comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõfiteri. ap̃ illũ fuisse añꝗͣ de illo nasce¬
tꝰ est filiũ eiꝰ ẽẽ cepisse. Has he ses ꝓuta¬
ui in hoc opꝰ meũ de fili astri oꝑe tͣnfferẽ¬
das. Et alias qͥdẽ ip̃e cõmemorat s michi
applłande hereses ũ uidẽtur. Quascũq

Expanded text:
confiteri, apud illum fuisse antequam de illo nascetus est Filium esse coepisse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque
Abbreviated transcription (Latin):
istos p̃termisso eluidii noĩe antydicos¬
at̾niam a pat̾no inferiores
partes humani corporis ñ a dõ s a
dẏabole fcãs opinant᷑. ⁊ oĩm ex illis
partib flagicioꝵ licẽtiã tribuentes
ĩpurissi̾e uiuũt. Hos ⁊̃ uenustianos qͥ¬
Tbertullianiste. lxgxui

Expanded text:
stos, praetermisso Helvidii nomine, AntidicoPATERNIANI inferiores partes humani corporis non a Deo, sed a diabolo factas opinantur, et omnium ex illis partibus flagitiorum licentiam tribuentes impurissime vivunt. Hos etiam Venustianos quTERTULLIANISTAE
Abbreviated transcription (Latin):
me tangismon asser̃t dicẽtes sic eẽ
in pr̃e filiũ qũo uas in uase .q. duo cor¬
pora carnałr opmautes. ita ut filiꝰ ĩ tret
in pr̾em: tãqͣm uas muꝰ in uas mai. uñ
⁊ tale noniẽ hic error accep̃ ut metan¬

Expanded text:
Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error accepit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ debite ad uitã gratis. Neq enĩ si
duoꝵ de ysaac pr̾iarcha geminoꝵ. qd̃
cͥdẽ iã ostẽdimꝰ qͣnta cecitate dicatur
fut᷑a p̃uidit d̾s opera qr iuxer̃t atq
senuerũt. ⁊ p̃p ea iacob dilex̃. esaua
bap̃m uõ cosulat. illi aũ cõsulat deũ
fut᷑a eoꝵ opera p̃uidere. Qũo enĩ fut᷑a

Expanded text:
adiutum gratis. Neque enim, si duorum de Isaac patriarclia geminorum. quod quidem iam ostendimus quanta caecitate dicatur, futura praeuidit deus opera, quia uixerunt atque senuerunt, et propterea Iacob dilexit, Esau baptismum non consulat, illi autem consulat. deum futura eorum opera praeuidere; quo modo enim futura
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt qͥsq si uiueret. ⁊ id̾o quẽ nequit
nouit fuisse uicturũ: sñ bap̃o fat̃ emo¬
ri sic ineo puniens opera mala que ñ
uitur. Primo attẽdant qͣm falsa pol¬
liceant᷑ in dãpnatione nͭ  ituros qui¬

Expanded text:
et quisque, si uiueret; ideo, quem nequiter nouit fuisse uicturum. sine baptismo facit et mori sic in eo puniens opera mala, non quuntur, primo adtendant, quam falso polliceantur in damnationem paruulos
Abbreviated transcription (Latin):
te qͣm ugilaut̾ posuerit. qͥb diligen¬
ter cõsid̾atis qõius huiꝰ aliqͣntulũ dilu¬
cescet obseuritas. Cũ enũ dixisset stipẽ¬
diũ ꝑcc̃i mors. quis nõ eũ cõgruentissĩe
⁊ cõsequent add̾e iudicaret si dic̾et. g̾ti¬
pẽdiũ aũ iustitie uita et̾na. Et u̾m est.
q sic̃ merito pẽci tãqͣm stipẽdiũ reddit᷑

Expanded text:
 posuerit, quibus diligenter consideratis, quaestionis hujus aliquantulum dilucescat obscuritas. Cum enim dixisset, Stipendium peccati mors; quis non eum congruentissime et consequenter addere judicaret, si diceret, Stipendium autem justitiae vita aeterna? et verum est; quia sicut merito peccati tanquam stipendium reddit
Abbreviated transcription (Latin):
bis suis. ⁊ p̃p ea eiꝰ ecc̃a nlło mͦ fallacit̾
parułos in renussione pc̃coꝵ baptizans
ioles u̾itatis urgeret. quis nõ xp̃iauꝰ
irrideat qͣmi lib u̾sutissimũ cernat. Di¬
cũt eũ u̾acit̾ qͥdã respõdere parułos ꝑ
ora gestãtiũ in remissionẽ se credere pec¬
catoꝵ. nõ tñ qr sibi remittũtur s qr cre¬
dunt qd̾ in eccłia uł in bap̃o remittant᷑
in qͥb ĩueniũt᷑. nõ in qͥb ulła st̃ ac per
hoc nolũt eos ita bap̃art in remissionẽ
pcc̃oꝵ tã qͣm in eis fiat ip̃a remissio qͦs cõ¬

Expanded text:
bis suis, et propterea ejus Ecclesia nullo modo fallaciter bis suis, et propterea ejus Ecclesia nullo modo fallaciter parvulos in remissionem peccatorum baptizat, moles veritatis urgeret, quis non christianus irrideat, quamlibet versutissimum cernat? Dicunt enim, Veraciter quidem respondere parvulos per ora gestantium, in remissionem se credere peccatorum, non tamen quia sibi remittantur, sed quia credant quod in Ecclesia vel in Baptismo remittantur, in quibus inveniuntur, non in quibus nulla sunt: Ac per hoc nolunt eos ita baptizari in remissionem peccatorum tanquam in eis fiat ipsa remissio, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
reatꝰ eiꝰ abolet᷑ s gr̃a reuascẽdi nõ cõdi¬
tione uascẽdi. uñ qͥsqͥs per hãc cõcupis¬
centiã. ⁊̃ de renato nascit᷑ sñ dubitati¬
one oberit nato nisi ⁊ ip̃e siłr reuascat᷑
uni qͥcqͥd est in hac qõne difficłtatis iͭ
in agro xp̃i nõ ĩpedit operarios eiꝰ quo¬
infantes sũ de fidelib sũ de ĩfidelib na¬
ti suit. sic̃ agͥcolas nõ ĩpedit quo nimꝰ
ab eis u serẽdi cura in oleas cõu̾tant᷑
oleastri sũ de oleastris su de oleis oriãt᷑.
Nã ⁊ hoc sic̃ respõdeat rustico p̃ponatur
que cã sit ut cũ aliud sit olea aliud ole¬
aster: nõ tñ uisi ole aster de seĩe utroq
nascat᷑. Nõ omittit miserendi operati
aliud qͣm oleas ẽẽ estunat: effic̃ desidia
uauitatis ut totꝰ ille ager aniara steri¬
litate siluescat. Nã illd̾ qd̾ excogitau̾ũt
cũ u̾itatis põdere p̃m̾ent᷑ qr fideł dñs mu̾¬

