comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut utrũq redimeret utrũq suscepit. Ecce ꝓte factus
est homodeus. Factꝰ ẽ. seruus dñs ꝓancilla. Prote
factꝰ ẽ creatura creator: p̃ciũ tuȩ redẽptionis ipse
redẽptor. O infelix anima mea indigna reqͥe &
digna ꝑditione : agnosce crede. & pre confitere. quȩ
ꝓte misera immo miserrima ds̃ sustinuit in carꝰ.¬
ne assũpta. Conceptꝰ siqͥdẽ inuirgine matre comite
& cooꝑante sp̃u scõ. eodẽq duce uirgineo egressus
deutero speciosus forma p̃filiis hominũ nouus ho-¬
mo uenit inmundũ : ibi ꝓte multas modico tẽpore
passus inurias: O impia & crudelis qͣndo suꝑbe &
sordide cogitabas. ubi erat memoria dñicȩ passionis
& crucis .  Ubi spinea corona capiti tui creatoris in¬
fixa : Ubi eiꝰ cara facies sanguine ꝓfluente de capite
eruentato suffusa : Ubi ligaturȩ qͥb ꝓtenimis cru¬
delit̾ ligatꝰ ẽ. piuc & humł saluator: Ubi ala¬

Expanded text:
ut utrumque redimeret, utrumque suscepit. Ecce pro te factus ut utrumque redimeret, utrumque suscepit. Ecce pro te factus est homo Deus. Factus est servus Dominus pro ancilla. Pro te factus est creatura Creator, pretium tuae redemptionis ipse Redemptor. O infelix anima mea, indigna requie, et digna perditione, agnosce, crede, et pie confitere quae pro te misera, imo miserrima Deus sustinuit in carne assumpta! Conceptus siquidem in Virgine matre, comite et cooperante Spiritu sancto, eodemque duce virgineo egressus de utero speciosus forma prae filiis hominum, novus homo venit in mundum, ibi pro te multas modico tempore passus injurias. O impia et crudelis, quando superbe et sordide cogitabas, ubi erat memoria Dominicae passi nis et crucis? ubi spinea corona capiti tui Creatoris infixa? ubi ejus chara facies sanguine profluente 312 de capite cruentato suffusa? ubi ligaturae, quibus pro te nimis crudeliter ligatus est pius et humilis Salvator? ubi ala
Abbreviated transcription (Latin):
eras qͥs. ẽ. qͥ te fec̃ & qͥd ꝓ te fec̃ & qͥd tu fecisti. & qͣlẽ
tu te fecisti. qͣtinꝰ aut amore creatoris tui. aut ti¬
more inferni peccare desisteres. & qđ ate impie actũ
.ẽ.penitendo defleres: ut si ñ reqͥe digna. esses saltẽ
aliena a pęna. Benignꝰ dr̃ & dñs ipse . ẽ. qͥ sola gr̃a
te fec̃ cũ ñ esses: scam scilicet & immortalẽ si ñ postea
ꝓpͥa uoluntate peccasses. Nã ibi mortua fuisti: ubi
ab eo peccando reces s̃sti. Ipsẽ tam̃ ut maioris carita.¬
tis uinculis te sibi colligaret quȩ recesseras ab eo.
& capta eras a diabolo te redemit. nec qualecũq¬
p̃ciũ ꝓtua redẽptione. s ꝓpͥũ filiũ dedit. Tibi qͥdẽ nat᷑a
& ueritate carnis & animȩ similẽ. s uirtute & om̃i¬
potentia dĩtatis longe dissimilẽ. Et qͥa utrũq te
qͥdẽ pͥmũ & sociã carnẽ corrupisse dĩ filiꝰ agnouit:

Expanded text:
eras quis est qui te fecit, et quid pro te fecit, et quid tu fecisti, et qualem eras quis est qui te fecit, et quid pro te fecit, et quid tu fecisti, et qualem tu te fecisti, quatenus aut amore Creatoris tui, aut timore inferni peccare desisteres, et quod a te impie actum est, poenitendo defleres, ut si 311 non requie digna, esses saltem aliena a poena. Benignus Deus et Dominus ipse est, qui sola gratia te fecit cum non esses, sanctam scilicet et immortalem, si non postea propria voluntate peccasses. Nam ibi mortua fuisti, ubi ab eo peccando recessisti, ipse tamen ut majoris charitatis vinculis te sibi colligaret, quae recesseras ab eo, et capta eras a diabolo, te redemit, nec qualecunqpretium pro tua redemptione, sed proprium Filium dedit; tibi quidem natura et veritate carnis et animae similem, sed virtute et omnipotentia deitatis longe dissimilem. Et quia utrumque te quidem primum et sociam carnem corrupisse Dei Filius agnovit,
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ t̾rere deberet. H̃ anima mea ꝓpt̃ sordi¬
das cogitationes suas a fideli amico deiecta & cru-¬
deli subiecta inimico dũ piũ pastorẽ deseruit facta
.ẽ. p̃da lupo. Et quȩ ante fuerat sponsa xp̃i. se inseruituti
redegit antixp̃i. Peꝑit itaq ad ulta tristitiã & uerecun¬
diã dõ. gaudiũq diabolo atq uictoriã. O multũ pecca¬
trix & multũ infelix anima mea. cur pessimas cogi-¬
tationes concepisti qͥb ignẽ libidinis immunditiȩ̃
& auaritiȩ prudent̃ & scient̃ accendisti. qͥb etiã iugit̃
& ñ mediocrit̃ exarsisti. & te gehenne ignib ꝑpetuo
cremandã tͣdidisti : Nonne legeras & legendo audieras
immo & legeras & intellexeras apłm dicentẽ qͥa om̃ñ
fornicator aut immundus aut auarus in regno xp̃i
& dĩ ñ habet hȩreditatẽ : Habebas utiq unde sĩuo-¬
luis ses utilit̃ cogitare potuisses. scilicet beneficia dĩ.
& qđ tu contͣ egisti. Meminisse &enĩ & cogitare debu-¬

Expanded text:
quantum terrere deberet: nam anima mea, propter sordidas cogitationes suas a fideli amico dejecta, et crudeli subjecta inimico, dum pium Pastorem deseruit, facta est praeda lupo, et quae ante fuerat sponsa Christi, se in servitutem redegit Antichristi. Peperit itaque adultera tristitiam et verecundiam Deo, gaudiumque diabolo atque victoriam. O multum peccatrix et multum infelix anima mea! cur pessimas cogitationes concepisti, quibus ignem libidinis, immunditiae, et avaritiae prudenter et scienter accendisti, quibus etiam jugiter, et non mediocriter exarsisti, et te gehennae ignibus perpetuo cremendam tradidisti? Nonne legeras, et legendo audieras, imo legeras et intellexeras Apostolum dicentem: Quia omnis fornicator, aut immundus, aut avarus in regno Christi et Dei non habet haereditatem? Habebas utique unde, si voluisses, utiliter cogitare potuisses, scilicet beneficia Dei, et quod tu contra egisti. Meminisse etenim et cogitare debu
Abbreviated transcription (Latin):
tiã inueni que paschali pape inscribit᷑. ubi neophitũ
factũ epm hereticũ uocat. & sic̃ frmoniacũ ita & neo¬
phitũ a scã ȩccłia deb̾e separari docet & p̃cipit. Hȩc
aut̃ sententia utrũ int̾ canonicas recipi debeat satis
ñ ĩudeo: s qđ minꝰ inde ꝑcipio pat̾nitate ur̃a edocen¬¬

Expanded text:
 ubi neophytum factum episcopum haereticum vocat; et sicut Simoniacum, ita et neophytum a sancta Ecclesia debere separari docet et praecipit. Haec autem sententia utrum inter canonicas recipi debeat, satis non video. Sed quod minus inde percipio, paternitate vestra edocen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ km̃o ac uenerabili papȩ Urbano .G. suus re¬
ierentiã cũ purȩ dilectionis obsẽqͥo. Scĩtatẽ
urãm uisitare cupiens romã uenire disposuerã.
s quȩ adhuc ualde me cruciat febris quartana
detinuit inuitũ. & qͥa uelle adiacet mͥ. si qͣndo dr̃
possẽ donauerit uenire usq ad uos ñ pigritabor.
beata iisione ur̃a satiari ñ mediocrit̃ optans.
Interĩ pat̃ dulcissie apđ pietatẽ uram obtineat ser¬
uus ur̃ litt̃ĩs urĩs benedici parit̃ & salutari. Scõnensi epõ
humilit̾ quȩso p̃cipiatis. ne eblonẽ qͥ uob̾ semꝑ inobȩdi.¬
ens extitit aliqͣ occasione absoluat. nͥ priꝰ nob̾ satisfece¬
rit de inuasione t̾rȩ nr̃e. & dereditib: qͦs ꝑquattuor

Expanded text:
o ac venerabili papae Urbano, Goffridus suus, reverentiam cum purae dilectionis obsequio. 1 Sanctitatem vestram visitare cupiens Romam venire disposueram; sed quae adhuc valde me cruciat febris quartana, detinuit invitum. Et quia velle adjacet mihi, si quando Deus posse donaverit, venire usque ad vos non pigritabor, beata visione vestra satiari non mediocriter optans. Interim, Pater dulcissime, apud pietatem vestram obtineat servus vester litteris vestris benedici pariter et salutari. Santonensi episcopo, humiliter quaeso, praecipiatis, ne Eblonem, qui vobis semper inobediens exstitit, aliqua occasione 2 absolvat, nisi prius nobis satisfecerit de inva
Abbreviated transcription (Latin):
tã reddat diabolo deceptori uirgo potent̃ imꝑat.
inuitꝰ & confusus criminator obȩdit. homo ꝑmanũ
uirginis cartã recipit absolutꝰ. & ubtĩ lacrimas fun-¬
dens p̃gaudio. dõ & eiꝰ beatissime matri laudes ñ modi-¬
cas & multiplices grãrũ actiones rependit. Hȩc ẽ. lau-
in ipsa creator ipse factꝰ. ẽ. creatura. Filia qͥdẽ dĩ. s
dĩ sinul & hominis mat̃ incorrupta. Hȩc pꝰ filiũ suũ
.ẽ. p̃cipuũ refugiũ peccatorib qͦ pꝰ lapsũ fugiant: con¬
siliũ ut peniteant. auxiliũ ut conuertant᷑ ne ꝑeant.
Nulla tã grauis . ẽ. peccati uł criminis plaga: cuiꝰ ñ sit
sĩ ipsã uoluerit medicina. Confessionẽ & pęnitentiã
in hominib desidat peccatoꝵ: ut ꝓillis occasionẽ ha¬
beat dep̃candi. Huic gͥ excellentis łme ac piissimȩ
matri diũ semꝑ uirgini mariȩ humilit̃ supplican.¬
tes. qđ male fecimꝰ confiteri nulla occasione differa

Expanded text:
tam reddat, diabolo deceptori Virgo potenter imperat; tam reddat, diabolo deceptori Virgo potenter imperat; invitus et confusus criminator obedit; homo per manum Virginis chartam recipit absolutus, et ubertim lacrymas fundens prae gaudio, Deo et ejus beatissimae matri laudes non modicas et multiplices gratiarum actiones rependit. Haec est laudain ipsa Creator ipse factus est creatura. Filia quidem Dei, sed Dei simul et hominis Mater incorrupta. Haec post filium suum est praecipuum refugium peccatoribus, quo post lapsum fugiant, consilium, ut poeniteant, auxilium, ut convertantur ne pereant. Nulla tam gravis est peccati vel criminis plaga, cujus non sit, si ipsa voluerit, medicina. Confessionem et poenitentiam in hominibus desiderat peccatorum, ut pro illis occasionem habeat deprecandi. Huic igitur excellentissimae ac piissimae Matri Domini semper Virgini Mariae humiliter supplicantes, quod male fecimus confiteri nulla occasione differa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ tantũ pot̾at apd̾ dm̃ qͣntũ mat̾ eiꝰ. Hoc etiã m̃te
ꝑtractans qđ filiꝰ matris in iuriã grauiꝰ ulciscit᷑ quã
suã : & nulla ratione inultã dimitteret . nͥ priꝰ ipsã
ꝓsuo iniuriatore rogaret. Głiosẽ itaq uirgini matri
miscđiȩ a maritudinẽ peccati amare lacrimans con-¬
fitet᷑: pectꝰ uerbib urget. gemitib supplicat conti-¬
nuis. eã dep̃cat᷑ assidue: s cordis potiꝰ intentione quã
uerbis. Mat̾ aut̃ pietatis : diligent̃ audiamꝰ qͥd fecerit.
Consolat᷑ utiq peccatorẽ & quasi suũ qͦdã cõpasnonis
affectu faciens peccatũ : causã peccatoris suscipit. ꝓ
eo ꝑoratura ad iudicẽ. Perorat misericors mat̾ ꝓmi-¬
sero ad miscđiã filiũ : miscđia amiseria lib̾at miserũ.
Lacrimat᷑ peccator iste ut diximꝰ s amare. mat̃ ꝓpec-¬
catore filio supplicans accedit : filiꝰ respic̃ peccatorẽ.
a peccatore peccatũ discedit. Ut decepti hominis car-¬

Expanded text:
mater ejus. Hoc etiam mente pertractans, quod filius matris injuriam gravius ulciscitur quam suam, et nulla ratione inultam dimitteret, nisi prius ipsa pro suo injuriatore rogaret. Gloriosae itaque Virgini Matri misericordiae amaritudinem peccati amare lacrymans confitetur, pectus verberibus urget, gemitibus supplicat continuis, eam deprecatur assidue, sed cordis potius intentione quam verbis. Mater autem pietatis diligenter audiamus quid fecerit. Consolatur utique peccatorem, et quasi suum quodam compassionis affectu faciens peccatum, causam peccatoris suscipit, pro eo peroratura ad judicem. Perorat misericors mater pro misero ad misericordem filium, misericordia a miseria liberat miserum. Lacrymatur peccator iste, 389 ut diximus, sed amare. Mater pro peccatore filio supplicans accedit; filius respicit peccatorem; a peccatore peccatum discedit; ut decepti hominis char
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsa scẽ ȩccłiȩ conficit & tribuit sacram̃ta. Laicꝰ aut̃
qͣndo contͣ dĩ filiũ sic p̃sumit. si ñ ampliꝰ ñ minꝰ tam̃ quã
symon magus in tumuit & ipse in tumescit qͥ incollati¬
one sacram̃toꝵ se dĩ filio ante ponit. Et qͥa dõ dĩ filio ñ
solũ sui patris ȩqͣlitatẽ demere nitit᷑. s seipsũ dĩ filio su¬¬
ꝑiorẽ sua impia actione significare uidet᷑. recto nomi-¬
ne & ipse hȩreticꝰ & eiꝰ inuestitura hȩress appellatur.

Expanded text:
tribuit sacramenta. Laicus autem, quando contra Dei Filium sic praesumit, si non amplius, non minus tamen quam Simon Magus intumuit, et ipse intumescit, 283 qui in collatione sacramentorum se Dei Filio anteponit. Et quia Deo Dei Filio non solum sui Patris aequalitatem demere nititur, sed seipsum Dei Filio superiorem sua impia actione significare videtur, recto nomine et ipse haereticus, et ejus investitura haeresis appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩdã alia sine quib: hominũ & eccłiarũ consecra-¬
tiones fieri ñ posst̃. sibi us xp̃i usurpat & potestatẽ
& quodã mͦ se dĩ filio p̃dicat altiorẽ. Nã dũ illa eccłiȩ
scȩ̃ sacram̃ta ibi dant᷑ ubi dari debent. & qͥb & qͣn-¬
do debent. a dĩ filio dant᷑. ꝑconsẽcratorẽ iidelicet
illiꝰ actionis ministrũ. sic̃ in remissionẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
arum consecrationes fieri non possunt, sibi jus Christi usurpat et potestatem; et quodammodo se Dei Filio praedicat altiorem. Nam dum illa Ecclesiae sanctae sacramenta ibi dantur, ubi dari debent, et quibus, et quando debent, a Dei Filio dantur, per consecratorem videlicet illius actionis ministrum, sicut in remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
De simonia et muestitura laicorum
quare itraque dicatur saresis.
iuersali papȩ Calixto. bono dño suo
& p̃cordiali amico .o. abhas iundocinensis beatȩ Priscȩ
cardinalis qđ patri filiꝰ & dñõ seruus. Cũ srmonia & laicoꝵ
inuestitura heresis dicat᷑. qͣre utraq sit hȩresis. & merito
heress appellari debeat. p̃senti breuiq satis epła monstra.¬
bit᷑. ne suꝑ hoc deinceps dubitet᷑. Firmissime crede pat̃
tantũ hereticꝰ s̃ hereticoꝵ pͥmus &pessimꝰ extitit qͥ ñ solũ
a patris ȩqͣlitate separari posse spm̃ scm̃ existimauit.
s etiã ipso spũ scõ maior. ẽẽ. p̃sũptuose tẽptando concupi¬
uit. Nã cũ se posse peccuna posside spm sc̃m̃ putauit.¬

Expanded text:
etur. III. DE SIMONIA ET INVESTITURA LAICORUM; etur. III. DE SIMONIA ET INVESTITURA LAICORUM; QUARE UTRAQUE DICATUR HAERESIS. Universali papae Calixto, bono domino suo et praecordiali amico, Goffridus abbas Vindocinensis, beatae Priscae cardinalis, quod patri filius et domino servus. Cum Simonia et laicorum investitura haeresis dicatur, quare utraque sit haeresis, et merito haeresis appellari debeat, praesenti brevique satis epistola monstrabitur, ne super hoc deinceps dubitetur. Firmissime crede, Patetantum haereticus, sed haereticorum primus et pessimus exstitit; qui non solum a Patris aequalitate separari posse Spiritum sanctum existimavit, sed etiam ipso Spiritu sancto major esse praesumptuose tentando concupivit. 282 Nam cum se posse pecunia possidere Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Nã si p̃lati ñ habet auctoritatẽ: habet tam̃
xp̃iani uocẽ. Et scriptura dic̃ & neminẽ excipit. ma¬
ledictꝰ.ẽ. qͥ ꝓhibet gladiũ suũ a sanguine : id.ẽ. uocẽ suã
ab increpatione peccati. Illud etiã factũ meminerit :
qđ asina fatuũ ꝓphetã olĩ correxerit. Qđ s̃ fuerit uici-¬
osus uł qͦlibet alio crimine infamis factꝰ ñ idõ silere
debet. qm̃ unicuiq peccatori cõmunẽ ȩccłiȩ fidẽ quã
suã. eẽ. credit & confitet᷑ defendẽ. & contͣ eiꝰ adũsarios lib̾e
pugnare licet. Nã illi duo qͥ inpassione dñi crucifixi st̃
cũ eo. om̃ino in fames erant. nã publici latrones quoꝵ
unus ñ tantũ qͥa credidit. s qͥa sue fidei ueritatẽ contͣ
alterũ defende cȩpit. bonũ illud & delectabile uerbũ
a saluatore nr̃o audire meruit. hodie scilicet mecũ eris
in paradrso. Unde in latrone illo maxime declaratũ
agnoscit᷑. qđ uir catholicꝰ licet ĩfamiȩ macuł asꝑsus fidei

Expanded text:
possit. Nam, si praelati non habet auctoritatem, habet tamen Christiani vocem, et Scriptura dicit, et neminem excipit: Maledictus est, qui prohibet gladium a sanguine , id est, vocem suam ab increpatione peccati. Illud etiam factum meminerit, quod asina fatuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel quolibet alio crimine infamis factus, non ideo silere debet, quoniam unicuique peccatori communem Ecclesiae fidem, quam suam esse credit et confitetur, defendere, et contra ejus adversarios libere pugnare licet. Nam illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt cum eo, omnino infames erant, nam publici latrones: quorum unus non tantum quia credidit, 121 sed quia suae fidei veritatem contra alterum defendere coepit, bonum ia Salvatore nostro audire meruit: Hodie scilicet mecum eris in paradiso . Unde in latrone illo maxime declaratum agnoscitur, quod vir catholicus licet infamiae maculis aspersus, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nec consuetudine s uindicare nitant᷑ qͦd eis ueritate
negatur: Cũ laicis etiã religiosis disponendarũ ȩcela:
manifestũ ÷ qͦd eis inuestit᷑a negat᷑. ab ipsa ueritate
axp̃o uidelicet qͥ in apłis loquebat᷑. Quod aut̃ xp̃c

Expanded text:
nec consuetudine sibi vindicare nitantur, quod eis veritate nec consuetudine sibi vindicare nitantur, quod eis veritate negatur. Cum laicis etiam religiosis disponendarum Ecclesiamanifestum est quod eis investitura negatur ab ipsa veritate, a Christo videlicet qui in apos
Abbreviated transcription (Latin):
usurpat & potestatẽ. & qͦdã mͦ se di filio p̾dicat
altiorẽ. Nã dũ illa ȩccłȩ sacram̃ta ibi dant᷑ ubi
dari debent & quib & quando & quomodo debent. ꝑ
consecrationis ministrum. adei filio dantur a quo
uniuersa fiunt sacram̃ta & aquo tribuunt᷑. Undier
deus pat̃ ad iohem loquit᷑ dicens. Suꝑ quẽ uideris
spm descendentem: ille ẽ qui baptitat. Quando
dre ille ẽ. qui baptitat: aparte totũ significauis.
Nam dei filius uniuersa sc̃ȩ ȩccłȩ conficit & tribu.¬
it sacram̃ta. Laicꝰ autem quando contͣ dei filiũ sic
p̃sumit si ñ amplius ñ minꝰ tam̃ quã symon magus¬
intumuit. & ppse intumescit. qͥ incollatione sacram̃¬
tor se dei filio ante ponit. Et quia dõ dĩ filio n
solũ suipats equalitatẽ demere nititur: s se ipsũ
dei filio supiore sua impra actioe significare uidei
recto nomine & ipse hereticꝰ. & eiꝰ muestit᷑a heresis
apellat᷑. Non sit mꝑatorib ⁊ regib molestũ qd dicimꝰ

Expanded text:
usurpat et potestatem, et quodammodo se Dei Filio praedicat altiorem. Nam dum illa Ecclesiae sacramenta ibi dantur, ubi dari debent, et quibus, et quando, et quomodo debent, per consecrationis ministrum, a Dei Filio dantur, a quo universa fiunt sacramenta, et a quo tribuuntur. Unde Deus Pater ad Joannem loquitur, dicens: Super quem videris Spiritum descendentem, ille est qui baptizat . Quando dixit, ille est qui baptizat, a parte totum significavit. Nam Dei Filius universa Ecclesiae conficit et tribuit sacramenta. Laicus autem, quando contra Dei Filium sic praesumit, si non amplius, non minus tamen quam Sintumuit, et ipse intumescit, qui in collatione sacramentorum se Dei Filio anteponit. Et quia Deo Dei Filio non solum sui Patris aequalitatem demere nititur, sed seipsum Dei Filio superiorem sua impia actione significare videtur, recto nomine et ipse haereticus, et ejus investitura haeresis appellatur. Non sit imperatoribus et regibus molestum quod dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne suꝑ hoc deiceps dubitetur. Hoc etiã silendũ ñent
quod sicut quedã inuestitura laicoꝵ ÷ contͣ fidẽ. ita
quedam iuestitura eoꝵ salua fide fieri potest.
nat᷑ separare ł ꝑsonarũ altã alta minore ł maiorẽ
asserere. St̃ quidẽ errores ⁊ diuisioes quȩ here¬
maxime & magis ꝓpͥe hereticꝰ nominat᷑ qͥ fidẽ xp̃i quã¬
accep̃ obstmato animo impugnare uidet̃. Igit᷑ srmon
magꝰ a scõ philippo baptitatꝰ. ñ tãtũ hereticꝰ s herecicoꝵ
pͥmꝰ & pessimꝰ extitit. qͥ ñ solũ apatris equalitate separa

Expanded text:
ne super hoc deinceps dubitetur. Hoc etiam silendum non erit, ne super hoc deinceps dubitetur. Hoc etiam silendum non erit, quod sicut quaedam investitura laicorum contra fidem, ita quaedam investitura eorum salva fide fieri potest. natur separare vel personarum alteram altera minorem vel maiorem asserere. Sunt quidem errores et divisiones, quae heremaxime et magis proprie hereticus nominatur, qui fidem Chriaccepit, obstinato 429 animo impugnare videtur. Igitur Simon Magus a S. Philippo baptizatus non tantum haereticus, sed haereticorum primus et pessimus exstitit; qui non solum a Patris aequalitate separa
Abbreviated transcription (Latin):
suam ab imerepatioe peccati. Illud etiam factum memi¬
nent qͦd asina. fatuũ ꝓpħam olim correxerit. Quod
si fuerit uicios. ł qͥlibet alio ermmine infamis factꝰ.
eccde fide qͣ suã eẽ credit ⁊ confitet᷑. defende ⁊ contͣ
cus aduersarios libere pugnare licet. Nam illi duo
qui in passioe dm̃ crucifixi st cũ eo: omnino infames
erant. nã publici latrones. quoꝵ unꝰ ñ tantũ quia
ceredidit. s qr suȩ fidei ueritatẽ contͣ alt̾ũ defende
cep̃ bonum illud ⁊ delectabile ũbũ asaluatore nr̃o
audire meruit. hodie scilicet mecũ eris in paradyso.
nde in latrone illo maxime declaratũ agnoscit᷑.
qd uir catholicꝰ licet infamiȩ macuł asꝑsus. fidĩ
defensiõe. parady sũ parit̾ ⁊ cũ xp̃o. eẽ. meret᷑. Et
qm̃ de symonia intionẽ fecimꝰ. cur ipsa⁊
laico  inuestitura sit heresis. ⁊ merito heresis
apellari debeat amplius deo adiuuante dicet᷑.

Expanded text:
suam ab increpatione peccati. Illud etiam factum memisuam ab increpatione peccati. Illud etiam factum meminerit, quod asina fatuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel quolibet alio crimine infamis factus, Ecclesiae fidem, quam suam esse credit, et confitetur, defendere, et contra ejus adversarios libere pugnare licet. Nam illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt cum eo, omnino infames erant; nam publici latrones, quorum unus non tantum quia credidit, sed quia suae fidei veritatem contra alterum defendere coepit, bonum illud et delectabile verbum a Salvatore nostro audire meruit: Hodie scilicet mecum eris in paradiso . Unde in latrone illo maxime declaratum agnoscitur, quod vir catholicus, licet prius infamiae maculis aspersus, fidei defensione paradisum pariter et cum Christo esse meretur. Et quoniam de Simonia mentionem fecimus, cur ipsa et laicorum investitura sit haeresis, et merito haeresis appellari debeat, amplius Deo adjuvante dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
niã s uindicat. aut qͦd ÷ ampliꝰ ep̃i uel abbis ꝑsonã.
ac ñ tã humana ꝗ diabolica malignitate. ȩccła cat̾ho¬
licã fidẽ libtatẽ ⁊ castitatẽ amictit. sine quib nulla
ratione subfistit: hanc gͥ quã sup̾ doximꝰ muesticurã qͥaq
sub specie pastoris suscipe p̃sumit.sit paralitic ⁊ hereti¬
ca lep̾ pollutꝰ. Illũ ñ pastorẽ fiducialit dico neo ullt
pastoris qͥ anima sutã posint ꝓorib suis. qlib& m̃brũ.
s. fur ⁊ raptor ⁊ lupꝰ ẽ. Nã ad hoc uenit ut furee᷑ ⁊ ra.
pit ⁊ mactet. hanc aut detestabile impretatẽ ñ
solũ qͥ faciunt : s qui consentiunt ei dapnati sunt.
llt u̾ consentit. qui eã tacet. qui eã qͥ core.galã p
ꝗ e palã ñ cont᷑ dic̃. Et nemo. ẽ. qͥ contͣdicere palã ñ
debeat ⁊ possit. Nãsiplati ñ ht̃ auctoritatẽ: ht¬
tam xp̃iani uoce. Et script᷑a dic̃ ⁊ neminẽ excipit.
maledictꝰ qͥ ꝓhibet gladiũ suũ asanguine .i. uocẽ

Expanded text:
onam. Hac non tam humana quam diabolica malignitate, Ecclesia catholicam fidem, libertatem, et castitatem amittit, sine quibus nulla ratione subsistit. Hanc igitur, quam supra diximus, investituram quicunque sub specie pastoris suscipere praesumit, fit paralyticus, et haeretica lepra pollutus. Illum non pastorem fiducialiter dico, nec illius pastoris, qui animam suam posuit pro ovibus suis , quodlibet membrum, sed fur et raptor et lupus est. Nam ad hoc venit, ut furetur et rapiat et mactet . Hanc autem detestabilem impietatem, non solum qui faciunt, sed qui consentiunt ei, damnati sunt. Ille vero consentit, qui eam tacet, qui eam non corrigit, et qui ei palam non contradicit. Et nemo est qui contradicere palam non debeat, et possit; nam si praelati non habet auctoritatem, hChristiani vocem. Et Scriptura dicit, et neminem excipit: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine , id est, vocem
Abbreviated transcription (Latin):
cut aliud n ut spũ scõ maior ipse habet᷑. cũ maior
ratione parit̾ & auctoritate hereticꝰ habeat᷑. multoma¬
gis somon magus qui sp̃m sc̃m deo patͥ & filio eqͣ¬
lẽ pomia s̃ pecunia subicere temptauit. hereticꝰ &
symonia quȩ ab ipso inuenta ÷ & ab eo dr̃ heresis¬

Expanded text:
ut Spiritu sancto major ipse haberetur, cum major ratione pariter et auctoritate haereticus habeatur, multo magis Simon Magus, qui Spiritum sanctum Deo Patri et Filio aequalem per omnia sibi pecunia subjicere tentavit, haereticus, et Simonia, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
ducendꝰ arege: rex ⁊ pontifex popłm sequit᷑. Habe¬
at aut̃ ȩccła pacẽ ⁊ regnũ iusticiã. habeat rex c̃sue.¬
tudinẽ s: bonã. & ñ quã male reposcit : s quã supra
diximꝰ muestit᷑a. Habeat eccła suã lib̾tatẽ. s summoꝑe
caueat ne dum nimis emunxerit. eliciat sanguinẽ.
⁊ dũ rubigmẽ de uase conat᷑ eraðe uas ipsum frangat᷑.
Hoc .ẽ. p̃cipuũ discretioĩs membrũ. ne quilibet rector
ȩccłȩ. sua qualibet actione a satana circũ ueniatur.
Tunc enĩ rector a satana circũuenit᷑. quando sub spe¬
cie iusticiȩ. ꝑninã tristiciã regendũ ꝑire c̃tin-¬
git : qui potuit liberari ꝑidulgentiã. Pret̾ea bonꝰ
⁊ discretus augustinꝰ in epła ad parmenianũ dic̃ uix
aut numꝗ excõmunicandũ eũ ẽẽ qͥ mmalo oꝑe obsti¬
natã multitudinẽ habet secũ. Nã tolerabi liꝰ uidet᷑

Expanded text:
ducendus a rege, rex et pontifex populum sequitur. Habeducendus a rege, rex et pontifex populum sequitur. Habeat autem Ecclesia pacem, et regnum justitiam; habeat rex consuetudinem, sed bonam, et non quam male reposcit, sed quam supra diximus, investituram. Habeat Ecclesia suam libertatem; sed summopere caveat ne dum nimis emunxerit, eliciat sanguinem, et dum rubiginem de vase conatur eradere, vas ipsum frangatur. Hoc est praecipuum discretionis membrum, ne quilibet rector Ecclesiae, sua qualibet actione a Satana circumveniatur. Tunc enim rector a Satana circumvenitur, quando sub specie justitiae per nimiam tristitiam regendum perire contingit, qui potuit liberari per indulgentiam. Praeterea bonus et discretus Augustinus in epistola ad Parmenianum dicit, vix aut nunquam excommunicandum eum esse qui in malo opere obstinatam multitudinem habet secum. Na
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sine offensione reges pꝰ electionẽ canonicã &
liberam consecrationẽ ꝑinuestiturã regalẽ ineccłiasti¬
cis possessionib concessionẽ. auxiliũ & defensionẽ
ep̃o dare. quod quolibet signo factũ extiterit. regi
hoc fit contra illius uoluntatẽ. Hac occassione de
regno iusticia tollit᷑ & pax de ȩccła scandala susci¬
tantur & scismata. & fit animarum ꝑdicio simul
& corporũ. Et dum regnũ & sacerdociũ unũ ab altõ
impugnatur : piclitat᷑ utrũq. Nã rex & romanꝰ
pontifex. cũ unꝰ cont᷑ Niũ. alt̃ pregni consuetu¬
dine. alt̾ ꝓęccłe libertate erigitur. regnũ illã
consuetudinẽ optinere ñ potest nec pot̾erit. &
ȩccła suȩ lib̾tatis amittit plurimũ. Rex p̃tea sacroscã
communione parit̃ & regia dignitate pͥuat᷑: a romanouͦ
pontifice multis qui sibi deseruire debuerant. necessita¬
te cogente seruitur. Et qui apontifice docendꝰ erat &

Expanded text:
itaque sine offensione reges post electionem canonicam et itaque sine offensione reges post electionem canonicam et liberam consecrationem per investituram regalem in ecclesiasticis possessionibus, concessionem, auxilium, et defensionem episcopo dare; quod quolibet signo factum exstiterit, regi, Hoc fit contra illius voluntatem. Hac occasione de regno justitia tollitur, et pax de Ecclesia, scandala suscitantur et schismata, et fit animarum perditio simul et corporum, et dum 433 regnum et sacerdotium unum ab altero impugnatur, periclitatur utrumque. Nam rex et Romanus pontifex cum unus contra alium, alter pro regni consuetudine, alter pro Ecclesiae libertate erigitur, regnum illam consuetudinem obtinere non potest, nec poterit, et Ecclesia suae libertatis amittit plurimum. Rex praeterea sacrosancta communione pariter et regia dignitate privatur, a Romano vero pontifice multis, qui sibi deservire debuerant, necessitate cogente, servitur. Et qui a pontifice docendus erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tbeatissimꝰ doctor ⁊ mr cẏpͥanꝰ asserit dicens. Scis¬
ma ñ ẽ faciendũ. etiã simeadẽ fide. & in eadẽ tradi-¬
tione ñ ꝑmaneat qui recedit. Et salomon in ȩccłraste.
Scindens ligna ꝑiclitabit᷑ in eis. si exciderit ferrũ.
tẽ in exodo. In domo una comedet᷑. ñ eicietis dedo¬
mo carnẽ foras. Ex quib u̾bis colligit᷑. qͦd sit tole.¬
randꝰ ab ȩccła qui multitudinẽ: abet secũ: nedũ
unũ corrigere nitim᷑. ꝑdicio fiat multoꝵ. Hoc
etiã ieronimꝰ ad augustinũ scribit. dicens. qd scd̃m
beatoꝵ apłoꝵ petriꝰ & pauli prudentiã dispen-¬
sationẽq honestã. aliquando fieri necesse. ẽ. qͦd
iure rep̃hendit᷑: ne xp̃iane plebi fidei scandalũ oriatur.
Siuͦ imꝑatoris & regis ꝑsonȩ. ñ tam̃ illius t̾rȩ aliquando
isuma iusticia parcendũ. ẽ. ne summa crescat inde
malicia : ministris ȩccłȩ pęnitus interdicat᷑. ne quod
iustũ ẽ iniuste consequant᷑. De p̃senti matia siminus

Expanded text:
Cyprianus asserit dicens: Schisma non est faciendum, etiamsi in eadem fide, et in eadem traditione non permaneat qui recedit. Et Salomon in Ecclesiaste: Scindens ligna periclitabitur in eis, si exciderit ferrum . Item in Exodo: In domo una comedetur, non ejicietis de domo carnem foras . Ex quibus verbis colligitur quod sit tolerandus ab Ecclesia qui multitudinem habet secum, ne dum unum corrigere nitimur, perditio fiat multorum. Hoc etiam Hieronymus ad Augustinum scribit, dicens quod, secundum tolorum Petri et Pauli prudentiam, dispensationemque honestam, aliquando fieri necesse est quod jure reprehenditur, ne Christianae plebi scandalum oriatur.Si vero imperatoris et regis personae, non tamen illius terrae aliquando in summa justitia parcendum est, ne summa crescat inde malitia. Ministris Ecclesiae penitus interdicatur, ne quod justum est injuste consequantur. De praesenti materia, si minus
Abbreviated transcription (Latin):
& amico .G. uindocinsis monastĩi qͣliscũq seruus.
dilectionẽ & dilectionis seruitutẽ. Qm̃ illicite elec-¬
tioni ñ consensistis bonitati ur̃ȩ grãs refero qđ
mecũ nemo facere recusat qͥ dm̃ diligit corde ꝑfec¬
to. Procaptione redonensis ep̃i fam̃ã nrã minui
nullatenꝰ debet nec maliqͦ ledi. Non enĩ ꝑ me hoc
actũ. ẽ. neq etiã sciebã qđ ab illis a qͥb captꝰ ẽ. deb̃et
capi. Inimici mei me in hoc habent suspectũ. quẽ
suȩ pͣuitati semꝑ sensere contͣriũ. Et qͥa factis m
nocere nequeunt: hoc uerb̃ m̃dacib facere moli¬
unt᷑ & cupiunt. Quoꝵ uenenosa ũba dm̃ testor nec
lint nolinit quã diu uxxero ero timori. ego tam̃ qđ
m laudando mandastis libent̃ facio nec aliqͣndo a
consilio ur̃o deuiabo: decuiꝰ dilectione dubitare nec
possũ nec debeo.

Expanded text:
s monasterii qualiscunque servus, dilectionem et dilectionis servitutem. Quoniam illicitae electioni non consensistis, bonitati vestrae gratias refero; quod mecum nemo facere recusat, qui Deum diligit corde perfecto. Pro captione Redonensis episcopi fama nostra minui nullatenus debet, nec in aliquo laedi. Non enim per me hoc actum est; neque etiam sciebam quod ab illis a quibus captus est deberet capi. Inimici mei me in hoc habent suspectum, quem suae pravitati semper sensere contrarium. Et quia factis mihi nocere nequeunt, hoc verbis mendacibus facere moliuntur et cupiunt. Quorum venenosa verba, Deum testor, nec lint nolint, quandiu vixero, ero timori. 127 Ego tamen quod mihi laudando mandastis, libenter facio, nec aliquando a consilio vestro deviabo, de cujus dilectione dubitare nec possum, nec debeo.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ xp̃o & enĩ simub eẽ. & contͣ xp̃m facere nemo po.¬
test cũ ipse dicat. qͥ ñ. ẽ. mecũ contͣ me. ẽ. Qui aut̃ cũ
apõ ñ .ẽ. nec sibi ꝓdesse nec aliis potest. cũ ipse iterũ
asserat. qͥ ñ colligit mecũ disꝑgit. Et alibi dic̃. Sine
me nichil potestis facere. Hȩc idcirco urȩ dilectigra
scripñ. qͥa saluo ordine nr̃o uob̾cũ pacẽ feci. Et salũu

Expanded text:
re, nemo potest, cum ipse dicat: Qui non est mecum, contra me est . Qui autem cum Christo non est, nec sibi prodesse, nec aliis potest, cum ipse iterum asserat: Qui non colligit mecum, dispergit . Et alibi dicit: Sine me nihil potestis facere . Haec idcirco vestrae dilectioni scripsi, quia salvo ordine no
Abbreviated transcription (Latin):
& execrationẽ. eẽ. potiꝰ quã consetͣtionẽ apłica & euan¬
gelica ueritate p̃dicauit. Bonꝰ mauriliꝰ quẽ urm̃
p̃decessorẽ fuisse głiamini beato eligente martino
& p̃s̃gnante sp̃ũ scõ electꝰ.ẽ. & consecratꝰ. Vos aut̃
uulgo furente & spreta canonica electione estiscre¬
atꝰ. Frustra utiq debono p̃decessore głiat᷑ : qͥ sortẽ
electionis & bonitatis qua ille sortit. ẽ. ñ sortit᷑. Nã
& alteriꝰ bonitas ei qͥ in crimine manet nullatenus
suffragat᷑: & ep̃s sine canonica electione. ẽ qͣsi arbor¬
sine radice. Arbor aut̃ quȩ radicẽ ñ habet etiã si fo¬¬
liat habeat: fructũ ferre nullatenꝰ ualet. Ad huiꝰ¬
modi arborẽ xp̃c qͥdẽ accessit : & cũ ibi fructũ non
inuenisset eã maledix̃. Tota utiq ordinatio ep̃i in sola
electione consistit & consetͣtione : si tam̃ illã electio
recta p̃cesserit. Hec aut̃ priꝰ ꝑsemet ipsũ fec̃ xp̃e.¬

Expanded text:
onsecrationem apostolica et evangelica veritate praedicavit. Bonus Maurilius, quem vestrum praedecessorem fuisse gloriamini, beato eligente Martino et praesignante Spiritu sancto, electus est et consecratus. Vos autem vulgo furente et spreta canonica electione estis creatus. Frustra utique de bono praedecessore gloriatur, qui sortem electionis et bonitatis, 117 quam ille sortitus est, non sortitur. Nam et alterius bonitas ei qui in crimine manet nullatenus suffragatur, et episcopus sine canonica electione, est qsine radice. Arbor autem quae radicem non habet, etiam si folia habeat, fructum ferre nullatenus valet. Ad hujusmodi arborem Christus quidem accessit, et cum ibi fructum non invenisset, eam maledixit . Tota utique ordinatio episcopi in sola electione consistit, et consecratione, si tamen illam electio recta praecesserit. Haec autem prius per semetipsum fec
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpositi qđ semel &iterũ incapło nr̃o fecistis obli-¬
tũ miram̃: & mirando dolemꝰ. Hoc etiã tã subito
a memoria ur̃a cecidisse ñ debuisset : cũ qͦndã de ss-¬
gebranno apd comitẽ clamorẽ facturꝰ uindocinũ
uenis setis. qđ comitẽ & comitissa cont᷑ nos ꝓuob ad
irã concitauimꝰ. eoꝵ inimicias incurrere ꝓamore

Expanded text:
et propositi, quod semel et iterum in capitulo nostro fecistis, obliet propositi, quod semel et iterum in capitulo nostro fecistis, oblitum miramur, et mirando dolemus. Hoc etiam tam subito a memoria vestra cecidisse non debuisset, cum quondam de Sigebranno apud comitem clamorem facturus Vindocinum venissetis; 130 quod comitem et comitissam contra nos pro vobis ad iram co
Abbreviated transcription (Latin):
certe uehem̃t̃ mirandũ. eẽt. si ñ potiꝰ ur̃ẽ debilitati
imputari posset : quã nr̃ȩ formidini. Quis & erĩ po.
uidimꝰ parrochianos urõs metu deuitare. & fugere
uelut hostes: puduitq uide. Si miramini. hoc utiq¬
mirari potestis qđ nusquã securꝰ p̃sumit cuiquã securita¬¬
tẽ ꝓmittere. Non tc̃ ꝑsonis nr̃is s eqͥtaturis timebamꝰ
& famulis. deqͥb si aliqđ dãpnũ incurris sẽmꝰ. ñ plus
iustitȩ ꝑuos nos habituros credidissemꝰ: quã de nrĩs
aliis reb habuimꝰ. Mandastis ut si in aliqͦ nob̃ defiuistis
det̾minatȩ uob̾ scrib̾emꝰ. & supplere paratꝰ eratis.
In hoc prudent̃ estis locutꝰ si dicta factis ñ euacuatis.
Inqͥb aut̃ nob̃ defuistis iuxta rei ueritatẽ meliꝰ de¬
t̃minare ñ possumꝰ. quã si fateam᷑ inom̃ib deqͥb¬
uos nc̃ usq rogauimꝰ. Et idcirco uos tanꝗͣ ꝓmissionis

Expanded text:
certe vehementer mirandum esset, si non potius vestrae debilitati certe vehementer mirandum esset, si non potius vestrae debilitati imputari posset quam nostrae formidini. Quis etenim potevidimus parochianos vestros metu devitare, et fugere velut hostes; puduitque videre. Si miramini, hoc utiqmirari potestis quod nusquam securus praesumit cuiquam securitatem promittere. Non tunc personis nostris, sed equitaturis timebamus et famulis, de quibus si aliquod damnum incurrissemus, non plus justitiae per vos nos habituros credidissemus quam de nostris aliis rebus habuimus. Mandastis ut, si in aliquo nobis defuistis, determinate vobis scriberemus, et supplere paratus eratis. In hoc prudenter estis locutus, si dicta factis non evacuatis. In quibus autem nobis defuistis; juxta rei veritatem melius determinare non possumus, quam si fateamur in omnibunc usque rogavimus. Et idcirco vos tanquam promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
consecuti sumꝰ. Noc tam̃ ñ alit̃ quã uob seruiendo & uos
diligendo peccauimꝰ. Sed forsitan ita amicos ur̃os beare
nostis. Qđ si ita ẽ : nouũ genꝰ beatitudinis inuenistis.
hac siqͥdẽ beatitudine nec uos nec amicos nrõs beare
didicimꝰ : nec sic a uob̃ beari desidamꝰ. Ualete. & qm̃ me-
liora st̃ uulnera diligentis quã odientis oscula fraudu-¬
lenta : ad m̃tẽ reuocate.
seruus. salutẽ. Iustitiã incuria ur̃a obtulit nob̶ & ad¬
huc offert comitissa: sic̃ ipse mandastas. Qua de re
uisũ ẽ qđ eiꝰ iniustitiã magna exparte defenditis. cũ
neutrũ uerũ sit nͥ qͥa uos hoc uerũ. eẽ. ꝑhibetis. Nondũ
enĩ uidimꝰ uł audiuimꝰ aliquẽ exparte comitissȩ illiꝰ
nob̵ iustitiã offerentẽ. hoc tantũ nouimꝰ qđ archiprb̃t
ur̃ petrus ex parte ur̃a nuntiauit. qđ deilla nob̶ usti-¬
tiã faceretis. s ubi uł qͣndo aut ignorauit dicere aut
noluit. Qđ conductũ quȩsiuimꝰ multũ miramini. &

Expanded text:
consecuti sumus. Hoc tamen non aliter quam vobis serviendo, et vos diligendo peccavimus. Sed forsitan ita amicos vestros beare nostis. Quod si ita est, novum genus beatitudinis invenistis. Hac siquidem beatitudine nec vos, nec amicos nostros beare didicimus, nec sic a vobis beari desideramus. Valete; et quoniam meliora sunt vulnera diligentis quam obedientis oscula fraudulenta , ad mentem revocate.servus, salutem. Justitiam in curia vestra obtulit nobis, et adhuc offert comitissa, sicut ipse mandastis. Qua de re visum est quod ejus injustitiam magna ex parte defenditis, cum neutrum verum sit, nisi quia vos hoc verum esse perhibetis. Nondum enim vidimus vel audivimus aliquem ex parte comitissae illius nobis 129 justitiam offerentem. Hoc tantum novimus quod archipresbyter vester Petrus ex parte vestra nuntiavit, quod de illa nobis justitiam faceretis, sed ubi vel quando, aut ignoravit dicere aut noluit. Quod conductum quaesivimus multum miramini; et
Abbreviated transcription (Latin):
decomitissã uindocinensi. quȩ nob̵ ȩccłiam desauinia co
& om̃ia quȩ ibi habeluamꝰ tã mobilia quã immobilia
nob̾ iiuste abstulit: & uiolent̃ semꝑ detinuit. An¬
nonã nrãm quȩ inipsa ȩccłia iarcis habebat᷑. arcis
ipsis fractis rapuit. & impiis qͦs secũ habebat distri¬
curiã urãm iremꝰ. & de his om̃i subiremꝰ iudiciũ. qđ
magis abipsõ inuentũ. eẽ. credidimꝰ quã a uob̾ man¬

Expanded text:
omitissa Vindocinensi, quae nobis ecclesiam de Saviniaco, et omnia quae ibi habebamus, tam mobilia quam immobilia, nobis injuste abstulit, et violenter semper detinuit. Annonam nostram, quae in ipsa ecclesia in arcis habebatur, arcis ipsis fractis rapuit, et impiis, quos secum habebat, districuriam vestram iremus, et de his omnibus subiremus judicium. Quod magis ab ipso inventum e
Abbreviated transcription (Latin):
iuriã scẽ ȩccłiȩ eccłiasticũ ordinẽ & maxime pontisi¬
catũ asseqͥt. suã destructionẽ in pͥmis: deinde popłi
mortẽ oꝑat᷑. Et tc̃ ȩccłia iniuriã parit̃ sustinxet. &
uerecundiã: qͣndo meligendo pontifice canonica ꝑit
electio. & qđ ordinato soli debet᷑ dat᷑ inordinato. &
qͥ ñ uocatꝰ a dõ p̃ponit᷑.s uiolent̃ intrusus auulgo.
Grauiꝰ nichib ẽ. apd xp̃m eccłiȩ iniuria. cuiꝰ sacra

Expanded text:
juriam sanctae Ecclesiae ecclesiasticum ordinem 122 et maxime pontifijuriam sanctae Ecclesiae ecclesiasticum ordinem 122 et maxime pontificatum assequitur, suam destructionem in primis, deinde populi mortem operatur. Et tunc Ecclesia injuriam pariter sustinet et verecundiam, quando in eligendo pontifice canonica perit electio, et quod ordinato soli debetur, datur inordinato, et qui non vocatus a Deo praeponitur, sed violenter intrusus a vulgo. Gravius nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fileo quȩ dñs papa nouit & indulsit: qͥa meũ ñ .ẽ.
retractare qđ ipse fec̃. Uitã enĩ urãm nullo genere
religionis apꝓlatã nouerat . & uos infra annos. &̃. &
nullũ pęnitꝰ ordinẽ habe fortassis audierat. Priꝰ qͥdẽ
ordines acciꝑe contẽpsistis ut uob liceret ea libius exer-¬
cere quȩ minime licent ad animȩ salutẽ. om̃s pͥmo¬
dũ ordines s sine ordine qͥa mocto dieb & ñ certis tẽ.¬
porib accepistis ꝓpt̃ episcopatꝰ ambitionẽ. Unde uera
ꝓpositione ꝓbat᷑ qđ eos amore głiȩ tẽporał accepistis :
ñ apĩ caritate. Quicũq tam̃ sacram̃tis ȩccłiȩ cem̃to
caritatis ñ iungit᷑: iniuriã qͥdẽ ȩccłiȩ facit s qͣsĩ
paries luteus dissipat᷑. qͥ licet dealbari possit ad tẽ¬
pus eiꝰ subita dissolutione qͥ ante confidebant in eo
p̃munt᷑. Hac gͥ simmilitudine recte colligit᷑. qđ qͥ ad in-¬

Expanded text:
vero sileo quae dominus papa novit et indulsit: quia meum non est vero sileo quae dominus papa novit et indulsit: quia meum non est retractare quod ipse fecit. Vitam enim vestram nullo genere religionis approbatam noverat et vos infra annos esse et nullum penitus ordinem habere fortassis audierat. Prius quidem ordines accipere contempsistis, ut vobis liceret ea liberius exercere, quae minime licent ad animae salutem. Omnes postmodum ordines, sed sine ordine, quia in octo diebus et non certis temporibus, accepistis propter episcopatus ambitionem. Unde vera propositione. Quicunque tamen sacramentis Ecclesiae caemento charitatis non jungitur, injuriam quidem Ecclesiae facit, sed quasi paries luteus dissipatur, qui licet dealbari possit ad tempus, ejus subita dissolutione qui ante considebant in eo premuntur. Hac igitur similitudine recte colligitur quod qui ad in
Abbreviated transcription (Latin):
tupꝰ ꝓpħam olĩ correxerit. Qđ si fuerit iucionies uẽ
qlibet alio cromine in famis factꝰ ñ idõ silere debet.
qm unicuiq peccatori cõmuimẽ ȩcłiȩ fidẽ quã sua
eẽ credit & confitet᷑ defenđe. & cont᷑ eiꝰ ad ĩsarios
libe pugnare licet. Nã illi duo qͥ inpassione dm̃ ertro¬
cifixi st cũ eo om̃mo in fames erant. nã publici latro¬
nes quoꝵ unꝰ ñ tantũ qͥa credidit. s qͥa suȩ fidei ueri¬
tatẽ contͣ alterũ defende cȩpit. bonũ illud & dele¬
ctabile uerbũ a saluatore nr̃o audire meruit. hodie
silicet mecũ inparadỹso. Unde in latrone illo ma¬
xime declaratũ agnoscit᷑: qđ defensio fidei para¬
dsũ parit̃ & cũ xpõ. eẽ. meret᷑. Hȩc pauca demul¬
tis quȩ forsitan obliuioni tͣdidistis urẽ sublimitati
dignũ duxi ad memoriã reuocare : ut unde & qͦmͦ
supsistis epĩ nom̃ uob ulteriꝰ ñ liceat ignorare. Illa

Expanded text:
tuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel tuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel quolibet alio crimine infamis factus, non ideo silere debet, quoniam unicuique peccatori communem Ecclesiae fidem, quam suam esse credit et confitetur, defendere, et contra ejus adversarios libere pugnare licet. Nam illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt cum eo, omnino infames erant, nam publici latrones: quorum unus non tantum quia credidit, 121 sed quia suae fidei veritatem contra alterum defendere coepit, bonum illud et delectabile verbum a Salvatore nostro audire meruit: Hodie scilicet mecum eris in paradiso . Unde in latrone illo maxime declaratum agnoscitur quod defensio fidei paradisum pariter et cum Christo esse meretur. Haec pauca de multis, quae forsitan oblivioni tradidistis, vestrae sublimitati dignum duxi ad memoriam revocare, ut unde et quomodo sumpsistis episcopi nomen, vobis ulterius non liceat ig
Abbreviated transcription (Latin):
nis urĩ ꝑ hoc ñ mediocrit̃ dilatastis. Grande pom̃na
uob̾ decus extiterit si constant᷑ egeritis. s grande
dedecꝰ si defeceritis. Ualete. & qͥa contͣ ramaldũ & eiꝰ
auc tores uołcũ erimꝰ ueracit̃ credite : usq ad castrũ
lede uł usq ad carcerẽ sexta feria dignemini accedẽ.
ubi de hoc & de aliis ininuicẽ loqͥ possimꝰ & conferre.

Expanded text:
nis vestri per hoc non mediocriter dilatastis. Grande per omnia nis vestri per hoc non mediocriter dilatastis. Grande per omnia vobis decus exstiterit, si constanter egeritis; sed grande dedecus, si defeceritis. Valete; et quia contra Rainaldum et ejus auctores vobiscum erimus veraciter credite. Usque ad Castrum Ledae, vel usque ad Carcerem sexta feria dignemini accedere: ubi de hoc et aliis invicem loqui possimus et conferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ldeb̃to uenerabili cenomannoꝵ ep̃o.G. uindocirensis
mona stui inutł seruus neq ad dexterã. neq ad sinis-¬
trã declinare s rectã uã tenere. Si eos qͥ st̃ dñĩut
uob iungant᷑ queritis. eoce nos paratos habetis. Abra¬
hȩ etiã filios nos cẽ confitem̃: & eiꝰ oꝑa facere desidamꝰ
Qui in die dñi stare in p̃lio & nosinet ipsos murũ op¬
ponere ꝓdomo isrł nullatenꝰ formidamꝰ. ubi tutus
uł cõpetens fuerit locus Turonũ uͦ nec possumꝰ nec
debemꝰ. && uos illuc tende pęnitꝰ dis laudamꝰ. Ibi enĩ
congregabunt᷑ om̃s factores ramaldi. furore ac
seditione potiꝰ quã ratione uobcũ agere parati. Pu¬
tat etiã ille qͥ uos illux uocauit aut iustitiã urãm
turhȩ importuno clamore faciliꝰ ibi ꝑũtere: aut
uos ut eiꝰ dem̃tie consentiatis qđ absit. p̃ce uł p̃cio
cont᷑ eiꝰ adũsarios iuirilit᷑ uos erexistas. Unde dõ &
dĩ amicis uos magis Karũ reddidistis: & famã nomi¬

Expanded text:
Vindocinensis monasterii inutilis servus, neque ad dexteram, neque ad sinistram declinare, sed rectam viam tenere. Si eos qui sunt Domini, ut vobis jungantur, quaeritis, ecce nos paratos habetis. Abrahae etiam filios nos esse confitemur, et ejus opera facere desideramus; qui in die Domini stare in praelio, et nosmetipsos murum opponere pro domo Israel nullatenus formidamus, ubi tutus vel competens fuerit locus. Turonum vero nec possumus, nec debemus, et vos illuc tendere penitus dislaudamus. Ibi enim congregabuntur omnes factores Rainaldi, furore ac seditione potius quam ratione vobiscum agere parati. Putat etiam ille, qui vos illuc vocavit, aut justitiam vestram turbae importuno clamore facilius ibi pervertere, aut vos, ut ejus dementiae consentiatis, quod absit! prece vel pretio stis. Unde Deo, et Dei amicis vos magis carum reddidistis, et famam nomi
Abbreviated transcription (Latin):
ut merito n int̾ epõs cõputet᷑. s int̾ fures d latro¬
nes conumeret᷑. Inuestiturã quã demanu laui  as¬
cepistis ꝑpastor alẽ uirgã silere ñ debeo. nec lođ
sne dolore Qđ ad maiorẽ iiuriã scẽ ecclie an oc¬
culto factũ ñ fuit. s publice. Qui aut̃ cognoscere
uoluerit. qͥd catholica & apłica ȩccłia deimiestitura
sonserit. qͥd docuerit. qͥd iudic auerit & constituerit
serẽt in pͥmo capło illiꝰ concilui qđ tepore sado¬
ru septum pape factũ . ẽ & ibi om̃s dlericos qoe

Expanded text:
fures et latrones connumeretur . Investituram, quam de manu laici accepistis per pastoralem virgam, silere non debeo, nec loqui sine dolore, quod ad majorem injuriam sanctae Ecclesiae in occulto factum non fuit, sed publice. Qui autem cognoscere voluerit quid catholica et apostolica Ecclesia de investitura senserit; quid docuerit, quid judicaverit 118 et constituerit, legat in primo capitulo illius concilii, quod tempore Gregorii septimi papae
Abbreviated transcription (Latin):
amaldo andegauensi ep̃o. quẽ indm̃
centũ libratas ȩccłiȩ nr̃ȩ daretis qͥa bene uob seruierã.
s pꝰea bonȩ intentionis animũ cõmutastis : qͥa contͣ uos
multũ peccauerã. Seruiciũ qͥdẽ scio. peccatũ nescio:
nec mirũ. qm̃ huiꝰ modi peccatũ in carta diaboli ñ inue-¬
nit. dĩ illud ñ odit. nec ꝓeo clãpnat᷑ anima. nec peni¬
tentiã agit. Hoc forsitan qđ bene & sepe seruiui pec¬
eatũ mͥ ascribit᷑ & sic malũ ꝓbono & odiũ ꝓdilecti.¬
one mea retribuit᷑. Hanc utiq retributionẽ dr̃ ñ docet
s ꝓhibet. & qͥ illã sectat᷑ diabolũ inmalicia suꝑare
conat᷑. Iustiꝰ enĩ iudicare diabolus uidet᷑ quã ille. cũ
dabolus sic agat qđ tantũmͦ mala ꝓmał ille &ꝰ mala¬

Expanded text:
aldo Andegavensi episcopo, quem in Deum daldo Andegavensi episcopo, quem in Deum dcentum libratas Ecclesiae nostrae daretis, quia bene vobis servieram, sed postea bonae intentionis animum commutastis, quia contra vos multum peccaveram. Servitium quidem scio, peccatum nescio. Nec mirum, quoniam hujusmodi peccatum in charta diaboli non invenitur; Deus illud non odit, nec pro eo damnatur anima, nec poenitentiam agit. Hoc forsitan, quod bene et saepe servivi, peccatum mihi ascribitur, et sic malum pro bono, et odium pro dilectione mea retribuitur. Hanc utique 115 retributionem Deus non docet, sed prohibet, et qui illam sectatur, diabolum in malitia superare conatur. Justius enim judicare diabolus videtur quam ille, cum diabolus sic agat quod tantummodo mala pro mal