comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sortitus ẽ mi: sterium sacerdotu
uidelic& dignitatẽ. quanto & meli.¬
oris testam̃ti mediator. ẽ quod
in melioribus repromissionibus
sancitum. ẽ hoc ẽ firmatum. statu.¬
tũ & corroboratũ. Uides inquit
quantũ melior ista caelebratio.
illa quae tunc teporis agebatur.
Sed quidẽ illa ad exemplar & figurã
aetate tanto melius misterium
sortitus ẽ sacerdotu xp̃s. quam
fuiss& illud legale quanto & meli¬
oris testamenti mediator. ẽ Quan.¬
to meliora s̃caelestia t̾renis aterna¬
temporalib. tanto melioris testa.¬
menti dator & mediator iħ̃s et
trena ac temporalia ꝓmittebat
dicens. Si uolueritis & audieritis.
bona t̃rae comedetis. & obserua
quae p̃cipio tibi ut sis longeuus
terrena uitamq ꝑfectam ꝑgr̃ãm
baptismatis. & fidem dominicȩ pas.¬
sionis & remissionem omniũ pecca.
toꝵ & qui crediderit. & baptirratus
fuerit saluus erit. & quia erunt
electi sicut angłi dĩ incaelo. Et in.¬
suꝑ quod maus ẽ qđ dicitur iN

Expanded text:
sortitus est ministerium. Sacerdotii videlicet dignitatem. Quanto et melioris testamenti mediator est: quod in melioribus repromissionibus sancitum est. Hoc est firmatum, statutum et corroboratum. Vides inquit quanto melior ista celebratio illa quae tunc temporis agebatur, siquidem illa ad exemplar et figura aetate, tanto melius ministerium sortitus est sacerdotii Christus, quam fuisset illud legale, quanto et melioris testamenti mediator est: quanto meliora sunt coelestia terrenis, atemporalibus, tanto melioris testamenti dator et mediator est Jesus, et m Vetus terrena ac temporalia promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis; et: Observa quae praecipio tibi, ut sis longaevus terrena, vitamque perfectam per gratiam baptismatis, et fidem dominicae passionis, t: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Et: Quia erunt electi sicut angeli Dei in coelo . Et insuper quod majus est, quod dicitur in
Abbreviated transcription (Latin):
iohis: Uisitauit nos oriens exalto
Quidã doctores hoc dicunt: quid ẽ
homo qđ memores eius. aut filius
hominis: quid ÷̃ qđ uisitas eumꝰ
totũ restrunt ad gerius humanũ
hoc uero qđ sequitur referunt con¬
corditer ad ꝓp̃m: Miniusti eũ paulo.
minus ab angłis: ꝑ mort̾e corporis
& olrꝓbria passionus: minorem
fecit ds̃ pat̃ filiũ suũ angłis qui
scđm diuinitatẽ a equalis ei erat
M inoratus ÷ autẽ non necessitate
sed spontanea uoluntate: sicut
idẽ apłs alias dicit Quicum in
.uit formã serui accipiens factusq
est oboediens patri usq ad mort̾ẽ
mort̃e autẽ crucis: Ex ea enum
parte qua mori potuit creator
angłoꝵ minior factas ÷ angelis
Bene autẽ dixit paulominius quia
& si mortale corpus assũpsit. Pecca:¬
ti tamen maculã non habuit: Gła
a boriore coronasti eũ: Psalmista
loquit᷑ addm̃ patr̃e debumilitate
& exaltatione. filu dicet is: Miniusti
inquit filiũ tuũ paulomnuis ab

Expanded text:
Joannis ait: Visitavit nos oriens ex alto. Joannis ait: Visitavit nos oriens ex alto. Quidam doctores hoc quod dicit: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quod est, quoniam visitas eum? thoc vero quod sequitur, referunt concorditer ad Christum. Minuisti eum paulo minus ab angelis. Per mortem corporis et opprobria passionis, minorem fecit Deus Pater Filium suum angelis, qui secundum divinitatem aequalis ei erat Minoratus est autem non necessitate, sed spontanea voluntate, sicut idem Apostolus alias ait: Qui cum in vit, formam servi accipiens: factusque est obediens Patri usque ad mortem: mortem autem crucis. Ex ea enim parte qua mori potuit, creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus: quia etsi mortale corpus assumpsit, peccati tamen maculam non habuit. Gloria et honore coronasti eum. Psalmista loquitur ad Deum Patrem de humilitate et exaltatione Filii, dicens: Minuisti inquit Filium tuum paulo minus ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ istud. Quid ÷ homo: subaudis
fragilis mortalis. cadiicus & sequax
.Nũs subaudis quid ẽ: Hoc quidã
doctores referunt ad xp̃m qͥ in
engłio sepissime filiũ homit us
idẽ filiũ mariȩ se uocat. Aeꝓpt̃ea
sub interrogatione sursũ erigenda
estuox. & ẽ sensus. Quid ꝓmeruit
ille homo assũptus auerbo ut fibus
dĩ fier&: Qđq sequitur qm̃ uisitas
eũ adgenus humanũ referunt de
quo paulo superius subnomit e
hominus dictũ est quid ÷ homo &
ẽ setisus. Qm̃ iusitas genus hama¬
beneficia: non ÷ meritũ illius sed
tua gr̃a idõq subsistit quia ate
uisitatur. Uisitatio: ad medicum
a ad aegrotũ ꝑtin&. slã isitationis¬
offitiũ dicitur quis medicus im¬
plere: quando ad infirmũ ingredi.¬
tur &genus humanũ qđ infir¬
mũ & languidũ erat dspat̃ tune
usitauit quando misit filiũ suũ
qui uerbũ caro factũ ẽ & habita¬
uit innobis: Dequa uisitatione :¬
dicit &iam ⁊ acharias pater beati

Expanded text:
est istud, quid est homo? subaudis est istud, quid est homo? subaudis fragilis, mortalis, caducus et sequax nis. Subaudi, quid est? Hoc idem doctores referunt ad Christum, qui in Evangelio saepissime Filium hominis, id est filium Mariae se vocat: ac propterea sub interrogatione sursum erigenda est vox: et est sensus: Quid promeruit ille homo assumptus a verbo, ut Filius Dei fieret? Quodque sequitur: Quoniam visitas eum? ad genus humanum referunt: de quo paulo superius sub nomine hominis dictum est: Quid est homo? Et est sensus: Quod visitas genus humabeneficia, non est meritum illius, sed tua gratia: ideoque subsistit, quia a te visitatur. Visitatio ad medicum et ad aegrotum pertinet: nam visitationisofficium dicitur quis medicus implere, quando ad infirmum ingreditur; et genus humanum, quod infirmum et languidum erat, Deus Pater tunc visitavit, quando misit Filium suum, qui Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. De qua visitatione etiam Zacharias pater beati
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodũ. Noneñĩ angłis subiecit dĩ
orbẽ t̃raer futurũ dequo loquim᷑
Ad ea respicit quȩ superius dixit.
dm̃patĩe dixisse sede adextris
meis donec ponã ir umicos tuos
scabellũ pedũ tuoꝵ: Sed filio suo
tradidit illũ cuuipse dicit inpsalmo.
Postula ame & dabo tibi gentes he¬
reditat̃e tuã. VUde & ipse filius
corigratulars sibi traditũ orbem.
crediturũ: dicit. Ego aut̃ẽ consti¬
tutussũ rexabeo id÷ a dõ patre.
lestatus ⁊ autẽ in quodã libro quis¬
patrũ diceris. Quod nomin a ꝓpħarũ
reticers apłs in hac epła. quoꝵ testi.¬
moniũ ponit non causa inuidiȩ.
aut abscondentis affectu hoc agit.
sed honorantis uoto. & ostendentis¬
intiutu hebreos multã habere
scientiã diuina scripturarum. qͥb
ista scribebat. intantũ ut Nec
opus haber& nomen ponere dicen¬
tis. hoc ergo testimoniũ expsalterio
dauitico sũptum ÷ qualit̾ loquit᷑
ad dm̃ patr̃e. Quid ẽ homo: sup.¬
presie & cũ despectu ꝓnuntiandũ

