comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cunctis sclĩs ⁊ gẽtib
notura troiane cuntatis excidium
uictorib greus cedẽtes teliq̃e troiauoꝵ
pars coꝵ cum enea ad fundandũ ro¬
manũ imꝑium in ytaliam prexit.
anthenore ĩ funtunas pannoine ꝑ¬
tes secus meotidas paludes ꝑuenit.
ibiq ciuitatẽ edificaiuerũt quã in
sui memoriam sycãbriam uocauerũt
in qua multis anis hĩtauerũt. et
in magnam coaluerũt gentem. et
crebris incursib romanũ solium ĩ¬
cursitantes usq ad gallias ferocita¬
tis sue uestigia dilatauerũt. Hos ro
mains infestos constans cesar filiꝰ
magni cõstantim imꝑatoris bello
oppressit. ⁊ tandẽ romano imperio
mansuetos fieri coegit. ¶Post ali¬
quot annos rebellantib alains ꝯtͣ
ualentianũ imꝑatorem cum eos non
posset imꝑator penitus debellare. ex
eo ꝙ eos ĩmeabiles incotides paludeᷤᷤ
tuerentur. ꝓposuit ualentians ꝙ si
qua gens has paludes intrare ⁊ rebel¬
les a lanos posset contere. ꝑ .x. ãnos

Expanded text:
lis et gentibus notum Trojanae civitatis excidium, victoribus Grecis caedentes reliquiae Trojanorum, pars eorum cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; Antenore in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et in magnam gentem coaluerunt, et crebris incursibus Romanum solum incessentes, usque ad Gallias ferocitatis suae vestigia dilataverunt. Hos adeo Romanis infestos Constans Caesar, filius Magni Constantini, bello oppressit, et tamansuefieri coegit. Post aliquot annos, rebellantibus Alanis contra Valentinianum imperatorem, cum eos non posset imperator penitus debellare, eo quod eos intransibiles Meotis paludes tutarentur, proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has paludes intrare et rebelles Alanos posset conterere, decem anni
Abbreviated transcription (Latin):
eor uitute delectatus eos qui priuᷤᷤ
uocati erant troiam. deuide anthenori¬
te. post ⁊̃ lyrambri. trancos artica lin¬
gua appellauit. qd̃ in latina lingua
int̾pretatur feroces. ¶Alii dicunt¬
francos denominatos a quodam coꝵ¬

Expanded text:
virtute delectatus, eos, qui prius virtute delectatus, eos, qui prius vocati erant Trojani, deinde Antenoridae; postea etiam Sicambri, Francos Attica lingua appellavit, quod in Latina lingua interpretatur feroces. Alii Francos cognominatos dicunt a quodam eo
Abbreviated transcription (Latin):
pars coꝵ cum enea ad tundandũ ro¬
manũ imꝑium in ytaliam ꝑrexit.
authenore ĩ funitimnas pannoine ꝑ¬
tes secus meotidas paludes ꝑuenit.
Ibiq cnutatẽ edificauerũt quã in
sun memoriam sycãbriam uocauerũt.
in qua multis annis hĩtauerũt. et
crebris incursib romanũ solium ĩ¬
cursitantes usq ad gallias ferocita¬
tis sue restigia dilatauerũt. Hos ro
manis infestos constans cesar filiꝰ
magni cõstantim imꝑatoris bello
oppressit. ⁊ tandẽ romano imperio
quot annos rebellantib alains ꝯtͣ
ualentianũ imꝑatorem cum eos nou
posset imꝑator penitus debellare. ex
eo ꝙ eos ĩmeabiles incotides paludeᷤ
tuerentur. ꝓposuit ualentians ꝙ si
qua gens has paludes intrare ⁊ rebel¬
les alanos posset contere. ꝑ .x. ãnos
⁊ fortitudine ⁊ prudentia confisi du¬
ce pricuno meocidas paludes roma¬
is ĩ uias ingressi alanoꝵ gentem
ext̾minauerunt. ⁊ ita ualẽtimano
satisfec̾unt. ¶ Dalẽtimanus autẽ

Expanded text:
pars eorum cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; Antenore in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et crebris incursibus Romanum solum incessentes, usque ad Gallias ferocitatis suae vestigia dilataverunt. Hos adeo Romanis infestos Constans Caesar, filius Magni Constantini, bello oppressit, et tandem Romano imperio quot annos, rebellantibus Alanis contra Valentinianum imperatorem, cum eos non posset imperator penitus debellare, eo quod eos intransibiles Meotis paludes tutarentur, proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has paludes intrare et rebelles Alanos posset conterere, decem anniet fortitudine et prudentia sua confisi, duce Priamo Meotidas paludes Romanis invias ingressi, Alanorum gentem exterminaverunt, et ita Valentiniano satisfecerunt. Valentinianus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tudo remaneat.
saluatoris: ut ĩ futu¬
tũ apd̾ destinatos trã¬
seat ĩ pretitũ remaneat
apd. deuotos. O port
gͦ. nos eẽ sc̃ĩtate pu¬
res: mũdos pudicitia
intidos honestate. Ut
quo diem festũ ad ueĩ
ferias suscepture. ma¬
culas uestinz suaruz
aquas deluere: cur nõ
magis nõ exq¬

Expanded text:
titudo permaneat. Salvatoris, ut in futurum ad praedestinatos transeat, in praeteritum remaneat ad devotos. Oportet ergo nos esse sanctitate puros, mundos pudicitia, nitidos honestate, ut quo diem festum advenirequas ferias suscepturae, maculas vestium suarum aqua diluere: cur non magis nos ex
Abbreviated transcription (Latin):
odore fetor et proua firni¬
tulus et x̾cͥspanti cͥne cal¬
uiciũ et p̾rofascia ptorali
ciliciũ. Pulcherrum qͦq
uiri tui gladio cadẽt: et
fortes tui ĩ p̾lio. lt̾. in¬

Expanded text:
odore fetor, et pro zona funiculus, et pro crispanti crine calvitium, et pro fascia pectorali cilicium. Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent, et fortes tui in praelio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nis esfectus.
biũ est. quod
molere alit̾ . nõ ꝯstat.
nisi duobꝰ. lapidibus
appatis: et ꝯueĩentib¬

Expanded text:
nis effectus. bium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientib
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe eit dies ĩ quo natalẽ
diũ saluectoris cũ gandio
desid̾amꝰ. celebrare. Et ĩo
rogo et monea ut quãtu
possumꝰ cũ dei ad intorio
laboremꝰ ut ĩ illo die cũ
sincera et pura ꝯscĩa.¬

Expanded text:
iet dies in qua natale Domini Salvatoris cum gaudio debemus celebrare. Et ideo rogo et moneo ut quantum possumus cum Dei adjutorio laboremus, ut in illo die cum sincera et pura conscien
Abbreviated transcription (Latin):
sanguĩez eiꝰ ĩdigne:
inbiciũ sibi mãducat
et bibit. Et licet nos
natos ac splendides ẽẽ
queĩat: p̾cipue tamen
ĩ die natalis dñi: sic̾ ĩ
cuanglĩo ip̃e drxt. ln¬
cere debẽt hoĩbꝰ. apera

Expanded text:
sanguinem ejus indigne, judicium sibi manducat et bibit . Et licet nos natos ac splendidos esse conveniat, praecipue tamen in die Natalis Domini, sicut in Evangelio ipse dixit : Lucere debent
Abbreviated transcription (Latin):
seat ĩ prefitũ remaneat
apd. deuotos. O port
res: mũdos pudicicia
intidos honestate. Ut
quo diem festũ ad neĩ
ferias suscepture. ma¬
culas uestiu suaru
aquas deluere: cur nõ
magis nõ ex copturi na¬
t alẽ dñ maculas aĩaꝵ
nr̃aru fletibꝰ ab luamꝰ.¬

Expanded text:
seat, in praeteritum remaneat ad devotos. Oportet ros, mundos pudicitia, nitidos honestate; ut quo diem festum advenireiquas ferias suscepturae, maculas vestium suarum aqua diluere; cur non magis nos excepturi natalem Domini, maculas animarum nostrarum fletibus abluam
Abbreviated transcription (Latin):
ic eĩ dicit apłs¬
ducat corpꝰ. Dm̃ et bibͭ.
languĩe eiꝰ ĩdigne:
indiciũ sibi mãducat
et bibit. Et licet nos
nates ac splendidos ẽe̾
ĩ die natalis dm̃. sit̾. ĩ
tere debẽt hoĩbꝰ. apera¬

