comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit quoq francus
natione. qui franci
dicti sunt a feritate: gene¬
re scilicet troiani. qui per
illiricos sinus deducti. meo¬
tidas insederunt paludes
duce quodam antenore. Un¬
de cum romans eneia sig¬
na secutis. ciuilis est eis
communitas: et unius im¬
perii quondam. fuit. et
esse debet communis affi¬
nitas. Hoc autem eo tem¬
pore erat: quo karolus ro¬
manus imperator cliceba¬
tur et erat: Ipse enim solus
fuit: qũe fama maiorẽ mun
quam beatus puer libera

Expanded text:
uit quoque Francus natione, qui Franci dicti sunt a feritate; genere scilicet Trojani, qui per Illyricos sinus deducti Maeotidas insederunt paludes, duce quodam Antenore. Unde cum Romanis Aeneia signa secutis civilis est ei communitas, et unius imperii quondam fuit et esse debet communis affinitas. Hoc autem eo tempore erat, quo Carolus Romanus imperator dicebatur et erat. Ipse enim solus fuit, quem fama majorem mundquam beatus puer libera
Abbreviated transcription (Latin):
si lugere. quamdui cum illis
est sponsus. uenient autem
dies cum auferetur ab eis
sponsus. et tunc ieninabunt:
quia nimirum incarnatio
nr̃i saluatoris. ex quo patri¬
bus cepit promitti. multis
semꝑ expectata donec ueni¬
ret:similiter ex quo post re¬
surrectionem ascendit ad ce¬
lum. omnis sc̃orum spes ad
eius penclet reditum: solo
autem quo cum hominib cõ

Expanded text:
gere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus co
Abbreviated transcription (Latin):
ñr atq saluator ad
nuptias uocatus.
non solum uenire. sed et mi¬
raculum ibidem quo conui¬
uas letificaret facere digna¬
tus est: exceptis celestium
sacramentorum figuris. eti¬
am iuxta litteram fidem re
cte credentium confirmat.
Porro taciani et martiani
ceterorumq qui nuptiis de¬
trahunt ꝑficdia: quam sit
dampnabilis insinuat. Si
enim thoro immaculato. et
nuptiis debita castitate cele¬
bratis culpa messet: nequa¬
quam dominus ad eas ueni¬
re. nequaquam eas signoꝵ
suorum iitiis consecrare uo¬
luisset. Nunc autem quia bo¬
na est castitas conugalis.
melior continentia uidualis.
optima ꝑfectio uirginalis.
ad comprobandum omniũ
electionem graduum. discer¬
nendum tamen meritum¬
singulorum. ex intemerato
marie uirginis utero nasci
dignatus est: a prophetico
anne uidue ore mox natus
benedicitur: a nuptiarum
celebratorib iam iuuenis
inuitatur. et hos sue pre¬
sentia. uirtutis honorat: s
aeticiam figurarum. Seͣ¬
iracula namq factu¬

Expanded text:
r atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen singulorum meritum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sedlaetitiam figurarum. Miracula namque factu
Abbreviated transcription (Latin):
magnificeris. .xiiͣ.¬
mnia dispensanter
et prouidenter facis:
et salutem largiter tribius.
Siue ergo hanc lepram ꝓpt̾
mea peccata portaui. dimit¬
tens culpas meas muncda
me: siue ꝓpter prouidentiã
tuam mirabiliter me mun¬
da: ut ab omnib magnifice¬
ris. Domine si ius: potes me
mundare. Uoluntas tua opꝰ
est: quia et opera uolunta¬
ti tuc obediunt: ideoq si uis
potes me muncdare. Non clu¬
bito. non fallor: non dico si¬
cut ille qui filii salutem de¬
precabatur. siquid potes
adiuua nos: sed scio quia
omnia potes. Ideoq non po¬
tentiam peto. non fortitudi¬
nem quero. has enim scio
esse indeficientes. sed tantũ
uoluntatem tuam deprecor:
et sequens uirtus statim hãc
grãm adimplebit. Domine
si uis: potes me mundare.
Michi adbeneficium tibi ad
laudem: iudentib autem
Sad miraculum et proficien

Expanded text:
magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter munda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus autem ad miraculum, proficien
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenientem ad iordanis bap¬
tisma dñm ostendit dicens. ec¬
ce agnus dei. ecce qui touit pec¬
cata mundi. qui et humilitatẽ
suam et diuinitatis eius poten¬
tiam considerans dicit. qui de
terra est de terra loquitur. qui
autem de celo uenit suꝑ om̃s
est. cur in carcere positus mit¬
tens discipulos requirit. tu es
qui uenturus es an alium ex¬
pectamus: tanquam si ignoret
quem ostenderat. et an ipse sit
nesciat. quem ipsum esse pro¬
phetando. bapticando ostenden¬
do clamauerat. Sed hec citius
questio soluitur: si geste rei tẽ¬
pus et ordo pensetur.

