comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de fimbus tyri uenit per
sidonem ad mare galilee
inter medios fines decapo¬
leos. Et adducunt ei sur¬
dum et mutum. et oepre¬
cabantur eum ut imponat¬

Expanded text:
de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponat
Abbreviated transcription (Latin):
exhiberi ip̃i nolunt. qd̾ uni deo deberi norunt. Apparuit hoc
inpaulo ⁊ barnaba. cũ conmoti miracuł. que ꝑeos facta sunt.
licaonii. tanquam diis immolare uoluerunt: Conscissis. enim
uestimentis suis. confitenteᷤᷤ. ꝑsuadentes. se deos non esse. ista sibi
fieri. uetuerunt. Apparuit .⁊ n angłis. sicut ⁊ in apocalypsy legi¬
mus. angelum se adorari ꝓ hibentem. ato dicentem adoratori suo
Cum sermis tuus sum. ⁊ futtrum tuorum. Deum adora. Hono¬
randi sunt gͦ martires ꝓpter mutationem. non ad orandi ꝓpt̃
seligionem. Honorandi sunt caritate. nori seruitute¬

Expanded text:
exhiberi sibi nolunt, quod uni Deo deberi norunt. Apparuit hoc in Paulo et Barnaba, cum, commoti miraculis quae per eos facta sunt, Lycaonii tanquam diis immolare voluerunt. Conscissis enim vestimentis suis confitentes et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt . Apparuit et in angelis, sicut et in Apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem atque dicentem adoratori suo: Conservus tuus sum et fratrum tuorum, Deum adora . Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem. Honorandi sunt charitate, non servitute
Abbreviated transcription (Latin):
natalis sc̃i al machii martiris qui iubente urbis prefecto. cũ
diceret hodie octaue dñici diei sunt. cessate asuꝑstionibus
y dolorum: agladiatoribus occisus est. Uia appia: corone mlitũ
triguita. subdiodetiano imꝑatore. Item rome sc̃e martine
uuguus que sub alerandro imꝑatore. duersis tormentorimi ge¬
neribus crueiata tandem gladro. martyris palmam ad eptã
est. Apud spoletum. sci concordis prb̾iteri ⁊ martiris. tempori¬
bus antonini imꝑatoris qui primo fustibus cesus. de hinic eou¬
leo suspensus. ac ferro post incarcere maceratus. atos angłica
iusitatione ꝯsolatus: demum gladio uitam finiuit. Incesarea
caspadone: depositio sc̃i Basilii ep̃i. cuius celebritas. octauo¬
tis abserlione compleuit. Codem die: natalis beati nicetii lug¬
dunensis ep̃i cuius uta ce miraculis claruit. & p̃ciosamors
egyꝓtiace que peccatrir appellatur. At aliorum.¬

Expanded text:
i. Romae, natalis sancti Almachii martyris; qui, jubente Urbis praefecto, cum diceret: Hodie Octavae Dominici diei sunt, cessate a superstitionibus idolorum, a gladiatoribus occisus est. Via Appia, coronae militum triginta, sub Diocletiano imperatore. Item Romae, sanctae Martinae virginis, quae sub Alexandro imperatore diversis tormentorum generibus cruciata, tandem gladio martyrii palmam adepta est. Apud Spoletum, sancti Concordii presbyteri, et martyris, temporibus Antonini imperatoris; qui primo fustibus caesus, dehinc equuleo suspensus, ac ferro post in carcere maceratus, ibique angelica visitatione consolatus, demum gladio vitam finivit. In Caesarea Cappadociae, depositio sancti Basilii episcopi, cujus celebritas tis abscisione complevit. Eodem die, natalis beati Nicetii Lugdunensis episcopi, cujus vita miraculis claruit, et pretiosa morsAegyptiacae, quae peccatrix appellatur.  Addi
Abbreviated transcription (Latin):
&e crescentie qui sub diocletiano imꝑatore. post ollam plumbi ser¬
uentis. post bestias & catastas. dunina uirtute suꝑatas. cursum gło¬
si certamiis ꝑegerunt. Aput mesiam cuutate dorostoro: sancti
esichii militaris qui cum beato iuliano comphensus. sub pside ma¬
ximo postea martirio coronatus est. & alior.

Expanded text:
 Crescentiae, qui sub Diocletiano imperatore post ollam plumbi ferventis, post bestias et catastas divina virtute superatas, cursum glosepelivit. Eodem die apud Maesiam civitate Dorostoro, sancti Esychii militaris, qui cum beato Julio comprehensus, sub praeside Maximiano, postea martyrio coronatus est F.
Abbreviated transcription (Latin):
fit forcior.
Nde est qd̃ nõ nulli iuitam
publicam appetẽciũ in me¬
dio itinere corruũt: dũ soli̾
et leguminib onerant stom¬
cum:que moderate parteq
sũpta uinoria sunt. Et u
que sencio loquar. nicbil
s̃c in flãmat corpora s tiil

Expanded text:
fit fortior. Inde est quod nonnulli vitam pudicam appetentium, in medio itinere corruunt: dum solam et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. Et ut quod sentio loquar, nihil sic inflammat corpora, et titil
Abbreviated transcription (Latin):
IN galliis aput uibem uesuntio¬
nem: scõꝵ martirum ferreoli psbrĩ. & ferrutionis diaconi quia
beato hireneo ep̃o. ad p̃dicand̾ ũbum cdei missi. postea sub claudio
iudice excruciati penis gladio feriuntur. Anthiochie: natalis scõrũ
martirum. cirici & iulite matris euis. qui post dira ũbera & gra¬
uia tormenta. martirii sui cursum obtrumcatione capitis impleue¬
runt. Lugeluni: depositio beati aureliani ep̃i arelatensis. ͥiitate.
nampnetis. scĩ similiani ep̃i. & confessoris. & alioꝵ¬

