comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessio siue głi ficans: bethleliem domus
tem fortit strauerit. & pulcher aspectu
decoraq facie fuerit: illum scilicet de
sua domo ac familia p̃figurans nasci¬
turum. qui singłarit̃ mundi pͥncipem
debellaret. speciosus forma p̃ filus homi¬
num. Et ipse in bethlebem natus est:
ut intellectualium pastor eẽt ouiũ. hoc
est. simplicium rector animarũ. S &¬
usq hocdie & usq ad consummationẽ
scłi. añs in narareth concipi & in psreir¬
nasci ñ desut: cum quilib& audientium
uerbi flore suscepto. domum se ęt̾ni panis
efficit. Cotidie genitrir xp̃i ȩccłia suum¬
comitata auctorem. de rota mundane cõ¬
uersationis qđ galilea sonat. in ciuitatem
uida. confessionis uidelicet ac laudis ascen¬
dens: censum suȩ deuotionis ct̾no regi per¬
soluit. Quȩ in exemplum beate semꝑ uir¬
guus mariȩ. nupta simul & iminacula¬
ta concipit nos uirgo de spũ: parit nos
uirgo sine gemitu: & quasi ab alio qͥdẽ
desponsata s ab alio grauidata. ꝑ singłas

Expanded text:
fessio, sive glorificans; Bethleem, domus tem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit. Illum scilicet de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum : et ipse in Bethleem natus est, ut intellectualium pastor esset ovium, hoc est, simplicium rector animarum. usque hodie et usque ad consummationem saeculi Dominus in Nazareth concipi et in Benasci non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. comitata auctorem, de rota mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis videlicet et laudis, ascendens, censum suae devotionis aeterno Regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata concipit nos virgo de spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per singulas
Abbreviated transcription (Latin):
suadente & p̃mia pollicente. xp̃o. eamus
om̃s. nulius excipiatur a censu iusticiȩ :
ueniamus ad eum qui laboramus et
onerati sumus. & ipse reficiet nos. Tollamꝰ
uigum euis suꝑ nos: & discamus ab eo
qr nutis est & humilis corde. & inueni¬
emus requiem animab nr̃is. Hȩc .ẽ. enĩ
nr̃a ciuitas & patria: requies iudelicet
beata & cȩlestis animarum. Ad quã ni¬
mirum ciuitatem pacis & quietis ire. &
deuote regi nr̃o thesaurum ferre est ere¬
dentib: cotidianis uirtutis ac fidei ꝓfe¬
his adquirendis mundatos nos ab om̃i
inquinam̃to carns & sp̃s. p̃ciosius auro

Expanded text:
suadente et praemia pollicente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae, veniamus ad eum qui laboramus et onerati sumus, et ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem animabus nostris. Haec est enim nostra civitas et patria, requies videlicet beata et coelestis animarum, ad quam nimirum civitatem pacis et quietis ire et devote regi nostro thesaurum referre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profehis acquisitis, mundatos nos ab omni inquinamento carnis et Spiritus pretiosius auro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uentui testimonium ꝑhibe¬
bat: qui congregatos ab om¬
nib mundi plagis electos
suos eternȩ beatitudinis albo conscribet.
s & eiusdem regni duces quieta sui mode¬
raminis pace uiuabat : qi nimirum com-¬
pressis a p̾liorum turbine gentib uniuer¬
sis. p̃dicaturos orbi xp̃i discipłos quolib&
ꝓpt u̾bum ire uellent. ab ingruentium fer¬
uore seditionum. tremenda id temꝑis ut
ita dixerun romani nominis umbra ꝓte¬
gebat. Exiit gͦ edictum a cȩsare augusto.
ut censum ꝓfiteretur uniu̾sus orbis: qr
imminebat edictum regis. xp̃i. quo salu¬
tem consequeret᷑ uniu̾sus orbis. Qui uo¬
cabłm augusti ꝑfectissime complens. ut¬
pote suos augescere desiderans & ipse au¬
subiectos signare p̃cepit: euntes inquuiens
in mundum uniu̾sum. p̃dicate euangłm
onũ creature: qui crediderit & baptira¬
tus fuerit saluus erit. Quomͦ gͦ tunc¬

Expanded text:
ventui testimonium perhibebat, qui congregatos a mundi plagis omnibus electos suos aeternae beatitudinis albo conscriberet, verum etiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat, quia nimirum, compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quolibet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis ut ita dixerim Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis, quia imminebat edictum Regis Christi, quo salutem consequeretur universus orbis. Qui vocabulum Augusti perfectissime complens, utpote suos et augescere desiderans, et ipse aue signare praecipit. Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
minũ qui in spũ sc̃õ baptrians peccata di¬
mittere solet. suũ baptrandum in aqua
submisisse serui manib caput. Sequitur.
Baptuatus autẽ confestim ascendit de aqua:
& ecce aꝑtisunt celi. & uidit spm̃ dei des

Expanded text:
minum, qui in Spiritu sancto baptizans, peccata diminum, qui in Spiritu sancto baptizans, peccata dimittere potest, suum baptizandum in aqua submisisse servi manibus caput. IV. Baptizatus autem confestim ascendit de aqua, et ecce aperti sunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
baptuare dñm quem ex uirgine natum
nouerat nullã ꝓrsus hab̾e maculã culpȩ.
S quia uera humilitas ipsa est quam obȩ¬
dientia comes ñ deserit: officium qd̾ prius
expauit humilit̾ impleuit. Hlam sequit᷑.
Respondens autem iłic: dixit ei. Sine mͦ:
sic enim decet nos implere ominẽ iusticiã.
tali ordine cognouisset omnẽ iusticiã debe¬
compleri. Sine me mͦ inquit. Sine me mͦ ut
iuissi a te baptriari in aqua: & tu postmo¬
dum a me qd̾ queris baptuabis in spu.
Sic enun decet nos p̃rogare exemplum un¬
plende omĩs iusticie: ut uidelicet discant
fideles neminẽ posse hominẽ absq unda
baptismatis ꝑfecte iustum existere.&. eẽ.¬
om̃ib quamiuis innocent᷑ & iuste uirren¬
tib necessarium uiuificȩ regenerationis. of.¬
tis subisse uł potius sibi consecrasse laua¬
crum. Hulla ꝑsonarum maioꝵ contemp¬
nat ab humilib meis in remissionẽ pec¬
catorum baptizari: cum memineriit do-¬

Expanded text:
baptizare Dominum, quem ex virgine natum baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod priusquitur: Respondens autem Jesus, dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos implere omnem justitiam. tali ordine cognovisset omnem justitiam debecompleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, baptizari abs te in aqua, ut tu post modum a me, quod quaeris, baptizeris in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, omnibusque, quamvis innocenter et juste viventibus, necessarium vivificae regenerationis oftis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerint Do
Abbreviated transcription (Latin):
illum ad se uenisse ut baptriaret aqua cui
nulla inerat quȩ baptismo tergeret᷑ culpa:
unmo qui ꝑ sui gr̃am sp̃s cunctã credentib
mundi tolleret culpã. Unde recte intelligit᷑
qd̃ hic dicit iohannes ego a te debeo baptiza¬
ri: hoc. eẽ. qd̃ apud eũgłistam ioħem illo ad
se ueniente dixisse narratur. ecce agnus di
ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enĩ
debemus om̃s baptriari: qui ad hoc m mun-¬
dum ut peccata tolleret mundi. Ab illo
debuit ipse iohannes baptirari. id. ẽ. a pecca¬
tioriginalis contagione mundari: qͥ quam
uis nullo int̾ natos mulierum minor. tam̃
quasi natus ex muliere. culpȩ neuo ñ care¬
bat. id̾oq cum cet̾is mulierum natis. ab eo
qui natus ex uirgine d̃s in carne apparuit
opus habebat ablui. Qm̃ gͦ scriptum est.
quid est homo ut immaculatus sit. & ut
mundus appareat natus ex muliere: iure
tunuit homo quãuis sc̃s. natus tamen ex
muliere & ob ida culpȩ macula ñ immiiniᷤ.

Expanded text:
illum ad se venisse, ut baptisaretur aqua, cui illum ad se venisse, ut baptisaretur aqua, cui nulla inerat, que baptismo tergeretur, culpa, ymmo qui per sui graciam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur, quod hic dicit Iohannes: Ego a te debeo baptisari, hoc esse, quod aput ewangelistam Iohannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce, agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptisari, quia ad hoc venit in mundum, ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Iohannes baptisari, id est, a peccati originalis contagiovis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis,
Abbreviated transcription (Latin):
iordanem ad ioħem: ut baptitaret᷑ ab eo.¬
.UIII. Uenit filius dei baptriari ab homine: non
anxia necessitate abluendi alicuius sui pec¬
cati. qui peccatũ ñ fecit ullũ. nec inuentꝰ. ẽ
dolus in ore eius. S pia dispensatione ablu¬
encli omĩs nr̃i contagionem peccati. qui in
multis offenclimus om̃s: & si dicerimus qi
peccatum ñ habenus nos ipsos seducimꝰ.
& ueritas in nob̾ ñ est. Uenit baptizari in a¬
quis ipsarum conditor aquarũ: ut nob̃ qͥ
in iniquitatib concepti & in delictis sumꝰ
generati. scdȩ natiuitatis quȩ ꝑ aquam &
spm̃ celebratur: appetendũ insinuare my¬
sterium. Dignatus est lauari aqͥs iordaniciꝰ.
qui erat muncdus a sordib cunctis: ut ad
diluendas nr̃oꝵ sordes scelerum omĩũ fluen¬
ta sci̾ficaret aquarum S quia humillumã dñi
dispensationẽ ex lectione euangłica cognoui-¬
mus: etiã serui humillimã obeditionem sol¬
licita intentione uideamus. Sequit᷑. Iohan-¬

Expanded text:
Jordanem ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Venit Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joan
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s hoc letius die. quid hac sollempnitate
sacratius: in qua partum uirginis qui la
audiuit: in qua etiam sobrio illo uini mira¬
bilis poculo peccatis ebrium mortale genꝰ
spualit̃ gaudeamus: ut tenebras cordis^. lu¬
men stellȩ celestis irradiet. benedictio patͣnȩ
uocis illustret. & salutare nos uinum ipso

Expanded text:
res, hoc laetius die, quid hac solemnitate res, hoc laetius die, quid hac solemnitate sacratius, in qua partum virginis, qui lataudivit; 90 in qua etiam sobrio illo vini mirabilis poculo peccatis ebrium mortale genus tualiter gaudeamus, ut tenebras cordis nostri lumen stellae coelestis irradiet, benedictio paternae vocis illustret, et salutare nos vinum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
hibebat. Nec ignorabat ꝓpħarum ille p̃cipuł ui¬
us a se dnm baptriandum: s ministeriũ su¬
um noluit sine confessione complere. Itaq
& fides confessa est dñin:. & obedientia¬
impleuit obsequium. Baptiratur gͦ iħ̾e ÷ ñ ut¬
purificeti aquis. s ut aquas ipse scĩficit.
Baptiratur nouus homo: ut noui baptima¬
tis constituat sacram̃tum. Ut autẽ iohannis
& manentem suꝑ iħm. Audit & patrem di¬
centem. hic est filius meus dilectus in quo
sit grã: quam subtili sacram̃to trinitas se ho¬
die homini reuelauit. Pater enĩ auditur
in uoce. filius manifestatur in homine: sps̃
sẽs dinoscit᷑ in columba. Quã mirifico autem
sui uł transitu głȩ suȩ. omnẽ ad momentũ
creaturam scificat. uiuificat & illustrat. Aqͣs
enim consecrat dum baptriatur: terrã sciꝰ¬
ficat dum sepelitur. mortuos suscitat dũ
resurgit. celestia głificat dum ascendit ad
cȩlum. & sedet ad dexterã patris. Quid gͥ¬

Expanded text:
rohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipurohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientiamplevit obsequium. Baptizato itaque purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem sui, vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
sic enim decet nos implere omnẽ iusticiam.
Sine modo inquit dñs: hoc est. uera sunt
quidẽ nec renuo ista quȩ memorasis muri-¬
sterium ueni seruitutis implere: ut eos qͦs
peccatum subdidit seruituti. ad meam reuo¬
cem lib̾tatem. klec mireris iohannes: si tius
me manib inclino. Qui eni contentus sũ na¬
sci. contentus circumcidi. pannis etiã con-¬
tentus inuolui. quomͦ ñ iordanem hunc con-¬
tentus libenter ingrediar: Noli putare. in¬
iuriosum mͥ indignuq uideri: hoc bap¬
tismate baptriari. Alie me manent iniuriȩ:
aliȩ sunt contumeliȩ quas ꝓ humana salu-¬
plere omnẽ iusticiam. Id est. omĩa quidẽ
uera sunt quȩ memoras: s hȩc mei aduentꝰ
est ratio: ut quia sub lege factus sum ordo
legitimus suppleatur. Ueni enim ñ ut mͥ
iuuerem cui uita etna cum patre est: s ut
conditionem ur̃ȩ mortis auferrem. Q hoc .ẽ.
iohannes suscepit deuotus: quem timidus ꝓ¬

Expanded text:
sic enim decet nos implere omnem justitiam . sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeplere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est Joannes suscepit devotus, quem timidus p
Abbreviated transcription (Latin):
piendum baptismũ seruuli sui manib
inclinaret. Uidens gͦ eum iohannes ueni-¬
entem ad baptismum suũ. ac dñĩce in
eo głs insignia cͤognoscens: dixit ei. Ego
a te debeo baptuari: hoc est. terrenus
a cȩlesti. mortalis ab eterno. fragilis a po¬
tente: & tu uenis ad me. ad p̃cursorem
uidex. ad creaturã creator. rex ad seruũ:
Et humiliabis te mͥ exiguo: cum tua nõ
sim dignus calciamenta portare: u int̾
peccatores ad baptisium uenis. in cuius
ore dolus inuentus ñ est. & ꝑ quẽ totiꝰ
mundi peccata tolluntur: ac tantum te
tus subicis creaturis. ut puteris obliuis¬
ci qđ deus es. Ego quidẽ hominem iudeo:
s meum dñm recognosco. Humanũ in te
corpus aspicio: s celeste intelligo sacramen
qui me ad ista misisti. Quomͦ autem nẽ
ego te astantem p̾sentemq ignorare pos¬
sum: quẽ dudum adhuc in ut̃o uirginali
& intra iuiscera mat̾na constitutum necdum
ipse natus agnoui: Cui iħc art. Sine modo:

Expanded text:
piendum baptismum servuli sui manibus piendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacrament es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, necipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. unigenitus dei uiui. in se¬
ꝑabilis semꝑ ꝑmanens apud
patrem.ita ꝓ nob̃ ꝑfectum
susciꝑe dignatus est homi¬
nem: ita qd̃ d̃s erat exmani-¬
uit in semetipso. ut ꝑ omiã legaliũ san¬
ctionum sacramenta transiret. Blam ut
primũ beate matris scõ ꝑcessit ab ut̃o:
circumcisionis signaculo dedicatur. siue ut
indubitatam carnis suȩ ostenderet uerita¬
tem. siue ne eum ueliit alienigenã alũp¬
na circumcisionis plebs iudaica declina¬
ret. Dem quia tradite ꝑ moysen legis p̃¬
teriri p̃cepta ñ poterant: offertur ꝓ eopur
nis holocaustum offertur: qui omĩum ho¬
minum sordes purgaturus aduenit. S cũ
ioliannes p̃missus ante faciem eius. con¬
currentes ad se popłos & p̃dicatione cor-¬
rigeret. & penitentie baptismo consecra-¬
tet: ipiẽ ad eum int̾ ꝓmiscuas uilesq tur¬
bas unus e popło ꝑꝑauit. Et tanta sese
benignissimus dignatione subiecit: ut
illud sacratissimum caput tremendũ
potestatib angłis uenerandum. ad susci¬

Expanded text:
s, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo pures, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas  unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad susci
Abbreviated transcription (Latin):
Nec lio sc̃i euangłii quam mͦ fr̃s¬
auduinus: magnum nob̃ ꝙ in dño & in ser¬
uo dat ꝑfecte humit᷑atis exemplum. In dño
quidẽ: quia cum sit dñs ñ solum ab homine
seruo baptrrari. s etiam tpse ad hunc baptrian¬
dus uenire dignatus est. In seruo autẽ: qr cũ
sciret p̃cursorem se acbaptistam sui saluato
ris p̃destinatum: memor tam̃ ꝓpriȩ fragilita¬
tis. iniunctũ sibi humilit̃ excusauit officiũ
dicens. Ego a te debeo baptrrari: & tu uenis
bitur: & dñs qui in forma hominis ꝓpt̃ ho¬
mines instruendos humilis apparuit. mox
neret apparuit. uoce delapsa ad eum huiꝰmo¬
di a magnifica gła. hic est filius meus dilectꝰ
in quo mͥ complacui: et fidelissimus atq
humilli mus seruus ille iohannes qui bap
suȩ mentis oculis descendentẽ suꝑ eum spm̃¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, frataudivimus, magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizabitur, et Dominus qui in forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox neret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui bapsuae mentis oculis descendentem super eum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s descendit suꝑ eum: ut hinc nimirũ
fides nr̃a confirmetur. ꝑ myst̾ium sacri
quid enĩ credi decet dño tẽ primũ cele¬
stia patuisse secreta. cum recta fidef habe
at. ñ minus temꝑe quo cum hominib cõ

Expanded text:
s descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur per mysterium sacri quid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta? fides habet catholica non minus tempore quo cum hominibus con
Abbreviated transcription (Latin):
ei. usq septies: Ec cet̾a. heret sibi sermo dñi¬
cus: &r in modũ funiculi criplicis rumpi
nõ pot̃. Supͣ di xerat. uidete ne cõtempnatis
unũ expusillis: & adiecerat. si peccauerit in
te fr̃ tuus. uade & corripe eũ int̾ te & ipsuĩ
solũ. & p̃miũ reꝓmiserat dicens. si duo ex
uobis consenserint suꝑ t̾ram. de omĩ re un¬
petrabunt quã petierint. & ego ero in medio
ens frĩ inse peccanti dimittere debeat. & cũ
int̾rogatione ꝓfert sententiã. Usq septies:
Cui respondit dñs. Nõ usq septies. sed usq¬
septuagies septies: id est quadringentis no-¬
naginta uicib: ut totiens peccanti fracri
dimitteret in die. quotiens ille peccare¬

Expanded text:
ed usque septuagies septies. Haeret sibi sermo Dominicus, et in modum funiculi triplicis rumpi non potest. Supra dixerat: Videte ne contemnatis unum ex his pusillis; et adjecerat; Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum; et praemium repromiserat dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint, et ego ero in medio es fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam usque septies? Cui respondit Dominus: Non usque septies, sed septuagies septies, id est quadrigentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ritis suꝑ t̾rã erunt soluta & in cęlo. Quia
dixerat. si aut̃ eccłiã nõ audierit sit tibi sic̃
ethuicus & publicanꝰ. & poterat contẽptoris
fr̃is hȩc occulta esse responsio. uel tacita co-¬
gitatio. si me despicis oe ego te despicio. situ
me condempnas & mea sententia cõdẽpna-¬
beris: potestatẽ tribuit apłis. ut sciant qͥ
a talib cõdẽpnant᷑ humanã sententiã di¬
uina sententia roborari. & qđeũq ligatũ

Expanded text:
ritis super terram, erunt soluta et in coelo. Quia ritis super terram, erunt soluta et in coelo. Quia dixerat: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus, et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio, vel tacita cogitatio, si me despicis, et ego te despicio, si tu me condemnas, et mea sententia condemnaberis: potestatem tribuit apostolis, ut sciant qui a talibus condemnantur, humanam sententiam divina sententia robor
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃ nr̃. & in qualibet causa nos
leserit. dimittendi habemꝰ potesta
indm̃ quis peccauerit: ñ est nr̃i arbitrii. Di¬
cit enĩ diuina scriptura. Si peccauerit homo
in hominẽ: rogabit sacerdos ꝓeo. Si aut̃ in
dm̃ peccauerit: quis rogabit pro eo: Nose cõ¬
trario indĩ iniuria benigni sumꝰ: in nr̃is cõ¬
tumeliis exercemꝰ odia. Corripiendus autẽ
ẽ. fr̃ seorsũ: ne si semel pudorẽ ac uerecon¬
diã amiserit. ꝑmaneat in peccato. Et siqͥdẽ
ueniendi sub testib. forro si nec illos audire
tur obꝓbriis. Quando aut̃ dicit᷑ sit tibi sicut.
ethnicus & publicanꝰ. ostendit᷑ maioris esse
detestationis. qui sub nomine fidelis agat
oꝑa infideliũ: quã hi qui aꝑte gentiles sũt:
Publicani enĩ uocant᷑ scdm tropologiã. qui
scłi sectant᷑ lucra: & exigunt uectigalia ꝑ
negationes & fraudes ac furta scelerataq ꝑ
iuria. Am̃ dico uob̃: quȩcũq alligaueritis
suꝑ t̾rã erunt ligata incelo. & quȩcũq solue¬

Expanded text:
noster, et in qualibet causa nos laeserit, dimittendi habemus potestain Deum quis peccaverit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit pro eo? Nos econtrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem, ac verecundiam amiserit, remaneat in peccato. Et siquidem  studio, vel conveniendi sub testibus. Porro si nec illos audire , salvetur opprobriis. Quando autem dicitur: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus, ostenditur majoris esse detestationis, qui sub nomine fidelis agit opera infidelium, quam hi qui aperte Gentiles sunt. Publicani enim vocantur secundum tropologiam, qui saeculi sectantur lucra, et exigunt vectigalia per negotiationes et fraudes, ac alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecumque solve
Abbreviated transcription (Latin):
duo uel tres congregati in nomine meo: ibi
sũ in medio eoꝵ. Omĩ supͣ sermone ad cõcor-¬
diã uocarat. Igit᷑ & p̃miũ pollicet᷑ ut solli ci¬
tius festinemꝰ ad pacẽ. cũ se dic̃ int̾ duos &
tres mediũ fore: iuxta illud exemplũ tiran-¬
ni qui duos amicos captos cũ unus ad uisen¬
dã matrẽ reu̾tisset. & amicũ ꝓ se uadẽ dedis-¬
set sic ꝓbare uoluit. ut uno retento alterũ
dimitteret. Cũq reu̾tisset ad cõdictã diem:
ad mirans ambors fidẽ rogauit ut se habe¬
rent tc̃iũ. Possumꝰ & hoc spualit̾ intelligere:
qđ ubi sp̃c̃. anima. corpꝰq cõsenserut. & nõ
int̾ se bellũ diu̾sarũ habuerint uoluntatũ.

Expanded text:
duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Omnis supra sermo nos ad concordiam provocarat. Igitur et praemium pollicetur, ut sollicitius festinemus ad pacem, cum se dicat inter duos et tres medium fore. Juxta illud exemplum tyranni, qui duos amicos captos cum unus ad visendam matrem revertisset, et amicum pro se vadem dedisset sic probare voluit, ut uno tento, alterum dimitteret. Cumque revertisset ad condictam diem, admirans amborum fidem, rogavit ut se haberent tertium. Possumus et hoc spiritualiter intelligere, quod ubi spiritus et anima corpusque consenserint, et non inter s
Abbreviated transcription (Latin):
templi scissũ est: & om̃ia legis sacra¬
m̃ta quȩ pruis tegebant᷑ ꝓdita sunt.
atq ad genciliũ popłm transier̃t. In
eugłio cuiꝰ sepe facimꝰ m̃tionẽ suꝑ limi.¬
nare templi infinitȩ magnitudinis
fractũ esse atq diuisũ legimꝰ. Iosephuᷤ
qͦ refert uirtutes angłicas p̃sides quõ.¬
dam templi tunc parit̾ conclamasse:
transeamus ex his sedib. Terra mota

Expanded text:
templi scissum est, et omnia legis sacratempli scissum est, et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur prodita sunt, atque ad gentilium populum transierunt. In Evangelio, cujus saepe facimus mentionem super liminare templi infinitae magnitudinis, fractum esse atque divisum legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi tunc pariter conclamasse, transeamus ex his sedibus. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ s s quidã quos arbitoͣr milites fu¬
isse romanos. ñ intelligñtes sermoniꝰ
hebraici propͥetatẽ. s exeo qđ dixit he¬
li. heli. putantes heliã ab eo inuocatũ.
Sin autẽ uideos qui hȩc dixerint.in.¬
telligere uoluerimꝰ: & hoc more sibi
solito faciunt. ut dñm inbecillitatis
infament. qui helyȩ auxiliũ depre.¬
cetꝰ. Et continuo currens unꝰ ex eis
acceptam spongiã impleuit aceto &
imposuit arundini: & dabat ei bibe.
Et hȩc facta st̃: ut cõpleretꝰ ꝓpħia.
in siti mea potauert̃ me aceto. Usq
hodie iudei & om̃s increduli dñicȩ
resurrectionis aceto et felle potant
iħm: et dant ei uinũ mirratũ ut eũ
consopiant & mala eoꝵ ñ uideat. Iħc
aut̃ iterũ clamans uoce magna emi.¬
sit sp̃m. Diuinȩ pocestatis in diciũ est
emictere sp̃m: ut ipse quoq dixerat.
Nemo potest tollere animã meã ame:
s ego pono eam ame ipso &e rursũ

Expanded text:
omnes, sed quidam quos arbitror milites fuomnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Eli, Eli, putantes Eliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint, intelligere voluerimus, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitatis infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Et continuo currens unus ex eis, acceptam spongiam implevit aceto: et imposuit arundini, et dabat ei bibere. Et haec facta sunt ut compleretur prophetia: In siti mea potaverunt me aceto . Usque hodie Judaei et omnes increduli Dominicae resurrectionis aceto et felle potant Jesum; et dant ei vinum myrrhatum ut eum consopiant, et mala eorum non videat. Jesus autem iterum clamans voce magna, emisit spiritum. Divinae potestatis indiciuemittere spiritum, ut ipse quoque dixerat: Nemo potest tollere animam meam a me, sed ego pono eam a meipso, ut rursum
Abbreviated transcription (Latin):
orbis lunȩ soli obsitus breues oe ferru¬
gineas fecisse tenebras: triũ horarum
spatiũ ponit᷑. ut omĩs causantiũ occa¬
sio tolleret᷑. Et hoc factũ reor: ut com.
ius retraxisse radios suos: ne aut pen¬
dentẽ uidet dñm. aut impii blasphe¬
mantes sua luce fruerentur. Et circa
sus est. Illudq qđ in medio ũsiculi
legit᷑ respice in me: suꝑfluũ est. Legi.¬
tur enĩ in hebreo: d̾s meus ds meus
quare me deliquisti. E rgo impii st̃
qui psalmũ ex ꝑsona dauid siue he¬
ster & mardocheĩ dictũ putant: cũ ȩciã
eugłistȩ testimonia ex eo sũpta suꝑ
saluatore intelligunt ut ẽ. illud. di¬
uiserunt sibi uestim̃ta mea. & suꝑ
illud. foderunt manꝰ meas &e pedes
meos. Nec mireris ũboꝵ humilitatẽ
or querimoniã derelicti: cũ formã
serui sciens. scandalũ crucis uideã.
Quidã aũt illic stantes & audien.¬
tes dicebant. Helyam uocat iste. Nõ

Expanded text:
orbis lunae soli oppositus, breves et ferruorbis lunae soli oppositus, breves et ferrugineas fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur, ut omnis causantium occasio tolleretur. Et hoc factum reor, ut compl majus retraxisse radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et circa sus est, illudque quod in medio versiculo legitur: Respice in me, superfluum est. Legitur enim in Hebraeo: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? Ergo impii sunt qui psalmum istum ex persona David, sive Esther et Mardochaei dictum putant, cum etiam evangelistae testimonia ex eo sumpta super Salvatore intelligant: ut est illud: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super aliud: Foderunt manus meas et pedes meos. Ne mireris verborum humilitatem et querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Quidam autem illic stantes et audientes, dicebant: Eliam vocat iste. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bant ei. Hic ꝑtropũ qui appellatur
sy lempsis ꝓ uno latrone uterq indu¬
cit᷑ blasphemasse. Lucas uͦ asserit qđ
altero blasphemante alter confessus
sit: & e contrario increpauerit blasfe¬
mantẽ: ñ quo discrepent ȩugłistȩ. sed
quod primũ uterq blasphemauerit.
de hinc sole fugiente. t̾ra cõmota. saxis¬
q diruptis. & ingruentib tenebris u¬
nus credidit in iħm. &e priorẽ nega¬
tionẽ sequenti confessione enĩdaue
alt̾ exteͣxitꝰ egit pęnitentiam. & usq
hodie iudeos increpat blasphemante̾.
Asexta aũt hora tenebre faccȩ sunt suꝑ
scripsert̃ contra eugłia suspicant᷑ de.¬
uiquiũ solis quod certis estimatisq tem¬
porib accide solet discipłos xp̃i obimꝑi¬
tiam suꝑ resurrectione oñi int̃preta¬
tos: cũ defectus solis ñquã nͥ ortu lunȩ
fieri soleat. Nulli aũt dubiũ ẽ: pascȩ
temꝑe lunã fuisse lunã plenissimã.
Et ne forsitan uidet᷑ umbra t̾rȩ uel

Expanded text:
bant ei. Hic per tropum, qui appellatur bant ei. Hic per tropum, qui appellatur σύλληψις, pro uno latrone uterque inducitur blasphemasse. Lucas vero asserit, quod altero blasphemante, alter confessus sit, et econtrario increpaverit blasphemantem . Non quod discrepent Evangelia; sed quod primum uterque blasphemaverit, dehinc sole fugiente, terra commota, saxisque disruptis, et ingruentibus tenebris, unus crediderit in Jesum, et priorem negationem sequenti confessione emendaveralter exterritus egit poenitentiam, et usque hodie Judaeos increpat  Al.sunt super pserunt contra Evangelia, suspicantur eclipsin solis, quod certis statutisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resurrectionem Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu lunae fieri soleat. Nulli autem dubium est Paschae tempore lunam fuisse plenissimam. Et ne forsitan videretur umbra terrae, vel
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. & non stabant suꝑ petrã. Id ipsũ
aũt insultans dic̃ fatiuis popłs: qđ
falsi testes confinxerant. Alios saluos
fecit: se ipsũ ñ potest saluũ facere. Etiã
nolentes confitent᷑ scribȩ & pharisei
quod alios saluos fecerit. Itaq ur̃a uos
condẽpnat sententia. Qui enĩ alioᷤ sal¬
uos fecit: utiq si uellet & se ipsũ sal¬
& credimꝰ ei. Fraudulenta ꝓmissio.
Quid ẽ. plus. de cruce adħuc uiuen¬
tem descende: an de sepulcro mortu¬
um resurgere: Resurrexit: & ñcre¬
ditis. Ergo etiã si decruce descendet.
similit ñ credidissetis. S michi uidẽ¬
tur hoc demones immidere. Statim
enĩ ut crucifixus ẽ. dñs senserunt
uirtutẽ crucis. & intellexert fractas
esse uires suas: et hoc agunt ut de cru¬
ce descendat. S dñs sciens adũsarioꝵ
insidias. ꝑ manet inpatibulo: ut dia¬
bolũ destruat. Id ipsum. aũt & latro¬
nes qui crucifixi erant cũ eo impꝑa¬

Expanded text:
pedes, et non stabant super petram. Idipsum pedes, et non stabant super petram. Idipsum autem insultans, dicit fatuus populus, quod falsi testes confinxerant. Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Etiam nolentes, confitentur Scribae et Pharisaei, quod alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet, seipsum sal credamus. Fraudulenta promissio. Quid est plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum resurgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiamsi de cruce descenderit, similiter non crederetis. Sed mihi hoc videntur daemones immittere. Statim enim ut crucifixus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, 235 sed Dominus sciens adversariorum insidias, permanet in patibulo, ut diabolum destruat. Idipsum autem et latrones, qui crucifixi erant cum eo, impropera
Abbreviated transcription (Latin):
gentis uirtus appareat. Ꝙ imposuer̃
supra caput eiꝰ causam ipsius scriptã:
hic ẽ. iħc rex iudeoꝵ. Non possũ dig.¬
ne ad mirari ꝓ rei magnitudine. qͦd
redemptis falsis testib & ad seditionẽ
clamorẽq infelici popło concitato.
nullã aliam inuenerit causã int̾fec¬
tionis eius: nͥ quod rex iudeoꝵ eẽt.
Et illi forsitan illudentes dericlenteᷤ¬
q hoc fecerint: ceterũ pilatus ȩtiam
nolentib respondit. quod scripsi scrip.¬
si. Uelitis nolitis uidei om̃is uob̃ gẽ¬
tium turba respondet: iħc rex ude.¬
orũ est hoc ẽ. imꝑator credentiĩ &
confitentiũ. Tunc crucifixi st̃ cũ eo
ouo latrones: unus adextris & unꝰ
a sinistris. Si golgatha tumulus ẽ. ade¬
& ñ dampnatoꝵ locus. & ideo dñs ibi
crucifigit᷑ ut suscitet adam: duo latro¬
nes quare in eodẽ loco crucifigunt᷑¬
qͥ pret̾̃grediunt᷑ uiam: & in uͦ itinere
scripturarũ ambulare nolebant. Mo¬
uebant capita. quia iam ante mouerãt

Expanded text:
us appareat. Et imposuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam, Hic est Jesus, rex Judaeorum. Non possum digne admirari pro 234 rei magnitudine, quod redemptis pretio falsis testibus, et ad seditionem clamoremque infelici populo concitato, nullam aliam invenerint causam interfectionis ejus, nisi quod rex Judaeorum esset. Et illi forsitan illudentes ridentesque hoc fecerint. Caeterum Pilatus etiam nolentibus respondit: Quod scripsi, scripsi. Velitis, nolitis, Judaei, omnis vobis gentium turba respondet: Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confitentium. Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris. Si Golget non damnatorum locus: et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in eodem loco crucifiguntquia praetergrediebantur viam, et in vero itinere Scripturarum ambulare nolebant. Movebant capita sua, quia jam antea moverant
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ceteris corꝑib remanentib surrexisse
aliꝰ fingeretur. Potest auͣt & nouũ sepul¬
chrũ mariȩ uirginis uterũ demonstra.¬
re: saxũ q ostio appositũ & saxũ mag̃.¬
nũ ostendere. ñ absq auxilio plurimo¬
rũ sepulchrũ potuis se reserari. Erat au¬
tẽ ibi maria magdalene & altera maria
sedentes contra sepulchrũ. Ceteris relin¬
rantꝰ. expectantes quod ꝓmiserat iħe: et
ideo meruerunt primȩ uidere resurrec
tionẽ. qr. qͥ ꝑseuerauerit usq in finẽ. hic

Expanded text:
nem, caeteris corporibus remanentibus, resurrexisse nem, caeteris corporibus remanentibus, resurrexisse alius fingeretur. Potest autem et novum sepulcrum Mariae virginalem uterum demonstrare: saxumque ostio appositum, et saxum magnum ostendere absque auxilio plurimorum sepulcrum non potuisse reserari. Erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. Altera rant, exspectantes quod promiserat Jesus, et ideo meruerunt primae videre resurgentem. Quoniam qui perseveraverit usque in finem hic
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & furent᷑ eum. Non suffecerat pͥncipi.¬
b sac̃dotũ &e scribis ac phariseis crucifi¬
xisse dnĩm saluatorẽ. nisi sepulcrũ cus¬
todissent:cohortẽ acciꝑent:signarent la¬
pidẽ: & quantũ in illis ẽ. manũ oppone¬
rent resurgenti: ut diligentia eoꝵ nr̃e
fidĩ ꝓficeret. Qnͣto enĩ ampliꝰ seruat᷑.
tantomagis resurrectionis ipsiꝰ uirtus os.¬
tendit᷑. Unde & inmonum̃to nouo qđ exci¬
sũ fuerat inpetra conditꝰ ẽ: ne si ex multis
lapidib edificatũ fuisset. suffossis tumuli
fundam̃tis ablatus furto diceretͦ. Quod aut̃
in sepulchro ponendus ẽẽt: ꝓpħȩ testimo¬
niũ est dicentis. Hic habitabit in excelsa
spelunca petrȩ fortissime. Statimq post du.¬
os ũsiculos seqr᷑. Regem cũ gła uidebitis . fi̾x. iiͣi.¬

Expanded text:
 custodibus. Non suffecerat principibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis .
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixi sint. Ex quo apparet caluariã
ñ sepulcrũ primi hominis s locũ signi¬
ficare decollatoꝵ: ut ubi habundauit
peccatũ. suꝑ habundaret gra. Adã uero
sepultũ iuxta hebron & arbeȩ̃ in iħu
filii naue uolumine legimꝰ. Et dedert̃
ei uinũ bibere cũ felle mixtũ. & cum
gustassec. noluit bibere. Os loquitur
ad iherłm. Ego te plantaui uineã ue.¬
ram: quomͦ mutata es in amaritudi¬
nẽ uitis alienȩ: A mara uitis amarũ
impleat᷑ quod scriptũ est. dedunt in
cibum meũ fel. & in siti mea potatie.¬
runt me aceto. Quod autẽ dicit᷑ cũ gu¬
stasset noluit bibere: hoc indicat qđ
gustauerit quidẽ ꝓnob̃ mortis amari¬
tudinẽ s tercia die resurrexit. Post quã

Expanded text:
crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron et Arbee, in Jesu filii Nave volumine legimus . Et dederunt ei acetum bibere cum felle mixtum, et cum guad Jerusalem: Ego te plantavi vineam veram; quomodo mutata es in amaritudine vitis alienae? Amara vitis amarum impleatur quod scriptum est: Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexerit. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
aliarũ urbiũ in quib idola colebant᷑.
Quando uͦ dr᷑ apparuerunt multis: os¬
tendit᷑ ñ generalis fuisse resurrectio ꝙͣ
om̃ib apparet. s specialis ad plurimos
ut hi uiderent qui cernere merebant᷑.
Centurio aut &. qui cũ eo erant custodi¬
entes iħm: uiso t̾re motu & his qͣ fiebars
timuert᷑ ualde dicentes. Uere dĩ filiꝰ erat
iste. In alio eugłio post terre motũ ma¬
nifestior causa miraculi centurionis
exponit᷑ : qđ cũ uidisset eũ sp̃m dimi¬
sisse dixerit. uere dĩ filiꝰ erat istȩ. Nullꝰ
enĩ habet potestatẽ dimittendi sp̃m: nͥ
ille qui animarũ conditor ẽ. Sp̃m au.¬
tem in hoc loco ꝓ anima intelligamꝰ:
seu quod sp̃uale̾ & uitale corpus faciat.
seu qđ animȩ ipsius substantia sp̃c sit.
uixta illud qd̾ scriptũ est auferes sp̃m
eoꝵ & deficient. Et hoc considandũ qd
centurio ante crucẽ in ipso scandalo
passionis uere dĩ filiũ confitet᷑: & ar.¬
rius in eccłia p̾dicat creaturã. Erant¬

Expanded text:
aliarum urbium, in quibus idola colebantur. Quando vero dicitur, Apparuerunt multis, ostenditur non generalis fuisse resurrectio quae omnibus apparet, sed specialis ad plurimos, ut hi viderent qui cernere merebantur. Centurio autem et qui cum eo erant custodientes Jesum viso terrae motu, et his quae fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere Filius Dei erat iste. In alio Evangelio post terrae motum manifestior causa miraculi centurionis exponitur, quod cum vidisset eum spiritum dimisisse dixerit: Vere Filius Dei erat iste. Nullus enim habet potestatem dimittendi spiritum, nisi ille qui animarum conditor est. Spiritum autem in hoc loco pro anima intelligamus, seu quod spiritale et vitale corpus faciat, seu quod animae ipsius substantia spiritus sit, juxta illud quod scriptum est, Auferes spiritum eorum et deficient . Et hoc considerandum qcenturio ante crucem in ipso scandalo passionis uere dei filium confiteatur. Et Arrius in ecclesia praedicat creaturam'. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
filios nr̃os. Tunc dimisit illis barraban:
iħm aut̃ flagellatũ tradidit eis ut cruci¬
figeret᷑ Barrabas latro qͥ seditiones faci¬
ebat inturbis. qͥ homicidioꝵ auctor erat
dimissus ẽ. popło uideoꝵ. id ẽ. diabolꝰ.
qui usq hodie regnat in eis. &e ieciro pa¬
cem habere ñ possunt. Ihe aut̃ auideis
traditꝰ absoluit᷑ ab uxore pilati. & ab
ipso p̾side ustus appellat᷑: et centuric
conficet᷑. qđ uere di filuis sit. Quęrat
eruditꝰ lector quomͦ sibi conueniat pi.¬
latũ lauisse manus suas & dixisse. in.¬
nocens ego sũ a sanguine iusti huiꝰ: et
postea flagellatũ tradidisse iħm ut cru¬
cifigeret᷑. S sciendũ. eũ romanis legi¬
bus ministrasse: quib sanccitũ ẽ. ut
qui crucifigit᷑ prius flagellis ũberet᷑.
Traditꝰ ẽ. itaq iħc militib ũberandus
& illud sacratissimũ corpus pectusq
dĩ capax flagella secuerunt. Hoc autẽ
factum ẽ: ut quia scriptũ ẽ. multa fla¬
gella peccatoris. illo flagellato nos aũi

Expanded text:
illis Barrabbam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Barrabbas latro, qui seditiones faciebat in turbis, qui homicidiorum auctor erat, dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui usque hodie regnat in eis, et idcirco pacem habere non possunt. Jesus autem a Judaeis traditus, absolvitur ab uxore Pilati, et ab ipso praeside justus appellatur. Et centurio confitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus lector, quomodo sibi conveniat Pilatum lavisse manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur? Sed sciendum est Romanis eum legibus ministrasse, quibus sancitum est, ut qui crucifigitur, prius flagellis verberetur. Traditus est itaque Jesus militibus verberandus, et illud sacratissimum corpus, pectusque Dei capax, flagella secuerunt. Hoc autem factum est, ut quia scriptum erat: Multa flagella peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat appellatus. & hoc ei seribe ce
sac̃dotes crim̃ obiͤcereͬnt. qđ sibi ĩ po¬
pulo isrł usurparet imꝑun: illuden¬
tes hoc faciunt ut nudatũ pristinis ue¬
stib induant clamide coccinea ꝓ ruffo¬
lembo quo reges ueteres utebant᷑. &e ꝓ
diademate ponant ei coronã spineam.
ꝓ sceptro regali dent calamũ. & ado¬
rent quasi regem. Nos aut̃ om̃ia hȩc
intelligamus mysticȩ. Quomͦ enĩ ca.¬
yphas dixit. oportet unũ hominẽ mo.¬
ri pro omĩb nesciens quid diceret: sic
& isti quod cũq fecerunt licet alia m̃te
fecerint̾. tam̃ nob̃ qui credimꝰ sacram̃ta
tribuebant. In clamude coccinea. oꝑagẽ¬
tium cruenta sustentat: in corona spi¬
nea maledictũ soluitantiquũ. in cala¬
mo uenenata occidit animalia. Siue
calamũ tenebat in manu: ut sacrile.¬

Expanded text:
fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus, induant chlamydem coccineam pro purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate ponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamum, et adorent quasi regem. Nos autem haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus, nesciens quid diceret, sic et isti quodcunque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen nobis qui credimus sacramenta tribuebant. In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
nificet uixta litterã magnitudo sig.¬
noꝵ: ut crucifixũ dñm suũ & celũ
& t̾ra et om̃ia demonstrarent. Sedmͥ
uroet᷑ terremotꝰ &r reliqua typũ ferre
credentiũ: qđ pristinis erroꝵ uiciis dere¬
lictis & cordis emollita duricia. qui priꝰ
similes erant tumulis mortuoꝵ. postea
agnouerint creatorẽ. Et multa corꝑa scõ¬
rũ qui dormierant surrexert̃. & exeun¬
tes de monum̃tis post resurrectionẽ eius
uenerunt in scãm ciuitatẽ et apparuer̃
multis. Quomͦ lazarus mortuus resur¬
rexit: sic ce multiͣ corꝑa scoꝵ resurrexe¬
runt. ut dñm ostendent resurgentẽ. Et
tam̃ cũ monum̃ta aꝑta sint: ñ ante re.¬
surrexerunt quã dñs resurgeret: ut eẽt.
pͥmogenitꝰ resurrectionis ex mortuis.
Sc̃am auͣt ciuitatem in qua uisi sunt
resurgentes. aut hierusolimã celestẽ in¬
telligimꝰ. aut hanc t̾renã quȩ antea scã
fuerat: sicut ce matħs appellat᷑ publi

Expanded text:
nificet juxta litteram magnitudo signorum, ut crucifixum Dominum suum et coelum et terra et omnia demonstrarent. Sed mihi videtur terraemotus et reliqua typum ferre credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis, et cordis emollita duritia, qui prius similes erant tumulis mortuorum, postea agnoverint Creatorem. Et multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt. Et exeuntes de monumentis post resurrectionem ejus, venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. Quomodo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostenderent resurgentem . Et tamen cum monumenta aperta sint, non antea resurrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis. Sanctam autem civitatem in qua visi sunt resurgentes, aut Jerosolymam coelestem intelligamus, aut hanc terrenam, quae ante sancta fuerat. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant. Crucifigatur. Multas libe.¬
randi saluatoris pilatus occasiones de.¬
dit. primũ latronẽ iusto cõparans. de.¬
inde inferens. quid igit᷑ faciã de ihu
respondent crucifigat᷑: ñ statĩ ad qui
euit. s iuxta suggestionẽ uxoris quȩ
quoq respondit dicens. Quid eñi ma¬
li fecit: Hoc dicendo pilatꝰ absoluit
iħm. At illi magis clamabant. dicentes.
Crucifigat᷑. Ut impleret᷑ qđ in uicesi¬
mo primo psalmo p̃dixerat. eutũ de

Expanded text:
centes: Crucifigatur. Multas liberandi Salvatoris Pilatus occasiones dedit. Primum, latronem justo conferens. Deinde inferens: Quid igitur faciam de Jesu, responderent, Crucifigatur, non statim aevit, sed, juxta suggestionem uxoris, quaequoque respondens ait: « Quid enim mali fecit? » Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. « At illi magis clamabant, dicentes: Crucifige eum! » Ut impleretur quod in vicesimo primo psalmo dixerat: «