comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnituline diuiuistatis eius mulus poslt sensis ansti¬
gere: etiam nec angłicus. Quãuis usq ad parilitatem
angłicam himiana post resurrectionẽ natura ꝓfitiat: et con¬
templand̾ deũ indefessa cõsurgat⁊ uidere tam̃ eiꝰ essentiam
plene nõ ualet: quã nͨ ip̃a ꝑfectio anglica in tocũ attingit
sb̾audias etiam angłoꝵ. Sola ẽĩ trinitas sibi integre nota
błiter qͦdam miro modo dei essentia sciri potest dum cẽ cre¬
dit᷑: opꝰ u̾o eiꝰ qd̾ utiq eqͣri ei nõ potest atq iuclitia: a nui¬
lo pentꝰ sciuntur. Dei secreta iuditia ñ po̾sũt sensu penet᷑
uen̾ari ea opꝰ est et timere ⁊ nõ cliscut̾e aut inqͥrere: scd̾m a¬
Epe ad incorꝑeam creatoris magnitudinẽ creat᷑arũ
corꝑea magnitudo cõponitur: ut magna cõsid̾ent᷑ ex
ꝑũis ⁊ et ex inuisibłib iui sibilia estimẽtur: atq ex płcritu¬
simili. s ex qͣdam sb̃dita ⁊ crcata spetie boni. Sicut ars in ar¬

Expanded text:
magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attigere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota  2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus scinerari et timere, non discutere aut inquirere, secundum ASaepe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritusimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in ar
Abbreviated transcription (Latin):
iplet ds̃ uͭ cõtineant eũ: s ut ip̃a poti cõtineantur
ab ẽo. slec ꝑticulatim ds̃ ĩplet oĩa: s cũ sit idẽ imus. uͥq
magnitudine portioĩs sue capiat eũ id ẽ maxima maiꝰ.
et minima minus: dũ sit potius totꝰ ip̃e ĩ oĩbi. siue oĩa ĩ
ip̃o. Oĩpotẽtia diuine maiestatis: cũcta potestatis sue im

Expanded text:
implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ad temypm̃i sollicitꝰ. ĩfirmitatiᷤsᷤ tue freno reuoc̾is. Hude necesse ẽ
si cũ u̾rtutũ nob̃ copia blãdit᷑. ad ĩfirma sua m̃tiᷤ ocłus redeat.
seseci salubrit̾ deorsum p̾mat⁊ nec recta q̃ agit s q̃ ag̾e negli¬
gͣ aspitiat: si dũ cor memoria ĩ firmitatiᷤ att̾it᷑. apd̃ hũlitatis
rectoꝵ m̃tes qͣmuis ex magna ꝑte ꝑficit: imꝑfectas tamẽ
ex parua aliqua parte d̾elinqͥt: ut cũ miris uirtutibus
rutilant: imꝑfectõnis sue teclio tabescant: et nequaqͣm
se de magnis erigant: cũ adhuc cõtra minima ĩnitẽtes
laborant. Sed qi extrema nõ ualent uincere: de p̾cipuis
actibus nõ audeant suꝑbire. Ecce bone uir rep̾hensionis
me necesitate cõpusus. dum monstuare qͣus esse deboit
pastor inuigilo: pulchie depinxi hominem pictor fe¬
dus. Aliosq ad ꝑfetionis litus cirigo: qui adhnc tn
delctorum fiuctibus uersor. Sed hunus queso uite
nau fiagio. orationis tue me tabula sustines ut c

Expanded text:
s tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae agere neglexit aspiciat; ut dum cor ex memoria infirmitatis atteritur, apud humilitatis Rectorum mentes quamvis ex magna parte perficit, imperfectas tamen ex parva aliqua parte derelinquit; ut cum miris virtutibus rutilant, imperfectionis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, dum adhuc contra minima innitentes laborant; sed quia extrema non valent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus dirigo, qui adhuc in delictorum fluctibus versor. Sed in hujus quaeso vitae naufragio orationis tuae me tabula sustine, ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
nientã ⁊ anetũ et ciminum. & relinqͥtis q̃ gͣuiora st̃ te
gis: iucdititiũ ⁊ miscd̾iam ⁊ fidẽ. sieq eĩ negligent᷑ au¬
diend̾̃ est od̃ cũ decimari minima clic̾et. extrema qͥdem
de olerib maluit. s tam̃ bene olentia memorarizut
ꝓfecto ostend̾et qr simulatores cũ parua custocliũt:
odorem de se extẽdere sc̃e opinionis querũt. Et qͣnns
imiplere maxima p̾cermittant: e taĩ miniia obser¬
uant. q̃ humano uiditio lõge latẽq irdoleãt.xxxiii.
alit qui inchoata minime cõsummãt. Qui enĩ¬
uoita n ec in choant: nõ st̃ eis prius eclificanda que salu¬
buter elligant. ses destruenda ea in qͥb semet ipõs ne¬
quiter uersant. Neq enim sequnt᷑ q̃ mexꝑta audiunt ÷
nisi priusquam ꝑnitiosa sint ea q̃ sibi sunt exꝑta dep̾hen¬
dant: qi nec leuare appetit: qui ⁊ hoc ip̃m qͥa decidit nescit.

