comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in uob̾ possit impleri aꝑios
tuũ. ⁊ ego implebo illud. ⁊ dñt
dabit u̾bũ eñngeliãtib u̾tute
młta te qͦ ip̃m orare nõ dubito
ꝑalipomenõ libro legimꝰ. qd̾ filiiis¬
rael ad pũgnãdũ ꝓcesserint mẽte
pacifica inter ipos. qͦ gladios ⁊ eff¬
usionẽ sanguiis ⁊ cadau̾a ꝓstͣtoꝵ
nõ suã sed pacis iuctoriã cogitan¬
tes: Respondeamꝰ igit᷑ ad oiã. ⁊
multiplices q̃stiones breui si xp̃c
uisserit sermone soluamꝰ. p̾t̾mi¬
ito salutotõis officia qͥb meũ de¬
mulces caput taceo deblandiciis
qͥb rep̾hõsionem mei interisꝯ
solari. ad ipãs causas ueniã. dicit
accepisse te librũ meũ a quodam
fratre qͥ titulũ nõ haberet. in quo
scͥptores eccłiasticos tã grecos ꝙͣ¬
laicos laciuos enum̾au̾im. Cumi¬
q ab eo q̃reres ut tuis u̾bis utar
cur liminaris pagnia nõ eẽtst̾ i¬
pta. uł quo censeretur nomine.
respondisse appellari epithaphiũ.
ẽt argumẽtaris qd̾ recte sic uo¬

Expanded text:
os tuum et ego implebo illud et: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. te quoque ipsum orare non dubito,Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusionem sanguinis et cadauera prostratorum non suam, sed pacis uictoriam cogitantes. respondeamus igitur ad omnia et multiplices quaestiones breui, si Christus iusserit. sermone. soluamus. praetermitto salutationes et officia, quibus meam demulces caput, taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari: ad ipsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam -fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim. cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur \'liminaris pagina\' non esset inscripta uel quo censeretur, nomine, respondisse appellari -Epitaphium. et argumentaris, quod recte sic uo
Abbreviated transcription (Latin):
unius capłi epłe ad galathas. S
ue indear aduersũ rõnẽ tuã utites¬
tium mim̾o. ⁊ occasione miroꝵ ill¬
ust̾um subterfugere u̾itatẽ. nec
uuanũ aud̾e̾ cõserere. breuit̾ descͥp¬
turis exempla ꝓponã. In actib ap¬
ostoloꝵ uox facta est ad pet ͫ dicẽs
Gurge petre. octide ⁊ manduca. id
est ommna animalia qͣdrupedũ. ⁊ ser¬
penciũ t̾re. ⁊ uolatiliũ celi Nuo
dicto ostẽditur ulłm hõiem scd̾m
naturam eẽ poslutũ. sed eqͣlit̾ om¬
nes ad xpi enãgeliũ ꝓuocari. Ad ꝙ¬

Expanded text:
unius capituli epistulae ad Galatas. Sed unius capituli epistulae ad Galatas. Sed ne uidear aduersum rationem tuam niti testium numero et occasione uirorum inlustrium subterfugere ueritatem nec manum audere conserere, breuiter de scripturis exempla proponam. in actibus apostolorum uox facta est ad Petrum dicens: Surge, Petre, occide et manduca, id est omnia animalia quadrupedum et serpentium terrae et uolatilium caeli. quo dicto ostenditur nullum hominem secundum naturam esse pollutum, sed aequaliter omnes ad Christi euangelium prouocari. ad
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hoc ingenue cõfiteri. me ma¬
iorũ scpta leg̾e. ⁊ incõmẽ tariis
scd̃m oĩum consuetudiẽm uarias
pon̾e explanatõnes ut emultis
hanc aũt expositionẽ quã pͥmus
origones indecimo stromatũ libro
ubi epłam pauli ad galathas in¬
rͥptatur. ⁊ cet̾ĩ deinceps int̾ptos
sunt secuti. illa uł maxĩe causa sub¬
unitͦdutũt ut porphirio respõdcant
blasphemãti. am pauli arguit ꝓta¬
citatẽ qd̃ pͥncipẽ apostoloꝵ petͥͫ arir
sit rep̾hẽd̾e ⁊ argu̾e infaciẽ. ac rõ¬
ne cõstͥng̾e qd̾ malefec̾it id estine¬
oerrore fuĩt inquo fint ip̃e qui a¬
liũ arguit delinquẽtẽ Qiid dicã
aranit librũ in quo origenis ⁊ uet̾m
sentẽtiam ẽ setutꝰ. Si igitur me re¬
p̾hendis errantem. pat̾e me q̃so er¬
rare cum talib. ⁊ cũ me erroris mei
mltos socios hab̾e ꝓspex̾is: tu u̾it¬
atis tue saltem unum astipulatorẽ
ꝓferre debebis. Hec de explanatõe

Expanded text:
nisi hoc ingenue confiteri, me manisi hoc ingenue confiteri, me maiorum scripta legere et in commentariis secundum omnium consuetudinem uarias ponere explanations, ut e multis Hanc autem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi epistulam Pauli ad Galatas interpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem apostolorum Petrum ausus sit reprehendere et arguere in faciem ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. quid dicam arauit librum, in quo Origenis et ueterum sententiam est secutus? si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus et, cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu ueritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. haec de explanatione
Abbreviated transcription (Latin):
expon̾e cõnsequẽcia panlus ialto
rep̾ hendat qd̾ itẽ cõmisit. exauo
ostendi me nõ difimito id defende
qd ingͦcis legerã. sed ea exp̃ssisse
que leg̾om ut lectoris arbitͥo dere¬
lmq̃rem. utrum ꝓbanda essẽt an
reppisti ut assereres gentiles qui
ixp̃m credidissent legis ouere
liberos.eos aũt qm exnideis crede¬
rent legi ẽẽ subiectos. ut ꝑ utro¬
rũq ꝑsonã. ⁊ paulus recte rep̾h¬
eudet eos qui legẽ sernarẽt quasi
doctor genciũ. ⁊ petrus iure rep̾h¬
end̾etur qui pͥnceps cirtumtisionii
id impau̾it gẽtib ad̾ soli qui ex uu¬
deis erant debuerũt obseruare H
si placet mimo qͥa placet. ut qͥcũq
credũt ex udeis debitores sint legis
faciende tu ut ep̃s in toto orbe no¬
tissimꝰ. debos hanc ꝓmłgare sen¬
teciã. ⁊ in assensũ tuũ om̃s toepõs
trahere Ego inꝑuo tugurnĩcło
cum monachis idomi cum pcatori¬
b meis demãgnis statu̾e nõ audeo.

Expanded text:
exponere, qua consequentia Paulus in altero exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut . lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an reperisti, ut assereres, Gentiles qui in Christum credidissent, Legis onere liberos; eos autem qui ex Judaeis crederent. Legi esse subjectos: ut per utrorumque personam, et Paulus recte reprehenderet eos qui Legem servarent, quasi doctor Gentium; et Petrus jure reprehenderetur qui princeps circumcisionis id imperavit Gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis debitores sint legis faciendae; tu ut episcopus in toto orbe notissimus debes hanc promulgare sententiam et in adsensum tuum omnes coepiscopos trahere; ego in paruo tuguriunculo cum monachis, id est conpeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo,
Abbreviated transcription (Latin):
didimũ uidentẽ meũ. ⁊ laodiceñ
de eccłia nuꝑ egressũ. ⁊ alexan¬
drũ uet̾em heretitũ. eusebiũ
q emisenũ ⁊ theodorũ heracleo¬
tem. qui ⁊ ip̃i nõ nlłos suꝑ hac
recõm̃tarios reliq̃rũt. equib
ł a pauta decerperem. ficret ali
notario ł mea aliena dictam. nͦ
ordĩs nͨ u̾ boꝵ interdũ nec sensu¬
um memor. Iam dñi miscdĩa ẽ.¬
ne por mrpiciam nrãm ab alus bñ
dicta disꝑant. ⁊ nõ placeant intͤ
extraneos. ã placent inter suos.
Siquid igit᷑ rep̾hensione dignũ
putau̾as in explanatõe nrã. e¬
ruditionis tue fu̾at ãrere utrũ
ea que scͥpsimꝰ haberẽt᷑ ingtis.
ut si ini nõ dixisset̃: tñt meam
cum lib̾s inp᷑fatõne cõfessus sũ ori¬
genis cõmẽtarios me cẽ secutima
⁊ uł mea uł alienadictasse. ⁊ infiñ
eiusdẽ capłi qd̾ rep̾hẽdis scripse rim
si cui iste nõ placot sensus: quo noc
pets p̾casse nec paulus ꝓcacit̾ ostẽ¬
ditur arguisse maiorẽ: debet qua¬

Expanded text:
Lao dicenum de ecclesia nuper egressum et Ale.xandrum, ueterem hereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliqnotario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum interdum nec sensuum memor. iam domini ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. » Si quid igitur reprehensione dignum putaveras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere utrum ea quae scripsimus haberentur in graecis, ut, si illi non dicum libere in praefatione confessus sim Origenis commentarios me secutum et uel mea uel aliena dictasse et in fine eiusdem capituli, quod reprehendis, scripserim: Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet
Abbreviated transcription (Latin):
uaria est ut tolerari uix possit ⁊
ita suspͤta ne ingͦto aliud inuema¬
tur. ut inde aliꝙͥ ꝓfre aut ꝓbare
dubitemꝰ Brenem putabã futu¬
ram hanc epłam sed nescio quomͦ
ita mͥ dulce factũ est mea ꝓgͦdiar
sitecum loq̃ rer S obsecro te ꝑ dm̃
ne te pigeat ad omĩa responde ⁊

Expanded text:
uaria est, ut tolerari uix possit, et uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetur. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce; factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ indet᷑ aliqñ te quoq in nõ¬
nlłis falli potuisse. Et inde hoc
qͣle sit meis litt̾is que nõ posst̾
collatis usitatarũ linguarũ tes¬
timoniis emendari. ꝓinde nõ
tuo. quo enangeliũ ex greco in¬
offonsio est. cum scꝰ pturam gͨcã¬
contulerimꝰ. Unde siqͥsquã ueteri
falsitate cõtonsiosus fauet. ꝓlatis
collatis q codicib ẜ docetur facilli¬
me ł refellitur. siquedã uarissim¬
a merito mouẽt. quis tã durus ẽ.
qͥ labori tam utili nõ facile ignos¬
cat cui uicẽ laudis ref̾re non suf¬
ficit: Quid t̾ aũt uideat᷑ cur inml¬
tis aliter se habeat hebreorũ codi¬
cũ auctoritas. alit̾ gͦcoꝵ que di¬
cit̾ septuagĩta: uelł ut dignare¬
ht̃ illa que sic meruit diffamari.
⁊ aua usos apostolos nõ soleũ res
ipã iudicat. s eciã te attestatrum
eẽ memini Hac ꝑ hoc plurimũ
ꝓfueritꝰ scͥpturã grecã quã septua.¬
guita oꝑati sũt latine u̾itati rod¬
dideris. que indiuersis codicib ita

Expanded text:
idetur, aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris quae non possunt collatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. CAPUT IV. tuo, quo Evangelium ex graeco inoffensio est, cum Scripturam gracontulerimus. Unde, si quisquam veteri falsitati contentiosus faverit, prolatis collatisque codicibus, vel docetur facillime, vel refellitur. Et si quaedam rarissima merito movent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui vicem laudis referre non sufficit? Quid tibi autem videatur, cur in multis aliter se habeat hebraeorum codicum auctoritas, aliter graecorum quae dicitur Septuaginta, vellem dignarehabet illa quae sic meruit diffamari, et qua usos Apostolos, non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum eam scripturam Graecam, quam Septuaginta operati sunt, Latinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus ita
Abbreviated transcription (Latin):
tum fu̾it. tot latinas ⁊ grecas
auctoritates damnari quis fer¬
at: huc accedit. quia eciã con¬
sulti hebrei possũt aliud respõd̾e:
utͣ solus neccessariꝰ uidearis qui
eciã ipõs possis conuint̾e. S tñ
quo iudice. mirũ si potueris in¬
uenire Nam quidam frat̾ nr̃¬

Expanded text:
tum fuerit, tot Latinas et Graecas tum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam frater
Abbreviated transcription (Latin):
is indicent deesse codicib grecis
que sũt in hebreis. scur in hac al¬
t̾a que ex hebreis est negligẽtiꝰ h
curatũ sit. nt eedom ꝑticłe lotis
siuis in uenirẽtur aliquid inde exẽ¬
pli grã pon̾e uolui. sed m̃ ad hor̃a
codex defuit qui ex hebreo est. ue¬
rũptũ quia p̾uolas ingemo. non
solũ qͥd dix̾im uerũ eciã qͥd dice̾ uo¬
luerim satis ut opinor intelligis.
ut causa reddita qͦd inouet edisse¬
ras Ego sane mallem gͤcas potus
canonitas te nobꝰ int̾p̾tari scͥpturas.
que septuagnita inperp̾tum ꝓhi¬
bent᷑. ꝑdurũ erit em̃si tua int̾¬
ꝑit loctitari. qd̾ agͦcis eccłiis lati¬
ne eccłie dissonabũt maxime qr
facile cotradictor coniñtit᷑. greco
ꝓ lato libro id est lingue notiss¬
breo trãslatũ est aliquo in solito
ꝑmotus fu̾it. falsi crimẽ nten¬
d̾it. iuxaut nũquã ad hebrea
testimoiã ꝑuenit᷑. a quib de fẽ¬
datur obiectũ Quod si eciã ꝑuẽ¬

Expanded text:
is indicent deesse codicibus Graecis, is indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum, quid dixerim, uerum etiam, quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut causa reddita, quod mouet, edisseras. Ego sane mallem Graecas potius canonicas te nobis interpretari scripturas, quae septuaginta interpretum perhibentur. perdurum eperit lectitari, quod a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissbraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quod si etiam peruen
Abbreviated transcription (Latin):
tentus ac deide brem de functus est
eciã nũc mitt̾e uolui: ut scias in
tua colloq̃a ꝙͣ olim mardescam.
⁊ auã iun paciar qd̾ ad me tamlõ¬
ge absunt sens corꝑis tui perqͦs
adire possit ad auimũ tuũ aĩmꝰ mẽ
mi frat᷑ dulcissine ⁊ in domim mẽ¬
bris honorande In hac añt epłah̾
hoc addo quod postea didicimus
Iob ex hebreo te int̾p̾tatum. cura
iam quandam haberemꝰ int̾p̾ta
u̾sam in latinũ ubi tam̃ asteriscis
notasti que in bebreo sunt ⁊ gͦcode¬
sunt. O beł antemque ingreto
inuemiũtur ⁊ inhebreo nõ sunt
tam mirabili diligencia: ut qͥbdã
in locis ad u̾ba singula stellas sin¬
głas signifitãtes indcamꝰ eadem u̾¬
ba ẽẽ in hebreo. ingrecoa̾ nõ eẽ. por¬
ro inhac posteriore int̾ p̾tatõe ã
u̾sa est ex hebrco nõ eadem u̾boꝵ
fides occ̾rit Nec ꝑum turbat
cogitantẽ łcur in illa pͥma tanta
diligentia fingant᷑ asteriti. ut
minimas eciam ꝑticulas oration¬

Expanded text:
tentus ac deinde breui defunctus est, tentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac autem epistula hoc addo, quod postea didicimus Iob ex Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpreo eloquio uersam in Latinum, ubi tamen asteriscis notasti, quae in Hebraeo sunt et Graeco desunt, obeliscis autem, quae in Graeco inueniuntur et in Hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit. nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas oration
Abbreviated transcription (Latin):
retur epsa. qualis filius nost̾ cypͥanꝰ
dicicomis. Per hunc certe ita spero lit¬
t᷑as tuas. ut certius ĩ hͦ rerũ gen̾e qͥc¬
quã sꝑare nõ possim Nam nec studiũ
inpotendis resc̾ptis memorato filio
nro deerit nec grã in ꝑmerẽdis. nec
diligc̃tia incustodiẽdis. nec alac̾tas
in ꝑferendis. nec fidos in reddendis.
adsit cordi tuo ⁊ desid̾io meo. ut fra¬
t̾nã uolũtatẽ nlła uolũtas maior ii¬
pediat. Qiua ergd duas iã epłas mi¬
si. nlłam ã tuã postea recepi. easdem
nisse. Quod si ⁊ ꝑuenerũt. fortasse
tue potius ad me peruenire minime
potuerũt. ea ipã scͥptaqine iam misisti
itm̃ mitte si forte reseruata sunt Sĩ
minus rursus dicta quod legam dũ
tam̃ his respond̾e ne gͣueris ⁊ͥodiã
diu est ut expecto. primas eciã quas
iam ex hac uita migraint nec eas
tunc ip̃e ꝑferre potuit qͥa cõtinuo dim
ꝓficisci disponit epãtus sartina de¬

Expanded text:
retur epistola, qualis est filius noster Cyprianus retur epistola, qualis est filius noster Cyprianus diaconus. Per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. Nam nec studium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit, nec gratia in promerendis, nec diligentia in custodiendis, nec alacritas in perferendis, nec fides in reddendis: adsit cordi tuo, et desiderio meo, ut fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior inpediat. Quia ergo duas iam epistulas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem nisse. quodsi et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est, ut expecto. primas etiam, quas iam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina de
Abbreviated transcription (Latin):
in tus libris ⁊ maxime ĩ scͥpturrũ
expositione que ł obscurissime sunt.
auedam a recti linea distrepare ni¬
deantur Et hoc dico. non quod moꝑ¬
ibus tuis q̃dam rephendenda iamten¬
seam Neque enĩ lectiom eorũ unqm
oꝑam dedi. nec exemplarioꝵ aput nos
copia est. p̾ter soli loqͥoꝵ tuoꝵ libros:
⁊ auosdam cõmẽtariolos in psalmos.
Quos si uellem discut̾e nõ dicã a me
qui nichil sum. sed auet̾m grecoꝵ
doc̾em int̾p̾tatõib discrepare. Uale
mͥ amice karissime. etate fili. dig¬
intate parẽs. et hoc ame rogatus
obserua. ut quica̾s mͥ scͥpseris ad
me rͥmũ facias ꝑueuirs. explicit¬
Ommo uen̾abili ⁊ desid̾abili
sancto frĩ ⁊ cõp̾sbitõ hieron¬
imo: augustiuꝰ in dño salutẽ. ex quo
cepi ad te sc̾bere ac tua sc̾pta desid̾a¬
re: nũquã mͥ melior occurrit octa¬
sio quã ut ꝑ dei seruũ ac ministrũ.
fidelissimũ. mnq ꝑcarissimũ mea tͥ affer¬

Expanded text:
in tuis libris et maxime in scripturarum in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi  scripseris, ad me primum facias peruenire. 1 Comino venerabili, et desiderabili sancto fratri, et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. Ex quo coepi ad te scribere, ac tua scripta desiderare, nunquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per Dei servum, ac ministrum fidelissimum, mihique carissimum, mea tibi affer
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriolo ꝯ scĩs frĩb labore desudãs
aliqͥd contra epm cõimonis mee
scͥb̾e audeã. ut eũ ep̃mꝰ quẽ añ cepiꝓ
amare quã uosse qui me p̾mus ad
aintitias ꝓuotauit quẽ post me ori¬
entẽ in scͥpturarũ erudicione letatꝰ
sum Qui aut tuũ negato librum
si forte nõ tuus est ⁊ desme flagita¬
re rescͥptũ ad ea que nõ scͥpsisti. aut
si tuus est ingenne confit̾e. ut si m
defensione mei aliqua sc̾psero. inte
culpa sit qui ꝓ uocasti. nõ inme qui
respond̾e compuilsus sum Addis p̾¬
terea te ꝑatum ẽẽ: ut siquid me in
sc̾ptis tuis mouerit aut corrig̾e no¬
luero: frat̾ne accipias ut nõ solum
ini mea te beniuolencia gauisurum.
sed ut hoc ipm faciã dep̾caris Rur¬
sum dico qd̾ sencio prouotas semẽ
tacentẽ stimulas. uideris iactare
doctͥnã Non est autem etatis mee
putari maliuolum orga enm cui
magis fau̾e deteo et si menͣngeliis
ac ꝓpħis ꝑu̾si homines inuenuĩt
qd̾ initantur rep̾hende: miraris si

Expanded text:
ore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nosse, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respondere conpulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si
Abbreviated transcription (Latin):
uit nitẽplũ anũtiãs expletiõẽm
⁊dierũ purificationis. douͦ offer¬
ret᷑ ꝓ nno qͦ eorũ oblatõ. O pan¬
le i in hoc te rursũ int̾rogocur
caput raseris cur midipedalia
exertũis decerimoniis iudeoꝵ.
cur obtuleris sacͥficia. ⁊ scd̃m
legẽ hostie ꝓ te fu̾ũt imolate.
utiq respõdebis. ne stãdalizen¬
tur aui ex indeis crodid̾ãt Simł

Expanded text:
adnuntians expletionem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. o Paule, et in hoc te rursum interrogo, cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de caeremoniis Iudaeorum, cur obtuleris sacrificia et secundum legem hostiae pro te fuerint immolatae. utique respondebis: \'Ne scandalizarentur, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
lunc respõdit petrus. Nñqͥd aqũa
quis ꝓhibere potest. ut nõ bapti¬
zentur hi qui spiritũ sanctũ acceꝑ¬
unt sicꝰ ⁊ nos. ⁊ iussit eos innoie
ihũ xp̃i baptizari. Audiert̃ aũt a

Expanded text:
Tunc respondit Petrus: Numquid aquam quis prohibere potest, ut non baptizentur hi qui Spiritum sanctum acceperunt sicut et nos? Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari . Audierunt a
Abbreviated transcription (Latin):
intimi loquatitate aut lite uulgetur
Qua ꝓpt̾ quis prudentũ nõ uideat. eciã
tu quam tolerabilit̾ feras amicissimi
quondã ⁊ famuliarissimi incredibiles
nunc inimicitias cõsolante cõsciencia.
forsitã credit᷑ insimst᷑s ariuis deputes

Expanded text:
intimi loquacitate aut lite uulgetur. intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia fo
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽẽ sencio: quic qͥd ei consilioꝵ
incoꝵ cogitationũq cõmito. nõ ho¬
niimi cõmitto sed illi. in quo man ut
talis sit. Deus em̃ caritaritus est.
⁊ qui man incaritate: indeo man.
Quã si deseru̾it tm̃ faciat necesse est
dolorẽ quãtũ mauẽs fe̾c̾at gaudiũ. Ue¬
runiptam̃ ex amico intimo fc̃s nuunc̾
q̃rat sibi pocius qd̾ fingat astutꝰ. ñ
iueniat qd̾ prodat iratus. hoc aũt
nunsqͥsque facile asseqͥtur: nõ occultã¬
do qd fec̾it. s nõ faciendo qd̾ octultari
uelit. Quod si miscd̾a dei bonis piisq
concedit ut inter amicos quoslib fu¬
turos liberi securiq uersent᷑: alieua
pͥcata sibi cõmissa nõ ꝓdant. que ꝑdi
timeant ip̃i nlła cõunttant.: Cum enĩ
falsũ qͥd a maledicto fingit᷑: aut oĩo
nõ credit᷑: aut c̾te integra salute sola
fama uexatur Cum aũt malũ ꝑpetͣ¬
tur hostis est intimus. eciã si nullius

Expanded text:
ctum esse sentio, quicquid ei consiliorum ctum esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo sed illi, in quo manet, ut talis sit; deus enim caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet. quem si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. uerum tamen ex amico intimo factus inimicus quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non M inueniat, quod prodat iratus. hoc autem unusquisque facile adsequitur non occultando, quod fecerit, sed non faciendo, quod occultari uelit. quod misericordia dei bonis piisque concedit, ut inter inimicos quoslibet futuros liberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur. quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius
Abbreviated transcription (Latin):
ero lucreris frẽm tuũ Neq enĩ qr¬
ħ ipt᷑ lon ginquitatẽ terrarũ nõ potes
tace inter me rre. ꝓpt̾ea debes sin̾e
errare te prsus ad̾ ad ipãs res quas¬
nosse uoluniꝰ attinet. s qͥd ueri me
tenere uł stio uł credo uł puto. inqͦ
tu aliter sentis. quãtũ dat dñs sine
tua inuria conabor asserere Quod
aũt ꝑtiuet ad offencionẽ tuã cumte
sere potinsse: nͥ aut h̾ dic̾eni ad̾ nõ de¬
bui. aut nõ sic dicerẽ ut debui. qͥa nec
uuror minꝰ nos scire unicem. quam
scimur a comũctissimis ⁊ familiarus¬
imis nr̃is In quorũ ego caritatẽ fate¬
or facilem me totũ ꝓicio p̾sertĩ fatig¬
arum scandalis scłi: ⁊ in ea sine ullaso¬
licitudiẽ req̾esco deũ qmipe illic eẽ seu¬
tio inquem me securus picio ⁊ inquo
securꝰ req̾esco. nec inhac mea securita¬
te cͣstinũ illdꝰ humane fragilitatis in¬
certũ de quo suꝑus ingemui oĩo for¬
mdo Cum enĩ hõieui xana caritate

Expanded text:
ero. lucreris fratrem tuum. neque enim, qero. lucreris fratrem tuum. neque enim, qpter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res, quasnosse volumus, attinet, si quid veri me tenere vel scio, vel credo, vel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat Dominus sine toa injuria, conabor asserere. Quod autem pertinet 735 ad offensionem tuam, cum tesere potuisse, nisi aut hoc dicerem quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui: quia nec miror nos minus scire invicem, quam scimur a conjunctissimis et familiarissimis nostris. In quorum ego caritatem, fateor, facile me totum projicio, praesertim fatigatum scandalis saeculi; et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. Dum quippe illic esse sentio, in quem me securus projicio, et in quo securus requiesco. Nec in hac mea securitate, crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius ingemui, omnino formido. Cum enim hominem Christiana caritate
Abbreviated transcription (Latin):
getis uerum dico caritati tue n me
magis quam ħ exemplũ treuuisse cum
quedam adme iepła tua leg̾e̾m tue
iudignatõis indicia nõ tã illa de entel¬
lo ⁊ de loue lasso. ubi u̾i hilarit̾ iocari
quam iratumde miari uisus es.: quã
illdꝰ ad̾ serio te scͥpsisse satis apparet.
unde supͣ elocutus sum plus fortasse
quã debui. s nõ plus quã timui. ubi
aisti ne forte lesus uiste expostulares.
Rogo te si fieri potest. ut inter nos q̃¬
ramus ⁊ disseramus aliqͥd qͦ ane amaritu¬
dine discordie corda nrã pascãt᷑᷑. fiat.
Siaũt nõ possum dic̾e qͥd mͥ emendãd̾
iudeat᷑ in sc̾ptis tus. nec tu inmeis nͥ
cum suspicione inuidie aut lesione a¬
mticie quiescamꝰ ab his ⁊ nr̃e inte sa¬
luti ꝙ partamꝰ Minus certe assequat᷑
illa que inflat dũ nõ ostendat᷑ illaq̃ e
difcat. Ego me longe eẽ sencio abilla
abste petere ueniã siquid offendi.
Quod mͥ aꝑire deles ut cum te audi¬

Expanded text:
getis. 9. « Verum dico caritati tuae, nihil me getis. 9. « Verum dico caritati tuae, nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tucum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus certe adsequatur illa, quae inflat, dum non offendatur illa. quae aedificat. ego me longe esse sentio ab illa abs te petere ueniam. si quid offendi, quod mihi aperire debes, ut, cum te audi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m desiderio nõ pua ex ꝑte cõsoloe
ibi rursus acerrimꝰ dolorum stuilis
lixumq concesserat. ut coinctissu
⁊ famuliarissimi mella scͥpturarum
sanctarũ ꝑiter lamberetis. tante am¬
aritudinis irrepsisse ꝑmilem. qñ nõ.
ubi nõ cui nõ hõini formidandã. cũ
eo tpr̃e qͦ abiectis iam sartinis scła¬
rib iam expenditi dñm seqͣlumim. ⁊
uiea t̾ra muebatis simł iqͣ dñs hu¬
manis redib ambulans pacẽ meã
inquit do uob̃. pacẽ meã relinquo
uob̾. iuris etate maturis ⁊ meloqͥ¬
o dñi habitantib. uobꝰ actid̾ͤ ptuit
uere temptatio est uta humanasp̃
t̾rã Gi mͥ qͥ uos alitubi simł mue¬
nre nõ possum forte ut moueor.
ut doleo ut tumeo ꝑcid̾em adpedes
urõs. flerẽ quãtũ ualerẽ. rogar¬
om quãtũ amarẽ Nũc unũ quenq
ur̃m ꝑ se ip̃o. nũc utrumq ꝑ alter
utro ⁊ pro aliis ac maxinie infirmis
cõtordes legere timeatis: ne iterũ liti¬

Expanded text:
nostrum desiderio non parua ex parte consolor, nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis doloris stimulis rolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso, nunc utrumqutro, et pro aliis, ac maxime infirmis,concordes legere timeatis, ne iterum liti
Abbreviated transcription (Latin):
tatib amicoꝵ sciencia p̾sencium
ubi ulła est p̾sciẽtia fut uroꝵ S
qͥd ħ alt̾i de alt̾o gemẽdũ putem
qñ nec ip̃e qͥdem sibi homo est no¬
tus in postoruni.: nouit enĩ uttũq
uix forte nũc qualis sit: qualis
autẽ postea futurꝰ sit ignorat
Nec porro nõ tãtũ sciencia qͣlis
quisq sit uerũ eciã p̾sciẽcia qͣlis
futuꝰ sit. si est inscĩs ⁊ beatis an¬
cum ad huc angłs uonꝰ eẽt. ⁊¬
sciens futurã unqͥtatẽ suã ⁊ sem¬
pit̾nũ suppliciũ om̃i no iudeo De uoi
qua re si cũ eam nosse opus est: uel¬
lem audire quid sentencias uideo aͥd
faciãt t̾re ac maria que uos corpalit̃
dirinuũt. Si ħ epła mea quam legis
mus tolerãcia sustinemꝰ. Unde ro¬
curro ad illa u̾ba epłe tue dulcissi¬
ma. sanctiq desidii plenissima. ⁊
ea facio uicissim mea. utinã merem
u̾br nõ iam tuis tm s eciã meis
ubi delector ⁊ reficior ⁊ ip̃o quãius
pendente ⁊ nõ atingente utͥusq

Expanded text:
aesentium, ubi nulla I est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum W putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque — uix forte —, nunc qualis sit; qualis autem postea sit futurus, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis ancum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. ae qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, mus, tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: utinam merereuerbis non iam tuis tantum, sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtił eẽt:. S beate apłe paule qui
inpet᷑ rep̾hẽd̾as simłatõem. qͣre
se suptraxiss agc̃tib ꝓpt̾ metũ iu¬
deorũ ã a iacobo uen̾ant. cur thi¬
motheũ filiũ hoĩs gẽtilis utiꝙ ⁊

Expanded text:
gentilis esset. o beate apostole Paule, qui in Petro reprehenderas simulationem, quare se subtraxisset a gentibus propter metum Iudaeorum, qui a Iacobo uenerant, cur Timotheum, filium hominis gentilis utique et
Abbreviated transcription (Latin):
teor młtũ dolui iter tam caras fa¬
nuliares qr psonas cunctis q pene
eccłiis notissimo amicitie unculo
copulatas tm̃ malũ exittisse discor¬
die. Et tu qͥdem qͣntũ tibi mod̾eris
quantũq teneas aculeos indigna¬
tõis tue. ne reddas maledictũ pro
maledicto. satis intius lit̾is eim¬
net. Uerũptamẽ si eas ipãs cum
legissem contabu dolore ⁊ obrigni
tunore. quid de me illa fac̾ent que
inte ille scͥpsit. si in manꝰ meas for¬
te uenissent: Ue mũdo ab scanda¬
lis. Ecce fit. ecce ꝓrslis impletur
Qdꝰ u̾itas ait qm̃i habũdabit iuiqͥtas
refrigescet caritas młtoꝵ E ues
incuiꝰ seusus tota se ꝓitiat secura
dilectio.: quis deniq amicus nõ for¬
mdet᷑ qͣsi futurꝰ nimitꝰ. si potuit
int̾ hieronimũ ⁊ rufinũ ħ qd̾ nos
plaugimꝰ exorriri: o misera ⁊ iuui

Expanded text:
teor, multum dolui inter tam caras fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen, si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent? uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus inpletur, quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum V hoc, quod plangim
Abbreviated transcription (Latin):
tuã scĩtatẽ scpsisse meminerim ⁊ ec¬
ce iam senex nõdum rescpta merui:
faciliꝰ ꝙ adte exemplaria epłe mee
perueneruit. nescio qua octasione ꝑ¬
uemẽte. auam ip̃a epłã me curãte.
homo enĩ aui eamꝰ acceꝑat. nec ad
ts ꝑtulit nec ad me retulit. tante
uenire potuerũt apparent nł̃ lut̾e¬
res: ut nͥ studioꝵ meoꝵ mallem
si possem. quã in herere lateri tuo
Quod ego quia nõ possum: aliqũe
re tua rescͥpta meruero Namne¬
que inme tantũ sciẽtie sc̾pturarũ
diuinarũ ẽ aut arẽ iã pot̾it: quãtũ
inẽẽ tibi uideo et siquid in hc re
habeo facultatis ut cumq impen¬
do ppło dei : uacare aut studiosis
diligentius quã populi audiũt
in struendis ꝓpt̾ eccłasticas occupa¬
tõnes oĩno non possũ Nesçio que
septa maledita suꝑ tuo noĩe ad ast̃¬
cam puomiisse uescimꝰ Accepimus
tam̃ ad̾ dignatꝰ es mut̾e. illis res¬
rondeus maledcĩs. Quo ꝑlecto. fa¬

Expanded text:
tuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ectuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim; faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantaeuenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam peruenisse nescimus. accepimus tamen, quod dignatus es mittere illis respondens maledictis. quo perlecto, fa
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ aliqͣntuł cõtͥstari. meliꝰ tumor ÷¬
capitis dolet dũ curat᷑. quã dũ
ei ꝑtit̾ nõ sanat᷑. ħ ẽ enĩ qd̾ acu¬
te uidit qͥ dixit. utiliores eẽ ple¬
rũq iuimicos iurgantes ꝙͣ a¬
micos obiurgare metuẽtes.
Iui em̃ dũ rixanturr. dicũt aliañ u̾a
que corrigamꝰ. isti ã minorẽ ꝙͣ op¬
otet. exibent iusticie lib̾tate. deũ
centute foite coꝑis nõ iugore aĩmo
tam̃ maera dinca fructuoso labore
de sudans ecce sumꝰ sicuud perperam
dixi. forciꝰ finge pedem Noniͥ eẽ
delet molestũ pondꝰ etatis tue.dũ¬
magni desid̾ii suspirio ł lego ł reco¬
lo utinã inquis mereremur comꝑ¬
lexus tuos ⁊colatõne mutua ł doc̾¬
enius aliã ł disc̾emꝰ Ego autẽ dico
utinã saltẽ ꝓpuiqͥs t̾rarũ lociohĩ¬
taremꝰ: ⁊ si nõ possent misceri nrã
colloqͥa lute possent eẽ crebores
Aunc u̾o tãto locorũ int̾uallo abs¬
inus a sensib urĩs: ut de illis u̾¬
bis apłi ad galathas iuuenẽ me ad

Expanded text:
 aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent isenectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dumagni desidlo. Utinam, inquis, mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. Ego autem dico, utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores. Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliud iudeat᷑ quã u̾itas ht̃ dũ
tñ abste aluid nõ fiat quã ta¬
ritas ht̃. ⁊ ego amicissimã re¬
p̾ hẽsionẽ gratissime accipiã.
ociã si rep̾hẽdi nõ meruit qd̾
recte defendi nõ potest. aut
agnostã simł ⁊ benuolẽtiã tuã
⁊ cłpã meã ⁊ quãtũ dñs donat
in alio gratꝰ in alio emẽdatꝰ in¬
uemar . Quid ergo fortasse du¬
ra sed c̾te salubria u̾ba tua tã¬
quã cestus emtelli ptimestam
cedobatur ille. nõ curabatur.

Expanded text:
aliud uideatur, quam ueritas habet, dum aliud uideatur, quam ueritas habet, dum tamen abs te aliud non fiat, quam caritas habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi non potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ labereris. ut te nõ restͥben¬
te qͦ lederer me tam̃ existima¬
res minis insipiẽtẽ. eciã ta¬
li tuo rescͥpto ledi potuisse ⁊
estat gͥ. ut led̾e me rescͥbẽdo
dispon̾es: si c̾to docum̃to maͬs
eẽ illas litt̾as nosseres itaq
qͥa nõ credo qd̾ iniuste me ledẽ¬
dũ putares: suꝑ est ut agno¬
scã pecm̃ ueũ. qd̾ pͥor te illis
lit̾is leserim. quas meas eẽ
negare nõ possũ. Cur itac
conor ꝯͣ fłinis tractũ ac nõ
pocuꝰ uemã peto: obsecro gͦ
sim lodẽdo malũ ꝓmalo red¬
das ledes aũt me si mͥ tacu¬
eris errorẽ meũ: quẽ forte
iuuen̾is ĩ ftĩs ł dcĩs meis
Nã si ea in me rep̾hed̾is q̃¬
nõ rep̾hendẽda nõ sũt te le¬
⁊ dis magis auã me Quod ab¬
sit a morib ⁊ scõ ꝓposito tuoł ut
hoc facias uolũtate ledendi.
culpans in me aͥd dẽte maledi¬
co. qd̾ mẽte ueridita scis nõ
eẽ culpandũ ac ꝑ hoc aut be¬
niuolo corde arguas. eciã si

Expanded text:
prolabereris, ut te non rescribenprolabereris, ut te non rescribente quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem, etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. estat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergsim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
aliud scͥpturarũ scãrũ: te n̾ius
intellexisse quã me. Inmou̾o
ab sit. ut nõ cũ gr̃arũ actione
lucris mcis deꝑutera. si fu̾o te
docc̃te instructus. aut em̃dẽte
corectus. Ucrũptamenĩ tu mͥ
frat᷑ carissime. nͥ te putares
lesum scͥptis meis. ñ me pu¬
taros ledi posse rescͥptis tus
Nullo eñ mͦ id de te opinatꝰ
fu̾o: qd̾ te nõ arbitrans lesum
sic tam̃ rescbis ut ledas. Aut
si te ñ sic resc̾bento ego ꝓpter
nimiam stulticiã meã ledi posse
putatꝰ sũ: hoc ip̃o lesisti plane
qd̾ de me ita sensisti. G nlło mͦ¬
tu me quẽnũquã talem exꝑtꝰ
es ten̾ie talẽ cred̾os: qui litt̾a¬
rũ mearũ exẽplarib. ⁊̃ cunist¬
ilum meũ nosses tem̾e cred̾e no¬
liusti. Siem̃ nõ ĩ m̾ito uidisti
me iuste expotulaturũ fuisse
si tem̾e cred̾e̾s ẽẽ lit̾as meas
que nõ eeñt mee quãto iustĩ
ex postularẽ me ip̃m tem̾e pu¬
tatũ talẽ qualẽ me nõ nosser
qdͥ putauiss. nequaqmͣ ergo ita

Expanded text:
aliud Scripturarum sanctarum te verius intellexisse, quam me: imo vero absit, ut non cum gratiarum actione lucris meis deputem, SI FUERO TE docente instructus, aut emendante correctus. 2. « Verumtamen tu, mihi frater carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. Nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod te non arbitraris laesum si sic tamen rescribis ut laedas. Aut si te non sic rescribente, ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. Sed nullo motu me, quem nunquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus etiam, cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem me ipsum temere putatum qui putavisset? Nequaquam ergo ita
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ ꝓbare añ debuisses meñ sꝰ essi¬
mouem ⁊ sͨ rescͥte. hoc est ⁊ sic
led̾e nͥ enĩ rescͥbẽdo lesissos: ego
iuste expostulare ñ posum. ꝓ¬
inde cũ ita rescͥbis ut ledas. qͥs
loc̾ nob̾ relinqͥtur in disputatõe
scͥpturarũ sñ ullo rãtore u̾sãdi
ego qͥde absit ut ledar si mͥ c̾¬
ta rõne uolu̾is ⁊ potueris de

Expanded text:
bare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et pot
Abbreviated transcription (Latin):
at. hoc sane ł maxine ad mirãs
Qd̾ cum̾ dicas exẽplarib litt̾arũ
mearũ ideo ten̾ie nõ putasse cͤᷤ¬
dẽdũ ne forte te respondente le¬
sus iuste expostularẽ qd̾ ꝓbare
ante debuisset meũ ẽẽ sermo¬
nẽ. sic resc̾tere: postea iube¬
as simea est epła. aꝑte me scͥ¬
D̾e: aut mitt̾e exẽplaria u̾ora
ut absq ullo rautore stomachi
in sc̾pturarũ disputatõne u̾se

Expanded text:
el maxime admirans, quod, cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est epistula, aperte me scribere aut mittere exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum dis
Abbreviated transcription (Latin):
scã pͣdc̃cia facile uideas. ⁊ modũ
debui aliqͥd scͥpsi. ñ ad illũ dẽ
uie. sed ad me ipm pocius fra¬
t̾na dilectõne uutte sermonẽ
qͦ correctus petã ut ignoscat
si meã culpã ipẽ cognouero

Expanded text:
 motum debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero
Abbreviated transcription (Latin):
meas qͣs per dei scruũ filiũ nrm̃
cypͥmũ diaconũ misi. qͥb tͦtis¬
sime agnosc̾es meã eẽ epłam
ciñ exẽplaria illuc ꝑuenisse cõ¬
inemorasti unde iã me arbit᷑r
rescͥptis tus uelut entellimis
grandib atq acrib cestib tãgͣ
audatẽ daretã. cepisse pulsari
atꝙr u̾sari Nũc tamen eis ip̃is
respõdeo litt̾is tuis. quas mͥ ꝑ

Expanded text:
per dei seruum, filium nostrum 4 Cyprianum diaconum misi quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti — unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas mihi per
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ entelli: ⁊ uulgaris ꝓuer¬
bii quod bos lassus forcuis fig¬
at pedem. tristos hec dictami¬
mus.: utinã meremͣ cõplexꝰ
tuos: ⁊ collatõne mutua uł
mͥ tem̾itate solita maledcã su¬
a calpurmus cognom̃to lana¬
rius. que ad affricam qͦ studi¬
o euis didici ꝑuenisse ad que
breuit ex ꝑte respondi. ⁊ libel¬
lieius nobis misi exẽplaria.
lacius opiis cõ oportimũ su̾it
pͥmo missurꝰ tpr̃e. In quo illoᷤ
caui no inciquã existimatõ¬
nem lederẽ irͥaa xp̃ianaui: sed
tãtũ ut dolirãtis imꝑiti mẽdaci¬
um ac uecordiã cõfutarẽ. Mem̃¬
to mei sancte ac ueu̾abił paꝑa.
uide ꝙͣntũ te diligã ut ne ꝓuota¬
tus aͥdem uolu̾im respõdere. nͨ
credam tuũ oẽ qd̾ in alto forte¬

Expanded text:
tis et Entelli et uulgaris prouertis et Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus; utinam mereremur conplexus tuos et conlatione mutua uel mihi temeritate solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum oportunum fuerit, primo missurus tempore; in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum, ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾semur. uł urm emẽdemꝰ errorem
uł aliũ fructra rep̾bendisse do¬
ceam absit autẽ a me ut aͥcꝙͣ
de libris beatitudinis tue atn¬
g e audcã Sufficit em̃ mͥ ꝓba¬
re mea : ⁊ auena nõ carꝑe.
seterum optime nouit pͥden¬
cia tua mĩquẽq in fuo sensu
habundare. et puerilis ẽẽ iac¬
rancie qd̾ olim adolescentuli
fac̾e cõsueu̾ant. accusando iltu¬
illustres iuiros suo nomini fa¬
uã querire. Nec tã stultus
sũ ut diu̾sitate ex planatõnum
tuarũ me ledi putẽ: qͥa ne tu
led̾is si nos cõtraria senserimꝰ
S illa est u̾a in t̾ amicos rep̾¬
hẽsio si nostra oꝑa nõ in uidẽtes
aliorũ ixͣ psiũ mãticã cosid̾¬
emꝰ: Super est ut diligas dili¬
gentem: ⁊ in scͥpturatꝰ cãpo iu¬
uenis sonẽ nõ ꝓuotes Nos
tum potiumꝰ. Nuno te cur¬
rẽte ⁊ l̃ga spacia trãsmittẽ
te. nob̾ debetͫ ociũ simłq ut
cum uenia ⁊ honore tuo dix̾im.
ue solus mͥ depoetis aliqͥd ꝓpo¬
suisse uidearis: mem̃to dare¬

Expanded text:
strum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quicquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquem- . que in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iuxta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos antum potuimus. nunc te currente et longa spatia tte nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, memento Dare