comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imperatiue hoc precipio sed
yronice & denegando: quia
lic& uos ita agatis. debueratis
constituere qui alioꝵ causas
discernere & di iudicare scire
sire Igitur nolite constituere
amplius contẽptibiles Scdm
gregoriũ contẽptibiles possumꝰ
intelligere scłares homines
humarũ legũ scientiã habentes
in ꝑsorus quoq honorabiles. qͥ
cõparatione illoꝵ qͥ diuinas
leges intelligunt. & mesteria
sc̃ȩ trinitatis poenitrant con.¬
tẽptibiles sunt & simplices:
lic& & ipsi fidelessint. & est
scđm hunc sensum ad firmatr¬
ue legendũ qr tales constitir¬
filii aecłȩ appellantur & tales
debuerant illi constituert.
Vnde & sequitur Aduerecun¬
diã urãm dico. qr etiam me
non p̃cipiente hoc facere de¬
biustis. Ideoq tales precipit
constitui. quia illi qͥ altario
debent deseruire & diuin ia
eloqu ua meditari. & popłis
uerbũ predicationus exhibere.
alienosse debent reddere Sic
non ⁊ inter uos. id ̃ nũquid

Expanded text:
imperative hoc praecipio, sed imperative hoc praecipio, sed ironice et denegando, quia licet vos ita agatis, non debuistisconstituere, qui aliorum causas discernere et dijudicare scirensire. Igitur nolite constituere amplius contemptibiles. Secundum Gregorium contemptibiles possumus intelligere saeculares homines, humanarum legum scientiam habentes, in personis quoque honorabiles, qui, comparatione illorum qui divinas leges intelligunt, et mysteria sanctae Trinitatis penetrant, contemptibiles sunt et simplices, licet ipsi fideles sint. Et est secundum hunc sensum affirmative legendum: Quia tales constitufilii Ecclesiae appellantur; et tales debuerant illi constituere; unde et subditur: Ad verecundiam vestram dico, quia etiam me non praecipiente hoc facere debuissetis. Ideoque tales praecipit constitui, quia illi qui altari debent deservire, et divina eloquia meditari, et populis verbum praedicationis exhibere, alienos se debent reddere. Sic non est inter vos, id est, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑbiã cetiderunt: Scłaria
igitur iuditia sihabueritis. id ÷
acorpus ꝑtinentia siue corpo.¬
rea ut est deueste furata uel
equo aut aliquid tale. contẽpti.¬
biles qui sunt mȩcda. illos consti¬
tute adiudicandũ. hoc duplicit̃
potest intelligi Scdm augustinũ
contẽptibibiles appellat simpli¬
ces qui notitiã diuinȩ legis neq
humane habebant. neq pruden.¬
tiã discernendi innegotiis. &
quoꝵ ꝑsonȩ despicabiles habe.¬
bantur : quos illi constituerant
iudices Ideoq illi qui aliquod
negotiũ habebant xp̃ian ne¬
cessitate cogente qr non habe¬
bant udices utiles sibi. ꝑgebant
adiudices paganoꝵ qͥ mcrcuitu
suo erant: & scłm hunic sen sum
non dicit a ffirmatiue hoc sed
yronice precipit qđ illi agebant:
sicut sequentia manifestant:
Sđaria in quit iuditia sihabde¬
.ritis. illos qui non possunt neq
sciunt discernere illa. constitui¬
te adiudicandũ: Adueretundiã
ur̃ãm dico. qr non debueratis
ita agere Quasi dicer& : Non

Expanded text:
perbiam ceciderunt. Saecularia igitur judicia si habueritis, id est, ad corpus pertinentia sive corporea, ut est de veste furata, vel equo, aut aliquid tale, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Hoc dupliciter potest intelligi. Secundum Augustinum contemptibiles appellat simplices, qui nec notitiam divinae legis neque humanae habebant, neque prudentiam discernendi in negotiis et quorum personae despicabiles habebantur, quos illi constituerant judices, ideoque illi qui aliquod negotium habebant Christiani, necessitate cogente, quia non habebant judices utiles sibi, pergebant ad judices paganorum, qui in circuitu suo erant. Secundum hunc sensum, non dicit affirmative hoc, sed ironice praecipit quod illi agebant, quod et sequentia manifestant. Saecularia, inquit, judicia si habueritis, illos qui nec possunt neque sciunt discernere illa, illos constituite ad judicandum. Ad verecundiam vestram dico, quia non debueratis ita agere. Quasi diceret: Non
Abbreviated transcription (Latin):
quidam corinthioꝵ credentiũ
sed non recte uiuentiũ habentes
acusationẽ & iuditiũ aduersus
aliquẽ frẽm fidelem: ibant ad
iudices pagatios & in deles ut
illoꝵ uiditio dãpnaretur & di
iudicaretur ille contra quem
neribus: quatinus falso aut
ueraciter illũ di iudicar&.
Qui iudices iniqui appellantur.¬

Expanded text:
Corinthiorum credentium, sed non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum judicio damnaretur et judicaretur ille contra quem muneribus, quatenus falso aut veraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
suts significant duo testamentaꝰ:
A p̃s ergo ꝑsignificationẽ ꝓpter
firmitatẽ ÷ petra non ꝑsubstan.¬
tiã: &aqua illa quȩ ꝑfluebat
ex petra significabat doctrinã
ueniat adme & bibat. & cȩtera
Sp̃ualis quoq & consequens petra
tuali & consequente bibebant
illi : qr ubi cũq deficiebat eis
humanũ auxiliũ. aderat ap̃s
prestans illis suffragiũ : Cuius
potentia . qui t̃ uerbũ dĩ patris
liberati st̃ det̾ra aegypti. & int̾rã

Expanded text:
tamenta. Christus ergo per significationem propter firmitatem est petra, non per substantiam; et aqua illa quae fluebat ex petra significabat doctrinam veniat ad me et bibat , etc. Spiritalis quoque et consequens petra tali consequente bibebant illi, quia ubicunque deficiebat eis humanum auxilium, aderat Christus, praestans suffragium, cujus potentia qui est Verbum Dei Patris libe
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio. homicidiũ furtũ.
ceteraq talia: & cũ nullum¬
fia peccatũ rusi in corpore
delectante & anima consentien¬
te: quare apłs dicit omĩa pec¬
cata extra corpus esse solumq
peccatũ fornicationis incor.¬
.pore consistere: quȩ hoc modo
soluitur. qr ad exaggerandum
peccata quasi extra corpuss̃.:
Dũ enĩ facit furtũ. homicidiũ.
aut tale aliquid dũ illud agit
aliud potest cogitare:. Uerbi
falsum testimoniũ forsitan
depoenitentia quã agere deb&
cogitat: Dũ autẽ fornicatur.
ita p̃omĩb peccatis tota mens
obsorbetur incoitu. totumq
animũ uoluptas corporis ita
facit captiuũ atq seruũ sibi
ut totus sit homo carneus tuibil
ualens cogitare p̃ter qđ delec¬
tatio corporis agit: Annescitis

Expanded text:
fornicatio, homicidium, furtum, fornicatio, homicidium, furtum, caeteraque talia et cum nullum peccatum fiat nisi corpore delectante et anima consentiente, quare Apostolus dicat omnia peccata extra corpus esse, solumque peccatum fornicationis in corpore consistere? Quae hoc modo solvitur, quia ad exaggerandum peccata quasi extra corpus sunt. Dum enim facit furtum, homicidium, aut aliquid tale, dum illud agit, aliud potest cogitare, verbi falsum testimonium, forsitan de poenitentia quam agere debet, cogitat. Dum autem fornicatur, ita prae omnibus peccatis tota mens absorbetur in coitu, totumque animum voluptas corporis ita facit captivum atque servum sibi, ut totus sit homo carneus nihil valens cogitare, propter quod delectatione corporis agit. An nescitis
Abbreviated transcription (Latin):
homirus siue sp̃s quȩ spirita¬
liter uiuit & uoluntatẽ ͤ ad¬
impl& ꝑfidẽ & dilectionẽ ad¬
herendo sũmo spiritui. efficit᷑
cũ eo utꝰi sp̃s fugite fornicati¬
oñẽ. Nonclixit pugnate c̃tra
fornicationẽ: sed fugite: Cum
enĩ multa sint uitia contra
quȩ pugnare debeamus: uerbi
gr̃a. sicut contra ebrietatem
& gulositatẽ abstinendo animia
potatione uiNi & ꝑ ceptione
ciboꝵ similiq modo contra
alia : contra fornicationem ñ
p̃cipitur Nob pugnare sed
fugere. qr nullo modo melius
uitari potest: Debemus erũ
fugere locũ & declinare per-¬
sonas quib facile forncatio
suggeritur. & quęrere multi¬
tũdinẽ bonoꝵ hominũ. quoꝵ
reuerentia timeamꝰ fornicati¬
otẽ ꝑpetrare : lic& concupis¬
centia nobis suggerat: Omne
peccatũ qđ cũq fecerit homo
extra corpus ÷ qͥ autẽ fornicat᷑
incorpus suũ peccat: Questio
oritur inboc loco cũ drs
dicat decorde exeunt cogi¬
tationes male. ad ulterium

Expanded text:
minis: sive spiritus cum spiritualiter vivit, et voluntatem Dei adimplet per fidem et dilectionem adhaerendo summo Spiritui, efficitur cum eo unus spiritus Fugite fornicationem. Non dixit, pugnate contra fornicationem, sed fugite. Cum enim multa sunt vitia contra quae pugnare debeamus, verbi gratia, sicut contra ebrietatem et gulositatem, abstinendo a nimia potatione vini, et perceptione ciborum, similique modo contra alia, contra fornicationem non praecipitur nobis pugnare, sed fugere, quia nullo modo melius vitari potest. Debemus enim fugere locum et declinare personas, quibus facile fornicatio suggeritur, et quaerere multitudinem bonorum hominum, quorum reverentia timeamus fornicationem perpetrare, licet concupiscentia nobis suggerat. Omne enim peccatum, quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. Quaestio oritur in hoc loco: Cum Dominus dicat: De corde exeunt cogitationes malae, adulterium,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt xp̃i: Eeneraliter tota
caput & princeps eius scdm
humanitatẽ. eo qđ homo factꝰ
est ꝓpter nos : Singuli autem
electi menbra eius sunt: Si
Quia uero & corpus suscepit ꝑ
qđ &iam nobis ÷ caput. quia
ex anima & corpore constamꝰ
cis absit. Quia menbra quȩ
merecrici adberent & copulan¬
tur. desinunt esse menbra xp̃i.
An nescitis qm̃ qui adher& mere¬
peccati unũ esficiuntur Per
naturã masculus & mulier
unũ corpus sunt : qr mulier
deuiro sũpta est: ꝑ maculam
peccati concũbendo simul in
ipso amplexu coitus unum
corpus fiunt. sicut & ille hic
mulier. uł &iam simul cor¬
cũbendo unũ corpus efficiunt᷑
Qui autẽ adher& dño: ut nis sp̃s¬

Expanded text:
a caput et princeps ejus secundum humanitatem, eo quod homo factus est propter nos, singuli autem electi membra sunt ejus. Si Qui vero et corpus suscepit, per quod etiam nobis est caput, qui ex anima et corpore constamuscis? Absit, quia membra quae meretrici adhaerent et copulantur, desinunt esse membra Christi An nescitis quoniam qui adhaeret mereer maculam peccati unum efficiuntur. Per naturam masculus et mulier unum corpus sunt, quia mulier de viro sumpta est: per maculam vero peccati, concumbendo simul, in ipso amplexu coitus unum corpus fiunt, sicut et ille quimulier, vel etiam simul cumbendo unum corpus efficiuntur. Qui autem adhaeret Do
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras inifidelitatis fermen¬
.tũ: significat peccatũ: & nos
aegyptd̃ relinquimus & ferm̃¬
tũ peocati: quando ꝑfidem
deserimꝰ in fidelitatẽ. & relin.¬
quimus peccatum : transeuntes
ꝑaquã baptismatis ad terrã
repromissionis fermentum
ergo uetus appellat uetusta¬
tẽ peccati: & conuersationẽ
ueteris hominis: Neq infer¬
mento maliciȩ & nequicis.¬

Expanded text:
litatis: fermentum significat peccatum. Et nos Aegyptum relinquimus et fermentum peccati, quando per fidem deserimus infidelitatem, et relinquimus peccatum, transeuntes per aquam baptismatis ad terram repromissionis. Fermentum ergo vetus appellat vetustatem peccati et conversationem veteris hominis. Neque in fermento malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
iNhoc scło positus boria inten¬
tione ꝓmeruit & elemosinis.
ut si tempus ei ess&̃ concessum
mͥ sumere. qr ome qđ intrat
iNos non coinquinat hominẽ.
erant ualde bona. omnia
quoq munda mundis sed non
omĩa expediunt. id ÷ non omĩa
sunt utilia. qr quȩdam sunt ue.¬
nenata. & usu horrida. uł non
expediunt ꝓpter soandalum
fratrũ. qr melius⁊ ñ manduca.¬
re : quã fratr̃e scandalizare.
Omĩa mihilicent subaudis quȩ
ut qͥ engłm p̃dicant de engłio
sũptus accipiant abbis quib
p̃dicant: Sed ego subandis. sub
Beatus apłs noluit se subdi corui.¬
thus aliquod mius abeis
accipiens. ut omina uitia lib̾e
redarguere posset : ne causa
uentris uigor eugłice ueritatis
torpescer&. &ne occasiorem
psendo apłis darã expoliandi
domos. essetq euangeliũ uenale:
E sca uentri subaudis modo ser.¬
uit. &uenter seruit aescis. dĩ
destru& ꝑ mortẽ si cessa uerit
officiũ eclendi. & redactus fue.¬
destru&. cũ homines Nasci
clesierint: Corpus autẽ hominis

Expanded text:
in hoc saeculo positus bona intentione promeruerit, et eleemosynis, ut si tempus ei esset concessum,mihi sumere, quia omne quod intrat in os, non coinquinat hominem , erant valde bona . Omnia quoque munda mundis ; sed non omnia expediunt, id est non omnia sunt utilia, quia quaedam sunt venenata, et usu horrida: vel non expediunt propter scandalum fratrum, quia melius est non manducare, quam fratrem scandalizare. Omnia mihi licent, subaudis quae um praedicant, de Evangelio sumptus accipiant, ab his quibus praedicant: sed ego sub nullius reBeatus Apostolus noluit se subdi Corinthiis, aliquod munus ex eis accipiens, ut omnia vitia libere redarguere posset, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret, et ne occasionem pseudoapostolis daret exspoliandi domos, essetque Evangelium venale. Esca ventri, subaudis modo servit, et venter servit escis; Deus destruet per mortem, cum cessaverit officium edendi, et redactus fuedestruet, cum homines nasci desierint. Corpus autem hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriũ contẽptibilẽ siue
simplicẽ indiuinis legib cõpa¬
ratione doctoꝵ & predicatoꝵ
modo appellat sapientẽ iN
humanis legibus quẽ precipit
constitui Scđm augustinum
autẽ quia illi despicabiles cons-¬
⁊ ituebant᷑ : dixit iste: Nũquid
non ⁊ aliquis sapienis inter uos
qui possit constitu ut fr̃s int̃
se non contendant : & quod
peius ÷ etiam apud infideles
faciunt. duplicantq peccatũ.
& qđ litigant: & qđ inp̃sentia
infideliũ litigant. Iam qͥdẽ¬

Expanded text:
ptibilem, sive simplicem in divinis legibus cooperatione doctorum et praedicatorum, modo appellat sapientem in humanis legibus, quem praecipit constitui. Secundum Augustinum autem, quia illi despicabiles constituebant, dixit iste: Nunquid non est aliquis sapiens inter vos qui possit constitui, ut fratres inter se non contendant? et quod pejus est, hoc etiam apud infideles faciunt, duplicantque peccatum, et quod litigant, et quod in praesentia infidelium litigant, a q
Abbreviated transcription (Latin):
bant dicentes Sic & sic dicit
ille ds̃ m̃s inlege quã tiobis
suis cultorib tradidit: Qua¬
ꝓpter qr corinthu hoc faciebant :
redarguit eos apłs inquienis: Aud&
aliquis ur̃m hoc agereᷤ. Omĩ modo
non debuerat tanta presũptio
esse in uobis. ut aliquis dimit¬
tens fideles. causa iuditu iret
ad infideles iudicari frẽm suũ
scĩ iam amatores huius mundi
iudicabunt exemplo fidei suȩ
& cõparatione melioris facti
dus. amatores uidelic& mundi.
indigni estis qui demirumis
iudicetis  hoc non adfirmati.¬
ue. sed potius increpatiue. &
interrogatiue ÷ legendum. Est
cõparatione ur̃i dãpnabunt᷑
scđares homines & mundiama¬
tores: indignu estis. ide indig¬
Nos uos iudicatis. ut deminimis
iuditus uł causis iudicetis de
furto: subaudis non estis in
sunt: Nescitis qm̃ angelos uidi¬
cabimus. malignos uidelic&
sp̃s eodẽ modo quo & mundũ
quantomagis scłaria id÷̃ ama¬
tores scłi : hui quidĩ auxilio

Expanded text:
ic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant, redarguit eos Apostolus, inquiens: Audet aliquis vestrum hoc facere? Omnino non debuit tanta praesumptio esse in nobis, ut aliquis dimittens fideles, causa judicii iret ad infideles judicari fratrem suum sancti amatores hujus mundi judicabunt ex exemplo fidei suae, et comparatione melioris facti,dus, amatores videlicet mundi, indigni estis qui de minimis judicetis? Hoc quidem non affirmative, sed potius increpative et interrogative legendum est. Est comparatione vestri damnabuntur saeculares homines et mundi amatores, indigni estis, id est indignos vos judicatis, ut de minimis judiciis vel causis judicetis, de furto, subaudis non estis indsunt. Nescitis quoniam angelos judicabimus? Malignos videlicet spiritus, eodem modo quo et mundum: Quanto magis saecularia! id est, amatores saeculi. Hi qui, Dei aux
Abbreviated transcription (Latin):
si intalib peccatis ꝑmanere
uultis. melius esset iͥ iob mori
& exire acorpore Cõmiscetur
aut fornicando. aut etiam
illi in aliquo famulatucibi &
potus. uł colloquio fauenido.
uł non increpando. Id circo
autẽ meluis: abhac uita exire
quã inpeccatis manere : qm̃
quanto amplius uiuit in illis.
sibi accumulat Siquis frat̃
nominiatur idc fidelis dicitur

Expanded text:
si in talibus peccatis permanere vultis, melius esset vobis mori et exire a corpore. Commiscetur aut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quanto amplius vivit in illis, sibi acquirit. Si is qui frater nomi
Abbreviated transcription (Latin):
malitia ⁊ mali uolentia siue
mala ua luntas: hic autẽ
ꝓmala oꝑatione ponit᷑ Neqͥ¬
tia ⁊ suꝑbia. uł audatia ad
malum. siue mala cogitatio:
insuꝑbia uł audatia mentis
adinalũ: sicut solent amato
sinceritatis & ueritatis: sub¬
Sinceris materia ⁊ quȩ naturã
suã ꝑfecte seruat. & nulla
corruptione in terius fuscata
aut corrupta. sẽꝑ in melius
ꝓficit non in peuis & nossum
tunc sinceres. quando omana
insimplicitate & puritate
mentis agimus. semꝑ in melius
Non reddentes siue offendicu¬
lũ alus ꝓmalo exemplo non
generantes: & nos in azimis
sinceritatis & ueritatis epuli

Expanded text:
malitia est malevolentia sive mala voluntas. Hic autem pro mala operatione ponitur. Nequitia est superbia vel audacia ad malum, sive mala cogitatio, in superbia vel audacia mentis ad malum, sicut solent amatorsinceritatis et veritatis, subSinceris materia est quae naturam suam perfecte servat, et nulla corruptione interius fucata aut corrupta, semper in melius proficit non in pejus. Et nos tunc sumus sinceri, quando omnia in simplicitate et puritate mentis agimus, semper in melius non reddentes, sive aliis offendiculum per malum exemplum non generantes. Et nos in azymis sinceritatis et veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
muu fornicariis id÷̃ Ne
similes efficiaminii uel nolu
iNter esse illoꝵ societati.
habebat. sed corinthii male
intellexerunt aut putantes
qđ de infidelibus gentilibus
dicera non defidelibus: Id eoo
repetit ista & corrigit cos
ia quienis: Nonutiq fornicaris
huius muidi id̾ non dixi uel
seripsi defornicarus huius mundi
paganis uidelio& sed illis qͥsunt
interuos: Alioqum debueratis
dehoc mundo exisse id÷ sipaga.¬

Expanded text:
mini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel ne velitis interesse illorum societati. habebat. Sed Corinthii male intellexerant hoc, putantes quod de infidelibus gentibus diceret, non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrigit eos, inquiens: Non utique fornicariis hujus mundi, id est non dixi vel scripsi de fornicariis hujus mundi, paganis videlicet, sed de illis qui sunt inter vos. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ: melior teuis eẽ noui: Oms nouimꝰ.
om̃s uolumꝰ. quȩre qͥdẽ meluis te & inde effi¬
acus uelis In animo ẽ. qđ quęris: beatꝰ enĩ
eẽ uis. Ipso animo tuo quęris qͥdsit melius.
istis duobi illud meluissit qđ animꝰ dr̃: Pocest¬

Expanded text:
consilium. Melior te vis esse, novi, omnes novimus, consilium. Melior te vis esse, novi, omnes novimus, omnes volumus: quaere quod est melius te, ut inde effiatus velis. In animo est quod quaeris. Beatus enim esse vis: ipso animo tuo quaere quid sit melius. istis duobus illud melius sit quod animus dic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ contingit omĩb qđ oms eẽ uolunt: Om̃s enĩ
beati eẽ uolunt: ñ aut̃ er̃ nisi illi qͥuisti cẽ uo¬
luerint: Et ecce nescio qͥs ut male faciat: beatꝰ
eẽ uult.: Unde : ex pecunia. ex argento . & au¬
ro. ex p̃dus. fundis. domib mancipiis. pompa
scłi. honore uolatico & ꝑituro. habendo aliqͥd
uolunt beati eẽ Quere gͦ qđ habeas: ut
beatꝰsis Cũ enĩ beacꝰ fueris: melior utiq eris.
quã cũ miser es: Fieri aut̃ ñ pocest: ut res de¬
terior te faciat meliorẽ.: Homo es̃: de terius ce
ẽ. Quic qͥd cupis. qđ beatꝰ eẽ desid̾as. aurum.
rendis. fruendis. inferioras ce̾. Te cu melio¬
res. tu potior es. & utiq us melior eẽ quã es.
beacũ eẽ : quã mniserũ. Uiseẽ meliortẽq quȩ¬
ris: ꝑ quiris ꝑ quȩ idfiac de teriõra ce̾: quicqͥd
quȩsieris int̾ra : de terius ẽ. quãcũ.: Omũs homo
optat amico suo. sic eũ adiurat sic melior sis. sic
meliorẽ te uideamꝰ. sic de te meliorẽ gaudeamꝰ

Expanded text:
ntingit omnibus quod omnes esse volunt. Omnes enim beati esse volunt, non autem erunt nisi illi qui justi esse voluerint. Et ecce nescio quis ut male faciat beatus vult esse. Unde? Ex pecunia, ex argento et auro, ex praediis, fundis, domibus, mancipiis, pompa saeculi, honore volatico et perituro. Habendo aliquid volunt beati esse: quaere ergo quid habeas, ut beatus sis. Cum enim beatus fueris, melior utique eris, quam cum miser es. Fieri autem non potest ut res deterior te faciat meliorem. Homo es, deterius te est quidquid cupis, quo beatus esse desideras. Aurum, rendis, possidendis, fruendis, inferiora sunt te. Tu melior es tu potior es: et utique vis melior esse quam es, esse, quam miserum. Vis esse melior te: et quaeris, perquiris per quae id fiat, deteriora te. Quidquid quaesieris in terra, deterius est quam tu. Hoc omnis homo optat amico suo, sic eum adjurat: Sic melior sis, sic meliorem te videamus, sic de te meliore gaudeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ enĩ incorde suo ncĩmo uebor ageueracione
ingenerationẽ sine malo. Id ÷ fama mea ꝙ
sũ pͥncipatũ. deqꝰ posteri tacere ñ possi nc:
Animꝰ enĩ ꝑdicꝰ. & expers uanarũ artiũ atq
aiustitiȩ lumine altĩus mał artib sibi adicũ
molit᷑ ad famã tãdiuicnã. & apud pꝰceros eti¬
am celebret᷑ Ec qͥ ñ poss̃ bene inuotescere:
cupiunt uł male dese homines loqͥ. dũ mͦ
bitor dictũ eẽ: ñmo uebor ageneratione

Expanded text:
Dixit enim in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo; id est, fama mea et sum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus et expers bonarum artium atque a justitiae lumine alienus, malis artibus simolitur ad famam tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescere, cupiunt vel male de se homines loqui, dummodo ita, dixit, ego movebor a generatione
Abbreviated transcription (Latin):
decuiꝰ occultis iste psalmꝰ inscriptꝰ ẽ. Sice¬
nĩ eciã ab angło dicit᷑. Dabit illi dr̃ sedẽ
dauid patris sui.: Nec illa sententia h uic
incellectui contraria ẽ: quaidẽ dñs quȩrit
eũ dmñ : Dix̃ dñs dnõ meo sede adextris meis.
donec ponã inimicos tuos. scabellũ pedũ cuorũ
scđm qđ uirtꝰ & sapientia dĩ ẽ.: Docec gͦ ibi
fidẽ uerissimã & sincerissimã. ut o dñs sic rex

Expanded text:
 occultis ipse psalmus inscriptus est. Sic enim etiam ab angelo dicitur: Dabit illi Deus sedem David patris sui . Nec illa sententia huic intellectui contraria est, qua idem Dominus quaerit no meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . secundum quod Virtus et Sapientia Dei est. Docet ergo ibi fidem verissimam et sincerissimam, ut et Dominus sit re
Abbreviated transcription (Latin):
dia psalmatis quasi occulta lecitia. quan¬
tũ existimare possumꝰ seꝑatio quȩ nunc
fic ñ locis sed affectationib animorũ int̃
peccatores & iustos. sic̃ granorũ apaleis¬
quȩ adhuc inarea Et seqͥt᷑ Conũtantur
peccatores in infernũ : id ÷ dent᷑ in manus
suas cũ eis parcit᷑. & inlaquȩ ent᷑ delecta

Expanded text:
diapsalmatis: quasi occulta laetitia, quantum existimare possumus, separationis quae nunc fit, non locis, sed affectionibus animorum, inter peccatores et justos, sicut granorum a paleis adhuc in area. Et sequitur, Convertantur peccatores in infernum; id est, dentur in manus suas, cum eis parcitur, et illaqueent
Abbreviated transcription (Latin):
lunt lib̾ari afilio dĩ. & ꝑtinere adfiliũ hoĩs.
& eẽ. filii hominũ id ÷ noui homines : seruiant
homines  in scõs dĩ ut dũ eũ iuncere pene¬
tur dm̃ res humanas neglegere: Inc̃ posito
quęrentiũ : cur uidiciũ differat᷑. Ut qͥd dnẽ
inquit discessisti longe : deinde qͥsic quęsiũ
tanꝗ repente intellexerit.: Aut quasi sciens
int̾rogauerit. ut doceret: sub iecic dicens:
Despicis inop ortunitatib intribulatione:
Id ÷ oportune despicis & facis tribulaciones.
ad inflã mandos animos desidio aduentꝰ tui:
Is enĩ iocundior. ẽ. fons ille uitȩ: qͥ mulcum
sicierint Itaq insinuat c̃siliũ dilationis dic̃s
Dũ suꝑbit impuiꝰ incendit᷑ pauꝑ. Mirũ ẽ. &
uerũ. quanco studio bonę spei paruuli

Expanded text:
lunt liberari a Filio Dei, et pertinere ad Filium hominis, et esse filii hominum, id est novi homines, serviant homines et in sanctos Dei, ut tunc veretur Deum res humanas negligere: subjicit quaerentium cur judicium differatur: Utquid, Domine, inquit, recessisti longe? Deinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjicit dicens; Despicis in opportunitatibus, in tribulationibus; id est, opportune despicis, et facis tribulationes ad inflammandos animos desiderio adventus tui: his enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint; itaque insinuat consilium dilationis, dicens: dum superbit impius, incenditur pauper. Mirum est et verum, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
sꝯ etiã qͥsqͥs nr̃m̃ ẽ. incętĩs m̃bris. & exalta¬
cur ab omĩb prauis cupiditatib quȩ sunt
portȩ morcis. qt ꝑ illas itur inmortem:
Mors aut̃ ẽ. iã ipsa lȩtitia in ꝑfruendo: cũ
qͥsqͥs adipiscit᷑ qđ ꝑdite concupiuit Ra¬
dix c̃. enĩ omĩũ malorũ cupiditas. Et ꝓptẽa
porta mortis ẽ: qr mortua ẽ. uidua quȩ
in delitus uiuit: Adquas delitias. ꝑ cu¬
piditates tanꝗ ꝑ portas mortis ꝑ uenitur:
S unt auc̃ poite filiȩ sion omĩa optima stu¬
dia: ꝑ quȩ u̾enit᷑ adusionẽ pacis inscã
aecđa : In his igit᷑ portis bene ad muntan¬
tur uniũ sȩ laudes dĩ ut ñdec̾ scm̃ canib
neq ꝓiciant᷑ margaritȩ ante porcos qͥ

Expanded text:
rum est in caeteris membris; et exaltatur ab omnibus pravis cupiditatibus, quae sunt portae mortis, quia per illas itur in mortem. Mors autem est jam ipsa laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit: radix est enim omnium malorum cupiditas ; et propterea porta mortis est, quia mortua est vidua quae in deliciis vivit : ad quas delicias per cupiditates tanquam per portas mortis pervenitur. Sunt autem portae filiae Sion, omnia optima studia, per quae venitur ad visionem pacis in sancta Ecclesia. In his igitur portis bene annuntiantur universae laudes Dei, ut non detur sanctum canibus, neque projiciantur margaritae ante porcos ;
Abbreviated transcription (Latin):
& laborẽ seqͥt᷑ dolor. qr ñ solũ sine fruc¬
ti. sꝯ etiã ad ꝑniciẽ labonit᷑.: Quil abor
& dolor adillud refert᷑ qđ dix̃ in corde suo.
ñ mouebor ageneratione ingeneracionẽ
scłi mimerib cumulauit: et idõ ininsidus cũhis
sed̾e dictꝰ ẽ: qm̃ falsã felicitatẽ eorũ ad decipi¬
endos homines ostencauit: Quipͣua uolunta¬
te dũtales eẽ cupiunt. o bona aec̾na ñquęr̃.
inlaqueos eiꝰ incident: Inoccultis ut int̾ficiat
innocentẽ: Inoccultis puto dictũ eẽ. ubi ñfa¬
cile intelligit᷑: qͥd appetendũ. qͥd ue fugien¬
Adũ sit. Innocentẽ aut̃ int̾ficere ẽ: ex innocen

Expanded text:
 laborem sequitur dolor, quia non solum sine fructu, sed etiam ad perniciem laboratur. Qui labor et dolor ad illud refertur, quod dixit in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, ribus cumulabit? Et ideo in insidiis cum his sedere dictus est, quoniam falsam felicitatem ipsorum ad decipiendos homines ostentabit. Qui prava voluntate dum tales esse cupiunt, et bona aeterna non quaerunt, in laqueos ejus incident. In occultis ut interficiat innocentem. In occultis puto dictum esse, ubi non facile intelligitur quid appetendum, quidve fugiendum sit: innocentem autem interfice
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram.: Post occulta gͦ filii deqͥb in hoc psal¬
mo multa dictas. er̃ manifesta filii. deqͥb
manifesta fucurasit.: De illo enĩ die dictũsit
qđ nemo eũ sciret. neq angłi. neq uirtutes.
neq filiꝰ hominis. Quid gͦ tã occultũ quãid

Expanded text:
. Post occulta ergo Filii, de quibus in hoc psalmo multa dicta sunt, erunt manifesta Filii, de quibmanifesta futura sit; de illo enim die dictum est quod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtutes, neque Filius hominis : quid ergo tam
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sine malo. Cuius maledictionẽ osple¬
maledictũ ẽ. tã nefandis artib cęlũ appe¬
tere. & ad capiendã aec̃nã sedẽ talia merita
cõ ꝑare : sedhac eiꝰ maledictione oseiꝰ plenũ
est: Nonenĩ habebit effectũ ista cupidicas:
sꝯ infra os eiꝰ tantũ ualebit adeũ ꝑdendũ.
qͥhȩc sibi ausus ẽ. pollice̾ri. cũ amaritudi¬
ne & dolo. id ÷ ira & insidus. qͥb in suas
partib conũsus ÷ multitudinẽ. Sublin

Expanded text:
 VERS 28.-- Cujus maledictione os plemaledictum est tam nefandis artibus coelum appetere, et ad capiendam aeternam sedem talia merita comparare. Sed hac ejus maledictione os ejus plenum est. Non enim habebit effectum ista cupiditas, sed infra omnes ejus tantum valebit ad eum perdendum, quia hoc sibi ausus est polliceri. Cum amaritudine et dolo, id est ira insidiisque, quibus in suas partes conversurus est multitudinem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtã eius loci Tunc pacat᷑ anima. & or¬
dinat᷑ homo adqͥetẽ. & adbeatitudinẽ capes¬
sendã: Perut memoria eorũ cũ sonitu. Impio¬
rũ scilicet: Sed cũ strepitu. siue qr fit stre¬
pitꝰ. dictũ ẽ. cũ impiecas eũtit᷑. Non enĩ tran¬
sit ad sũmã pacẽ. ubi sũ mũ silentiũ ẽ: nisi
qͥ magno strepitu pͥuꝰ cũsius uitus belligera¬
uerit Siue cũ strepitu dictũ ÷ ut pereat
memoria eorũ. etiã ipso strepitu ꝑ eunte.

Expanded text:
pacatur anima, et ordinatur homo ad quietem et ad beatitudinem capessendam. Periit memoria eorum cum strepitu: impiorum scilicet. Sed cum strepitu, sive quia fit strepitus, dictum est, cum impietas evertitur; non enim transit ad summam pacem, ubi summum silentium est, nisi qui magno strepitu prius cum suis vitiis belligeraverit: sive cum strepitu dictum est, ut pereat memoria impiorum etiam ipso strepitu pereunte,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetiã illud dix̃. ñ habes in me pocestatẽ.
nisi tͥ data fuissec desuꝑ. Idipsũ ÷ adȩqͥta¬
tẽ patris. & adocculta sua referens qđ iu¬
dex hominũ aducilitatẽ h ominũ iudicatꝰ ẽ:
siue homo dicat dõ. sedisti suꝑ chronũ qͥ
uidicas aeqͥtatẽ. animã suã thronũ eiꝰ ap¬
pellans. ut corpꝰ sit fortasse t̾ra quę scabel¬
lũ pedũ eiꝰ dicta ẽ: Ds̃ enĩ erat inxpo:
na scilicet occultis filii. qt introdux̃ eã
rex incubiculũ suũ. dicat sponso suo: Se¬
disti suꝑ chronũ qͥuidicas aeqͥtatẽ: qr re¬
surrexisti a mortus. & ascendisti incęlum.
& sedes addextãm patris. Que libet gͦ ha

Expanded text:
llud dixit, Non haberes in me potestatem, nisi tibi datum fuisset desuper , idipsum ad aequitatem Patris et ad occulta sua referens, quod judex hominum ad utilitatem hominum judicatus est: sive homo dicat Deo, Sedisti super thronum, qui judicas aequitatem, animam suam thronum ejus appellans, ut corpus sit fortasse terra, quae scabellum pedum ejus dicta est ; Deus enim erat in Christo na scilicet occultis Filii, quia introduxit eam rex in cubiculum suum , dicat sponso suo, Sedisti super thronum, qui judicas aequitatem, quia resurrexisti a mortuis, et ascendisti in coelum, et sedes ad dext
Abbreviated transcription (Latin):
se uenire: ñ posse uanꝰ & erroris animꝰ ple¬
nus arbitrat᷑. nisi artib mał.: Qd̃ qͥdem
iã desimone diffamatũ ẽ. cũ sceleratis artib
cęlũ se putasse adepturũ: & de humana
generatione induunã generationẽ reb ma¬
gicis transiturũ.: qͥd gͦ mirũ sieciã ille
homo peccati. qͥtoctã neqͥtiã & impietatẽ
quã oms pseudo ꝓpħȩ inchoauer̾ imple¬
curꝰ ẽ. & tanta signa faccurꝰ. ut decipiac si

Expanded text:
se venire non posse vanus et erroris plenus animus arbitratur, nisi artibus malis; quod quidem etiam de Simone diffamatum est , cum sceleratis artibus coelum se putasset adepturum, et de humana generatione in divinam generationem rebus magicis transiturum: quid ergo mirum, si etiam ille homo peccati, qui totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa factu
Abbreviated transcription (Latin):
gitiũ. & menbra cȩgã inhunc modũ tiraniuco
pͥncipatui. id ÷ ꝑ ũsis consilus militancia: Huiꝰ
cuutatis quasi pleps. ẽ. omẽs delicatȩ affectiones.
agitantes Ergo ubirex. ubi curia. ubi ministi.
ubi pleps inuenit᷑: ciuitas ẽ.: Neq enĩ calia es¬
sent in mał ciuitatib: nisi pͥuꝰ eẽnt insingulis
Hasciuitates destriuit. cũ excluso inde pͥncipe
na ũbo uericatis. so piunt᷑ maligna consilia.
turpes affectiones edomant̾. m̃brorũ & sensu¬
um ministĩa captiuant᷑. & adiustitię & bouo¬
rũ oꝑum militiã trans ferunt᷑ ut iã sic̃ apłs

Expanded text:
gitium, et membra caetera in hunc modum tyrannico gitium, et membra caetera in hunc modum tyrannico principatui, id est perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs est omnes delicatae affectiones agitantes. Ergo ubi rex, ubi curia, ubi ministri, ubi plebs invenitur, civitas est: neque enim talia essent in malis civitatibus, nisi prius essent in singulis Has civitates destruit, cum excluso inde principe na verbo veritatis, sopiuntur maligna consilia, turpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivantur injusta, et ad bonorum operum militiam transferuntur: ut jam sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
l nimici defecer̃ frameę infinẽ. Non pluralic̃
inimici: s sigularit̃ huiꝰ inimici.: Cuius
aut̃ uumici. nisi diaboli. frameę defecer̃
Haec aut̃ intelligunt᷑ diũsȩ opiniones erro
His gladus uincendis & ad defectũ ꝑ ducendis
instat ille gladiuꝰ deqͦ inpsalmo septimo
dicit᷑. nisi conũtimim gladiũ suũ iubrubit.
Et forte iste ẽ. finis inquẽ frameę deficiunc
mimici: qr usq ad ipsũ aliqͥd ualent. Ipse
nunc oꝑat᷑ occulte. ultimo aut̃ uiditio
palã uibrabit᷑.: Hoc ẽ. destruent᷑ ciuitates::
YNã ita seqͥt᷑ Inimici defecer̃ frameȩ infinẽ:
& ciuitates destruxisti .: Cuutates aut̃ istȩs̃.
inqͥb diaboł regnat. ubi dolosa & fraudu¬
lenta consilia. tanꝗ curię locũ obtinent: Cui prin¬
cipatii quasi satellites ox ministris ad officia qͦrũq
menbrorũ. oculi ad curiositatẽ. aures adlascuuam.
uł siqͥd .ẽ. aliud qđ inmalã partẽ libent̃ audit᷑.
manꝰ adrapinã. uł qđ libet aliuq facinꝰ auc fla¬

Expanded text:
nimici defecerunt frameae in finem. Non pluraliter inimici, sed singulariter hujus inimici. Cujus autem inimici, nisi diaboli frameae defecerunt? Hae autem intelliguntur diversae opiniones errorHis gladiis vincendis et ad defectum perducendis instat ille gladius, de quo in septimo psalmo dicitur: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit . Et forte iste est finis in quem frameae deficiunt inimici, quia usque ad ipsum aliquid valent; ipse nunc operatur occulte, ultimo autem judicio palam vibrabitur. Hoc destruuntur civitates; nam ita sequitur, Inimici defecerunt frameae in finem; et civitates destruxisti: civitates autem in quibus diabolus regnat, ubi dolosa et fraudulenta consilia tanquam curiae locum obtinent, cui principatui quasi satellites et ministri adsunt officia quorumque membrorum, oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, vel si quid est aliud quod in malam partem libenter auditur, manus ad rapinam vel quodlibet aliud facinus aut fla
Abbreviated transcription (Latin):
ritas : ubi deseminib dñs loqͥt᷑ quȩ in
petrosis locis exeunte sole arescunt:
qr ñ habent altã radicẽ, Unde significat qͥgdu¬
dent excipiendo ũbo ueritatis. sꝯ cedunc ꝑ secu¬
tionib qͥb sola caritate resistit̾: Et apłs dic̃.
ut incaritate radicati ꝙ fundati possitis cõp̃
hende̾: Pes gͦ peccatorũ idẽ. amor cõ p̃hen¬
dit᷑ inmuscipula quã occultant: qr cũ frau¬
dulentã accionẽ consecuta fuerit delectacio
cũ eos tradidit ds̃ inconcupiscentiã cordis
eo rũ : iã illa delectatio alligat eos. ue inde
abrũp erec amorẽ. & aducilia conferre
ñ audeant qr cũ conati fuerint dolebunt
animo tauꝗ pedẽ de cõpede exuere cupi¬
entes: Cui dolore succũ bentes aꝑnitiosis de¬
lectationib nolunt absceđe: Inmuscipula
gͦ quã occultauer̃. id÷ infraudulenco consi¬
lio cõp̃ hensus ẽ. pes eor: amor scilicet qͥꝑ

Expanded text:
ritas, ubi de seminibus Dominus loquitur, quae in ritas, ubi de seminibus Dominus loquitur, quae in petrosis locis exurente sole arescunt, quia non habent altam radicem . Unde significat eos qui gaudent excipiendo verbum veritatis, sed cedunt persecutionibus, quibus sola charitate resistitur. Et Apostolus dicit: Ut in charigo peccatorum, id est amor, comprehenditur in muscipula quam occultant; quia cum fraudulentam actionem consecuta fuerit delectatio, cum eos tradiderit Deus in concupiscentiam cordis eorum , jam illa delectatio alligat eos, ut inde abrumpere amorem et ad utilia conferre non audeant; quia cum conati fuerint, dolebunt animo, tanquam pedem de compede exuere cupientes; cui dolori succumbentes, a perniciosis delectationibus nolunt abscedere. In muscipula ergo quam occultaverunt, id est in fraudulento consilio, comprehensus est pes eorum, amor sci
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ salutare tuũ.: Idẽ. cũ beaticudine contine¬
affligit᷑. & spes salua ẽ. quã dui occultũ ẽ.
filu uditiũ ipsa spe dic̃. exultabo suꝑ sa¬
lutare tuũ. qr nunc circũ strepente seu ui
seu errore gentiliũ atteric̃. Infixes gen
b suis. & quẽ admodũ qͥuoluer̃ ꝑ sequi ae¬
ccłam in ea corruptione sinc fixi. quã se
inferre arbitrabant᷑. Nã intficere cupie¬
banc corpora: cũ ipsi in animã morerent᷑.
Ininuscipula ista quã ab sconder̃: cõp̃hen¬
sus ẽ. pes eorũ.: Muscipula occulta: est
dolosa cogitatio.: Pes animȩ recte intelli¬
git᷑ amor Quicũ prauus ẽ: uocat᷑ cupidi¬
tas aut libido. Cũ aut̃ rectꝰ: dilectio uł
ẽ. qđ forma occupat corporis: sꝯ inde¬
lectatione qͦse ꝑ uenisse ꝑ amorẽ lȩtat᷑.
Delectatio aut̃ ꝑ nitiosa sequit᷑ cupiditatẽ:
fructuosa caritatẽ. Unde o radix dic¬
ta ẽ. cupiditas.: Radix em̃ tanꝗ pes ar¬
boris intelligit᷑.: Radix dicta ẽ. Mca¬

Expanded text:
super salutare tuum: id est, cum beatitudine contineaffligitur, et spe salva est: quamdiu occultum est Filii judicium, ipsa spe dicit, Exsultabo super salutare tuum; quia nunc circumstrepente seu vi, seu errore Gentilium atteritur. Infixae sunbus suis; et quemadmodum qui voluerunt persequi Ecclesiam, in ea corruptione sint fixi, quam se inferre arbitrabantur: nam interficere corpora cupiebant, cum ipsi in anima morerentur. In muscipula ista, quam occultaverunt, comprehensus est pes eorum. Muscipula occulta, est dolosa cogitatio. Pes animae recte intelligitur amor: qui cum pravus est, vocatur cupiditas aut libido; cum autem rectus, dilectio vel est, quod forma occupat corporis, sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur: delectatio autem perniciosa sequitur cupiditatem, fructuosa charitatem. Unde et radix dicta est cupiditas. . Radix porro tanquam pes arboris intelligitur. Radix dicta est et cha
Abbreviated transcription (Latin):
in notitiã : dedit illos ds̃ in reꝓbũ sensum :
Quia ñ infinẽ obliuo erit pauꝑis.: Qui ui¬
det᷑ nc̃ inobliuione eẽ. cũ peccatores feli¬
citate huiꝰ scłi florere existimaut᷑. & iusti
seꝑacisunt: donec etiã ultino uiditio separent᷑:¬

Expanded text:
s in reprobum sensum . 18. Quia non in finem oblivio erit pauperis: qui videtur nunc in oblivione esse, cum peccatores felicitate hujus saeculi florere existimantur, et justi separati sunt, donec etiam ultimo judicio separent
Abbreviated transcription (Latin):
si hȩc ũba adtendant. ut nec discipłi eiꝰ
patrẽ habuerint. qr sic̃ ipse dix̃. quȩ mͥ
mat̾̃ ẽ: sic illos docuit. cũ ait. Nolice uob̾
dicebat᷑. O m̃ĩum inimicorũ suorũ do¬
minabit᷑. Brach iuĩ enĩ eiꝰ dix̃ potentiam:

Expanded text:
si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus patres habuerint; quia sicut ipse dixit, Quae mihi mater est, sic illos docuit, cum ait: Nolite vobisdicebatur: Omnium inimicorum suorum dominabitur. Brachium ergo ejus, dixit potent
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: quasi ds̃ laborẽ & irã consid̾et uctradac
cos in manꝰ suas: id ẽ. quasi laborare & iras
ci timeat. & ꝓpteã illis parcat neonerosa
illisit. pena eorũ. aut ne iracundia & tẽpes¬
tate curbet᷑. qͦmͦ plerique homines facuuit
dissim ulaca iundicta. ne laborent aut iras¬
cant᷑. T ibi delictꝰ ẽ. pauꝑ. Idõ enĩ pauꝑ
est: idẽ. omĩa huiꝰ mundi tẽporalia bona
contẽpsit. ut tusis tantũ spes eiꝰ.: Pupillo tu
eris adiutor: idẽ. ei cui morit᷑ pae̾ hic
iã dicere : mͥ mundꝰ crucifixus ÷ & ego
mundo.: Talib enĩ pupillis: fit pat̾ ds̃
Docet qͥppe dñs pupillos fieri disciptos suos
qͥb dic̃. Neuob̾ dicacis patrẽ int̾ris:: Cuiꝰ
rei exẽplũ p̃buit ipse pͥor dicendo: Quȩ
mͥ mat̾. aut qͥ fr̃s sunt: unde uolunt qui¬
dã ꝑniciosissimi heretici asserere. ñ eũ ha¬
buisse matrẽ: nec uident eẽ. consequens.

Expanded text:
Deus, quasi Deus laborem et iram consideret, ut tradat Deus, quasi Deus laborem et iram consideret, ut tradat eos in manus suas; id est, qure timeat, et propterea illis parcat, ne onerosa sit illi poena eorum, aut ne iracundiae tempestate turbetur: quomodo plerumque homines faciunt dissimulata vindicta ne laborent, aut dolcantur. 31. Tibi derelictus est pauper. Ideo enim pauper est, id est, omnia hujus mundi temporalia bona contempsit, ut tu sis tantum spes ejus. Pupillo tu eris adjutor; id est, ei cui moritur pater hic  dicere: Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . Talibus enim pupillis pater fit Deus. Docet quippe Dominus pupillos fieri discipulos suos, quibus dicit: Ne vobis dicatis patrem in terris . Cujus rei exemplum praebuit prior ipse dicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde volunt quidam perniciosissimi haeretici asserere, non eum habuisse matrem: nec vident esse consequens
Abbreviated transcription (Latin):
uindictã dicit᷑. ex surge dnẽ d̃ ms. & ex altet᷑
manꝰ tua. Nonutiq in occulto: sediã in ma¬
nifestissima gła.: Neobluuiscaris pauꝑem
infinẽ: id ẽ. sic̃ impii pucant. quidicunt.
oblicꝰ ẽ. ds̃ auertit faciẽ suã neuideat usq
infinẽ.: Usq infinẽ auc̃ negant dm̃ uide :
qͥdicunt eũ res humanas & c̾renas ñcurare.
qm̃ t̾ra quasi finis ẽ. rerũ. qr ultimũ elem̃¬
tũ ẽ. in quo homines ordinatissime laborant:
Sedlaborũ suorũ ordinẽ uide ñ poss̃: qͥ ma¬
xime ꝑtinent adocculta filii. Laborans gͦ
aeccła illis tẽporib tanꝗ nauis in magnes
fluctib & ꝓcellis: quasi dormientẽ excitat
dmñ. ut imꝑet uentis & tranqͥllitas redeat:
manifesto uiditio incelligentes & exultan¬
tes dicunt.: P ropt̃ qͥdirritaũ impuiꝰ dm̃:
id ẽ. qͥd ꝓfuit tanta mala facere: Dixit
ciationẽ quęrit: in qua si erratũ fueric obscura¬
tur: Sic eiũ dix̃ incorde suo impiuꝰ. ñ reqͥ rec

Expanded text:
vindictam dicitur, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum in finem; id est, sicut impii putant, qui dicunt: Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Usque in finem autem negant Deum videre, qui dicunt eum res humanas et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est rerum, quia ultimum elementum est in quo homines ordinatissime laborant, sed laborum suorum ordinem videre non possunt, qui maxime pertinet ad occulta Filii. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, quasi dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat: manifestum judicium intelligentes, et exsultantes dicunt, Propter quid irritavit impius Deum? id est, quid profuit tanta mala facere? Dixit tiationem quaerit, in qua si erratum fuerit, obscuratur. Sic enim dixit in corde suo impius: Non requiret
Abbreviated transcription (Latin):
pluit. serenat. conat. & siquas alia : nec ad¬
dimꝰ qͥs hoc faciat. qr om̃iũ m̃tib sponte
sẽse offert excellentia facientis. nec ũba de¬
sidat Quȩs̃ igit̃ occulta filii: in qͦ ũbo pͥ¬
mũ intelligendũ ÷. eẽ aliqua filu mani¬
festa. aqͥb distingunt᷑ hȩc quȩ appellan¬
tur occulta. quã obrẽ qm̃ duos aduentꝰ
lexer̃ : alcũm fucurũ quẽ utriq sꝑamꝰ Et qm̃

Expanded text:
Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt talia, nec adPluit, serenat, tonat, et si qua sunt talia, nec addimus quis id faciat; quia omnium mentibus sponte sese offert excellentia facientis, nec verba desiderat. Quae sunt igitur occulta Filii? In quo verbo primum intelligendum est esse aliqua Filii manifesta, a quibus distinguuntur haec quae appellantur occulta. Quamobrem, quoniam duos adventus lexerunt, alterum futur
Abbreviated transcription (Latin):
salau huiꝰ inscriptio ẽ:
Infinẽ ꝓ occulcis filu psal¬
mꝰ ipsi dauid: Deoccultis
filii quęri potest: sꝯ qr
ñ addit cuiꝰ. ipsũ unige¬
nitũ dĩ filiũ oportẽt
intelligi. Ubi enĩ defilio
dauid psalmꝰ inscriptꝰ ÷: cũ fugeret inquit
afacie ab salon filii sui: Cũ ec nom̃ eiꝰ dictũ
degentib multa dic̃ ñ pocest recte accipi ab
salon. Neq enĩ bellũ qđ cũ patre ille ꝑdicꝰ
gessic ullo mͦ ad gentes ꝑtinet. cũ popłs tam̃
isrł adũsus se ibi diuisus sic: Canit᷑ itaq iste
psalmꝰ. ꝓ occultis unigeniti filii dĩ Nã oo ip¬
se dñs cũ sine addita m̃to ponit filiũ. se ipsũ
unigenitũ uult intelligi ubi ait: Siuos filiꝰ
lib̾ auerit : tunc uere libi eritis: Nondixit
filiꝰ dĩ. sꝯ tantũ dicendo filiꝰ. dat intelligi
cuiꝰ sit filiꝰ. Quã locutionẽ ñ recipit nisi ex¬
cellentia eiꝰ : deqͦ ita loqͥm᷑. ut etiã si non eã
nominemꝰ possit incelligi: Ita enĩ dicimus.

Expanded text:
salmi hujus inscriptio est: In finem pro occultis Filii, Psalmus ipsi David. De occultis Filii quaeri potest: sed quia non addidit cujus, ipsum unigenitum Dei Filium oportet intelligi. Ubi enim de filio David Psalmus inscriptus est, Cum fugeret, inquit, a facie Abessalon filii sui ; cum et nomen ejus dictum de Gentibus multa dicit, non potest recte accipi Ab neque enim bellum quod cum patre ille perditus gessit, ullo modo ad Gentes pertinet, cum populus tantum Israel adversus se ibi divisus sit. Canitur itaque iste psalmus pro occultis unigeniti Filii Dei. Nam et ipse Dominus cum sine additamento ponit Filium, seipsum unigenitum vult intelligi, ubi ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit, Filius Dei; sed tantum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit filius. Quam locutionem non recipit nisi excellentia ejus de quo ita loquimur, ut etiamsi non eum nominemus, possit intelligi: ita enim dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uire.: Psallice dnõ qͥ habitat insr̃on. hisdicit᷑.
qͦs ñ deliqͥt quęrentesse dñs.: Ipse habitat in
sion qđ intp̃tat᷑ speculatio. & gestat imagi¬
nẽ aeccłȩ quȩ nuncẽ: sic̃ iherłm gestat ima¬
ginẽ aecdȩ que futura ẽ. id ÷ cuuitas scõrum
iã angłica uita fruentiũ. ꝗt iherusalẽ int̃¬
p̃tat᷑ uisio pacis.: Precedit aut̃ speculatio ui¬
sionẽ : sic̃ ista aeccła p̃cedit eĩ quȩ ꝓmittit᷑
ciuitatẽ inmortalẽ necnã.: Sed p̃cedit tẽpo

Expanded text:
. Psallite Domino, qui habitat in Sion: his dicitur, quos non derelinquit quaerentes se Dominus. Ipse habitat in Sion, quod interpretatur Speculatio, et gestat imaginem Ecclesiae quae nunc est: sicut Jerusalem gestat imaginem Ecclesiae quae futura est, id est civitatis sanctorum jam angelica vita fruentium; quia Jerusalem interpretatur Visio pacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur, civitatem immortal
Abbreviated transcription (Latin):
re̾am᷑ Agimꝰ aut̃ speculationẽ. uc ꝑ ueni¬
amꝰ aduisionẽ.⁊ Sedetiã ipsa quȩ nunc est
aecda nisi dns inhabitaret: iret inerrorẽ
quã libet studiosissima speculatio Et huic
uos. ⁊ Et in interiore homine habitare xp̃m

Expanded text:
agimus autem speculationem, ut perveniamus ad visionem. Sed etiam ipsam, quae nunc est, Ecclesiam nisi Dominus inhabitaret, iret in errorem quamlibet studiosissima speculatio: et huic vos ; et, In interiore homine