comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& multis talib adus eos blasphemis uetunt᷑: Deinđ subic̃ uelit oracula doꝵblasphenantiũ apĩanos: Et pꝰ hec¬
le ap̃c aũ uis̃t int ogantib si ẽ asait hȩcate q̃m̃ qͥ dc̃ ĩmortalis anima pꝰcorpꝰ ut in cedit nosti. asapema
natã e hane cole apĩanos ignorantes. Introgantib aũ in qgͥt. cur gͦ dãnat ẽsoraculo respođ dea corpus
peta dtebilitantib torm̃tis sc̃ꝑ ob postũ ẽ. animna aũ pioꝵ cȩlesti sede insidar : Ina ĩ anima alis anin ab
satalit̃ d edit qͥb fata ñ annuer̃ doꝵ dona optinere: neq hab̵ e iouis ĩmortalis agntaione et tors aplina.
lpseaꝰ pius & incelũ sic̾ pu c̃cessit. itaq hẽ qͥdẽ ñ blas phemabisimis ereberis aũ hõrũ dem̃tia lereo incis

Expanded text:
 multis talibus adversus eos blasphemiis utuntur. Deinde subjicit velut deorum oracula blaspheem, inquit, interrogantibus si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem immortalis anima post corpus ut incedit, nosti, a sapientia natam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea: Corpus quidem debilitantibus tormentis semper obpositum est; anima autem piorum caelesti sedi insidet. Illa uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non adnuerunt deorum dona obtinere neque habere Iouis inmortalis agnitionem, errore inplicaIpse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quide
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo densissimis fatigata ciuitas seditionũ malis. cũ legatos athenas missos ad leges mutuandas pau¬
lulũ qͥ eta operiret᷑. gͣui fame pestilentiaq uastata ẽ. Ubi erant qͣndo rurs ppłs cũ fame laborarer.
p̃fectũ annone pͥmũ credũ: atq illa fame inualescente. spurius melius qr esurienti multitud ini

Expanded text:
ndo densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creauit, adque illa fame inualescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini
Abbreviated transcription (Latin):
fascinũ sedere noua nupta iubeat᷑ more honestissimo & religiosissimo matronat : Eant ad huc: & the.¬
ologiã ciuilẽ: atheologia fabulosa. urbes. atheatris. tẽpla. abscenis. sacra pontificũ : ac arminib poetarũ.
uelut res honestas. a t̾pib ueraces afallacib. graues aleiub serias. aludicris. appetendas. arespuendis. qua
poss. quasi conent᷑. subtilitate discernere: Intelligimꝰ ꝗd agant: Illã tlieatricã & fabulosã theologiã : ab
ista ciuili. pendere nouet᷑. & ei de carminib poeta : tanꝗ de speculo resultare. Et ido ista ex posita
quã dãnare ñ audent: illã eiꝰ imaginẽ. lib̵ius arguunt & rep̃hendt̃ : ut ꝯͥ agnosct̃. ꝗ duelint: & hane
ipsã faciẽ. cuiꝰ illa imago ẽ. detestent᷑: Quã tam̃. dũ ipsi tanꝗ in eode spetulo se intuentes: ita diligt
ut qͥ quales q sint. ĩnut᷑q meliꝰ uideant᷑: uñ &iã cultores suos t̃ribilib ĩꝑiis c̃puler̃ : ut ĩ munditiã

Expanded text:
fascinum sedere noua nupta iubebatur, more honestissimo et religiosissimo matronarum? Eant adhuc et theologian ciuilem a theologia fabulosa, urbes a theatris, templa ab scaenis, sacra pontificum a carminibus poetarum, uelut res honestas a turpibus, ueraces a fallacibus, graues a leuibus, serias a ludicris, adpetendas a respuendis, qua possunt quasi conentur subtilitate discernere. Intellegimus quid agant; illam theatricam et fabulosam theologian ab ista ciuili pendere nouerunt et ei de carminibus poetarum tamquam de speculo resultare, et ideo ista exposita, quam damnare non audent, illam eius imaginem liberius arguunt et reprehendunt, ut, qui agnoscunt quid uelint, et hanc ipsam faciem, cuius illa imago est, detestentur; quam tamen di ipsi tamquam in eodem speculo se intuentes ita diligunt, ut qui qualesque sint in utraque melius uideantur. Unde etiam cultores suos terribilibus imperiis conpuler
Abbreviated transcription (Latin):
ualentiani fr̃ arrianꝰ. Nonne magna ꝑsecutiõe ꝑorientis partes catholicã uastauꝰ Quale ẽ aũ ñ c̃siđare

Expanded text:
Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? QualeValentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ quã ꝑseq̃bat᷑ euangelizans qualia faciebat ẽ pamꝰsiue ꝑiudeã. siue ꝑalias gentes qͣcũq: ap̃m¬
feruentissimꝰ p̃dicabat : Cur gͦ eis anerone uidet᷑ ordin andũ cũ ad neronis tpr̃a int̃atrocissim as
ꝑsecutiões de qͥb nimis longũ ẽ cuncta dicere seceła crescendo ꝑuenerit: Qđ sia regib factas ꝑsecutiões
innũo existimant eẽ deb̾e. Rex fuit herodes qͥ &iã pꝰascensũ dñi gͣuissimã fec̃: Deinđ ꝗd respondent
ł discere uetuit. subqͦ ualentianꝰ maior qͥ pꝰ eũ t̾cius ĩꝑator fuit. fidei ap̃ianȩ c̃fessor eititit militiaꝙ
pͥuatꝰ ẽ. ut omnitta q̃ apđ antiochiã fucere cȩꝑat. nisi unius fidelissimi & c̃stantissimi iuuenis qͥmultꝰ
ut torq̃rent᷑ ad p̃hens ꝑtotũ diẽ pͥmꝰ ẽ tortꝰ uit ungulas eruciatꝰo psallentiss li̾tatẽ atq hilaritatẽ
miratꝰ horruiss&. & uicet̃is deforinius erubescere tim uiss& : postremo nr̃a meinoria ualens sup̃dit

Expanded text:
fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue pferventissimus praedicabat? Cur ergo eis a Nerone videtur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, Ecclesia crescendo pervenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere; rex fuit litteras docere ac discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisset et in ceteris deformius erubescere timuisset. Postremo nostra memoria Valens, supradicti
Abbreviated transcription (Latin):
tentã c̃stantissimo animo puditiciã ñ excutit. tam̃ pudorẽ incutit: necredat᷑ factũ cũ m̃tis &ĩã uoluntate.
quis humanꝰ affectꝰ eis nolit ignosci : & q̃ se occidẽ noluer ne suo facinore alienũ flagitiũ deuitarent : qͥs qͥs
eis hoc crimini dederit. ipse crimine insipientiȩ ñ carebit. Nã utiq siñ lic& priuata potestate hominẽ oceide¬
ł nocentẽ. cuꝰ occidendi licentiã lex nulla c̃cedit: Pfecto &xiã qͥse ipsũ occidit homicida ẽ. Et tanto fit nocen¬
tior cũ se occidit: quanto in nocentior in ea causa fuit: qua se occidendũ putauit. Nã si iude factũ merito de¬
testam̃ eũq ueritas iudicat cũ se laqueo suspendit scelerate illiꝰ tͣditiõis auxisse potiꝰ quã expiasse c̃missum.

Expanded text:
tentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, tentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quis humanus affectus eis nolit ignosci? et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium devitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimine insipientiae non carebit. XVII. Nam utique si non licet privata potestateuel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ in aliena matrimonia uirginesq nupturas. Ied &iã in quasdã sc̃i moniales. hic uͦ ñ fides. ñ pietas. ñ ipsa uirtꝰ
q̃ castitas dr̃: sed nr̃a potius disputatio int̃pudorẽ at qrationẽ quibdã coartat᷑ angustus. Nec tantũ hic curamꝰ alie¬
nis responsionẽ reddere quantũ ipsi nr̃is c̃solationẽ. Si gͥ in pͥmis positũ atq firmatũ uirtutẽ qua recte uiuitur
ab animi se demm̃bris corporis ĩperare. scm̃q corpꝰ usu fieri scȩ uoluntatis. Qua in c̾cussa ac stabili ꝑmanente qͥc ꝗd
alius de corpore ł incorpore fecerit qđ sine peccato ꝓprio ñ ualeat euitari. p̃t̃ culpã eẽ patientis sed qr ñ solũ
qđ ad dolorẽ uerũ &iã qđ ad libidinẽ ꝑtin& in corpore alieno ꝑpetri potẽ: quicꝗd tale factũ fuerit & si re¬

Expanded text:
non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi re
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse ciuẽ. qualẽ timent hab̾e ciuitatẽ : Qđ si ñ timent. tale gͦ aliꝗd quale accidit regulo. &iã ciuitati
tã diligent̃ quã ille dos colenti accide potuisse fateant᷑. & ap̃ianis tẽporib ñ calũnient᷑ erũ quia de illis ap̃ianis
orta questiõe qͥ &iã captiuati s̃ hoc intueant᷑ & taceant qͥ saluberrimȩ religioni hinc ĩ prudent̃ atq: ĩ pudenter
in ludt̃. Iuia sidiis eoꝵ ꝓbro ñ fuit qł ad tentissimꝰ cultor illoꝵ dũ eis iuris urandi fidẽ ser
cũ aliã ñ haber&e. captiuusq apd hostes ꝑ longã mortẽ supplicio nouȩ crudelitatis occis ẽ. multominꝰ nom̃ crimi¬
nandũ ẽ apĩanũ in captiuitate sacratoꝵ suoꝵ qͥ suꝑnã patriã ueraci fide expectantes. &iã insuis sedib pereginos

Expanded text:
habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem sercum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos
Abbreviated transcription (Latin):
rissimã ueritatẽ tanta quisquã dem̃tia mirȩ cecitatis obnitit᷑. ut c̃tende audeat uniũsã ciuitatẽ dos colentẽ infelicẽ
ẽẽ ñ posse. unũ uͦ hominẽ posse: Qđ uidelic& potentia đoꝵ suoꝵ multos potius sit idonea c̃seruare quã singulos cũ mul¬
titudo c̃stee ex singulis. si aũ dict̃ marcũ regulũ &iã in illa captiuitate illisq cruciatib corporis animi uirtute beatũ
eẽ potuisse. uirtꝰ poti uera querat᷑ qua beata ẽẽ possit & ciuitas. Neq enĩ aliunde beata ciuitas. aliunde homo:¬
u cũ aliud ciuctas ñ sit quã c̃ cors hominũ multitudo quã obrẽ ñdũ interĩ disputo qualis in regulo uirtꝰ fuerit. Sus¬
fic̃ nc̃ qđ isto nobilissimo exẽplo cogunt᷑ fateri ñ ꝓpt̃ corporis bona ł earũ rerũ q̃ eatrinsecꝰ hõi accidt̃ colendos
dos quando qͥdẽ ille carere his om̃ib maluit᷑ quã đos ꝑ quos iurauit osfenđe. Sed ꝗd faciamꝰ hominib qͥ głant᷑ se talẽ

Expanded text:
rissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem
Abbreviated transcription (Latin):
lictis du .s. conũ. de bona uita atꝙ iusticia ciuitas p̃cepta ctẽpserat. Nc̃ uͦ quales q̃so di fuer̃ si noluert̃
cũ poła ultore. suo uuere quẽ male uiuentẽ ñ docuerant bene utuere : Fdqđ̃ &iã uident᷑ eorũ¬

Expanded text:
lictis di, si eorum de bona uita adque iustitia ciuitas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si noluerunt lictis di, si eorum de bona uita adque iustitia ciuitas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si noluerunt cum populo cultore suo uiuere, quem male uiuentem non docuerant bene uiuere? CAPUT XXIII. Var
Abbreviated transcription (Latin):
eger̃ s tam̃ hȩc numinũ t̃ba ubi erat cũ longe ante quã mores corrũꝑent᷑ antiq agallis roma capta & in¬
censa ẽ. an p̃sentes forte dormielant. tẽ enĩ tota urbe in hostiũ potestate redacta sołꝰ collis capitolinꝰ remanserat
qͥ sciã ipse caperet᷑ nisi saltẽ anseres dus dormentib augilarent. Uñ pene in supsitione egyptioꝵ bestas aueso
colentiũ romani decidant. cũ anseris sollẽpnia celebrarent. Iorũ dehis aduenticus & corpors potiꝰ quã a nimi
detudẽ tornetais modo p̃cipit atis. tanta quã uis integris tectis menib: q facta ẽ ruina rei publice : ut magni
aueturesaeorũ eã tc̃ amisã ñ dubitent dicere.: Recte aũ abscesserant ut amittereit᷑ om̃s adytis atisq re¬

Expanded text:
egerunt. Sed tamen haec numinum turba ubi erat, cum longe antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et inegerunt. Sed tamen haec numinum turba ubi erat, cum longe antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et incensa est? an praesentes forte dormiebant? Tunc enim tota Urbe in hostium potestatem redacta, solus collis Capitolinus remanserat; qui etiam ipse caperetur, nisi saltem anseres diis dormientibus vigilarent. Unde pene in superstitionem Aegyptiorum bestias avesque colentium Roma deciderat, cum anseri sollemnia celebrabant. Verum de his aduenticiis et corporis potius quam animi ratis, deinde torrentis modo praecipitatis tanta quamuis integris tectis moenibusque facta est ruina rei publicae, ut magni auctores eorum eam tunc amissam non dubitent dicere. Recte autem abscesserant, ut amitteretur, omnes adytis arisque re
Abbreviated transcription (Latin):
rent squas marius & cinna. & carbo ut in bella &iã ꝓg̃derent᷑ ciuilia causis iniqͥssimis suscepta & crudelit̃
gesta crudeliusq finitasquas deniq sylla ipse cuiꝰ uitã mores facta. describente salustio alusq scriptoribus
bistorie qͥs ñ eahorreat : qͥs illã rẽ publicã ñ tc̃pisse fatcat Anferte ꝓpt̃ huiꝰcem diciuiũ mores. urgilianã¬
illã sententiã si c̃ solent ꝓ defensiõe suoꝵ doꝵ opponere audebt̃ discessere om̃s ad ytis arisq relictis dii quib:¬
quib ĩ piũ hoc steterat. Pimũ sina ẽ ñ habent cur q̃rant᷑ de religione ap̃iana. qđ hac offensi odi sui deseruerint
qũ qͥdẽ maiores eoꝵ iã pridẽ morib suis ab urbis altarib tã multos ac minutos đos Utanꝗ muscas ab¬

Expanded text:
rent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter rent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter gesta crudeliusque finita, quas denique Sylla ipse, cuius uitam mores facta describente Sallustio aliisque scriptoribus historiae quis non exhorreat? quis illam rem publicam non tunc perisse fateatillam sententiam, sicut solent, pro defensione suorum deorum opponere audebunt, Discessere omnes adytis arisque relictis Dî, quibus imperium hoc steterat? Primum si ita est, non habent cur querantur de religione christiana, quod hac offensi eos dii sui deseruerint: quoniam quidem majores eorum jam pridem moribus suis ab Urbis altaribus tam multos ac minutos deos, tanquam muscas ab
Abbreviated transcription (Latin):
ss qđ ꝑtin& ad p̃sentẽ qstioẽm. quã lib& landabilẽ dicant istã fuisse: ł eẽ rẽ publicã seđ eoꝵ auctores doctissimos :¬
iã longe ante ap̃i aduentũ possima ac flagitiosissima facta erat. immo uͦ nulla erat atq om̃no perierat
paitisimis morib: Ut gͦ ñ pira : du custodes eiꝰ ppło cultori suo dare p̃cipue uitȩ ac morũ p̃cepta debuer᷑
aqͦ tot tẽplis tot sacerdotib & sacrificioꝵ gm̃ib tã multiplicib uariisq sacris. tot festis sollẽpnitatib tot
tantoꝵ q: ludoꝵ celebritatib colebant᷑ ubi nibil de mones nisi negotiũ suũ eger᷑ N curantes quẽ ad modũ illi
uiuerent. im mo curantes ut &xiã ꝑdite uiuerent: dũ tam̃ honort suo illa om̃a metu subditi ministrarent. Aut
sideder̃ ꝓferat᷑ ostendat̃ legat᷑. quasđoꝵ leges illi ciuitati dat̾as ẽtẽpserint gracbi ut seditiõib cuncta t̾ba¬

Expanded text:
tinet ad praesentem quaestionem, quamlibet laudabilem dicant istam fuisse uel esse rem publicam, secundum eorum auctores doctissimos iam longe ante Christi aduentum pessima ac flagitiosissima facta erat; immo uero nulla erat adque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, di custodes eius populo cultori suo dare praecipue uitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus uariisque sacris, tot festis sollemnitatibus, tot tantorumque ludorum celebritatibus colebantur; ubi nihil daemones nisi negotium suum egerunt, non curantes quem ad modum illi uiuerent, immo curantes ut etiam perdite uiuerent, dum tamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur ostendatur legatur, quas deorum leges illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turba
Abbreviated transcription (Latin):
untib & tpr̃alib: bonis ł eis qs oder̃ nocent ł eis qͦs diligt̃ qs̃. ut ꝗd colunt᷑ : ut ꝗd tanto stadio elendi reqͥruntir .
ledit᷑ : Si aũ habent in his reb ł beneficii potestatẽ. cur ineis ad fuer̃ pessimo uiro mario & optimo regule

Expanded text:
nis, vel eis quos oderunt nocent, vel eis quos diligunt prosunt: utquid coluntur? utquid tanto studio colendi requiruntur? nis, vel eis quos oderunt nocent, vel eis quos diligunt prosunt: utquid coluntur? utquid tanto studio colendi requiruntur? laeditur? Si autem habent in his rebus, vel beneficii, vel maleficii potestatem; cur in eis adfuerunt pessimo viro Mario, et optimo Regul
Abbreviated transcription (Latin):
eru entissimũ auctorẽ belloꝵ euu atq gestorẽ. ut septies c̃sul fietee adiuuer᷑. ato ut in septimo suo
consulatit moreret᷑ sener ne in manꝰ syllȩ futuri mox uictoris in ruer& ñ uiuerant ssi enĩ adhȩc eum
dia eorũ ñ iuuer̃. ñ parũ ẽ qđ fatent᷑ &iã ñ ꝓpitiis dussuis posse accide hoĩ istã tpralẽ quã nimis di¬
ligunt tantũ felicitatẽ. & posse hoĩ es sic̃ fuit marius salute. uirib opib honorib dignitate longe uitȩ
cumulari &e ꝑfruidus iratis. Posse &iã hoĩes sic fuit regulꝰ captiuitate. soruitute in opia. uigiliis do lorib¬
excruciari & mori diis amicis. Isi ita eẽ c̃cedt̃: cõpendio nihil eos ꝓdẽẽ & coli supfluor ẽfitent᷑ : Nã si uirtutibus
animi & ꝓbitati uite cuiꝰ p̾mia pꝰmertẽ sꝑanda s̃i magis cont̾ria ut ppłs discer& institet: sinihil &iã in his tͣnse¬

Expanded text:
rem bellorum ciuilium adque gestorem, ut septiens consul fieret adiuuerunt adque ut in septimo suo consulatu moreretur senex nec in manus Syllae futuri mox uictoris inrueret. Si enim ad haec eum di eorum non iuuerunt, non parum est quod fatentur etiam non propitiis dis suis posse accidere homini istam temporalem, quam nimis diligunt, tantam felicitatem et posse homines, sicut fuit Marius, salute uiribus, opibus honoribus, dignitate longaeuitate cumulari et perfrui dis iratis; posse etiam homines, sicut fuit Regulus, captiuitate seruitute inopia, uigiliis doloribexcruciari et emori dis amicis. Quod si ita esse concedunt, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, cuius praemia post mortem s
Abbreviated transcription (Latin):
ferrac erp̃ssit S alias si ds̃ uoluerit hoc uidebimꝰ. Enitar enĩ suo loco ut ostendã scđ definitio es ipsi ice¬
roms. quib ꝗd st res pub lici. & ꝗd sit ppłs loq̃nte so piõe breuit̃ posuit. attestantib ecĩã muttis siue ⁊ psius
siue eoꝵ qͦs loqͥ fec̃ ineadẽ disputatiõe sententiis : nũꝙqͣ ilã fuisse rẽ nublicã qr nunq inea fuit uera iustica
Scd̃m ꝓbabiliores aũ definitioes ꝓ suao mͦdo quedã res publica fuit & inelius ab antiqͥ orib romanis quã a posteriorib:
administrata ẽ suera aũ iusticra ñ ẽ. nisi in eare publica cuꝰ ẽ ditor rectoro xp̃s ẽ sie ipsã rẽ publicã placa¬

Expanded text:
ferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceronis, quibus quid sit res publica et quid sit populus loquente Scipione breuisive eorum, quos loqui fecit in eadem disputatione, sententiis, nunquam illam fuisse rempublicam, quia nunquam in ea fuit vera justitia. Secundum probabiliores autem definitiones, pro suo modo quodam respublica fuit: et melius ab antiquioribus Romanis, quam a posterioribus administrata est. Vera autem justitia non est, nisi in ea republica, cujus conditor rectorque Christus est; si et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
rent ÷ sla de uitis ꝗđ dicã : Mores eñ ipsi int̾iet᷑ uiroꝵ penuria cuꝰ tanti nali ñ mͦ meadenda ratio
nob s. edã tanꝗ reis capttis qͦdã m̃ dicenda causa ẽ. Ihrĩs enĩ uitiis ̃ casa aliqͦte pablicã nero hetinen
ne ipsa ũ ã pridẽ amisumꝰ. hec cicgro satebat᷑ longe quidẽ pꝰ nortẽ asticni quẽ misuis lbrisie depeo¬
pillita disputare. a dhac tam̃ ante aduentũ ap̃i. q̃ sidiffamata & p̃ualescente teligione in dia pnirertꝰ¬
aniꝰ di derent᷑ . quis ñ istioꝵ ea hipianis ĩpuanda ẽẽ censere : Quã odrẽ cur ñ curar̃ dũ eatne tune
perire atq am itteret᷑ illa res pablica quã cicero longe ante quã ap̃s incarne uenisse t̃a lugober
deplorat amissa: Undor laudatores eiꝰ exĩa illis antiqͥs iuris &r morib qualis fuerte iutrũ in ea uiguere
uera iustiiasan forte ne tt̃ fuerit uiua morib sed picta colorib qł & ipse cicero nesenens cã eã pte¬

Expanded text:
rentur? Nam de viris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt virorum penuria, cujus tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tanquam reis capitis quodammodo dicenda causa est. Nostris enim vitiis, non casu aliquo, rempublicam verbo retinemus; reipsa vero jam pridem amisimus. 4. Haec Cicero fatebatur longe quidem post mortem Africani quem in suis libris fecit de republica disputare, adhuc tamen ante adventum Christi: quae si diffamata et praevalescente religione christe censeret? Quam ob rem quur non curarunt di eorum, ne tunc periret adque amitteretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ipse Cicero nesciens, cum eam prae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuerint duȩ mulieres agar & sarra. & exeis duo filii abrahȩ. unꝰ de ancilla alius delibera : qr duo
testam̃ta ui eis figurata dic̃ apls: Aut ido de nulla petta moyse ꝑcutiente aqua defiuterit : quia
potẽ illic sigurata significatiq̃e &uiã ap̃s intellegi. eodẽ apło dicente: Petra aũ erat ap̃s: Nemo itaq¬
phib& intelligere parad ysũ : uitã beatoꝵ quatior eiꝰ flumina: quatuor uirtutes. prudentiã. fur¬
titudinẽ. tẽꝑantiã atq iustitiã. & ligna eiꝰ om̃s utiles disciplinas : & lignoꝵ fructꝰ mores piar. &
in etcła intelligi. ut ea melius accipiamꝰ tanq. ꝓphetica inditia. p̃cedentia futuroꝵ: Parad ysũ
sodic& ipsã etcłam sic̃ de isla intelligit᷑ in cantico canticor. Quatuor aũ paradysi flumina .

Expanded text:
n fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo n fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo testamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo de nulla petra Moyse percutiente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apoprohibet intelligere paradisum, vitam beatorum; quatuor ejus flumina, quatuor virtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, ain Ecclesia intelligi, ut ea melius accipiamus tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum: paradisum scilicet ipsam Ecclesiam, sicut de illa legitur in Cantico canticorum : quatuor autem para
Abbreviated transcription (Latin):
Deligno aũ uite ꝓptea gustabat᷑: ne mors eis undecũq subriperet senectite cfecta: decursꝰ tẽpoꝵ
spatiis untirent: Tanq cet̾a eent alim̃to. illud sacram̃to. Ut sic fusse accipiat᷑ lignũ uitȩ in paradyso
corporali : sic̃ in spiritali hoc ẽ intelligibili paradyso sapientia dĩ. dequa scriptũ ẽ: lignũ uitȩ ẽ ãplec¬
tentib eã.¶ Uñ ñ nulli totũ ipsũ parad ysũ ubi pͥmi hoiẽs parentes gnr̾is humam scẽ sripturȩ ueritate
fuisse narrant᷑: ad intelligibilia refer᷑. arboresq illas & ligna fructifera: in uirtutes uttȩ moresq c̃ uer¬
tuit.: tanꝗ uisibilia & corporalia illa ñ fuerint:s intellegibiliũ significandoꝵ cansa eo mͦ dicta t
scriita sint . quasi ꝓpt̃ea ñ potuerit eẽ paradys corporalis : ꝑ potẽ eeĩa spiritalis intelligi: Tanquã¬

Expanded text:
de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent; tamquam cetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum uitae in paradiso corporali, sicut in spiritali, hoc est intellegibili, paradiso sapientia Dei, de qua scriptum est: Lignum uitae est amplectentibus eam. fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scri
Abbreviated transcription (Latin):
sub det᷑: usq ad ĩplendã ĩmortalitatis indissolubilis securissimã uoluntatẽ : om̃i molestiȩ sensu om̃i corrup¬
tibilitate & tarditate detͣcta: Ñ solũ enĩ ñ erit tale quale nc̃ ẽ in quauis optima ualitudine. s nec tale
qͥdem quale fuit in pͥmis hõib ante peccatũ. qͥ lic& marituri ñ eẽnt nisi pec cassent. alim̃tis tam̃ ut hoĩes
utebant᷑ ñ dũ spiritalia: s adhuc animalia corpora t̾rena gestantes q̃ lic& senio ñ ueterascerent ut ne¬
cessitate ꝑ ducerent᷑ ad mortẽ : qͥstatꝰ eis de ligno uitȩ qđ in medio paradyso cũ arbore uetita simul
erat. mirabili di grã p̃stabat᷑ : tam̃ & alios sumebant cibos. p̃t unã arborẽ q̃ fuerat int̃dicta: Ñ ꝑ ipsa
creatore dño c̃stitute : Nã ubi nullũ malũ tangebat᷑. ꝓ̃fecto si phibitũ tangeret᷑ sola iohedientia pec
cabat᷑: A rbat̃ gͦ aliis q̃ suinebant: ne animalia corpora. molestiȩ aliꝗd esuriendo acsitiendo sentirent

Expanded text:
subdetur, usque ad immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quavis optima valetudine; sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum. Qui licet morituri non essent, nisi peccassent; alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritualia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non veterascerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno vitae, quod in medio paradiso cum arbore vetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur: tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobediecabatur. Agebatur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ reqͥesc̃ inspeł quas lib & sine ullo iã sensu c̃tumelias accepisse uideat᷑ Iñ enĩ sic̃ platoni uisũ ẽ corpora obli¬
curttatẽ dedit. resurrectionẽ corpoꝵ inqͥb multa dura ꝑpessi s̃. nihil ineis ulterius tale sensuri desiđa¬
bilit̃ & patient̃ ex pectant Si enĩ caruẽ suã ñ ođ̾ant. quando eã suȩ m̃ti infirmitate resistente spiritali
iure coercebant : quanto magis eã diligt̃ &iã ipsã spiritalẽ fututã : Sic̃ eñi sp̃s carni serui ens ñ inc̃grue
carnalis. ita caro spũi seruiens recte appellabit᷑ spiritalis: Ñ qr in sp̃m c̃ũtet᷑ sic̃ ñ nulli putant ereo qđ¬

Expanded text:
eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora oblieorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora oblicuritatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quando eam suae menti infirmitate resistentem spiritali iure cohercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis, non quia in spiritum conuertetur,
Abbreviated transcription (Latin):
negans. ñ solũ sine t̾renis: s sine ullis om̃ino corporib eas asseruit in sẽpitnũ eẽ uicturas: Nec tam̃ ista qualiaũus
opiniõe p̃cep̃: saltẽ ne diis corperatis religiõis obseqͥo subderent᷑: Qdita : nisi qr eas quãuis nulli corpori societas
ñ credidit illis eẽ meliores : S ꝓrt̃ si ñ audebt̃ isti sic̃ eos ausuros eẽ ñ arbitror dus beatissimis & tam̃ in ȩt̃nis cor¬
porib c̃stitutis. humanas animas ante ponere : cur eis uidet᷑ ab surdũ qł fides ap̃iana p̃dicat & pͥmos hoĩes
ita fuisse c̃ditos. ut si ñ peccassent. nulla morte asuis corporib soluerent᷑ s ꝓmeritis obedientie custodite
ĩmortalitate donati. cũ eis uiuerent in etnũ. talia sc̃os in resurrectiõe habituros. ea ipsa inqͥb hic laborauer
corpora. ut nec eoꝵ carni aliꝗd corruptiõis ł difficultatis. nec eoꝵ beatitudini aliꝗd doloris & infelicitatis

Expanded text:
negans, non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas asseruit in sempiternum esse victuras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis beatissimis, et tamen in aeternis corporibus constitutis, humanas animas anteponere; cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laboraverunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis vel difficultatis, nec eorum beatitudini aliquid doloris et infelicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalitatis induent᷑ : ut ñ nisi uelint possibilitate ñ necessitate uescant᷑: Qđ angłi qͦq insibilit̃ & tcta¬
bilit̃ apparentes ñ qr indigebant : s qr uolebant & poterant ut hõib: c̃gruerent sui ministerii quadam
humanitate secet̃: Neq: eñĩ in fantasmate angłos edisse credendũ ẽ : quando eos hoiẽs hospitio susceper̃:

Expanded text:
inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractainmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceper
Abbreviated transcription (Latin):
ligna scucntie bosn & mai: ppriũ uoluntatis arbitnũ. Nec se iyso qͥpye hõ diuina uolurtat e
ttepta nisi ꝑnitiose uti potẽ: Atq ita discit edint̃ sit utrũ inbereat ẽmuni oĩis bono: an
ꝓprio delectet᷑: Se qͥppe amans donat᷑ sibi : ut inde timorib: merorib:q: c̃pletꝰ cante in psalmo si tam̃ mala
sua sentit: Ad me ipsũ tbata ẽ anima mea: Correctq iã dicat: Forittudinẽ meã ad̾te custodiã hȩc & siqua
alia c̾modius dici poss: de intelligentib spiritalit̃ parad yso nemine ꝓhibente dicant᷑: Dñ tam̃ & illihysto¬
riȩ ueritas : fidelissima rerũ gestaꝵ narratiõe c̃m̃data credat᷑ : Forpora gͦ iustoꝵ q̃ in resurrectiõe futura
s̃ neq ullo ligno indigebt̃ : qͦfiat ut nullo morho ł sene etute inuet̾ata moriant᷑. neq ullis aliis corpo¬
ralib alim̃tis : qb esuriendi ac siciendi qualiscũq mol estia deintet᷑. qm̃ certo & om̃imͦ in inolabili munere

Expanded text:
lignum scientiae boni et mali proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an roprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: Ad me ipsum turbata est anima mea; correctusque iam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatur. CAPUT XXII. De corporibus sasunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere
Abbreviated transcription (Latin):
ueliit tanti tpr̾is fieri sabbatismũ uacatiõe scilice sc̃a pꝰ labores annoꝵ sexmiliũ. ex qͦ creatꝰ ẽ hõ &
magni illiꝰ peccati merito inhuiꝰ mortalitatis eru̾nas de ƿarad ysi felicitate dimissꝰ ẽ. iut qm̃ seriptũ ẽ:¬
Unꝰ dies apł d̾nin sic̃ mille anii. & mille anni sic̃ dies unꝰ. serannoꝵ milib tanꝗ set dieb ĩpletisseqͥtꝰ
uelut septimꝰ sabbati in annis mille postrem is. Ad hoc scilic& sabbatũ celebrandũ resurgentib sc̃ĩs. Iuȩ

Expanded text:
uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium., ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis haerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam  Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus, sex annorum milibus tamquam sex diebus inpletis, sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis duab resurrectiõib idem ioħs euangelista in libro qͥ dr apocalipsis eo mͦ locutꝰ ẽ ut eara pͥma
aqͥbidã nr̃is ñ intellecta insuꝑ &iã inqͥsdã ridiculas fabulas ũteret᷑. Ait qͥ ppe in libro memorat᷑ ioħs
apłs Et uidi angłm descendentẽ de cęlo habentẽ clauẽ abyssi & catenã in manu sua. & tenuit draconẽ
illũ serpentẽ antiquũ qͥ cognominatꝰ ẽ diabo & sat anas. & alligaũ illũ mille annis &miset illũ ĩabyssũ
&rclausit & signaũ suꝑeũ utñ seducer& iã gentes donec finiant᷑ mille anni: Phȩc oporte eũ solui breui

Expanded text:
De his duabus resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur Apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. ait quippe in libro. memorato Iohannes apostolus: et uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus . et satanas. alligauit illum mille annis et misit illum in abyssum et clausit et signauit super eum, at non seduceret iam gentes, d
Abbreviated transcription (Latin):
tio sepulturȩ. põpa exsequiarũ magis s̃ uiuoꝵ solatia: quã subsidia mortuorꝗ. Si aliꝗd ꝓd est ĩpic sepul¬
tura p̃tiosa: oberit pio uilis aut nulla. Pclaras exsequias inc̃spectu hominũ purpurato illi diuiti
turba famuloꝵ: sed multꝰ dariores in c̃spectu dñi. ulceroso illi pauperi ministeriũ p̃buit angłiai.

Expanded text:
tio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti t famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit ang
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ueritas dixit. Dictũ est enĩ aliꝗd eos facere cũ occidt̃. quia incorpore sensꝰ ẽ occidendo. Postea
uͦ nihil habere qđ faciant. q mill sens ẽ in corpore occiso. Multa itaq: corpora ap̃ianoꝵ t̾ra ñ text.
sed nullũ eoꝵ quisquã acelo & t̾ra separauit. quã totã ĩpl& p̃sentia sui. qͥ nouit unde resuscit& quod
creauit. Dicit᷑ quidẽ in psalmo. Posuer̃ mortalia seruorꝵ tuoꝵ escã uolatilib cęli. carnes sc̃oꝵ tuoꝵ bes¬
tiis t̾rȩ. Effuder̃ sanguinẽ eor sic̃ aquã incircuitu hrłm & ñ erat qͥ sepelir&. Sed magis ad exagge
randã crudelitatẽ eoꝵ qͥ ista fecer ñ ad eor̃ infelicitatẽ qͥ istã ꝑpessi s. quãuis enĩ hȩc in c̃spectu hominũ
dura & dira uideant᷑. sed p̃tiosa inc̃spectu dñi mors sc̃oꝵ eiꝰ. Pinde ista om̃a idẽ curatio funeris ẽdi¬

Expanded text:
quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguinista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, condi
Abbreviated transcription (Latin):
cegant᷑. Cũ gͥ ap̃ĩani nouerint longe meliorẽ fuisse religiosi pauperis mortẽ int̾ lingentiũ canũ lin¬
guas quã ĩpii diuitis in purpura &bysso: hortenda illa genera mortiũ ꝗd mortius obfuet qͥbene uaer̃ e
At enĩ intanta strage cadauerũ nec sepeliri potuet̃. Neq istuc pia fides nimiũ reformidat. tenens
p̃dictũ ne absum̃tes bestias resurrecturꝰ corporib: obfuturas. quoꝵ capillꝰ capitis ñ peribit : Nullom di
cer& ueritas. Nolite timere eos qͥ cerpꝰ occidt̃. animã aũ ñ poss occiđe : si quicquã obeẽt futurȩ uite
qͥc ꝗd inimici de corporib occisoꝵ fac̾ere uoluissent. Nisi forte quispiã sic absurdꝰ ẽ ut c̃tendat eos
qͥ corpꝰ oecidt̃ ñ debere timeri ante mortẽ necorpꝰ occidant : & timeri debere post mortẽ. ne corpus

Expanded text:
 cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum lin cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixeAt enim in tanta strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud melius & aliud deterius. aut aliud maius & aliud breuius ẽ: qđ iã aꝑarte ñ ẽ. Quid aũ int̃ ẽ
quo mortis genere uita ista fimat᷑. quando ille cui finit᷑ iterũ mori ñ cogitur : Cũ aũ uniciuq
mortaliũ sub cotidianis uite huiꝰ casib innumerabiles mortes quodã modo c̃minent᷑. quãdiu imiinti.¬
incertũ ẽ q̃ nã earũ uentura sit. quero utrũ satius sit unã ꝑpeti moriendo an om̃s timere uiuendo.
Nec ignoro quã citius eligat᷑ diu uiuere sub timore tot mortiũ. quã semel mori endo. nullã dein ceps
formidare. sed aliud ẽ qđ carnis sens in firmit̃ pauid refugit. aliud qđ m̃tis ratio diligent enucleata c̃¬
uincit. Mala mors putanda ñ ẽ: quã bona uita pcesserit: Neq: enĩ fac̃ malã mortẽ : nis. qđ sequitur
mortẽ : Nitaq multũ curandũ ẽ eis qͥ necessario morituri s̃ ꝗd accidat ut moriant᷑. sed moriendo qͦ ire

Expanded text:
aliud melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deiformidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pavidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata convincit. Mala mors putanda non est, quam bona vita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire
Abbreviated transcription (Latin):
lalidatũ adhuc enĩ uiuebat ãmoniũ dicos qͥ loco inspecto idẽ ꝗ illi ex eoꝵ diligentia ꝑitiaq
ꝓmisit: Cuiꝰ ille factꝰ auctoritate securꝰ domestico suo medico qͥ fut᷑ã p̃direrat aliã sectionẽ face¬
ta hilaritate uelut iã saluus in lusit. Qd plura tot dies pꝰea inanit̃ c̃sũpti tͣnsier̃ ut fessi atq
cfusi faterent᷑ eũ nisi ferro nullomꝰ posse sanari. Eapaũ sea pallurti nimio timore t᷑batꝰ atq ubi
se collegit fariq potuit ahire illos iussit ⁊ ad se ãpliꝰ ñ accełe. Nec aliud occurrit fatigato lacrimis
⁊ illa ia necessitate ẽstricto : nisi ut adhib& alet andrinũ qͥ ndã qͥ tẽ chirurgꝰ mirabilis habebat᷑
ut ipse faceror ꝗ ab illis fiebi nolebat iratꝰ Is pꝰea quã uenit ille laborẽq illoꝵ incicatricib: sicut
artifer uidit: Boni uiri functꝰ officio ꝑsuasit ut illi potiꝰ qͥ in eo tantũ labora uerant quantũ

Expanded text:
laudatum adhuc enim vivebat Ammonium, qui loco inspecto, idem quod illi ex eorum diligentia peritiaque promisit. Cujus ille factus auctoritate securus, domestico suo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem faceta hilaritconfusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expauit, expalluit nimio timore turbatus, adque ubi se collegit farique potuit, abire illos iussit et ad se amplius non accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
cstitiuunt. ad in gerendũ pudorẽ qͥbdã phylosoplus qͥ uirtutes quidẽ ꝓbant s: eas uduptatis corporalis
sine meti uit᷑. & illã ꝑse ipsã putant appetendã istas ꝓp̃t ipsã . tabilã quandã ũbis pingere. ubi uoluptas
insella regali q̃ si delicota q̃dã regina csidat: eiq uirtutes familȩ subiciant᷑. obseruantes eiꝰ nutũ. ut
faaant qđ illa ĩpauerit Iq̃ ꝓuidentiȩ iubeat ut uigilant inqͥrat. qͦmͦ uoluptas regna ut salua sit: ⁊ ust¬
cie iubeat. ut p̃st& beneficia ꝙ̃ potẽ ad cõparandas amicitias corporalib cõmodis nec essarias. nulli facuat
inuriã ne offensis legib uoluptas uiuere secura ñ possit: fortitudini ubeat. ut sidolor cerpari acciderit
qͥ ñ c̃pellat in mortẽ: teneat dnãm suõ idẽ uluptatẽ fortit̃ in animi cogitatiõe. ut ꝑ pͥstino deliciaꝵ
suaꝵ retordetiõe : mitig& p̃sentis doloris aculeos : Tepantie iubeat ut tantũ alimtoꝵ & si qͣ delec

Expanded text:
constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis, qui virtutes quidem probant, sed eas voluptatis corporalis fine metiuntur, et illam per se ipsam putant appetendam, istas propter ipsam, tabulam quamdam verbis pingere, ubi voluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat; eique virtutes famulae subjiciantur, obsfaciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione, ut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum capiat alime
Abbreviated transcription (Latin):
notua : ꝗͣ ullud c̃ste int̾ om̃s ueracit̾ pios. neminẽ sine uera pietate. idẽ ueri di uero cultu. uerã posse
aũ qͥuera pietatẽ p̃diti. bene uiuunt si babeant scientia regendi ppłos: nhil felicꝰ reb: inmanis.
quã sud̃o miserante. habeant potestatẽ: Talesaũ hoĩes: uirtutes suas. quanta scũq inhac uita posse
hab e ñ tribuunt nisi gr̃ȩ dĩ qđͥ eas. uolentib. credentib petentib ded̾it Simulq intelligt̃. qͥntũ sibi desit
au ꝑfectioẽm iusticiȩ: qualis ẽ in illoꝵ sc̃oꝵ angłoꝵ societate. cu se nitunt᷑ aptare: Qntũ libe aũt

Expanded text:
nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad perfectionem iustitiae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc colligit᷑. ñ eẽ causas esficientes om̃iũ ꝙ̃ fiunt : nisi uoluntariassilliꝰ naturȩ scilic& q̃ sp̃s uitȩ ẽ: Nã &raer

Expanded text:
hoc colligitur non esse causas efficientes omnium quae fiunt nisi uoluntarias, illius naturae scilicet, quae spiritus uitae est. Nam et aer