Expanded text:
commodum. Non enim angelis subjecit Deus orbem terrae futurum, de quo loquimur. Ad ea respicit quae superius dixit Deum Patrem dixisse: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, sed Filio suo tradidit illum: cui ipse dixit in psalmo: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Unde et ipse Filius congratulans sibi traditum orbem crediturum, dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo, id est a Deo Patre. Testatus est autem in quodam loco quis, dicens. Quorum nomina prophetarum reticet in hac epistola, quorum testimonium novit, non causa invidiae aut abscondentis affectu hoc agit, sed honorantis voto et ostendentis Hebraeos multam habere scientiam divinarum Scripturarum, quibus ista scribeopus haberet nomen ponere dicentis. Hoc ergo testimonium ex Psalterio Davidico sumptum, est qualiter loquitur ad Deum Patrem: Quid est homo? Suppresse et cum despectu pronuntiandum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ẽ. cõplens inquit ds̃ iuramentũ
qđ spopondi habrahe patri tuo
multiplicabo semen tuũ sicut stellas
caelidaboq posteris tuis uniuersas
regiones has. Ad iacob quoq dixit:
Egosũ ds̃ om̃ps. crescere & multiplicare
gentes faciã exte. daboq tibi qͣua¬
dedi abrabã & isa ac. Ecce quomodo
om̃s coheredes sunt in repromissionib
abrahe. Notandũ autẽ q fides abrahȩ
duplicat᷑ ꝓmagnitudinẽ fidei. uni de
& caput fidei dicit᷑. Nam sicut fide
exiuit det̾ra sua nesciensquo ir&:
sic fide mansit. & demoratus. ẽ
int̾ra sua quasi in alienia. Uidit
filiũ ibi ut pesegrinu habitantẽ.
uidit nepotem. uidit se ipsũ in aliena
t̃ra peregrinantẽ. & nihil turbabat᷑.
Quã quã enĩ ad ipsũ dictũ esset quia
tibi dabo & semit u tuo. non ꝑ sem̃ tͥ.
sed tibi & semini tuo. tam̃ neq ipse
neq isaac neq iacob. potiti sunt
hac ꝓmissione. sed successio illoꝵ ⁊ &
quia quando oboediuit dõ exiens de

Expanded text:
autem inquit: Complens Deus juramentum quod spopondi Abrahae patri tuo, multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has . Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens. Crescere et multiplicari ex te gentes faciam, daboque tibi o omnes cohaeredes sunt in repromissionibus Abrahae. Notandum autem quia fides Abrahae duplicatur pro magnitudine fidei. Unde et caput fidei dicitur. Nam sicut fide exivit de terra sua, nesciens quo iret, sic fide mansit et demoratus est in terra sua quasi in aliena. Vidit filium ibi ut peregrinum habitantem, vidit nepotem, vidit seipsum in aliena terra peregrinantem, et nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum esset, quia tibi dabo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt hac promissione, sed successio illorum. quia quando obedivit Deo exiens de
Abbreviated transcription (Latin):
tatur si non ꝓhibetur a seniore
Ita indoctus quoq qui discriti.¬
onẽ doctrinarũ nescit facile
decipitur atq inuia erroris.
periclitatur. Qua ꝓpter dicit
quia omĩs qui lacatis est particeps
expers⁊ sermonis iulstitiae. Qđ
enĩ in lacte & solido cibo hoc m
idocto & sapiente differt. sicut
lac paruulus congruit & solidus
cibus aecate ꝑfectis. ita
doctis humilis sermo. & sapientib
archanũ mysteriũ nosse conuenut.
qui exencitatos habent sensus
studio lectionis. Ex usu siquidẽ
lectionis frequenti meditatione
diunarũ scripturarũ efficiunt᷑
sensus nr̃i exercitati. & excerisi
ad maiora intelligenida. Unde

Expanded text:
tatur si non prohibeatur a seniore, tatur si non prohibeatur a seniore, ita indoctus quisque qui discretionem doctrinarum nescit, facile decipitur atque in via erroris periclitatur. Quapropter dicit, quia omnis qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae: quod enim in lacte et solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit, et solidus cibus aetate perfectis, ita indoctis humilis sermo, et sapientibus arcanum mysterium nosse convenit: qui exercitatos habent sensus studio lectionis. Ex usu quidem lectionis et frequenti meditatione divinarum Scripturarum, efficiuntur sensus nostri exercitati et extensi ad majora intelligenda: unde
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlos Solidus uero cibus ꝑfecti
sermonis. ẽ. inisteruĩ seg trini¬
tatis quomodo filius coaeteri
inpsonis & ipus in substantia¬
deitatis : Sed qui non potesti in i.¬
telligere qđ enuangelista ait.
in nobis. quomodo poterit ad alti.
principio erat uerbũ & uerbum
erat apud dm̃ & ds̃erat uerbum :
Sequitur: Omĩs enĩ quilactis es ⁊
particeps idẽ simplicis tantum
doctrinȩ expers est sermonis iuis
trare archana misterioꝵ nescie¬
itaq ut expedit discretionem
facere inter bonũ & malum.
Redditq causam quare: Paruulus
lectu. ꝑfectoꝵ autẽ hominum
est solidus cibus id ÷ qui ꝑfectos
habent sensus illis panduntur
alta & obscura mysteria dediui.¬
nitate om̃i potentis dĩ. Unde
& sequitur: Eoꝵ dico. ẽẽ solidũ
qui ꝓconsuecudine lectionns¬
exercitatos habent sensus. hoc ẽ
studus litterarũ ex tonsos ad
mali. nec non ad discretionem
discernere nescit & sepe in
noxus sumetidis cibis pericli¬

Expanded text:
coelos: solidus vero cibus perfecti coelos: solidus vero cibus perfecti sermonis est mysterium Trinitatis, quomodo Filius coaeternuin personis, et unus in substantiaDeitatis. Sed qui non potest intelligere quod evangelista ait: , quomodo poterit ad altituprincipio erat Verbum? et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Sequitur. Omnis enim qui lactis est particeps. Id est simplicis tantum doctrinae. Expers est sermonis justitrare arcana mysteriorum, nec scit ut expedit discretionem facere inter bonum et malum. Redditque causam quare. Parvulus lectu. Perfectorum autem. Hominum. Est solidus cibus. Id est, qui perfectos habent sensus. Illis pandunt alta et obscura mysteria de divinitate omnipotentis Dei, unde et sequitur: Eorum. Dico esse solidum. Qui pro consuetudineexercitatos habent sensus, hoc est studiis litterarum extensos, ad mali, necnon ad discretionem discernere nescit, et saepe in innoxiis sumendis cibis pericli
Abbreviated transcription (Latin):
exipsis cecera opiginẽ simanit.
initia iuidelicet ã fundamenta¬
creaturarũ: A quibusdã. litiam
diciratur elimentaꝑ. r idẽ quasi
fabricamenta abeo qđ est elimo
elimas quasi exeis fabricata si nt
omĩa. Hic autẽ elementa siue
elimenta duob modis possumus
intelligere scilicet ipsos caractsres
& pnuntiationes litterarũ a quib
exordiũ sumunt sermones uel
certe ipsa mitia & fundamenta
fidei quasi dicer&: hoc indigetis
ut doceamini quȩ sint elimenta
litterarũ uł initia fidei cum
deberetis ꝓfunditatẽ misterioꝵ
intelligendo scrutari & ꝑfecti
esse inifide. facti estis inquit
quasi infantes quib lacte opus
sit id ÷ simplici ecrudi doctrina.
non soliꝰ cybo idẽ ꝑfecta doctri.¬
na ꝓfundisq misterus. Beatus
dinẽ ut simplicẽ doctrinam
lactis nomine designet ꝑfectã
autẽ solidũ cibũ appellat. Unde
quia nec dũ potestis capere. lac
ergo simplicis doctrine. ẽ in¬
carnatio filiidũ passio. mors.
resurrectio illiufa sceasio in

Expanded text:
originem sumant, initia videlicet, et fundamentcreaturarum. A quibusdam etiam dicuntur elimenta peti, quasi fabricamenta, ab eo quod est elimo, elimas, quasi ex eis fabricata sint omnia. Hic autem elementa, sive elevamenta duobus modis possumus intelligere, scilicet ipsos characteres et pronuntiationes litterarum, a quibus exordium sumunt sermones, vel certe ipsa initia et fundamenta fidei, quasi diceret, Hoc indigetis, ut doceamini quae sint elementa litterarum vel initia fidei, cum debueritis profunditatem mysteriorum intelligendo scrutari, et perfecti esse in fide. Facti estis inquit quasi infantes quibus lacte opus sit, id est simplici doctrina, non solido cibo, id est perfecta doctrina profundisque mysteriis: beatus dinem ut simplactis nomine designet, perfectam autem, solidum cibum appellet; unde quia necdum potestis capere. Lac ergo simplicis doctrinae est incarnatio Filii Dei, passio, mors, resurrectio illius, ascensio in
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia eius multa & humilita
monio: ne quasi nouu putaret᷑
& non multũ ante p̃dictũ. Ait enĩ.
Nuntiabo nomen tuũ fr̃ib meis.
Post sacram passionẽ. & uenerandã
resurrectionẽ. ꝓmittit se głam
diuuitatis paterne. & nomen¬
etiam eius quo pater dicebatur
toto orbe uulgandu: Nuntiabo
dicit idẽ narrari ficiã p̃dicato.¬
ribus meis. mihi ut credatis nã
resurgens amortuis: dicit mulieri
bus. Ite nunciate fr̃ibus meis:
& ad mariam : Vade ad fr̃s meos &¬
dic eis fratres autẽ dicuntur¬
& qui diligunt: & qui diliguntur.
laudabote. Inmedio ȩcđȩ hoc est
inco&u fideliũ. laudauit deum
patre filius quando apłis reuersis
dep̃dicatione dixit: Confiteor
haec asapientib & prudentibus
& reuelasti ea paruulis. Ipse quoq¬

Expanded text:
ricordia ejus multa, et humilitaricordia ejus multa, et humilitamonio ne quasi novum putaretur, et non multo ante praedictum. Ait enim: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. Post sacram passionem et venerandam resurrectionem, promittit se gloriam divinitatis paternae, et nomen ejus quo pater dicebatur toto orbe divulgaturum. Nuntiabo dicit, id est narrari faciam a praedicatoribus meis mihi a te datis. Nam resurgens a mortuis dicit mubus: Ite et nuntiate fratribus meis. Et ad Mariam: Vade ad fratres meos. Fratres autem dicunturt qui diliguntu. In medio Ecclesiae, hoc est in coetu fidelium laudavit Deum Patrem Filius quando apostolis reversis a praedicatione dixit: Confiteor haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Ipse quoq
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ille saluat: &nos saluamur.
Uides quomodo nos conungit.
& discertut: Nam cum dicit
multos filios adduocit ingłam.
hic con iunxit. Cũ uero ad dit
auctorẽ salutis eoꝵ hic discer.¬
.Nit. Quierũ sanctificat. & qui
seĩficantur : exuno om̃s. Qui ẽ
qui scificat: xp̃s ꝑfidẽ passio.
nis suȩ. &ꝑ don im baptismatis:
Qui sunt qui sc̃ificant᷑: Om̃s creden¬
.tes qui sc̃ificantur fide passio.¬
illo omĩa origiĩe acceperunt:
omĩa: Sed aliter ille. aliter nos.
Ille quasi ꝓprius filius potest
set̃ficare. nos uero quasi ad opti¬
.ui. ab illo scĩficamur. At tamen
unũ habemus patr̃e incaelis.
ille. ꝓpriũ: nos adoptiuum
ꝓpter quam causam subaudis qu
& ipse &nios exunio dd̃ patre
sumus. lic& discrete. non con¬
funditur fr̃s uocare eosqui sunt
filu adoptiui dicers Nunciabo
Nomen tuũ fr̃ib meis. Dũ non
erubescit fr̃s eos uocare: osteni.¬
dit non esse eandẽ fraternitatẽ
Nrat humarutatis. sediumise.¬

Expanded text:
sed ille salvat, et nos salvamur. sed ille salvat, et nos salvamur. Vides quomodo nos conjungit et discernit; nam cum dicit: Multos filios adduxerat in gloriam, hic conjunxit. Cum vero addit: Auctorem salutis eorum, hic discernit. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Quis est quinis suae, et per donum baptismatis. Qui sunt qui sanctificantur? Omnes qui credunt, qui sanctificantur fide passioillo omnia originem acceperunt: omnia. Sed aliter ille, aliter nos. Ille quasi proprius Filius potest sanctificare; nos vero quasi adoptivi ab illo sanctificamur: attamen unum habemus Patrem in coelis. Ille proprium, nos adoptivum. Propter quam causam. Subaudi, quia et ipse, et nos ex uno Deo Patre sumus, licet discrete. Non confunditur fratres vocare eos. Qui sunt filii adoptivi. Dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. Non erubescit fratres eos vocare, ostendens non esse eamdem fraternitatem nostrae humanitatis: sed in mise
Abbreviated transcription (Latin):
Dicebat erum eum ꝓpter quem
omĩa & ꝑ quem omĩa. qui multos
filios ingłam ad duxerat. auctorẽ
salutis eoꝵ consummare ꝑpassi¬
onẽ Dicebat inquit eũ auctorẽ
scilic& salutis eoꝵ ꝑpassionem
consuminare. id⁊ ꝑficere omniũ
& qui ante passionẽ suam mul-¬
tos filios ad optiuos ad duxerat
inigłam fidei. spei & caritatis.
qui certam spem habeant gaudia
patriȩ caelestis. & hereditatem
aeterni regisse posse ꝑcipere
Uł certe ꝑpassioriẽ decebat eũ
ꝑficere omĩa quȩ deillo p̃dicta
erant : unide ipse dixit pendets
inicruce Consũmatũ est ꝓpt̃
quẽ omĩa idest ꝑmort̃e eius
restaurata sunt omĩa. cęlestia
& terrestria. bomo scilic& redẽptꝰ
& Numerus angeloꝵ redinte¬
gratus. E quẽ omĩa subaudis
facta sunt iuxta qđ ioħs dicit
Omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Uides
quantũ est in medio nr̃m nobq
conuinctus: ipse filius: & nos
filu: Ille ꝓprius nos adoptiui