Expanded text:
mentham, et anethum, et cyminum; et relinquitis quae gravioramentham, et anethum, et cyminum; et relinquitis quae gravioragis, judicium et misericordiam et fidem. Neque enim negligenter audiendum est quod cum decimari minima diceret, extrema quidem de oleribus maluit, sed tamen bene olentia memorari; ut profecto ostenderet quia simulatores cum parva custodiunt, odorem de se extendere sanctae opinionis quaerunt; et quamvis implere maxima praetermittunt, ea tamen minima observant quae humano judicio longe lateque redoleant. CAP. aliter qui inchoata minime consummant; alitebona nec inchoant, non sunt eis prius aedificanda quae salubriter diligant, sed destruenda ea in quibus semetipsos nequiter versant. Neque enim sequuntur quae inexperta audiunt, nisi prius quam perniciosa sint ea quae sibi sunt experta, deprehendant, quia nec levari appetit, qui et hoc ipsum quia cecidit nescit;
Abbreviated transcription (Latin):
ti iudicis retͥbutõnem elatõminoris iustitie. uia fiat
ad foueam grauioris culpe. Qui eĩ uane elati. mini
mi boni cꝰtodiam suis uirib tͥbuũt: iusto d̾elicti cul¬
pis maiorib obruunt᷑⁊ et cadendo liscũt nõ fuisse
ꝓprium qd̃ steterunt : ut mala ĩmensa cor reprimant:
oo̾ bona minima exaltant. Ammonẽci st̃ ut cõsid̾ent
quod ⁊ in culpis grauiorib alto reatu se obligant: et
tam̃ plerũq in parius que c̾todiunt det̾ius peccant: qi
et in illis iniqͣ fatiunt: et ꝑ ista se hoĩb qͥa iniqͥ st̃ cegũt.
Inde fit ut cum maiora mala ꝑpetrant. corã deo aꝑte in¬
iqͥtatis sint: et cũ parua bona custocliunt. corã hoĩbus
simulate scitatis. Hinc est enĩ qd̾ phariseis dr̃. Liqͤntes
tulicem ⁊ camelũ glutientes. Ac si aꝑte dic̾etur. Mint¬
na mala clisceruitis: maiora deuoratis. hinc est eĩ qd̾
rursum ore u̾itatis increpant᷑: cũ audiunt. Decimatis

Expanded text:
ti judicis retributionem elatio minoris justitiae via fiat ti judicis retributionem elatio minoris justitiae via fiat ad foveam gravioris culpae. Qui enim vane elati, boni minimi custodiam suis viribus tribuunt, juste derelicti culpis majoribus obruuntur; et cadendo discunt non fuisse oprium quod steterunt, ut mala immensa cor reprimant, quod minima bona exaltant. Admonendi sunt ut considerent quod et in culpis gravioribus alto reatu se obligant, et tamen plerumque in parvis quae custodiunt, deterius peccant, quia et in illis iniqua faciunt, et per ista se hominibus quod iniqui sunt tegunt. Unde fit ut cum majora mala perpetrant coram Deo, apertae iniquitatis sit; et cum parva bona custodiunt coram hominibus, simulatae sanctitatis. Hinc est enim quod Pharisaeis dicitur: Liquantes culicem, camelum autem glutientes . Ac si aperte diceretur: Minima mala discernitis, majora devoratis. Hinc est quod rursum ore Veritatis increpantur, cum audiunt: Decimatis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq uestrum. Que edificatõnis u̾ba ꝓfecto cõtem¬
nerent: nisi pͥus salubrit̾ ruinam sue destructõnis
ĩuenissent. Hinc est qd̾ saulus cũ suꝑ eũ celitꝰ lux e¬
missa resplenduit: nõ iam qͥd recte deberet fac̾e s qͥd
pͣue fecisset audiuit. Nam cũ ꝓstͣtus reqͥreret clicẽs

Expanded text:
squisque vestrum . Quae aedificationis verba profecto contemnerent, nisi prius salubriter ruinam suae destructionis invenissent. Hinc est quod Saulus cum super eum coelitus lux emissa resplenduit, non jam quid recte deberet facere, sed quid prave fecisset, audivit. Nam cum prostratus requireret, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ab angelo dr̃. Esto uigilans: et cõfirma cet̾a q̃ mori¬
t᷑a erant. Nõ eĩ inueni oꝑa tua plena corã deo meo. qͥ¬
reliqua etiam q̃ erant gesta preclicebat. Si eĩ qd̾ mor¬
tuum in nobis est ad uitam nõ accenditur: hoc etiã
extinguit᷑: qd̾ qͣsi adhuc uiuũ tenetur. Ammonendi

Expanded text:
Esto vigilans, et confirma caetera quae moritura erant; non enim invenio opera tua plena coram Deo . Quireliqua etiam quae erant gesta praedicabat. Si enim quod mortuum in nobis est, ad vitam non accenditur hoc etiam exstinguitur quod quasi adhuc vivum tenetur. CAP. VI
Abbreviated transcription (Latin):
solidius leuat᷑ accõtra ammonendi st̃ qͥ inchoata bo¬
na minime cõsummãt: ut cauta circũspectõne cõside¬
rent. qr cdũ ꝓposita nõ ꝑfitiunt: etiam q̃ fuerãt cepta
cõuellunttr. Si eĩ qd̃ uidetur gerend̾ sollicita ĩtenti¬
one nõ excrescit: etiam qd̃ fuerat bñ gestũ decrescit. In
hoc qͥppe mũdo humana aĩa quasi more nauis est: contͣ
ictũ fluminis descendentis Uno ĩ loco neqͣquã strare ꝑ¬
mittitur: qr ad ima relabit᷑ nisi ad sũma conet᷑. Si gͥͦ
ĩchoata bona fortis oꝑantis manus ad ꝑfectõnẽ nõ sb̃¬
leuat: ip̃ã opancli remisio cõtra hoc qd̾ oꝑitũ ẽ pug¬
nat. hinc est enim qd̾ ꝑ salomonẽ dr᷑. Qui mollis ⁊ dis¬
solutus est. in oꝑe suo: frat est sua oꝑa cdissipantis. O¬

