comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. Renuntiauit etiam
scolasticis quos rethoricam
docebat ut sͥ magistrum aliũ
ꝑcepta gr̃a cum aliis cuubr
et amicis suis deo parit̾ ser¬
uentib. ad affricam et ꝓpri¬
am domũ agrosq remeare.
iuuebat. ieuiniis oratronib¬
dñi meditas die ac nocte. Et

Expanded text:
erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium percepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. vivebat, jejuniis, orationibuDomini meditans die ac nocte. Et
Abbreviated transcription (Latin):
penitentem: quem inuiden
et dixit. Si ueram peniten¬
tiam deo obtuleris: ueram
eus indulgentiam conseque¬
ris. Dicit ei hermogenes.
In tantum deo ueram peni¬
tentiam offero: ut omnes
codices meos in quib erat
illicita p̃sumptio abiecerĩ:
et omnib simul renuntia¬
uerim artib inimici. Dic

Expanded text:
poenitentiam exhitor: «Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit ei maleficus: «In tantum Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis,
Abbreviated transcription (Latin):
s hunc in conspectu eterni iu¬
dicis uenenum sue malicie oc¬
ira sunt hec a nr̃is ualde
stupenda temporib: s
talis euisdem uiri uita ꝑhi¬
uetur. ut qui conuersationẽ
eius agnouerit: uirtitem
non debeat mirari. Greg¬

Expanded text:
 hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae ocMira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirari.
Abbreviated transcription (Latin):
eodem uero templo apollinus bi
andree apłi repente oratorum
fecit: atq omni illa temprati¬
one carnis funditus caruit.
Iudeum uero cuiꝰ uisione atq
increpatione saluatus est: ad
etͥ̾nam salutem traxit. Nam sa¬
cramentis fidei imbittum. atq
aqua baptismatis emundatũ
id sc̃e eccłie gremium ꝑduxit.
Si cq fc̃m est: ut hebreus idem
dum saluti aliene consuluit: ꝑ¬
ueniret fid suam. Et omp̃e d̾s in¬
de alterum ad bonam uitam
perduceret: unde in bona uita
alterum custodiss. Petrus

Expanded text:
eodem vero templo Apollinis, beati eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
malignoꝵ spñum turba dispa¬
ruit. Iudeus uero qui hec uide¬
rat ilico surrexit: atq ad ep̃m
sub festinatione peruenit. Que
in eccl̃ia sua repperiens. seorsũ
tulit: qua temptatione urge¬
retur inquisiuit. Cui confiteri
ep̃ẽ temptationem suam uere¬
cundatus noluit. Cum uero
ille diceret qd̾ in illa tali dei
fa mula preun amoris oculos
in ieciss: atq adhuc ep̃c nega¬
ret adumxit dicens. Quare ne¬
gas qd̃ inquireris : qui ad hoc
no. ut posteriora illiis a lapa
ferires: Adꝙ̃ nimirum u̾ba
deprehensũ se ep̃c intuens. hu¬
militer confessus est: qd̾ prius
ꝑtinacirer negauit. Cuꝰ ruine
⁊ uerecundie idem uideus con¬
sulens. qualiter hoc agnouissz
uel que inconuentu malignoꝵ
spũum de eo audiss: indicauit.
Quod ille cognoscens. sese ꝑtinꝰ
in t̾ram in orationem dedit: mox¬
q de suo habitaculo nõ solum
eandem dei famulam. s omnẽ
quoq feminam que in eius illit
obsequio habitabat expulit. In

Expanded text:
malignorum spirituum turba dispamalignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. quantam temptationem
carius cõmouiss aperuit. Cum
u̾o hoc malignus qui pre erat
sp̃c inhianter auoiss. ⁊ tanto sͥ¬
to sanctioris iuiri animum ad
batur adiunxit. Quia usꝙ
ad hoc quoq die preterito uesꝑ¬
tina hora eius mentem traxerit:
ut integra eiusclem sc̃imonialis
femine blandiens a lapami daret.
Tunc malignus sp̃c̃ atq huma¬
ni generis inimitus exhortatus
hunc blande est ut ꝑficeret qd̃
cepiss: quatinus ruine illius
singularem interceteros palmã
teneret. Cumq uideus qui ad¬
uenerat hoc uigilans cerneret ⁊
magne formidinis anxietate pal¬
pitaret. ab ecdem spũ qui cunc¬
tis illic obsequentib preerat ius¬
sum est. ut requirerent quis nã
ess ille qui iacere in templo eodẽ
presumpsiss. Ad quẽ maligni sp̃c
ꝑgentes ⁊ subtilius intuentes.
crucis misterio signatum ider̃t:
mirantesq dixerunt. Uah uah.
uas uacuum ⁊ signatum. Qui¬
b hoc renuntiantib cuncta illa

Expanded text:
tabat, quantam tentationem tabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto snto sanctioris viri animum ad batur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa
Abbreviated transcription (Latin):
Quadam uero die indeus quidã
ex campanie partibz romean
ueniens. appie carpebat iter. Qͥ
ad fundanum glebum ꝑueni¬
ens.cum iam diem uesperasce.¬
re cerneret. ⁊ quo declinare possz
minime repperiret: uxta apol¬
luns templum fuit. ibiq se
ad manendum contulit. Qui
ip̃m loci illiuis sacrilegium ꝑti¬
mescens. qmuis fidem crucis
minime haberet: signo tamen
crucis se munire curauit. Noc¬
te autem media. ip̃o solitu dinis
pauore turbatus ꝑuigil iacebat:
⁊ repente conspiciens. uidit ma¬
lignoꝵ sp̃uum turbam quasi
in obsequium cuiꝰdam potesta¬
tis pre ire: eum uero qui cet̾is
preerat in eiusdem gremio lo¬
ci consedisse. Qui cepit singuloꝵ
spũum obsequentium sibi cau
unus quisq qñtum nequitie e¬
giss inueniret. Cumq singuli
sp̃c ad inquisitionem eius expo¬
uerent. quid operati contra bo¬
nos fuissent: unus in medium
prosiluit qui mandree ep̃i ani¬
mum ꝑspeciem scĩmonialis fe¬
mine que inepiscopio eius habi¬

Expanded text:
Quadam vero die Judaeus quidam Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habi
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce dum fc̃a for ep̃o¬
tium uiroꝵ narro rep̃e¬
te ad memoriam redit: quid
erga andream fundane cuu
fecerit. Qd̾ tamen ad hoc le¬
gentib ut ualeat exopto qͥ¬
timis qui corpus suum cõ¬
tinentie dedicant habiteire¬
cum feminis non presumãt:
ne ruina menti tanto repen¬
tina surripiat. quanto ad hoc
qd̾ male concupiscitur. etiam
presentia concupite forme fa¬
mulatur. Nec res est dubia ꝙͣ
narro quia pene tanti in ea tes¬
tes sunt: quanti ⁊ eiusclem loci
habitatores existunt.
cum uitam multis ple¬
nam uirtiitib duceret. seq sb̾
sacerdotali custodia in continẽ¬
tie arce custodiret: quandã
scĩmonialem feminam quã
prius habuerat noluit ab ep̃u
sui cura repellere: s certus de
sua ⁊ eius continentia. secum
hanc ꝑmisit habitare. Ex qͣ
re actum est: ut antiquus
hostis apud eius animum. a¬
ditum temptationis exqui¬
reret. Nam cepit spetiem illuis.
oculis mentis eus imprimere:
ut illectus nefanda cogitaret.

Expanded text:
ed ecce dum facta fored ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civfecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitarecum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc perre sileam. qd młti
nunc qui hic de narniensi ci.¬
uitate assunt: mͥ sectule tes¬
tificantur. Eodem namq go¬
thoꝵ tempore. cum p̃fatus rex
totila narnis ueniss: ei uir
inte uenerabilis cassius eius¬
deni urbis ep̃c occurrit. Cui
quia ex conspersione semper
faties rubere consueuerat. hoc
rex totila non conspersionis eẽ
credidit. s assidue potationis:
eumq omnimodo despexit. S
qui despiciebatur ostenderet.
in narniensi campo quo rex
aduenerat. malignus sp̃c corã
omni ppło eius spatarium ĩ¬
uasit: eumq uexare crudelit̾
cepit. Qui cum ante regis o¬
culos aduenerandum iurũ
cassium fuiss adductus hunc
ab eo uit dñi oratione fc̃a fig¬
no crucis expulit: qui in eũ
ingredi ulterius non p̃sump¬
sit. Sicq fc̃m est. ur rex bar¬
barus seruum dei ab illo iã
die uenerarent excorde: quẽ
despectum ualde iudicabat ex
facie. Nam quia uirum tan¬
te uirtutis iudit erga illum
ea mens effera abelationis
fastu detumuit. De anoria

Expanded text:
hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Nar- niensi ciuitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Gothorum nam- que tempore, cum impius rex Totila Narniam uenisset, ei uir uitae uenerabilis Cassius eiusdem urbis episcopus occurrit. Cui quia ex conspersione semper eius facies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
exigi. quod ei fuerat iam
dimissum. Ex quib uideli¬
cet dictis constat. quia si
hoc quod in nos delinquit᷑
ex corde non dimittimus.
⁊ illud rursus exigitur.
quod nobis iam per peni¬
tentiam dimissum fuisse
gaudebamus. Igitur dũ
per indulti remporis spa¬
tium licet. dum uidex sus¬
tinet. dum conuersationt̃
nr̃am is qui culpas exa¬
minat ex pectat: conflemꝰ
in lacrimis duritiam
mentis: formemus in pro¬
ximis gr̃am benignita¬
tis. Et fidenter dico : qui¬
a salutari hostia post mor¬
tem non indigebrmus:
si ante mortem deo hostia
ipsi fuerimus.

Expanded text:
exigi, quod ei fuerat iam exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per indultum temporis spacium licet, dum iudex sustinet, dum conversionem nostram is, qui culpas examinat, expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem deo hostia ipsi fuerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum est. quia il¬
postu lat: qui prrus hoc qd̃
in ipsum delinquitur re¬
laxat. Munus enim non
accipitur: nisi ante discor¬
dia ab animo repellatur.
dicente uerrrate. Si offers
munus tuum ad altare.
⁊ recordatus sueris quiaha¬
bet aliquid aduersum te
frater tuus. relinque ibi
munus tuum ante altare:
⁊ nade prius reconciliari
fratri tuo. ⁊ tunc ueniens
offeres munus tuum. Qua
in repensandum est. cum
omnis culpa munere sol¬
uatur: quam grauis est
culpa discordie. pro qua
nec munus accipitur.
Debemus itaq ad proxi¬
mum qm̃ius longe posi¬
tum. longeq disiunctum
mente ire. euisq animũ
subdere. humilitate i llum
atq boniuolentia placare.
ut scilicet conditor nr̃ dum
talem placitum nr̃e mentis
aspexerit. a pecoato nos sol¬
uat: quia munus ꝓ culpa
sumit. Ueritatis autem uo¬
ce attestante didicimus: qr
seruus qui decem milia ta¬
lenta debebat cum ponitẽ¬
cum seruo suo centum sibi
denarios debenti debitum
non dimisit: ⁊ hoc est iussus

Expanded text:
Sciendum est quia ilpostulat, qui prius hoc quod in ipsum delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo repellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris quod habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum. Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis sit culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat, qui munus pro culpa sumit. Veritatis enim voce attestante didicimus: quia servus, quia decem millia talenta debebat, cum poenitend conservo suo centum sibi denarinon dimisit, et hoc est iussus
Abbreviated transcription (Latin):
ost beatam
ac sa lutife¬
ram domini
passionem.
⁊ adorandã
eus abinfe¬
ris resurrec¬
tionem. seu
⁊in celis glo¬
riosam ascensionem qua se manifes¬
tauit diuinitate numꝙͣ defuisse quo
rediit. in uniu̾sis gentib apłoꝵ pre¬
dicatio ꝓfutura successit. ita ut fide
crescente. multi mererentur fieri xp̃i
nominis confessores. quos catholica
post modum gaudet mat̾ eccl̾ia pro¬
meruisse martyres ⁊ fidei bellatores
que letabatur in aplis tantos se ha¬
bere duces atq rectores. Qui siquidẽ
cum ĩminere suas cernerent passio
sc̃e confessionis głam ⁊ p̃mium trãs¬
lacula probationem fidelium tuoꝵ p̃¬
stitisti ẽẽ ⁊ non uulnera. s int̾ cetera
charismatum munera. talem tus tes¬
tib tribuisti pro labore mercedem
ut nullum tuoꝵ fuisse gaudeat hos¬
tis inbellẽ. Quinimmo ꝑpetuũ illis
es largitus triumphum. ut eccłie

Expanded text:
ost beatam ac salutiferam Domini passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passionsanctae confessionis gloriam et praemium trans inimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. Quib cum altum
peterent: ingruente subita
tempestate plurimi mersis
siue confractis ꝑ littora na¬
uib sunt necati.

Expanded text:
uas; quibus, cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plurimi etiam, mersis sive confractis per littora navibus, sunt necati.
Abbreviated transcription (Latin):
citus ep̃m petiit: s subito sue
feritatis obłtͥus de flexa cerui¬
ce submisseq humiliter capite
lampere epĩ pedes cepit: ut pa¬
tenter omnib daretur intel¬
ligi. quia erga illum uirum
⁊ quasi humana bestiaꝵ. Tc̃
ppłs qui ad spectaculum uene¬
rat mortis: magno clamore
uersus est. in ammiratronen
uenerationis. Tunc ad eis
uenerationem colendam rex
ip̃e ꝑ motus est. quippe cum qͦ
suꝑno iudicio actum suerat.
ut qui dm̃ sequi prius incus¬
todienda uita ep̃i noluit. sal¬
tem ad mansuetudinem besti¬
am sequeretur. Cui rei hi qui
tunc presentes fuerunt adhẽ
nõnulli suꝑsunt: eamq cũ
om̃i illic ppło se uidisse testant᷑
De quo etiam uiro aluid mi
raculum. uenantio lunensi
ep̃o narrante cognoni.
N ea nã q populine ecosia cui
preerat: sepulchrum sibi p̃p̃a¬
rauit. S cum longobardoꝵ
gens in italiam ueniens cunc¬
ta uastass: ad helbam insulã

Expanded text:
citus episcopum petiit, sed subito suae citus episcopum petiit, sed subito suae feritatis oblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intelligi quia erga illum virum et quasi humana bestiarum. Tunc populus qui ad spectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admirationem venerationis. Tunc ad ejus reverentiam colendam rex ipse permotus est, quippe cum quo superno judicio actum erat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltem ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hi qui tunc praesentes fuerunt adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insola
Abbreviated transcription (Latin):
ir quoq uite uenerabilis
cerbonius populi ne cuu
tatis ep̃c : magnam dieb nr̃is
sc̃itatis sue probationem dedit.
Nam cum hospitalitatis stu¬
dio ualde ess intentus. die qua¬
dam transeuntes milites hos¬
pitio suscepit. quos gothis sr̃¬
uenientib abscondit: eoꝵ q in¬
tam ab illoꝵ nequina abscondẽ¬
do seruauit. Quod cum ꝑfido¬
gothoꝵ regi totile nuntiatum
fuiss. crudelitatis in manissime
uesania surcensus. hunc ad locũ
qui octauo huiꝰ urbis miliario
merulis dicitur. ubi tunc ip̃e
cum exercitu sedebat uissit de¬
duci: eumq inspectaculo ppłi
ursis ad deuorandum proici.
Cumq idem rex ꝑfidus in ip̃o
quoq spectaculo consediss: ad
aspiciendam mortem ep̃i mag¬
na ppłi turba confluxit. Tunc
ep̃c deductus in medium est:
aatq ad eius mortem nimanis
simus ursus exquisitus. qui
dum humana membra crude¬
liter carperet. seui regis animũ
satiaret. Dimissus itaq ursus
excauea est. qui accensus ⁊ con¬

Expanded text:
ir quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus, magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum o Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius mortem inmasimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et con
Abbreviated transcription (Latin):
gobardes leto uultu salirtait:
utrem ꝓtulit ⁊ iubendo potrus
qm̃ petendo eum sibi impleri
dixit. S gentiles uiri quia
toto iam die frustra laboraue¬
rant. atq aboliuis exigere o¬
leum torquendo non poterant:
eumq in iuriis inseftati sunt.
Quib iur dei letiori adhuc nul¬
tu respondit dicens. Sic ꝓ me
oretis. Istum utrem sanctulo
impleatis:⁊sic a uobis reuer¬
terur. Cumq illi ⁊ exoliuis o¬
leum defluere non cernerent.
⁊ uirum dei ad implendum
utrem sibi insistere uiderent:
uehementer accensi. maiorib
hunc u̾boꝵ contumeliis de tes¬
tari ceperunt. Uir autem diͦ
uidens qd̃ exp̃lo oleum nullo
modo exiret. aqm̃ sibi dari pe¬
tiit. Quam cunctis uidentib
bñdixit. atq in p̃lo siuis mani¬
b iactauit. Ex qua protimis
bũdictione tanta ubertas olei
erupit: ut longobardi qui priꝰ
diuin cassum laborauerunt ñ
solum sua uascula omnia sed
utrem quoq quẽ uir dei detu¬
lerat implerent grãs agentes

Expanded text:
gobardos laeto vultu salutavit, gobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit et iubendo potius quam petendo eum sibi impleri dixit. Sed gentiles viri, quia toto iam die frustra laboraverant atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
cua ⁊ derelicta suꝑ aq̃s nõ po¬
nte dies quoq fere
quadraginta. iudisti apd̃
me eum euius suꝑius memo¬
riam feci. uenerabilis uite
pb̃rm sanctulum nomine: qͥ
ad me ex nursie ꝓuincia ãnis
singulis uenire consueuit. S
ex eadem ꝓuncia quidam mo¬
nachus ante triduum uenit.
qui grauis nuntii merore me
ꝑculit: quia euindem uirum
obisse nunnauit. Huiꝰ ergo
uiri.⁊ si nõ sine gemitu dul¬
cedinis recolo: iam tamẽ sñ
formidine uirtutes narro. qͦs
a uicinis eius sacerdotib mi¬
ra ueritate ⁊ simplicitate pre¬
dictis agnoui. Et sicut inter
amantes se anumo magnum
caritatis familiaritas ausũ
p̃bet: ame plerumq ex dulce¬
dine coactus ip̃e quoq de his
que egerat extrema quedam
fateri cogebatur. Hic namq
quodam tempore cum in p̃lo
longobardi oluiam p̃merent.
ut in oleum liquari debuiss.
sicut iocundi erat ⁊ uultus et
animi. utrem uacuum. ad¬
prelum deuilit laborantesq lon¬

Expanded text:
cua et derelicta super aquas non pocua et derelicta super aquas non poAnte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum cuius superius memoriam feci, venerabilis vitae presbyterum Sanctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eundem virum obiisse nuntiavit. Huius ergo viri etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, cum tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis eius sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum caritatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in praelo Langobardi olivam praemerent, ut in oleum liquari debuisset, sicut iocundis erat et vultus et animi, utrem vacuum adpraelum detulit laborantesque Lan
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iam ex mortis utmitate.
s ex ip̃a eius presentia ⁊ insi¬
one turbati. omnes sibimet
patem dederunt. corpus ⁊ san¬
guinem redemptoris acceper̃t:
deo se singuli cõmendantes. uit
eoꝵ animas benigne susciperet.
quoꝵ corpora in tam pauenda
morte tradiderat. S omp̃t ds
bilius seruauit. Nam dieb
octaiuis easdem usq ad supe¬
riores tabulas aquis plena
Nono autem die in cothronẽ¬
sis castri portum dedusta est.
Ex qua exierunt om̃s incolu¬
mes: qui cum predicto uene¬
rabili uiro maximiano naui¬
gabant. Cumq post eos ip̃e
quoq fuiss egressus : mox ĩ
euisdem portus profundum
nauis demersa est: ac si illis
egredientib propondere suble¬
uatione caruissz. Et que ple¬
na hominib in pelago aqͣs
portauerat atq natauerat:
maximiano cum suis fr̃ib
recedente aqͣs sine hominib
in portu nõ ualuit portare :
ut hinc omp̃e deus ostendent.
quia hanc onustam sua manu
tenuerat: que ab hominib ua¬

Expanded text:
non jam ex morte vicina, non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotebilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus va
Abbreviated transcription (Latin):
mianum famulum suum ninc
siracusanũ ep̃m. tunc aut mo
nasteru mei patrem dignatus
est. monstrare miraculum. Nã
dum uissione pontificis mei in
constantinopolitane urbis pa¬
latio responsis eccłiasticis deser¬
uirem: illic ad me idem uenera¬
bilis maxtinianus caritate exi¬
gente cum fr̃ĩb uenit. Qui cũ
ad monasterium meũ romam
rediret. in mari adriatico nimi¬
a tempestate deprehensus in¬
estimabili or dine atq miracu¬
lo inusitato erga se cunstosq
qui cum eo aderant onmpo¬
tentis dei ⁊ iram cognouit et
grãm. Nam cum in eoꝵ morte
uentoꝵ nimietatib eleuati fluc¬
tus seruirent. ex naui claui ꝑ¬
diti arbor abscisa est: uela in
undis proiecta totumq uas
naius quassatum nimus fluc¬
tib ab omni fuerat sua compa¬
ge dissolutum. Rinuis itaq pa¬
tentib intrauit mare atq us¬
q ad suꝑiores tabulas imple¬
uit nauim. ita ut non tam
nauis inter undas. qmͣ unde
iam intra nauim ẽs̃ uiderent᷑.
Tunc in eadem naui residentes

Expanded text:
mianum famulum suum, nunc Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes
Abbreviated transcription (Latin):
heretur. eius archidiaconus
ambitone adipiscendi ep̃atꝰ
accensus. eum extinguere ue¬
neno molitus est. Quicum
uinifuroris eius animum
corrupiss. ut mixtum ei ui¬
no ueneni poculum preberet
refectionis hora cum iam urr
dei adedendum discumberet:
ei premiis corruptus puer hoc
qd̃ ab archidiacono eius accepe¬
rat ueneni poculum optulit.
Cui statim uenerabilis dixit
ep̃c. Bibe tu hoc qd̾ mͥ bibendũ
prebes. Treme factus puer de¬
prehensum se esse sentiens. ma¬
luit moriturris bibere quam
penas pro illa tanti homicidu
culpa tolerare. Cumq sibi
ad os calicem posuit: uir dñi¬
eum compescuit dicens. Non
bibas. da mͥ ⁊ ego biban: s
uade dic ei. qui tibi illud dedit.
Ego quidem uenenum bibo: s
tu ep̃c non eris. Fasto igitur
signo crucis utenenum ep̃c bi¬
bit secutꝰ. Eademq hora in lo¬
co alio quo merat archidiaconꝰ
eius defuinctus est: ac si ꝑ os ep̃i
ad archidiaconi niscera illa ue¬
nena transissent.Cui tamen

Expanded text:
heretur, ejus archidiaconus heretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uidam etenim religiosi niri
apulie prouincie partib
cognrti. hoc qd̾ apid multoꝵ
noticiam longe lateq ꝑcrebu¬
it. de sabino canusine urbis
ep̃o testari solent. quia idem
uir longo iam senio oculorũ
lumen amiserat: ita ut om̃i¬
modo nil uideres. Quem rex
dit: s probare studuit quod
audiuit. Qui cum in eisclem
partib deueniss: hunc uir
dñi ad prandium rogauit.
Cumq uentum ess ad mensã
noluit. s ad sabini uenerabi¬
lis uiri dexteram sedit. Gum
uero eidem patri puer ex more
uini poculum preberet. rex
silenter manum tetendit. ca¬
licem abstulit. eumq per se
ep̃o uice pueri prebuit: ut ui¬
deret an sp̃u profetie discer¬
neres. quis ei poculum prebe¬
ret. Tunc uir dei accipiens
calicem: s tamen ministrũ
nõ uidens dixit. Uiuat ipsa
manꝰ. De quo uerbo rex letus
erubuit: quia qm̃nis ip̃e de¬
prehensus in uiro mme dei
qd̾ querebar inuenit. Hurꝰ¬
aũt uenerabilis uiri cum ad
exemplum uite sequentium
in longum senium uita tra¬

Expanded text:
uidam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex dit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret, an spiritu providente discerneret, quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: 'Vivat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, quamvis ipse depraehensus est, in viro tamen Dei quod quaerebat invenit autem venerabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium in longum senium vita tra
Abbreviated transcription (Latin):
tib occupatus: cuiꝰ corpꝰ in
eccłia beati mr̃is syri sepul¬
tum est. Nocte aũt media in
efidem eccłia fr̃e st̾ uoces. ac
si qͥs iuolent᷑ ex ea repelleretur.
atq traheret᷑ foras ałd quas
nimirũ uoces enccurrerunt
tini pedes quadam ligatura
strinxerant. ⁊ eũ ab eccłia cla¬
mantẽ. ac nimiũ uociferantẽ
foras trahebant. Qͥ uidelicet
ex t̾riti: ad sua strata reu̾si
st᷑. Mane aũt fc̃o aperientes
sepulchrũ. in quo idem ualẽ¬
tinus positus fuerat: etꝰ corpꝰ
nõ inuenerunt. Cumq extra
eccłiam q̃rerent ubi ꝓiectũ
ess inuenerunt hcc in sepul
chro alio positũ ligatis ad ħo
pedib: sicut de eccłia fuerat
loco sepeliri se faciant. restat
ut etiam de sua p̃sumptione
iudicent᷑. qͣtinus eos sacra lo¬
ca ñ liberent: s etiam culpa
temeritatis accuser.

Expanded text:
tibus occupatus, cujus corpus in tibus occupatus, cujus corpus in ecclesia beati martyris Syri sepultum est. Nocte autem media in eadem ecclesia factae sunt voces, ac si quis violenter ex ea expelleretur atque traheretur foras. Ad quas nimirum voces cucurrerunt tini pedes quadam ligatura strinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant, qui videlicet exterriti ad sua strata reversi sunt. Mane autem facto aperientes sepulcrum in quo idem Valentinus positus fuerat, ejus corpus non invenerunt. Cumque extra ecclesiam quaererent ubi projectum esset, invenerunt hoc incro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut de ecclesia fuerat loco sepeliri se faciant, restat ut etiam de sua praesumptione judicentur; quatenus eos sacra loca non liberent, sed etiam culpa temeritatis accuset.
Abbreviated transcription (Latin):
rianũ patritiũ in cmuitate q̃¬
ebria dicit᷑ fursse defuctum:
cui eiꝰdem ciuitatis ep̃c accep¬
to p̃tio locum in eccłia p̾bu¬
it: in quo sepeliri debuisset.
Qͥ uidelicet ualerianꝰ usq
ad etatẽ decrepitã. leius ac
lubritus extitit: modumq
suis pͤuitatib ponere cõtemp¬
sit. Eadem u̾o nocte qͣ sepultꝰ
est: beatꝰ faustinꝰ m̃r in cuiꝰ
eccłia corpꝰ illius fuerat hu
posuit: qr si ñ fecerit die tri¬
gesimo ip̃e moriet᷑. Qm̃ iusio¬
nem custos ep̃o timuit ꝯfiteri
⁊ rursus ammonitꝰ declinaurt
Die aũt trigesimo. eiꝰdem cuu
sanꝰ atq incolumis ad lectum
rediss: subita ⁊ in opinata mor¬
te desimictus est.
dest qͦ in p̃senti uenera¬
bitꝰ fr̃t uenantus lunẽ¬
sis ep̃c. ⁊ magnificꝰ liberius uir
nobilissimꝰ atq neracissimus.
qͥ se scire suosq hõĩes intͥ fuisse
testant᷑ ei rei qmͣ narrant
nuꝑ ingenuensi urbe ꝯtigisse.
defensor defunstus est: uir
ualde lubricꝰ ⁊ cunctis leuita¬

Expanded text:
rianum patricium in civitate quae Brixa dicitur fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitam levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus Ecclesia corpus illius fuerat humposuit; quod si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri, et rursus admonitus declinavit. Die autem trigesimo ejusdem civisanus atque incolumis ad lectum redisset, subita et inopinata morte defunctus est.enerabilis frater Venantius Lunensis episcopus, et magnificus Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire, suosque homines interfuisse testantur ei rei quam narrant nuper in Genuensi urbe contigisse. anensis defensor, defunctus est, vir valde lubricus, et cunctis levita
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit m. Sequere me: quia
uado romam iterum crucifigi.
introducam te in domum patͥs
re iter meũ. Iam pedes mei mã
celestem ambulant ⁊ ideoq no¬
lite contristari. s congaudere
mecum: quia hodie laboꝵ me¬

Expanded text:
it ei: « Sequere me, Petre, quia vado Romam iterum crucifigi. introducam te in domum Patris re iter meum. Jam pedes mei viam coelestem ambulant. Nolite tristari, sed gaudete mecum, quia hodie consequ
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. In tantum aũt exarsit
inuidia eoꝵ : ut darent pecun¬
am eis dicentes. Ditite. quia¬
discipuli eius corpꝰ tpĩus rapu¬
erunt. S cum accepissent pe¬
cumam : qd̾ fcm̃ erat tacere ñ
potuerunt. slam ⁊ illum resur¬
rexisse testati sunt se uidisse: et
a uideis pecumam accepisse.
Hec ideo ingessi nequis aliter
mentiatur. et estimet credend̃
mendatiis uideoꝵ. Cumq plec¬

Expanded text:
surrexit. In tantum autem exarsit surrexit. In tantum autem exarsit invidia eorum, ut darent pecuniam eis, dicentibus: 'Dicite: discipuli eius corpus illius rapuerunt'. Sed cum accepissent pecuniam, quod factum fuerat tacere non potuerunt; nam et illum resurrexisse testati sunt se vidisse et a Iudeis pecuniam accepisse. Hec ideo ingessi, ne quis aliter mentiatur et estimes credendum mendaciis Iudeorum. Cumque perlec
Abbreviated transcription (Latin):
tus: claudio suo salutem. nuꝑ
accidit. qd̃ et ip̃e probaui. uide¬
os ꝑ iuidiam. se suosq poste¬
ros crudeli condempnatione
punisse. Deniq cum ꝓmissĩ
haberent patres eoꝵ qd̃ illis
ds eoꝵ mitteret de celo scm̃ su¬
um.qui eoꝵ rex merito dicere¬
tur:et hunc se ꝓmiserit per
uirginem missurum ad t̾ras:
sent eum cecos illuminasse.
leprosos mundasse. paraliti¬
cos curasse. demones ab hõib
fugasse. mortuos etiam susci¬
tasse. imꝑasse uentis. ambulas¬
se siccis pedib suꝑ undas ma¬
ris. et multa alia mirabilia¬
fecisse. cum omnis ppłs usde¬
oꝵ hunc dei filium ẽẽ diceret.
inuidiam contra eum passi
sunt pͥncipes sacerdotum. et
tenuerunt eum mͥq tradi¬
derunt: ⁊ alia pro aliis mͥ de
magum ẽẽ ⁊ e contra legem eoꝵ¬
agere. Ego autem credidi ita c̃ẽ:¬
⁊ flagellatum tradidi illum ar¬
bitrio eoꝵ. Illi aũt crucifixerũt
eum: et sepulto eo custodes ad¬
hibuerunt. Ille uͦ militib me¬
is custodientib : die tercto re¬

Expanded text:
tus Claudio salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Judaeos per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis Deus eorum mitteret de coelo Sanctum suum qui eorum Rex merito diceretur, et hunc se promiserit per Virginem missurum ad terras:sent eum caecos illuminasse, leprosos mundasse, paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et multa alia fecisse, cum omnis populus Judaeorum eum Filium Dei esse diceret, invidiam contra eum passi sunt principes Judaeorum, et tenuerunt eum, mihique tradiderunt, et alia pro aliis mihi de magum esse, et contra legem eoagere. Ego autem credidi ita esse, flagellatum tradidi illum arbitrio eorum. Illi autem crucifixerunt eum et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem, militibus meis custodientibus, die tercio re
Abbreviated transcription (Latin):
remotus magnus: ⁊ occurrit
ppłs romanꝰ. et comp̃hendert̃
eos. in loco qui dicit᷑ cathacũ¬
et ibi custodita sunt anno uno
et mensibz septem. quousq fa¬
bricarentur loca. in quib fue¬
runt posita corpora eoꝵ: ⁊ illic
reuocata sunt cum gła hẏm¬

Expanded text:
remotus nimius et cucurrit populus Romanus et comprehenderunt eos in locum qui dicitur Catacum Roma; et ibi custodita sunt corpora anno uno et mensibus .VII., quousque fabricarentur loca, in quibus fuerant posita corpora eorum; et illuc revocata sunt cum gloria hym
Abbreviated transcription (Latin):
ellem querenti mͥ de eis aliqua
narrares: neq hac pre interrum¬
pere expositionis studium graue
uideatur: quia non dispar edifica¬
tio oritur. ex memoria uirtutum.
in expositione quippe qualiter in¬
uenienda atꝙ tenenda sit uirtus
agnoscitur. in narratione uero sig¬
noꝵ cognoscimꝰ inuenta. ac re tan¬
ta qualiter declarentur. Et sunt ñ¬
nulli quos adamorem patrie celes¬
tis plus exempla

Expanded text:
Vellem quaerenti mihi de eis aliqua Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla
Abbreviated transcription (Latin):
ris adiungitur. qd̃ quoꝵdam uita
qui p̃sens scłm tota mente relin¬
q̃runt. mͥ ad memoriam reuccat᷑.
quoꝵ dum culmen aspicio. qͣntũ
ip̃e mninfimis iaceam agnosco.
Quoꝵ plurimi conditori suo in
secretiori uita placuerunt. qui ne
ꝑ humanos actus a nouitate mẽ¬
tis ueterascerent. eos omp̃c deus
huiꝰ mundi. laborib noluit pre¬
occupari. S iam q̃ ꝓlata sunt
melius in sinuo: si ea que ꝑ inqͥ¬
sitionem ac responsionem dc̃a sũt
sola nommis p̃notatione distin¬
guo.
on ualde mitalia aliquorũ
uitam uirtutib fulsisse cog¬
noui. ex quoꝵ igitur comparatione
accenderis ignoro. Et quidem bonos
uiros in hac t̾ra fuisse nõ dubito.
signa tamen atq uirtutes aut ab
ita sunt hactenus silentio depressa.
i sola petre referam. Greg̾.
que de ꝑfectis probatisq uiris
unus ego homuntio uel bomis ac
fidelib uiris atrestantib agnoui.
uel ꝑmemet ip̃m didici: dies ut o¬
puor ante qmͣ sermo cessabit. Petr

Expanded text:
ris adjungitur, quod quorumdam vita ris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab ita sunt hactenus silentio suppressa, i sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
negocia patitur: ⁊ post tam pulchrã
quietis sue speciem. t̾reni actus pul¬
uere fedatur. Cumq se pro condes¬
censione multoꝵ ad exteriora spar¬
serit: etiam cum interiora appetit.
aid hec ꝓculdubio minor redit. Per¬
pendo itac quid tolero: ꝑpendo qͥd
amitto. Dumq intueor illud qd̃
ꝑdidi: fit hoc grauius quod porto.
Ecce etenim nunc magni maris
fluctib quasior: atq in naui m̃tis
tempestatis ualide ꝓcellis illidor.
tergum ductis oculis uiso litore
suspiro. Quodcumq asdhuc ẽ gra¬
uius. dum ĩmensis flustib tur¬
batus feror. uix iam portum ua¬
casus mentis: ut prius quidem
ꝑdat bonum qd̾ tenet. si tñ se ꝑdi¬
disse meminerit. Cumq longus
recesserit: eriam ip̃ius boni quod
ꝑdidit obliuiscitur. fit ꝙ ut post
neq ꝑ memoriam uideat. qd̃ priꝰ
ꝑ actonem tenebat. Unde hoc agi¬
tur qd̾ p̃misi: quia cum naniga¬
mus longnis. isam nec portum qͥe¬
tis ꝙ̃ reliquimus uidemꝰ. Non ñ¬
qm uero ad augmentum mei dolo¬

Expanded text:
negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum vicasus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei dolo
Abbreviated transcription (Latin):
reum illic idolum fr̃s inuenert̃:
quo ad horam casu in coquina
proiesto exire ignis repente ui
⁊ ignem quasi extinguendo per¬
streperent: pulsatus eodem tu¬
multu uir dñi aduenit: qui
eundem ignem in oculis. frũm
eẽ in suis autem nõ ẽẽ considerãs:
caput protinus morationem
dedit.⁊ eos quos phantastico re¬
perit igne delidi uocauit frẽs:
ut oculos suos signarent monu
it: ⁊ sanum illud coquine edifi¬
tium assistere cernerent: ⁊ fla¬
minas quas antiquus hostis

Expanded text:
reum illic idolum fratres invenerunt. reum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visdo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid me ꝑsequeris: S iam
nunc exspectanda sunt contra
dei famulum antiqui hostis
noua certamina. Cui pugnas
quidem nolens intulit : s occa¬
siones iustorie ministrauit in¬
uitus.
bitacula eiusclem celle
construerent. lapis in mẽdiũ
iacebat: quem in edificium le¬
uare decreuerunt. Cumq eũ
duo uł tres mouere nõ possent:
plures adiuncti sunt. S ita
immobilis mansit: ac siradici¬
tus interra teneretur. ut palã
daretur intelligi: quod suꝑ eũ
ip̃e ꝑse antiquuis hostis sedecet.
quẽ tantoꝵ iuroꝵ manꝰ mouere
non possent. Difsicultate igit᷑
tc̃a ad uitum dei missum est:
ut ueniret ⁊orando hostem repel¬
leret: ut lapidem leuare potuissẽt.
Qui mox ueniens orationem fecit
benedictionem dedit:⁊ tanta la¬
pis celeritate leuatus est:ac si
nullum prius pondꝰ habuiss.¬
lunc in conspectu
uiri dei placuit: ut in loco
eodem t̾ram foderent. Quã dum
fodiendo altius penetrarent. e¬

Expanded text:
quid me persequeris? Sed jam quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. bitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuissTunc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, ae