Expanded text:
Decebat enim eum propter quem Decebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum consummare per passionem. Dicebat inquit eum auctorem scilicet et salutis eorum per passionem consummare, id est perficere omnium et qui ante passionem suam multos filios adoptivos adduxerat in gloriam fidei, spei et charitatis; qui certam spem habebant gaudia patriae coelestis, et haereditatem aeterni regis se posse percipere: vel certe per passionem decebat eum perficere omnia quae de illo praedicata erant. Unde ipse dixit pendens in cruce: Consummatum est. Propter quem omnia, id est per mortem ejus restaurata sunt omnia coelestia et terrestria: homo scilicet redemptus et numerus angelorum redintegratus. Per quem omniafacta sunt: juxta quod Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt. Vides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunctus: ipse filius, et nos filii: ille proprius, nos adoptivi:
Abbreviated transcription (Latin):
.ne: Est quilib& medicoꝵ peritis¬
simus. qui ueniens inciuitatẽ popu¬
losam ubi multi infirmi habent᷑.
tẽperat potionẽ contra omaua
genera infirmitatũ. & conuocat
om̃s dicers Uenite om̃s populi.
qͥuariis infirmitatib: laboratis.
& bibite ex hac potionie qũa causa
salutis ur̃ȩ p̃paraui. Spondeo
uob̾ cũ obtestatione. qđ siquis bi.¬
berit ex ea medelam statim con¬
sequi merebitur: Qui credunt
uerbis illuis: accedunt. bibunt &
sanentur: Qui uero rennunit
bibere: nonsanant᷑. sed insua i¬
firmitate contabescunt: Quantũ
ergo admedici deuotionẽ ꝑtin&.
ꝓomniũ illoꝵ salute potionem
temꝑ auit. licet aluis non prosit :
rusihis qui ex ea biberunt. Ita et
dusi solũmodo hisqui it ieum
credere uolunt: Simulq notan¬
dũ quia nondix̃ apłs subiacuit
morti. sed ꝓprie gustauit mortẽ.
ꝑ qđ uelocitatẽ resurrectior us
uoluit ostendere Breui & et um
ea deuicta confestim resurger&:

Expanded text:
nem: Est quilibet medicorum peritisnem: Est quilibet medicorum peritissimus qui veniens in civitatem populosam ubi multi infirmi habentur, temperat potionem contra omnia genera infirmitatum, et convocat omnes, dicens: Venite, omnes populi, qui variis infirmitatibus laboratis, et bibite ex hac potione, quam causa salutis vestrae praeparavi: spondeo vobis cum obtestatione quod si quis biberit ex ea medelam statim consequi merebitur. Qui credunt verbis illius, accedunt, bibunt et sanantur; qui vero renuunt bibere, non sanantur, sed in sua infirmitate contabescunt: Quantum ergo ad medici devotionem pertinet, pro omnium illorum salute potionem temperavit, licet non prosit, nisi his qui ex ea biberunt: ita et nisi solummodo modo his qui in eum credere voluerunt. Simulque notandum quia non dixit Apostolus, subjacuit morti, sed proprie gustavit mortem, per quod velocitatem resurrectionis voluit ostendere. Brevi etenim ea devicta, confestim victor resurgeret.
Abbreviated transcription (Latin):
seruis passus ÷ głam uocat multo.
magis tuhomo quȩ ꝓdnĩo pateris.
tibi ad głam ꝑtinere sempit̾nam
dubitare Nondebes: Cum inquit
idẽ iħm uidemus coronatũ. non
oculis corporeis. sed oculis mentis.
dũ sed& inplenitudine paternȩ
maiestatis Vt gr̃a dĩ ꝓomt ubus
gustar& mortẽ Gr̃a dĩ patris ap.¬
pellatur filius . eo qđ Nobis adõ
patre gratissit datus. & qđ gratis
ꝓnobis mortẽ sustit auit. Non
erũ debebatur Nobis nr̃o merito
ut filius dĩ ꝓriobis gustar&
mortẽ. sed ineffabilis gr̃a hoc fec̃¬
Qd aut̃e dicit ꝓomr ubus illũ gustas¬
se mortẽ. quidã doctores ita ab.¬
solute intelligunt: ut dicatur ꝓ
idẽ ꝓelectis aduitã aeternã p̃des.¬
tinatis : At uero quidã ita gene.¬
raliter accipiunt. ut dicatur ꝓ
omiub fidelib atq in fidelibus
mortẽ gustasse dicentes. Ipse qͥdẽ
saluentur: &quid siom̃s non credt̃:
ille tamen qđ suũ erat fecit. Unde
beatus ꝓsꝑ. harc ponit similitudi¬

Expanded text:
servis passus est gloriam vocat, multo magis tu, homo, quae pro Deo pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non debes. Eum, inquam, id est Jesum, videmus coronatum, non oculis corporeis, sed oculis mentis, dum sedet in plenitudine paternae majestatis. Ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Grapellatur Filius, eo quod nobis a Deo Patre gratis sit datus, et quod gratis pro nobis mortem sustinuit. Non enim debebatur nobis nostro merito, ut Filius Dei pro nobis gustaret mortem, sed ineffabilis gratia hoc fecid autem dicit pro omnibus illum gustasse mortem, quidam doctores ita absolute intelligunt ut dicatur pro pro electis ad vitam aeternam praedestinatis. At vero quidam ita generaliter accipiunt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque infidelibus mortem gustasse, dicentes: Ipse quidem salventur. Et si omnes non credunt, ille tamen quod suum erat fecit. Unde beatus Prosper hanc ponit similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
manere illa quo usq uera adueni¬
rent. Non enĩ inmanu factis scĩs.
iħs introiuit exemplaria ueroꝵ
sed inipsũ caelũ ut appareat nunc
uultui dĩ ꝓnobis. Non introiuit
inqͥt iħs in manufactis scis subanđ
quȩ sunt exemplaria ueroꝵ. Mlanu.¬
manibus beselehel facta sunt iti
heremo ac postea similiter manib
oꝑatoꝵr int̾eplo salomonis. Inquã
non introiut iħs sed inipsũ cęlum
qđ non ẽ manib hominũ factum
sed iussione & uoluntate dĩ uerbi
ex tensum. Igitur illa fuer̃ exẽpla.
introuut. sed inipsum cȩlũ iussione
dĩ creatum. Nec hanc soldm diffe-¬
.rentiã ostendit. sed etiam pontifi¬
cem ꝓximũ factorem. Ut appa
ipsum exhibeat presentiae pat̃nȩ.
nobisq illũ ꝓpitiũ reddat. Unde
ioħs dicit. Ad uocatum habemus

Expanded text:
manere illa, quousque vera advenimanere illa, quousque vera advenirent. Non enim in manufactis Sanctis us introivit, exemplaria verorum; sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Non introiit, inquit, Jesus in manufactis: subaudi, quae sunt exemplaria verorum. Manue primum manibus Beselehel facta sunt in eremo, ac postea similiter manibus operariorum in templo Salomonis, in quae non introiit Jesus, sed in ipsum coelum, quod non est manibus hominum factum, sed jussione et voluntate Dei Verbi extentum. Igitur illa fuerunt exemplaintroiit, sed in ipsum coelum, jussione Dei creatum; nec hanc solam differentiam ostendit, sed etiam pontificem proximum factorem, ut appar seipsum exhibeat praesentiae paternae, nobisque illum propitium reddat. Unde Joannes dicit: Advocatum habemus
Abbreviated transcription (Latin):
& remissio insanguinie xp̃i
consistit qui pronob effusus ẽ
in remissionẽ peccatoꝵ sine cuius
sanguinis effusione nemo redimit᷑:
Necesse ẽ ergo exemplaria quidem
mundari ipsa autẽ caelestia meli-¬
oribus hostiis mundant᷑ quã istis.¬
Sacrifitia legalia exemplaria. idẽ
figurã & similitudinẽ uocat. Ista
caelebrant᷑ cȩlestia appellit . id. ẽ
sunt agenda siue cȩlestia: eo qđ illos
qͥinueritate ea caelebrant adcȩles¬
tia ꝑducant. Exemplaria inquit
caelestia mysterioꝵ ac rerumquȩ
in lege agebant᷑ infigurã istoꝵ
quȩ modo in aeccła cõplentur.
necesse erat talibus sacrificus
tepicis & asꝑsionibus figuratuus¬
caelestia id ẽ sp̃ualia quȩ inueri¬
tate modo in aeccła caelebrant᷑
meliorib hostus mundant᷑ quam
istis legalib sanguine uidelioet
passionis xp̃i. Nam quia querebatł
uera sacrifitia quib ꝑfecte potu¬
issent homines mundari nec in¬
ueniebant᷑. necesse fuit tamdiu

Expanded text:
et remissio in sanguine Christi et remissio in sanguine Christi consistit, qui pro nobis effusus est in remissionem peccatorum, sine cujus sanguinis effusione nemo redimitur. necesse est ergo exemplaria quidem mundari ipsa autem caelestia melioribus hostiis quam istisSacrificia legalia exemplaria, id est figuram et similitudinem vocat; ista celebrantur, coelestia appellat, id est sunt agenda; sive coelestia, eo quod illos qui in veritate ea celebrant, ad coelestia perducant. Exemplaria, inquit, coelestia mysteriorum ac rerum quae in lege agebantur, in figuram istorum quae modo in Ecclesia complentur, necesse erat talibus sacrificiis typicis et aspersionibus figurativicoelestia, id est spiritalia quae in veritate modo in Ecclesia celebrantur, melioribus hostiis mundantur quam istis legalibus, sanguine videlicet passionis Christi; nam quia quaerebantur vera sacrificia, quibus perfecte potuissent homines mundari, nec inveniebantur, necesse fuit tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
Uasa uero diuersa fidelessunt ȩcłae
diuersa offitia habentes. Quidam
& enim sunt uasa p̃dicationis sic̃
paulus. De quo dñs ad ananiam
ait. Uaselectionis mihi ẽ iste.
Quidam uero diuersos gradus aut
uaria offitia habent quȩ idem
dicit. Ali datur ꝑspm̃ sermo sapi¬
etitiae alii sermo scientiae. alu
ꝓpheciae alii genera curationũ¬
& alii atq alũ diuersa dona habea
gunt᷑ quia uniuersalis aeccła
cũ omnub sibi ministrantibus
sanguine passionis xp̃i mun¬
dantur. Sequitur. &pene in
sangione mundantur sodm le.¬
gem. & sine sanguinis effusione
non fit remissio. Quare dixit
poene in sanguine mundare
omiã scdm legem: qm̃ uillisnon
erat ꝑfecta muidatio neq per¬
fecta remissio. Corpora enim
quantũ adlegem ꝑtin& munda¬
bantur a sꝑsione sine effusione
sangumis animalium leuiaque
peccata relaxabantur. Sedin
hoc quia maiora crimina non
tollebat neq ꝑfectum hominẽ
reddebat: non erat ꝑfecta mun.¬
datio ꝑfecta autem mundatio

Expanded text:
Vasa vero diversa fideles sunt Ecclesiae diversa officia habentes: quidam etenim sunt vasa praedicationis, sicut Paulus, de quo Dominus ad Ananiam ait: Vas electionis est mihi iste. Quidam vero diversos gradus ac varia officia habent, quae idem dicit: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii prophetia, alii genera linet alii atque alii diversa dona habentguntur, quia universalis Ecclesia cum omnibus sibi ministrantibus sanguine passionis Christi mundatur. Sequitur: Et omnia pene in sanguine mudantur secundum legem, et sine sanguinis effusione non fit remissio. Quare dixit pene in sanguine mundari omnia secundum legem? Quoniam illis non erat perfecta mundatio, neque perfecta remissio: corpora enim quantum ad legem pertinent mundabantur aspersione sive effusione sanguinis animalium, leviaque peccata relaxabantur: sed in hoc quod majora crimina non tollebat, neque perfectum hominem reddebat non erat perfecta mundatio. Perfecta autem mundatio
Abbreviated transcription (Latin):
infigura agebant᷑. Nã uitulus
ille qͥ plerũq hostia sacerdotis
erat. xp̃m significabat. qui uerus
sacerdos exĩstens. uitulũ hoc est
semet ipsũ obtulit dõ patri in
ara crucis. Iste ẽ uitulus quem
pius pat̃ mactauit ꝓreuersione
filii ꝓdigi. Hyrcus quoq qui ꝓ
peocato offerebat᷑ eundẽ xp̃m
significabat qui ꝓpeccatorib
oblatus. ẽ iuxta qđ idẽ apłs alias

Expanded text:
in figura agebantur. Nam vitulus in figura agebantur. Nam vitulus ille, qui plerumque hostia sacerdotis erat, Christum significabat, qui verus sacerdos existens, vitulum, hoc est semetipsum obtulit Deo Patri in ara crucis. Iste est vitulus quem pius pater mactavit pro reversione filii prodigi. Hircus quoque qui pro peccato offerebatur eumdem Christum significabat, qui pro peccatoribus oblatus e
Abbreviated transcription (Latin):
&t quos iustificauit. illos & mag¬
Ritficauit. Titulũ autẽ aeterñe
hereditatis exparte inp̃senti
scło iam possidemus nob adño
datum euangeliũ udelic& illius
qđ obseruatores suos aeternalit¬
sci. remissionẽ peccatoꝵ cogniti¬
onẽ suã &pacẽ quã nob̾ reliquid
ꝑgens adpassionẽ. Pacẽ inquit
relinquo uobis. Istum quidẽ here.¬
ditatis titulũ quasi arã inp̃senti
habemus. sed ꝑfectuis nobis sub¬
plebitur qđ erit dĩ omĩa it
omnub Cum tradiderit xristus
regnũ dõ & patri. cũ fuerimus ꝑ.¬
ducti ad gaudia patriȩ caelestis
In qua futuri s̃ electi sicut angłi
dĩ incęlo uidentes dm̃ sicuti est.
& haec erit ꝑfecta hereditas elec
tum suo sanguine dedicatũ est
idẽ confirmatũ & consecratum.
Lecto enĩ omĩ mandato legis amo.¬
ysae uniuerso popło accipiens
sanguinẽ uituloꝵ & hyrcorum
cũ aqua & lana coccinea & hyso
po ipsum quoq librũ & omnem
popłm asꝑsit dicens. Omĩa ista

Expanded text:
et quos justificavit, illos et maget quos justificavit, illos et magnificavit. Titulum autem aeternae haereditatis ex parte in praesenti saeculo jam possidemus nobis a Domino datum, Evangelium videlicet illius, quod observatores suos aeternaliti, remissionem peccatorum, cognitionem suam et pacem, quam nobis reliquit pergens ad passionem: Pacem inquit relinquo vobis. Istum quidem haereditatis titulum quasi arrham in praesenti habemus, sed perfectius nobis supplebitur cum erit Deus omnia in omnibus, cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, cum fuerimus perducti ad gaudia patriae coelestis, in qua futuri sunt electi sicut angeli Dei in coelo videntes Deum sicuti est. Et haec erit perfecta haereditas electsine sanguine dedicatum est. Id est, confirmatum et consecratum. Lecto enim omni mandato legis a Moyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua et lpo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit dicens. Omnia ista
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis poterant multi minus
ꝑfecti dubitare depromissionib
dnĩ. maxime exeo qđ mortuus. ẽ:
quasi infirmi s beatus apłs po.
nit exempla excõmuni consue.¬
tudine legũ humanarũ: ostenders
quia nonuiuentib testatorib¬
firmant᷑ testam̃ta fortitudinẽq
accipiunt: Quã dui enĩ uiuit tes.¬
tator potest in mutare senten¬
ciã suã : & alios atq alios heredes
adducere inhereditatẽ suã Qua¬
ꝓpt̃ uolens apłs firmũ esse testa.¬
Idõ inquiens xp̃s noui testamenti
mediator. ẽ : ut morte sua inter.
autẽ sunt ꝑeius passionẽ ut repro.¬
missiones aeternȩ hereditatis acci¬
piant illi qͥuocatis aec̃na uocatio.¬
ne. Nam non loquit᷑ hic degene¬
rali uocatione dequa dñs ait.
multi uocati sed pauci electi: sed¬
de illa dequa idẽ egregius p̃dica¬
tor ait. loquens de elec̾tis. Quos
presciuit hos & p̃destinauit. & qͦs
p̃destinauit hos& uocauit. Et
quos uocauit. illos & iustificauit.

Expanded text:
fortassis poterant multi minus fortassis poterant multi minus perfecti dubitare de promissionibus Domini, maxime ex eo quod mortuus est, quasi infirmus, beatus Apostolus exponit exempla, ex communi consuetudine legum humanarum ostendens quia non viventibus testatoribfirmantur testamenta, fortitudinemque accipiunt. Quandiu enim vivit testator, potest immutare sententiam suam, et alios atque alios haeredes adducere in haereditatem suam. Quapropter volens Apostolus firmum esse testaIdeo, inquiens, Christus Novi Testamenti mediator est, ut morte sua intervesunt autem per ejus passionem, ut repromissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione. Nam non loquitur hic de generali vocatione de qua Dominus ait: Multi sunt vocati, sed pauci electi , sed illa de qua idem egregius praedicator loquens, ait de electis Dei quos praescivit, hos et praedestinavit et quos praedestinaos et justificavit,
Abbreviated transcription (Latin):
erant sub priori testamento remis.¬
sionẽ accipiant qͥ uocati sunt et̃nȩ
hereditatis Ubi eñ testamentum:
mors necesse. ẽ intercedat seu inter.¬
ueniat testatoris: Testam̃tũ enĩ in
mortus confirmatũ est Alioquin.
idẽ aliter: nondũ ual& firmũ. eẽ
testam̃tũ dũ uiuit ille qͥ testis ẽ:
Leges humanas hic uidetur apłs
tangere. quȩ solent ꝑestamentum¬
qđ aĩma alter alteri facit de he.¬
reditate sua infirmũ facere. quo¬
usq testator ipsius testam̃timor.¬
te iterueniente discesserit.:
Mortuo uero illo testatore qͥ tes.¬
tamentũ fecit. omninio iam fir
mum man& In hunc modũ testa.
pimus. Nonalit̾ nob firmũ ma.¬
nere poterat: nisi ipse morte
sua illud roborass&: Tantũ enim
erat peccatũ nrm. ut aliter non
potussemus redimi& saluari:
Nusi unigenitꝰ dei filius ꝓnobis
moreretur: & quia ad illud
consequendũ qđ ipse ꝓmiserat
indigni eramus: ipse nob̾ morte
sua mediator factus ẽ ut per
nob debebatur anferra: & quiã

Expanded text:
erant sub priori Testamento, repromissionem accipiant, qui vocati sunt aeternae haereditatis. Ubi enim testamentum, mors necesse est intercedat. Seu interveniat. Testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est alioquin. Id est aliter. Nondum valet. Firmum est testamentum Dum vivit. Ille. Qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere quae solent testamentum, quod alter alteri facit de haereditate sua firmum facere, quousque testator ipsius testamenti morte interveniente discesserit; mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. In hunc modum testamepimus, non aliter nobis firmum manere poterit, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur; et quia ad illud consequendum quod ipse promiserat, indigni eramus, ipse nobis morte sua mediator factus est, ut per nobis debebatur auferret. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
argumentũ non apparentũ. Fides
ẽ ea credere quȩ non uident᷑. &
dũ ea credimꝰ inueritate aut
fuisse. aut. ẽẽ aut futura ẽe quȩ
ñ uidemus. ipsa fides facit ea
subsistere in nob̾ credendo. Uerbigr̃a.
utex multis saltẽ paucis utamur
exemplis. Resurrectio generalis
nec dũ facta. ẽ. sedcũ necdũ sit in
substantia: spes facit eam subsistere
inanima nr̃a quasi p̃oculis illam
habemus. hoc ẽ qđ dix̃ substantiã
esse fidẽ illarũ rerũ quȩ sꝑantur
necdũq uident᷑. Qsi argumentũ ÷
eadẽ fides rerũ quȩ nec dũ appa.¬
rent. quid ⁊̃ qđ eam iam nolunt
uidere: arguere dicebat antiqui
ostendere. a quouenit argum̃tum
quasi ostensio & p̃monstratio futu.¬
rarũ rerũ & illarũ quȩ non
uident᷑. Est aut̃e ꝓprie argum̃¬
tũ ratio quȩ rei dubiȩ fidẽ facit.

Expanded text:
rum non apparentium. Fides est ea credere quae non videntur et dum ea credimus in veritate aut fuisse, aut esse, aut futura esse, quae non videmus, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo: verbi gratia, ut ex multis saltem paucis utamur exemplis: Resurrectio generalis necdum facta est: et cum necdum sit in substantia, spes facit eam subsistere in anima nostra, quasi prae oculis illam habeamus. Hoc est, quod dixi, substantiam esse fidem illarum rerum quae sperantur, necdum quae videntur; et si argumeadem fide rerum quae necdum apparent, quid est quod eam jam volunt videre? Arguere dicebant antiqui ostendere: a quo venit argumentum, quasi ostensio et praemonstratio futurarum rerum, et illarum rerum quae non videntur. Est autem proprie argumentum, ratio quae rei dubiae facit
Abbreviated transcription (Latin):
iccuto uia noua appellat᷑. qm̃
nulli antea gressibilis fuit. Dicen¬
do autẽ noua: conat᷑ ostendere
curictis maiorẽ nouã habere
Siquidẽ nunc aꝑta. ẽ rob uia
fidei ꝑquã pletussimã iustifica¬
tionẽ accipimus. & aꝑte surit
nob̾ portȩ caelr qđ nemini antea¬
a et̃nalit̾ ꝑmanebit. & porta caeli
sẽp patebit. Initiauit autẽ han ic
uiã nobis xp̃s idẽ dedicauit & con¬

Expanded text:
idcirco via nova appellatur, quoniam nulli ante ingressibilis fuit. Dicendo autem, Novam, conatur ostendere, cuncta majora nova habere, siquidem nunc aperta est nobis via fidei, per quam plenissimam justificationem accipimus, et apertae sunt nobaeternaliter manebit et porta coeli semper patebit. Initiavit autem hanc viam nobis Christus, id est dedica
Abbreviated transcription (Latin):
Nis sichem. Considerandũ quoq¬
est qđ abraham decede hostiũ
reuercenis quos ꝑsequutus ÷ usq
dan. non in uia reuersionus
habuit hierłm sed potuis salem
oppidum supra memoratum.
Primũ qui interpretatur rex
iustitiȩ. deinde autẽ rex salem
qđ est rex pacis sine patre sine
matre sirie genealogia. neq
initiũ dierũ neq fine uitae
habenis. Sepius beatus apłs

Expanded text:
nis Sichem . Considerandum quoqunis Sichem . Considerandum quoque, quod Abraham de caede hostium revertens, quos persecutus est usque Dan, non in via reversionis habuit Jerusalem, sed potius Salem oppidum supra memoratum. Primum quidem qui interpretatur rex justitiae, deinde rex Salem quod est rex pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque finem habe
Abbreviated transcription (Latin):
eiq panem & uinũ obtulerit. qđ
ab nepoti suo iure paternitatis
debebat. & benedixerit ei decimasq
p̃dae atq uictoriae ab eo acceꝑit
dĩ nor falsoꝵ deorp & idolor
Qui fuit rex salem. Salem autem
sicut beatus hieronimus dicit.
non ẽ putanda hierłm ut qͥ osepbus
arbitrantur: sed uixta opͥpidum ẽ
scito polim. quaeusq hodie appel.¬
latur salem sine salim. Dequo
teste beato hieronimo ineuangło
legitur. Erat inquit ioħs bap̃ti¬
zans inennon upxta salem quia
aquȩ multe erant ibi. Idcirco
autẽ fit iuxta inter pretes
uarietas Noum quia hebrei
multis in locis ꝑconsoniantes
solũmodo scribunt subtractis
uocabulis atq ita scđm arbitriũ
legentis ꝓruntiatur non uno
eodemq modo. Osteridunt autẽ
ineodẽ oppido palatium melchi.¬
sedech ex magnitudine rumarũ.
osteridens ueteris oꝑis excelletitiã.
Adquẽ ciuitatẽ siue oppidum
legitur &iam iacob descendisse
quae fuit m̃t̃ra chanaan regio¬

Expanded text:
eique panem et vinum obtulerit, quod eique panem et vinum obtulerit, quod abnepoti suo jure paternitatis debebat, et benedixerit ei, decimasque praedae atque victoriae ab eo acceperit, si non falsorum deorum et idolorum, qui fuit etiam rex Salem. Salem autem sicut beatus Hieronymus dicit non est putanda Jerusalem, ut Josephus arbitrantur plurimi, sed juxta oppidum est Scythopolim quae usque hodie appellatur Salem sive Salim, de quo teste beato Hieronymo in Evangelio legitur: Erat autem Joannes baptizans in Aennon, juxta Salim, quia aquae multae erant ibi . Idcirco autem fit ista varietas nominum, quia Hebraei multis in locis per consonantes solummodo scribunt, subtractis vocalibus, atque ita secundum arbitrium legentis pronuntiatur, non uno semper eodemque modo. Ostenditur autem in eodem oppido palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum ostendens veteris operis excellentiam, ad quam civitatem sive oppidum legitur etiam Jacob descendisse, qui fuit in terra Chanaan regio
Abbreviated transcription (Latin):
uero consequentes. in eadem uia
.ẽẽ conuenut Xp̃s itaq resurgeis
a mortuis p̃currit nos ad altitu¬
dinẽ caeloꝵ factusq est nobis
precursor aperiendo nobiscęlũ.
& gaudia patriȩ caelestis redden.¬
.do. Siergo uolumꝰ sub sequi p̃cur.¬
sorẽ nr̃m debemus sicut ille am¬
bulauit & nos ambulare: Hoc
autẽ adnaturã humanitatis filii
dĩ refertur. in qua semet ipsum
obtulit dõ patri mara crucis
sacrifitiũ salutis nr̃at Quare
dicatus existere sacerdos satis apte
ut redr paulo superius ostensum
est. Sed qđ dicit introisse iit.¬
teriora uelaminus more pontificũ
iudeoꝵ loquitur. qui semel in
anno ingrediebantur intra uelũ
so acede regum. & benedixit ei
Cui decimas omniũ diuisit abrahã
Tradunt hebrei melchi sedech ipsũ
esse sem primoger utũ noe filium.
gͥ qui eo tẽpore quo natus ⁊ abrahã
habuerit annos aetatis .cc.lxxxii.
uitae illius sexcentianni Nec
esset mirũ si abrahã obuiã ꝓcesserit

Expanded text:
vero et consequentem in eadem via vero et consequentem in eadem via esse convenit. Christus itaque resurgens a mortuis, praecurrit nos ad altitudinem coelorum: factusque est nobis praecursor, aperiendo nobis coelum, et gaudia patriae coelestis reddendo. Si ergo volumus subsequi praecursorem nostrum, debemus, sicut et ille ambulavit, et nos ambulare. Hoc autem ad naturam humanitatis Filii Dei refertur, in qua semetipsum obtulit Deo Patri in ara crucis, sacrificium salutis nostrae. Quare dicatur existere Sacerdos, satis aperte ut reor paulo superius ostensum est; sed quod dicit illum introisse in interiora velaminis, more pontificum Judaeorum loquitur, qui semel in anno ingrediebantur intra velum so a coede regum, et benedixit ei, cui et decimas omnium divisit Abraham. Tradunt Hebraei Melchisedech ipsum esse  qui eo tempore quo natus est Abraham, habuerit annos aetatis ducentos nonvitae suae sexcenti anni. Nec esse mirum, si Abrahae obviam processerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ caelestia premia absq ulla
dubitationie credit sibi pro¬
uerure. sperat. amat. oꝑibusq
ostetidit qđ credit & qđ sperat.
Sibanc spem nor ihabuerimus utiq¬
submergenuri nontantũ inspũalibus.
uerum &iam incarnalibus sicut
submergitur nauis non haber as
obaudierimus dicenti⁊ iacta
indi ĩo curam tuã & ipsece enutri¬
et. tunc nr̃a spes fixa in interiora
uelaminis nulla infidelitate
mergi poterit: Sequiturbi
precursor ꝓnobis introiuit ił s
poritifex factus & constitutus
adõ patre maeternũ scđ̾m ordi¬
Nem melchi sedech Ut firmiorẽ
Nobis spem adder&. ideo hoc de
xp̃o subiunxit: Precursor autem
dicitur a preeunido & precur¬
rendo &. ẽ alicuius precursor
sicut ioħs xp̃i Considerandum
autẽ qđ non dixit simpliciter
introiuit iħs in interiora uela.¬
minus. sed cum additam̃to diceas:
Ubi precursor ꝓnobis introut
ueluti absq dubio nos oporteat
ꝓsequi p̃cursorẽ nr̃m Precursorẽ

Expanded text:
dum coelestia praemia absque ulla dum coelestia praemia absque ulla dubitatione credit sibi provenire, sperat, amat, operibusque ostendit quod credat et quid speret. Si hanc spem non habuerimus, utiqsubmergemur, non tantum in spiritalibus, verum etiam in carnalibus, sicut submergetur navis non habens obaudierimus dicenti: Jacta super Dominum curam tuam, et ipse te enutriet , tunc nostra spes fixa in interiora velaminis nulla infidelitate mergi poterit. Sequitur: Ubi praecursor pro nobis introivit Jesus, pontifex factus, et constitutus a Deo Patre in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Ut firmiorem nobis spem adderet, ideo hoc de Christo subjunxit. Praecursor autem dicitur a praeeundo et praecurrendo, et est alicujus praecursor, sicut Joannes Christi. Considerandum autem, quia non dicit simpliciter, introvit Jesus in interiora velaminis, sed cum additamento, dicens: Ubi praecursor pro nobis introivit, veluti absque dubio nos oporteat prosequi praecursorem nostrum. Praecursorem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ꝑmem& ipsum iuraui tibi
ꝓmissio ed ũ illius immobilis ẽ qr
non potuit mutari. & iuram̃tum
illius ueri dicum: Quidani &iam
uniã rem immobilem intelligi
uolunt ꝓmissione & iuramentũ
illius. alteram autẽ cõple:tionẽ
ipsius rei. Propositã uero spem
dicit ueritatẽ rerum gestarum
ꝓmissionẽ uidelic& patriae cae.¬
.lestis. ad quã ꝑcipier idã corfugi.¬
mus ꝑfidem: quã spem sicut ancho.¬
ram habemus animȩ tutam ac
anaui ꝑmittit eam circũ ferri
neq periclitari licet uenti cõ¬
moueant eam sed iactata firmit̃
tenet Nauĩ inter ꝓcellas et
fluctus ita fides spe futurorũ
bonor roborata firmat mentẽ
Nr̃am inter prosꝑa huius scłi &
aduersa & initrodurit nos iN
spetie rerũ quã modo fide &spe
tenemus. Idõq addidit apłs
dicenis. &incedentẽ usq in in¬
teriora uelaminis. Interiora
uel aminus uocat. secreta regru
uelaminis penetrat dũ ꝑmentis
contemplatio futura bona c̃spicit.

Expanded text:
dixit: Per memetipsum juravi tibi: dixit: Per memetipsum juravi tibi: promissio enim illius immobilis est, quia non potuit mutari, et juramentum illius veridicum. Quidam etiam unam rem immobilem intelligi volunt, promissionem et juramentum illius: alterum autem completionem ipsius rei. Propositam vero spem dicit veritatem rerum gestarum, promissionem videlicet patriae coelestis, ad quam mus per fidem. Quam spem sicut anchoram habemus animae tutam ac a a navi non permittit eam circumferri neque periclitari, licet venti commoveant eam, sed jactata firmiter tenet navem inter procellas et fluctus, ita fides spe futurorum bonorum roborata, firmat mentem nostram inter prospera hujus saeculi et adversa, et introducit nos in speciem rerum, quam modo fide et spe tenemus. Ideoque addit Apostolus dicens: Et incedentem usque ad interiora velaminis. Interiora velaminis vocat secreta regni velaminis penetrat, dum per mentis contemplationem futura bona conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
est iuramentũ. Quasi dicer& Si
hominubus infuturũ creditur
dequib ꝑ propħam dicitur omĩs
homo meridax. Quantomagis
credi oport&: Homines inquit
quoq est finis omrus contentio.¬
tus eoꝵ ad confirmationẽ qr
ꝑ iuramentũ credendus. ẽ: Nec
deb& postmodũ quȩrela fieri ui.¬
ramento cõpleto sed finis con¬
tentionis deb& esse uiramentũ
sub confirmatione. in quo sub.¬
audis iuramento uel ꝓpterea quia
confirmatio rei iuramentũ ẽ uo.¬
lens dĩ ostendere abunidantius
immobilitatẽ consili sui heredib
pollicitationib idt̃ patribus suȩ
ꝓmissiorus heredibus int̃ posuit
biles quibus impossibile. ẽ m̃tiri
dũ fortissimũ solatiũ habeamꝰ.
idẽ firmit̃ illi credamus quicon¬
fugimus credetido adtenendã
ꝓpositã spem hoc est accipiendã
ꝓmissam remunerationẽ: Duas
res immobiles. hic debemus acci¬
pere:. Promissionẽ dĩ dexp̃o qͣ¬
om̃s gentes. & ius iurandũ illius qđ

Expanded text:
est juramentum. Quasi diceret: Si est juramentum. Quasi diceret: Si hominibus in futurum creditur, de quibus per Prophetam dicitur, Omnis homo mendax , quanto magis credi oportet! Homines, inquit, finis omnis contentionis eorum ad confirmationem, quia per juramentum credendum est, nec debet postmodum querela fieri juramento completo, sed finis contentionis debet esse juramentum sub confirmatione. In quo, subaudis juramento, vel propterea quia confirmatio rei juramentum est, volens Deus ostendere abundantius immobilitatem consilii sui haeredibus pollicitationis, id est patribus sive promissionis haeredibus, interposuit biles, quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus. Id est, firmiter illi credamus. Qui confugimus. Credendo. Ad tenendam propositam spem. Hoc est, ad accipiendam promissam remunerationem. Duas res immobiles hic debemus accipere promissionem Dei de omnes gentes; et jusjurandum illius, quod