Expanded text:
solidius levatur At contra admonendi sunt qui inchoata bosolidius levatur At contra admonendi sunt qui inchoata bona minime consummant, ut cauta circumspectione considerent quia dum proposita non perficiunt, etiam quae fuerant coepta convellunt. Si enim quod videtur gerendum sollicita intentione non crescit, etiam quod fuerat bene gestum decrescit. In hoc quippe mundo humana anima quasi more navis est contra ictum fluminis conscendentis: uno in loco nequaquam stare permittitur, quia ad ima relabitur, nisi ad summa conetur. Si ergo inchoata bona fortis operantis manus ad perfectionem non sublevat, ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est, pugnat. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis
Abbreviated transcription (Latin):
iubes facere: ilico adiungit᷑. Surgens ĩgred̾e ciuita¬
tẽ: et ibi tibi clicet᷑ quid te oporteat fac̾e. Ecce de celo
dũs loques ꝑsecutoris sui facta corripuit: nec tamen
ilico que ẽẽnt fatienda monstrauit. Ecce elatõnis eiꝰ
fabrica iam tota corruerat: et post ruinam suam
hũilis elificari q̃rebat. Et cum suꝑbia destruitur:
eclificatõnis tam̃ uerba recinentur⁊ ut uidel ꝑsecu¬
tor ĩmanis diu destructus iaceret. et tanto post ĩ boni
solidius surgeret: qͣnto pͥus fũditus eu̾sus. a pͥstino
errore cecidisset. Qui gͦ nulla adhuc ag̾e bona ceꝑũt:
a rigiditate antea sue p᷑uitatis. correptõnis manu eu̾¬
tẽdi st̃: ut ad statũ postmod̃ recte oꝑatõnis erigant᷑
qr ⁊ iccirco altũ silue lignũ succidimus: ut hoc ĩ edi¬
ficii tegniine sb̃leuenns. S tam̃ nõ repẽte ĩ fabrica
ponitur: ut nimirũ pͥus uiciosa eiꝰ uiriditas siccet᷑.
Cuius qͦ plus ĩ firmus humor excocͥtur: oo ad sũma

Expanded text:
rgens ingredere civitatem, et ibi dicetur tibi quid te oporteat facere . Ecce de coelo Dominus loquens persecutoris sui facta corripuit, nec tamen illico quae essent facienda monstravit. Ecce elationis ejus fabrica jam tota corruerat, et 94 post ruinam suam humilis aedificari requirebat, et cum superbia destruitur, aedificationis tamen verba retinentur; ut videlicet persecutor immanis diu destructus jaceret, et tanto post in bonis solidius surgeret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Qui ergo nulla adhuc agere bona coeperunt, a rigiditate antea suae pravitatis, correctionis manu evertendi sunt, ut ad statum postmodum rectae operationis erigantur, quia et idcirco altum silvae lignum succidimus, ut hoc in aedificii tegmine sublevemus; sed tamen non repente in fabrica ponitur, ut nimirum prius vitiosa ejus viriditas exsiccetur, cujus quo plus in infimis humor excoquitur, eo ad summa
Abbreviated transcription (Latin):
hiis om̃ib nichil certius cõtẽplet᷑. O homo qͥd miranꝰ sy¬
derũ altitudinẽ. ⁊ maris ꝓfũditatẽ: animi tui abyssiam
intͦ ⁊ mirare si potes. Multa cogitanteᷤ sine sensu carnis.
et sine ymagnub uinis: animo tantũ cernẽtes intuenͣi
memoriaq m̃te sibi cas fingẽte: tenemꝰ. multa qͦ ĩtelligi¬
mus sensui: que lingua explere ñ possamꝰ. In noxios eẽ infã¬
teᷤ oꝑe clicimus: nõ m̃noxios cogitatõe. Quia motũ quen
gerunt ñte: nõcdũ poͦstnt explere in oꝑ&. Ac ꝑ hoc ĩ illis etaᷤ
est in becillis: nõ animus. Ad nutũ eĩ uoluntatis. nũdũ
obtẽꝑat illis fragilitas corporis ⁊ nͨ adco corpore oꝑe nocere
poᷤsant: sicut cogitatõe mouent᷑. Ex causa eĩ uocabulum

Expanded text:
is omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa voca
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ nat᷑aꝵ listĩctiõe geminatꝰ. Idõ ds̃ in hoĩe uenit: qr
ꝑ se ipm̃ ab hoĩb cogno̾ci nõ potuit. S unde nobis
cõsuluit: inde despectionẽ tulit. Mͥa infirmitatẽ qͣm
ꝓ nob̾ suscepit: homo suꝑbꝰ despexit. Ad hoc infirma et
stulta mũdi elegit: ũ fortiora ⁊ sapientiora ꝑ q̃ ñ cog¬
noscebat᷑ cõfund̾et. Sicut cibũ fortẽ inualidꝰ infans ca¬
ꝑe nõ potest. nͥ a mr̃e pͥus eclitũ in lactis succũ uͥtat᷑ ⁊ ut
qd̾ in cibo nõ potuit uti. suggẽdo potet᷑ in lacte ꝑ carnem
cimꝰ qͥb nõ nob̾ res eẽ ostẽciit. q cdũ iacemꝰ sb̾ reatu cspe.
iustos nos ẽẽ crede baius. Henit medicꝰ patefecit unlius.

Expanded text:
 distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnemuibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse crede
Abbreviated transcription (Latin):
rõ falit sbiugatꝰ. Sibiq seruiet nolens: qͥ deo serur¬
re noluit uolens. Quãuarie ꝑ dic̾sa humanaĩ deflu¬
xit geris: dim se ab una stabili semꝑco manẽte dui¬
nitatis solditate ostͣrit. Nam dũ op qo̾libet appetit. nͥ¬
si ut ibi iam reqͥem m̃tis iufigat. dĩ ei nõ sufieit nu¬
tata intentiõe ad alias atq ad alias actioẽs transit.
Dimo ꝑ diu̾sa reqͥem solidam q̃rit uͨ inuenit: in la¬
bore miser ⁊ uarietate uiuit. et uacuus a rocͥe manet
Quãuis ẽadẽ mutabłitas nõ sit hõi cõcreata. s ꝓ m̾ito

Expanded text:
non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, s
Abbreviated transcription (Latin):
niodo m̾ito cõtra nat᷑am mali sumꝰ effecti. Sicut p̾sci¬
uit ds̃ hominẽ peccare: ita ⁊ p̾sciuit qͣlit̃ illã ꝑ suiam
gratiam reparet: qui suo arbit̾o deperire potuisset.
Origin alit̾ adam ⁊ eria simł creati st̃. spetials iͦ p̾ten
niulter de late uiri formata ẽ. unde ⁊ illi lege nate
ou adiutoriũ uir creata est. homo ⁊it̃ p̾catũ tr̃c tͣci¬
ait. Serpenti.: prilius panis eꝰ ẽ. Serpẽs ei diabłs ⁊ pris
tiis nipii: et ipsi st̃ cibus cliabłi. Orua parua nola¬
tate ad rina collabintr: recte ad bñ agend̾. cũ labo¬
re cõsurginius. Qd̃ nõ ita eẽt: si delectatio flagitiũ
uelle sufficet: et sine clisficultate statĩ actio obtẽpera¬
ret. Duusio ⁊ prigna ut sit in hoĩs animo: pena pec¬
it cũ deo eẽ uinitus: eẽt ĩ semetip̃o cliuisus. et qͥ ĩpe¬
rantẽ clño noluit eẽ sb̾rect᷑: fieret sibinz qpĩ rebellis at¬
ꝙo c̃trarius Unde nec sibi pot̾it sb̃iugari.: sipͥis deo

Expanded text:
naturam mali sumus effecti. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc tradiait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena pec unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo
Abbreviated transcription (Latin):
maris posuit: qͣudo mñ infernũ descẽdens. scĩs it̾ ad celoᷤ reu̾¬
tẽdi demõstͣuit. Sc̃i ex tẽpore resurrectõis xp̃i statim̃ ut de
corpore exeunt: mox ad celestẽ hĩtationẽ ascẽdunt. qͦd an¬
tiquis prĩb nõ dabat᷑. Nam ante aduẽtum saluatoriᷤᷤ quã¬
ꝙͣ siue pena supplitũ: tam̃ ñ in celo s in inf̾uo scõꝵ aĩe deti

Expanded text:
profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos reveprofundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
bitami ablueret peita culpã mãm. Ht ꝑ hoc amsttet eli¬
abl qico ros tenebet: dũ imũ it̾ficit qͥ nichil peceari
admiserat. Ieoq d̾s qͣsi iuste tenuit amnisit qr muiste
redemptorẽ nr̃m occitlit. Illusus est cdiabłs morte cdñis:
tẽ: ut laq̃um qͦ eum uelat auẽ ĩpuidam. prudenti irre¬
tiret decipula. Nam si innoxius xp̃c nõ occid̾et᷑: homo dia¬
bło addictꝰ ꝑ p̾uaricationẽ. nõ absolu̾et᷑. Diabłs dum ĩ xp̃o¬
carnem huaitatis impetit q̃ patebat: qͣsi hamo liuinitatiᷤᷤ
eiꝰ captꝰ est. qͥ latebat. Est eĩ in xp̃o hanrus cliuinitas: esca
autẽ caro.: linca genealogia: q̃ ex euãgłio recitat᷑. Tenens
lucas lincam gen̾atõis xp̃i ab imis ad sũma cõtexẽs. nĩ¬
choat a ioseph ⁊ cõsũmat in deũ: clũ dicit. qͥ fuit helꝰ. st ꝑ¬
ut hũs qͥ ab eo nõ penalit᷑ detinebant᷑: niam aꝑiret reu̾tẽdi
ad celoᷤ: scd̾m testimoium ysaie ꝓph̾e clicẽtis. posuisti ꝓfun

Expanded text:
eret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, tem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non occideretur, homo diabolo addictus per praevaricationem non absolveretur. 151 14. carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatur. Tenens Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et pab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profu
Abbreviated transcription (Latin):
On uirtute. nõ seusib corpori. sedratione mentis
ficit sensus carnis: nõ ꝓ spiritualib capienlis. Iller¬
p̾ter qd̾ carnis sensu cõcipiunt. Sic̃ p̾cellẽt sibi corpo¬
rei sensus diu̾sitate locoꝵ: ita sibimet ⁊ nͥtute setiedi
procellunt. Nam prestantior est odoratus sapore: et posi¬
tione loci. et sentiendi longinqͥtate. Sic auris odoratu.
longius eĩ aucdimus: qͣm odoramꝰ. Sic oculi auribꝰ. lon¬
gnis enĩ uidemꝰ: qͣm aridimꝰ. Anmus autẽ ⁊ loco ⁊ m̾ito.
hiis riniu̾sis sensib suꝑfert᷑. In arce eĩ capitis cõstiutꝰ qd̃

Expanded text:
Non virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis ficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecsse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
cui admisceri uidet᷑. Philosophoꝵ sentẽtie clicũt eẽ a¬
batur inditris. Nlam etrũ antea fuissennis nec ipsi
notituniꝰ: nec qd̾ hoc qͥs hominũ licat habemꝰ Nõ est gͥ
q̃rendũ: qd̃ q̃rendo magis ẽ irridend̾. ẜentiles ⁊ hetici
de aĩa clisputare conant᷑. S qͦmͦ de illa auicͥo recte senti¬
ue possunt ⁊ qͥ auctorẽ ad cinꝰ ymaginẽ fcã ẽ ñ noũunt:
lit̾ sed t̾eporalit̃. suis effectioib. Corptis autẽ ⁊ loco ⁊ tẽpe
pus mutatio locoꝵ: hoc ẽ ad auinũ niutabłitas cogita¬
a d̾ male recessit. Et iusta dãpnatõe ĩ cõstans ꝑreꝵ raptiᷤ
uarretatẽ defluxit. Multũ ex sua net᷑a spledorem posid
aĩa sed fuscat cõmiixtiõe carnis qͣ retinet᷑ iuclusa. E
ei eñĩ parte u̾tit̾ ad peccancli ĩfirmitatẽ: salonione cli¬

Expanded text:
cui admisceri videtur. Philosophorum sententiae dicunt esse aobatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noveruntaliter, sed temporaliter suis affectionibus. Corpus autem et loco et tempore pus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitaa quo male recessit; et justa damnatione inconstans per rerum raptus varietatem defluxit. Multum quidem ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ hõibus fuisse ⁊ angelis redditam. De homine .xi.
Mnia su̾ celo ppt̃ hoĩem facta st̃. homo autẽ ꝓpt̾ se
ip̃m. Inde et omĩa ꝑ figuram ad eiꝰ similitulinẽ
referant᷑. cõmunia homini oĩa nat᷑alia ẽẽ cfi oĩb reb¬
na c̃dam portio est. Tantoq graclii ẽ cet̾is excellentior:
qͣnto ymagini cliuine uicinior. Quantũ cet̾is crea¬
turis prestet homo clignitate uirtutis. ex ip̃a reu̾enti¬
Creare u̾o hominẽ. qͣdam efni cõsilii delib̾atiõe uoluit¬
ds̃ clicẽs. fatiamꝰ hoĩem ad ymaginẽ ⁊ similitudinem

Expanded text:
. De homine. 1. Omnia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus que homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverenticreare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et si
Abbreviated transcription (Latin):
te cliuina cõsistit: cui uelit clñs doctͥne u̾br̃ dare. uł cui
auferie. Et hoc aut ꝓ docentis aut ꝓ auclientis fit m̾ite:
ut modo ꝓ culpa plebis auferat᷑ sermo doctoris. modo u̾o
ꝓ utilib m̾itis tribuat᷑. Nam ⁊ bonus docet bonũ: ⁊ masꝰ
malũ ⁊ et bonus malũ: et malus bonũ. Qd̾ tam̃ fit iux¬
quẽcli. Niõ qͥdem ꝑ timorẽ s per discretionẽ: ꝓpt maloꝵ
incorruptibrlem iniqͥtatẽ: nõnũꝙͣ electos oportet a doc¬
trina cessare. Int̾clũ doctores eccłe calore caritatis ardẽ¬
tes cõtroescũt a docendo: qr nõ ẽ qui audiat. testãte ꝓ¬
pheta. Ciuitates austri clause st̃: et nõ ẽ qui aꝑiat. oͥ
docendi accepit offitisi: int̾dũ ad tempus fcã ꝓximi ta¬
ceat. que statim corrig̾e neqͣquã existimat. Nam si cor¬
riꝑe potest ⁊ dissimulat: uerũ ẽ qd̾ cõsensum erroris a¬
lieui habeat. Plerics sc̃i doctores. ꝓ mali pertinatia qria
iniqͦs em̃dare neq̃unt: hiis tacere disponũt. Sed calo

Expanded text:
ina consistit cui velit Deus doctrinae verbum dare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, et bonus malum, et malus bonum, quod tamen fit juxquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. 6. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt; sed calo
Abbreviated transcription (Latin):
clic̾et. nõ me ꝓpitio: s etiã me irato. Inde ĩ ferius ꝑ eundẽ ꝓphe¬
tã cdicit. Dabo inqͥt tͥ regẽ in furore meo. eͦ maĩfestius elucet
ordinat iratus. Reges qñ boui st̃: num̾is ẽ dei:qñ u̾o mali:
sceleris ẽ ppłi. Secund̾ eĩ m̾itũ plebiũ: disponit uita rectoꝵ.
testante iob. q regnare facit ypocͥtam ꝓpt̃ peccata ppłi. Irascẽ

Expanded text:
diceret: Non me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophediceret: Non me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, am iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocrita
Abbreviated transcription (Latin):
Recte igit᷑ illi reges uocant᷑: qui tã semetipõs qͣm sb̃iectoᷤᷤ bñ
regendo modificare nouerũt. oͥgan ip̃m nom̃ regiminis:
ad ĩmanitatẽ tͣnsu̾̃tunt crudelitatis. Dumiq ad culm̃ potesta¬
tis uen̾int: inapostasiam cõfestĩ labũtur. T̃antõq se corcli n¬
more extollũt: ut cũctoᷤ sb̾ditoᷤ in sui cõꝑatõe despitiant. eõcs¬
Ducẽ te cõstitui. ergo noli extolli: s esto in illis qͣsi unus ex ip¬
sis. Dum mũcli reges sb̃limiores se cet̾is sentiant. mortales ta¬
m̃ se ẽẽ agnoᷤcant÷ nec regni głam qͣ in scło sb̃limant᷑ aspitiãt
s opus cd̃ secũ ad inferos deportẽt ĩtendant. Si e carent hul
temporis gła: illa agant q̃ post finẽ sine fine possidõant. clum
apłs clicat. siõ est potestas nisi a deo. Et qͦmͦ dñs ꝑ ꝓpham. de¬
quibꝰdam potestatib dicit. Ipsi regnau̾nt s nõ ex me. or asi

Expanded text:
Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiDucem te constituerunt, noli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi reges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant. 10. Dum Apostolus dicat: Non est potestas nisi a Deo , quomodo  sed non ex me? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in signe fungit s tũc u̾e ẽ utile: si bñ gerat᷑. Eũc autẽ
bñ geritur: qñ sb̾iectiis ꝓdest quib terrent honores pre¬
ferunt. Potestas bona ẽ. que a dõ donante ẽ: ut malum
timore coherceat. nõ ut temere malũ cõmittat. Nichal
autẽ peius quã in potestate peccandi libertatẽ habere.
Nichilq infelitius male agendi felicitate. Q intͣ seculsi
bñ temꝑalit̾ imperat: sine fine in ꝑpetuũ regnat. Et de
gła scł̃i huius ad et̃nam tͣnsmeat głam. Qͥ u̾o praue regñ¬
men exercent: post uestẽ fulgẽtem ⁊ lumina lapilloꝵ. nu¬
di ⁊ miseri ad inferna torq̃ndi descenclũt. Reges a recte
agendo uecati st̃. Ideoq recte faciendo regis nom̃ tenef᷑: poc¬
cando amittit᷑. Nam ⁊ uiros scõs ꝓinde reges uocari ĩ sacris
eloquiis cõtingit. eo qd recte agant. sensusq ꝓprios bñ re¬
gant: et motꝰ resistẽtes sibi rationabłi discretiõe cõponant.

Expanded text:
 geratur. Tunc autem ene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant.
Abbreviated transcription (Latin):
ditio. ꝓdesse gͦ debet ppłis principat᷑: nõ noc̾e. Nec dnãndo
p̾mere: s cõdescendo cõsulere ⁊ ut uere sit utile hoc potesta.¬
tis insigne: et donti dei pro tuitiõe utant᷑ m̃broꝵ xͥ. Mem
bra qͥrpe xp̃i: fideles st̃ ppłi. o̾is clũ ea potestate qͣm accipisit
optime regũt: bonã utiq uicistudinẽ deo largitori restitu.¬
unt. Bonus rex facilius ad iustitiam a delicto regredit᷑. ꝙͣ
de iustitia ad delictũ tͣnffertur. Ut nou̾is hic ẽẽ casum: illic
ꝓpositũ. In ꝓposito ei ẽẽ debet: nũꝙͣ egredi a u̾itate. Qd̾ si ca¬
su titubare cõtig̾it: mox resurgͥe. De patiẽtia pͥncipũ .l.

Expanded text:
io. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membra quippe Christi fideles sunt populi, quos dum ea potestate, quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. 4. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur quam de justitia ad delictum transfertur, ut noveris hic esse casum, illic propositum. In proposito ejus esse debet nunquam egredi a veritate. Quod si casu titubare contigerit, mox resurgere. CAPUT L.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. potẽtes eĩ potent torm̃ta patient᷑. Cui eĩ plus cõmit¬
titur: plus ab eo exigit᷑ etiã cũ usura penaꝵ. Regeᷤᷤ ui¬
tã sb̾ditoꝵ facile exemplis suis uł edificãt uł sb̃uertũt.
Ideocs pͥncipẽ nõ oportet delinq̃re: ne formã p̾caudi fati¬
at peccati eius impunita licẽtia. Nã rex qͥ ruit ĩ uitiis. ci¬
to uiam ostẽtlit erroris. ⁊ sicut legit᷑ de ieroboã qͥ p̾cauit
et peccare fecit isrł. Illi autẽ ascribit᷑: qͥcqͥl exemplo eiꝰ
a sõditis ꝑpetͣtur. Sicut ñnulli bonoꝵ principũ dõ plã¬
cita fcã sequnt᷑: ita facile młti p᷑ua eoꝵ exẽpla sectan¬
t᷑. Dleriq autẽ apd̃ iiqͦs pͥncipes necessitate magiꝰ ꝙͣ
uoto mali existũt: clũ ĩperiis eoꝵ obediũt. Nõnulli autẽ
sic̃ ꝓmpti st̃ seqͥ reges ĩ malũ: sic pigri st̃ imitari illos
ĩ bonũ. Sepe unde niali reges pͤcant: inde bõi ĩtifican¬

Expanded text:
est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui enim plus commitest. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justifican
Abbreviated transcription (Latin):
Ir iustͦ aut omĩ potestate sclari exuitur ⁊aut si a¬
liqͣ cingit᷑. nõ su̾ illa curuat᷑ ut suꝑbꝰ t meat: s en¬
am sidi subicit. ut hũilior innotescat. ꝓbat᷑ autẽ hoc apsᷤ¬
tolico exemplo: qui datã sibi potestate etiam nͨ ad hoc
usus est qd̾ decebat ÷ s cls̃i posset uti licitis abnuit: sese
labore: et hic ⁊ in fut᷑o uacuus inueĩtur a reqͥe ⁊ tãtõq
sarcinis peccator gͣuat᷑: quãto a bonis opibꝰ alienus.¬
limat᷑: tauto gͣuius cuiaꝵ põdib adgrauat᷑. Eisq ma¬
gis m̃te ⁊ cogitatõe sb̾icitur: quib sb̃limitatis gradu
pͥponitur. siam ut quidã pr̃ni ait. oẽ qd̾ supeminet plus
merorib afficit᷑: quã honoribꝰ gaudet. oiuãto qͥsc caris
m̃di maiorib occupat᷑: tãto faciliꝰ uittis premit᷑. Si enĩ¬

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si air justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseqlabore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibuslimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facili
Abbreviated transcription (Latin):
Ni recte utit᷑ regni potestate: it c ͤ pstare oĩb debet. ut
quãtomagis honoris celsitudine claret. tanto semz ipm̃
mente hũiliet. Preponẽs sibi exemplũ hũilitatis dauid qͥ de
siuis m̾itis nõ tumuit: s hũilit̃ sess deitiens dicit Uilis ince¬
dam ⁊ uilis apparebo ante deũ qͥ elegit me. Q recte utitur
regni potestate: formã iustine fcĩs magis ꝙ u̾bis iustituit. Is¬
te nulla ꝓspitate erigit᷑: nulla adu̾sitate tͣbat᷑. Nõ innitit᷑
ꝓpriis uirib: ñ a dũo recedit cor eiꝰ. Regni fastigiũ: hũili p̾si¬
det animo. Nõ eũ delectat iniquitas. nõ ĩflãmat cupiditas:
sine defraudatõe alicuiꝰ: ex paupe diuites facit. Et qd̃ iusta
potestate a ppłis extorq̃re pot̾at: sepe mised̾̃i clem̃tia donat.¬
Declit ds̃ principib p̾sulatũ ꝓ regimine ppłoꝵ: et illis eos

Expanded text:
i recte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celmentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Istpropriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donatDedit Deus princi
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ ẽ⁊ licet eos delinq̃ntes admonuit. s tam̃ ñ uͭ opor¬
tebat redarguit. Sacͥdotes exqͥrere debent peccata ppłoꝵ:
et sagaci sollicitudine unũquẽq ꝓbare iuxta testimo¬
nium clñi ad ieremiã loq̃ntis. ꝓbatorẽ inqͥt decli te ĩ po
pło meo rob̾tum: et scies ⁊ ꝓbabis uias eoꝵ. Sac̃doteᷤᷤ stu¬
dio corrigendi . fcã ꝑscrutari debẽt sb̃iectoꝵ: ut emĩdatos
lucrifac̾e possint. Sic̃ eĩ peccatorẽ cõuenit argui: ita ius¬
tũ nõ exulc̾ari. Sac̃dotes curã debent hẽre de hiis qͥ pere¬
unt: ut eiꝰ redargutõe aut corngant᷑ a pecĩs÷ aut si
incorrigibiles existũt: ab eccłia separent᷑. Attroci
tꝰ arguunt᷑: qͥ decipiẽdo peccantes. si solũ qr si argu¬
unt ꝓ peccato: s etiam adhulant̃ decipiũt. clicẽte ꝓpħ̾a.
Et erunt qui bĩficant ppłm istũ seclucẽtes: et qui bea¬
ficaut᷑ p̾cipitati. Attrocit̾ it̾um arguũtur qͥ peccantẽ

Expanded text:
natus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in t scias probare vias eorum . 3. Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. 4. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut eorum redargutione aut corrigantur a peccatis, aut, si incorrigibiles existunt, ab Ecclesia separenturdecipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem
Abbreviated transcription (Latin):
sonã. Rudib ppłis sen carnalib plana atq cõmu¬
nia: nõ sũma atq ardua p̾dicanda st̃. ne ĩmẽsitate
doctͥne obprimantur potius quã erucliant᷑. Inde ⁊ pau
lus ait. Non potui uobis loq̃ quasi spũalibꝰ: s qͣ̃si carna¬
lib ⁊ tanꝙͣ paruulis in xp̃o: lac uobis potũ decli non escam.
Carualibꝰ quippe animis nec alta nimis de celestib. nec t̃¬
rena cõuenit predicare. sed mecdiocͥterut initia eoꝵ mo¬
lis eos cibis alit: s tãtũdẽ attendit donec pr̃no colore ni¬
grescant. ⁊ sic illoᷤ freq̃nti cibo refitiat. Ita ⁊ eccłe doctor
strenuus nͥ ed̃ qͦs docet uid̾it ad suã silitudinẽ peĩten¬
tie cõfessiõe nigresc̾e. ⁊ nitore scłari deposito lam̃tatõs
habitũ de peccati recordatõe induere: ũtpote adhuc ext̾i¬
orib hoc ẽ carnalib: nõ aꝑit intelligẽtie spũalis ꝓfundi¬
ora mistia ⁊ ne dĩi audita nõ capiũt: prius icipiant con

Expanded text:
s seu carnalibus plana atque communia, non summa atque ardua sunt praedicanda, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Unde et Paulus apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum mos, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessihabitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum au
Abbreviated transcription (Latin):
nei st̃ ⁊ alios docere. Ingeniũ bonũ doctoris ẽ incipientis
a laudibꝰ eoꝵ: qͦs salubrit obiurgatoᷤ corrig̾e cupit. Sicu¬
ti apłs ad corĩthioᷤᷤ facit. qͦs a laudibꝰ inchoat: et incͤpatio¬
nib ꝓbat. S erant apd̃ corĩthios qui ⁊ laude ⁊ incͤpatõe
digns ẽẽnt. Ille u̾o in crete sic utͣq loqͥt᷑ oĩb: ut omnsb

Expanded text:
nei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. Ille vero indiscre
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ant: inde pociꝰ uulu̾ant. Ideo sĩne mẽsura ulciscit᷑ cłpas¬
i̾positus incundꝰ: qr cor eiꝰ clispsum in reꝵ curis. non
colligit᷑ in amorẽ uniꝰ deitatis. Mens eĩ soluta ĩ dliu̾sis.

Expanded text:
terant, inde potiterant, inde potipraepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis
Abbreviated transcription (Latin):
plebib sibi cõmissis. Quãdo a potẽtibꝰ pauꝑes oppͥmũ¬
tur: ad eripiendos eos boni sac̃dotes ꝓtectioĩs auciliũ
ꝓferunt. Nec uerent᷑ cuiꝰꝙͣ inimititiaꝵ molestias: sed
oppressores pauꝑũ palã arguũt. increpãt. excõnunicãt
minusq metuunt eoꝵ nocẽcli ĩsidias: etiã si noc̾e uale
pastor cõtͣ bestias oues c̾toclire solet: ita ⁊ dĩ sacdos sip¬
gregem xp̃i sollicit᷑ ẽẽ debet. ne inimicꝰ uastetine ꝑsecu.¬
tor infestet: ne potẽtioris cuiq cupiditas uitam paupe¬
rñ inqͥetet. praui autẽ pastores nõ hñt cuiã de ouibꝰ:¬
s sic̃ legit᷑ in euãgłio de m̾cẽnariis. uidẽt lupt̃ ueni

Expanded text:
plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimunplebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeapastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos supgregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus
Abbreviated transcription (Latin):
aid sũmũ uscs iusticie ꝑuenire cõdicit. Sitꝑ mõtẽ excel¬
sum ascende: qui euangelizas hon. Scilz ut ita p̾mine¬
at m̾ito: sic̃ ⁊ gradui. Seq̃nt̾. ne forte debeat a docendi
tłmore restͥngi: audit. Exalta in fortitudie uocẽ tuã:
tuos ⁊ surge et loq̃re ad eos ÷ ne formides a fatie eoꝵ: si
eĩ timere te fatiam uultũ eoꝵ. Unde apparet qr ⁊ nõ ti¬
mere donũ dei ẽ. Qui ꝑsonã potentis accipit. ⁊ loqͥ ue¬
ritatẽ pauescit: graui młtat᷑ culpe sentẽtia. Multi eñi
sac̃dotes metu potestatis u̾itatẽ occultãt÷ et a bono oe
uł a iustitie p̾dicatõe rei alicuiꝰ formidine: aut potesta¬
te t̾rente: au̾tunt᷑. S heri ꝓhdolor inde metuũt: qr ul
amore reꝵ scł̃ariũ implicantur: uł qr aliqͦ facinoris o¬
pere cõfundunt᷑. Multi p̾sules eccłaꝵ. timentes ne ams¬
titiam ꝑdant. ⁊ molestiam oclioꝵ incurrãt: peccãtes nõ
cũt de seu̾itate reddende rationis: ꝓ eo qd̾ cõticescũt de

Expanded text:
ontem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam,tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non ddendae rationis, pro eo quod conticescunt de
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Tunc eĩ iura sua ab oĩb custodienda existimet: lii.¬
qũ ⁊ ip̃e illis reu̾entiam p̾bet. Principes legibꝰ teneri suis¬
debent: nec in se po̾st̃. dãpnare iura q̃ in sb̾ditis cõstitu¬
unt. Iusta ẽ eĩ uocis eoꝵ auctoritas. si qd̃ ppłis ꝓhibẽt:
sibi licere ñ patiant᷑. Sb̃ religioĩs disciplina: scłi potes¬
tates sb̾̃iecte st̃. Et quãuis culmine regni suit p̾cditi: uĩ¬
culo tam̃ fidei teuent᷑ astricti ut ⁊ fidẽ xp̃i sb̃ hiis legibꝰ
predicẽt: ⁊ ip̃am fidĩ p̾dicatõem morib bonis cõseruent.

Expanded text:
suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent.
Abbreviated transcription (Latin):
ratõnis. Hec est in dei sacdotib uera cliscietio: qua nec
ꝑ lib̾tatem suꝑbi. nec ꝑ hũilitatẽ remissi st̃. hĩc ẽ qd̾ scĩ
cum młta cõstantia redarguebãt etiam pͥncipui uitia⁊ ĩ
quibꝰ cũ sũma eẽt hũilitas: loco tam̃ necessario. lib̾e tͣnͤ¬
gressores iustitie increpabant. Aliqñ etiã eẽ sb̾clitiꝰᷤ noͨ
oportet animo hũiliores: qm̃ fcã sb̃ditoꝵ iuclicantur
a nobis: nr̃a u̾o ds̃ iudicat. Agnoscat ep̃c seruũ se esse

Expanded text:
rationis. Haec est in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec rationis. Haec est in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem fiunt remissi. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia: in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. Agnoscat episcopus servum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbrencli docent. sec ut ꝓsint sapientes st̾: s ut sapi
ne. ⁊ seqͥ negligũt caritatis affectõe ⁊ uideri uolũt ri¬
gidi seueritate: et formã hũilitatis prestare neq̃unt.
ut magis t̾ribiles quã mittes aspitiant᷑. Suꝑbi doctoreᷤᷤ
uuln̾are potius quam em̃dare nou̾unt: salomõe testã¬
te. In ore stulti usrga suꝑbie⁊ qr increpando tales rigide
feriũt: et cõpati hũilit̾ nesciũt. Bene alieni peccati cu¬
randa uitia suscipit: qui hoc ex cordis clilectiõe ⁊ hũili
cõscientia facit. Cet̾um qui delinquẽtem suꝑbo uł oclio¬
so animo corripit: nõ emendat s ꝑcutit. oͥcqͥd eĩ ꝓter¬
uus uł inclignatꝰ animus pretulerit: obiurgãtis fune
rũ se prestare debet: ut nõ solum auctoritate. uerũ
etiam hũilitate clarescat. S tam̃ in eo ita sit uͥtꝰ hu̾ilita
tis: ne dissoluat᷑ uita sb̃ditoꝵ in uitiis. Atq ita auctoritaᷤᷤ
adsit potestatis: ne ꝑtumorẽ cordis seu̾itas existat ĩ moe¬

Expanded text:
sapienae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor rum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate cdissolvatur vita subditorum in vitiis: atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immode