Expanded text:
qui venientem ad Jordanis baptisma Dominum ostendit dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi ; qui et humilitatem suam, et divinitatis ejus potentiam considerans, dicit: Qui de terra est de terra loquitur, qui autem de coelo venit super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos suos, requirit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? tanquam si ignoret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur.
Abbreviated transcription (Latin):
indiscipulos suos di¬
cebat. Beati pauperes:
quia ur̃m est regnum
dĩ. & si generalit̾ om̃ib loquit᷑.
specialius tamen oculos saluator
in discipulos leuat: ut hisqui
uerbũ intenta cordis aure ꝑci¬
piunt. latius saporis intimi lum̃
aperiat. Cui simile est qd matheus
ait. Ꝙ cum sedisset accesserunt
ad eum discipłi enis: & aperiens
os suum. docebat eos dicens. Beati
pauperes sp̃u. Nam quib os in mon¬
te sedens irt magna sublimiter
audiant: in eos oculos stans incã¬
po dirigit. ut audita patenter
intelligant. Seati pauperes non
utiq om̃s: sed illi tantũ modo. qui
omne p̃sentis scłi tam& si altum
uideatur ꝓ nichilo eulmen du¬
cunt. Qui merito regni cȩlestis
ꝑhibentur munere digni: quia
delecꝰtationis humanȩ ꝓbantur
cupiditate nudati. Qualem se.
rex dauid pauperiem sustinuisse..
declarans ait. Ego uero egenus
& pauꝑ sum. & alibi. non modo
terrestria. sed & ipsa ꝓ dño insuꝑ
celestia paruipendens. dicensq

Expanded text:
ulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa per Dominum super coelestia parvipendens, dicensque:
Abbreviated transcription (Latin):
luorum. interficiet impium. Et
erit iusticia cingulum lumboꝵ
eius: et fides cinctorium renũ
eius. habitabit lupus cũ agño:
et pardus cum hedo accubab̾it.
Nitulus et leo et ouis simui
morabuntur: et puer parun¬
lus minabit eos. Uitulus et
ursus pascentur. si mul requi¬
escent catuli eorum: et leo qͣsi
bos comedet paleas. Et delecta¬
bitur infans ab ubere suꝑ fo¬
ramine aspidis: et in cau̾na
reguli qui ablactatus fuerit
manum suam mittet. Non
nocebunt et non occident in
uniuerso monte sc̃o meo: qͥa
repleca est terra scientia dñi.
sicut aque maris oꝑientis. In
die illa radix iesse qui stat in
signum ppłorum. ipsum gentes
de prerabuntur: et erit sepul¬
in die illa adiciet scdõ manũ
um populi sui: quod relinq̃
tur ab assyriis. et ab egypto.
et a phetros. et ab ethiopia. et
abelam. et a sennaar. et abe¬
math. et ab insulis maris. Et
eleuabit signum. in nationes. et
Icongregabit prosugo ᷤ ilrł: et dis

Expanded text:
impium. Et erit justitia cingulum lumborum ejus: et fides cinctorium renum ejus. Habitabit lupus cum agno: et pardus cum haedo accubabit: Vitulus et leo et ovis simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur; simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas. Et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis: et in caverna reguli, qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Non nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo: quia repleta est terra scientia Domini, sicut aquae maris operientes. In die illa radix Iesse qui stat in signum populorum ipsum gentes deprecabuntur et erit sepulin die illa adiciet Dominus secuum poetur ab Assyriis, et ab Aegypto, et a Phetros, et ab Aethiopia, et ab Aelam, et a Sennaar, et ab Emath, et ab insulis maris. Et levabit signum in nationes, et congregabit profugos Israel, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
rer: Ita fateor nulliꝰ umqͣm
uidi studium feruere: nus¬
quam in galliis huiusmo¬
di oꝑa taliter a quoquam
audiui expleri. Posset enim
quis uel raro arripere: sed
uix aut difficile perpetuo
tenere. Hic uero quod semel
proposuit: perpetuo retinuit.
Quod deo primum uouit: nul¬
lis mundi negociis obliga¬
uit. Quod in principio arri¬
puit: ad finem rsq ꝑluxit.

Expanded text:
ror? Ita, fateor, nunquam vidi studium fervere, nusquam in Galliis hujusmodi opera taliter a quoquam audivi expleri: posset enim quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpetuo tenere; hic vero quod semel proposuit, perpetuo retinuit; quod primum Deo vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arripuit, ad finem usque perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
sisse fertur effodi sibi sepul¬
chrum atq inde ualedi¬
cens fr̃ib. facta oratione
uiuens tumulum introiit:
deinde in eo tanquam in
iectulo requieuit. Unde ac¬
cidit ut quidam eum ui¬
uere asserant nec mortu¬
um in sepulchro. sed dozmi¬
entem iacere contendant:
maxime pro eo quod illic
terra sensim ab imo scatu¬
riens. ad suꝑficiem sepul¬
chri conscendat: et que

Expanded text:
sisse fertur effodiri sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum intravit, deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
et fluctuumDecima.
x quib ꝓfecto omnib a¬
lia. iam facta cernimus.
alia e proximo uentura. formi¬
clamus. Nam gentem suꝑ gent̾e
exurgere. earumq p̾ssuram ter¬
ris insistere plus iam in nr̃is.¬
tribulationib cernimus. quam
incodicib legimus. Quod t̾re
motus urbes innumeras sub¬
ruat: ex aliis mundi partib
scitis quam frequenter audiui¬
mus. Pestilentias sine cessati.¬
one patimur. Signa uero in so¬
le et luna. et stellis. adhuc aꝑte
minime uidimus:sed quia et
hec non longe sint ex ip̃a iam
aeris immutatione colligimus:
quamus priusquam italia
gentili gladio ferienda trad̾et᷑.
igneas in celo acies uidimus.