Expanded text:
im dixit Aposducat corpus Domini et bibit sanguinem ejus indigne, judicium sibi manducat et bibit . Et licet nos natos ac splendidos esse in die Natalis Domini, sicut in cere debent ho
Abbreviated transcription (Latin):
Nanno primo eyri regis ꝑsarum ut com¬
pleretur uerbum domini ex ore hiere
regis ꝑsarum: et transduxit uocem in¬
uniuerso regno suo. etiam ꝑ scripturã
dicens. hec dicit cẏrus rex ꝑsarum.
Omnia regna terre dedit michi dñs
deus celi: et ipse precepit michi ut
edificarem ei domum in hierłm que est in uidea. Qs
est in uob̃ de uniuerso populo eius: Sit ds illius cũ
ipso. Ascendat hierłm que est in uidea. et edificet do¬
mum domini dei isrł. Ipse est ds̃: qui est in hierłm.
Et om̃s reliqui in cunctis locis ubicumq habitant
adiuuent eum uiri de loco suo. et argento et auro.
et substantia et pecorib: excepto quod uoluntarie
offerunt templo dei quod est inhierłm. Et surrere¬

Expanded text:
anno primo Cyri regis Persarum, ut compleretur verbum Domini ex ore Jeremiregis universo regno suo, etiam per scripturam, dicens: 'Haec dicit Cyrus rex Persarum: Omnia regna terrae dedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Hierusalem, quæ est in Iudæa, & ædificet domum Domini Dei Israel. Ipse est enim Deus, qui est in Hierusalem. Et omnes reliqui in cunctis locis vbicumque habitant, adiuuent eum viri de loco suo, argento, & auro, & substantia, & pecoribus: excepto quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Hierusale
Abbreviated transcription (Latin):
De filiis nebui: aiel. mathatbias. ⁊abed. zabina. ieddii. et
iohel. bannai. Om̃s hi acceꝑunt uxores alienigenas: et
fuerunt ex eis mulieres que peꝑant filios. Uerba
neemie filii helchie

Expanded text:
De filiis Nebo, Jeiel, Mathathia, Zabed, Zabina Jeddu, et Joel, Bannaia. Omnes hi acceperunt uxores alienigenas, et fuerunt ex eis mulieres, quae pepererant filios. VERBA NEEMIAE FILII HECH
Abbreviated transcription (Latin):
magnalia honoris eus uidit oculus eorum: et honorem
uocis audierunt aures illorum. Et dixit illis. Attendite¬
uob̾ ab omni iniquo. Et mandauit illis: unicuiq de ꝓti¬
mo sus. Uie illorum cotam ipso sunt semꝑ: non sunt abs
condite ab oculi ipsius. In una quaq gente p̃̾posuit rectorẽ:
et pars dĩ ifrł facta est manifesta. Et omĩa oꝑa illorum ue¬
lut sol in conspectu dei: et oculi eius sine intermissione in¬
spicientes in uiis eorum. Llon sunt absconsa testam̃ta ꝑ iniqͥ¬
tatem eorum: et om̃s iniquitates eorum in conspectu dei. G̾¬
lemosina uiri quasi sacculum cum ipso: et gr̾ãm hominis
quasi pupillam conseruabit. Et postea resurget. et retribu¬
et illis retributionẽ unicuiq in caput ipsorum: et conu̾tet
in inferiores partes t̾re Rententib autem dedit uiam iusti

Expanded text:
magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis adtendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum cconditae ab oculis ipsius. In unamquamque gentem praeposuit rectorem: et pars Dei Israel facta est manifesta. Et omnia opera eorum silut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conservabit et postea resurget et retribuet illis retributionem unicuique in caput illorum et convertet in interiores partes terrae paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
eus creauit de t̾ra hominẽ: et scd̃m imaginẽ suã
fecit illum. Et iterum conuertit illum in ipsam. et
sc̾m se uestiuit illum uirtute. Numerum dierum et tem¬
pus dedit illi: et dedit illi potestatẽ eoꝵ que sunt super
tram. Posuit timorem illius suꝑ omnẽ carnem: et dominat᷑
est bestiarum et uolatilium. Creauit ex ipso adiutorium
simile ipsi: consilium et linguam et oculos: aures et cor de¬
dit illis excogitandi: et disciplina intellectus repleuit illos.
Creauit in illis scientiam sp̃c. sensu impleuit eor illorum.
et mala et bona ostendit illis. Posuit oculum eorum suꝑ
corda ipsoꝵ ostendere. illis magnalia oꝑuni suoꝵ ut nom̃
sc̃ificationis eius collaudent. et gła in mirabilib illꝰ: ut
magnalia enatrent oꝑum eius. Addidit illis disciplnam:
et legem uite hereditauit illos. Testam̃tum et̾num consti-¬
tuit cum illis: et iusticiã et uidicia sua ostendit illis. Et

