comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liuit. pia trepidatione ac tremore : & qͣmuis mͥ ñdũ fide¬
li timuit tam̃ uias distortas: in quib ambulant qui po¬
nunt adte tgũ & ñ faciem. Ei mͥ. & audeo dicere tacuis¬
se te deus m̃s: cũ irem abste longiꝰ. Itane tu tacebas nius
N: Et cuiꝰ erant nͥ tua u̾ba illa ꝑmatrẽ meã fidelem tuam:
qę cantasti in aures meas: Nec inde quicqͣm descendit in cor
ut facerẽ illud. Uolebat enĩ illa & secretũ memini ut mo¬
nuerit cũ sollicitudine in genti. ne fornicarer: maximeq
ne adulterarem cuiꝰquã uxorẽ. Qui mͥ monitus muliebres
uidebant᷑. quib obtemꝑare erubescerem. Iili aut tui erant &
nesciebã: & te tacere putabam atq illã loqui ꝑqͣm mͥ tu ñ
tacebas: & in illa contempnebaris ame filio eiꝰ filio ancillȩ
me seruo tuo. S nesciebã: & p̾ceps ibam tanta cecitate.
ut int̾ choetaneos meos puder& me minoris dedetoris: qm̃

Expanded text:
exsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideexsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideli, timuit tamen uias distortas, in quibus ambulant qui ponunt ad te tergum et non faciem. Ei mihi! et audeo dicere tacuisse te, deus meus, cum irem abs te longius?, itane tu tacebus tunc mihi? et cuius erant nisi tua uerba illa per matrem meam, fidelem tuam, quae cantasti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uolebat enim illa, et secreto memini, ut monuerit cum sollicitudine ingenti, ne fornicarer maximeque ne adulterarem cuiusquam uxorem. qui mihi monitus muliebres uidebantur, quibus obtemperare erubescerem. illi autem tui erant, et nesciebam et te tacere putabam atque illam loqui, per quam mihi tu non tacebus, et in illa contemnebaris a me, a me, filio eius, filio ancillae tuae, seruo tuo. sed nesciebam et praeceps ibam tanta caecitate, ut inter coaetaneos meos puderet me minoris dedecoris, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ int̾ ea ñ satager& idem pat̾ qͣlis crescerẽ tͥ. aut qͣm caft
essem: dum mͦ essem disertꝰ. uł desertꝰ potius acultura tui
deus : qui unus uerus & bonꝰ dñs agri tui cordis mei. Sed
ubi sexto illo & decimo anno int̾posito ocio ex necessitate
domestica feriatꝰ ab omĩ scola cũ parentib esse cepi: exces¬
serunt capud meũ uepres libidinũ. & nulla erat eradicas
manꝰ: Quin umo ubi me ille pat̾ inbalneis iudit pubes¬
centẽ. & inquieta indutũ adolescencentia. quasi iam ex h&
innepotes gestar& gaudens matri indicaui. gaudens ui¬
nolentia inqua iste mund oblitꝰ ẽ. creatorem suũ. & cre¬
aturã tuã ꝓte amauit: de uino inuisibili ꝑu̾se atq ineli¬
nate inima uoluntatis sue. S matris inpectore iam
inchoaueras tẽplũ tuũ : & exordiũ sc̃e habitationis tue
Nam ille adhuc chatecuminꝰ & hoc recens erat. Itaq exi

Expanded text:
cum interea non satageret idem pater, qualis crescerem tibi aut quam castas cum interea non satageret idem pater, qualis crescerem tibi aut quam castas essem, dummodo essem disertus uel desertas potius a cultura tua, deus, qui es unus uerus et bonus dominas agri tui, cordis mei. Sed ubi sexto illo et decimo anno interposito otio ex necessitate domestica feriatas ab omni schola cum parentibus esse coepi, excesserant caput meum uepres libidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens ninulentia, in qua te iste mundus oblitus est creatorem suum et creaturam tuam pro te amauit, de uino inuisibili peruersae atque inclinatae in ima uoluntatis suae. sed matris in pectore iam inchoaueras templum tuum et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus et hoc recens erat. itaque illa
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut discerem sermonẽ facere qͣm obtimũ: & ꝑsuadere
dictione. Et anno quidẽ illo int̾missa erant stucha: dũ mͥ re¬
ducto a madauris. inq̃ uicina urbe iam ceꝑam litterature
atq oratoriȩ ꝑcipiende grã ꝑegrinari. longinqͥoris apud
kartaginẽ ꝑegrinationis sũptus p̃parabant᷑: animositate
magis qͣm opib patris. municipis thagastensis : ad modũ
hȩc generi meo. generi humano: qͣntulacuq exparticula
incidere potest inistas meas litteras. Et unt qͥd hoc: Ut iuide¬
licet ego & quisqͥs hec legit cogitemꝰ: de qͣm ꝓfundo claman¬
dũ sit ad te. Et quid ꝓpius aurib tuis. si cor confitens & uita
ex fide ẽ: Quis enĩ extollebat laudib tunc hominẽ patrẽ
meũ: quod ultͣ uires rei familiaris suȩ inpender& filio qͥc¬
quid &iã longe ꝑegrinanti studiꝙ causa opus eẽt Multq
enĩ ciuiũ longe opulentiꝙ. millũ tale negotiũ ꝓlib̾is euit.

Expanded text:
tantum, ut discerem sermonem facere quam optimum et persuadere tantum, ut discerem sermonem facere quam optimum et persuadere dictione. Et anno quidem illo intermissa erant studia mea, dum mihi reducto a Madauris, in qua uicina urbe iam coeperam litteraturae atque oratoriae percipiendae gratia peregrinari, longinquioris apud Karthaginem peregrinationis sumptus parabantur animositate magis quam opibus patris, municipis Thagastensis admodum haec generi meo, generi humano, quantulacumque ex particula incidere potest in istas meas litteras. et ut quid hoc? ut uidelicet ego et quisquis haec legit cogitemus, de quam profundo clamandum sit ad te. et quid propius auribus tuis, si cor confitens et uita ex fide est? quis enim non extollebat laudibus tunc hominem patrem meum, quod ultra uires rei familiaris suae impenderet filio, quidquid etiam longe peregrinanti studiorum causa opus esset? multorum enim ciuium longe opulentiorum nullum tale negotium pro liberis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
natrimonio iunctus ẽ cogitat ea quȩ st̃ mundi: qͦmͦ placeat uxo¬
n. Has gͦ uoces exaudirẽ iugilantior : & abscisus ꝓpt̾ regnũ ce¬
urũ felicior expectarẽ. amplexus tuos. S efferbui miser. se¬
mens impetũ fluctus mei relicto te: & excessi omĩa legitima
nia: nec euasi flagella tua. Quis eni hoc mortaliũ: Nam
ti semꝑ aderas misericordit̃ seuiens. & amarissimis asꝑgens of¬
insionibꝰ om̃s inlicitas iocunditates meas. ut ita quererem sine
efensione iocundari: & ubi hoc possem ñ inuenirẽ quicqͣm p̃ter
te dñe. p̃ter te qui fingis dolorem inp̃cepto & ꝑcutis ut sanes.
e occidis nos ne moriam̃ abste. Ubi eram: & quã longe exulabã.
idelitus domꝰ tue Anno illo sexto decimo etatis carnis mee.
cũ accepit in me sceptrũ & totas manꝰ ei dedi uesania libidi¬
fuit cura meꝙ ruentẽ excipere mae matrimonio: s cura fuit

Expanded text:
matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxomatrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. has ergo uoces exaudirem uigilantior et abscisus propter regnum caelorum felicior expectarem amplexus tuos. Sed efferbui miser, sequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quis enim hoc mortalium? nam tu semper aderas misericorditer saeuiens, et amarissimis aspargens offensionibus omnes illicitas iucunditates meas, ut ita quaererem sine offensione iucundari, et ubi hoc possem, non inuenirem quicquam praeter te, domine, praeter te, qui fingis dolorem in praecepto et percutis, ut sanes, et occidis nos, ne moriamur abs te. ubi eram et quam longe exulabam a deliciis domus tuae anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum et totas manus ei dedi uesania libidifuit cura meorum ruentem excipere me matrimonio, sed cura fuit
Abbreviated transcription (Latin):
in plurima & plura sterilia semina dolꝙ: suꝑba deictione
& inqͥetatȩ lassitudine. Quis mͥ modularet᷑ erũpnã meã
& nouissimarũ rerũ fugaces pulcritudines in usũ ũteret.
earũq suauitatib metas p̾figero : ut usq ad conuigale li¬
tus exestuarent fluctꝰ ętatis meȩ : Si tͣnquillitas in eis
ñ poterat eẽ fine ꝓcreandorũ liberꝙ contenta. sicut p̾¬
scribit lex tua dñe. qui formas &iã ꝓpaginẽ mortalitatis¬
nr̃e. potens imponere lenem manum ad temperamentũ
puarũ aparadiso tuo seclusarũ. ñ enĩ longe ẽ a nob̃ omĩpo¬
antia tua xiã cũ longe sumꝰ ate: aut certe sonitũ nubium
narũ iugigilantiꝰ adĩterem. tribulationẽ aut carnis huius¬
modi. ego aũt uob̾ parco: & bonũ ẽ homini mulierẽ ñ tangere.:
e qui sine uxore ẽ cogitat ea quȩ st̃ dĩ qͦmͦ placeat dõ: qui aũt

Expanded text:
in plura et plura sterilia semina dolorum superba deiectione in plura et plura sterilia semina dolorum superba deiectione et inquieta lassitudine. Quis mihi modularetur aerumnam meam et nouissimarum rerum fugaces pulchritudines in usum uerteret earumque suauitatibus metas praefigeret, ut usque ad coniugale litus exaestuarent fluctus aetatis meae, si tranquillitas in eis non poterat esse fine procreandorum liberorum contenta, sicut praescribit lex tua, domine, qui formas etiam propaginem mortis nostrae, potens inponere lenem manum ad temperamentum spinarum a paradiso tuo seclusarum? non enim longe est a nobis omnipotentia tua, etiam cum longe sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius aduerterem: tribulationem autem carnis hmulierem non tangere, et: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt dei, quomodo placeat deo; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
uarus & umbrosis amoribꝰ: & contabuit species mea: & conpu¬
trut coram oculis tuis placens mͥ. & placere cupiens oculis
hominũ. Et quid erat quod me delectabat: nͥ amare x ama¬
ri :᷑ S ñ tenebat᷑ modꝰ ab animo usq ad animũ.: qͣtenꝰ ẽ lumi¬
nosus limes amicitie: s exalabatur nebulȩ de limosa concu¬
piscentia carnis & scatebra pub̾tatis. & ob nubilabant atq ob¬
fuscabant cor meũ: ut ñ discerneret᷑ serenitas dilectionis
a caligine libidinis. Utrũq in confuso estuabat & rapiebat in¬
becillã ȩtatem ꝑ abruptã cupiditatũ: atq mersabat gurgi¬
tes flagiti&. Inualuerat suꝑ me ira tua & nesciebam: obsor¬
duerã stridore catene mortalitatis meȩ. pena suꝑbiȩ anune
mee: & ibam longiꝰ ate & sinebas: & iactabar. & effundebar.
& diffluebã. & ebulliebã. ꝑfornicationes meas: & tacebas. Otar¬
dũ gaudiũ meũ. Tacebas tunc. & ibam porti longe ate.

Expanded text:
uariis et umbrosis amoribus, et contabuit species mea et conpuuariis et umbrosis amoribus, et contabuit species mea et conputrui coram oculis tuis placens mihi et placere cupiens oculis hominum. Et quid erat, quod me delectabat, nisi amare et amari? sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum, quateiius est luminosus limes amicitiae, sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis et obnubilabant atque obfuscabant cor meum, ut non discerneretur serenitas dilea caligine libidinis. Utrumque in confuso aestuabat, et rapiebat imbecillam aetatem per abrupta cupiditatum, atque mersabat gurgite flagitiorum. Invaluerat super me ira tua, et nesciebam. Obsurdueram stridore catenae mortalitatis meae, poena superbiae animae meae; et ibam longius a te, et sinebas; et jactabar, et effundebar, et diffluebam, et ebulliebam per fornicationes meas, et tacebas. O tardum gaudium meum! tacebus tunc, et ego ibam porro longe a te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inipso. s in creaturis eiꝰ me. atq cet̾as uoluptates. sublimita¬
tes. ueritates querebã. atq ita irruebam indores. confusi¬
ones & errores. Ur̃as ⁊ͥ dulcedo mea. & honor m̃s. & fidu¬
cu mea: dĩ m̃s. gr̾as łͥ de donis tuis: s tu mͥ ea serua. Ita
enĩ seruab̾ me: & giudebunt & ꝑficient᷑ que dedisti mnͥ & e¬
ro ipse tecũ: quia & ut sim tu dedisti mͥ amen.
ecordari uolo tͥnsactas feditates meas
& carnales corruptiones anime mee:
ñ quod eas amem: s ut amem te ds̃ mis.
Amore amoris tu facio istud. recolenꝰ
uias meas nequissimas in amaritudine
recogitationis mee: ut tu dulcescas mͥ. dulcedo ñ fallax. dulce¬
do felix. & secura. & colligens me adisꝑsione inqua frustatĩ
discussus sũ: dũ ab uno & au̾sus in multa euanui. Exarsi enĩ
aliqͣndo saciari. inferis in adolescentia. & filuescere ausus sum

Expanded text:
non in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uoluptates, sublimitanon in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uoluptates, sublimitates, ueritates quaere-bam, atque ita inruebam in dolores, confusiones, errores. gratias tibi, dulcedo mea et honor meas et fiducia mea, deus meus, gratias tibi de donis tuis; sed tu mihi ea serua. ita enim seruabis me, et augebuntur et perficientur quae dedisti mihi, et ero ipse tecum, quia et ut sim tu dedisti mihi. LIBER SECVNDVS. Recordari uolo transactas foeditates meas et carnales corru- ptiones animae meae, non quod eas amem, sed ut amem te, deus meus. amore amoris tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a dispersione, in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te auersus in multa euanui. exarsi enim aliquando satiari inferis in adulescentia et siluescere ausus sum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fuccedentib maiorib etatib tͥnseunt: ficuti ferulis ma¬
iora supplicia succedunt. Humitatis gͦ signũ instatura pueri¬
nr̃o gras: & iam si me puerũ tantũ eẽ uoluisses. Eram eni: &¬
um tunc uiuebã atq sentiebã. meãq in columitatẽ uestigium
secretisimȩ unitatis exqua erã. cure habebã. Custodiebam in¬
teriore sensu integritatẽ sensuũ meꝙ: inquȩ ipsis paruis par¬
uarũq rerũ cogitationib ueritate delectabar. Falli uolebã.
memoria uigebam: locutione instruebar. amicitia mulcebar.
sugieban dolorẽ. abiectionẽ. ignorantiã. Quid untali ani¬
mante ñ mirabile atq laudabile: At ista omĩa dĩ mei do¬
nata st̃. ñ mͥ ego dedi hec: & bona st̃. & hec omĩa ego. Bo¬
nis gͦ ẽ qui fecit me. & ipse ẽ bonũ meũ: & illi exulto bo¬
nis om̃ib. quib etiã puer eram. Hoc enĩ peccabam: quod

Expanded text:
 succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis ma succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura puerinostro gratias, etiamsi me puerum tantum esse noluisses. eram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habebam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis paruis paruarumque rerum cogitationibus ueritate delectabar. falli nolebam, memoria uigebam, locutione instruebar, amicitia mulcebar, fugiebam dolorem, abiectionem, ignorantiam. quid in tali animante non mirabile atque laudabile? at ista omnia dei mei dona sunt, non mihi ego dedi haec: et bona sunt et haec omnia ego. bonus ergo est qui fecit me, et ipse est bonum meum et illi exulto bonis omnibus, quibus etiam puer eram. hoc enim peccabam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ erat. hoste uiuere. Non eiuĩ uidebã uoraginẽ turpitudinis.
in qͣm ꝓiectꝰ eram aboculis tuis. Nam in illis iam quid me fe¬
dius fuit. ubi etiã talibꝰ displicebã. fallendo in mirabilib m̃¬
datus. & pedagogũ. & magistros. & parentes. amore ludendi
studio spectandi nugatoria. & imitandi ludicra inqͥetudine:
Furta &iã faciebã de cellario parentũ & dem̃sa: uł gula in¬
peritante. uł ut haberem qd̃ darẽ pueris. ludũ suũ mͥ quo
parit᷑ utiq delectabant᷑. tam̃ uendentib In qͦ xiã ludo frnu¬
dulentas uictorias. ipse uanȩ excellentie cupiditate uictus
sepe aucupabar. Quid aut tam nolebã pati. atq atrocit᷑
si dephenderẽ arguebam: qͣm id qd̃ aliis faciebam: Xsi depͥ¬
hensus arguerer: seuire magis qͣm cedere libebat. Istane ẽ
rib ap̃fectos. & reges. aurũ. p̃da. mancipia. hȩc ipsa omino¬

Expanded text:
mihi erat honeste uiuere. non enim uidebam uoraginem turpitudinis, mihi erat honeste uiuere. non enim uidebam uoraginem turpitudinis, in quam proiectus eram ab oculis tuis. nam in illis iam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum et magistros et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria et imitandi ludicra inquietudine? furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa uel gula imperante, uel ut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est ribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ irritat᷑: aut uaste quisqͣm ꝑseqͥndo aluĩ guius. qͣm cor
suũ uastat inimicando. Et certe ñ ẽ utt̾ior litt̾arũ scientia qͣm
sempta conscientia: id se alteri facere qd̵ nolit pati. Quã tu¬
secretus es habitans in excelsis. insilentio ds̃ solus. magnꝰ: le¬
ge infatigabili spargens penales cecitates supͣ inlicitas cupi¬
ditates. Cũ homo eloqͤntiȩ famã querit astans aute hominẽ
iudicem. circũstante hominũ multitudine inimicũ suũ odio
in manissimo insectans iugilatissime cauet. ne ꝑ linguȩ errores
dicat int̾ hominib : & ne ꝑm̃tis furorẽ hominẽ auferat. ex
hominib ñ cauet. Horũ ego puer meꝙ inlimine iacebam miser
& huiꝰ arene palestra erat illa. ubi magis timebã barbarismum
facere quã cauebã si facerẽ. ñ facientib inuidere. Dico hec &
confitebor tͥ ds̃ m̃s: inquib laudabar abeis. quib placere tunc

Expanded text:
in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uscripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. Quam tusecretus es, habitans in excelsis in silentio, Deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates super illicitas cupiditates! Cum homo eloquentiae famam quaerit, astans ante hominem judicem, circumstante hominum multitudine, inimicum suum odio immanissimo insectans, vigilantissime cavet ne per linguae errorem dicat: inter hominibus, et ne per mentis furorem hominem auferat ex hominibus, non canet. Horum ego puer morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facientibus inuidere. dico haec et confiteor tibi, deus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc
Abbreviated transcription (Latin):
so recesserã. Non enĩ pedib aut spatus locꝙ. itur abste aut re¬
ditur adte: Aut uͦ filiꝰ tuus ille minor. equos aut currus
us naues quesiuit: aut auolauit penna uisibili. aut moto po¬
plite iter egit: ut in longinqua regione uuens ꝓdige dissi¬
prx quod dederas ꝓficiscenti: Dulcis pat̾ qr dederas. & ege¬
no redeunti dulcior. In affectu gͦ libinoso id enĩ ẽ tenebroso.
uide. quomͦ diligent̃ obseruent filii hominũ pacta litt̾arũ.
& sillabarũ accepta a pͥorib loquitorib & ate accepta ȩt̾na
pacta ꝑpetue salutis negligant: ut qui illa sonꝙ uet̾a placita¬
teneat aut doceat. si contͣ disciplinã g̾maticã sine aspiracione
pͥmȩ syllabe hominẽ dixerit. magis displiceat hominib qͣm
si cont tua p̃cepta hominẽ oderit cũ sit homo. Quasi uero
quelibx ininicũ hominẽ ꝑniciosius sentiat qͥm ipsũ odiũ quo

Expanded text:
so. non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te aut reso. non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te aut reditur ad te, aut uero filius ille tuus equos aut currus uel naues quaesiuit aut auolauit pinna uisibili aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione uiuens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti dulcis pater, quia dederas, et egeno redeunti dulcior: in affectu ergo libidinoso, id enim est tenebroso auide, quomodo diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta peteneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine aspiratione prime sillabe ‘ominem dixerit, magis dissi contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩa fumꝰ & uentꝰ Itane aliud ñ erat: ubi exercerent᷑ in¬
geniũ & lingua mea laude tua dñe. Laudes tuę ꝑscrip¬
turas tuas suspenderent palmitẽ cordis mei: & ñ raperes
ꝑ in ania migarũ turpis pręda uolatilib. Non enĩ uno mͦ
sacrificat᷑ tͥnsgresob angłis. Quid aut̃ mirũ qd̵̃ inuani¬
tites ita ferebar. & ate ds̃ m̃s ibam foras: qͣndo mͥ imitandi ꝓpo¬
nebant᷑ homines. qui aliq̃ facta sua ñ mala si cũ barbarismo. aut¬
bidines suas integris & rite consequentib u̾bis copiose ornate¬
q narrarent. laudati głabant᷑. Uides hȩc dñe & taces: longa¬
nimis & multũ misericors & uerax. Nũqͥd semꝑ tacebis: & non e¬
ruis de hoc ĩmanissimo ꝓfundo querentẽ te animã. & sicientẽ de¬
lectationes tuas: & cuiꝰ cor dicit tͥ quesiu uultũ tuũ. uultũ
tuũ dñe reqͥram: Nam longe a uultu tuo in affectu tenebro¬

Expanded text:
omnia fumus et uentus? itane aliud non erat, ubi exerceretur inomnia fumus et uentus? itane aliud non erat, ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur homines, qui aliqua facta sua non mala, si cum barbarismo autbidines suas integris et rite consequentibus verbis copiose ornateque narrarent, laudati gloriabantur? Vides haec, Domine, et taces, longanimis, et multum misericors, et verax. Numquid semper tacebis? Et nunc eruis de hoc immanissimo profundo quaerentem te animam, et sitientem delectationes tuas, et cuius cor dicit tibi: quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram: nam longe a uultu tuo in affectu tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
pectu iam secura ẽ recordatio mea. libent̃ hȩc didici &
cis delectabar miser: & ob hoc benȩ spei puer appellabar
Sine me ds̃ m̃s dicere aliqͥd. & de ingenio meo munere tuos
in quibꝰ ame deliram̃tis atterebat᷑. Proponebat᷑ enĩ mͥ ne¬
gotiũ anime mee. satis inqͥetũ p̾mio laudis. & dedecoris ul
plagarũ metu : ut dicerẽ u̾ba iunonis ifascentis & dolen¬
tis qd̾ ñ poss& italia teuerꝙ aũtere regem: que nũqͣm u¬
nonẽ dixisse audierã. Sed figm̃tꝙ poeticꝙ uestigia errun¬
tes sequi cogebam: & tale aliqͥd dicere solutis u̾bis quale
poeta dixisse u̾sib & ille dicebat laudabis: in qͦ ꝓdigni¬
tate adumbratȩ ꝑsone ire ac doloris similior affectꝰ emi¬
nebat. ũbis sententias congruent̃ uestientib. Ut quid in
illud ouera utta mea ds̃ m̃s: qd̾ mͥ recitanti ad clamabat
p̃multis coȩtaneis & collectorib meis: Honne ecce illa

Expanded text:
pectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et pectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel plagarum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iunonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sententias congruenter uestientibus. ut quid mihi illud, 0 uera uita, deus meus? quid mihi recitanti adclamabatur prae multis coaetaneis et conlectoribus meis? nonne ecce illa
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentia rebꝰ ꝑsuadendis sententusq explicandis maxune
necessaria. Ita uͦ ñ cͦgnosceremꝰ u̾ba hec imbrẽ. aureũ. & gremi¬
um. & fucũ. & tẽpla celi. & alia u̾ba quȩ in eo loco scripta st̃. nͥ
terentiꝰ inducer&. neqͣm adolescentẽ ꝓponentẽ sibi iouem ad
exemplũ stupri dũ spectat tabulã qͣndã pictã inpariete. u¬
ui inerat pictura hȩc iouem quo pacto dane misisse auunt
ingreniũ quondã imbrẽ aureũ fucũ factũ mulieri: Et
ude quẽ admodũ se concitat adlibidinẽ. qͣsi celesti magiste¬
rio. Ad quẽ dm̃ in qͥd: Qui templa celi sũmo sonitu concu¬
tit. Ego homuncio id ñ facerẽ: uͦ ego illud feci ac libens. ho
electa atq p̾ciosa. s uinũ erroris qd̃ in eis nob̃ ꝓpinat᷑ ab e¬
brus doctorib : & nͥ bib̃emꝰ cedebam᷑. Hec appellare ad ali¬
quẽ iudicẽ sobriũ licebat. Et tam̃ ego ds̃ m̃s in cuiꝰ cons¬

Expanded text:
eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria." ita ergo non cognosceremus uerba haec, imbrem et aureum et gremium et fucum et templa caeli et alia uerba, quae in eo loco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adulescentem proponentem sibi Iouem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem quo pacto Danaae misisse aiunt in gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. Nonlecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in cuius cons
Abbreviated transcription (Latin):
qonne ego uite legi & tonantẽ iouem & adulterantẽ: & utiq
ñ poset hec duo: s actũ ut habere auctoritatẽ adimitandũ
uerũ adulteriũ. lenocinante falso tonitru. Quis aut̃ penu¬
lat& magistrorũ audiat aure sobria. exeodem puluere
hominẽ clamantẽ & dicentẽ fingebat hȩc homerus. & hu¬
mana ad deos tͣnfferebat diuina mallem adnos. s ueriꝰ di¬
cit᷑ qd fingebat hec quidẽ ille. s hominib flagiciosis diuina
tribuendo ne flagitia. flagitia putarent᷑. & ut qͥsqͥs ea fecis¬
set. ñ homines ꝑditos. s celestes dõs uideret᷑ imitatꝰ. Et tamen
oflum̃ tartareũ iactant᷑ inte filii hominũ cũ mercedib ut
hec discant. Et magna res agit᷑. cũ hoc agit᷑ puplice inforo in
conspectu legũ. supͣ mercedẽ salaria deceruentiũ: & saxa
tua ꝑcutis. & sonas dicens. Hinc u̾ba discunt᷑: hinc adquirit᷑

Expanded text:
nonne ego in te legi et tonantem Iouem et adulterantem? et utique nonne ego in te legi et tonantem Iouem et adulterantem? et utique non posset haec duo, sed actum est, ut haberet auctoritatem imitandum uerum adulterium lenocinante falso tonitru. quis autem paenulatorum magistrorum audit aure sobria ex eodem puluere hominem clamantem et dicentem: fingebat haec Homerus et humana ad deos transferebat; diuina mallem ad nos? sed uerius dicitur, quod fingebat haec quidem ille, sed hominibus flagitiosis diuina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed caelestes deos uideretur imitatus. Et tamen, o flumen tartareum, iactantur in te fili hominum cum mercedibus, ut haec discant, et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentium, et saxa tua percutis et sonas dicens: "hinc uerba discuntur, hinc adquiritur
Abbreviated transcription (Latin):
cunditate pestifera qua recessimꝰ ate: Exaudi dñe de¬
p̾cationẽ meã : ne deficiat anima mea subdisciplina tua
neq deficiam in confitendo tͥ miserationes tuas. quibꝰ eru¬
isti me ab om̃ibꝰ uiis meis pessimis: ut dulcescas mͥ super
om̃s seductiones quas sequebar & amem te ualidissime.
& amplexer manũ tuã totis p̃cordis: ut eruas me
ab omĩ tẽptatione usq infinẽ. Ecce enĩ tu dñe rex ñs
& ds̃ m̃s: tibi seruiat qͥcqͥd utile puer didici ł seruiã
tu disciplinã dabas mͥ: & in eis uanis peccata delectats¬
nũ mearũ dimisti mͥ. Bidici enĩ in eis multa u̾ba utilia. S
puireb ñ uanis disci possunt: & ea ua tuta ẽ. inqua pueri am¬
bularent. Sed ue ł flum̃ moris humani : quis resiste tibi:
Auã diu ñ siccaberis: Quo usq uolues euȩ filios in mare mag¬
nũ & formidolosũ: quod uix tͣnseunt qui lignũ conscenderuit:

Expanded text:
cunditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, domine, decunditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub disciplina tua neque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas, quibus eruisti me ab omnibus uiis meis pessimis, ut dulcescas mihi super omnes seductiones, quas sequebar, et amem te ualidissime et amplexem manum tuam totis praecordiis meis et eruas me ab omni temptatione usque in finem. ecce enim tu, domine, rex meus et deus meus, tibi seruiat quidquid utile puer didici, tibi serutu disciplinam dabas mihi et in eis uanis peccata delectationum mearum dimisisti mihi. didici in eis multa uerba utilia; sed et in rebus non uanis disci possunt, et ea uia tuta est, in qua pueri ambularent. Sed uae tibi, flumen moris humani! quis resistit tibi? quamdiu non siccaberis? quousque uolues Euae filios in mare magnum et formidulosum, quod uix transeunt qui lignum conscenderint?
Abbreviated transcription (Latin):
tes grecas fabulasarũ narrationũ. Nulla enuĩ uerba illa
noueram: & seuis terroribꝰ ac penis. ut nossem in stabatum
mͥ uehem̃t̃. Ham & latina aliq̃ndo infans utiq nulla n¬
uerã: & tam̃ aduertendo didici sine ullo metu atq cris¬
ciatu int̾ blandim̃ta xiã nutricũ & ioca arridentiũ &
leticias alludentiũ. Dididici uͦ illa sine penali onere ur¬
gentiũ. cũ me urger&. cor meũ ad parienda c̾cepta sua.
& qua ñ eẽt nͥ aliqͣ u̾ba didicissẽ. ñ a docentibꝰ. s aloquen¬
tib : inqu&ꝵ & ego auribꝰ parturiebã. quicqͥd sencielum.
Hinc satis eluc& maiorẽ habere uim addiscenda ista libans
curiositatẽ. quã metuculosã necessitatẽ. Sed illiꝰ fluxi
hȩc restringit lepib tuis ds̃. legib tuis an magistron
ferulis. usq ad tẽp̾tationẽ martyrũ ualentib legib tus
miscere salubres amaritudines. reuocantes nos ad te aio¬

Expanded text:
tes graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa tes graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iu
Abbreviated transcription (Latin):
squerã quibꝰ litt̾is scribat᷑ enee nom̃ om̃s mͥ qui hȩc didicert̃
uerũ respondent: scdm id pactũ & placitũ qd̵ int̾ se homines
ita signa firmart̃. Item si querã qͥd horũ maiorȩ uitȩ huiꝰ in¬
cõmodo qͥsq obluuscat᷑ legere & scribere. an poetica illa ficm̃ta:
quis ñ uideat. qͥd responsurꝰ sit. qͥ ñ ẽ penitꝰ oblitꝰ sui  Peccabam
gͥ puer cũ illa inania istis utilioribꝰ amore p̃ponebã: uł potius
ista oderã illa amabã. lam uͦ unuĩ & unũ duo. & duo & duo qͥtuꝙ.
odiosa cantio mͥ erat: & dulcissimũ speculũ uanitatis equus lig¬
neus plenꝰ armatis: & troiȩ incendiũ atq ipsiꝰ umbra creusȩ.
ur gͦ grecam xiã gͣmaticã oderã talia cantantẽ: Ham & homerꝰ
peritꝰ texere tales fabellas & dulcissime uanꝰ ẽ : mͥ tam̃ amarus
gunt᷑ ut ego illũ. iudelice difficultas. difficultas omĩno dis

Expanded text:
si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen, omnes mihi, qui haec didicerunt, si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen, omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt. item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis non uideat, quid responsurus sit, qui non est paenitus oblitus sui? peccabam ergo puer, cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam uel potius ista oderam, illa amabam. iam uero unum et unum duo, duo et duo quattuor odiosa cantio mihi erat et dulcissimum spectaculum uanitatis equus ligneus plenus armatis et Troiae incendium atque ipsius umbra Creusae. Cur ergo graecam etiam grammaticam oderam talia cantantem? nam et Homerus peritus texuerat tales fabellas et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus guntur ut ego illum. uidelicet difficultas, difficultas omnino edis
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec ñ flebã s flebam didonẽ extinctã ferroq extrema
atitã: sequens ipse extrema condita tua e t̾ra relicto te. iens in
iis dem̃tia. honestatiores & uberiores litt̾ę putant᷑. qͣm ille quibꝰ
uratior sũ obliuisci errores ȩt̾̃nȩ atq om̃ia eiꝰmodi: qͣm scribe¬
re & legere. At enĩ uela pendent liminib gmaticarũ scolarũ.
ñ illa magis honorẽ secreti qͣm tegum̃tũ erroris significant.
in clament adu̾sus me qͦs iam ñ timeo dũ confiteor ł quȩ uult a¬
nna mea ds̃ m̃s. & ad qͥesco rep̃hensioni malarũ uiarũ mearũ
it diligã bonas uias tuas. non clament adu̾sũ me uenditores
maticȩ uł emptores: quia si ꝓponã eis int̾rogans utrũ uerũ sit
d eneam aliqͣndo kartaginẽ uenisse poeta dicit. indoctiores
nescire se respondebt̃: doctiyes aut̃ xiã negabt̾ uerũ esse. At

Expanded text:
et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra talis dementia honestiores et uberiores litterae putantur quam illae, quibus paratior sum obliuisci errores Aeneae atque omnia eius modi quam scribere et legere. at enim uela pendent liminibus grammaticarum scholarum, sed non illa magis honorem secreti quam tegimentum erroris significant. non clament aduersus me quos iam non timeo, dum confiteor tibi quae uult anima mea, deus meus, et adquiesco in reprehensione malarum uiarum mearum, ut diligam bonas uias tuas. non clament aduersus me uenditores grammaticae uel emptores, quia, si proponam eis interrogans, utrum uerum sit quod Aenean aliquando Karthaginem uenisse poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt uerum esse. at
Abbreviated transcription (Latin):
& uanitate ute quo caro erã: & sp̃s ambulans & ñ reu̾tens: I
utiq meliores qr cerciores erant pͥme illȩ litt̾ȩ quib fieba
inme. & factũ ẽ & habeo illud ut legam fic̃ scriptũ inuenio
& scribã ipse. si quid uolo : quã ille quibꝰ tenere cogebar enes
nescio cuiꝰ errores oblitꝰ errꝙ meꝙ. & plorare didonẽ mor¬
tuã: qr se occidit obamorẽ : cũ interea me ipsũ in his ante
morientẽ. ds̃ uita mea siccis oculis ferrẽ miserrimꝰ. Quid
enĩ miseriꝰ misero ñ miserante se ipsũ. & flente didonis morti
quȩ fiebat amando amens: non flente aut̃ mortẽ suã que
fiebat ñ amando te: Ds̃ lum̃ cordis mei & panis oris unꝰ
anime mee & uirtꝰ maritans m̃tẽ meã. & sinũ cogitationis
m̃tis meȩ. ñ te amabã & fornicabar abste: & fornicanti so¬
nabat undiq euge. euge. Amiciciȩ enĩ huiꝰ mundi. forni¬
catio ẽ. abste: & euge. euge. dicit᷑. ut pudeat si ñ ita homo si

Expanded text:
n reuertens? nam utique meliores, quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi satis diligent̃ mͥ uideor e̾ẽ cõplexus quomͦ sit
colendis ds̃. quã sapientiã e̾e̾ hominis utiq uerimn
diuina scriptura defuit. Hic liber sic incip̃. Dic
ñ potest dilectissime fili laurenti quantũ tua
eruditione delecter. De cura ꝓmortius acenda¬

Expanded text:
ubi satis diligenter mihi uideor esse conplexus, quomodo sit colendus deus, quam sapientiam esse hominis utique ueram diuina scriptura definit. Hic liber sic incipit: Dici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter. CAPVT XC. D
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ erat cause cur grecas litt̾as oderã quib puerulus imbu¬
ebar: ne nc̃ qͥdem mͥ satis exploratũ ẽ. Ad amauerã enĩ lati¬
nas. ñ qͦs pͥmi magistri.s qͣs docent qͥ gͣmatici uocant᷑. nã illãs

Expanded text:
autem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibus puerulus imbuautem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibus puerulus imbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum est. adamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent q
Abbreviated transcription (Latin):
centia metuebatur. ñ amabã litt̾as. & me in eas urgueri o¬
derã: & urguebar tam̃. & bene mͥ fiebat. Nec faciebã ego
bene. ñ enĩ discerẽ nͥ cogerer. Nemo aut̃ inuitꝰ bene facit.
etiã si bonũ ẽ qd̵̃ facit: nec qͥ me urguebant bene faciebant.
s bene mͥ fiebat abste ds̃ mĩs. Illi enĩ ñ intuebant᷑ qͦ referrẽ
quod me discere cogebant. p̃terqͣm ad saciandas in saciabi¬
les cupiditatẽ copiose in opiȩ. & ignominiose glȩ. Tu uͦ cus
numerati st̃ capilli capitis nr̃i errore omiũ qͥ mͥ in stabant i
discerem utebaris adutilitatẽ meã : meo aut̃ qͥ discere noles¬
bam utebaris ad penã meã: qua plecti ñ erã in dignꝰ tin¬
tilluᷤᷤ puer. & tantꝰ peccator. Ita ñ de bene facientib tuben
faciebas mͥ: & depͤcͤante me ipso iuste retribuebas mͥ. Iusitt
enĩ & sic ẽ: ut pena sua sibi sit om̃is in ordinatꝰ animꝰ. Quid

Expanded text:
centia metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri ocentia metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen et bene mihi fiebat nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. nemo enim inuitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. nec qui me urgebant, bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te, deus meus. illi enim non intuebantur, quo referrem quod me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi instabant ut discerem, utebaris ad utilitatem meam, meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non eram indignus tantillus puer et tantus peccator. ita non de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me ipso iuste rettibuebus mihi. iussisti enim et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tͥ utiq id iubenti seruiebat. Rogo te ds̃ m̃s: uellẽ scire
si tu etiã uelles. qͦ confilio dilatꝰ sũ ne tunc baptizarer: utrũ
bono meo mͥ qͣsi laxata st̃. lora peccandi. an ñ laxata sint. Un¬
de gͦ etiã nc̃ dealiis atq aliis sonat undiq in aurib nr̃is. sine
illũ faciat qd uult ñdũ enĩ baptizatꝰ ẽ: & tam̃ insalute cor¬
poris ñ dicimꝰ. sine uulnet᷑ ampliꝰ: ñdũ enĩ sanatꝰ ẽ. Quanto
meliuis. ut cito sanarer. & id ageͬtur mecũ meꝙ meaq di¬
igentia : ut recepta salus anime mee tuta eẽt tutela tua
idedisses eã : Melius uͦ. S quot & qͣnti fluctꝰ impendere tẽp¬
tationũ pꝰ puericiã uidebant᷑. nouerat eos iã illa mat̾: & t̾rã
peos unde postea formarer. qͣm ipsã iam effigiem cõmitte
re ualebat. In ipsa tam̃ pueritia de qͣ mͥ minꝰ qͣm de adoles¬

Expanded text:
hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatus sum, ne tunc baptizarer, utrum bono meo mihi quasi laxata sint lora peccandi an non laxata sint. unde ergo etiam nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris: "sine illum, faciat; nondum enim baptizatus est." et tamen in salute corporis non dicimus: sine uulneretur amplius; nondum enim sanatus est. quanto ergo melius et cito sanarer et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam. melius uero. sed quot et quanti fluctus inpendere temptationum post pueritiam uidebantur, nouerat eos iam illa mater et terram pre nolebat. In ipsa tamen pueritia, de qua mihi minus quam de adules
Abbreviated transcription (Latin):
animi & qͣ fide baptismũ xp̃i tui dĩ x dñi mei flagita¬
ui apietate matris meȩ. & matris omiũ nr̃m ecclẽ tus.
Et cont̃bata mat̾ carnis meȩ. qm̃ sempit̾nã salutẽ meam
carius parturiebat corde casto infide tua. iam curares
festinabunda ut sacram̃tis salutaribꝰ iniciarer & ablueres
te dñe ihu confitens in remissionẽ peccat&: nͥ stati ri¬
trentus eẽm. Dilata ẽ itaq mundatio mea qͣsi necesse eẽt ad¬
nic sordidari si uiuerẽ: qͥa iuidelicet pꝰ lauacrũ illud maior &
piculosior insordibꝰ delictꝙ reatꝰ for&. Ita iam credebam &
Ili & om̃is domꝰ. nͥ pat̾ solus: qͥ tam̃ ñ euicit inme ius mat̾ne
netatis qͦ minꝰ in xp̃m crederẽ. sic̃ ille ñdum crediderat. Nã
ila satagebat ut tu mͥ pat̃ eẽs ds̃ m̃s potiꝰ qͣm ille: & in hoc
adiuabas eã ut suꝑar& urũ. cui melior seruiebat: qr & in

Expanded text:
animi et qua fide baptismum Christi tui Dei et Domini mei flagitaanimi et qua fide baptismum Christi tui Dei et Domini mei flagitavi a pietate matris meae, et matris omnium nostrum Ecclesiae tuae. Et conturbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam charius parturiebat corde casto in fide tua, jam curaret festinabunda ut Sacramentis salutaribus initiarer et abluerer, te, Domine Jesu, confitens in remissionem peccatorum, nisi statim recreatus essem. Dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset ut adhuc sordidarer, si viverem; quia videlicet post lavacrum illud major et periculosior illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem, sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
obediens eram. s amore ludendi. amans incertaminib
suꝑbas uictorias: & scapsi aures meas. falsis fabellis quo
prurirent ardentius. eadem curiositate magis magisq¬
ꝑ oculos ꝑiculosa. micante inspectacula ludosq maiorũ
quos tam̃ qui edunt ea dignitate p̃diti excellunt. ut ha
pene om̃s optent paruuliᷤᷤ sui . quoᷤᷤ tam̃ cedi libent̃ pati¬
unt᷑. si spectaculis talibꝰ inpediant᷑ astudio qͦ eos ad talua
edenda cupiunt ꝑuenire. Uide ista dñe misericordit.
& lib̾a nos iam inuocantes te. Lib̾a etiã eos qͥ ñdũ te ii¬
uocant: ut inuocent te & liberes eos. Auderã enĩ ego as¬
huc puer de uita ęt̾na ꝓmissa nob̃. ꝑ humilitatẽ dñi di
nr̃i descendentis ad suꝑbiã nr̃am: & signabar iã signo
crucis eius. & c̃diebar eiꝰ sale. iam inde abut̃o matris me
quȩ multũ sꝑauit inte. Uidisti dñe cũ adhuc puer eem
& quodã die p̃ssus stomachi molestus repente estuarem

Expanded text:
noboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus noboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis magisque per oculos emicante in spectacula, ludos maiorum; quos tamen qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia edenda cupiunt peruenire. uide ista, domine, misericorditer et libera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna promissa nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar eius sale iam inde ab utero matris meae, quae multum sperauit in te. uidisti, domine, cum adhuc puer essem et quodam die pressu stomachi repente
Abbreviated transcription (Latin):
gtando de litt̾is. qͣm exigebat᷑ a nob̃. Non enĩ deerat dñe
nemoria uł ingeniũ. quȩ nos habere uoliusti ꝓilla ętate sa¬
tis. s delectabat ludere: & iundicabat᷑ in nos ab eis qͥ talia utiq
agebant. S maiorũ mige negotia uocant᷑. puerꝙ aũt ta¬
la cũ fint puniunt᷑ amaiorib. & nemo miserat᷑ pueros uł
illos uł utrosq : nͥ uͦ ad ꝓbat quisqͣm bonus reriĩ arbit̾ fabu¬
rit᷑ discere litt̾as. quib maior deformiꝰ luderem: aut aliud
faciebat. idem ipse aqͦ uapulabã. Qui si in aliqͣ questiun¬
eula a condoctore suo uictꝰ eẽt magis bile atq iniudia
torqueret᷑ qͣm ego cũ in certamine pilȩ a conclusore meo
omiũ naturaliũ: peccatꝙ aut̃ tantũ ñ ordinator. Dñe den
m̃s peccabã faciendo contͣ p̾cepta parentũ & magistron
ill&. Pot̾am enĩ postea bene uti litt̾is. qͣs uolebant ut qͥ¬
cerem qͦcũq animo illi mei. Non enĩ meliora eligens u¬

Expanded text:
a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia cum sint, puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nriter discerem litteras, quibus major deformius luderem: aut aliud faciebat idem ipse a quo vapulabam; qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo victus esset, magis bile atque invidia torqueretur, quam ego cum in certamine pilae a collusore meoomnium naturalium, peccatorum autem tantum ordinator, domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens i
Abbreviated transcription (Latin):
qui posses etiã ñ apparens sensib nr̃is. exaudire nos & sub¬
uenire nob̃. Nam puer cepi rogare te auxiliũ & refugii
neñ. & in tuã inuocationẽ rũpebã nodos lingue mee: & roga¬
bam te paruiis ñ pariuo affectu ne inscola uapularẽ. Et cũ
÷̃ exaudiebas qͦd ñ erat ad insipientiã mͥ: redebant᷑ amaioribꝰ
hominibꝰ usq ab ipsis parentibꝰ. qͥ mͥ accidere mali aliqͥd nichil
uolebant plage mee: magnũ tc̃ & gue malũ meũ. Estne qͥsqͣm
herendo ita sit affectus gͣndit: ut eculeos & ungulas atq hu¬
uisemodi uaria torm̃ta. ꝓ quib effugendis tͥ ꝑuniu̾sas t̾ras
cũ timore magno fupplicat᷑ ita paru estim&. diligens eos
qui acerbissime formidant: quẽ ad modũ parentes nr̃i ride¬
bant torm̃ta quib pueri aniatris affligebam᷑. Non enĩ aut
minis ea metuebamꝰ. aut minꝰ te de his euadendis dep̾ca

Expanded text:
qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subqui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum tunc et graue malum meum. Estne quisquam, haerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de his euadendi