comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquamur. Quinta.
ic itaqz ille est petrus: qui
confitendo xp̃m dñm uiui
dei esse filium. ualidissima in¬
uictaq nobis credendi fundam̃¬
ta constituit. Nam ꝑcunctanti
domino quis esse ab hominibus
diceretur. respondit. Tu es xp̃c
filius dei uiui. Idest tu domine
de carne uirginis factus es xp̃c:
qui uuui dei filius es sempit̾nus
Tu domine hominibz natus es
homo: qui incogitabili maiesta¬
te deus es apud dm̃. Tu es xp̃c:
qui pro redemptione nr̃a ad pas¬
sionem ueniens. impassibilis
ꝑmanes apud patrem. uiͬ.

Expanded text:
loquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Christum Dominum vivi Dei esse Filium, validissima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uid ergo expectandũ¬
est in fine seculi: Sed
in fire quod expecta¬
fur. iudicium erit iudicandoꝵ
uiuorum atq mortuorum eui¬
dicium erit p̾miorum. pena¬
rumq eternarum. Quale er¬
go nunc iudicium est: Iam.
suꝑiorib lectionib quantum
potui commonui caritatem ue.¬
stram: dici etiam iudicium
non clampnationis sed discre¬
tionis. Ende scriptum est. Iu¬
dica me deus: et cliscerne cau¬
sam meam de gente non scã.
Multa autem. sunt iudicia dei:
unde dicitur in psalmo. Iudi¬
cia tua. abyssus multa. Dicit
enim apłs. O altitudo diuitia¬
rum sapientie et scientie dei:
quam. inscrutabilia sunt iudi¬
cia eius. Ex quib iudiciis. etiam
hoc est quod hic ait dominus.
nunc iudicium est mundi: ser¬
uato illo iudicio in fine. ubi
nouissime uiui et mortui iu¬
dicandi sunt. Decima.

Expanded text:
uid ergo exspectanduest in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur in occiduis maxime re¬
gionib canonica instructione
monasterio primitus institutam.
Ubi predictus uir otiosus non
fuisse credendus est: qui tantũ
nobis in translatione diuine
scripture prestitit. ut ad hebre¬
orum fontem. pene non egeam

Expanded text:
servatur, in occiduis maxime regionibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeam
Abbreviated transcription (Latin):
omus namq utraq ut
cliximus: uniuersalis
eccł̾ie figuram demonstrat. Ne¬
q in congruum quis arbitre¬
tur quod due sunt domus do¬
mini in misterio facte: cum
unam xp̃i domum esse eccłi¬
am nullus fidelis ambigat.
Due et enim. sunt condite domꝰ.
ob significationem utriusq
populi in eadem fidem. uenturi:
uidei scilicet et gentilis. Unde
bene tabernaculum sola pleb̾
hebrea condidit in heremo: tẽ¬
pli autera structuram ꝓseliti
idest aduene de gentib. quot qͦt
in ppło isrł tunc inueniri pote¬
rant deuota fide compleuerũt:
sed et rex potentissimus tiri cõ¬
ductus a salomone. commoda¬
tis artificib et lignis gratari.¬
tissime iuuit: quia nimirum
ante incarnationem dñicam
deus: et post quam ille in ea
qua natus et passus est car¬
ne suscitatus a mortius. et ex¬
altatus suꝑ celos deus. super
omnem continuo terram no
minis eius gła refulsit: orbis¬
q uniuersus ad edificationẽ
domus illius. accepta ab eo pro¬
missione donorum. celestium

Expanded text:
omus namque utraque, ut diximus, universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, , et advenae de Gentibus quotquot in populo tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et Rex potentissimus, Tyri conductus a Salomone commodatis artificibus, et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem Dominicam Deus. At postquam ille in ea, qua natus, et passus est, carne resuscitatus a mortuis, et exaltatus est super coelos Deus, super omnem continuo teminis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium,
Abbreviated transcription (Latin):
religionem usq ad finem uite ꝑ¬
henniter custodire: ad bellorũ
usum ꝑatam legionis esse uirtu¬
tem: ad committenda uero sacri¬
legia sicut cesar precipit octodo¬
rum non redire. Reuersus itaq
satelles nuntiat obstinatos esse
ammos legionis: nec uelle p̃¬
ceptis imperatoris obedire.Uiͣ.