Expanded text:
et fluctuum. x quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in nostris temporibus cernimus quam in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
ulud: sex ale uni. et sex ale al¬
teri. Duab uelabant faciem
eius et auab uelabant pedc¬
pedes eius: et duab uolabañt.
Et clamabant alter ad aderum:
deus exercituum: plena est om̃is
terra gloria eius. Secunda.

Expanded text:
lum; sex ale uni et sex ale alteri: duabus velabant faciem eius et duabus velabant pedes eius et duabus volabant, et clamabant alter ad alterum eDomine, Deus exercituum: plena est omnis terra gloria eius”. E
Abbreviated transcription (Latin):
odierni dici ꝑuniu̾sũ
mundum nota sollẽp¬
nitas. quid nobis afferat festi¬
iutatis quid ue anniu̾saria
repetitione commemoret: an¬
niuersario quoq sermone tẽ¬
pus admonet ut loquamur.
Epyphania quippe. latine ma¬
nifestatio dici potest. Hac au¬
tem die magi dñm nr̃m ado¬
rasse ꝑhibentur: stella scili

Expanded text:
odierni diei per universum mundum nota solemnitas quid nobis afferat festivitatis, quidve anniversaria repetitione commemoret, anniversario quoque sermone tempus admonet ut loquamur. Epiphania quippe graece, latine manifestatio dici potest. Hoc enim die Magi Dominum adorasse perhibentur; stella scili
Abbreviated transcription (Latin):
atio fr̃es mei. Corda in¬
truit humilium: ora ob¬
struxit suꝑborum. Ecce cui
si auclent respondeant:qͥ
ignorantes dei iusticiam.
et suam uolentes consti¬
tuere: iuisticie dei non sunt

Expanded text:
atio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non s
Abbreviated transcription (Latin):
faciam uobis: Et dixerunt.
Da nobis: ut unus ad dexte¬
ram tuam et unus ad sini¬
stram secdeamus in gła tua.
Illos ergo tantum. accedere
rit: quorum uoluntatem. in
rogando potiorem conspicit:
et quorum hortatu matrem

Expanded text:
faciam vobis? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Illos ergo tantum accedere rit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem
Abbreviated transcription (Latin):
trem hec pro illis. abso
illorum consensu ac uoto filioꝵ¬
petisse: sed potus intelligat.
unanimi omnium eorum cõ
silio fuisse dispositum. ut per
matrem quam maxime noue¬
illi desiderium discipuli pa
matris interuentu. discipuloꝵ
uero solummodo quorum. cor¬
dis appetitum sciebat. facit
mentionem. Et accedurit ad
eum inquit iacobus et iohes
filii ⁊ebedei dicentes. Magist
uolumus ut quodcumq pe¬
tierimus facias nobis. At

Expanded text:
trem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dileilli desiderium discipuli patmatris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt, inquit, ad eum Jacobus et Joannes, filii Zebedaei, dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimu
Abbreviated transcription (Latin):
in excusabilis es o homo
om̃nis qui iudicas. In quo
enim iudicas alterum: te
ipsum condempnas. Eadem
enim agis que uidicas. Sci¬
mus enim: q̃m iudicium
dei est scd̃m ueritatem in eos
qui talia agunt. Existimas
autem. hoc o homo qui u¬
dicas eos qui talia agunt
et facis ea: quia tu. effugies
iudicium. deiꝰ An diuitias
bonitatis eius et patientie

Expanded text:
inexcusabilis es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum, te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iudicas. scimus enim quoniam iudicium dei est secundum ueritatem in eos qui talia agunt. existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt, et facis ea, quia tu effugies iudicium dei? an diuitias bonita
Abbreviated transcription (Latin):
uentes cum coniugib ur̃is. qd̾
amisistis in corꝑe. in corde ser¬
uate. Ubi iam. non pocest esse
a concubitu caro indegra: sio ĩ
fide uirgo conscientia. scd̾m
quam uirgo est omis eccłia.
In maria xp̃m pia uirginitas
peꝑit: in anna xp̃m uiduidas
paruum grandeua cognouit:
in helisabech xp̃o coniugalis.
castitas et anilis setunditas
militauit. Omnes gradus fideli¬
um membrorum capiti contule¬
runt: quod ipsius gr̃a conferre

Expanded text:
ventes cum conjugibus vestris: quod ventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre
Abbreviated transcription (Latin):
et in partu incorrupta ꝑman¬
sit. Mira est ista potentia: sed
plus est miranda miscł̾ia. qd̾
ille qui sic nasci potuit. sic nas.¬
ci uoluit. Erat enim iam. uucꝰ
patri: qui unice natus est
matri. Et̃ ip̃e factus ẽ ĩ matre:
qui sibi fecerat matrem. Sempi¬
ternus cum patre: hodiernus
ex matre. Post patrem de matre
factus est qui ante omnia de pa¬
tre natus est: sine quo pater
numquam fuit. sine quo mat̾
numquam fuisset. Exultate¬
uirgines xp̃i: consors u̾ra est
re noluistis. Qui non ex uobis
natus est: uobis natus est. Ue¬
rumptamen si uerbi eius me¬
mineritis sicut meminisse de¬
betis. estis etiam matres eius:
quia uoluntatem facitis patriᷤᷤ
eius. Ipse enim dixit. Quicũq
facit uoluntatem patris mei:
ipse michi frater et soioz et ma¬
ter est. Exultate uidue xp̃i: qͥ
fecundam fecit uirginitatem.
illi uouistis continentie scĩta¬
tem. Exulter etiam castitas
nuptialis: omnes fideliter ui¬

Expanded text:
et in partu incorrupta permanet in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset. CAPUTvirgines Christi, consors vestra est re noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixit: Quicumque facit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater et soror et mater est . Exsultate, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter vi
Abbreviated transcription (Latin):
Iodie ueritas de terra or¬
ta est. xp̃c de carne nat᷑
est. Saucdere sollempnit. et
sempiternum diem hodierno¬
die quoq admoniti cogitate.
eterna dona spe firmissima
concupiscite: filii dei esse ac¬
cepta potestate p̾sumite. Prop¬
ter uos temꝑalis. effectus est
temporum effector: ꝓpter uos
in carne apparuit mundi cõ¬
ditor: ꝓpter uos creatus est
creator. Quid adhuc mortales
rebus mortalib oblectamini:
et sugitiuam uitam si fieri poᷤ¬
set tenere conamini:Spes
longe clarior refulsit in t̾ris:
ut terrenis uita ꝓmitteretur
in celis. Hoc ut crederetur. res
incredibilior prerogata est:
dcos facturus qui homines erãt.
homo factus est qui deus erat.
Nec anuttens quod erat: fieri
uoluit ipse quod fecerat. Ipse
fecie quod esset: quia hominem
deo addidit. non dm̃ in hominem.
ret. Miramur uirginis partum.
et nouum ipsum nascendi mo¬
dum incredulis ꝑsuadere cona¬
mur: quod in utero non semina¬
to. germen prolis exortum est.
et a complexu carnis uscera im.

Expanded text:
erra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat. Ipse fecit quod esset, quia hominem Deo addidit, non Deum in homine t. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immu
Abbreviated transcription (Latin):
bitator eius interior mouebat᷑
& ꝑ hec signa uisibilia tamquã
ꝑ sui uasculi quod impleuerat.
crepantes rimulas ꝓdebat᷑. Non
tantum martyrem cruciabat
transierunt. & ira datiani. & pena
uincentu. Nunc autẽ pena datiano:
corona manet uincentio. Deniq
his p̃missis future uidelicet retri¬
butionis finib: etiam in hoc mun¬
do martyrũ głam demonstremus

Expanded text:
bitator ejus interior se movebat, per haec signa visibilia, tanquam 572 per sui vasculi quod impleverat crepantes rimulas prodebatur. Non tantum cruciabat transierunt, et ira Datiani, et poena Vincentii. Manet autem poena Datiano, vero manet Vincentio. Denique his praemissis futurae videlicet retributionis finibus, etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus
Abbreviated transcription (Latin):
cordis clamet & uocib mentis di¬
cens. Ihu fili dauid miserere. mei
Sed quid clamante. cȩco subiungat᷑
audiamꝰ. & qui p̃ibant. increpabaq̃
eum ut taceret. Quid autẽ desig¬
nant isti qui ihm̃ uenientẽ pced̾t.
nisi desideriorũ carnaliũ turbas
tumultusq uitiorũ. Ini priusque
ihc̃ ad cor nr̃m ueniat. tẽptationib
suis cogitationẽ nr̃am dissipant:
& uoces cordis moratione ꝑtbant
Sepẽ namq dũ conuerti addm̃
post ꝑpetrata uitia uolumus dum
contra hȩc eadem exorare uitia que.
ꝑpetrauimꝰ conamur. occurrunt
cordi fantasmata peccatorũ quȩ.
fecimus. mentisq nr̃ae aciem re.¬
uerberant. Confundunt animũ:
& uocem nr̃ae. depͣcationis p̃munt
Qui preibant gͦ increpabant eũ
ut taceret: quia priusquã ihc ad
cor ueniat. mala quȩ fecimꝰ cogi¬
tationi nr̃ae. sius imaginib illisa.
in ipsa nos nr̃a oratione contͣbant

Expanded text:
cordis, clamet et vocibus mentis, dicordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatur Hiericho quippe: in¬
terp̃tat᷑ luna. Luna autẽ insacro
eloquio. ꝓ defectu poniturcarnis:
quia dum menstrus monientis
decrescit. defectũ nĩx mortalitatis
designat. Dum igitur conditor nr̃
apꝓpinquat hiericho cȩcus ad lumen
redit: quia dum diuinitas defecꝰtũ
nr̃ie carnis suscepit. humanũ genꝰ
lumen quod amiserat recepit Unde.
enim ds̃ humana patitur: inde ho¬
mo ad diuina subleuatur. Qui uide¬
licet cȩcus recte. & uixta uiam sedere.
& mendicasse describitur. Ipsa enĩ
ueritas dixit. Ego sum uia. Quigͦ
aeterne lucis claritatem nescit. eccꝰ
est. Sed si iam in redemptorẽ credit:.
uirta uiam sedet. Si autẽ iam credi¬
dit. sed ut ȩternũ lumen recipiat
rogire. dissimulat. atq aprecib cessat:
cȩcus equidem uixta mam sedet. sed
ueritatis recipiat postulat: iuxta
uiam cęcus sedet & mendicat.
Nis quis gͦ cecitatis suȩ tenebras cog-¬
noscit. quiqͥs hoc qͦd sibi deest lum̃
cternitatis intelligit: clamet medulliᷤ

Expanded text:
illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen, quod amiseraenim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed veritatis recipiat postulat, juxta viam caecus sedet, et mendicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis
Abbreviated transcription (Latin):
ut et iusti de munere retributionis
sine fine gaudeant. et iniusti in
ultione supplicii in ꝓpetuum ge¬
mant. Nam quia ad hoc ista
sententia intendit. quod in ex¬
tremo examine ab omni carne
uidebitur: recte subiungitur.
Dicebat autem ad turbas: que
exibant ut bapticarentur ab eo.
Semmina uiperarum: quis o¬
stendit uobis fugere auentura

Expanded text:
ut et justi de munere retributionis ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura
Abbreviated transcription (Latin):
directa fiunt: cum malorum
corda ꝑ iniusticiam detorta. ad
iusticie regulam diriguntur:
Et asꝑa inuias planas immu¬
tantur: cum immites atq ira¬
cunde mentes ꝑ infusionem̃
suꝑne gr̃e. ad lenitatem mansue¬
tudinis redeunt. Quando enĩ
uerbum ueritatis ab iracunda
mente non recipitur: quasi as¬
peritas ⁊tineris. gressus ꝑgen¬
tis repellit. Sed cum mens ira¬
cunda ꝑ acceptam mansuecu¬
dinis gr̃am: correptionis ues
exhortationis u̾bum. fecipit
ibi planam. uiam p̾diatomin¬
uenit. ubi. priua pro asꝑitate
itineris ꝑgere. idest p̾dicatõis
gressum ponere non ualebat.
¶Sequitur. Et uidebit omius
caro salutare doi: Quia om̃is
caro accipitur omnis homoꝵ¬
n salutare idei audelicet xp̃num
hac uica omnis homo uiderei.
non potuit. Ubi ergo in hac sen
nisi ad extremi iudicii diem
tẽnlit: ubi cum aꝑtis celis
ministrantib angłio conse.¬
dentib apłis. in sede maiestatiꝰ
et electi et reprobi ꝑiter nidebunt:

Expanded text:
directa fiunt cum malorum directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sentnisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis et electi et reprobi pariter videbunt,
Abbreviated transcription (Latin):
num. gaudium. non habet. Aqͦ
et subditur. Illum oportet cres¬
cere: me autem minui. Qua in
re querendum est in quo cre¬
uit xp̃e. in quo imminitus est
iohannes: nisi quod populus
iohannis abstinentiam uidens.
remotum ab hominib hunc esse
conspiciens. eum esse xp̃m pu
tabat : xp̃m uero cum publica¬
nis comedentem. inter peccato¬
res ambulandem intuens. non¬
se innotuit: impletum est quod
de xp̃o suus p̾cursoꝵ p̾dixit. illũ
oporter crescere me autẽ minui.
Inestimatione quippe populi
et xp̃c creuit quia agnitus est
quod erat: et iohannes decreuit.
quia cessanit dici quod nõ erat.
Igitur q̃m et isclem iohannes
ideo in scitate ꝑstitit. quia in
cordis humilitate ꝑdurauit. et
multi idcirc̃o ceciderunt. quia
apud semet ip̃os elata cogitatio¬
ne tumuerunt: dicatur recte.
omis uallis implebitur. et
om̃ia mons et collis humilia¬
cipuint. quod a se corda suꝑbi¬
entium repellunt. Sequitur. Et
erunt praua in directa: et as¬
pera in mas planas. Praua in.¬

Expanded text:
num gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse consptabat: Christum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, se innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliacipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava
Abbreviated transcription (Latin):
uite. ad officium pontificatus
xinde igitur elegerunt
ex merito sc̃itatis. cun¬
ctis q bonis oꝑibus preditũ
ad sacerdotale officium sc̃m. e¬
ligium. iam celesti lumine ra¬
cliatum: ut preesset eccłie no¬
miomagensium. De cesserat e¬
nim im ipso aniu circulo aicha
rius : prefate urbis antistes.
Negerunt autem cum eo ⁊ au¬
doenum sodalem cius qui uo¬
catur dado: ut preesset ecclie
rothomagensi. Hoc ergo mode
aurificem inuitum detonsũ.
constituerunt custodem urbiũ
seu municipiorum. his uocabu

Expanded text:
itae ad officium pontificatus xinde igitur elegerunt ex merito sanctitatis cunctis bonis operibus praeditum ad sacerdotale officium sanctum Eligium iam lumine radiatum, ut praeesset ecclesiae Noviomagensi; decesserat enim in ipso anni cirius praefatae urbis antistes. Elegerunt autem cum eo et Audoenum sodalem ejus qui vocabatur Dado, ut praeesset Ecclesiae Rothomagensi. Hoc ergo modo aurificem invitum detonsum constituerunt custodem urbium, seu municipiorum, his vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
lis illidit: Qd ꝑ soliditatem lit¬
toris. nisi illa ꝑpetuitas quietis
ȩterne figuratur: Quia igitur
discipuli adhuc fluctib mortalis

Expanded text:
lis illiditur? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur, quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
compellerent᷑ credere. potentiã eius.
qui cordis uidebat occulta. Si. autẽ.
om̃e regnũ in seipsum diuisũ deso¬
labitur: ergo patris et filii & sp̃s scĩ
regnũ non est diuisum: quod sine.
ulla contradictione. nullo unquã¬
uero sc̃e & indiuiduȩ trinitatis
indiuiduũ. immo qͥa indiuiduũ
manet regnum: desistant arriani
minorem patre filium. minorẽ
filio scm̃ dicere sp̃m: qͥa quorũ
unũ est regnũ. horũ est & una
maiestas. Si autẽ & satanas in se¬
ipsum diuisus est: quomodo sta¬
bit regnum ipsius. quia dicitis
in beelzebub eicere. me dȩmonia:
Hoc dicens: ex ipsorũ confessione.
uolebat intelligi. qͦd in eum non
credendo in regno diaboli esse de¬
legissent. quod utiq aduersum se
diuisũ stare. non posset Eligant
ergo pharisei quod uoluerint Si
satanas satanam ñ potest eicere:
nichil contra dñm quod dicerent
inuenire potuerunt. Si autem
potest. multomagis sibi ꝓspiciant:

Expanded text:
compellerentur credere potentiae ejus, compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolabitur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione, non avero sanctae et individuae trinitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint: si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant,
Abbreviated transcription (Latin):
nominis legenda: sed.b. xͣi¬
eeliebub ergo baal muscarũ. idest
uir muscarũ. siue. habens muscas
interp̃tat᷑. ob sordes uidelicet immo.¬
laticiĩ cruoris: ex cuius spurcissimo
ritu uel nomine. pͥncipem demo¬
miorũ cognominabant. & alii tem¬
ptantes signum de cęlo querebant
ab eo. Uel in morem helie ignẽ de.
sublimi uenire cupiebant. uel in
similitudinẽ samuhelis tempore.
estiuo mugire tonitrua. coruschare.
fulgura. imbres ruere: quasi non
possint & illa calumniari & dicere.
ex occultis & uaruis aeris passionib
accidisse. At tu qui calumniaris
ea quȩ oculis uides. manu tenes.
utilitate sentis: qͥd ficies de his quȩ
de celo uenerint: Utiq responde¬
bis: & magos in egrpto multa sig¬
na fecisse de caelo uoo deciora¬
pse autem ut uidit cogitationẽs eorũ:
dirit eis. Om̃e regnum in seipsum
diuisum desolabitur: & domus su-¬
pra domũ cadet. Non ad dicta seod
ad cogitata respondit: ut uel sic

Expanded text:
nominis legenda, sed b. Bnominis legenda, sed b. Beelzebub ergo baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur, ob sordes, videlicet, immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic
Abbreviated transcription (Latin):
emoniacuis iste. apud
matheum non solum
Tria generalia signa simul in uno
homine ꝑpetrata sunt. Cȩcus uidit.
mutus loquit᷑. possessus a demone.
liberatur. Quod & tunc quidẽ car-¬
naliter factum est. sed &s cotidie. com-¬
pletur in conuersiont credentium:
ut expulso pͥmũ demone. fideilum̃
aspiciant. deinde ad laudes dĩ ta¬
centia prius ora larentur.
Iridam autẽ ex cis direrunt. In
beelrebub pͥncipe demoniorũ: eicit
demonia. Non hoc aliqui de turba
sed pharisei calumniabant᷑ & scribȩ:
sicut alii euangłiste. testant᷑. lurbis
quippe quȩ minus eruditȩ uideban.¬
tur dñi semꝑ facta mirantib illi
contra uel negare. hec. uel quȩ nega¬
re nequiuerant. sinistra interpͣtatio¬
ne ꝑuertere. laborabant: quasi hȩc
non diuinitatis sed immundisp̃s
oꝑa fuissent. idest beelr ebub qui ds
erat accaron. Nam bel quidẽ. ipse
est baal:. zebub autẽ musca uocatur
Nec uixta quędã mendosa erempla¬
ria uel .l. littera. uel .d infine est

Expanded text:
emoniacus iste apud Matthaeum non solum Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec sed Pharisaei calumniabantur et Scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est
Abbreviated transcription (Latin):
meridiem: & benedicent᷑ in te &
in semine tuo cunctȩ tribus terre
& ero custos tuus quocũq prexeriˢ:
et reducam te. in terram hanc: nec
dimittam isi compleuero uniuer¬
sa quȩ dixi. Cumq euigilasset ia¬
cob de somno: ait. Uere dñs est in
loco isto: & ego nesciebam. Pauensq
quam terribilis inquit est locus
iste. Non est hic aliud nisi domꝰdĩ:
& porta cęli. Surgens gͦ mane tulit
lapidem quem supposuerat capiti

Expanded text:
Meridiem: et benedicentur in te et Meridiem: et benedicentur in te et in semine tuo cunctae tribus terrae. Et ero custos tuus quocumque perrexeris, et reducam te in terram hanc: nec dimittam nisi complevero universa quae dixi. Cumque evigilasset Jacob de somno, ait: Vere Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. Pavensque, Quam terribilis, inquit, est locus iste! non est hic aliud nisi domus Dei et porta coeli. Surgens ergo Jacob mane tulit lapidem quem supposu
Abbreviated transcription (Latin):
dens autẽ esau qͦd benedirisset pat̃
suus iacob & misisset in mesopota¬
miã sẏriȩ. ut inde uxorem duceret.¬
& quod post benedictionem p̃cepis¬
set ei dicens. non accipies coniugem
de filiab chanaan. qͦdq obediens
iacob parentib isset in syriam ꝓbans
quoq quod non libenter aspiceret
filias chanaan pater suus: iuit ad
ismahelem & duxit uxorem absq
his quas prius habebat meleth filiã
ismahel filu abraham sororem na
iacob de bersabeȩ: ꝑgebat aran:
Cumq uenisset ad quendã locũ.
& uellet in eo requiescere post solis
occubitũ: tulit de lapidib qui iace
nis scalam stantẽ suꝑ terram: et
cacumen illius tangens celum: an¬
gelos quoq dĩ ascendentes & descen¬
dentes ꝑ eam. & dñm innixũ scalȩ
dicentẽ. sibi. Ego sum dñs ds̃ abra¬
ham patris tui: & ds̃ isaac. Terram
in qua dormis. tibi dabo & semini
tuo: eritq germen tuum quasi pul¬
uis terrae. Dilataberis ad occiden¬
tem. & orientem. septẽtrionem. et

Expanded text:
dens autem Esau, quod benedixisset pater suus Jacob, et misisset in Mesopotamiam Syriae, ut inde uxorem duceret, et quod post benedictionem praecepisset ei, dicens: Non acde filiabus Chanaan quodque oboediens Iacob parentibus isset in Syriam probans quoque quod non libenter aspiceret filias Chanaan pater suus ivit ad Ismahelem et duxit uxorem absque his quas prius habebat Maeleth filiam Ismahel filii Abraham sororem Nabaioth acob de Bersabee pergebat Haran cumque venisset ad quendam locum et vellet in eo requiescere post solis occubitum tulit de lapidibus qui nis scalam stantem super terram, et cacumen illius tangens coelum; angelos quoque Domini ascendentes et descendentes per eam, et Dominum innixum scalae dicentem sibi: Ego sum Dominus Deus Abraham patris tui, et Deus Isaac: Terram, in qua dormis, tibi dabo et semini tuo. Eritque semen tuum quasi pulvis terrae: dilataberis ad Occidentem, et Orientem, Septentrionem, et
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Uocauit
esau filium suũ maiorem. & dixit
ei. filimi. Qui respondit. Adsũ. Cui
pater. Uides inquit quod senuerim.
& ignorem diem mortis meȩ: Sume
arma tua pharetram & arcum: et
egredere. foras. Cumq uenatu ali¬
quid appͣhenderis: fac michi inde
pulmentũ sieut uelle me nosti. &
affer ut comedam: & benedicat tibi
anima mea antequã moriar. nͣ¬
uod cum audisset rebecca. & ille
abisset in agrum ut iussionẽ patriᷤ
expleret: dixit filio suo iacob:u¬
diui patrem tuũ loquentẽ cũ esau
fratre tuo: & dicentem ei. Affer mͥ
de uenatione. tua. & fac cibos ut
comedã: & benedicam tibi coram
dño antequã moriar. Nunc ergo

Expanded text:
rat. Vocavitque Esau filium suum majorem, et dixit ei, Fili mi. Qui respondit, Adsum. Cui pater, Vides, inquit, quod senuerim, et ignorem diem mortis meae. Sume arma tua, pharetram et arcum, et egredere foras. Cumque venatu aliquid comprehenderis, fac mihi inde pulmentum, sicut velle me nosti, et afanima mea antequam moriar. Quod cum audisset Rebecca, et ille abiisset in agrum ut jussionem patris impleret, dixit filio suo Jacob: Audivi patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo, dicentem ei: Affer mihi de venatione tua, et fac cibos ut comedam, et benedicam tibi coram Domino antequ
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑ manũ ualidam. Extendã
enim manũ meã & ꝑcutiã egy ptũ
in cunctis mirabilib meis. quȩ factu¬
russum in medio eorum: posthȩc
dimittet. Daboq grãm populo
hiuic: coram egrptus. & cum egre¬
diemini non exibitis uacui: sed
postulabit mulier a uicina sua &
ab hospita sua uasa argentea & au¬
rea ac uestes: ponetisq eas suꝑ filios

Expanded text:
 manum validam. Extendam enim manum meam, et percutiam Aegyptum in cunctis mirabilibus meis, quae facturus sum in medio eorum: post haec dimittet vos. Daboque gratiam populo huic coram Aegyptiis, et cum egrediemini, non exibitis vacui: sed postulabit mulier a vicina sua et ad hospita sua, vasa argentea et aurea, ac vestes: p
Abbreviated transcription (Latin):
cͣomedendũ suasit. Ex uana
autẽ gła temptauit: cũ diceret.
eritis sicut dii. Ex ꝓuectu aua¬
ritiȩ temptauit: cum diceret.
scientes bonũ & malũ. Auaritia
enĩ non solũ pecuniȩ est: sedetiã
tia dicitur: cum supra modũ¬
sublimitas ambitur. Si enim non ad
auaritiã honoris rapina ꝑtineret:
nequaquã paulus de unigenito filio
diceret ñ rapinam arbitratus est
esse se equalem dõ. In hoc gͦ diabo¬
lus parentem nr̃m ad suꝑbiã traxit.
qͦs eum ad auaritiam sublimitatiᷤᷤ
exeitauit. Sed quib modis pͥmũ
hominẽ strauit: eisdem modis sed̃o
homini temptato succubuit. ser
gulam quippe temptat: qͥ dicit
Dic ut lapides isti panes fiant. Fer
uanam głam temptat: cum dicit:
Si filius dĩ es: mitte te deorsũ. ser

Expanded text:
ad comedendum suasit. Ex vana ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit cum diceret: Eritis sicut dii . Et ex provectu avaritiae tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim nondicitur, cum supra modusublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis sehomini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte te deorsum'. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
quippe erat. ut sic tẽptationes
nr̃as suis tẽptationib umceret:
sicit mortem nr̃am uenerat sua
morte suꝑare. Sed sciendũ nobis
est. quia trib modis agitur tẽp
tatio: suggestione. delectatione.
consefisu. E nos cum tẽptamur.
plerũq in delectatione. aut etiã
in consensu labimur. qͥa ex carniᷤ
peccato ꝓpagati. in nobis ipsis
sine peccato uenerat: nil contra¬
dictionis in semet ipso tolerabat
Temptari gͦ ꝑ suggestionẽ potuit
sed eius mentẽ peceati delectatio¬
ñ momordit: atq ideo om̃is dia¬
bolica illa temptatio foris non
intus fuit. Sed si ipsum ordinẽ
temptationis aspicimꝰ: pensamꝰ
quanta magnitudine nos a temp¬
tatione liberamur. Antiquus
hostis contra pͥmũ bominem
parentẽ nr̃m in trib se tempta¬
tionib erexit: qͥa hunc uidelicet
gula. uana gła & auaritia tempta¬
uit. sed tẽptando suꝑauit. quia
sibi eum ꝑ consensum subdidit
Exgula quippe tẽptauit: cum
cibum ligni uetitũ ostendit atq

Expanded text:
t ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit cum cibum ligni vetitum ostendit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
A dieb illis crescente numero
discipulorum. factum est mur¬
mur grecorum aduersus hebreos:
eo quod despicerent᷑ in ministe¬
rio cotidiano uidue eorum. Con
uocantes autem duodecim apłi¬
multitudinem discipuloꝵ: dixe¬
runt. Non est equum nos relin¬
quere uerbum dei: et ministra¬
re mensis. Considerate ergo frẽs
uiros ex uobis bom testimonii
septem. plenos sp̃u scõ et sapien¬
tia. quos constituamus suꝑ hoc
opus: nos uero orationi et muñ¬
sterio uerbi. instantes crimus.
Et placuit sermo coram omni
multitudine. Et elegerunt ste¬
phanum uirum plenum fide
et sp̃u sc̃o: et philippum. et pro¬
corum. et nicanorem. et thimo¬
nem. et parnienam. et nicho¬
laum. aduenam antiochenum
Hos statuerunt ante conspectũ.
apłorum: et orantes imposuer̃t
eis manus. Et uerbum dei cres¬
cebat. et multiplicabatur nu¬
merus discipuloꝵ in ihrłm¬

Expanded text:
autem illis crescente numero Discipulorum factum est murmur Graecorum adversus Hebraeos, eo quod despicerentur in ministerio quotidiano viduae eorum. Ad vocantes autem duodecim multitudinem discipulorum, dixerunt: Non est aequum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. Considerate ergo, fratres, viros ex vobis boni testimonii septem, plenos Spiritu sancto, et sapientia, quos constituamus super hoc opus. Nos vero orationi, et ministerio verbi instantes erimus. Et placuit sermo coram omni multitudine. Et elegerunt Stephanum, virum plenum fide et Spiritu sancto, et Philippum, et Prochorum, et Nicanorem, et Timonem, et Parmenam, et Nicolaum advenam Antiochenum. Hos statuerunt ante conspectum apostolorum: et orantes imposuerunt eis manus. Et verbum Domini crescebat, et multiplicabatur numerus discipulorum in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
enim: scd̾m deum mater est gen
tum. Sic enim dicit ds̃ ad eam
principes tuos sicut antea: eo
consiliarios tuos sicut a ini¬
tio. Et tunc uocaberis ciuita
iusticie: et mater ciuitatum
idest eccłiarum. fidelis syon.
Propt̾ quasclam tales simili¬
tudines. animalib hic assinũ¬
lati sunt homines: deum uel.
dei filium non cognoscentes.
Est enuim animal hoc immun¬
dum: et pre ceteris pene iunieu¬
tis magis irrationabile. et stul¬
tum. et infirmum. et ignobile.
et oneriferum magis. Sit
fuerunt homines ante xp̃m
ytolatriis et passionib qiu̾sia

Expanded text:
eum, ex fide mater est gentium. Sic enim dicit Dominus perprincipes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus