comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to liberationis popłi dei ageban¬
tur transiit ad nouum qd̃ in
sue redemptionis memoriam
eccl̃iam frequentare uolebat.
ut uidelicet ꝓ carne agni ac sã¬
guine sui corporis sanguinisq
sacramentum substitueret. ip¬
sumq se ẽẽ monstraret cui ui
rauit dominus et ñ penitebit
eum tues sacerdos in eternum
sc̃m ordinem melchisedech. fran¬
git autem in se panem quem dis¬
cipulis porrigit ut ostendat corpis
sui fractionem non absq sua spõ¬
te ac ꝓcuratione uenturam. sed
bere iterum sumendi eam. Quẽ
uidelicet panem certi quoq gr̃a
sacramenti priusqͣm frangeret
benedixit. quia naturã humarã
quam passurus assumpsit. ip̃e
una cum patre et sp̃u scõ gr̃a di¬
uine uirtutis impleuit. Benedix̃
panem ac fregit. quia hominẽ
assumptum ita morti subdere dig¬
natus est. ut ei diuine immorta¬
litatis ueraciter inẽe potentiã
demonstraret idõq uelociꝰ eum
a morte resuscitandum ẽẽ doceret.

Expanded text:
to liberationis populi Dei agebanto liberationis populi Dei agebant, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam ecclesiam frequentare volebat, ut videlicet pro carne agni, sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsumque sese esse monstraret, cui « ravit Dominus et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed bere iterum sumendi eam. Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixit, quia naturam humanam quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spiritu sancto gratia divinae virtutis implevit. Benedixit panem et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq in sempiternum ue illiho¬
muni qui ad mensam dñi malig¬
nus accedit. qui precordiis aliqͦ
scelere pollutis mysteriorum xp̃i
oblationib sacroscĩs ꝑticipare
non metuit. Et ille enim in exem¬
plum uide filium hominis t̃dit
non quidem iudeis peccatorib
sed tamen peccatorib membris
udelicet suis quib illud inestima¬
bile et inuiolabile dominici corpo¬
ris et sanguinis sacramentũ te¬
merare presumit. Ille dñm uen¬
dit qui eius timore atq amore
neglecto terrena ꝓ illo et caduca
immo etram criminosa dilige¬
re et curare conuincitur. Bonũ
erat ei: si non eẽt natus homo il¬
le. Non ido putandus est ante
fuisse qͣm nasceretur quia nulli
possit ẽẽ bene nisiei qui fuerit
sed simpliciter dictum est mul
manducantib illis accepit ihc
panem et benedixit ac fregit et
dedit eis et ait Sumite. hoc est
corpus meum. finitis pasche
ueteris sollempniis que in com¬
memorationem antique de egyp¬

Expanded text:
quoque in sempiternum, vae illi hoquoque in sempiternum, vae illi homini qui ad mensam Domini malignus accedit, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus membris, videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile Domini corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Dominum vendit, qui, ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa diligere et curare convincitur. « Bonum erat ei, si non esset natus homo ille. » Non ideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, mulmanducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedixit, ac fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meum. » Finitis Paschae veteris solemniis, quae in commemoratione antiquae de Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
lia dominum cogitarent sed plꝰ
tredunt magistro qͣm sibi et ti¬
mentes fragilitatem suã tristes
litertogant de peccato cuł consci¬
entiam non habebant. Qui ait
illis. Unus ex duodetim qui in¬
tingit mecum manum in cati¬
uo. Omira domini potentia. Pri¬
mum dixerat unus ex uob̃ me
tradet. ꝑseuerat ꝓditor in malo
manifestius arguit et tamen
nomen ꝓprie designat. Iudas ce¬
teris contristatis et retrahentib
manum et interdicentib cybos
ori suo temeritate et impuden¬
tia qua proditurus erat etiã
manum cum magistro mittit
in canno ut audatia bonamcon¬
scientiam mentiret᷑. Et filius qͥ¬
dem hominis uadit sicut scͥptũ
est de illo. ue autem homin illi:
ꝑ quem filius hominis tradet᷑.
Nec primo nec scd̃o correptꝰ a ꝓdi¬
tione retrahit pedem sed patien¬
tia domini nutrit impudentiã
suam et thesaurizat sibi iram in
die ire. Penam predicit ut quẽ
pudor non nicerat corrigant de¬
nuntiata supplicia. Sedet hodie

Expanded text:
tra Dominum cogitarent, sed plus tra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi: et timentes fragilitatem suam, tristes interrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. « Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. » O mira Domini patientia! prius dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat traditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. « Et filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo. Vae autem homini illi per quem filius hominis tradetur. » Nec primo nec secundo correptus, a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie et
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerit: Itte nimirũ mulꝰ
pascha facit qui maiestatem sp̃c
in uerbis dĩ comprehendere nec¬
dum didicit. At qui aque baiulũ
hoc est gr̃e preconem in domum
eccłie fuerit consecutus hic per
sp̃m illustrantem superficiẽ lit¬
tere tnͣscendendo in alto meritis
solario xp̃o refectionem preꝑat.
quia cuncta uel pasche sacramen¬
ta uel cetera legis detreta eius esse
satramenta cognoscit. Uespere au¬
tem facto uenit cum duodecim¬
tib ait ih̃c. quia unus ex uobis
me tradet qui manducat mecũ.
Qui de passione sua predixerat
et de proditore predicit dans lo¬
cum penitentie ut cum intelle¬
risset sciri cogitationes suas et
occulta consilia peniteret eum
facti sui et tamen non designat
specialiter ne manifeste coargu¬
tus impudentior fieret. Mitat
trimen in numero ut agat consqiꝰ
pententiam. At illi ceperunt con¬
lustari et dicere ei singillatim.
lumquid ego: Et certe nouerant
uidecim apłi quia nichil tale con¬

Expanded text:
intellexerit, iste nimirum in imis intellexerit, iste nimirum in imis pascha facit, quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum illustrantem superficiem litterae transcendendo, in alto mentis solario Christo refectionem praeparat: quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta esse sacramenta cognoscit. IV. Vespere autem facto discumbebat cum duodecimvobis, quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum. » Qui de passione sua praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta consilia, poeniteret eum facti sui: et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus, impudentior fieret. Mittit crimen in numerum, ut agat conscius poenitentiam. « At illi coeperunt contristari, et dicere ei singulatim: Nunquid ego? » Et certe noverant undecim discipuli quia nil tale con
Abbreviated transcription (Latin):
le myste rium ꝓoblatio¬
ne ꝑfecta. mundi tocius ẽẽ cele¬
brandum. Aqua qiuippe laua¬
chrum gr̃e. lagena fragilitatem
designat eorum. ꝑ quos cad̾e erat
grã mundo ministranda. undeai¬
unt. Habemus autem thesaurũ
istum inuasis fictilib. Parant gͥ
pascha discipłi ubi aque infert᷑
lagena ut adeẽ tempus insin¬
ent quo cultorib ueris pasche n¬
picus de limine ac postib cruor
offeratur et ad tollenda mundi
crimina uiuifici fontis baptis¬
ma compleret᷑. Sequimin eum
et quocumq introierit dicite do¬
mino domus quia magister dic̃.
ubi pascha cum discipłis meis
manducem Consulte suie aq̃
bauili seu domini domꝰ sunt pr¬
termissa uocabula ut omnib
uerum pascha celebrare uolenti¬
b hoc est xp̃i sacramentis im¬
bui. eumq sue mentis hospitio
suscipere querentib facultas dĩ¬
da signetur. Et ip̃e uobis demon¬
strabit cenaculum grande stiatũ
num lex sp̃ualis est que de an¬

Expanded text:
le mysterium pro oblatiole mysterium pro oblatione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem eorum designat, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: « Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . » Parant ergo pascha discipuli, ubi aqua infertur lagena, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veris paschae typicus de limine ac postibus cruor offeratur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma compleretur. « Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: ubi pascha cum discipulis meis manducem? Consulte tam aquae bajuli quam domini domus sunt praetermissa vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grande stratum, num, lex spiritualis est, quae de an
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio u̾itatem  uirtutem
crimine mutent. Et pͥmo die ari¬
moꝵ quando pascha immolabãt
dicunt ei discipl̃i. Quo ius eamꝰ
et paremus tibi comedere pascha:
Orimum diem azimoꝵ quartũ¬
decimum primimensis appellãt
quando fermento abiecto immo¬
lare idest agnum occidere. sole¬
bant ad uesperam. Quod expo¬
nens apłs ait. Et enim pascha
nr̃m: immolatus est xp̃c. Qui li¬
cet die sequenti hoc est quinta¬
decima sit luna crucifixus. hac
tamen nocte qua agnus ĩmo¬
labatur et carnis sanguinisq
suis discipulis tradidit myst̾ia
celebranda. et a uideis tentus
ac ligatus ip̃ius immolationiˢ
hoc est passionis sue sacͣuit
exordium. Et mittit duos ex di¬
scipłis suis: et dicit eis. Ite inci¬
uitatem et occurret uob homo
lagenam aque bauilans. Indi¬
cium quidem pre scientie di¬
uinitatis est qd̃ cũ discipłis
loquens quid alibi futurũ sit
nouit. Pulchre autem paratͣis
phoram aque bauilans occur¬
rit ut ostendatur huiꝰ pascha

Expanded text:
mendacio veritatem, virtutem mendacio veritatem, virtutem crimine mutent. Et primo die Azym quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi comedere pascha? Primum diem azymorum quartumdecimum primum mensis appellat, quando fermento abjecto pascha immolare, id est agnum occidere solebant ad vesperam. Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est quintadecima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis et dicit eis: Ite in civitatem et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis phoram aquae bajulans occurrit, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
abiit ad summos sacerdotes ut ꝓ¬
deret eum illis. ostendit eum non
a principib inuitatum ñ nulla
necessitate constrictum sponte ꝓ¬
pria scelerate mentis mnisse con¬
silium. Qui audientes gauisi ft̃
et ꝓmiserunt ei pecuniam se da¬
turos. Et querebat quomͦ illum
oportune traderet. Multi hodie
iuide scelus quo dñm ac magistr̃
deumq suum pecunia uendid̾it
uelut immane et nefarium ex¬
horrent. nec tamen cauent.Nam
cum ꝓ munerib falsum contra
quemlibet testimonium dicunt
ꝓfecto quia ueritatem ꝓ pecunra
negant. dm̃ petunia uendunt. Ip̃e
enim dixit. Ego sum ueritas. Cum
societatem fraternitatis aliqua
discordie peste commaculant
dm̃ ꝓdunt quia ds caritas est.
Quiergo ũ caritatis et ueritatiᷤ
uira sꝑnunt deum utiq qui est
caritas et ueritas ꝓdunt maxi¬
me cum non infirmitate uelig¬
norantia peccant. sed in similitu¬
dinem ude querunt oportuntta¬
tem qualiter arbitris absentib

Expanded text:
Abiit ad summum sacerdotem, ut pAbiit ad summum sacerdotem, ut proderet eum illis, osa principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sponte propria sceleratae mentis iniisse consilium. « Qui audientes, gavisi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. » Multi hodie de scelere, quo Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium scelus exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est . Qui ergo charitatis et veritatis jussa spernunt, Deum utique qui est charitas et veritas, produnt, maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudinem Judae quaerunt opportunitatem, qualiter arbitris absentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hec fecit narrabitur in memoriã
euis. Attendite notinam futuroꝵ
quod passurus pt dies paucos sci¬
at euuangłium suum toto orbe
celebrandum. Notandum autem
quia sicut maria gloriam adep¬
ia est toto orbe quacumq eccłia
santta diffusa est de obsequio qd̾
domino pie deuotionis exhibuit
ita et contrario ille qui obsequio
euis detrahere temeraria lingua
non timuit ꝑfidie nota longe la¬
teq infamatus et dõ simul atq
hominib merito factus est exosꝰ.
Sed dominus bonum laude digne
temunerans futuris impii con¬
iumelias tacendo preteriit. Et
iudas scariothis unus ex duodecĩ
abiit ad summos sacerdotes ut
ꝓderet eum illis. Infelix iuida damp¬
num quod ex effusione unguenti
s fecisse credebat. uult magistri
precio compensare. Nec certe iam
postulat summam ut sattim lu¬
uosa uideret᷑ proditio: sed quasi
ulle tradens mancipium in po¬
soltate ementium posurt qnͣtum
uellent dare. Quõd autem dixit

Expanded text:
fecit haec narrabitur in memoriam fecit haec narrabitur in memoriam ejus. Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos sciat, Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem quod sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. Et Judas Scariothis unus de duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. Infelix Judas! damnum quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare, nec certam jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur proditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate ementium posuit, quantum vellent dare. Quod autem dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sinite eam. Quid illi molesti e¬
stis: Bonum opus: opata ẽ in me
Semper enim pauperes habetis
uobiscum: et cum uolueritis po¬
testis illis bene facere. me autemñ
semꝑ habebitis. Alia aborit᷑ que¬
stio quare ihc post resurrectionẽ
dixerit ad discipłos ecce ego uobis¬
consuminationem scłi et nunc
loquit᷑ me autem non semꝑ ha¬
bebitis. Sed mͥ uidet᷑ in hoc loco
de presentia dicere corporali qͥ a
nequaqͣm cum eis ita futurꝰ ptꝰ
resurrectionem quomodo nunc
in omni conuictu et familiarita¬
te. Cuiꝰ rei memor apłs ait. Et si
noueramus ih̃m xp̃m secundũ
carnem sed nunc iam ñ nouimꝰ
eum. Quod habuit hec fecit p̃ue¬
nit ungere corpus meum inse¬
pulturam. Quod uos putatid ꝑ¬
ditionem ẽẽ unguenti officumm
sepulture est. Hec mirum similbo¬
num õdorem sue fidei dederit cũ
ego ꝓ ea fusurus sum sanguinem
meum. Amen dico uobis ubicũq
predicatum fuit euuangelium
stud in uniuerso mundo et quod

Expanded text:
Sinite illam. Quid illi molesti eSinite illam. Quid illi molesti estis? Bonum opus operata est in me. Semper enim pauperes habetis vobiscum, et cum volueritis, potestis illis benefacere; me autem non semper habebitis. Alia oboritur quaestio, quare Jesus post resurrectionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobisconsummationem mundi ; et nunc loquitur, Me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali: quia nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noveramus Jesum Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus eum . Quod habuit, hoc fecit; praevenit ungere corpus meum in sepulturam. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit Evangelium istud in universum mundum, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
istud uenundari iinguentum
plusqͣm trecentis denariis et da¬
ri pauperib. Marcus hec quo¬
mõdo et matheus sinecdochicos
loquitur pluralem uidelicet nu¬
merum ꝓ singulari ponens.Nã
iohes distinctius loquens iudã
hec locutum ẽẽ testatur et hoc
gr̃a cupiditatis eo quod fur fuis¬
set et loculos habens eaque mit¬
tebantur portaret. Potest etiam
intelligi quod et alii discipuli
aut senserunt hoc aut dixerint.
aut eis iudas dicens ꝑsuasit at¬
q omnium uoluntatem maths¬
et marcus etiam uerbis exp̃sse¬
rint. sed uidas ꝓpterea dixerit
quia fur erat. ceteri uero ꝓpter
pauperum curam. ioh̾em auttẽ
de solo idõ commnemorasse uolu¬
isse cuiꝰ ex hac occasione furandi
consuetudinem credidit intimã¬
dam. Quõd uero subdit᷑ et fre¬
ctum crediderim sed de illo potĩ
sub numero plurali qui nec dño
ac discipulis eiꝰ fideliter adhesisse
neq pauperum curam habuisse
probectus est. Ih̃c autem dixit.

Expanded text:
istud venundari unguentum istud venundari unguentum plusquam trecentis denariis, et dari pauperibus. » Marcus haec quomodo et Matthaeus synecdochicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Quod vero subditur: « Et frectum crsub numero plurali, qui nec Domino nec discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque pauperum curam habuisse probatus est. Jesus autem dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
et semel uxta luteram manib
marie compleuit et cotidie in
omnib inembris sius sp̃ualiterꝰ
implere non desinit que toto dif¬
fusa orbe gloriantur et dicurit.
Deo autem gr̃as qui semper tri¬
umphat uos in xp̃o ih̾u et odo¬
rem noticie sue manifestat ꝑ
nos in omni loco. quia xp̃i bonꝰ
odor sumus dõ. Quicumq poten¬
tiam diuine uirtutis eiꝰ que illi¬
una cum patre est digna reue¬
rentia confitetur laudat et p̃di¬
cat caput profecto illius un¬
gento ꝑfudit pretioso. Cum uͦ as¬
sumpte myst̾ia humanitatis eq̃
digna reuerentia suscepit inpe¬
des utiq domini unguentũ nar¬
di pisticum idest fidele uerbum
ꝑfundit. quia illam eius natu¬
ram qua terram contingere hoc
est inter homines conuersari dig¬
natus est. pia predicatione com¬
mendat ac deuotis ueneratur ob¬
sequiis. Erant autem quidã in¬
digne ferentes intra semetipsos
dicentes. Ut quid perditio ista un¬
guenti facta est: Poterat enim

Expanded text:
et semel juxta litteram manibus et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos, in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco. Quia Christi bonus odor sumus Deo . Quae cum potentiam diuna cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suscipit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est, fidele verbum perfundit, quia illam ejus naturam, qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequiis. « Erant autem quidem indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta est? Poterat enim
Abbreviated transcription (Latin):
pingui. sic redolente ut cyp̃ssũ
aspero sapore folio paruo denso¬
ꝙ cuiꝰ cacumina in aristas se sꝑ¬
gunt. Idõq gemina dote pigm̃¬
tarii nardi spicas ac folia celebnt
t hoc est quod ait marcus unguẽ¬
l nardi spicati preciosi quia uide¬
licet unguentum illud qd̾ attulit
maria dño non solum de radice
confectum nardi uerum etiam
Quod preciosius eẽt spicarum qͦ¬
ꝙ et foliorum eius adiectione o¬
dous ac uirtutis illius erat accu¬
mulata gr̃a. ferunt autẽ de nar-¬
do phisiologi quia principalis
sit inunguentis unde merito un¬
ctioni capitis et pedum dñi obla¬
ta est. Surit quidem multa eiꝰ ge¬
nera sed omnia ad herbas refe¬
runtur preter indicum quod p̃¬
ciosius est. Mystice autem deuo¬
tio hec marie domino ministͣn¬
tis fidem ac pietatem designat.
eccl̾ie sc̃ẽ que loquitur in amoris
cantico. dicens. Dum ẽẽt rex in ac¬
cubitu suo: nardus mea dedit odo¬
rem suum. Que nimirum u̾ba

Expanded text:
pingui, sinum redolente, aut cypressum, pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia hebetiora praeter Indicum, quod pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba,
Abbreviated transcription (Latin):
ti nardiᷤ piscati et fracto alab¬
stro effudit suꝑ caput eiꝰ Mils
ista maria erat maglalene sor
lazari quem suscitauit iħe ans
tuis ut iohannes aperte comus¬
morat qui etiam hoc factum
te sex dies pasche testatur piss
qͣm asino sedens cum palmis
laude turbarum iherosolumꝰ
niret. Ip̃a est autem non alis
quondam ut lucas scribit
trix ad hunc ueniens pedesꝰ
multum dilexit multoꝵ ueniam
pecc̃orum apio iudice promeruit.
sunc uero iustificata et familia¬
uis effecta domino non tantum
pedes eius ut idem iohes narrat
uerum eius caput. ut matheus
marcusq perhibent oleo sc̃o ꝑfu¬
dit. Est autem alabastrum genus
marmoris candidi uariis colorib
intertincti quõd ad uasa unguẽ¬
taria cauare solent eo quod opti¬
me seruari ea incorrupta dicant᷑.
Nascitur circa thebas egyptias ⁊
damascum syrie ceteris candidiͦ
probatissimum uͭ in india. Nar¬
dus uero est frutex aromatica
graui ut aiunt et crassa radice.
s breui ac nigra fragiliq qͣmuis

Expanded text:
ti pretiosi, et fracto alabastro effudit super caput ejus. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Dmultum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum etiam caput ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
toris solet appellari. nunqͣm ua¬
leat disrumpi. quin potiꝰ et siu¬
dei sigentiles si hebrei si malica¬
tholici humilitatem dñi salua¬
toris contẽpnant. eiꝰ tamen usos
ad consũmationem scłi i illis
qͦs sors eiectionis inuenit mils

Expanded text:
toris solet appellari, nunquam vatoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi, quin potius, et si Judaei, si gentiles, si haeretici, mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem saeculi, in illis, quos sors electio
Abbreviated transcription (Latin):
ingła est dĩ patris. Suminꝰ au¬
tem sacerdos scindens uestim̃ta
sua ait. Quid adhuc desideramꝰ
testes: Audistis blasphemiam.
Quem de solio sacerdotali furor
excusserat eadem rabies ad scin¬
dendas uestes prouocat. Scindit
tificis. S et consuetudinis uidaice
ẽ cum aliquid bla̾phemie et qual
contra dm̃ audierint scindere ue¬
stimenta sua qd̾ paulum quoq
et barnaban qͣndo inliconia doꝵ
cultu honorabant᷑ fecisse legimꝰ
Herodes autem quia ñ dedit horo¬
rem dõ sed acquieuit immõdera¬
to fauori popłi statim ab angelo
ꝑcussus est. Altiori autẽ mysterio
factum ẽ ut inpassione dñi pon¬
tifex uideoꝵ sua ip̃e uestim̃ta dis¬
ciderit cũ tunica dñi nec ab ip̃is
qui eum crucifixere militib sc̃ĩ¬
di potuerit. figurabat᷑ enĩ qd̾ sacͥ¬
dotium uideoꝵ ꝓscelerib ip̃orũ
pontificum eẽt scindendum. et a
sui statu integrigͣtatis omnimo¬
dis soluendum. soliditas uͦ scẽu
niu̾salis eccł̃ie que uestis sui rem̃p¬

Expanded text:
ia est Dei Patris. » « Summus autem sacerdos scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes? Audistis blasphemiam. » Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit tificis. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemiae et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua, quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu venerabantur, fecisse legimus . Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est. Altiori autem mysterio factum est, ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta disciderit, cum tunica Domini nec ab his, qui eum crucifixere, militibus scindi potuerit. Figurabatur enim, quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu integritatis omnimodis solvendum. Soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
panis corpus firmat. uinum uͦ
sanguinem oꝑatur in carne hic
ad corpus xp̃i mystice illud refer¬
nir ad sanguinem. Uerũ quia
et nos inxp̃o et innobis xp̃m ma¬
nere oportet uinum dñici calicis
aqua miscetur. Attestante enim
iohanne: aque ppłi sunt. Et neq
aquam solam neq solum uinũ.
sicut nec gͣnum frumenti solum
sine aque mixtione & confectiõe
in pane cuiꝙͣ licet offerre. ne tali
uidelicet oblatio quasi caput a
membris secernendũ ẽe signifi¬
cet: et uel xp̃m sine nr̃e redemp¬
tonis amore pati potuisse. uel
nos sine illiꝰ passione saluari. ac
patri offerri posse confingat.
l uod autem dicit hic est san¬
gus meus noui testamenti ad
distinctionem respicit ueteris te¬
slamenti quod hyrcoꝵ et uitulo¬
tum est sanguine dedicatũ dicẽ¬
d inter asꝑgendum legis latore
hic sangius testameriti qd̾ man¬
Dauit ad uos d̃s. Neccesse est enium
exemplaria quidem uitoꝵ hiis rlescu

Expanded text:
panis confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertur ad sanguinem. Verum quia et nos in Christo et in nobis Christum manere oportet, vinum Dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque asicut granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem cuiquam licet offerre: ne talis videlicet oblatio, quasi caput a membris secernendum esse significet, et vel Christum sine nostrae redemptionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salvari ac Patri offerri posse contingat. Quod autem dicit: « Hic est sanguis meus Novi Testamenti, » ad distinctionem respicit Veteris Testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic sanguis Testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Necesse est enim exemplaria quidem eorum his mu
Abbreviated transcription (Latin):
ti retinacula fugere. et uelut a
mundana conuersatione secre¬
tam solitudinem ammonet sub¬
ire uirtutum. Et querebant sũ¬
mi sacerdotes et scribe quomo¬
do ih̾m dolo tenerent et occid̾ent
Dicebant autem. Non in die festo
ne forte tumultus fieret popłi.
Qui debuerant pascha uicino ꝑa¬
re uictunas. leuigare templi pa¬
rietes pauimenta uerrere uasa
occidant dñm non timentes se¬
ditionem ut simplex sermo de¬
monstrat. sed cauentes ne auxilio
populi de sius manib tolleret.
Et cumeẽt bethania in domoh
ꝓ omini mundo et uniuersas m¬
tiones suo sanguine redemptin
moratur in bethania domo oba¬
entic que quondam fuit symeis
leprosi non quod leprosꝰ illo it¬
pore ꝑmaneret sed quia ante lit
postea a saluatore mundatus et
nomine pristino permanente
uirtus curantis appareat. Nan¬
et in cathologo apłorum cũ pu¬
stino uicio et officio matheusi
blicanus c̃ẽ desierat. Quidams¬
monem leprosum uolunt unti¬

Expanded text:
ti retinacula fugere, et velut a ti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secretam solitudinem iter admonet subire virtutum. Et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenereDicebant autem, Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. et in Bethania, in domo o omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi. Non quod leprosus et illo tempore permaneret, sed qui antea leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio, Matthaeus publicanus monem leprosum, volunt intelli
Abbreviated transcription (Latin):
to succedebat festiuitas azimo¬
rum que septem dieb idest usq
ad uicesimum diem eiusdem m̃sis
ad uesꝑam est statuta sollempni¬
tas. Uerum euuangłiste indifferẽ¬
nere solent. Dicit enim marcus.
Erat autem pascha: et azima pͦt
biduum. Dicit lucas. dies festus
azimoꝵ quidicitur pascha. Itẽ
iohannes cum proximo die idest
quinta decuma luna res ageret᷑
ait. Et ip̃i non introierunt in pre¬
torium: ut non contamurarent᷑
s manducarent pascha. Quod
idõ fecere quia et pasche dies ĩ
azimis panib est celebrari p̃cept᷑
et nos quasi pascha perpetuum
facientes semꝑ ex hoc mundo tͣnͣ¬
sire precipimur. Unoquippe die
agno immolato ad uesꝑam sep¬
tem ex ordine dies sequunt᷑ ari
nobis inplenitudine temporũ
passus incarne ꝑtotum nobis
huiꝰ seculi tempus quod septem
dieb agitur in azimis sincerita¬
tis et ueritatis precepit ẽẽ ui¬
uendum omniq semper nisu
nos desideria terrena quasiegyp

Expanded text:
to, succedebat festivitas Azymoto, succedebat festivitas Azymorum, quae septem diebus, id est usque ad vigesimum diem ejusdem mensis ad vesperam, est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferennere solent. Dicit enim Marcus: « Erat autem Pascha et Azyma post biduum . » Dicit Lucas: « Dies festus Azymorum, qui dicitur Pascha . » Item Joannes, cum proximo die, id est quintadecima luna res ageretur, ait: « Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed ut manducarent pascha . » Quod ideo fecere, quia et Paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi Pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur Azynobis in plenitudine temporum passus in carne, per totum nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu nos desideria terrena, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ilo tp̃i: Erat autem pascha: et
uama pt biduum. Et reliqua.
Ascha quod hebiͣ¬
ce dicitur phase
non a passione ut
pleriq arbitrant᷑
sed atransitu no¬
ninatur. eo quod exterminator
udens sanguinem inforib isrłita¬
um ꝑtransierit nec percusserit
uel ip̃e dominus prebens au¬
lium populo suo desuꝑ ambula¬
uit. Cuius sacramentum uoca¬
ili sublimius exponens eingli
suens ihe quia uenir hora
eiꝰ ut transeat ex hoc mundo ad pa¬
trem. Ubi manifeste declarat ideo
sollempnitatis huiꝰ diem ꝑ legeni
mysticẽ transitum ẽẽ uocatum qd̾
agnus d̃i qui peccata mundi tolle¬
ret in eodem hoc mundo siue ip̃e
transiturus siue nos salubri tͣnsi¬
tu quasi de egẏptia eẽt seruitute
ducturus. hoc sane uixta uet̾is
instrumenti scripturam inter
pascha et arua distat qd̃ pas¬
cha ip̃e solus dies appellat᷑ in qͦ
agnus occidebatur ad uesperam
hoc est quarta decima luna pri¬
mi mensis quinta decima autẽ
luna quando egressus est de egyp¬

Expanded text:
lo tempore erat autem Pascha et azyma et post biduum, etc. Pascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit . Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. » Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo, sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti scripturam inter Pascha et Azyma distat, quod Pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quartadecima luna primi mensis. Quintadecima autem luna, quando egressus est de Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
locũ inueniat accusandi nichilo¬
minꝰ iħc tacet Sciebat enĩ qua¬
si d̾s quicquid respondisset tor¬
quendum ad calũpniam. Rursũ
summꝰ sacerdos interrogabat eũ
et dicit ei. Tu es xp̃c filius dei
benedicti. Ih̾c autem dixit illi.
Ego sum. In matheo scͥptum ẽ.
quod interroganti et adiuranti
se pontifici si eẽt xp̃c respond̾it
tu dixisti. ꝓ qͦ marcus posuit ego
sum ut uidelicet ostendet tantu
ualere quod eidicit ih̾c tu dixisti
quantum sidiceret ego sum. Et
uidebitis filium hominis adextͥs
sedentem uirtutis. et uenientẽ in
nubib celi. Si ergo tibun xp̃o oui
dee. pagane et heretice contẽptꝰ
infirmitas et crux contumelia ẽ.
uide quia ꝑ hec filiꝰ hominis ad
dexterã patris sessurus et ex par¬
tu uirginis homo natus insua
cum celi nubib est maiestate uẽ¬
turus. Unde et apl̃s cum crucis
abiecta descripsisset dicens qͥ hu¬
miliauit semetip̃m factus obe¬
diens usq ad mortem mortẽ au¬

Expanded text:
locum inveniat accusandi. Nihilolocum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dicit ei: Tu es Christus filius Dei benedicti. Jesus autem dixit illi: Ego sum. In Matthaeo scriptum est quod interroganti et adjuranti se pontifici si esset Christus, respondit: Tu dixisti . Pro quo Marcus posuit: Ego sum, ut, videlicet, ostenderet tantum valere quod ei dicit Jesus: Tu dixisti, quantum si diceret: Ego sum. Et videbitis Filium hominis a dextris sedentem virtutis, et venientem cum nubibus coeli. Si ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane, et haeretice, contemptus, infirmitas et crux contumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus, in sua coeli cum nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, dicens quod humiliavit seipsum, factus obediens, usque ad mortem, mortem au
Abbreviated transcription (Latin):
siuistam calũpniam faciunt Sal¬
uator dixerat soluite templum
hoc. isti ꝯmutant et auunt. ego
assoluam templũ hoc manufa¬
dum. uos inquit soluite ñ ego.
Quia in licitum est ut ip̃i nobis
inferamꝰ mortem. Beinde illi u̾tũt
tꝑ tauum alud ñ manufactũ
edificabo. ut ꝓpͥe de templo udaico
dixisse uideat᷑ Dñs autem ut osten¬
deret emimal uiuum et spirans
templum dixerat et ego in tͥduo
suscitabo illud. Aluid est edificare
aliud suscitare. Et exurgens sum¬
uit ih̃m dicens. Non respondes qͥc¬
qͣm ad ea que tibi obicuuit᷑ ab his:
Ille autem tacebat et nichil res¬
pondit. Ira preceps et impatiẽs
non inueniens calumpme locũ
excutit de solio pontificem ut in¬
saniam mentis motu corꝑis de¬
monstraret. Quanto iħ̾c tacebat
ad indignos responsione sua fal¬
sos testes et sacerdotes impios tã¬
tomagis pontifex furore superatꝰ
eum ad respondendum ꝓuocat.
ut ex qualibet occasione sermoniᷤ

Expanded text:
asi justam calumniam faciunt, Salasi justam calumniam faciunt, Salvator dixerat: Solvite templum hoc; isti commutant, et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu fa Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde vertunt: Et post triduum aliud non manufactum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem, ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud: aliud est aedificare, aliud suscitare. Et surgens prim dicens: Non respondes quidquam ad ea quae tibi objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. Ira praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto plus Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
trus. quasi prunis ministroull
cayphe calefieri cupiebat qula
temporalis cõmodi solatiũ ꝑfiao
societatẽ querebat. S ñ moa is¬
peitus adño cũ ignem prauorũ
corꝑe tunc et infideliratem corde
scõ igne recreatus funditꝰ excessũ
trinc negationis trina dilectioniˢ
confessione purgauit. Tunc et eñĩ
completa illa memor alibi pisciũ
captura cum ueniret ad dñm ui¬
dit cum discipłis sius prunas
positas et piscem suꝑpositum
et panem. moxq uidens suicor¬
dis archana prunis inflãmauit
amoris. Et quidam surgentes
salsum testimoniũ ferebant ad¬
uersꝰ eũ dicentes. Ego dissoluam
templũ hoc manu factũ et ꝑtri¬
duũ aliud ñ manu fc̃m edifica¬
bo. Quomͦ falsi testes sunt si eadi¬
iunt que dñm dixisse legimus:
S falsus testis est qui ñ eodem sen¬
su dicta intelligit quo dicuntur.
lñs enim dixerat detẽplo corporis
lu. s in ip̃is uerbis calũpniabãt᷑
ł paucis additis uel mutatis qͣ¬

Expanded text:
Petrus, quasi prunis ministrorum Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae catemporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat, sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tunc et infidelitatem corde sancto igne recreatus, funditus excessum trinae negationis, trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim, completa illa memorabili piscium captura, cum veniret ad Dominum, vidit cum discipulis suis prunas positas, et piscem superpositum et panem: moxque videns, sui cordis arcana prunis inflammavit amoris. « Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adus cum dicentem, ego dissolvam templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manu factum aedificabo . Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui, sed et in ipsis verbis calumniatur, et paucis additis vel mutatis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ se patit᷑. et ille ꝓecclia. Et sedebiat
cum ministris: et calefaciebat se
adignem. Est dilectionis ignis e
et cupiditatis. De hoc dicitur. Igne
ueni mittere in terrã et quid uolo
rartes uelut clybanꝰ corda eoꝵ. Iste
suꝑcredentes in cenaculo descendẽs
uariis linguis eos dm̃ laudare de¬
cuit. ille in atrio cayphe instinctu
maligni sp̃c accensus ad negandũ
ac blasphemandum dñm noxias
ꝑfidoꝵ linguas armabat. Quod
enim intꝰ in domo pͥncipis sacerdo¬
tum sẏnodꝰ maligna gerebat hoc
ignis in atrio foris inter frigora
noctis materialit̃ accensꝰ tẏpice
p̃monstrabat. Quitumq g̃ uitio¬
sum noxiũq in se extinguit inicen¬
dium potest dicere cum ꝓpha dh̃o
Quia factus sum sicut uter in
pruina iustificationes tuas nõ
sum oblitus. In quibcumq autẽ
flammam caritatis turbida uids¬
oꝵ flumina obruerint audiuiꝰ
refrigescit caritas multoꝵ. Quo
frigore torpens ad horam apłosi

Expanded text:
pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Et sedebat pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Et sedebat cum ministris, ad ignem. Est enim dilectionis ignis, est et cupiditatis, de hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, rantes, velut clibanus corda eorum . Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit ; ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus typice praemonstrabat. Quicunque ergo vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest dicere cum Propheta Domino: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi reb. materiam temptan¬
di atq a dõ reuocandi adu̾sariĩs
dare didicerunt. uixta exemplũ
beati iosepħ quirelicto inmanib
adultere pallio foras exiliuit ma-¬
lens d̃o nudus qͣm indutus cupidi¬
tatib mundi meretrici seruire.
Et adducerunt iħm ad summũ
sacerdotem. Summũ sacerdotẽ
anni illius. de quo consentanea
testatur iosephꝰ quod pontifica¬
tur sibi absq merito dignitatis
emerit a pͥncipe romano. Nonẽ¬
gͦ mirum suniquus pontifexini¬
que iũdicat. Petrus autẽ alonge
secutus est cum usq in atriũ sũ¬
mi sacerdotis. Merito alonge se¬
quebat᷑ qui proximꝰ erat negatur
Nusqͣm enim negare posset sixp̃o
cum timeret. Quod enim timet¬
imnature est qd̃ sequit᷑ deuotionis.
qd̾ negat obreptionis qd̃ penitet
fidei. Aliter. Quod ad passionẽ eun¬
dem dñm alonge sequitur petrꝰ
significabat eccl̃iam secuturam
quidem hoc ẽ imitaturam passio
nis s longe differents. Eccl̃ia enĩ

Expanded text:
mundi rebus materiam tentanmundi rebus materiam tentandi, atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici servire . Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotem anni illius, de quo consentanea testatur Josephus , quia pontificatum sibi absque merito dignitatis emerit a principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus Pontifex inique judicat. Petrus autem a longe secutus est eum usque in atrium summi sacerdotis. Merito a longe sequebatur, qui jam proxime erat negaturus. Neque enim negare posset, si Chrcum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter, quod ad passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passionem Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut ad horam tenentiũ ma¬
nib elapsꝰ mox resumpto indum̃¬
to redierit et subdubia noctis lu¬
ce sese turbis ducentiũ ihm qͣsi
unus de ip̃is immiscuerit donec
ad atrium pontificis cuierat no¬
tus ꝑueniret uixta qd̃ in suo enu
petrus qui culpam negationis
penitentie lacrimis abluit ⁊ con¬
fessione dm̃ci amoris funditꝰ ex¬
tyrpauit recuꝑationẽ ostendit.
eoꝵ qui in martyrio labunt ita
ceteri discipłi qui articłm comp̃¬
hensionis fugiendo p̃uenerant.
caittelam fugiendi docent eos qͥ
se minꝰ ydoneos ad toleranda sup¬
plicra sentiunt quib potiꝰ ẽ mł¬
to presidia latebrarum petere ꝙͣ
se discrimini certaminum exp̃o¬
nere. Itaetiã iste adolescens qͥa re¬
iecta syndone nudꝰ ꝓfugit ab im¬
piis. illoꝵ et opꝰ designat et animũ
qui et securiores ab incursib ho¬
stiũ fiant quicqͥd in hoc mundo poᷤ¬
sidere uident᷑ abiciurit. ac nudipo¬
tꝰ dño famulari qm̃ ad hȩrendo

Expanded text:
fieri ut ad horam tenentium mafieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox, resumpto indumento, redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis, cui erat notus, perveniret, juxta quod in suo ipse Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt, quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens, qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum; qui ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo
Abbreviated transcription (Latin):
tit maiorem in se qͣm incet̾is amo¬
llis iam fugientib ip̃e donec ab
hostib comphenderet᷑ uinculo cari¬
titis abstractus eum prosequino
omisit qͣmuis necdum ꝑfectã ha¬
luit caritatem qui a comitatu sal¬
uatoris uel tentꝰ ꝓfugere potuit qͥa
iut ꝑfecta caritas foras mittit ti¬
morem ita timor mentes obsidens
iꝑfectam arguit caritatẽ. S no¬
tandum solertiꝰ quid de hoc adoles¬
inte scribens euuangłista ñ ait qͥ
fugit a comitatu dñi. uel fugit a
sqͣuendo dñm. S reiecta inqͥt syndo¬
ie nuidꝰ ꝓfugit abeis. Fugit enĩ ab
iostib quoꝵ et presentiã detestabat᷑
si facta. Non autem fugit a dño sal¬
latore ac magistro suo cuiꝰ amorẽ
elsam corpore absens fixum incor
seruauit. Neq aliquid uetat
intelligi hunc fuisse ioh̃em adoles¬
centem dilectum p̃ceteris magr̃o
discipłm. Nam ⁊ illum eotẽpe fuis¬
se adolescentem longa ptꝰ hec ĩ car
ne uita eiꝰ inditio est. Potuit enĩ

Expanded text:
t, majorem in se quam in caeteris amot, majorem in se quam in caeteris amoillis jam fugientibus, ipse, donec ab hostibus comprehenderetur, vinculo charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam habuerit charitatem, qui a comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius quod de hoc adolescente scribens evangelista, non ait quia fugit a comitatu, vel fugit a sequendo Dominum, sed, rejecta, inquit, sindone, nudus profugit ab eis. Fugit enim ab hostibus, quorum et praesentiam detestabatur et facta; non fugit a Domino Salvatore ac magistro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem, dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolne vita ejus indicio est. Potuit enim