Expanded text:
In Galliis apud urbem Vesuntionem, sanctorum martyrum Ferreoli presbiteri et Ferrutionis diaconi, qui a beato Hireneo episcopo ad praedicandum verbum Dei missi, postea sub Claudio judice excruciati poenis, gladio feriuntur. Antiochiae, natalis sanctorum martyrum Cyrici et Julittae matris ejus, qui post dira verbera et gravia tormenta, martyrii sui cursum obtruncatione capitis impleverunt. Lugduni, depositio beati Aureliani episcopi Arelatensis. Civitate Namnetis, sancti Similiani episcopi et confessoris. XV Kal
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat:
ui aliquid habebant¬
monasteriũ libenter ueli̾t
illuo ẽẽ dmune. Qui autem
nõ habebant: nõ ea querãt
in monasterio que nec fo¬
ris habere potuerunt. S
tñ eoꝵ infirmitati qd̾ opu
eoꝵ qnͣdo foris erant nec
ip̃a necessaria poterat ĩ ue¬
nire. Tantum nõ ideo pu
tent se eẽ felices qi in uene¬
runt uictum ꝙ tegumentũ
qͣle foris inuenire nõ potu¬
erunt nec erigant ceruicẽ
qr sociantur eis ad qͦs foriꝰ
accedere nõ audebant: sed
sursum cor habeant ꝙ cerre¬
na uana nõ querãt. ne in ci¬
piant monast̾ia ẽẽ diuitib
utilia nõ pauperib: si diui¬
tes illic humiliant᷑ et pan¬

Expanded text:
opus erat. quae aliquid habebantmonasterium, libenter uelint illud esse commune: quae autem non habebant, non ea quaerant in monasterio, quae nec foris habere potuerunt, sed tamen earum infirmitati, quod opus earum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat inuenire; at nunc non ideo se putent esse felices. quia inuenerunt uictum et tegumentum, quale foris inuenire non potuerunt. Nec erigant ceruices, quia sociantur, ad quas foris accedere non audebant, sed sursum cor habeant et terrena bona non quaerant, ne incipiant monasteria esse diuitibus utilia non pauperibus, si diuites illic humiliantur et pau
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͥ sunt q̃ uͭ obseruetis
nimes habiẽtis ur domo.
it sit uobis anima una ẜ
cor unii indeo. ut non di¬
catie aliquid ꝓpriũ. s sint
uob̾ omĩa ꝯmunia. ꝥ dis¬
tribuatur unicuiq ur̃m
gumencũ nõ equalit̾ oĩb

Expanded text:
 sunt quae ut observetis nimes habitetis in domo, et sit vobis anima una et cor unum in Deo. Et non dicatis aliquid proprium, sed sint vobis omnia communia: et distribuatur unicuique vestrum gumentum, non aequaliter omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Mediolani: depositio beati
ambrosii ep̃i ⁊ confessoris cuius studio intercetera doctri¬
ne & miraculorum insignia tempore arriane perfidie. tota
italia ad catholicam fidem conuersa est. Apnd hispalim: de¬
positio scĩ isidori antistitis. Et aliorum.

Expanded text:
Mediolani, depositio beati Ambrosii episcopi et confessoris, cujus studio inter caetera doctrinae et miraculorum insignia, tempore Arrianae perfidiae, tota Italia ad catholicam fidem conversa est. Apud Hispalim, depositio sancti Isidori antistitis. Nonis.
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitates sanctoꝵ apłorum. sunt
seu martyrum antiqui patres inue
esse sentimus. Sed illos tanto deuocius. qu
tineat oblatio sacrificii. unde ydolatre dicun
exhiberi ip̃i nolunt. qd uni deo deberi norun

Expanded text:
estivitates sanctorum apostolorum seu martyrum antiqui Patres in veassionem paratum sentimus. Sed illos tanto devotius, quaad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idololatrae dicunexhiberi sibi nolunt, quod uni deo deberi norunt
Abbreviated transcription (French):
tant le Pape que rempece᷑ fut excomuuez de toute
Saurite egle ad touũt que le P ape deposast tous los Gugrã
qui auocent rechut leurs crochez de Rey e celluy tamps¬
se ancent e memoirs les miseres les parnues les tranailz¬
et les dominaiges quilz auoiõt eulx et les discordes de le᷑
uectiõ. Se leut sambla que micul nẽ pruriẽt auoit pais

Expanded text:
tant le pape que l' empereur fu excumeniés de toute sainte eglise. Dont convint que li papes deposast tous les evesques qui avoient rechupt leur croches en tel tempTout orent en memore les miseres, les paines, les travaux, les domages qu' ils orent eus par les descordes de leur eslection. Si leur sembla que mieulx ne poroient avoir pais,
Abbreviated transcription (Latin):
mense sed̾e debeat. Deiñ pͥor ꝑcucienscã¬
panã uno ictu: pꝰ quẽ nemo ingrediat᷑
refectoriũ ⁊ fc̃o int̾uallo seqͣnt᷑ tres alii
ictꝰ ad qͦs surgentes ⁊ añ m̃sas uł ad ca¬
pita m̃sarũ inclinãtes exeant. Qui uo
huic biberi defu̾it: in capło satiffaciat.
exceptis celłariis. infirmariis. hospitali.
portario. Hiis ⁊̾ qͥ in suscipiendis hospiti
b occupant᷑ s ⁊ilł qͦs c̾cis ex causis albaᷤ
hinc absoluendos iudicauit. Qui tñ õs
cũ ꝯpetent̾ ad ẽe pot̾unt. de ẽẽ ñ debent.
Ad hos bibe̾s sic̃ ad illos qͥfiũt ĩ estate.
pꝰnonã. si qͥs añ ictũ nole aliꝙͥ deli-¬
⁊ sͨ resideãt: lic ñdũ signũ pulset᷑.
fr̃ aũ ibi lecturꝰ ex qͦ uenit eat sessũ ad
analogiũ: ⁊ aꝑto codice us ad alb̾is ad¬
uentũ. sb̾ silencio ibi si uolu̾i̾t legat. Sab¬

Expanded text:
mensae sedere debeat. Deinde prior percutiat campanam uno ictu, post quemnemo ingrediatur refectorium, et facto intervallo sequantur tres alii ictus, ad quos surgentes et ante mensas vel ad capita mensarum inclinantes, exeant. Qui vero huic bibere defuerit, in capitulo satisfaciat, exceptis cellerariis, infirmariis, hospitali, portarcertis ex causis abbas hinc absolvendos judicaverit. Qui tamen omnes competenter adesse poterunt, deesse non debent. Ad hos biberes, sicut et ad illos qui fiunt in aestate post Nonam, si quis ante ictum nolae aliquid deliqet sic resideant, licet nondum signum pulsetur. Frater autem ibi lecturus ex quo venerit eat sessum ad analogium, et aperto codice usque ad abbatis adventum, ibi sub silentio si voluerit, legat. Sab
Abbreviated transcription (Latin):
oc aũ nolo te lateat. qd̾ uir d̾i int̾
tot miracula quib in hoc mũdo
daruit doctͥne qͦ u̾bo ñ mediocrit̾
fulsit. Nam scͥpsit mõachoꝵ regłã discͤtõe
p̾cipuam. sinone luculñtã. Cuiꝰ si qͥs uelit
subtiliꝰ mores uitãq cognosce̾. potest ĩ ead̾
inueire: qr sc̃s uir ulło mͦ potuit alit̾ doc̾e ꝙͣ

Expanded text:
oc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem invenire:
Abbreviated transcription (Latin):
tam in nocte quam indie plenarie agatur. et
commemoratio natiuitatis dm̃ teneatur. Missa
uͦ ita agatur. Ad introitum: sacerdotes tui dñe.
matutinales laudes fiat pͥmitus commemoratio
diei dominici idest. dum medium silentium. et ꝑ ea
de naturitate. de inde de octauis scõꝵ ꝑ ordinem.

Expanded text:
tam in nocte quam in die plenarie agatur, et commemoratio Nativitatis Domini teneatur. Missa vero ita agatur. Ad Introitum, Sacerdotes tui, Dominmatutinales Laudes fiat primitus commemoratio diei Dominici, id est Dum medium, et postea de Nativitate: deinde de octavis sanctorum per ordinem.
Abbreviated transcription (Latin):
s comeroentio: In tercia uͦ septrmana euis sem
adientti ie umia quatuor tempoꝵ omni arno sune
acdiacons quos cantor noluerit ꝓnuntiande sunt.
et feria quinta ensdem septimane sermones sc̃i
augustim de incarnatione domini uidelicet. Legi¬
as sunt recitande. Si quando uͦ testiuitas sc̃i tho¬
me apłi meadem feria quinta euenerit: tercia fe¬
ria exusdem septimane. p̃notati sermones legant᷑.
Sciendum tam̃ qd antiphona illa que quinta die añ
diem natiuitatis intitulat᷑ ad bened. sicut mantipho¬
nario notatur. id est. Nolite tim̾e etiam si t̃ a dies
Uͣ. dominica euenerit non omittat᷑. sed dic itur ad
bened̾. Illa uͦ de dominica idẽ Aue maria: remaneat.¬

Expanded text:
ertia vero septimana ejusdem Adventus, jejunia Quatuor Temporum omni anno sunt a diaconis, quos cantor voluerit, pronuntiandae sunt; et feria quinta ejusdem septimanae sermones sancti Augustini de Incarnatione Domini, videlicet Legias sunt recitandi. Si quando vero festivitas sancti Thomae apostoli in eadem feria quinta evenerit, tertia feria ejusdem septimanae, praenotati sermones legantur. Sciendum tamen quod Antiphona illa, quae quinta die ante diem Nativitatis intitulatur ad Benedictus, sicut in Antiphonario notatur, id est Nolite timere, etiamsi ipsa dies quinta Dominica evenerit, non obmittitur, sed dicitur ad Benedictus. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
residentib ordine. accepta benedictione ab ep̃o: legat
lectionẽ cui cantor mnuerit. Qua finita dicto bñdi¬
eite: osculetur abbas ep̃m et comites eiꝰ. nisi pͥus ep̃e
uoluerit aliquid dicere ꝓ edificatione. Deinde surgẽ¬
tes omnes et inclinantes ad bñdictionẽ ep̃i. qũa abbas
debet requitere nͥ antea moratorio dederit: responso
amen. egrediant᷑. et deducatur ep̃c adhospitium.
legatos et regem. et dnm̃ paꝑam. et ꝓpͥum abbatem.
Nulli horum omniũ nͥ dño pape: plusqͣm semel hec

Expanded text:
residentibus, accepta benedictione ab episcopo, legat lectionem cui cantor innuerit: qua finita dicto Benedicite, osculetur abbas episcopum et comites ejus, nisi prius episcopus voluerit aliquid dicere pro aedificatione. Deinde surgentes omnes et inclinantes ad benedictionem episcopi, quam abbas debet requirere, nisi antea in oratorio dederit: responso Amen, egrediantur, et deducatur episcopus ad hospitium. legatos, et regem, et dominum papam, et proprium abbatem. Nulli horum omnium, nisi domino papae, plusquam semel haec
Abbreviated transcription (Latin):
nem accipiat. nec sacerdos ebd̃am misse: s qͥb can-¬
tor hec officia intabula consilio abb̃is comm̃dabit.
Diaconũ tñ insabb̃o si necesse fit̾it: mutare licebit.

Expanded text:
nem accipiat, nec sacerdos hebdomadam missae: sed quibus cantor haec officia in tabula consilio abbatis commendabit. Diaconum tamen in Sabbato, si necesse fuerit, mutare licebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis: excepta cotidiana missa. qũa tñ int̾mittimꝰ
indie parasceue. et sequenti salb̾o. et die pasche.
inqua tñ die ebcłarius cotidiane misse cantans
de resurrectione dicat colłam: Inclina dñe. Et
si tricenariũ fui̾t. subiungat: Ds̃ cui ꝓpͥũ est.
eria.uͣ. et ui. et sabbato añ pascha. pꝰꝙͣ noc¬
turna laus ꝑ acca fui̾t. et fr̃s adluminaria
incapitło sederint. et sacrista uiderit aduenisse
tempꝰ quo regłarit̃ circa diem laudes sĩt canende.
candelam unam accendat. ac in pͥmo gradu pres¬
bit̾ii suꝑ candelabrum ponat. sicq signo fR .Uͦ.¬

Expanded text:
mittimus in die Parasceve et sequenti Sabbato et die Paschae, in qua tamen die hebdomadarius quotidianae missae cantans de Resurrectione dicat Collectam, Inclina, Domine, et si Tricenarium fuerit, subjungat, Deus cui proprium est. Feria quinta et sexta et Sabbato ante Pascha, postquam nocturna laus peracta fuerit, et fratres ad luminaria in claustro sederint, et sacrista viderit advenisse tempus, quo regulariter circa diem Laudes sunt canendae: candelam unam accendat, ac in primo gradu presbyterii super candelabrum ponat, sicque, signo f
Abbreviated transcription (Latin):
ospites abbati p̃sentis loci siue pͥori si abbas de¬
fuerit: nuntiandi sunt. Quod si ditm sedent
adcossationem nuntiandus hospes fuit: qͥcumq te¬
nuerit collationẽ illi nuntietur. et adeiꝰ nutum porta¬
rius uni de fr̾ib adhoc opus ab abbate monast̾ii sibi
designatis. signum faciat. Abbas namq quilib insuo
monast̾io portario suo aliquos quos adhoc idoneos.
ꝑspexerit: designare debet. Si hospes suꝑuen̾it dum
complectorium cantatur. portarius sumpto libro ⁊ lu¬
mine mabsconsa si opus fuit circa finem complectoriz
p̃sens sit adstallum abbatis. et ei hospitem nuntiet.
adcuiꝰ nutum signum alicui de sibi de signatis faciat.
qui portario secum accepto hospitem recipiat. Aliis
uͦ hoeis cui signum factum fuit hospitem recipere:
sumens librum ducat secum alium frẽm. Occurren

Expanded text:
Hospites abbati praesentis loci, sive priori, si abbas defuerit, nuntiandi sunt. Quod si dum sedent ad collationem nuntiandus hospes fuerit, quicunque tenuerit collationem illi nuntietur, et ad ejus nutum portarius uni de fratribus ad hoc opus ab abbate monasterii sibi designatis signum faciat. Abbas namque quilibet in suo monasterio portario suo aliquos quos ad hoc idoneos perspexerit, designare debet. Si hospes supervenerit dum Completorium cantatur, portarius sumpto libro et lumine in absconsa, si opus fuerit circa finem Completorii praesens sit ad stallum abbatis, et ei hospitem nuntiet, ad cujus nutum signum alicui de sibi designatis faciat: qui, Portario secum accepto, hospitem recipiat. Aliis vero horis, cui signum factum fuerit hospitem recipere, sumens librum ducat secum alium fratrem. Occurren
Abbreviated transcription (Latin):
uatur. nec ꝓp̃senti defuncto differatur. sed ittraq mis¬
sa dicatur. Similit̾ etiam obseruet᷑. quotiens aliqua
dominicalis missa dicta non fuerit in conuentu:

Expanded text:
atur; nec pro praesenti defuncto differatur, sed utraque missa dicatur. Similiter etiam observetur quoties aliqua Dominicalis missa dicta non fuerit in conventu.
Abbreviated transcription (Latin):
ana alaniando
id est a uellendo uocata. Hinc
et uellus dictũ. qd̾ pͥus lane uel¬
deflexũq nom̃ eiꝰ a grecõ. Nam linũ
g̾ci linariũ dict: siue qd̾ sit molle
et lene. Stuppa łi cannabi ẽ siue
lini. Hec scd̃m antiꝗͣ ortografiam.
Stuppa dicta qd̾ exͣ rime nauium
sti pent᷑. un et st̃ipatores dñr. qͥ in
uallibꝰ eã cõpont̃. Tumentũ appella¬
tũ. qd̾ aut in filo aut in tela rume¬
at. nͨ subtilitatẽ hãt. Cannabum
a similitudine canne uocatũ. siue
ag̾ca ethimologia. Nam illi can¬
nabũ cannabin uocant. Bissum
genꝰ ẽ qd̾dam lini nimiũ candidi
et molissimi: qd g̾ci papatẽuo¬
cant. fibrrnũ lana ẽ animaliũ
qͦs fibros uocant. ipsos et castores
existimant. qͦs dũ uenatores secũ¬
tur. ip̃i sibi testicłos adimunt. A¬
ranea uocat᷑. eoq̃d aeris infusione
in frondibꝰ nutriat᷑. Sericũ dictũ
qr id seres pͥmi misert. Hermiculi
enĩ ibi nasci ꝑhiꝰ bent᷑. a qͥbꝰ hec cir¬

Expanded text:
ana a laniando, id est vellendo dicta: hinc et vellus dictum, quod prius lane veldeflexumque est nomen eius a Greco, nam linum Greci linarium dicunt sive qet lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam conponunt. Tomentum appellatum quod aut in filo aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec cir
Abbreviated transcription (Latin):
amplexans. qr uł ex eo qd̾ ama¬
bił dñi fuit uocatur amplexatio:
uł qͥa ineertam̃ cũ deo congredit᷑.
daplexantis id ẽ luctantis sorti¬
tus ẽ nom̃. Nullus enĩ tam auda¬
ci uoce ausus ẽ dm̃ ad disceptati¬
onẽ iusticiȩ ꝓuocare. cur in rebꝰ¬
humanis & mundi istius tanta
rerũ u̾satur iniquitas. Micheas.
qͥs hic uł quis iste. Sophonias. spe¬
culũ uł archanũ. dñi imp̃tatur.
Ntrũq ad ꝓpħam conuenit.Ipłi
enĩ sciunt mist̾ia dĩ. uñ et erechi¬

Expanded text:
amplexans. Quia vel ex eo quod amaamplexans. Quia vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamine cum Deo congreditur amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justihumanis et mundi istius tanta rerum versatur iniquitas. Micheas, quis hic, vel quis iste? Sophonias speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
titudo di. Daniel. iuidiciũ dĩ. siue
qr in p̃sbiteroꝵ iudicio sententiam
diuine examinatiõis exhibuit. dũ
reꝑta eorũ falsitate susannã ab intͥi¬
tu liberauit. siue qd uisiones & som¬
fut᷑a monstrabant᷑. sagaci mente
discernens aꝑuit. Hic & desid̾iorũ
uir appellatus ẽ. qͥa panẽ desidi̾i
ñ manducauit. et uinũ concupiscen¬
tiȩ ñ bibit. Oseȩ. saluator. aut saluans.
Dum enĩ iram dĩ in ppłm isrł ob
crimen ydolatriȩ ꝓpħasset: do mui
iude sałt ꝓnuntiauit. Propt̃ qd̾
exechias rex iuda. sublatis ydolis
q̃ p̃cedentes reges consecrauerunt.
templũ dñi purgasse ac purifica¬
sse monstratur. Iohel. dñs ds̃ siue
incipiens deo. uł fuit dei. Hoc enĩ
eiꝰ uocabłm resonat ȩchimologia
incerta. Amos. ppłs auulsus. Pro¬
phecia enĩ eiꝰ ad ppłm fuit ifrł.
qr iam auulsus erat a dño. et
aureis uitulis seruiebat. siue auł¬
sus a regno styrpis dauid. Naum.
g̾m̃. siue consolator. Increꝑat enĩ

Expanded text:
ium Dei, sive quod in presbyterorum judicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit, sive quod visiones et somfutura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit.Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit Israel, quia iam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. Nahum gemens, sive consolator. Increpat enim
Abbreviated transcription (Latin):
res. qr porrofant᷑. & de futuris uera
p̃dicunt. Qͥ aut̃ a nob̾ ppħe. in uet̾i
testam̃to uidentes ap̾pellabantur.
ta erant.Hinc ẽ. qd̾ scriptũ ẽ. in sa¬
muele. eamꝰ ad uidentẽ. Hinc ysa¬
ias. Uidi inqͥt dñm. sedentẽ suꝑ thro¬
nũ. excelsũ et eleuatũ. & erechiel. Aꝑ

Expanded text:
 de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: ta erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezec
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ẽ et hamathi sareptene ubi
filiꝰ. ut idĩ affirmant. que resis¬
citauit helyas: matre pꝰea ad e
dicente. Nunc cognoui qm̃ uir si
obhanc causam ip̃m puerũ ha¬
mathi uocitatũ. Hamathi enn
ex hebreo in latinam linguã iħ¬
tis dr̃. Ex eo qd uerũ helyas loc
ẽ ille qui suscitatus ẽ filiꝰ nuncip¬
tus ẽ ueritatis. Tacharias memu
dñi. Septuagesimo enĩ anno aͥ¬
solationis templi cõpleto ⁊ achon
p̃dicante memoratus ẽ. dñs ppł
sui iussuq darii reu̾sus ẽ dĩ ppl
Aggeus. in latinũ festiuus. etleꝰ
resonat. Destructũ enĩ tẽplũ edisi¬
candũ ꝓpħat: et pꝰ luctũ captiui¬
tis. regressionis leticiã p̃dicat. Ma
debant᷑. et inde ita eiꝰ nom̃ septua¬
ginta transtulerunt. dicente.¬

Expanded text:
Ipse est, et Amathi Sareptanae viduae filius, ut Judaei affirmant, quem resuscitavit Elias, matre postea ad eum dicente: Nunc cognovi quoniam vir Dei Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam verum Elias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. 20. ZACHARIAS, memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populi sui; jussuque Darii reversus est Dei populus, Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Maledebantur; et inde ita eius nomen Septuaginta transtulerunt dicente
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ ac turriũ opꝰ ip̃i restauras
Ananas. gĩa dĩ. Idem & sydrac¬
iinqua chaldea qd̾ int̾pretatur decho¬
iuis nb̃. Ararias. auxiliũ dñi idem
p denago: qd in latinũ utit᷑ serui¬
qens taceo. Misael. qͥ ppłs dñi ipse
enisac. qd̾ int̾p̃tat᷑ risus uł gaudiũ.
Nua. fr̃ ms. Semeia. audiens dñm.¬
Iaph: congregans. Ethã. robustus.
ue ascensus. Idithim. trãsiliens eoᷤ.
que saliens eos. Quosdam enĩ in he¬
pentes humo.curuatos in t̾rã et ea
ꝯinimo sunt cogitantes et in rebꝰ
dunseuntibꝰ spẽ pꝰnentes t̃nsiliuit
anendo. iste qui uocat᷑ transilienᷤ.
nan. accipiens. uł formido eorũ.
diu̾ticłm. Iudith. laudans. uł confi¬
tens. hester. absconsa. Tacharias.
memoria dñi. ob hoc qd̾ canit. me
moriari testam̃ti sui scĩ. Ioħes bap¬

Expanded text:
rtiti sunt: fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illi populo reded interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens DomASAPH, congregans. ETHAN, robustus, sive accensus. 28. IDHITUM, transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste qui vocatur transiliens. 29. EMAN, accipiens, vel formido eorum. diverticulum. JUDITH, laudans, vel confitens. ESTHER, absconsa. 30. ZACHARIAS, memoria Domini, ob hoc, quia canit: . . . . Memorari testamenti sui Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
dam aut̃ ꝓpħaꝵ ethimologiȩ nõium
adnotande sunt. Uocabula enĩ eorũ
satis ostendunt qͥd infuturis factis
dictisq suis p̃nuntiassent. Helyas
ficio cũ quadringentis sac̾dotibꝰ baal.
inuocato noĩe dñi descendit de cȩlo
ignis. suꝑ holocaustũ. Qd̾ cũ uidisset
omĩs ppłs : cecidit in faciem suã. &
ait. Dñs ipse ẽds. Ex hac gͥ causa¬
pꝰea cognou̾it ppłs dñm dm̃. Idem
terfecit eosdẽ sac̾dotes. uł ꝓpt̾ qd̾
acab adu̾sitatẽ tolerauit. Helyseus
idem ex futuri p̃sagio suscepit. Deniq
& mltas u̾tutes fecit. et fam̃ pellens
ppłm a morte saluauit. Nathan. de¬
dit siue dantis. ysaias interp̃tat᷑
saluator dñi. &. mito. Saluatorẽ
enĩ uniu̾sarũ gentiũ. eiꝰq sacram̃ta

Expanded text:
dam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias cum quadringentis sacerdotibus Baalim, invocato nomine Domini, descendit de celo ignis super olocaustum ‘quod cum vidisset omnis populus cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem terfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Helisaeus idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium eiusque sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ad impleat᷑ erbũ eñ solit sensũ implet ut scribo.
Adu̾biũ aũ sine u̾bo ñ ht plenã significationem
ut hodie Adicis illi uerbum hodie scribo:⁊ iumne¬
to uerbo. implesti sensum. De participio. ar¬
articipiũ dictũ eo qd̾ nõis⁊ u̾bi capiat par¬
tes qͦsi particapiũ. I nõie enĩ uendicat sibi
gena⁊ casus au̾bo tẽꝑa ⁊ significationes ab u¬
trisq numerũ ⁊ figuram. De coniunctione.
oniunctio dicta. qd sensus sententiasq
cõningat. hec enĩ ꝑse nich ualet s in co¬
pulatione ẜmonũ. qͣsi qd̃dã echib glutinum.
Aut enĩ noĩa sociat. ut augꝰtimis. ieronimus
aut ubaut scbit ⁊ legit. yna aũ uis omniũ siue
copulent siue disiungant. Copulatie aũ cõuie¬
tiones dicte eo qd sensũ. uł ꝑsonas cõiungat ait
ego ⁊ tu. camꝰ adfieũ ipsũ ⁊ sensũ cõtum. Disiucti¬

Expanded text:
adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud
Abbreviated transcription (Latin):
Ianuȩ celi due st̃: oriens et occasuos
una porta sol ꝓcedit: alia se reript
Cardines aut̃ mundi duo. septẽtno
⁊ meridies. In ipsis enĩ uoluit᷑ gli
corꝑum partes tã minutissimas it
nͨ uisui pateant nͨ thom̃ id ẽ sepͥtion
recipiant. Unde et athomi dicti siu
hi ꝑ inane totiꝰ mundi in reqͥeti a¬
tib uolitare & huc atq illuc fer
dñr: sic̃ tenuissumm pulue̾s qͥ infili
ꝑ fenestras radiis solis uident᷑. Exhi
arbores ⁊ herbas & fruges om̃s oriri s
ex his ignẽ et aꝙͣ. et uniuersa gign
corꝑe. ut lapis. diuidis eũ in partes e
partes ip̃as diuidis in grana uelitist̾
arene.rursũq ipsa arene granade¬

Expanded text:
anuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipCardines autem mundi duo, Septentrio et Meridies; in ipsis enim volvitur caeundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiarbores et herbas et fruges omnes oriri, et ex his ignem et aquam, universa gigni corpore, ut lapis. Dividis eum in partes, et partes ipsas dividis in grana, velut sunt arenae: rursumque ipsa arenae grana
Abbreviated transcription (Latin):
Amenses. m̃ses in dies. dies in ho¬
us aohuc partes horarũ admittunt
quisionẽ. qͦusq uenias ad tantũ tẽ¬
pnis punctũ. et quandã mom̃ti stil¬
um ut ꝑ nullã morulã ꝓduci possit.
ułeo iam diuidi ñ potest. Hȩc ẽ atho¬
Uꝰ tp̃ais. Innum̾is ut puta octo diui¬
unt᷑ in quatuor. rursus qͣtuor in du
nonẽ diuidis in u̾bũ. uerbum in silla¬
bas. sillabã inlitta̾s. litt̾a pars mini

Expanded text:
menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stil per nullam morulam produci possit, et ideo jam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividunt in quatuor rursus quatuor in duotionem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera pars minim
Abbreviated transcription (Latin):
S mundꝰ ꝑ eũ factꝰ ẽ.
Mundꝰ latine aphi¬
losophis dictꝰ qd̾ insẽ¬
Ipit̾no motu sit. ut
celũ. sol.luna.aer.
marua. nulla enĩ reqͥes eiꝰ elem̃tis con¬

Expanded text:
 mundus per eum factus est . Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut coelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies ejus elementis con
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̾ montes tumuliq sedẽ. Alii d¬
q latentes ruine suꝑposita cuncta
concutiunt. Terie qͦ hiatꝰ aut moti
aq̃ infĩoris sit aut crebris tonitrus
aut deconcauis terre erumpentibus

Expanded text:
aliquot montes tumulique sedere. 3. Alii ajus plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus, aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Deterra.
ErRa ẽ in media mun¬
di regione posita. om̃b
partibꝰ cȩli in modum
centri ȩqͣli int̾uallo con¬
sistens. q̃ singularimi¬
mero totũ orbẽ significat. plurali s
singłas partes. cꝰ noĩa diu̾sa dat rano
Nam t̾ra dicta a suꝑiorã parte qͣ tertͦ
humꝰ ab infi̾ore uł humida t̾ra: ur sib
mari. Tellus aut̃ qͥa fructꝰ eiꝰ tollimꝰ
Hec & ops dicta eo qd̾ opẽ fert frugiꝰ
Eadem et arua ab arando et colendo
uocata. Propͥe aut̃ t̾ra a distinctine
aquȩ arida nuncupat᷑ sic̃ scͥptura
ait. qd uocaui̾t d̾s t̃rã aridam. Natu¬
mida ũt sit: hoc aqͣr̾ adfinitate se¬
tit᷑. Cuiꝰ motũ alii diet̃ uentũ eẽ in

Expanded text:
De terra. 1. Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus coeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat; plurali vero singulas partes; cujus nomina diversa dat ratio: nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiore, velut humida, ut sub mari; tellus autem, quia fructus ejus tollimus: haec, et ops dicta, eo quod opem fert frugibus. Eadem et arva, ab arando, et colendo vocata. 2. Proprie autem terra, ad distinctionem aquae, arida nuncupatur, sicut 142 Scriptura ait quod vocaverit Deus terram aridam. Natuhumida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cujus motu
Abbreviated transcription (Latin):
tibus eius duabus .xiiii. ad .ui. dum
cõparati fuerint. continent intra se
bissem cũ aliis duabus partibus eiꝰ
xI.I. Ad.ui. dum comparati fueriit
continent eum bis cum aliis anabꝰ
tinent intra se. bis octo cũ aliis

Expanded text:
partibus eius; XIIII ad VI dum partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati fuerint, continent eum bis cum aliis duabus tinent intra se bis VIII cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ticłaris numus ẽ. minor qͥ conti¬
netur inferiori numo. cũ alia u¬
na parte sua. aut media. aut t̃cia
aut qͣrta. aut qͥnta. ut u̾bi gratia.
duo ad.iii.iii. ad .iiii.iiii. ad.u. &
in se totũ inferiorẽ numerũ. mł¬
tiplicit cũ aliqua parte eiꝰ. ut u̾bi
gr̃a. qͥnq ad duo dum cõparati
fu̾i̾nt continent in se bis bini. qͣ¬
tuor et unã partẽ eiꝰ: ix. ad iiii.
dũ cõparata fu̾int continent in
sebis quaterni. et unam partẽ
eiꝰ. Sub multiplex suꝑ particłaris
numerꝰ ẽ qͥ dũ ad forciorẽ nume
rũ sibi cõparatꝰ fu̾it. continet᷑
a forciore sibi multiplicit cũ ali
qua parte sua. ut u̾bi gr̃a duo.
ad qͥnq dũ cõparata fuint conti¬
nentur ab eo bis eũ una parte sua.
Multiplex suꝑ partionalis nu-¬
ñus ẽ. qͥ dũ cõparatꝰ ad inferiorẽ
sibi nunꝰum fui̾t continet eũ mul-¬
tiplicit̃ cũ aliis partib eius ut uerbi
gr̃a .Uiii. ad.iii.dũ comparati fui̾nt.
continent in se bis terni cũ aliis par

Expanded text:
ticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua aut media aut tertia aut quarta aut quinta, ut uerbi gratia II ad III, III ad IIII, IIII ad V et numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi numerum comparatus fuerit, continetur a fortiore sibi multipliciter cum alia una parte sua, ut uerbi gratia II ad V dum comparati fuerint, continentur ab eo bis cum unMultiplex superpartionalis numerus est, qui dum conparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius; ut verbi gratia VIII ad III dum conparati fuerint, contine
Abbreviated transcription (Latin):
erat seene. ubi saltator agere
posset: aut duo int̾ se disputare.
Ibi enĩ poete comedi et tragedi ad
certam̃ conscendebant hisq canẽ¬
tibꝰ alii gestus edebant.

Expanded text:
erat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant.
Abbreviated transcription (Latin):
thũ. qr ex parte corruptũ. Leena uͦ to¬
tũ g̾cum ẽ: sic̃ et dracena. Ut aut̃ leȩna.
lea dicat᷑: usurpatũ ẽ a poetis. Leo aut̃
g̾e latine rex int̾pretat᷑. eo qd̾ pͥnceps
sit om̃iũ bestiarũ. cuiꝰ genꝰ tͥfariũ dr̃.
eqͥbꝰ breues et uiba crispa mbelles st̃.
longi ex coma simpli acres. animos eo¬
rũ frons et cauda indicat. Uirtꝰ eoꝵ
inpectore: firmitas in capite. septi a
uenatoribꝰ t̾ram contuent᷑. qͦ minꝰ con-¬
spectis uenabuł terreant᷑. Rotarũ ti¬
ment strepitꝰ: s ignes magis. Cũ dor-¬
mierint uigilant ocłi. cũ ambulant
cauda sua cooꝑiunt uestigia sua. ne
cos uenator inueniat. Quorũ dentes¬

Expanded text:
thum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genue
Abbreviated transcription (Latin):
pennatũ & qͣdrupes. Hoc genꝰ fexarũ in
yꝑboreis nascit᷑ montib : om̃i parte
corporis leones st̃. alis et faciȩ aqͥlis sim¬
les eqͥs uehem̃ter infesti: nã & hoĩe siu¬
sos discerp̃t. Cameleon ñ h̃t unũ colon
s diu̾sa ẽ uarietate consparsus ut pa¬
dus. Dictꝰ aut̃ ita. Huiꝰ cameleontis c¬
puscłm ad colores qͦs uidet facillima
conu̾sione uariat᷑. qd aliorũ animali¬
ũ ñ ẽ ita ad conu̾sionẽ facilis corpula¬
tia. Cameleo pardꝰ dictꝰ. qd dũ sit ut po¬
d̾ꝰ albis macłis suꝑ asꝑsus collo eqͦ siml
pedibꝰ bubał. capite tñ camelo ẽ simlł
hc̃ ethiopia gignit. Lincis. dictꝰ. qͥa in
luporũ gen̾e̾ numat᷑. bestia macłisi
ga distincta ut pardꝰ. s simił lupo:
unde & ille licos iste lincis. Hꝰ urina
conu̾ti induritiã p̃ciosi lapidis dict̃
qͥ ligurĩ appellat᷑. qd̾ & ipse linces sen¬
re hoc docum̃to ꝓbat᷑. Nam egestiun

Expanded text:
pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunt. Chamaeleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate consparsus, ut pardus. Dictus autem ita . . . Huius chamaeleontis corpusculum ad colores quos videt facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Camelopardus dictus, quod dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum
Abbreviated transcription (Latin):
nua hab̾e dic̃. Elefantũ g̾ci a magni¬
tudine corꝑis uocatũ putant. qd̾ formã
montis p̃ferat. Grece enĩ mons elefic
dr̃. Apud indos aut̃. auoce barro uo¬
catur. unde et uox eiꝰ. barritꝰ. et den¬
tes ebur. Rostrum enĩ ꝓmuscida dr̃.¬
qmi ilo pabuli ori pmouet et ẽ an¬
gui limil uallo munit᷑. cburneo ho¬
boues lucas dictos ab antiqͥo romons a
plio obiecit pomanis. Nam hoegeiꝰ an¬
mantis in rebꝰ bellicis aptũ ẽ. Ineisen
ꝗͣ de muro iaculis dimicant. Intelletuo
Aut̃ & memora multa uigent. gregaan
incedt̃. moti qͦ ualent salutant. mus
fugiunt. adu̾si coeunt. Qͣndo aut̃ par¬
turiunt in aqͥs uł insuł dimittuneso¬
tus: ꝓpt̾ dracones qͥa inimici eis sunt
⁊ ab eis implicati necant᷑. Biennio autꝰ
portant fȩtꝰ. nͨ ãpliꝰ ꝙͣ semel gignunt. nͥ
plures s tantũ unum. Uiuunt aut̃ tre
centos annos. Ap̃ solam affricã et indi¬
am elefanti pͥus nascebant᷑. nẽ sola eis
india gignit. Grifes uocat᷑: qd̾ sit ãal

Expanded text:
antum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat: Graece enim mons elephio dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur unde et vox eius et barritus et dentes ebur; rostrum autem promoscida quoniam illo pabulum ori admovet. Est angui similis, vallo munitus eburnoboves Lucas dictos ab antiquis Romanis:proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim , tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal
Abbreviated transcription (Latin):
set hietecro ambulat. terra terebait.
Idet noctib uenat᷑ eũ formita cir¬
aligata capillo in cauernã eiꝰ conie¬
Auamlato pus puluere ne se abscon
Atã formice cõplexibꝰ trahit᷑. formi¬
adicła ab es qd̾ ferat micas farris. cũ
slertia multa. Prouidet enĩ in futu
et ĩparat estate qd̾ hiȩme comedat.
hmesse aut̃ eligit triticũ. ordeũ ñ tan¬
t dũ pluit eis suꝑ frum̃tũ: totũ eicit.
Sicunt᷑ in ethiopia esse formice ad for¬
na canis quȩ arenas aureas pedibus
quunt qͣs custodiunt neqͥs auferat.
aptantesq ad necẽ ꝑsecunt᷑. Formico¬
ln: uł certe formica parit̾ & leo. Est
enianimal paruũ formicis satis infe¬
sti: qd se inpulu̾e abscondit. et for¬
mias frumenta gestantes int̾ficit.
pñ aut̃ leo et formica uoeat᷑. qͥa aliis
qialibꝰ ut formica ẽ formicis aut̃ ut leo

Expanded text:
habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venatur eum formica circumligata capillo, in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat: ita formicae complexibus trahitur. Formica dicta ab eo, quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit: dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis, quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntleo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fronte ꝓtendit᷑ cornu splendore mi¬
rifico. ad magnitudinẽ pedũ qͣtuor ita
acutũ ut qͥcqͥd ĩpetiat. facile ictu ꝑfore¬
tur. Uiuus ñ uenit in hõiũ potestate.
interumi qͥdem pot̃. capi ñ pot̃: hoc in¬
dia mittit. Añ ludos gnei põpeii rino¬
cerontẽ romana spectacła nesciebant.
tos p̃liat᷑. par ipsis ꝓpe fortitudine. bre¬
uior crurib. naturali telo aluũ peters
ꝗͣ. solam intelligit ictibꝰ ꝑuiã. hoc echi

Expanded text:
eius protenditur splendore mirifico, ad magnitudinem pedum quattuor, ita acutum ut quicquid impetat, facile ictu eius perforetur. Vivus non venit in hominum potestatem et interimi quidem potest, capi non potest. a sunt. Ante ludos Cn. Pompeii rhinocerotem Romana spectacula nesciebant; tos proeliatur, par ipsis longitudine, breuior cruribus, naturaliter aluum petens, quam solam intellegit ictibus suis perui
Abbreviated transcription (Latin):
Onagͦs qͦ ab hoc admissos eẽ ad asinas.
et ip̃m istiꝰmõi reppisse concubitũ. ut ie¬
locissimi ex his asini nascẽnt᷑. Industu
qͥppe humana diu̾sũ animal in eoi¬
tu coegit. sicq ad ulterma cõmixtione
genꝰ aliud reppit. sic̃ et iacob contͣ natu¬
rã colorũ similitudines ꝓcurauit. Nã
tales fetꝰ oues illiꝰ concipiebant. quals
ũbras arietũ desuꝑ ascendentiũ in asͦ¬
rũ speculo contẽplabant᷑. Deniq et
hoc ipsũ inȩquar̃ gregibꝰ fieri fert᷑
ut generosos obitiant eqͦs uisibꝰ concpi¬
entiũ. qͦ eorũ similes conciꝑe & create
possint. Nã & colũbarũ dilectores de¬
pictas ponunt pulcherrimas colũbaᷤ
isdem locis: qͥbꝰ ille u̾sant᷑. qͦrapiente ui¬
su similes gene̾nt. Iñ ẽ qd̾ quidã gͣuidꝰ
mulieres iubent nullos intueri turp¬
ssimos animaliũ uultꝰ: ut cenocelo.
et simios. neuisibꝰ occurrentes sineꝰ
et pariant. Hanc enĩ teminan ai¬

Expanded text:
Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum es
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ quẽ uulgo gaur̾anẽ uł gauri¬
anẽ dict. Eranẽ idem uulgꝰ uocat :
qd inmodũ erei sit coloris. Mirteus
aut̃ ẽ p̃ssus in p᷑pura. Dosinꝰ aut̃ dictꝰ
Ensire ñ possunt. Mauron nigers i i¬
breuior ẽ ⁊ quẽ iuulgo brunitiũ uocaet
Ueredos antiqͥ dixunt qd̾ uchenscar¬
das. id ẽ ducerent. uł qd̾ uias publicas
currant ꝑ qͣs et redas ie solitũ erat es¬
rũ ta sunt gena̾ unũ genosũ p̃lis et
onibꝰ aptũ: altum uulgare atq gugi¬
riũ aduehendũ. ñ adęquitandũ aptũ
Terciũ ex ꝑmixtione diu̾si gn̾is ortum
qd̾ etiam dr̃ bigenerũ. qr ex diu̾sis ni¬
scit᷑ ut mulus. Mulus aut̃ agͥco fctum
uocabulũ h̃t: g̾ce enĩ hoc uł qd̾ iuigo
pistorũ sub actꝰ. tardas molendo ducat
ingirũ molas. Iudĩ asser̃t qd̾ anaa ne¬
pos esau eqͣrũ gͥges ab asinis indesero
ipse fecĩt pͥmꝰ ascendi. ut mulorũ ine
contͣ naturã noua aĩalia nascerent᷑.

Expanded text:
nus est, quem vulgo gauranem dicunus est, quem vulgo gauranem dicunt. Aeranem idem vulgus vocat, quod in modum autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, transire non possunt. Mauron niger brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur.