comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilicatis nr̃e: s ñ cum morbo iniqui¬
tatis nr̃e. Nam ꝑ aminale nob̾ ħ est per
mortale corꝰ aparuit: qui utiq si uoluis
oporcebat: usq. id nr̃am infirmitatem
descendit ex fidei nr̃e meritum ac p̃mi¬
um uͥtute sue resurrectõnis ostendit.
Ideo seqͥtur apłs ⁊ dicit: nouissimus ad ã
inspũ uuficantem. Siue in tlłigat᷑
pͥmus adam. qui depulu̾e anteformatꝰ
ẽ. nouissimꝰ aũt adam qͥ de uͥgine ꝓcrea¬
tus est: siue in uno quoq homine utqͣ
compleatur: ut pͥmus adam sit hõ incorͤ
mortali. nouissimꝰ adam idẽ ip̃ẽ in coͬꝑe
in mortali. tñ int̾ aĩam uiuantem et
sp̃m iiiificantem hoc iuter esse uolui
ut illic sic corꝰ aĩale. hic spiritale. anima
qͥppe incorͤ aĩali iuit quidem. s ñ uiui¬
ficat usq ad anfe̾ndam corruptionem.
In cor uero spiritali. qm̃ ꝑfecte ad herẽs
dño unꝰ sp̃s est: sic iuficat. ut sꝑitale

Expanded text:
humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquihumilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluioportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore uero spiritali, quoniam perfecte adhaerens domino unus spiritus est, sic uiuificat, ut spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
aũt. seminat᷑ corꝰ aĩale. surget corꝰ sꝑitale.
Pmde sic̃ aĩale corꝰ ñ est amina s corpꝰ:
Ita et spiritale corꝰ ñ sp̃m debemꝰ putare
sed corꝰ. Qiuis porro audeat opinari. uł xͥ
corꝰ ñ sꝑitale resurrexisse. uł si spiritale
surrexit ñ iam corꝰ fuisse s sp̾m cum hãc
opimonem discipuloꝵ refellat. ubi cum
eum identes existimarent se sp̃m uide̾
ait. Palꝑate et iudece qr sp̃s ossa et car¬
nem ñ ħt. sic̃ me uidetis hr̃e. Iam igitur
illa caro sꝑitale erat corꝰ. nec tñ sp̃s e
erat. s corꝰ. nlła ult̾ius morte ab amina
resoluendum atq separandum. sicut
corꝰ aĩale quale aminatum est dei fla¬
tu cum factus est homo in aĩam uiuam
ĩ ip̃m ex ammali spiritale sũ mortis in¬
tͥuentu futurum. nͥ tnsgressio p̾ceꝑti pͥ
cõmisso pcc̃o inflig̾et penam qmͣ deus
seruate iusticie dare coronam. uñ dñs
xp̃c ꝑ nos ad nos uenit cum peccatores
iustus inuenit: ꝑstratum quodam mͦ

Expanded text:
 corpus spiritale. proinde, sicut animale corpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret coronam. Unde dominus Christus per nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
et testem facis xp̃m ĩ nocencie et caui¬
tatis et sinceri affectus. ꝙ̃ cura nos hẽs
quasi ego nõ de hiis iurare om̃ibꝰ possĩ.
Ip̃am gͦ caritatem et affectũ iploro
ut nuseans mei. et concedas mͥadhoc
quod rogaui tempꝰ ꝙͣtũ rogani atq
adiuues me oromb tuis ut ñ sit ĩ aue
desiderium meũ nͨ infructuosa eccłie
ꝓp̃i. stq utilitati fratrũ et conseruor
meoꝵ absencia mea. Scio quod illam
caritutem ꝓme orantem maxĩe ĩtali
cã nõ despiciat dñs et eam sicut sacͣfi¬
ciũ suauitatis accipiens. fortassis bre¬
more tp̃e ꝙͣ postulaui. me salubrimis
confiliis de scͥpturis suis reddet ĩ ftuctũ.

Expanded text:
 testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum.
Abbreviated transcription (Latin):
concordes ĩ t̾ra faciamꝰ: de celo us ad crucẽ
sũmissũ ẽ: cap̃̾ nr̃m ĩ qͦ cõcordes ñ sumꝰ. Ro¬
gote atq obsecro siẽ inte aliqua human
tua.si nõ ꝓpt̾ honores tnͣsitorios simulat᷑
ut contremiscant ince iuscena miscdĩe.
et uelis alñ rẽ discuti in stando nob̾ cũ or̃o¬
mbꝰ et oĩa pacifice cõfe̾ndo: ne misere ple¬
bes que nris honorib obsecũt᷑ pmant nos
obsequiis suis innidicõ dei. sed pociꝰ nr̃a
ñ ficta caritate nob̾cũ reuocate ab enpͣ
et dissensionib in u̾tutis et pacis iten a
dirigant: Opto te coram ocłis dei beatũ
esse. dñe honorabłis et dilectissime¬
et uen̾abłi. et ĩcõsp̾tu dm̃ sincera cal¬
ritute carissimo pr̃i ualerio: augustius
p̾sbit̾ in dño salutẽ. Ante omĩa peto. ut
cogitet religiosa prudencia tua. nł esse
in hac uita. et maxime hoc temꝑe faciliꝰ.
et lecuis et hoĩb acceptab iluis epĩ auc pͥsͥ

Expanded text:
terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. opto te coram oculis dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissimeet venerabili et in conspectu Domini sinceriter charissimo patri Valerio Augustinus presbyter in Domino salutem. Ante omnia peto ut cogitet religiosa prudentia tua nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, facilius et levius, et hominibus acceptab
Abbreviated transcription (Latin):
uł in aĩam uiuam. Recoł certe ꝙ̃ admodũ
scͥptum sit: et in sufflauit deus in faciem
eius flatum uite: et fc̃s ẽ homo ĩ aĩam ui¬
uam. Dictum est aut̃ ⁊̃ de aĩalibꝰ: produ¬
cat t̾ra aĩam uiuam. Intlligit᷑ gͦ corpꝰ aũale¬
dici. simile cet̾is aĩalibꝰ ꝓpt̾ mortis disso¬
lucõnem et corruptõnem que reficitur

Expanded text:
in animam uiuam\'. recolis certe, quem ad modum scriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animaledici simile ceteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
me kiñi cum ĩ effa ᷝ ͥpro uob̾ tremorẽ cor¬
dis h dic̾e. noui .n. ꝙͣto grauiorem ⁊ per¬
inciosiorem cam sitis hĩtui ap̃ tem
sta eẽ menunerĩt. nob̾q tͣdiderũt. ot̃a
⁊̃ que nos uidemꝰ et post̾is tradimꝰ que tũ

Expanded text:
mi, cum ineffabili pro uobis tremore cordis haec dicere; noui enim, quanto grauiorem et perniciosiorem causam sitis habituri apud deum. sta esse meminerunt nobisque tradiderunt, omnia etiam, quae nos uidemus et posteris
Abbreviated transcription (Latin):
aut diacom offõ. si ꝑ funccorie atq adu¬
iatorie res agat᷑. s nł ap̃ deũ miseruis. et
sius ꝑicłosius. ep̃i aut p̃sbri. aut diaco¬
ni offõ. sed ap̃ deum nͭ beaciꝰ. si eo mͦ mili¬
tetur quo nr̃ imꝑator iubec. Quis ant̃
iste sit modꝰ: nec apuericia. n ͨ ab ado¬
lestencia mea didici. Et eo temꝑe quo
orum. nam quid aliud existimẽ. nesciõ
um ꝓpt̾ea me sic em̃dare uoluisse: qd
quid illic agatur. quasi doctior et mẽ¬
lior rep̃hendere audebam. Itaq postꝙͣ
missus sũ in medium. tũc sentire cepi
temitates rep̃hensionum mearũ. ꝙͣꝙͣ
et añ perculosissimũ iudicarẽ ħ mi¬
st̾um. Et hinc erant ille lacͥme quas
me funt̾e in ciuitate ordinatõis mee¬
scientes causas doloris mei: quibꝰ poti¬
erunt sermonibꝰ qui omino ad nuluꝰ
meũ nõ ꝑdinerẽt: tñ bono aĩmo cõso¬
lati sũt. sed mlt̾o ualde. młto amplius

Expanded text:
aut diaconi officio, si perfunctorie atque adulatorie res agatur, sed nihil apud Deum miserius et sius, periculosius episcopi aut presbyteri aut diaconi officio, sed apud deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator iubet. quis autem iste sit modus, nec a pueritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo orum — nam quid aliud existimem nescio —,eum propterea me sic emendare uoluisse, quod quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea periculosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis mescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scdm hoc dictũ. caro et sangius regnũ
dei ñ possidebũt: quia ñ ibi erit corrup¬
tio et mortalitas carnis et sangnins.
Scd̾m has . n. qͣlitates ħ loco carnem et
sangumem nũcupauit: Quo cura ut
aliquid exempli gr̃a ꝑonam. quod in
deus om̃ino ñcemptet. de quo alio lo¬
co scͥptura d ᷤ. ip̃e aũt neminem temp
gencias ht̃: eo quod alia sit temptatio
de ceptionis. alia temptatio ꝓbatõnis
Scd̾m illam ñ intlłigit᷑ qͥ temptat nͥ
dĩabolus: scdm hanc u̾o temptat deᷤ
Ita cũ dicitur caro possidebit regnũ
tei. et caro nõ possidebit regnum dei.
⁊̃ huiꝰ noĩs intelligencia discernatur
et nlła erit questio. Qm̃ caro scdm̃ sb̾¬

Expanded text:
est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod intdeus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptegentias habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegitur, qui temptat, nisi diabolus. secundum hanc uero temptat deus —, ita, cum dicitur caro possidebit regnum dei\' et caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et nulla erit quaestio. quoniam caro secundum sub
Abbreviated transcription (Latin):
dicatus ẽ. Pinde illi qui adiudiciũ res¬
recturi sũt. ñ cõmutabũtur nullam ĩ¬
corruptelam. que nͨ doloris corruptionẽ
pati potest. Illa namq fideliũ est atq
sanctorum isti u̾o ꝑpetua corruptione
cruciabuntur. Quia ignis eoꝵ nõ extin¬
guetur. et u̾inis eoꝵ ñ morietur. Quid s̾
gͦ ułt ista distinctõ. et mortui resurgẽt
in corrupti:. et nos in mutabimur. isi
quia om̃s incorrupti resurgent: s ex hiiᷤ
iusti ⁊̃ ĩmutubũtur in illam ĩ corrup¬
relam. cui oĩno nlła possit noc̾e corrup¬
tio: ac ꝑ hoc qui inea ñ cõmutabũtur
in corrupti quidem resurgẽt integͥtate
menbrorũ : s tũ corrumpendi dolore
timebit. De illa uͦ cõmutatõne iustoꝵ.
cũ dixiss nos cõmut abimĩ. tanꝙͣ quere¬
iemus quomͦ istd̾ fiat. uł qualis illa cõ¬
mutatio futura sit: ad iũgit et dicit.
Oportet .ni. in corrupti ͭ ͤ ħ in duere incor¬
ruptelam: et mortale ħ in duere ĩ mor¬
talicatem. Nõ ut opinor dubitandum

Expanded text:
dicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
debũt. Ex ponit quid dix̾it aditiẽs ecce
uł sic̃ greci codices hñt. om̃s quidem dor¬
nuiemꝰ. ñ tñ om̃s in mut abimur. Hãc
In athomo inquit. ħ ẽ inpũcto tempis
quod diuidi ñ pot̃. in ictu oculi. ħ est in
sũma cełitate. in nouissima tuba. ħ ẽ
in nouissimo signo quod dabr̃ ut ista cõ¬
mortui resurgũt incorrupti. et nos cõ¬
mutabimur. Ergo istam cõmutattẽ
ĩ meluis sine dubitatione oportet ĩtlłi¬
gi: quia ⁊ om̃s iusti et ĩ iꝰti qͥ resurr̾turi

Expanded text:
 quid dixerit, adiciens: Ecce uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc in atomo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista commortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrectur
Abbreviated transcription (Latin):
seminas. ñ corpꝰ quod futurũ est semmas:
quod futurũ ẽ seminas. Neq .n. tͥcicum erit
extͥcico: Sed qr nemo seminas ħbam uł stipu¬
lam. et młtiplicia ĩpalea tegum̃ta gͣnorum.
dum. Hinc uolens ostend̾e̾. qr si deus pot̃
addere quod ñ erat ĩnudo semine. młto mag̃
pot̃ repare quod erat ĩ hoĩs cor ͤ Iam uͦ quod
ad iũgit. ad differẽciam ꝑtinet resurgẽtiũ.
pp̃ diusas głas fidelium atq scõꝵ. Nõ om̃is
inquit caro eadẽ caro. s alia quidem hõĩnũ.
a aut̃ caro pecoꝵ. aͣ uolucrũ. alia piscium. ⁊
corͣ celestia. et cor cerrestͥa. S alia ẽ celestiũ

Expanded text:
seminas, non corpus, quod futurum est, seminas seminas, non corpus, quod futurum est, seminas quod futurum est seminas. Neque enim non triticum erit ex tritico; sed quia nemo seminat herbam, vel stipulam, et multiplicia in palea tegumenta granorum, anum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et corpora caelestia et
Abbreviated transcription (Latin):
giuins intelligant᷑. uerũ qr ñ de operibꝰ. s de
mͦ resuritõis loqͤbat᷑ apłs. et eam questionẽ
dispuꝰ uersabat: me liꝰ eo loco intlłigit᷑ caro
et sanguis ꝓ corruptõne carnis et sanguimis
posita. Si .ii. nͥ carnis sigͥficat oꝑacõnen.
cur ñ sigͥficet ⁊̃ corruptõnem. sic dc̃m est oĩs
caro fenum. Nam et hic ip̃a corruptibilitas
sigͥficata est. Seqͥt᷑.n. Et om̃is honor caruis.
pate et uidete qr sp̃s ossa et carnem ñ ht̃ sic̃
me udetis hr̃e: nã qͦmͦ arescat aut decidat.
cũ scͥptum sit quod xp̃c surgens amortius iã
nõ moriatur. et mors ei ultra ñ dñẽtur. ꝓꝰ¬
inde ip̃am apostolicam sm̾̃am de super ĩspice.
totãq consid̾a: cũ resurrtõnẽ mortuorũ ꝑsua
orũ ñ est: xp̃i resurrtõe p̃missa ĩ exemplum
int̾cet̾a qͤ ibi disserint. inculit sibi questionẽ.
docum̃ca seminũ. stulte inquit tu quod se¬
minas nõ unuficatur. nͥ pͥus moriat᷑. et qͦd

Expanded text:
ntellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersabat, melius eo loco intellegitur caro et sanguis pro corruptione camis et sanguinis posita. si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis upate et uidete. quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? nam quo modo arescat aut decidat, cum scriptum sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum rorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Omino honorabili et dilectissimo
lo epłe mee disputare nõ debeo: Cũ .n. noᷤ
reuocare muicẽ ab errore conamur. ꝙͣuis
añ plenissimam discucionem cause quib̾¬
dam iuteri possit. quis nr̃m erret ĩcertũ:
seruimꝰ t̃ muicem nob̾ si bono aĩo nob̾cũ

Expanded text:
omino honorabili et dilectissimo lo epistolae meae disputare non debeo. Cum enim nos revocare invicem ab errore conamur, quamvis ante plenissimam discussionem causae quibusdam videri possit, quis nostrum erret, incertum; servimus tamen invicem nobis, si bono animo
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ r̾corꝰ et in firmi ͭ ͤ seminatũ ẽẽ. Idem mor¬
tificatum et ĩmsirii᷑ resurrexisse. cũ corꝰ no¬
strum seminecur inĩfirmitate resurgat
est ex in firmitate. sed uiuit in uͥtute dei:
Qͥs uͦ tam absurde sapiat. ut cͤdat ĩ corpꝰ
animale seminatũ. aĩale resuscitutum. si
nr̃m seminat᷑ aĩale. surget sꝑitale. Constat
itaq neq ullo mͦ subitandum ẽ. corꝰ xp̃i qͦd¬
nõ uid̾it uñ scͥptũ est. n ͨ dabis scm̃ tuum
uid̾e corruptionem. clauis tũ et lancea ꝑ¬
rumpi potuit. n ͨ om̃ino ĩ incorruptione cõ¬
sist̾e. et quod ĩ cõtumelia passionis mortis
regnare. ⁊ quod erat corpus aĩale qm̃ ex
adam sumptum esti nc̃ esse spiritale. qm̃
spũi iam in seꝑablit̾ copulatũ est. Cum .ni.

Expanded text:
 corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat est ex infirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisqregnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inseparabiliter copulatum est. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
locorum. uñ aͣ est celestium gła. aͣ t̾restͥum.
Et si in locis sublimib cũ sint cũcta celestia
differũt ⁊̃ ip̃a claritatibꝰ luminũ ñ miru
ẽ quod ĩ resuriͤtõne mortuoꝵ distabit gła¬
nu̾torũ. Hĩc iã uenit ad i ᵈ quod cõmuniter
h̃t om̃is caro qͤ ad uitã resurgit ec̾nam et
dicit. Semmat᷑ ĩ corruptõne: surget ĩ in cor¬
ruptõne: Seminatur in cõtumelia ⁊ surget
ĩgła. Seminat᷑ mĩfirmitate: surget ĩ uͥtute.
Semiuat᷑ corꝰ aĩale. surget corꝰ spitale. In hii¬

Expanded text:
locorum, unde alia est coelestium gloria, alia terrestrium, et si in locis sublimibus, cum sint cuncta coelestia, differunt etiam ipsa claritate luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gmeritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in hi
Abbreviated transcription (Latin):
aũt deo adhere lonũ est. hec
ibietit plena: ⁊ sempit̾na sapi¬
entia. eademꝙ uita ueracit̾ iq̃
beata peruencio qͥite est adet¬
nũ at sũmũ bonũ cui ad h̾ere
inet̾nũ est finis nost̾ hom. Di¬
catur hec ⁊ pͥdencia. qͥa ꝓspectis¬
sime adhebit bonꝯ qd̾ nõ amitt¬
atur ⁊ fortitudo qa firmissime
m̾ito subiciat᷑ Quãquã in hac
u̾ti molestiis. fortitudo ẽ ulłis
illecebris tempancia ẽ nlła suꝑbi¬
a. insticia est. Quid aũt eligam
qd̾ p̃cipue diligamꝰ nͥ quo nich
meliꝰ inuemimꝰ. hoc deꝰ ẽ cui si ali

Expanded text:
aerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere in aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia prospectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime merito subiciatur. Quamquam et in hac verti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est: nulla superbia, justitia est. Quid autem eligamus quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius invenimus? Hoc Deus est, cui si di
Abbreviated transcription (Latin):
latoñe uelͭ formatõne doctͥne
uł discipline coh̾cõne addutat
adcolendũ deũ. scions in his du
eligit prudens est Qui nłła hĩc
affuctione autitur fortis est.
qͥ ura alia delectatõne temꝑãs
ẽ. q̃ nuła elacõne iustꝰ est. his
ciã mediatoris deicum patre
post imuiiticias iniqͥtatis re¬
cõxiliam̃ deo in spũ caritatis
his in quã uͥtutib dininitꝰ nu¬
ꝑtitis ⁊ bona uita nũc agitur.
insĩne. ꝯtaꝙ om̃s boni ⁊ sancti
cciã intormẽtis quib libet di¬
uino fulti ad iuiorio: ste illiꝰ
finis beati uocant᷑. quo fine
lrati erũt. Nam si in eisdem
tormẽtis ⁊ atrocissimis dolori
ueri dei cultꝰ ad omĩa ꝓdest.
⁊ que melestias huiꝰ uite qu̾tat
aut linat. ⁊ que ad illam uitam
salutẽq ꝑducat. ndinec aliqͥd
iam mali paciat᷑ti. ⁊ bono sũmo se̾¬
ctius ad seauẽdam ⁊ ꝑ seu̾antisie
retinẽdam ex hortor. ut me ipĩn
cuiꝰ ñ iam ꝑticeps essos. tuosqr
istos honores temꝑales ei str¬

Expanded text:
latione, vel informatione doctrinae, vel disciplinae coercitione adducat ad colendum Deum; sciens in his duoeligit, prudens est: qui nulla hinc afflictione avertitur, fortis est; qui nulla alia delectatione, temperans est; qui nulla elatione, justus est. His gratiam mediatorispost inimicitias iniquitatis reconciliamur deo in spiritu caritatis, his, inquam, uirtutibus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur ein fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis quibuslibet diuino fulti adiutorio spe illius finis beati uocantur, quo fine beati erunt; nam si in eisdem tormentis et atrocissimis doloribueri dei cultus ad omnia prodest, et quae molestias huius uitae auertat aut leniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo semctius adsequendam et perseuerantissime retinendam exhortor ut me ipsum. cuius nisi iam particeps esses tuosque istos honores temporales ei ser
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ debet. si quelib inquã ã¬
minit cõ tua illis quas ꝯme¬
morani instruta u̾ͥtictib hoc
uitencõns fine detraiatup
ut hõines scd̾m caruẽ̾ ulłas ĩas¬
molestias paciant᷑ nec ad teex¬
aimas ꝑtin̾e quo istã qͥetem ꝙͣ
p̾stare nit̾is refa̾rt. id est ut
uerbis ñ ambĩa. qͦ tn̾ deũ uetũ
ubi ẽ qͥete inte om̃is fructꝰ to¬
arũ. S si nͦ ẽ uerecõdia nͥ qͥdã
displicendi metus. ego in has
cã metuẽdo ñ u̾gor. Metuo em̃
ne pͥmũ deo deide ipi auaicicie
quã mecũ mire dignatꝰ es. iurc

Expanded text:
re non debet. Si quaelibet, inquam, adre non debet. Si quaelibet, inquam, administratio tua, illis quas commemoravi instructa virtutibus, hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas imolestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, coarum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus es.
Abbreviated transcription (Latin):
qui gloriat᷑ in dnõ gloriet᷑. h
nob̾ uelimꝰ. ħ̾cinitati cuiꝰ cines
Aimꝰ. Non .i. aliũde beataci¬
utas. ahũde hõ. cã aliud ciuitis
ñ sit quã corsors hõimĩ młtitudo.
itaq si om̃is pdencia tua auacõ¬
sułe conaris reb huãnis. soĩs
fortitudo qua nullꝰ inigͥtate ad¬
u̾sante terreris. siom̃is tẽꝑan¬
cia qua intanta labe neqͥssime
cõsnetudĩs hõmũ te a corruptõ¬
nib abames. si om̃is insticia
aua recte iudicando sua ciq
distribiis. id laborat. id inti¬
tur. ut hii quib uis ut bñsit
talu sint corꝑe: ⁊ ab om̃ĩ cuiꝰ qmͣ
impꝓbitate tuti atq pacati. ha¬
beant filios sicꝰ nouellas cõstabili
oues. crossos loues nͨ mat̾ie
ruina deformet p̃diũ. nec liti¬
gantiũ clamor ꝑsonet in plateis
eoꝵ. ita ñ erũt u̾e n̾tutes tue
sicꝰ uec istoꝵ bratitudo. hit em̃i
ad uerũ dicend̾ illa mea u̾etõ
dia quã intua epła benigno
sormone laudasti me impedi¬

Expanded text:
qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitoues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea dia, quam in tua epistola benigno sermone laudasti, me impedi
Abbreviated transcription (Latin):
firmatis. rursus aseꝙͣda ĩn¬
tate forando unpediret in f¬
mios. Cum rgitur his angꝰ¬
tiis afflig̾etur ecc̃a qͥsas ex¬
istimat oĩa pociꝰ sustiuẽda. ꝙͣ
dei auxiliũ ut perxͥmos imꝑ¬
acores ferretur suisse poscẽd̾.
parũ adtendit nõtonã de hc
negligencia reddi potiuisse
impietates leges iustas insti¬
tui nolũt. nõ petisse a regib
t̾re aplõs talia. nõ cõsid̾ant
aliud fuisse tunc tempꝰ ⁊ oĩa
suis tpr̃ib agi. Quis .n. cñs

Expanded text:
firmatis, rursus a sequenda veritate formido impediret infirmos. Cum igitur his angustiis affligeretur Ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda, quam Dei auxilium, ut per christiatores ferretur, fuisse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ambulãto s amãto quẽ tato
habebimꝰ p̾senciorẽ: qͣnto eũdẽ
amorem quo in eũ tendimꝰ. potu̾¬
imꝰ halere puriorẽ: Non enĩ
locis corꝑalib uł extendit᷑ ueł
extluditur. Ad eũ gͦ qͥ ubiq p̃¬
sens est ⁊ ubiꝙ totꝰ: ñ pedib
lic ire s morib. Mores autẽ
exeo qd diligit dinidicari solẽt
Sec facĩt tonos uł malos mo¬
r̾es: ñ bom ł mali amores: pra¬
iutate gͦ nr̃a a rectitudĩe dei lõ¬
ge sumꝰ. unde rectũ amãdo cor¬
iriuiur ut recto recti adh̾ere
possumꝰ: ad illũ gͦ quãto ꝯperae
quos tanqnã nomet itõs diligiꝰ.¬

Expanded text:
non ambulando, sed amando. Quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eumdem amorem quo in eum tendimus, potuerimus habere puriorem: nec enim locis corporalibus vel extenditur, vel includitur. Ad eum ergo qui ubique praesens est et ubique totus, non pedibus ire licet, sed moribus. Mores autem ex eo quod diligit, dijudicari solent: nec faciunt bonos vel malos mores, nisi boni vel mali amores. Pravitate ergo nostra, a rectitudine Dei longe sumus: unde rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. 14. Ad illum ergo quanta opera quos tanquam nosmeti
Abbreviated transcription (Latin):
uades ex aggeratõne t̾rone
felicitatis bm̃ ppłm nͣ dici nͥ a
filiis abenis id est nõ ꝑtinẽ¬
tib ad gn̾atõnẽ qua efficimui
filii dei. ͦ quoꝵ manu iste se
eximi p̃tatur. ne ab eis in
hant opionẽ atꝙ in poctata
impia ꝑtrahatur. Loque̾do qͥp¬
cmi hec sint. Que supͣ ꝯme mo¬
rauit. q̃ͥb ea felicitas cõspris¬
quã sdiã dilectores mũdi hui
inqͥrũt. ⁊ id̃ dext̾a eoꝵ dext̃a
iiqͥtatis. qͥa hec p̃posuerũt
nẽda eat. s subdita debr̃t eẽ ñ
p̾dita : sequẽtia ñ ducencia
ħio aũt qui sic orabar. ⁊ alł¬
iis aliemꝰ qui bm dix̾ũt ipłm¬

Expanded text:
ides exaggeratione terrenae felicitatis beatum populum non dici, nisi a filiis alienis, id est non pertinentibus ad regenerationem qua efficimur filii Dei: a quorum manu iste se eximi precatur, ne ab eis in hanc opinionem atque in peccata impia pertrahatur Loquendo quipcui haec sunt quae supra commemoravit, quibus ea felicitas cosolam dilectores mundi huius inquirunt. et ideo dextera eorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, nenda est; subdita debent esse non praedita, sequentia non ducentia. huic autem, qui sic orabat et a filiis alienis, qui beatum dixerunt p
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimoꝵ honimũ disputiteõ¬
nes ut sit aliqd̃ heata ita qm
saꝑiens ferre nõ possit. uł qd̾
est absurdius qnã sapions fre¬
qtͣaͣ nõ deleat camq fugiat ab¬
rumpat. abiciat seseq ab ea.
fro eciã seu neneno nha ulatia
uolimtaria morto subducat
ut in pormi nõ senciendi. uł nł¬
lus omĩno sit Qnod epicutei
⁊ siqui alii simili stultitia pu¬
ciatib corꝑis cur nõ mea man
sapiens ut fu atur. Si añt mis¬
a est quid ob̃secro te nͥ typhus ĩ¬
podit ne fateatur. ne or deũ. ne
iusto ⁊ miseritordi suplic qͥ pot¬
ens est. ⁊ uite huiꝰ mala ut a

Expanded text:
doctissimorum hominum disputatiodoctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in portu non sentiendi uel nullus omnino sit. quod Epicurei et si qui alii simili stultitia puciatibus corporis, cur non in ea manet sapiens ut fruatur? si autem misera est, quid, obsecro te, nisi typhus impedit ne fateatur, ne oret Deum, ne justo et misericordi supplicet, qui potens est et vitae hujus mala vel a
Abbreviated transcription (Latin):
corpis age̾t atq affirmaret
eciam cecum boatimm eẽ posse sapi¬
entem młta dix̃ q̃ ꝑ oures ꝑti
piendo ganderet Itemq si sur¬
dus eẽt᷑ ea qͥb oblectaretur ad
oculos tñstulit. Si aũt utroq
sensu p̾uaret᷑ ⁊ cecus surduss
fieret dõ est ausus hinc f̾re
sinõm eũq beatũ dice̾. s addidit
ecia dolores grauissimos corꝑis.
qui eũ si nõ inter᷑ emit ip̃ẽ se
int̾imat. ⁊ ad portũ nõ sentien¬
dihac libatus uͥtute ꝑueĩat ẽ
Cedit igit᷑ sapiens inmanissimis
cladib. atq succumbit. in tm̃ ut
eis cogatur. ⁊ in se ipm̃ homiti¬
diũ potrare cui lam partat ut
iscareat malis qͥ sibi ipe nõ
parcit Certe semꝑloatꝰ est. tte
deat̾a uitã in sua potestate tõ¬
sctutam mlła in põt ullius cala¬
mitatis amut̾e Ecte incocitate
i surditate ⁊ atrocissimis crucia¬
tib corꝑis ant amisit teatũ nitã
aut si ⁊ in istis afflictionib ad¬
hut beata est. Eit ꝑ huꝰ modi

Expanded text:
corporis ageret atque adfirmaret corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, piendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi
Abbreviated transcription (Latin):
eam nͥtitib appetentes iq̃p re¬
tinẽtes. nõ ab illo fonte nͥtinũ
petẽtes atq sꝑantes. deũ suꝑ¬
hiesue resiaentẽ sentire mi¬
nime potu̾ũt. unde merrorẽ
absurdissimũ elapsisũt. ut ꝯ
aisseuent. eciã in falaridis tan¬
ro beatũ cẽ soꝑiẽte̾. cogatur
fateri intam beatam aliqͥndo
cẽ fugiendam. Ex aggeratis
eñ malis corꝑis cedũt. atꝙ ĩ
eoꝵ moletus grauissis abs¬
cotendũ ex hac uita eẽ cecert.
Ubi nõlo dice̾ quãtũ sit nesas
se ipm̃ hominẽ occide̾ in sõtem.
cum om̃ino nõ debeat ĩ nocẽtẽ.
unde inp̃mo libro tͥum illoꝵ
quos tenignissime ⁊ studio¬
sisime ꝑlogistis. Multaian
diximus. sec certe ꝯsid̾etur
nec suꝑbe sed sob̾e uidicet᷑
quomͦ nta beata sit qua nõ
Iapiens retenta froitur. s
illatis sibi manib carere compe¬
llitur. est apud citeronẽ in extre¬
ma ut sis ꝑte qnti tusculanarũ
libri lotꝰ. ꝓpter hoc qd̾dico nãd¬
uertandus. Cum enĩ de cecitate

Expanded text:
ntes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde instudiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
est inqͥunt qd̾ nos monet. si in¬
insti sirmꝰ. qrͣ̃ nos queritis. qͥb
respondemꝰ. Querimꝰ uos mniu¬
stos ne ꝑmaneatis iniusti. Que¬
rimꝰ ꝑditos. ut de iuentis gau¬
d̾e possimiꝰ ditentes. Mortinis
erat frater ⁊ renerit. pierat
⁊ inuentin est. Quare gͦ me
inquit᷑. nõ baptizas ut eruas
errorem corrigo desertoris Qna¬
re inqͥt ap̃ te uł penitẽciã nõ
ago : mimo nͥ eg̾is saluus eẽ
ñ pot̾is: Q uom enĩ gaudebis
peru̾sim. qͥd ergo inqͥt ap̃uos
cũ ad uos trãsimus accipimꝰ: res¬
pondeo. Non qͥdem accipitis hap¬
tismũ qͥ uobis extra cõpagem
in m̃clõ pacis. sine qua nemo
e8
sicut scriptum est. cooꝑit młti¬
tudinẽ pectatorũ. qd̾ tam mag¬
nũ tonũ siñe quo nec lĩguas
tantam fides qua mõtes tranf

Expanded text:
nt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluaerrorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebisperuersum? Quid ergo. inquit, apud uos, cum ad uos transimus, accipimus? respondeo: Non quidem accipitis baptismum. qui nobis extra compagem inculo pacis , sine qua nemo e, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Quod tam magnum bonum, sine quo nec linguas tantam fidem qua montes
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbimo ut ꝓd̾etur effecit. Unde
factũ est ut eñ ad locũ quo fu̾at
ꝑducẽdꝰ deduc̾et miles armatꝰ.
ne illoꝵ pat̾et᷑ insidias Romanas
ĩ leges implorare minime dubi
rib ñ licebat. Itemqr ne uiders
eũ interimere cupiẽtib tradet᷑
cesaris poposcit auxiliñ. Roma
q̃dem pͥncipis sed nõ xpĩam. u̾
satis ostendit qͥd fac̾e postea debe
reppirent. hunc gͦ fcm̃ est ut m¬
pator religiosus ⁊ piꝰ ꝑlatis tuno¬
titiam suã talib causis. t allet

Expanded text:
tribuno ut proderetur effecit: unde tribuno ut proderetur effecit: unde factum est ut eum ad locum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias . Romanas etiam leges implorare minime dubitribus non licebat : itemque ne Judaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium , Romani quidem principis, sed non christiani. Ubi satis ostendit quid facere postea deberreperirent. Hinc ergo factum est ut Imperator religiosus et pius, perlatis in notitiam suam talibus causis,
Abbreviated transcription (Latin):
multatis fugatisqr catholici
auos ingenti młtitudĩe suꝑab¬
ant ⁊ facile seuiẽdo terebant.
Inde inquada turrẽ leuatũ iã
defecisse ar bitrãtes. cũ ille adh¬
nc inueret abiecerũt. S qͦdã
molli aggere exceptꝰ ⁊ aqͥb¬
dam nocte transeñtib per lut̾¬
nam conspectus. a gaitus at
collectꝰ. ad religiosam dm̃ aiꝑ¬
ortatꝰ. ad habita mognacura
post mr̃tos dies ab illa despera¬
tõne recreatus ẽ occisũ tam̃
eũ fama scelere donanstru
eciã tnͣs mare ñtiau̾at eduo pꝰ¬
ea quã uenit. ⁊ uita euis n¬
opinatissima apparuit. citat᷑¬
cib suis tam młtis tã ingenti¬
b tam recentid nõ fruara fa
cendi causa. quã tuẽde ecc̃ẽ
sibi credite o uodsi p̾ter iuisi¬
ss. ñ eiꝰ fuiss laudẽda patiẽtia.
s nogligẽtia m̾to culpanda.
transitorie cõsulebat sed eccłie
tei: quando contra illos ꝯmeum
occid̾e cõspirau̾ant. cosiliũ eoꝵ

Expanded text:
mulcatis fugatisque catholic-is. mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famcendi causa quam tuendae ecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset laudanda patientsed negligentia merito culpanda. transitoriae consulebat, sed Ecclesiae Dei, quando contra illos qui eum occidere conspiraverant, consilium illorum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ lex fu̾at ꝓmulgata. tãte
iinonitatis heresis donatista¬
tũ cin crudelius parti indeba¬
tur qm̃ ipã seuiebat nõ tm̃
retur impune Non tñ sup¬
plicio capitali p̃p̃ seruãdam ⁊̃
cirta indignos mansuetudin¬
cta inter ꝑtes setẽtia optimi¬
erat hasibtã. quã illi cũ catho¬
lica eẽt inuaserũt. stantẽ ad
altatare irruentes horrendo
impetu. ⁊ furore crudeli. fusti¬
b ⁊ huiꝰ modi telis lignis dem¬
qr eiui demalta ris effrati iu¬
auiter ceciderĩt. pugione ⁊̃
ꝑcusserũt in ingume. quo uuil¬
ne sanguis effiuens eũ exami
nẽ red̾deret. nͥ ei ad utam in¬
aior eorũ seuicia ꝓfuisset. Nã
cũ grauit santiatũ per t̾ram
in suꝑ traherẽt. exundanti u¬
nepulius obstrusus sangninẽ
obstinuit: cuiꝰ effusione ibat
in mortẽ Deinde cũ ab eis tam¬
dem relictũ nr̃i cũ psalmis au¬
ferre temptarẽt. illi ira ar¬
denciore succensi eũ deportan¬
ciũ manĩb abstułunt. male

Expanded text:
enim lex fuerat promulgata, ut tantae enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum retur impune non tamen supplicio capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudincta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exaniei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male
Abbreviated transcription (Latin):
fratͥb aliud iud̾etur iã etate¬
gramorib nel młtarũ ciuita¬
tum ⁊ locorũ exemplaturẽtib.
ubi firmã ⁊ uerã eatholicam
uidedamꝰ que tamẽ ibi talib
bñsiciis dei cõstituta ess at fi¬
riuota. dũ per pͥorũ imꝑa¬
torũ leges adcõionẽ hõmes
catholicam cogent᷑. obtinn¬
mꝰ tñ ut illud ꝑꝯciꝰ qd̾ dixi ab
imꝑatorib pate̾t᷑. Detretũ est
inconcilio nrõ. legati ad com¬
itatũ missi sũt. Sed dei mai
t̾ror ⁊ quedam mediciualism¬
olestia. quã młtoꝵ ẽẽt pͣuis
uł frigidis aninis necessaria.
⁊ iludurieie que uerbis em̃d¬
ari ñ põt. sed tñ aliqͣntula se¬
ueritate discipline potest id
nos p̾uenerãt ex aliis locis
quedã ep̃orũ querele grauis¬
sime. qui mala su̾ant ab ip̃iꝰ
młta ꝓpessi. ⁊ a suis sedib ex¬
turbati. p̾cipue horrẽda ⁊ in¬
credibilis cetes maximiam ca¬
tholici ep̃i occlĩe uaginẽsis
effecit. ut nrã iogatio iam
a̾d ageret nõ haberet. Iam

Expanded text:
tur iam aetategrauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maioterror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ut post actam decͥmine dãp¬
nabili ꝑ mãm nemo sit cłicꝰ ut
despatdne tẽꝑalis altitudinis in¬
edicina maior ⁊ uerior eẽt hũili¬
tutis Nam ⁊ sc̃s dauid de cͥmi

Expanded text:
cuit, ut post actam de crimine dampnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et verior esset humilitatis. Nam et sanctus Da
Abbreviated transcription (Latin):
młto magis isti eũ nõ accept̃
solũ corpꝰ inuificat sp̃s sc̃s ex¬
ta tenuerũt tanꝙͣ cuuli bellon
ostris ꝯͣ nos erectis signis ar¬
utisq pugnau̾ũt. uemant. fiai
caritas est. cui sancte ciuitati di¬
ctum est. Fiat pax in u̾tute tua
⁊ habũdancia inturrib tuis.
Non se extollãt adu̾sus mat̾nã
Tollicitudinẽ: quã ꝓ ip̃is ⁊ ꝓtan¬
tis ppłis qͦs decipiũt ⁊ decipiebãt

Expanded text:
multo magis isti eum non acceperusolum corpus uiuificat spiritus sanctus, exnta tenuerunt, et tanquam civili bello, nostris contra nos erectis signis armisque pugnaverunt. Veniant; fiat charitas est: cui sanctae civitati dictum est, Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turribus tuis . Non se extollant adversus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis, et pro tantis populis quos decipiunt vel decipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
s nec ille eũ ꝑcipit qͥ fictus est
man̾e. caneat meã simłate in¬
trare. qut si iam talis intrauit
caueat in cudẽ simłatõne ꝑsiss̾e:
ut neracitꝰ coalescat arboris uite
.Plirium tibi libeũ direxi ⁊ tuis
fortasse occupatõib hon̾osum
Sigͦ ͦ pot̾u̾it tibi uł ꝑtib lega da¬
bit pͥ dñs intellectũ ut halxus
quid respondeas eis corrigẽdis
fideli filio mat̾ eccb̃a. ubi potu̾is

Expanded text:
 nec ille eum percipit, qui fictus est manere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, qufideli filio mater Ecclesia, ubi potueris
Abbreviated transcription (Latin):
bita nr̃a. Ita mͦ mũdat eccle¬
siã suã lauachro aqͣ mu̾bo. ut
tanc eam sibi exibeat nõ ha¬
bontẽ maculã aut rugã aut
aliqͥd einsmodi. totam scilit¬

Expanded text:
 40. Ita modo mundat Ecclesiam suam lavacro aquae in verbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi, totam scili
Abbreviated transcription (Latin):
aut doi. Sub illo capite mimo
euis corꝑe unũ sumꝰ. de istis
talib peb faciamꝰ qd sc̾ptum
est imn actib apłoꝵ. erat inis
ña una. ⁊ cor unũ ⁊ nemo
dicebat aliqd ꝓp̾um. s erant

Expanded text:
autem Dei . Sub illo capite, in uno ejus corpore unum simus, et de istis talibus rebus faciamus quod scriptum est in Actibus Apostolorum: Erat illis anima una et cor unum; et nemo dicebat aliq
Abbreviated transcription (Latin):
arriauꝰ aut ennonnanꝰ. aut
macedomus qͥ eũ dicũt eẽ cͤa¬
turam. aut focinanꝰ qͥ eius
om̃ino uegat aliquã eẽ sb̾¬
stãtiã. s unũ tantũmꝰ ẽẽ deũ
patrẽ siue alii h̾etici quos cõ¬
memorare lõgũ ẽ. Nulli gͦ
crederent. ñerãt boptizandi. Non
cnĩ ait saluator in haptismo remit
uro: In telligant gꝰ nõ omnem s
aliquod significatũm eẽ pͤtatum

Expanded text:
Arianus, aut Eunomianus, aut Macedonianus, qui eum dicunt esse creaturam; aut Photinianus, qui ejus omnino negat aliquam esse substantiam, sed unum tantummodo esse Deum Patrem; sive alii haeretici, quos commemorare longum est? Nulli ergo crederent, non erant baptizandi? non enim ait saluator in baptismo remitturo\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod significatum esse peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
icũt qdͣ res eoꝵ cõcupiscamꝰ. ⁊
auferamꝰ. utinã cholici fiant.
⁊ nõ solũ quoe dicũt sua s eciã
possideant. Usane adeo añt cal¬
umpmandi cupiditate cecantur.
ut nõ attendant auã sint int̾
sd cõtria que locũt᷑ Ipĩ certe
dicũt ⁊ muiduosissime sibi cõq̃ri
uient quod eos in nrãm ꝯ̾onẽ¬

Expanded text:
iunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus; utinam catholici fiant, et non solum quae dicunt sua, sed etiam possideant! Usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non attendant quam sint inter se contraria quae loquuntur. Ipsi certe dicunt, et invidiosissime sibi conqueri videntur quod eos in nostram co
Abbreviated transcription (Latin):
cognte u̾itatis. ⁊ cum indignat̃¬
ue nterestatõne mẽdaciũ magr̃o¬
cuamtis qnã falsa iactau̾int mł¬
torretiã meis cõfessiones quod
bdim uellent ẽẽ catholici: nec int̾
osmies ⁊ anti furoris auderent.
homecso ppłoꝵ cõgretiones per
plurimas affrite regiones ab illa
ꝑdicõne lib̾atoꝵ. si sub imo cospͤ¬
etu iideres: tunt dice̾s ninie
suisse cuudelitans. dũ sitimetur
sie hoines desꝑati ⁊ istoꝵ inmm̾¬
abili mstitudimi nlła estimatõne
ꝯpandi. sins ⁊ uolũtariis igni
inquerent᷑. Siem̃ duo aliqui in
ina cõmo habitarẽt : quã certis¬
sume sciemus eẽ ruiturã. nob̾q¬
id pͤnũciantib nollent crede̾ atq
mea manere ꝑsisterent. si eos in¬
de possemꝰ oruere. uel inuitos
sacomꝰ. nõ in merito crudeles iu
me ipm̃ cõtinuo crucidalo. alter
aut nec exire qͥdem inde. nec e¬
rui uenet. sed neꝙ necare sean¬
teret qd elig̾emus: utrum ãbos
rume op̾mẽdos relinq̃re anu

Expanded text:
cognitae ueritatis et cum indignaticognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mecramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timene homines desperati, et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi, suis et voluntariis igniblinquerentur. 33. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobid praenunciantibus nollent credere, atque in ea manere persisterent, si eos inde possemus eruere vel invitos, faceremus, non immerito crudeles judmemetipsum continuo trucidabo; alter autem nec exire quidem inde, nec erui vellet, sed neque necare se auderet; quid eligeremus, utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, an,