Expanded text:
relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire.
Abbreviated transcription (Latin):
t pulchre euangłista do¬
minum prius misccłia
motum esse suꝑ matrem ac fili¬
um. et post suscitasse testatur:
ut in uno nobis exemplum imi¬
tande pietatis ostenderet: in al¬
tero fidem mirande potestatis
astrueret. Et accessit: et tetigie
loculum. Hi autem qui porta¬
uant steterunt. Loculus in
quo mortuus effertur: male
secura. desperati peccatoris con¬
scientia est. Qui uero sepelien¬
lum portant: uel immuncla
desideria. que hominem rapiũt
in interitum. uel lenocinia.
blandientium. sunt uenenata
sociorum. Que peccata nimirũ
dicitur. Dimite mortuos sepe¬
lire mortuos suos. Mortuos
quippe mortui sepeluint: cum
peccatores quiq sui similes ali¬
os nociuo fauore demulcent: cõ¬
gestaq pessime adulationis
mole. ne qua aliquando spe re¬
surgendi potiantur opprimunt.
Domino ergo loculum tangen¬
te funeris baiuili steterunt:
quia suꝑni formiline iudicii
attacta conscientia. et carna¬
lim sepe affluentium uo¬
luptatum. et iniuste laudan¬
tium turbam. cohercens ad

Expanded text:
t pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
aquile desuꝑ ipsorum quatuor.
Et facies eorum: et penne corum
excente desuꝑ. Oue penne singu¬
lorum. iungebantur: et due te¬
gebant corꝑa eorum. Et unumqͦd¬
q eorum: coram facie sua. ambu¬

Expanded text:
add. desuper ipsorum quatuor. Et facies eorum, et pennae eorum extentae desuper: duae pennae singulorum jungebantur, et duae tegebant corpora eorum: et unumquodque coram facie sua ambu
Abbreviated transcription (Latin):
et planta pedis eoꝵ qͣi planta pe¬
dis uituli. et scintille quasi as¬
pectus eris candentis. Et manus
hominis sub pennis eorum: in
quatuor parcib. Et facies et pen¬
nas ꝑ quatuor parces habebant:
iuncteq erant penne eorum al¬
terius ad alterum. Non reu̾teban¬
tur tun incederent: sed unum¬
quodq ante faciem suam gra¬
diebatur. Ter¬
imilitudo autem uultus
eorum: facies hominis. et

Expanded text:
dis eorum quasi planta pedis vituli, et scintillae quasi aspectus aeris candentis. Et manus hominis sub pennis eorum in quatuor partibus: et facies et pennas per quatuor partes habebant. Junctaeque erant pennae eorum alterius ad alterum. Non revertebantur cum incederent: sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. militudo autem vultus eorum: facies hominis, e
Abbreviated transcription (Latin):
t complebo indigna uii¬
tionem meam in eis. et
scietis quia ego dominus: cum
fuerint interfecti ur̃i in medio
i dolorum ur̃orum in circuitu
ararum ur̃arum. in omni colle
excelso et in cunctis summita¬
tib montium. et subtus omne
lignum nemorosum. et subtus
uniuersam quercum frondo¬
sam. locum ubi accenderunt
thura redolentia uniuersis ido¬
uis suis: et extendam. manum
meam suꝑ eos. Et faciam t̾ram
desolatam et destitutam. a deser¬
to deblatha. in omnib habita¬
tionib eorum: et scient quia
ego dominus. Octai¬

Expanded text:
t complebo indignationem meam in eis. Et scietis quia ego Dominus, cum fuerint interfecti vestri in medio idolorum vestrorum, in circuitu ararum vestrarum, in omni colle excelso: et in cunctis summitatibus montium, et subtus omne lignum nemorosum, et subtus universam quercum frondosam, locum ubi accenderunt thura redolentia universis idolis suis. Et extendam manum meam super eos: et faciam terram desolatam et destitutam, a deserto Deblatha, in omnibus habitationibus eorum: et scient quia ego Dominus. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ergo electi quia
summi capitis membra
sunt. caput quoq suum in
passionib sequuntur: ut ip¬
sos aduersarios in sua morte
sentiant. de quorum uita pre¬
sumebant: et tanto eis cres¬
cat merces oꝑis. quanto eis¬
uircutis lucrum proficit. ex
aliene dampno caritatis. S¬

Expanded text:
mnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces ovirtutis lucrum proficit ex alienae dampno caritatis.
Abbreviated transcription (French):
bantur et uinum bibebant. ab
eis qui se huiusmodi alimentis
temperabant. Qui manducat in¬
quit: non manclucandem non
spernat. Et qui non manducat:
manducantem: non iudicet. ͤ.

Expanded text:
bantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet.
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia inuidia diaboli
mors introiuit in orbem t̾¬
re. et aliter solui captiuitas huma¬
na non poture. nisi causam nr̃am
ille susciꝑet. qui sine maiestatis
sue dampno et uerus homo fieret.
et solus peccati contagium non
haberet: diuisit sibi opus nr̃e re¬
ꝑationis misccłia trĩnitatis. ut
pater ꝓpitiaretur. filius propitia¬
xet. spiritus sanctus igniree. uiͣ.

Expanded text:
ed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet sine majestatis suae damno, et 397 verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet: divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis, ut Pater propitiaretur, Filius propitiaret, Spiritus sanctus igniret. Si
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicitur. quia si cognouis¬
ses. et tu. subaudis fleres: que
modo quia nescis quod immi¬
net exultas. Unde et subditur.
Et quidem. in hac die tua que
ad pacem tibi sunt.iͣ

Expanded text:
recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
aius enim miraculum
est gubernatio totius
mundi. quam saturatio qͥnq
tur homines. non quia maus
est: sed quia rarum est. Quis
enim et nunc pascit uniu̾sũ
mundum: nisi ille qui de pau¬
cis granis segetes creat: fecit
ergo quomodo deus. Inde enĩ
multiplicat de paucis granis

Expanded text:
ajus enim miraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinqutur homines, non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis
Abbreviated transcription (Latin):
Cominus ad montana
conscendit ut curbas
ad altiora secum tra¬
hat: sed turbe ascendere non ua¬
lent. et sequuntur discipuli:
dens et contractus loquitur.
Non enim intelligere poterant.
in sua maiestate fulgentem
Scd̾m litteram nonnulli sim¬
pliciorum fr̃m putant. eum
beatitudines et cetera que sequũ¬
tur in oliueti. monte docuisse.
quod nequaquam ita est. Ex
precedentib enim et sequenti.¬
bus in galilea monstratur lo¬
cus: quem putamus. esse uel
thabor. uel quemlibet alium
excelsum montem. Deniq pꝰt¬
quam finiuit sermones suos:
statim sequitur. Cum autem

Expanded text:
Dominus ad montana conscendit, ut turbas ad altiora secum trahat. Sed turbae ascendere non valent. Et sequuntur discipuli, dens et contractus loquitur. Non enim intelligere poterant in sua majestate fulgentem. Secundum litteram, nonnulli simpliciorum fratrum putant eum beatitudines, et caetera quae sequuntur, in Oliveti monte docuisse, quod nequaquam ita est: ex praecedentibus enim et sequentibus in Galilaea monstratur locus, quem putamus esse vel Thabor, vel quemlibet alium excelsum montem. Denique postquam finivit sermones suos, statim sequitur: Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
uratio ꝑalitiai huius. aĩe¬
post diuturnam ille cebre carnalis
mertiam ad xp̃m suspirantis. in¬
dicat saluationem: que primo
om̃ium ministris qui eam sub¬
ieuent. et xp̃o afferant idest bonis
doctorib qui spem sanationis o¬
pemq intercessionis suggerant
inliget. Qui bene marco narran¬
te quatuor fuisse repperiuntur:
siue quia quatuor euangłii libriᷤ
omnis p̾dicantium uirtus. om̃is
sermo firmatur. seu quia qͣtuor
sunt uirtutes quib ad ꝓmerendã
sospitatem fiducia mentis erigi¬
tur. de quibz in eterne sapientie
laude dicitur. Sobrietatem enim
et sapientiam docet et iusticiam
et uircutem. quib utilius nichil
est in uita hominib: quas non¬

Expanded text:
uratio paralytici hujus, animapost diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominib
Abbreviated transcription (Latin):
habes quod tuum est. iiͭi.¬
otandum quod inutiliͤ iii¬
seruus durum dñm
uocat: cui tamen. ad lucrũ
deseruire dissimulat. Et ti¬
muisse se dicit in lucro ta¬
lentum expendere: qui hoc
solum timere debuerat. ne
hoc sine. lucro ad dñm re¬
portaret. Sunt enim pleri
uus imaginem tenet: qui
melioris uite mas aggredi
metuunt. et tamen iacere
in sui torporis ignauia non
ꝑtimescunt. Cumq se peccato¬
res considerant. scĩtatis uias
arripere trepidant: et rema¬
nere in sius iniquitatib non

Expanded text:
habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim pleriqvus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non rtimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non
Abbreviated transcription (Latin):
qui nr̃m cõmiserint adulteriũ.
homicidium. sacrilegium ma¬
iora crimina. decem milia ta¬
lentorum rogantib dimittunt᷑.
si et ipsi limittant minora
peccantib. Si autem ob factam

Expanded text:
qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina, decem millium talentorum, rogantibus dimittantur eis, ut et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. corda concussit. ui¬
ec tantum montana cun¬
cta iuidee. uerum etiam
omnia mundani regni mun¬
claneq sapientie culmina uir¬
tutis eius fama transcendit:
ita ut relicta ubiq cultura ac
uita. prori. ad ꝑcipienda fidei
illius sacramenta confluerent.
est post sabbatum facta est. Et
sicut illa a reatu perpetue mor¬
tis absoluere solebat:ita ista
ꝑfectam uite unmortalis no¬
uitatem et inauctore nr̃o exhi¬
buit. et in nobis sꝑandam mon¬
strauit.

Expanded text:
gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicit dominus d̾s. Ecce ego
ad te. et ipse ego faciant in me¬
dio tui iudicia in oculis gentiũ:
et faciam in te que non feci: et
quib similia ultia non faciam.
ꝓpter om̃s abhominatões tuas .iii.¬
deo patres comedent filios in me¬
dio tui: et filii comedent patres
suos. Et faciam in te iudicia:
et uentilabo uniu̾sas reliquias
tuas in omnem uentum. Idcir¬
co uiuo ego dicit dominus d̃s.
nisi pro eo qd̾ sc̃m meum uiola¬
sti in omnib offensionib tius.
et in omnib abhominationib
tius: ego quoq confringam.
et non parcet oculus meus et
non miserebor. Tercia tui. pars
peste morietur. et fame consu¬
metur in medio tui: et tercia
tui pars gladio cadet in cir

Expanded text:
haec dicit dominus Deus: Ecce ego haec dicit dominus Deus: Ecce ego ad te, et ipse ego faciam in medio tui iudicia in oculis gentium, et faciam in te ququibus similia ultra non faciam propter omnes abominationes tuas ideo patres comedent filios in medio tui et filii comedent patres suos et faciam in te iudicia et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum idcirco vivo ego dicit Dominus Deus nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis et in omnibus abominationibus tuis ego quoque confringam et non parcet oculus meus et non miserebor tertia tui pars peste morietur et fame consumetur in medio tui et tertia tui pars gladio cadet in cir
Abbreviated transcription (Latin):
tu fili hominis. sume tibi gla¬
dium acutum radentem pilos:
Iget assumes eum et duces per¬
I caput tuum et ꝑ barbam tuã.
et assumes tibi. stateram. ponderis.
et diuides eos. Terciam partem
igni combures in medio ciuitatiͤ
iuxca complecionem dierum ob
ꝑges in uentum: et gladium
nudabo post eos. Et sumes inde
paruum numerum: et ligabis
eos in summitate pallii tui. Et
ex eis rursum tolles et ꝓicies
igni. Et ex eo egredietur ignis:
in omnem domum. isrł. .ii.¬
ec dicit dominus deus. Ista
est iherłm. In medio gen¬
tium posui eam: et incircuitu
eius terras. Et contempsit iudi¬
cia mea ut plus esset impia qmͣ
gentes: et precepta mea ultra
quam terre que incirciũtu eius
sunt. Iudicia. enim mea ꝓiecerũt:
et in preceptis meis non ambu¬
lauerunt. Idcirco hec dicit dñs
d̾s. Quia superastis gentes que
in circuitu ũro sunt. in preceptiᷤ
meis non ambulastis. et iudi¬
cia mea non fecistis. et iuxta iu¬
dicia gentium que in circuitu
ũro sunt uos estis oꝑati: ideo

Expanded text:
tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos: et assumes eum, et duces per caput tuum, et per barbam tuam. Et assumes tibi stateram ponderis, et divides eos. Tertiam partem igni combures in medio civitatis, juxta completionem dierum obsperges in ventum, et gladium nudabo post eos. Et sumes inde parvum numerum: et ligabis eos in summitate pallii tui. Et ex eis rursum tolles, et projicigni  Al. tac. igni: et ex eo egredietur ignis in omnem domum Israel, Haec dicit Dominus Deus: Ista est Jerusalem, in medio gentium posui eam, et in circuitu ejus terras; Et contempsit judicia mea, ut plus esset impia qgentes, et praecepta mea ultra quam terrae quae in circuitu, eius sunt; iudicia enim mea proiecerunt et in praeceptis meis non ambulaverunt. Idcirco haec dicit dominus Deus: Quia superastis gentes, quae in circuitu vestro sunt, in praeceptis meis non ambulastis et iudici amea non fecistis et iuxta, iudicia gentium, quae in circuitu vestro sunt, non estis operati, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ter eius dixit. Nequaquam: s
nocabitur iohannes. Iohanneᷤᷤ
interpretatur domini gratia:
siue in quo est gr̃a. Quo nomi¬
ne et totam euangłice dispen¬
sationis gr̃am quam p̾dicat.
et ipsum specialiter dñm sig¬
nat: ꝑ quem. eadem gr̃a mundo

Expanded text:
t, Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Joannes interpretatur Domini gratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo
Abbreviated transcription (Latin):
ed attentius animo re.¬
condendum: quia sicut
nato domino pastorib apparẽs
angłs ait. ecce euangłiro uob̾
gaudium magnum quod erit
omni populo. quia natus est
uobis hodie saluator qui est
xp̃c dominus: ita etiam angłs
nasciturum ⁊acharie p̃dicens
ioħ̾em. et erit inquit gaudiũ
tibi et exultatio. et multi in
natiuitate eius gaudebunt:
erit enim magnus coram dño.
Ure igitur utriusq natiui

Expanded text:
ed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo et ego faciam in furore.
non parcet oculus meus
neq miserebor. Et cũ clamauerĩt
ad aures meas uoce magna: non
urbis:. et unusquisq uas intertes¬
tionis habet in manu sua. Erate
sex uiri ueniebant de uia porte
superioris que respicit ad aquilo¬
nem. et unicuiq uas interitus in
manu eius: uir quoq unus in
medio eoꝵ uestitus lineis. et atra-¬
mentariũ scriptoris ad renes cius.
t ingressi sunt et Eco .ui.¬
steterunt iuxta altare ereũ:
et gloria dei isrl̾ assumpta est de
cheruibim que erat suꝑ eum ad
limen domus. Et uocauit uirũ
qui indutus erat lineis. et atra-¬
mentarium scriptoris habebat
in lumbis suis: et clixit dñs ad
eum. Transi ꝑ mecdiam ciuitarẽ
in medio iherusalẽ: et signa thau.
suꝑ frontes uirorũ gementiũ et
dolentium. super cunctis abhomi¬
nationib que fiunt in medio eius.
Et illis clixit audiente me. Tran¬
site ꝑ ciuitatẽ sequentes eum et ꝑ¬
cunite: non parcat oculus uester
neq misereamini. Senẽ adole-¬

Expanded text:
Ergo et ego faciam in furore: non parcet oculus meus, nec miserebor, et cum clamaverint ad aures meas voce magna, non urbis, et unusquisque vas interfectionis habet in manu sua. Et ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad aquilonem: et uniuscujusque vas interitus in manu ejus: Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, et atramentarium scriptoris ad renes ejus. Et ingressi sunt, et steterunt juxta altare aereu Al. Dei Israel assumpta est de cherub, quae erat super eum ad limen domus: Et vocavit virum, qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lumbis suis. Et dixit Dominus ad eum: Transi per mediam civitatem in medio Jerusalem: et signa thau super frontem virorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio eius. et illis dixit audiente me: transite per mediam ciuitatem sequentes eum et percutite, non parcat oculus uester, neque misereamini: senem, adule
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dicens. Uirtus eius
in lumbis eius: et fortitudo il¬
lius in umbilico uentris eiꝰ
Aprincipali igitur sexu lum.¬
borum nomine luxuria desig¬
natur: cum dominus dicit.
Sint lumbi ur̃i precincti. lũ¬
bos enim precingimus: cũ

Expanded text:
quitur, dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitutam. Rec apuad eungłm
quia. uoluntate non peccat. iur¬
go suscipitur: in lege quasi cor¬
rupta repudiatur. Passio sc̃i

Expanded text:
stitutam: haec apud Evangelium, quia voluntate non peccavit, virgo suscipitur: in lege quasi corrupta repudiatur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
runt spolia iherłm. et re¬
põsuerunt illic: et facti sunt ĩ
laqueum. magnum. Et factum
est hoc adinsidias sc̃ificationi:
et in diabolum magnum. in isrł¬
semꝑ. Et effuderunt sanguinem
innocentem ꝑ circuitum sc̃ifica¬
tionis: et contaminauerunt sci¬
ficationem. Et fugerunt habita¬
tores iherłm ꝓꝑter eos: et facta
est habitatio exterorum. Et fc̃a
est extera a semune suo: et nati
eus reliquerunt illam. Sc̃ifica¬
tio eius desolata est sicut solitu¬
do: dies festi eius conu̾si sunt
in luctum. sabbata eius in ob¬
ꝓbrium: honores eius in nichi¬
lum. Scdm głam eius multi¬
plicata est ignominia eius: et
sublimitas eius conu̾sa est in
luctum.

Expanded text:
runt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est in luctum
Abbreviated transcription (Latin):
ri. libentissime solent amplecti.
Ideoq multo ardentius legunt
quod facta est contentio int̾ dis¬
cipulos xp̃i. quis eorum uideret᷑
esse maior: quam quod multitu.¬
dinis credentiũ erat cor unũ ⁊ ani¬
ma una. Multo recolunt tenacĩ
quod facta est dissensio inter
barnaban et paulum. ita ut dis
idem paulus ait. cum enu sit
inter uos ⁊elus et contentio.
nonne carnales estis. non ne
homines estis: quasi nobis in¬
firmitas sc̃orum imitanda pro¬
ponatur. et non ulud potius.
quia conualuerunt de infirmi¬
tate. fortes facti sunt in bello:
hoc maxime in loco. ribi et ipsa
contentionis eorum causa. est
nobis incognita. Neq enim in¬
credibile est: quia iuxta hoc qd̾
alibi precipitur. contendite in¬
trare ꝑ angustam poitam: ho¬
nore se inuicem preueniendo cer

Expanded text:
ri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discidem Pauinter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo cer
Abbreviated transcription (Latin):
Taq magna uoce claxii.¬
mauit ubi domini sensit
aduentum: quia religiosũ
credidit partum. Nulla e¬
nim causa erat pudoris:
ubi prophete ortus date. non
affectate fidem generatiõniᷤ
ascisceret. Et beata. que cre¬
diclit: qm̃ ꝑficientur ea q̃
dicta sunt ei a domino. Ui¬
des non clubitasse mariã.
sed credidisse: et ideo fruc¬
tum fidei consecutam. Sea¬
ta inquit que credida. Et
uere beata: que sacerdote prestan¬
tior. cum. sacerdos negasset. iur¬
go correxit erroiem. Nec mirũ
si dominus redempturus inun¬
dum oꝑationem suam in cho¬
auit a matre: ut ꝑ quam sal̾
omnib parabatur. eadem pri

Expanded text:
taque magna voce clamavit, ubi Domini sensit adventum, quia religiosum credidit partum. Nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non affectatae fidem generationis ascisceret. Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse; et ideo fructum fidei consecutam. ta inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem pri
Abbreviated transcription (Latin):
primus unus in lege ponti¬
fex aaron est constitutꝰ: post cu¬
ius mortem elearar filius eiꝰ
sacerdotium. suscepit. Et hoc
quoq mortuo. finees filius
eius sacerdotii successor exti¬
tit: et sic usq ad temꝑa dauid
ꝓ annos circiter qua dringẽ¬
tos septuaginta. unus post
unum extitere pontificatus he¬
redes. At uero laiuid cũ mag¬
no feruens religionis studio.¬
templum clomino condere desi¬
derasset. dominus autem. ma¬
gis hoc ꝑ filium eus salomo¬
nem uellet impleri: ruchilo¬
minus ipse dauid omnia que
ad futuram eiusclem templi
constructionem uel reuerenti¬
am ꝑtinerent. sollicitus pre¬
ꝑare curauit. Unde etiam can¬
tores statuit. qui temꝑe sacri.¬
ficii cotidie psalmos cum me¬
lodia. resonarent: atq animoᷤ
populi. circunstantis ad me¬
moriam amoremq celestuim.
non solum sublimitate uerboꝵ
que dicebantur. sed etiam. suã¬
mtate sonorum qua dicebant᷑

Expanded text:
primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
scensa autem sẏco xiiͣ.¬
moro transeuntem pro¬
pe dñm cernit: quia ꝑ hanc
lauclabilem fatuitatem. et si
necclum ut est solide. iam ta¬
meu raptim et quasi in tran¬
situ. luci sapientie celestis in¬
tendit. Et cum uenisset ad lo¬
cum: suspiciens ih̾s uidit illũ.
Perambulans ihericho salua
toruenit ad locum. ubi p̾cur¬
rens ⁊acheus sycomorum con¬
scenderat: quia missis ꝑ mun¬
dum sin uerbi p̾conib. in quib
ipse nimirum et loquebatur et
ibat: uenit ad populum natio¬
num. qui passionis eius fide
iam sublimis existens. etiam di¬
uinitatis eius ardebat agnita
facie beari. Suspiciens uidit il¬
lum: quia ꝑ grãm fidei a ter¬
renis cupiditatib eleuatum. tͣ¬
bisq infidelium suꝑeminentẽ
elegit. Uidere enim der eligerẽ
uel amare est. Uade est illud.
Oculi donini suꝑ iustos. Nam
et nos que amamus uidere:
ab his que execramur intiutũ

Expanded text:
scensa autem sycomoro, transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jerichotor, venit ad locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitu
Abbreviated transcription (Latin):
scitote qm̃ me priorem uobis
odio habuit. Cur ergo se mem¬
brum supra uerticem excollit:
Recusas esse in corpore: si non
uis odium mundi sustinere
cum capite.
i de mundo inquit esse¬
tis: mundus quod suũ
erat᷑ diligeret. Uniuerse utiq
hoc dicit eccl̃ie. quam plerũq
etiam ipsam mundi nomine
appellat: sicut est illud. Deus
erat in xp̃o: mundum recon¬
cilians sibi. Itemq illud. Non
uenit filius hominis ut iu¬
licet mundum: sed ut saluet᷑
mundus ꝑ ipsum. Et in epła
sua ioh̾es ait. Aduocatum. ha¬
bemus ad patrem ih̾m xp̃m
iustum: et ipse est propitia
tio peccatorum nr̃orum: non
tantum nr̃orum. sed etiam
totius mundi. Totus ergo
mundus eccłia est: et totus
mundus odit eccłiam .uiiͣ.

Expanded text:
scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et in Epistola sua Joannes ait: Advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christum justum, et ipse propitiator est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed etiam totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
greges sodalium tuorum. Nisi
cognoueris te o pulchra inter
mulieres: egredere et abi post
uestigia gregum. et pasce he¬
dos tuos iuxta tabernacula pa¬
storum. Equitatui meo in cur¬
rib pharaonis adsimilaui te
amica mea. Pulchre sunt ge¬
ne tue sicut turturis: colluẽ
tuum sicut monilia. Mure¬
Inulas aureas faciemus tibi: uer

Expanded text:
greges sodalium tuorum si ignoras te o pulchra inter mulieres egredere et abi post vestigia gregum et pasce hedos tuos iuxta tabernacula pastorum equitatui meo in curribus Pharaonis adsimilavi te amica mea pulchrae sunt genae tuae sicut turturis collum tuum sicut monilia murenulas a
Abbreviated transcription (Latin):
qõ oĩbus mõdis approbare contendi
duobusq constare uisibili sacramẽ¬
toꝵ specie et ĩuisibili dnĩ nr̃i iesu
chr̃i tarne et sanguĩe et sacramẽ¬
to et re sacramenti ĩd est corporis

Expanded text:
 tuos approbare contendimduobus constare, uisibili elementorum specie et inuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacramento et re
Abbreviated transcription (Latin):
altaris uel templi fe¬
stiitatem colimus: si fidelit̾
et diligenter attendimꝰ et sc̃e
ac uste uiuimus: quicquid
in templis manusactis agit᷑.
totum. in nobis sp̃uali edifica¬
tione completur. Non enim
mentitus est ille qui dixit. Tem
plum enim dei sc̃m̃ est: quod
estis uos. Et iterum. Nescitis
templum dei: Quantum pos
sumus cum ipsius adiutorio
laboremus. ne d̾s ñr in templo
suo hoc est in nobis ipsis in
ueniat. quod oculos sue ma¬
iestatis offendat: sed habita¬
culum cordis nr̃i euacuetur
uitiis. et uirtutib repleat᷑.
Claudatur diabolo: et aꝑia¬
tur xp̃o. Et ita laboremus: ut
nobis bonorumioꝑum cla
lis oꝑib quasi quibusdam se¬
ris ac uectib uite nobis ianua
clauditur: ita absq dubio bonis
oꝑib aperitur.
suam: et quando se aliquo cri¬
mine uulneratum esse cogno¬
uerit. prius orationib ieuimis
uel elemosinis studeat niunda¬
re conscientiam suam: et sic
eucharistiam presumat acciꝑe
Si enim agnoscens reatum su¬

Expanded text:
altaris vel templi festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qplum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum: Nescitis temsumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo: et ita laboremus ut nobis bonorum operum cllis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur, ita, absque dubio, bonis operibus aperitur. suam, et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum su
Abbreviated transcription (Latin):
miserit. sp̃ualia recipiet: que cõ¬
paratione et merito sui ita erũt.
quasi paruo numero centenari¬
us numerus comparetur. Unde
dicit et apłs: qui unam tan¬
tum domum. et unius ꝓuintie
paruos agros dimiserat. Qua¬
si nichil habentes: et omnia

Expanded text:
miserit, spiritalia recipiet, quae commiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter nomen. meum: centuplũ
accipiet. et uitam eternam pos¬
sidebit. Multi autem erunt pri¬
mi noiussimi: et nouissimi pri¬
mi. Locus iste cum illa senten¬
tia. congruit: in qua saluator
loquitur. Non ueni pacem. mit¬
tere. sed gladium. Ueni enim. se¬
parare hominem a patre suo.
et matrem a filia. et nurum. a
socru: et inumici hominis dome¬
stici eius. Duodecima.
ui ergo ꝓpter fidem xp̃i.
et predicationem euan¬
gl̾ii. omnes affectus contempse¬
rint atq diuitias et seculi uo¬
luptates: isti centuplum reci¬
pient. et uitam eternam possi¬
debunt. Ex occasione huius sen¬
tentie quidam. introducunt
mille annos post resurrectionẽ.
clicentes nobis tunc centuplĩ
omnium rerum. quas dimisimꝰ.
et uitam. eternam esse redden¬
clam: non intelligentes. quia
si in ceteris digna sit repromis¬
sio. in uxorib appareat turpitu¬
do: ut is qui unam pro domino
dimiserit. centum. recipiat in
futuro. Sensus igitur iste est.
Qui carnalia pro saluatore di¬

Expanded text:
meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici ejus. Qui go propter fidem Christi et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore di
Abbreviated transcription (Latin):
ri cupiebat. sed inolita uitioꝵ
consrietudo. ne ad uotum ꝓus¬
niret obstiterat. Cadem namq
turba noxie consuetudinis.
que supra cecum clamantem
ne lumen peteret increpabat:
etiam suspicientem publica¬
num ne ih̾m uidcat tardat.
Sed sicut cecus turbarum uo¬
ces magis ac magis claman¬
do deuicit: ita pusillus necesse
est turbe nocentis obstaculũ
altiora petendo transcendat:
terrena relinquat. arborem cru¬
ycomorus namq que est

Expanded text:
re cure cuconsuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem cruycomorus namque, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
e impossibilia sunt a¬
pud homines: possibi¬
lia sunt apud dm̃. Ecce
enim camelus deposita gibbi sarcina.
ꝑ foramen acus transiit: noc est
diues et publicanus relicto o¬
nere diitiarum. contempto cen¬
su fraudiũ. angustam portã
artamq uiam. que ad uitam
cducit ascendit. Qui mira de¬
uotione fidei. ad uidendum
saluatorem quod natura mi¬
nus habuerat. ascensu supplet
arboris: atq ideo iuste quauis
ipse rogare non audeat. bene¬
dictionem dominice susceptio¬
nis quam desiderabat accepit.
istice autem zacheus xͣ.
qui interpretatur uistifi¬
catus. credentem ex gentib po¬
pulum signifi cat: qui quanto
turis Iecularib occupatior. tan¬
to flagitiis deprimentib erat.
factus humilior. Sed ablutus
est. sed sc̃ificatus. sed iustificat᷑.
in nomine domini nr̃i ih̾u xp̃i.
et in sp̃u dei nr̃i. Qui intrantẽ
ihericho saluatorem uidere que¬
rebat. sed pre turba non pote¬
rat: quia gr̃e fidei quam mũ¬
do saluator attulit participa¬

Expanded text:
e impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nomine Domini nostri Jesu Christi, et in spiritu Dei nostri, qui intrantem Jericho Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam mundo Salvator attulit, participa
Abbreviated transcription (Latin):
Namq sunt non nulla. que
quo animo gerantur ignorat᷑
a proximis: unde et in utrãq
partem possunt interpretari.
Sed ambigua queq iustius
ab his qui bona diligunt uit̾¬
pretantur in bonum: ut implea¬
tur illud apłi. Nolite ante tem¬

Expanded text:
Namque sunt nonnulla quae Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tem
Abbreviated transcription (Latin):
irice namq est infructuo¬
sa arbor et humilis. guͣ¬
stũ nimis amara. omniq hu¬
mana cultura prorsus indig¬
na: ac ꝓpterea fructificans in
is. qui a diuino timore et a¬
more receclens: ab hominibus
regnum. uel diuitias sperat.
Qui quantum a decore domus
dei sit extorris iudicandus: ꝓ¬
pheta. subdendo manifestat. Et
non uidebit cum uenerit bonũ:
sed habitabit indeserto in sicci¬
tate in terra salsuginis et in¬
habitabili. Nemo ergo sibi frẽs¬
mei male in occulto uiuens. de
fauore uulgi quasi bonus sit
blandiatur: quia. et si folia uͥ¬
uorum ꝑ pulchra. si florem fa¬
ma gignit odoriferum: non est
arbor bona que facit fructus
malos. Nemo cum recto corde
bona que ualet oꝑatur de sua
salute desperet: quia non est
arbor mala. que facit fructũ
bonum. Unaqueq enim. ar-¬
bor: de fructu suo cognoscitur.
Hec cognitio de apertis solum¬
modo uitiis siue uirtutib acci¬
pienda est: qualia suꝑus ex
apłi sententia cõmemorauimꝰ.

Expanded text:
rica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructificans  Ais qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenientes ad olofernem di¬
xerunt. Desinat indignatio tua
circa nos: melius est enim ut
uiuentes seruiamus nabugo¬
donosor regi magno. et subdi¬
ti simus tibi: quam morien¬
tes cum interitu nr̃o. ipsi serui¬
tutis ñr̃e clampna patiamur.
Omnis ciuitas nr̃a omnisq
possessio. omnes colles et mon¬
tes et campi. armenta boum
greges onium. caprarumq eqͦꝵ
camelorumq. et uniuerse fa¬
cultates nr̃e atq familie in con¬
spectu tuo sunt: sint omnia
sub lege tua. Nos etiã et filii no¬
stri serui tui sumus. Ueni no¬
Ipis pacificus dominus: et ute¬
re seruitio nr̃o sicut placuerit

Expanded text:
qui venientes ad Holofernem diqui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra omnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ovium caprarumque equorum camelorumque et universae facultates nostrae atque familiae in conspectu tuo sunt sint omnia sub lege tua nos iam et filii nostri servi tui sumus veni nobis pacificus dominus et utere servitia nostra sicut placuerit
Abbreviated transcription (Latin):
magnos montes ange. qui sũt
a sinistro cilicie. Ascenditq oĩa
castella corum: et optinuit om¬
nem munitionem. Effregit au¬
tem ciuitatem opinatissiman
mely chi: predauitq omnes fili¬
os tharsis. et filios isrł qui erãt
terre celeon. Et transiit eufraten.
et uenit ad mesopothamiam: et
fregit omnes ciuitates excelsas
que erant ibi. a torrente mam¬
bre usq quo ꝑuematur ad ma¬
re. Et occupauit terminos eus.¬
⁊ a cilicia usq ad fines ia fech:
qui sunt ad austrum. Ab duxitq
omnes silios madian: ac preda¬
uit omnem locupletationem coꝵ.
Omnesq resistentes sibi: occidit
inore gladi
t post hec descendit in
campos clamasci in dieb
messis. et succendit omnia sata.
omnesq arbores ac uineas fecit
Ancidi. Et cecidit timor illius:
suꝑ omnes inhabitantes terrã.
Tunc nuserunt legatos suos.
uniu̾sarum urbium et pr̃o¬
uinciarum reges ac principes.
syrie scilicet. mesopothamie ⁊
syrie sobal. et libie atq cilicie.

Expanded text:
magnos montes Ange, qui sunt magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, et filios Ismael  Al. Isterrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam: et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usque ad fines Japheth, qui sunt ad austrum. Abduxitque omnes filios Madian, et praedavit omnem locupletationem eorum, omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt legatos suos universarum urbium et provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae