vocem, Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto et amplius abundant, quia et in areae tritura pauca sunt grana quae servantur horreis, et grandes acervi palecite, ne aliquid de mentis vestrae habitu rex ingrediens reprehendat. Cum magno enim cordis timore pensandum est quod protinus subditur: Intravit autem rex ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Quid, frputamus? Si enim vestem nuptialem baptisma vel fidem dicimus, quis sine baptismate et fide has nuptias intravit? Eo enim ipso foris est, quo necdum credidit. vestem, nisi charitatem? Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Qua in re notandum. ẽ qi iu di¬
lectione ꝓximi mensura ponit᷑ amoriᷤᷤ
cum dicit᷑. diliges ꝑximum tuũ sicut
teipsum: dĩ autẽ dilectio nulla m̃su¬
dm cuũ ex toto corle tuo & ex tota
anuna tua & ex tota uirtute tua. Nõ
enĩ uibetur qͥsq quantũ diligat. s ex
quanto cum dicit᷑ ex toto: qr ille uera¬
citer dm diligit qui sibi de se uichil
relinquit. Dũo gͦ hec necesse. ẽ. ut cari¬
tatis p̃cepta custodiat: qͥsqͥs hab̾e in
nuptiis uestem nuptialẽ curat. Hic̃

Expanded text:
ipsum. Qua in re notandum est, quia in diipsum. Qua in re notandum est, quia in dilectione proximi mensura ponitur amoris, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Dei autem dilectio nulla mensuum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua. Non enim jubetur quisque quantum diligat, sed ex quanto, cum dicitur, ex toto, quia ille veraciter diligit, qui sibi de se nihil reliquit. Duo ergo haec necesse est ut charitatis praecepta custodiat, quisquis in nupt
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eccłia positus d̾o credidit: iã ad
nuptias intrauit. S cum nuptiali ueste
ñ uenit: si caritatis grãm ñ custodit.
Et certe fr̃s siqͥs ad carnales nuptias
ẽẽt inuitatus: uestem mutaret. congau¬
dere sẽ sponso & sponse ex ppso sli habi¬
tus decore ostenderet: int̾ gaudentes
& festa celebrantes despectis uestib ap¬
parere eruibesceret.Nos ad nuptias dĩ¬
uenimus: & cordis uestem mutare dis¬
simulamus. Congaudent angłi: ad ce¬
lum assumunt᷑ electi. Qua gͦ mentẽ
hec sp̃ualia festa conspicimus. qͥ nup¬
tialem uestem id. ẽ. caritatẽ que so¬
la nos speciosos exhibeat ñ habemiꝰ:
Sciendum uͦ. ẽ. qr sicut in duob lig¬
nis suꝑiori uidelicet & inferiori uestis¬
texitur: ita in duob p̃ceptis caritas
habetur. in dilectione scilicet cdi & di¬
lectione ꝓocimi. Scͥptum qͥppe. ẽ Dili¬
ges dũmn dituũ ex toto corde tuo ꝙ
ex tota anima tuxre ex tota uirtute
tua: & diliges ꝓrimũ tuum sicut te¬

Expanded text:
itus Deo credidit, jam ad nuptias intravit; sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Et certe, fratres, si quis ad carnales nuptias esset invitatus, vestem mutaret, congaudere se sponso et sponsae ex ipso sui habitus decore ostenderet, inter gaudentes et festa celebrantes despectis vestibus apparere erubesceret. Nos ad Dei nuptias venimus, et cordis vestem mutare dissimulamus. Congaudent angeli, cum ad coelum assumuntur electi. Qua ergo mente haec spiritalia festa conspicimus, qui nuptialem vestem, id est charitatem, quae sola nos speciosos exhibet, non habemus? 10. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis, superiore videlicet et inferiortexitur, ita in duobus praeceptis charitas habetur, in dilectione scilicet Dei et dilectione proximi. Scriptum quippe est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et diliges proximum tuum sicut te
Abbreviated transcription (Latin):
uenditores frĩs fuere. Duo decim apłist̃
electi: s unus his admixtus. ẽ. qui ꝑba¬
ret. undecim qui ꝓbarent᷑. Septem st̃
diacones ab apłis orcdinati: s ser in fide recta
ꝑinanentib unus extitit auctor errort᷑.
In hac gͦ eccłia nec mali. eẽ. sine botus:¬
nec boni sine malis possunt. Anteacta
te. Si enĩ filii electoꝵ sumus: restat ne¬
cesse est ut ꝑ eorũ exempla gradiamur.
Bonus enĩ ñ fuit : qui malos tolerare
recusauit. hinc namq. ẽ. qđ beatus iob

Expanded text:
venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus in his admistus est qui probaret, undecim qui probarentur . Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus, unus exstitit auctor erroris . In hac ergo Eccnec boni sine malis pote. Si enim electorum filii sumus, restat necesse est ut per eorum exempla gradiamur. Bonus enim non fuit, qui malos tolerare recusavit. Hinc namque est quod
Abbreviated transcription (Latin):
niter recipit. Quos tam̃ scã ȩccłia ꝙ nc̃ in¬
discrete suscipit: & pꝰmodum in egressi¬
one discernit. Si gͥ boni estis: quãdui in
hac uita subfistitis ȩquanimit᷑ tolerate
malos. Nam qͥsqͥs malos ñ tolerat: ipse
sibi ꝑ untoleranttã suam testis. ẽ. qr honꝰ
ñ est. Abel. enĩ. eẽ. renuit: quẽ chaim ma¬
licia ñ exercet. Sic in tritura areȩ grana
sub paleis p̃munt᷑: sic flores int̾ spias
oriunt᷑. & rosa quȩ redolet crescit cum
spiua quȩ pungit. Duos quippe filios
habuit pͥmus homo: unus hoꝵ electus
est. Alt̾ reꝓb fuit. Tres filios noe archa
continuit: s ex his duo electi sunt et
unus reꝑb fuit. Duos abrabam filios ha¬
buit: s unus electus est ꝙ alt̃ reꝑb fu¬
it. Duos ysaac filios habuit: s unus
electus est alter uͦ reꝑb fuit. Duodecim
filios habuit iacob: s ex his uins ꝑ in¬
nocentiã uenditus est. alii uͭ ꝑ maliciam

Expanded text:
niter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc inniter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Cain malitia non exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primus homo; sed unus horum electus est, alter reprobus fuit . Tres filios Noe arca continuit; sed duo ex his electi sunt, et unus reprobus fuit . Duos Abraham filios habuit; sed unus electus est, alter reprobus fuit . Duos Isaac filios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentiam venditus est, alii vero per malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
s qui inuitati erant ñꝰ fuerunt digni. lte
gͦ ad exitus uiarum: & qͦ cumq inuene¬
ritis uocate ad nuptias. Si in scͥptura sa¬
cra uias actiones accipius: exitus uia¬
rum intelligimus defectꝰ actionũ. Quia
illi plerumq facile ad dinueniunt: qͦs in
t̃renis actib ꝓsꝑa nulla comitant᷑. unde¬
& sequit᷑. Egressi serui eius in uias: congre
gauerunt om̃s qͦs inuenert᷑ malos & bo¬
uos. & impletȩ sunt nuptiȩ discumbenti¬
um. Eece iã ipsa qualitate comiuiuantiũ
aꝑte ostenditur: qi ꝑ has regis nuptias
p̃sens eccł̃ia designatur. in qua cũ bonisqe
mali conueniunt. ꝑ mixta quippe.ẽ. diu̾st¬
tate filiorum: qi sic om̃s ad fidem gene
uamq hic uiuimus: necesse. ẽ. ut uitam
p̃sentis scłi ꝑmixti ꝑgamus. Cẽ autem
discernimur. cũ ꝑuenimus. Boni enĩ so¬
li nusqͣ sunt nͥ in celo: & mali soli nusqͣ
& infernum sita est: sic̃ in medio subsi¬
stit ita utrarũq partium ciuies cõmu¬

Expanded text:
 qui invitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Deum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. Sequitur: Et egressi servi egaverunt omnes, quos invenerunt bonos et malos, et impletae sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur, quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversitate filiorum, quia sic omnes ad fidem genernamque hic vivimus, necesse est ut viam praesentis saeculi permisti pergamus. Tunc autem discernimur, cum pervenimus. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; et mali soli nusquater coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives commu
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Et cũ in cunctis actib ꝑu̾suis ex¬
isteret: ꝓ frẽ suo ab omĩb eqͣuianimit᷑
tolerabat᷑. Erat enĩ leuis eloquio. pra-¬
uus actione: cultus uestib. morib ui¬
cultus. ferre uͦ ñ pot̾at: si quisqͣ illi de
scĩ habitus conu̾satione loqueret᷑. fãc¬
ta autẽ fuerat uita illius cunctis fr̃i

Expanded text:
 in cunctis actibus perversus existeret, pro fratre suo ab omnibus aequanimiter tolerabatur. Erat enim levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita il
Abbreviated transcription (Latin):
grãm pingueduus int̾ne ꝑcipunt: eter-¬
nis desideriis innitentes ad sublimia cogi¬
tationis suȩ penna subleuantur. In imo qͥp¬
pe cogitationem ponere. quid aliud quam
quedam ariditas mentis est: Qui autem
intellectu cȩlestium ꝑ sancta desideria de
suꝑnis delectationis intimȩ cibo pascunt᷑.
quasi largiori alimento pinguescunt. hac
enim pinguedine saginari psalmista con¬
cupiuerat. cum dicebat. Sicut adipe et pin¬
guedine repleatur anima. mea. Quia gͥ p̃-¬

Expanded text:
gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrgratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis enitentes, ad sublimia contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tauris uel altilibus frates kinĩ nisi noui
ac uȩteris testamenti patres accipimus: Qͥa
enim uulgo loquor: etiam ipsa me neces-¬
se est uerba euangelicȩ lectionis explana-¬
re. Altilia enim saginata dicimus: ab eo enĩ
quod est alere altilia quasi alitilia uoca¬
nius. Cum uero in lege scriptum sit. di-¬
liges amicum tuum et lodio habebis in¬
umicum cuum: accepta tunc iustis licentia
fuerat. ut dei suosq ad uersarios quanta
possent uirtute comprimerent. eosq ure
gladii ferirent. Quod in nouo testamento¬
ueritas predicat dicens. Diligite in iicos
uros: benefacite his qui uos oderunt. Quid
ergo per cauros nisi patres testam̃ti ueteris.
significant᷑: Namdum exꝑmissione legis
acceperant quatinꝰ aduersarios suos odii re-¬
tributione ꝑcuterent: ut ita dicam qͥd ali¬
ud qũã cauri erant qui inimicos suos uir¬
tutis corꝑee cornu feriebant: Qui uero ꝑ alti¬
lia nͥ patrel noui testam̃ti figurant᷑: Quidũ

Expanded text:
tauris vel altilibus, fratres charissimi, nisi novi tauris vel altilibus, fratres charissimi, nisi novi ac veteris testamenti patres accipimus? Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo proVeritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Quid ergo per tauros nisi patres Veteris Testamenti significantur. Nam dum ex permissione legis acceperant; quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corpo reae cornu feriebant? Quid vero per altilia, nisi Novi Testamenti Patres figurantur. Qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
rium scãm ȩccłĩam sociauit. Uterus autẽ
genitricis uirginis: huius sponsi thala¬
mus fuit. Inde psalmista dicit. In so-¬
le posuit tabernaculũ suũ: et ipse tain¬
quam sponsus procecdens de thalaio su¬
o. Taniqũã sponsus quippe de chalamo suo
processit: qui ad coniungendam sibi eccle.¬
siam in carnatus deus de in corrupto u¬
cero uirginis exiuit. Misit gͦ seruos¬
suos: ut ad istas nuptias amicos in ui-¬
tarent. Misit semel. misit iterum:
quia in carnationis dominicȩ predicatores
et pruis prophetas et postmodum aposto¬
los fecit. Bis itaq seruos ad in uitandum
misit: quia incarnationẽ unigeniti et per
prophetas dixit futuram et per apostolos
nunciauit factam. Sed quia hi qui prus inui¬
tati sunt. ad nuptiarum conuiuium uenire
noluerunt: in secunda in uitatione iam di-¬
cit᷑. Ecce prandium ineum paraui. tauri me¬
i et altilia occisa. et omĩa parata. Quid in

Expanded text:
rium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem rium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servossuos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. 4. Quid in
Abbreviated transcription (Latin):
suspirant iam in eis dñs quasi in cȩlesti¬
bus regnat. Dicatur gͦ. Simile est reg¬
num cȩlorum homini regi qui fecit
nuptias filio suo. Iam intelligit kari¬
cas uestra: quis est rex. regis filii pater
Iue nimirum cui psalmista ait. Deus ui¬
dicium cuum regi da: et iusticiam tuam
filio regis. Qui fecit nuptias filio suo.
Cunc enim deus pater deo filio nuptias fe-¬
cit. quando hunc in utero uirginis huma¬
nȩ naturȩ coniunxit: quando deum an-¬
seculorum. Sed quia ex duabus ꝑsonis
fieri solet ista coniunctio: absit hoc ab in¬
tellectibus nr̃is ut personam dei et ho-¬
minis redemptoris nr̃i iħu xp̃i ex dua¬
bus personis credamus esse unitam. Ex
duabus quippe atq in duabus hunc na¬
curis existere dicimus: sed ex duabus
personis compositum crecti ut nefas ui-¬
camus. Apertius igitur atq securuis dici.
potest: quia in hoc pater regi filio nupti¬
as fecit. quod ei per in carnationis myste¬

Expanded text:
suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestisuspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit charitas vestra quis est iste rex, regis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ansaeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis myste
Abbreviated transcription (Latin):
illum cena per hunc autem prandium di¬
citur: nequaquam hoc nostrȩ in telligentię
obsistet. quia cum ad horam nonam apud
antiquos cotidie prandium fieret: ipsum
quoq prandium cena uocabatur. Sepe .uiii.
autem iam dixisse me inemini. quod ple¬
rumq in sancto euangelio regniun cȩ¬
lorum presens ȩcclesia nominatur. Con¬
gregatio quippe iustorum: regnum ce-
lorum dicitur. Quia enim ꝑ prophe-¬
tam dominus dicit. cȩlum michi
sedes est et salomon dicit. anima
iusti sedes: sapientiȩ: paulus au-¬
tem dicit xp̃m dei iurtutem et
dei sapientiam: liquido colligere¬
debemus quia di deus s apientua.
aninia autem uisti sedes sapientiȩ. dum
cęlum dicitur sedes dĩ. celum ergo est
anima uisti. hinc ꝑ psalmistam de sanc¬
tis predicatoribus dicitur. Cęli enarrant
gloriam dei. Regnum ergo cȩlorum est ȩc¬
clesia iustorum. quia dum eorum corcda¬
interra nil ambiunt: ꝑ hoc quod ad suꝑna

Expanded text:
illum coena, per hunc autem prandium diillum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congrlorum dicitur, quia per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est . Et Salomon ait: Anima justi sedes sapientiae . Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam : liquido debemus colligere, quod si Deus sapientia, anima vero justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum ergo est anima justi. Hinc per Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corin terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna
Abbreviated transcription (Latin):
extroi lectionis euangelicȩ fratres
Rarissumi uolo si possum sub bre¬
uitate transcurrere: ut in fine
eius ualeam ad loquendum largiꝰ
uacare. Sed querendum prius no-¬
bis est. an hȩc apud matheum ipsa sit lectio:
quȩ apud lucam sub appel latione cenȩ
describitur. Et quidem sunt non nulla
quȩ sibi dissona esse uideantur. quia hic
prandium illic cena memoratur hic qui ad
nuptias ñ dignis uestibus intrauit repulsuᷤ
est. illic nullus qui intrasse dicit᷑ repulsus
esse ꝑhibet᷑. Qua ex re colligitur qd̾ et hic
ꝑ nuptias presens ȩcclesia. et illic ꝑ cenamȩ¬
cernum& ultimum conuiuium designat᷑.
quia et hanc non nulli exituri intrant. et
ad illud qui semel intrauerit ulterius non
exibit. At si quis forte contendat hanc ean¬
dem esse lectionẽ ego melius puto salua fi¬
de alieno incellectui cedere quam contentionib
deseruire. qm̃ et intelligi forsitan potest quia
de ꝓiecto eo qui cum nuptiali ueste uenerat
quod lucas tacuit. matheus dixit. Qđ uero ꝑ

Expanded text:
tionis evangelicae, fratres charissimi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per
Abbreviated transcription (Latin):
diluuii quȩ huuis eccłiȩ typũ gessit.
ꝙ ampla in inferiorib & angusta in su¬
ꝑiorib fuit : quȩ in summitate etiã
sua ad unius mensurã cubiti excre¬
uit. Inferius quippe quadrupedia atq
reptilia: suꝑus uͦ aues atq homines ha¬
buisse credenda est. lbi lata extitit ubi
bestias habuit. ibi angusta ubi hominẽ
seruauit : qi nimirũ scã eccłia in carna¬
lib ampla est. in spũalib angusta. Ubi
enim bestiales hominũ mores tolerat
illic latius sinũ laxat: ubi autẽ eos
habet qui sp̃uali ratione suffulti sunt.
illic quidẽ ad suminũ ducit᷑. s tam̃ qr
pauci sunt angustat᷑. Lata quippe iua
est quȩ ducit ad ꝑditionẽ. & multisc̃
qui uadunt ꝑ eam: & angusta. ẽ. quȩ

Expanded text:
diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est 1639 quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per eam; et angusta est