Expanded text:
reatus eius aboletur sed gratia renascendi non condireatus eius aboletur sed gratia renascendi non condicione nascendi? unde quisquis per hanc concupiscentiam etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. uerum quicquid est in hac quaestione difficultatis, ita in agro Christi non impedit operarios eius. quontes. siue de infidelibus siue de fidelibus nati sunt, sicut agricolas non impedit, quominus ab eis inserendi cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis oriantur. nam et hoc si. ut respondeat. rustico proponatur, quae causa sit, ut, cum aliud sit olea aliud oleaster, non tamen nisi oleaster de semine utroque nascatur. non omittit inserendi operatioaliud quam oleas esse existimat, efficit desidia uanitatis, ut totus ille ager amara sterilitate siluescat. Nam illud, quod excogitauerunt, cum ueritatis pondere premerentur, quia fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
S disputãdo adu̾sus eos qͥ usq qͣq cõ¬
dere moliũt᷑ ultorẽ uerendũ ẽ ne nosĩ
eos ista fing̾e existimeniꝰ. illi aũ ulło
mͦ tã hebetes ẽẽ credãtur ut ħ uł sẽtiãt
uł cuiqͣm persuadere conentur. U̾mptñ
uisi eos ħ dr̃e audissẽ refellẽda ẽẽ non
arbitrarer. Cur cõstipant᷑ enĩ ⁊ diuina¬
rũ auctoritate lectionũ. ⁊ antiqͥtꝰ tra¬
dito at retento firmo ecc̃e ricu in bap¬
tismate parułoꝵ uͥ apertissĩe demon¬
straut᷑. In fantes ⁊̃ cũ exorcizantur. ⁊
cũ eis per eos a qͥb gestant᷑ reñ ci are res¬
põdẽt a dyaboli dñatõe liberari. ⁊ nõ
ĩuenientes qui añ pergũt in p̃cipiciũ
stłtitiã dũ uolũt uuitare sententiã
illd̾ sane sibi uidentur a cutissinie dr̃e
in parẽtib nõ dubitamꝰ dimissũ ẽẽ ꝑ¬
nał qd̾ sola tollit regen̾atõ spiritał.
at u̾o in bap̃o cõcupiscentie carnis in¬
firmitas cõtinuo sanatur sic̃ cõtinuo

Expanded text:
 disputando adversus eos qui usquequaque condere moliuntur ultorem, verendum est ne nos in eos ista fingere existimemur; illi autem nullo modo tam hebetes esse credantur, ut haec uel sentiant uel cuiquam persuadere conentur. uerum tamen nisi eos haec dicere audissem, refellenda esse non arbitrarer. circumstipantur enim et diuinarum auctoritate lectionum et antiquitus tradito ac retento firmo ecclesiae ritu in baptismate paruulorum, ubi apertissime demonstrantur infantes, et cum exorcizantur et cum ei se per eos, a quibus gestantiberari, et non innenientes, qua eant, pergunt in praecipitem stultitiam, dum nolunt mutare sententiam. Illud sane sibi uidentur acutissime dicere:in parentibus non dubitamus dimissum esse nalis, quod sola tollit regeneratio spiritalis. aut uero in baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanatur, sicut continuo
Abbreviated transcription (Latin):
uianꝰ uenientes ex hac uita ñ sñ sacra¬
mento regn̾atõnis enugrẽt: Ed hĩc di¬
cturi st̃ quiut gr̾a dari possit ñ ulła pre¬
cedere m̾ita hu̾a cõtendũt ne sit perso¬
nar̃ a cceptor d̾s: Que tãdẽ hĩc m̾ita pre

Expanded text:
manus uenientes ex hac uita non sine sacramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita humana contendunt, ne sit personarum acceptor d
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃ qd̾ baptirãdos eos eẽ cõcedũt. Sic au¬
diant eũdẽ dñm dicentẽ. Qui nõ credide¬
rit cõdẽpnabit᷑. q sic̃ eos renasci ꝑ mi¬
nisteriũ baptizantiñ. ita ⁊̃ cred̾e ꝑ corda
⁊ ora cõfitentiũ cõfitentur. audeant gͦ
dr̃e qd̃ a iusto d̾d ĩ nocẽs cõdẽpnabitur:
sermo iste ꝓlixꝰ et ⁊ hon̾osus occupatio¬
nib tuis cͥa ueniã. qr ut ħ ad te scͥberem
⁊ occupatꝰ litt̾is tuis indicib erga nos
beniuolẽtie tue tecũ ista colloquerer.
⁊ ego uĩ feci int̾rũpendis occupatõibus
meis. si qͣ illos alia excogitare adu̾sus
fidẽ catholichã sciretis. ⁊ q̃cũq adu̾sus
eos ne dñici g̃gis infirma deuastent uos
quoq fideli ⁊ plane pastorali dilectõe
disseritis: nota facite nob̾. Herethicoꝵ
quippe in quietudinẽ ⁊ scͥpturas ugilã¬
tiꝰ perscructem᷑: un de ne ouili xp̃i noce¬
ant possit occurri. ⁊ tãꝙt de sõpno igno
rantie excitet᷑ in dustria per młtiplicẽ

Expanded text:
 eos baptizandos esse concedunt; sic audiant eumdem Dominum dicentem, Qui non crediderit, condemnabitur : quia sicut eos renasci per ministerium baptizantium, ita etiam credere per corda et ora confitentium confitentur. Audeant ergo dicere quod a justo Deo innocens condemnabitur, sermo iste prolixus est et onerosus occupationibus tuis. da ueniam, quia, ut haec ad te scriberem et prouocatus litteris tuis indicibus erga nos beniuolentiae tuae tecum ista conloquerer, etiam ego uim feci interrumpendis occupationibus meis. si qua illos alia excogitare aduersus fidem catholicam scieritis et quaecumque aduersus eos. ne dominici gregis infirma deuastent, uos quoque fideli et plane pastorali dilectione disseritis, nota facite nobis. haereticorum quippe inquietudine. ut scripturas uigilantius perscrutemur, unde, ne ouili Christi noceant, eis possit occurri, tamquam de somno ignauiae nostra excitatur industria. ita per multiplicem
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̃ eĩ inqͥt scͥptura ad pħonẽ. qr ad hoc
te excitaui ut ostẽderẽ in te potẽtiã meã
⁊ ut głificet᷑ nomẽ meũ in uniu̾sa terra.
Deuiq ⁊ ad utr̃q cõcludit. Ergo cꝰ ułt
miseretur. ⁊ quẽ ułt obdurat. Hoc fac̃
ap̃ quẽ nõ est iniquitas. Miseret᷑ itaq
gratuito dono. obdurat aũ iustissimo
n̾uto. S dicat adhuc uł se bi ĩ fidelis ela¬
tio uł puniti dãpnabił excusatio. Qͥd
adhuc cõq̃rit᷑ . Nã uolũtati eiꝰ as re¬
sistit:. Dicat ⁊ audiat qͥd cõueni at hõi.

Expanded text:
dicit enim, inquit, Scriptura ad Pharaonem: Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in uniuersa terra. denique ad utrumque concludit: Ergo. cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat. hoc facit, apud quem non erit iniquitas. miseretur itaque gratuito dono, obdurat autem iustissimo merito. Sed dicat adhuc superbi infidelis elatio uel puniti damnabilis excusatio: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? dicat et audi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut nõ solũ de suis ueq de parentũ me¬
ritis alioꝵ s ne de ip̃iꝰ qͥdẽ umͦ pr̃is mu¬
tata forte in mełiꝰ uolũtate głaret᷑ iacob
dicens id̾o se a creatore dilectũ: qr p̾r eiꝰ
morib fuit. Ex uno in qͥt cõcubitu u
nũ tc̃ ad eos seminandos m̾itũ pr̾is unũ
ad cõcipiendos m̾itũ mr̾is. qr ⁊ si mat̾ eos
dona ħ pareret: uiscerib portauit in¬
cdusos. Et forte uolũtates affectões¬
q uaria uit nõ uni s ambob utiq ua¬
riauit quos parit̾ ut̾o. portauit. Intẽ¬

Expanded text:
ut non solum de suis neque de parentum meritis aliorum sed ne de ipsius quidem unius patris mutata forte in melius uoluntate gloriaretur Iacob dicens ideo se a creatore dilectum, quia pater moribus fuit? ex uno,\' inquit, \'concubitu\': unum tunc ad eos seminandos meritum patris. unum ad concipiendos meritum matris, quia, etsi mater eos. donec pareret, uisceribus portauit inclusos et forte uoluntates affectionesque uariauit, non uni sed ambobus utique uariauit. quos pariter uentre portauit. Inten
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ mr̃e uno cõcubitu aũqͣm aliqͥd
egissent boni aut mali: alt̾mi d̾s dilig̃
sa originali inqͥtatis ubi fr̾em suũ¬
i quo hũit cõem cãm uidet per iꝰticiã
m̾uisse dãpnari nõ nisi per gr̾am se po¬

Expanded text:
eadem matre, uno concubitu. antequam aliquid egissent boni aut mali, alterum diligit desa originalis iniquitatis, ubi fratrem, cum quo habuit communem causam, uidet per iustitiam meruisse damnari, nonnisi per gratiam se po
Abbreviated transcription (Latin):
acutissimũ sensũ affuisse apło nõ mi¬
ret᷑: Hoc qͥꝓpe ille nõ uidit qñ sibi ueld̾
adu̾santis obiecta qõe nõ id poꝰ tã breue
tã apertũ iã sic̃ isti putant uerũ abso¬
lutũ q respõdit. Cũ enĩ rẽ stupẽdã ꝓposu¬
iss qũo de ñdũ natis nec aliqͥd agentib
boni ⁊ mali recte dici potuerit qd̾ mnũ
Ss dilexerit aliũ odio hũit. in ip̃a sibi
obiecta qõe motũ exprimens auditoris.
Quid ergo dicimꝰ inqͥt: Aũqͥd iniqͥtas
ap̃ dñi : absit. Hic ergo erat locꝰ ut di̾et
qid̾ isti sentisit. Fut᷑a enĩ d̾i opera p̃iuide¬
operũ iu̾itis audeat głari ad d̾i gr̾am
⁊ głam cõmẽdandã uoluit ualere qd̾
dic̃. Cũ enĩ dixiss absit ut sit unqͥtas
cũ asserat nõ ex operib s ex uocante
dcm̃ eẽ: maior seriuet minori. Moyses

Expanded text:
acutissimum sensum defuisse apostolo non miacutissimum sensum defuisse apostolo non miretur? hoc quippe ille non uidit, quando sibi uelut aduersantis obiecta quaestione non id potius tam breue, tam apertum, tam, sicut isti putant, uerum absolutumque respondit. cum enim rem stupendam proposuisset. quo modo de nondum natis nec aliquid agentibboni aut mali recte dici potuerit, quod unum Deus dilexerit, alium odio habuerit, ipsa sibi objecta quaestione motum exprimens auditoris. Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud Deum? Absit. Hic ergo erat locus, ut diceret quod isti sentiunt: Futura enim Deus opera praevideitis audeat gloriari, ad dei gratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas cum asseras Non ex operibus, sed ex vocante dictum est; Major serviet minori? Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ itaq misccłie gratuite deo pertina¬
cissima adũs antur uisauia. si natũ fi¬
lium hoĩs in qualib etate querere ⁊ sal¬
uũ fac̾e qd̾ perierat. nec de scructabilib
uidicus eiꝰ audeant iudicare cur in una
deant deo: Qñ qͥdẽ ille rebece hñti genu¬
nos ex uno cõcubitu ysaac pr̾is nr̃i cũ
illi ũdũ nati nicħ egissent boni ł mali
ut scd̾m electionẽ ꝓpositũ eiꝰ maneret ele
do facit ip̃e nõ cũ ĩuenit. nõ ex operib s
ex uocante dicit minori seruiturũ esse
posterioris assũpsit. Iacob dilexi. e sau a
in esau añqͣm natus feciss aliqͥd mali:
nisi originale pcẽm: Nã ueq in illo di¬
ligeret iustitiã qͣm nuillã ille fecerat
neq in isto odiss naturã qͣm bonã ip̃e
fecerat. Mir̃ est aũ cũ hus coartant᷑
angustiis in qͣnta se abrupta p̃cipsẽt
uetuentes rethia u̾itatis. Id̾o in quiũt
ñ dũ uatoꝵ aliũ oderat aliũ diligebat.
qi eoꝵ fut᷑a opera p̾uidebat. Quis istũ

Expanded text:
non itaque misericordiae gratuitae dei pertinacissima aduersentur insania. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et saluum facere, quod perierat, nec de inscrut-abilibus iudiciis eius audeant iudicare, cur in una deant deo. quando quidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati nihil egissent boni uel mali, ut secundum electionem propositum eius maneret. eledos facit ipse. non inuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autin Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est autem, cum his coartantur angustiis. in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia ueritatis. \'Ideo\', inquiunt. nondum natorum alium oderat, alium diligebat, quia eorum futura opera praeuidebat.\' quis istum
Abbreviated transcription (Latin):
dentia d̾i cui nr̃i capilli iu̾ati st̃ sũ cͦ
uolũtate nõ cadit passer in t̾rã q̃ nec
nec ulla iniquitate corrũpit᷑ ut reuas¬
caut᷑ ad h̾editatẽ celestẽ nõ cõsulit oĩb
parułis filioꝵ suoꝵ. ⁊ ñ ulłis ⁊ cõsuilit¬
parułis impioꝵ. Iste infans de fidelib
cõiugatis ortꝰ lenotina parentũ suscep¬
tus mr̃is uł nutricis sõpuolẽtia suffo¬
catꝰ fit extorris ⁊ exspers filioꝵ fidi ille
ĩfans de sacͥlego stupro nascit᷑. trudeli
timore mortis matris exponit᷑ alienorum
licitudine bap̃at᷑ fit et̾i cõsors ⁊ parti¬
ceps regni. Ista cogitẽt ista cõsiderent.
hĩc audeant dr̃e dm̃ uł acceptorẽ ii sua
gr̃a personar̃ uł renuiu̾ator ẽ p̃cedentiũ¬
m̾toꝵ. Nã ⁊ si conabilt᷑ maioris etatis
aliqͣ m̾uta suspicari seu bona seu ma¬
la. qͥd de istis uifantib dicẽt quoꝵ uͭ iste
potuit iuolentiam suffocandi nec bonis
ille diligentiã baptizatꝰ. Nimie uanita¬

Expanded text:
dentia Dei, cui nostri capilli numerati sunt, sine cujus voluntate non cadit passer in terram Matthnec ulla iniquitate corrumpitur, ut renascantur ad haereditatem coelestem, non consulit omnibus parvulis filiorum suorum, parvulis impiorum. Et iste infans de fidelibus conjugatis ortus, laetitia parentum susceptus, matris vel nutricis somnolentia suffocatus, fit exsors et expers fidei suorum; ille infans de sacrilego stupro nascitur, crudeli timore matris exponitur, alienorum licitudine baptizatus, fit aeterni consors et particeps regni. Ista cogitent, ista considerent, hic audeant dicere Deum vel acceptorem in sua gratia personarum, vel remuneratorem praecedentium. 33. Nam etsi conabuntur majoris aetatis aliqua merita suspicari seu bona seu mala, quid de istis infantibus dicent, quorum nec iste acquirere violentiam suffocantis, nec bonis ille diligentiam baptizantis? Nimiae vanita
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: ut eoꝵ geminoꝵ cõmemioraret exẽ¬
plũ persuadere moliebat᷑. Quid ĩ cł care
cupiebat᷑. Nẽpe hoc qd̃ ip̃oꝵ oppugnat
amentia qd̃ sr̃bia nõ capiũt. qd̃ sapere
nolũt. qui ignorantes d̾i iustitiã. ⁊ suã
uoleutes cõstituere iusticie di nõ st̃ sbͥsͤti
De ip̃a qͥipe gr̾a satis agebat agebat apꝰ
⁊ id̾o ꝓmissionis filios cõmemorabat.
aliqͥd rõis ⁊ u̾itatis ut hõ ꝓmittat. ⁊ d̾s
faciat. ut aũ hõ se fac̾e dicat qd ꝓmise¬
rit d̾s sr̃be ĩpietatis est reꝓbus sensus.
Cõmẽdãs ergo filios ꝓmissionis hoc pri
uõ genuit usitatꝰ ordo nat᷑e de sterilib
iuscerib ⁊ senectute cõ fectis ut in faus
d̾i qui fut᷑i p̃nũciabant᷑ hoc eẽt sigñ
diuini operis nõ hũani. In ys aac ĩqͥt
uocabit᷑ tibi semen. hoc est nõ qui filii
carnis hii filii d̾i. s filii ꝓmissioins de

Expanded text:
eminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? Nempe hoc quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justititiae Dei non sunt subjecti : de ipsa qet ideo promissionis filios commemorabat. aliquid rationis et ueritatis. ut homo promittat et deus faciat; ut autem homo se facere dicat, quod promiserit deus, superbae impietatis est reprobus sensus. Commendans ergo filios promissionis hoc priunon genuit usitatus ordo naturae de sterilibus uisceribus et senectute confectis. ut in filiis dei, qui futuri praenuntiabantur, hoc esset signum diuini operis non humani, in Isaac, inquit, uocabitur tibi semen. hoc est non qui filii carnis, hi filii dei, sed fil
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃is .i. hõĩb p̃p nature qͥdẽ bone c̾atis.
s pp̃ uicia supplicio destinatis ĩͥta¬
tẽ qͣm rectissime u̾itas ĩprobat dãp¬
nare nouit ip̃e nõ faceret. Sic̃ enĩ
uolũtati eiꝰ tribuit᷑ hũa natura ulło
dubitãte laudanda sic hõis uolun¬
tati cłꝑa tribuit᷑ ulło recus aute dãp¬
nãda. Que uolũtas hõis aut heredi¬
tariũ uiciũ tr̃asisit in posteros qd̾

Expanded text:
quidem bona creatis sed propter uitia supplicio destinatis iniquitatem, quam rectissime ueritas inprobat, damnare nouit ipse, non facere. sicut enim uoluntati eius tribuitur humana natura nullo dubitante laudanda, sic hominis uoluntati culpa tribuitur nullo recusante damnanda. quae uoluntas hominis aut hereditarium uiti
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾a cũ in se ip̃o qͥsa perdide lib̾et.
s neq ab illo qd̃ origi ałr trahitur
mala cõg̃gat. uł ⁊̃ ĩ structũ ex lege
addita menta puaricatẽis ex agͥat
qͥs qͣm liberatur ⁊ iustificat᷑. nͥ gr̃a d̾i
missione ꝑcc̃oꝵ s priꝰ ip̃iꝰ ĩspiratõis
fidi ⁊ timoris d̾i impertito salubrit᷑
orõnis affectu ⁊ effcũ. donec sa net om̃s
langores nr̃os ⁊ redimat de corruptõe
nẽpe totas uires arguniẽtationis hũae
in parułis perdũt. Nam ut interĩ ta¬
ceam qd̃ uõ est pret̾ parułos quẽ libe¬
ret a mr̃is ut̾o recentissimo se a pena
de qua loquẽs apłe ait. Per uuiꝰ hõis de¬
lictũ in oũis hoĩes ad cõdẽpn ationem
unde liberat uisi idẽ ille unꝰ de qͦ id̾ art¬

Expanded text:
tia, cum in seipso unusquisque perdite viveret. Sed neque ab illo quod originaliter trahitur,mala congregat, vel etiam instructus ex lege, additamento praevaricationis exaggerat, quisquam liberatur et justificatur, nisi gratia Dei missione peccatorum sed prius ipsius inspiratione fidei et timoris dei impertito salubriter orationis affectu et effectu. donec sanet omnes languores nostros et redimat de corruptionenempe totas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praeter paruulos quamlibet a materno utero recentissimos ea poena, de qua loquens apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, unde non liberat nisi
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i cõspiratione perfracti sũ ulla ex¬
cusatione cõcedũt qd̃ ulłs parułs nisi
beruat᷑ ut baptizatꝰ hĩc exeat. aliꝰ ĩfide¬
liũ manib traditꝰ uł ⁊ fideliũ priqͣ n
ab eis baptirandus offerat᷑ expͣirat᷑ uł
in tanta dementia ꝓducturos qͣntulũ¬
cũq nom̃ xp̃iañ tenere cupientes. Cur
ergo ini regũ celoꝵ nõ accepto regene¬
rationis lauachro parułs ulłs ĩtrat᷑.
Nũqͥd nã ip̃e sibi parẽtes ĩfideles uł
uegligentes de qͥb nasceret᷑ elegit:
Quid dicam de ĩ opinatis ⁊ repẽtinis in¬
num̾ abilib mortib qͥb sepe ⁊ religi¬

Expanded text:
fidei conspiratione perfracti, sine ulla recusatione concedunt, quod nullus parvulus, nisi bernatur ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus uel etiam fidelium. priusquam ab eis baptizandus offeratur. expirat? anin tantam dementiam prorupturos quantulumcumque nomen Christianum tenere cupientes. Cur ergo in regnum caelorum non accepto regenerationis lauacro paruulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles uel neglQuid dicam de inopinatis, et repentinis innumerabilibus mortibus, quibus saepe eti
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo itaq liberat ułnib illiꝰ truci¬
datoris: nisi umꝰ gr̃a saluatoris. Ne¬
mo liberat uenũdatos sb̾ pcc̃o a uin¬
cłis captiuantis uisi gr̾a redimẽtis.
Ac per hoc unu̾si qui se ni neqͥcus ⁊
iniqͥtatib excusatos uolũt id̾o iustis¬
sue puniuit᷑. qm̃ qui liberantur
nõ isi gr̾a liberant᷑. Nã si excusatõ
illa nista eẽt nõ inde iã gr̾a s iusti¬
tia liberaret. Cũ u̾o nõ liberat nisi

Expanded text:
nemo itaque liberat a uulneribus illius trucidatoris nisi unius gratia saluatoris: nemo liberat uenundatos sub peccato a uinculis captiuitatis nisi gratia redimentis. Ac per hoc uniuersi, qui se in uequitiis et iniquitatibus excusatos uolunt ideo iustissime puniuntur, quoniam, qui liberantur. nonnisi gratia liberantur. nam si excusatio illa iusta esset. non inde iam gratia sed iustitia liberaret. cu
Abbreviated transcription (Latin):
orando. s in quo claniamꝰ inqͥt abba
pater. Alio tñ loco ait. Qm̃ filii estis
misit d̾s sp̃m filii sui in corda ur̃a cla¬
mantẽ abba pat̾. Nõ hic ait in quo
clamamꝰ. s ip̃m sp̃m clamãtẽ dr̾e ma¬
luit. quo efficitur ut clamemꝰ. sic̃ sũt
illa. Ip̃e sp̃c int̾pellat genutib ĩenar¬
Sic̃ ergo neno recte intellig̃ recto
cõsilio ac fortitudine p̃ual nemo sci¬
sciẽs. uemo timore casto dm̃ tunz nisi
acceperit sp̃m sapĩe ⁊ intellectꝰ. cõsi

Expanded text:
orando, sed \'in quo clamamus\', inquit, \'abba pater\'. alio tamen loco ait: Quoniam filii estis, misit deus spiritum filii sui in corda uestra clamantem: \'Abba pater\'. non hic ait in quo clamamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamemus, sicut sunt illa: Ipse spiritus interpellat gemitibus inenarcte sapit, recte intelligit, recte consilio ac fortitudine praevalet, nemo scisciens, nemo timore casto Deum timet, nisi acceperit Spiritum sapientiae et i
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑ Nc̃ ergo de plenitudine eiꝰ acce¬
pimꝰ nõ solũ gr̃am qua nc̃ iuste ĩ labo¬
rib usq ra finẽ uiuimꝰ: s ⁊̃ gr̾am pro
hac gr̃a ut ni requiẽ postea sñ fine in¬
uamꝰ. Hoc nicħ salubri. fides credit qͣm
nicħ ueri intellẽs inuenit. ⁊ debem᷑ au¬
dire ꝓpham dicẽtẽ. Nisi credideritis nõ
intelligetis. S excusabũt se inqͥt hoĩes
qui nolũt recte ⁊ fi delr uiu̾e dicentes.
qñ qͥdẽ gr̾am unde bene uiueremꝰ ñ atce¬
pimꝰ. nõ possũt u̾acit̾ dr̾e nicħ mali se
fecisse qui male uiuũt. Si eĩ nicħ ma¬
le faciũt bñ uiuũt. Si aũ male uĩt
de suo male uiuũt. s qd̃ originałr tra¬
xersit uł qd̾ insr᷑ addider̃t. S si uasa
st ire que perfecta st̃ ad perditionem q̃
illis debita reddunt᷑ sibi hoc imputẽt
qr ex ea massa fc̃a st̃. qͣm p̃p̃ uniꝰ pccni¬

Expanded text:
debetur. nunc uero de plenitudine eius accedebetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in finem hac gratia , ut in requie postea sine fine vivamus. Hoc nihil salubrius fides credit, quia nihil verius intellectus invenit: et debemus audire prophetam dicentem, Nisi credideritis, non intelligetiqui nolunt recte et fideliter vivere, dicentes: quidem gratiam unde bene viveremus, non accepimus? Non possunt veraciter dicere nihil mali se fecisse qui male vivunt: si enim nihil mali faciunt, bene vivunt; si autem male vivunt, de suo male vivunt, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt. Sed si vasa sunt irae, quae perfecta sunt ad perditionem, quae illis debita redditur, sibi hoc imputent, quia ex ea massa facta sunt, quam propter unius pec
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ locis nusqͣm porro dc̃a ẽ m̾ces
iusticia uł fides. q ustitie uł fid̾i reddit᷑
merces. Qd̃ est aũ m̾ces operanti:. hoc mi¬
litanti scipẽdiũ. S beatꝰ apłc adu̾sus ela
thane a quo colaphizaret᷑ ne u̾ticem
p̃sũptionis erigeret. adu̾sus hãc ergo
elationis pestẽ uigil antissime militas
scipẽdiũ incͥt pcc̃i mors. Recte stipẽdiũ
qr debet᷑. qr digne retribuit᷑. qr m̾ito red¬
ditur. Deĩ de ue iustitia de hũano se ex¬
tolleret bono. nũto sic̃ hũanũ m̾itum
malũ nõ dubitatur ẽẽ pcc̃m nõ aqͣuo
retulit dicẽs. stipẽdiũ iustitie uita eter¬
na. s gr̾a inqͥt d̾i uita et̾na. Et hec ne
per mediatorẽ alicͣ alia ma arerezur
quid te disponis extollere. O hũa nõ
iustitia s noĩe iustitie plena srbia.
qͥd te disponis extollere. ⁊ ꝯͣriã morti
uitã dͣm debitũ stipendiũ flagitare¬
est. ⁊ ip̃a iustitia. ẽibi eiũ tãqͣm debi¬
ta redderet᷑ si ex te tibi eẽt iustitia cui

Expanded text:
ocis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. Sed beatus apostolus aduersus elattanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a coiustitiae uita aeterna,\' sed: Gratia, inquit, dei uita aeterna. et haec ne praeter mediatorem aliqua alia uia quaereretur,quid te disponis extollere, o humana non iustitia sed nomine iustitiae plane superbia? quid te disponis extollere et contrariam morti uitam est et ipsa iustitia. tibi enim tamquam debita redderetur, si ex te tibi esset iustitia, cui
Abbreviated transcription (Latin):
intellexer̃t ⁊ nõ obedier̃t. qr sic̃ scͥp¬
tũ est. u̾bis nõ emẽdabit᷑ seruꝰ dolosus
Si enĩ ⁊ intellexerit nõ obediet. uñ
nõ obediet nisi sua pessima uolũtate
cui gͣuior dãpnatõ diuina eqͥtate debet᷑
cui plus dat᷑ plus exigit᷑ ab eo. Istos

Expanded text:
 sicut scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obediet . Unde non obediet, nisi sua pessima voluntate? Cui gravior damnatio divina aequitate debetur: cui enim plus datur, plus evigitur ab eo . Istos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usq ad positas iã aliqñ perueniũt
cur ip̃m primũ cõiugiũ pcc̾oꝵ quos
utiq uouerat pcc̃ores nõ de parady¬
so añ ꝓiecit ne ibi cõmitterẽt. qd̾ iã
scõ loco eẽt indigũ si iuste pcc̃a ⁊̃ nõdũ
cõmissa puniunt᷑. Qd̃ demq p̃stat᷑
ei qui rapit᷑ ne malicia mutet ĩ tlłem
eiꝰ. ⁊ ne fictio decipiat aĩam eiꝰ si iuste
⁊̃ illa puniũt᷑ que lic nõ fec̾it. fue¬
rattũ uidendo facturos. postremũ c
uõ ad petcipiendũ regn̾atõis lauachrũ
ei mag̾ cõsulit᷑ morituro qui male
fu̾at uicturus si uiu̾et ut ei pcc̃a q̃
fu̾at cõmissur᷑ renuttant᷑ in bap̃o. Qͥs
eũ est iam uechors qr neget ꝑ bap̃m¬

Expanded text:
liquando perueniunt? cur ipsum primum coniugium peccatorum, quos utique nouerat peccaturos, non de paradiso ante proiecit, ne ibi committerent, quod tam sancto loco esset indignum, si iuste peccata etiam nondum commissa puniuntur? quid denique praestatur ei, qui rapitur. ne malitia mutet intellectum eius et ne fictio decipiat animam eius, si iuste etiam illa puniuntur. quae licet non fecerit, fuerat tamen uiuendo facturus? postremo cur non ad percipiendum regenerationis lauacrum ei magis consulitur morituro, qui male fuerat uicturus, si uiueret, ut ei peccata, quae fuerat commissurus, remittantur in baptismo? quis enim est tam uecors. qui ea neget per bap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto excusatõ iã iusta si est. Tũc
enĩ uera gr̾a est qua hõ liberatur si
nõ scd̾m debitũ iustitie retribuitur.
Ni cħ ergo fit in eis qui dicũt qͥd
ad huc cõq̃ritur: nã uolũtati eius
quis resistit: uisi qd̾ legit᷑ in libro sa¬
loniouis. Insipĩa uolat uias eiꝰ d̾s a

Expanded text:
profecto haec excusatio justa non est. Tunc enim vera gratia est, qua homo liberatur, si non secundum debitum justitiae retribuitur. Nihil ergo fit in eis, qui dicunt, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? nisi quod legitur in libro Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe sic ostẽdens quid ei largiat᷑ cũ id
suppliciũ recipiẽt uasa ire qd̾ pariter
om̃ib debeat᷑. Satis sit int̾m xp̃iano
ex fide adhuc iuuenti. ⁊ ñ dũ cernenti qd̾
per fẽu est. s ex parte scienti uosse uł cre¬
dere qd̾ nemimẽ d̾s liberet nisi gͣtuita¬

Expanded text:
iae, sic ostendens quid eis largiatur, cum id supplicium recipient vasa irae, quod pariter omnibus debebatur? Satis sit interim christiano ex fide adhuc viventi, et nondum cernenti quod perfectum est, sed ex parte scienti , nosse vel credere quod nemi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credentes .i. nomen eis fides ip̃a de sr̾
mox adiec̃ atq ait. Dicebat p̃p̃ ea dixi
uobis qr nemo pot̃ uenire ad me nͥ da
audierãt loquẽtẽ de carne sua ⁊ sangͤ
suo qͥdã scadalirati abscesser̃t. qͥdam
credendo mauser̃t. qr nemo pot̃ uenire
ad illũ uisi cui datũ est a pr̃e. ⁊ per ħ
⁊ ab ip̃o filio ⁊ a spu sc̃o. Neq emĩ se¬
parata st̃ dona uł opera ĩ separabił
triuitatis. s filius sic honorãs pr̾em
nõ affert ulłius distantie documẽtũ
s magnũ p̃b hũilitatis exẽplũ hus.
It̾m isti liberi arbitrii de fẽsores ĩ mo
de ceptores qr ⁊ ĩplatores. ⁊ in flatores.
qr p̃sũptores nõ adu̾sũ nos s adu̾sus
euͣngliũ loquturi qͥd aliud dicũt qͣm
obiecit: Dicis itaq mͥ. Quid adhuc q̃¬
rit᷑. nã uolũtati eiꝰ quis resistit: Hãc
hͣdictõnẽ sein ip̃i tãqͣm ab alt̾o oppo¬
suit uelud ex eoꝵ uoce qui uolũt acci¬
pere qd sr̃iꝰ dixerat. ergo cui ułt mise¬

Expanded text:
n credentes, id est ut non eis fides ipsa desupermox adiecit atque ait: Et dicebat: \'Propterea dixi uobis. quia nemo potest uenire ad me, nisi audierant loquenten de carne sua et sanguine suo, quidam scandalizati abscesserunt, quidam credendo manserunt : quia nemo potest venire ad illum, nisi cui datum est a Patre, ac per hoc et ab ipso Filio, et a Spiritu sancto. Neque enim separata sunt dona vel opera inseparc honorans Patrem non affert ullius distantiae documentum, sed magnum praebet humilitatis exemplum. Hic iterum isti liberi arbitrii defensores, imo deceptores quia inflatores, et inflatores quia praesumptores, non adversum nos, sed adversus Evangelium locuturi, quid aliud dicunt quamobjecit: Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' hanc contradictionem sibimet ipsi tamquam ab altero opposuit uelut ex eorum uoce. qui nolunt accipere, quod superius dixerat: Ergo, cuius uult, mise
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ hõis añ gr̃am quo m̾ito ꝑcipiat
gr̃am cũ om̃e boũ m̾itũ nr̃m ñ in nos
faciat nisi gr̃a. ⁊ cũ deꝰ coronat n̾uta
nr̃a: nicħ aliud coronat qͣm munera
semꝰ sic in fine qd̾ est uita et̾na corona¬
uit nos sic̃ scͥptũ est in miseratõne ⁊
nuscd̾ia. Nõ itaq frustra d̾o cantat᷑¬

Expanded text:
ritum hominis ante gratiam, quo merito percipiat gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia; et cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronet quam munera semus; sic in fine, quo erit vita aeterna, coronabit nos, sicut scriptum est, in miseratione et misericordia . Non itaque frustra Deo cantat
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoꝵ uoce sibi obicit apłc ut dicãt qͥd
ad huc cõq̃ritur. nã uolũtati eiꝰ qͥs re¬
sistit: Hoe est enĩ dr̃e qͥd de nobis fit q̃¬
rela qd̾ dm̃ offendimꝰ male iuuendo cũ
illiꝰ uolutati nemo pꝰsit resistere qͥ nos

Expanded text:
i obiecit apostolus. ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? hoc est enim dicere: \'Quid de nobis fit querela, quod deum offendamus male uiuendo. cum illius uoluntati nemo possit resistere. qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut per mania ferat᷑ nõ in dño. Qd̃ a in
petra stabili collocet᷑ parat᷑ ẽi uolũtas
a dũo. Qd̃ aũ personar̃ acceptorẽ dm̃ se
uocat. ⁊ quẽ ułt religiosũ fac̃. par̃ at¬
tendũt qd̃ debita reddat᷑ pena dãpnato
indebita gr̃a lib̾ato. ut nec ille se ĩdigñ
q̃rat᷑. nec dignũ se uiste głet᷑ atq ibi poͦ
acceptionẽ nlłam fi̾ personar̃ ubi una
eadẽq massa dãpnatõis ⁊ offensionis
inuoluit ut liberatꝰ de nõ liberato discat
qd̾ ⁊̃ sibi suppliciũ cõuenret nͥ gr̾a sb̾¬
ueniret. Si aũ gr̾a utiq ulłiꝰ m̾itis red¬
dita s gͣtuita bonitate donata. S ĩitũ
est inquiũt in una eadẽ q mala cã hc̃
liberari: illũ puniri. Nẽpe eͦs iustũ est
utrũq puniri. Quis hoc negauerit: a
nõ redditũ cernimꝰ qd in dãpnatõe siłiũ
⁊ nobis debitũ fuisse cognoscimꝰ. Si enĩ

Expanded text:
ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili collocetur: Paratur enim voluntas a Domino . Quod autem personarum acceptorem Deum se vocat, et quem vult, religiosum facit, parum attendunt, quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato; ut nec ille se indignum queratur nec dignum se iste glorietur. atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damnationis et offensionis inuoluit. ut liberatus de non liberato discat. quod etiam sibi supplicium conueniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit? agnon redditum cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si
Abbreviated transcription (Latin):
ut docẽdis iustes: qͥb terrẽdis satis qͣnt̃
cõperimꝰ instrasti. St̃ eñi qͥdã qͥ iꝰtissĩe
dãpuatas ĩpietates adhuc liberiꝰ defen¬
dendas putãt. ⁊ st̃ qui occłtꝰi penetͣnt
domos. ⁊ quod in aperto clamare iã me¬
tuũt in secreto seĩare nõ qͥescũt. Sũt
aũ qui oĩo siluer̃t magno timore muag¬
no timorẽ cõp̾ssi s ad huc corde retmẽt
qd̃ ore iã ꝙꝓferre nõ audent. qui tñ eẽ
fr̃ib possũt ex priore ip̃iꝰ possũt defẽsio¬
ne notissumm. de ĩde alii iugilãtis seueriꝰ
cohercendi. alii iugil antꝰ uestigandi.
alii tractãdi cͥdẽ lemiꝰ. s nõ segniꝰ st̃ do¬
cendi. ut si nõ tenent᷑ timent᷑ ne perdãt
nõ tñ negligant᷑ ne pereant. Qd̃ enĩ pu¬
tant auferri sibi lib̾m arbitriũ si nec
ip̃am bonã dñi uolũtatẽ sñ adiutorio dĩ
hoĩem hr̃e cõsenserĩt nõ ĩ telligũt ñ se¬
firmare humauũ arbitriũ. s ĩpellere

Expanded text:
dis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pereant. Quod enim putant auferri sibi liberum arbitrium. si nec ipsam bonam uoluntatem sine adiutorio dei hominem habere consenserint, non ifirmare liberum arbitrium; sed impellere
Abbreviated transcription (Latin):
ut donũ gr̾e cõseqͣtur ĩpetrãdo qͥdẽ orõ qͥc¬
met a se ip̃o sibi ẽẽ. Qd̃ si in potestate
hret᷑ nõ utiq posceretur. U̾mptñ ne sal¬
tim orõis putarentur p̃cedere m̾ita qͥb
nõ graturta daretur gr̃a s iã ne gr̾a

Expanded text:
ut donum gratiae consequatur: impetrando quidem oratio quimet a seipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur; verumtamen ne saltem orationis putarentur praecedere merita, quibus non gr
Abbreviated transcription (Latin):
s qui in crementũ dat d̾s qui uni ciuq
partit᷑ mnensurã fid̾i unde ⁊ alibi dicit᷑
Pax fr̃ib ⁊ caritas cũ fide. qͣm ne sibi
diũt u̾bũ s qͥb d̾s partit᷑ mẽsuram
fid̾i sic̃ uec om̃ia germiuãt q̃ plantãt᷑
⁊ rigant᷑. s qͥb d̾s dat in crementum.
Cur aũ ille credat ille nõ credat cũ am¬
bo idẽ audiũt. ⁊ si nuracłm in cõspectu¬
eoꝵ fiat. ambo idẽ uideaut altitudo ẽ di
post remissiouẽ pcc̃oꝵ nͥ mũdatã donũ

Expanded text:
dat Deus , qui unicuique partitur mensuram fidei. Unde et alibi dicitur, Pax fratribus et charitas cum fide; quam ne sibi diunt verbum, sed quibus Deus partitur mensuram fidei; sicut nec omnia germinant quae plantantur et rigantur, sed quibus Deus dat incrementum. Cur autem ille credat, ille non credat, cum ambo idem audiunt, et si miraculum in eorum conspectu fiat, ambo idem vident; altitudo est dipost remissionem peccatorum, nisi mundatam domum
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ tantũ ibi leticie lumen infulsit ut
nich egisse in nobis uideretur. ille u̾or
⁊ timor nich̾ successus hoꝵ ampliorem
xp̃i tenemꝰ amplectim᷑ oscłam᷑ ⁊ rem¬
neant te a nobis. ad te nr̃oꝵ ĩuicẽ collo¬
quioꝵ sc̃issimo ⁊ fi delissimo perlatore
quẽ uoluisti eẽ ap̃ nos nõ solũ aduecto¬
rẽ scͥptoꝵ tuoꝵ uerũ ⁊ narratorẽ testẽ¬

Expanded text:
 tantum ibi laetitiae lumen infulsit, ut nihil egisse in nobis videretur ille moeror et timor, nisi successurorum ampliorem i tenemus, amplectimur. osculamur et remeante a nobis ad te nostrorum inuicem conloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti esse apud nos non solum aduectorem scriptorum tuorum uerum etiam narratorem testem
Abbreviated transcription (Latin):
ne gr̾a euacuetur si nõ gͣtis donatur
s m̾utis redditur. Sͦi eĩ dix̾imꝰ fidẽ p̃¬
cessisse in qua eẽt m̾uitũ gr̾e qͥd m̾iti
hẽbat hõ añ fidẽ ut acciperet fidem:
Quid eiũ ht̃ qid̾ nõ accep̃: s̾i aũ acce¬
perit quid głat᷑ .a. nõ acceperit: Nic̃

Expanded text:
ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, sed meritis redditur. Si enim dixerimus fidem praecessisse. in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, ut acciperet fidem? quid enim habet, quod non accepit? si autem accepit. quid gloriatur. quasi non acceperit? sicut
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ fr̾em ⁊ cõpresbit̾m nr̃m firmũ
qui nobis litt̾as atculit sinceritatis
tue plenas sinceritats. fid̾i tue que
nobis tantũ gaudiũ cõtuler̃t qͣu tomag̃
possumꝰ hr̃e qͣm dr̃e. Qd̃ enĩ fatendũ est
caritati tue tristes eramꝰ nimis cũ fama
iactaret iuuuicis xp̃iane gr̾e te faue¬
re. S ut ħ tristicia de nr̃is cordib terge¬
ret᷑: primo te priorẽ anathema eis in
ppło frequẽtissime ꝓnũciasse eadẽ fa¬
ma nõ tacuit. Deinde cũ litt̾is apłice
sedis de illoꝵ dãpnatõne ad affricam
missis tue quoq litt̾e ad uen̾abilem
senẽ aureliũ cõse qute st̃. Que tam ⁊ si
breues erãt tuũ tñ iugorẽ adu̾sus eoꝵ¬

Expanded text:
m fratrem et conpresbyterum nostrum Firmum. qui nobis litteras adtulit sinceritatis tuae plenas sinceritate fidei tuae. quae nobis tantum gaudium contulerunt, quantum magis possumus habere quam dicere. quod enim fatendum est caritati tuae, tristes eramus nimis, cum fama iactaret inimicis Christianae gratiae te fauere. sed ut haec tristitia de nostris cordibus tergeretur, primo te priorem anathema eis in populo frequentissimo pronuntiasse eadem fama non tacuit: deinde cum litteris apostolicae sedis de illorum damnatione ad Africam missis tuae quoque litterae ad uenerabilem senem Aurelium consecutae sunt, quae tametsi breues erant, tuum t
Abbreviated transcription (Latin):
fides hãc ĩpetrat. Neq enũ nullũ est
m̾itũ fid̾i. q fide ille dicebat. dñe ꝓpicꝰi
esto uuchi pcc̃ori. ⁊ descẽdit iustificatꝰ
n̾uto fidelis hũiliatꝰ. qm̃ qui se hũiliat
exaltabit᷑. Restat gͥ ut ip̃am fidem un¬
de om̃is iusticia siuuit iuiciũ p̃p̃ qd dic̃¬

Expanded text:
fides hanc impetrat: neque enim nullum est meritum fidei; qua fide ille dicebat, Deus, propitius esto mihi peccatori; et descendit justificatus merito fidelis humilitatis, quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Restat igitur ut ipsam fidem unde omnis justitia sumit initium, propter quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
massa fac̾e aliud uas in honore aliudĩ
dãpnata est cõtumeliã debitã reddit.
Iusticia honorẽ donat indebitũ gr̾a. nõ
m̾iti p̃rogatĩa. nõ fati nec̾itate. ñ teme¬
ritate fortune. s altitudine diuiciarũ

Expanded text:
i damnata est, contumeliam debitam reddit justitia, honorem donat indebitum gratia, non meriti praerogativa, non fati necessitate, non temeritate fortunae, sed altitudine divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
gratuita gr̃a qui eiꝰ iguorantes iustrciã
suã uolũt cõstituere. uł iam cõclaman¬
tiũ religiosorũ. ⁊ pioꝵ uocib pressi ita
se fatentur ad hñdã scu faciendã instiͥ
diui nitꝰ adiuuari uisui p̃cedũt aliqͥd
meriti. ir. priores uolentes dare ut retri¬
buat᷑ eis ab illo de quo dc̃m est. Quis pri¬
or dedit ei ⁊ retribuet᷑ ei. ⁊ sua putantes
preire m̾ita ad illũ de quo audiũt aut pͦo
audire nolũt. qm̃ ex ip̃o ⁊ per ip̃m ⁊ ĩ ip̃o
sũt oñna: qͣrũ aũ diuiciarũ ẽ altitudo
sapĩe ⁊ scĩe eiꝰ. Ex huis st̃ duuicie głe eius
in uasa mĩe. que uocat in adoptionẽ.
qͣs diuicias notas uult fac̾e ⁊̃ per uasa
ire q̃ perfc̃a st̃ in perditõnẽ. Et q̃ st̃ me
iuuestigabiles nisi de qͥb in ps̃o canit᷑¬

Expanded text:
eius ignorantes iustitiam suam uolunt constituere uel iam conclamantium religiosorum et piorum uocibus pressi ita se fatentur ad habendam seu faciendam iustitiam diuinitus adiuuari, ut sui praecedat aliquid meriti. quasi priores uolentes dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altscientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus in psalmo canit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a dari. respõdit sũ ullis p̃cedentib me¬
ritis gr̾am ip̃am hũani ẽẽ naturam
nõ istã gr̾am cõmẽdat apłc qua creati
sumꝰ ut hoĩes eẽmͦ. s qͣ iustificati cuni
mali hoĩes cẽmꝰ. Ista est eni gr̃a per ih̾m
mortuus est ut iustificarent᷑. Naui qͥp¬
pe hõ erat qui dicebat. Mliser ego homo
quis meliberabit de corpore mortis huiꝰ:

Expanded text:
is praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam non istam gratiam commendat Apostolus, qua creati sumus ut homines essemus, sed qua justificati cum mamortuus est, ut iustificarentur: iam quippe homo erat, qui dicebat: Miser ego homo quis me liberabit de corpore mortis huius?
Abbreviated transcription (Latin):
be diffũderet. Ca est enĩ qͣ iustificatꝰ ĩ piꝰ
.i. fit iustꝰ qui priꝰ fuerat impiͦ. ⁊ in ꝑci¬
pienda huiꝰ gr̃a m̾ita nlła p̃cedũt. qm̃
i̾itis impii nõ gr̾a: s pena debetur.
nec ita eẽt gr̃a si nõ daretur gͣtuita:
s debita redderetur. Sͦ cũ ab istis q̃rit᷑

Expanded text:
be diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum a
Abbreviated transcription (Latin):
.i. mopes nos retribuemꝰ : tua enĩ uniu̾¬
sa ⁊ petis a nobis ncħ qͣm saluari. Ip̃e
⁊ hoc tribuens ⁊ accipientib gr̾am sciẽs
p̃p̃ inesfabiłẽ bonitatẽ tibi gr̾a qui ẽẽ de¬
disti ⁊ bñ ẽẽ gratificasti. ⁊ eos qui exħ
ceciderant rursus reducens ad id ip̃m:¬
pp iesfabilẽ cõdescẽsionẽ¬

Expanded text:
inopes nos retribuemus? Tua enim universa, et petis a nobis nichil quam salvari, ipse et hoc tribuens et accipientibus gratiam sciens propter ineffabilem bonitatem. Tibi gratia, qui esse dedisti et bene esse gratificasti, et eos qui ex hoc ceciderant rursus reducens ad id propter ineffabilem condescensione
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nos dicimꝰ ñ qͣm futur̃ s a nob̾ se¬
iuĩctã atq seclusã sb̾am istã mali. ⁊
fiuito isto scło post cõflagͣtionẽ mũdi
in globo qͦdã tãqͣm in carc̾e sẽpiteruo.
ẽẽ iucturã. Cui globo affirmãt acces¬
⁊ surũ sẽper. ⁊ adhesurũ .q. coopertoriũ
atq tectoriũ ex aĩab nat᷑a qͥdẽ bonis

Expanded text:
um: sed a nobis sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo post conflagrationem mundi in globo quodam, tanquam in carcere sempiterno, esse victuram. Cui globo affirmant accessurum semper et adhaesurum quasi coopertorium atque tectorium ex animabus, natura quidem bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
eusebiã qͣndã manichẽa .q. sc̃imonialẽ
id ip̃m p̃p̃ hoc ip̃m passã uix cõpulit
cõfiteri cũ pͦ illa se asseruiss ĩ tegr̃ã.
atq ab obstetrice ĩspici pꝰstulass. Eͤ in¬
specta ⁊ qͥd ẽẽt ĩuẽta totũ illd̾ t᷑pissim̃
scelꝰ uͥ ad excipiẽd̾ ⁊ cõmiscẽd̾ cõcũbẽtiũ

Expanded text:
sebiam quamdam manichaeam quasi sanctimonialem, idipsum propter hoc ipsum passam, vix compulit confiteri, cum primo illa se asseruisset integram, atque ab obstetrice inspici postulasset: quae inspecta, et quid esset inventa, totum illud turpissimum scelus, ubi ad excipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ad aĩas ñ ad corpora lib̾anda. uͤ
fuisse in carne u̾a s simłatã sp̃em eͣr¬
nis ludificandis hũais sensib p̃bu
dedit. ⁊ in hebraicis ꝓpħis loqutꝰ est
nõ ẽẽ u̾m dm̃ s unũ ex pͥncipib te¬
nebrar̃ ip̃iꝰ q testamenti noui scͥpt᷑as

Expanded text:
venisse ad animas, non ad corpora liberanda. Nec fuisse in carne vera, sed simulatam speciem carnis ludificandis humanis sensibus praebuidedit, et in Hebraeis Prophetis locutus est, non esse verum Deum, sed unum ex principibus tenebrarum. Ipsiusque Test