Expanded text:
eus creavit de terra hominem et secundum imaginem suam eus creavit de terra hominem et secundum imaginem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem et dominatus est bestiarum et volatilium creavit ex ipso adiutorium similem ipsi consilium et linguam et oculos aures et cor dedit illis excogitandi et disciplinam intellectus replevit illos creavit illis scientiam spiritus sensum implevit cor illorum et mala et bona ostendit illis posuit oculum ipsorum super corda illorum ostendere illis magnalia operum suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iudicia sua ostendit illis et
Abbreviated transcription (Latin):
Longe enim est testam̃tum a quibusdam: et interrogatio
om̃ium in consũmatione ẽ. Qui inmorat᷑ corde cogitat ina-¬
na: et uir imprudens et errans cogitat stulta. xxxxui
udi me et̃ disce disciplinã sensus: et uerbis ineis atten¬
de in corde tuo. et dicam inequitate disciplinã et scru-¬
coede tuo. Et dico in eͥquitate sp̃s uirtutes quas posuit ds̃
in oꝑa sua ab initio: et in ueritate enuntio scientiam eus.
et in iudicio dĩ oꝑa ipsius ab initio. Et ab institutione ipso¬
tum distinxit partes illorum: et initia ipsoꝵ in gentibus
suis. Otnauit in ct̃num oꝑa illorum: nec esurierunt. nec la¬
borauerunt. et non destiterunt ab oꝑib suis. Unusquisq
ꝓximum sibi non angustiabit: usq in euum. Non sis mcre XUIII¬
dibis uerbo illius. Post hec ds in t̾ram respexit. et impleuit
a lam bonis siuis. Animna om̃is uitalis deniintiauit ante
faciem ipsius. et ipsa iterum reuersio illorum. xxxxuii¬

Expanded text:
Longe enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio Longe enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio hominum in consummatione est. Qui minoratur corde, cogitat mala . Et vir imprudens et errans cogitat stulta Omnii, et disce disciplinam sensus, et in verbis meis attende in corde tuo, et dicam in aequitate disciplinam, et scrucorde tuo, et dico in aequitate spiritus virtutes, quas posuit Deus in opera sua ab initio, et in ve in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum reversio illorum D
Abbreviated transcription (Latin):
dis sui: et si unus fuisset dura ceruice mirum si fuisset in¬
munis. Misccłia enĩ et ira est cum illo. potens exoratio. et
effundens iram. Scdm mnisccłiam fuam. sic correctio illius. Ho¬
minis scdm oꝑa sua iudicat᷑. Non effugiet in rapinam pec¬
et sc̃m intellectum ꝑegrinationis ipsius.xxx¬
e dicas a deo abscondar. et ex summo quis mei meuio¬
rabitur. In popło magno non aguoscat. Que est em̃
anima mea in tam imm̃sa creatura: Eoce celum et celi celoꝵ.
abyssus. et uniuersa terra. et que meis sunt. in conspectu il¬
lius cominouebuntur: montes simul et colles. et fundam̃ta
t̾re. Et cum conspexerit illa ds̃: tremore concutientur. Et
in om̃ib bis insensatum est cor: et omne cor intelligit᷑ ab illo.
Et uias illius quis intelliget. et ꝓcellam quam nec oculus
uidit hominis: Lam plurima oꝑa illius funt in absconsis.
S oꝑa iusticie eius quis enuntiabiti aut quis fustinebit:

Expanded text:
dis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset imdis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, potens exoratio, et effundens iram. Secundum misericordiam suam, sic correptio illius. Hominem secundum opera sua judicabit. Non effugiet in rapina pecet secundum intellectum peregrinationis ipsius. Non dicas: A Deo abscondar, et ex summo quis mei memorabitur? In populo magno non agnoscar. Quae est enim anima mea in tam immensa creatura? Ecce coelum, et coeli coelorum, abyssus, universa terra, et quae in eis sunt, in conspectu illius commovebuntur, montes simul, et colles, et fundamenta terrae. Et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur. Et in omnibus his insensatum est cor: et omne cor intelligitur ab illo, et vias illius quis intelligit, et procellam , quam nec oculus vidit hominis? Nam plurima opera illius sunt in absconsis: sed opera justitiae illius quis enarrabit, aut quis sustinebit?
Abbreviated transcription (Latin):
scit omnẽ oꝑam hominis. Nemini mandauit impie agere:
et nemini dedit spacium peccandi. on enĩ concupiscit UT¬
multitudinẽ filiorum infidelium et inutilium. x liui
e iocunderis infiliis impiis: si multiplicentur. Non ob-¬
lecteris suꝑ ipsos: finon est tunor dĩ cũ ipsis. Non cre¬
das uite illorum: et non respexeris in labores eorum. Meli-
or est enim unus timens dm̃. quam mille filii impii. et uti¬
le est mori sine filiis. quã relinquere filios impios. Ab uno
sensato inhabitabitur patria: et a trib impiis deseretur.¬
breui. Muita alia uidit oculus meus: et fortia horum audi¬
uit auris mea. In sinagoga peccantium exardebit ignis: et¬
in gente incredibili exardescet ira Non exorauerunt ꝓ pecca¬
tis suis antiqui gigantes: qui destruxerunt confidentes sue
uirtuti. Et non peꝑcit ꝑegrinationi illorum. s ꝑcussit eos
tem totam ꝑdens: et extollentẽ se in sins peccatis. Et sicut
sexcenta milia peditum qui congregati sunt in duritia cor-¬

Expanded text:
scet omnem operam hominis. Nemini mandavit impie agere; et nemini dedit spatium peccandi. Non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium. XVI. Et ne jucunderis in filiis impiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timor Dei cum illis. Non credas vitae illorum, et ne respexeris in laboor est enim unus timens Deum, quam mille filii impii. Et utile, mori sine filiis, quam relinquere filios impios. Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. In synagoga peccantium exardebit ignis, in gente incredibili exardescet ira. Non exoraverunt pro peccatis suis antiqui gigantes, qui destructi sunt, confidentes suae virtuti. Et non pepercit peregrinationi illorum, sed percussit eos, t illis, totam gentem perdens, et extollentes se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cor
Abbreviated transcription (Latin):
dat: Hec gͦ uobis istudioso cuiq fetise me sciens ñ ambi¬
go multos fore qui uelintudia uel suꝑcilio malent tontemp¬
nere uideri preclara: qͣm discere.⁊ de turbulento magis riuo

Expanded text:
dat. Haec ergo et vobis et studioso cuique fecisse me sciens, non ambidat. Haec ergo et vobis et studioso cuique fecisse me sciens, non ambigo multos fore, qui vel invidia, vel supercilio malint contemnere videri praeclara, quam discere, et de turbulento magis rivul
Abbreviated transcription (Latin):
emendaram: ⁊ iuxta septuaguita int̾pre¬
tes licet cutsim. magna tñ illud expaite
correreram: Quod quia iudetis o paula ꝙ
eustochium scriptoꝵ uicio deprauatum.
plusq antiquũ errorem qͣm nouã emenda¬
tiouem ualere: me cogitis ut uelite quo dam nouali
sassum iam aruum exerteam: ⁊ obliquis sulcis renas¬
centes spinas eraidĩcem. equũ ẽẽ dicentes. ut quod
crebro male puillulat: crebrius succidatur. Unde cõ¬
suieta p̃fatione cõmoneo. tã uos quib forte labor iste
desudat. qͣm eos qui eremplaria istuis modi habere
uoluerint: ut que diligent̃ emendaui. cũ cura & di¬
ligentia tͣnscribantur: Notet sibi unus quisq uel ia¬
centem lineam. uel signa radiantia: id est uel ÷ obeloᷤ
dentẽ. ab ea usq ad duo puncta que imp̃ssimus. sciat in .Lxxͣ.
rerit: de hebreis uoluminib additum nouerit. eque usq
ad duo puncta: uixta theodotionis dum carat editionem.
qui simplicitate sermonis a septuaginta int̾pretib ñ discor¬

Expanded text:
emendaram, et juxta Septuaginta interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos qui exemplaria istiusmodi habere voluerint, ut quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est, vel obelos dentem ÷, ab ea usque ad duo puncta  quae impressimus, sciat in Septuagerit, de Hebraeis voluminibus additum noverit, aeque usque ad duo puncta, juxta Theodotionis dumtaxat editionem, qui simplicitate sermonis a Septuaginta interpretibus non discor
Abbreviated transcription (Latin):
iioiesus assuen qui reonaoit ab
india usq ethiopiam suꝑ centũ uiginti¬
et septem ꝓuincias: quando sedit in solio
regni sui susa ciuitas regni ens exordium
fuit. Tercio igitur anno imꝑii sui fecit gͣn-¬
de conuiuium cunctis principib et pue¬
ris suis. fortissimis ꝑsarum et medorum in¬
clitis. et p̾fectis ꝓuintiarum coram se: ut
ostenderet diuitias gle regni fui.ac mag¬
nitudinem atq iactantiam potentre sue
multo tempore. centum uidelicet et octo¬
ginta dieb. Cumq implerentur dies con¬
uiuii: inuitauit omnem populitm qui in¬
uentus est in susis a maximo usq ad mi¬
minum. et septem dieb iussit conuiuium
regio cultu et manu consitum erat: et
pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris. et car¬
pasini. et iacintini. sustentata funib bissinis atq purpu¬
reis. qui eburneis circulis inserti erant. et columnis

Expanded text:
iebus Asueri qui regnavit ab India usque Aethiopiam super centum viginti septem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore centum videlicet et octoginta diebus cumque implerentur dies convivii invitavit omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimum et septem diebus iussit convivium regio cultu et manu consitum erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant, et columnis
Abbreviated transcription (Latin):
nim diem omipoten as metorir et iactus. en uer tit
in gaudium. Unde et uos inter ceteros dies festos hac̃
habetote diem. et celebrate eam cum omni leticia: ut
et in posterum cognoscatur. om̃s qui fideliter ꝑsis obe¬
diunt. dignam ꝓ fide reciꝑe mercedem. qui autẽ insi¬
diantur regno eorum ꝑire ꝑ scelere. Om̃is autẽ ꝓuinci-¬
a et ciuitas que noluerit sollemnitatis huius ẽẽ par¬
ticeps. gladio et igne pereat: et sic deleatur. ut non so¬
lum hominib s etiam bestiis sit inuia in sempitnum.
ꝓ exemplo contemptus et in obedientie. Explicit textꝰ¬

Expanded text:
nim diem, omnipotens Deus, moeroris et luctus, eis vertit in gaudium. Unde et vos, inter caeteros festos dies hanc habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. ÷ Explicit
Abbreviated transcription (Latin):
ti erant eccłiastes ⁊ canticũ canticoꝵ: ut similitudi¬
nen salomonis. nonsolum librorum numero. sed
etiam materiarum genere coequaret: Scd̾s a¬
pua hebreos nusquam est: quia ⁊ ipse stilus
grecam eloquentiam redolet. Et non nulli scrip¬
torum ueterum: hunc eẽ iudei philonis affirmãt:
Sicut ergo uidith. ⁊ tobi. ⁊machabeorum libros
legit quidem cos eccłia. sed uiter canonicas scͥp¬
turas non recipit : sic et hec duo uolumina le¬
gat ad edificationem plebis. non ad auctoritatẽ
ecłiasticorum dogniatum confirmandam: Si cui
sane septuaginta interpretum magis editio pla¬
cet: habet eam anobis olim emendatam: Neq
emm sic noua cudimus: ut uetera destruamus:
& tamen cum ailigentissime legerit: sciat ma¬
gis nĩa intelligi. que non intercium uas transfu¬

Expanded text:
ti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similituditi erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis n
Abbreviated transcription (Latin):
mentarios mosee amos. ⁊ achariã.
malachiani quos poscitis scripsissem: si licuisset p̃
ualitudine: Mutitis solatia sũptuum. notarios
nr̃os ⁊librarios sustentatis: ut uobis potissimum
nr̃m desudet ingenium: Et ecce exlatere freqͥns
turba diuersa poscentium: quasi aut equum sit
me uobis esurientib aliis laborare. aut uiratione
dati et accepti cuiusquã preter uos obnoxius sim:
Itaq longa egrotatione fractus: ne penitus hoc
anno reticerem ⁊ apud uos mutus eẽm. triduo hoc
opus ur̃o nontni consecraui. interpretationem ui¬
delicet trium salomonis uoluminum: Masloth.
quas hebrei parabolas. uulgata editio ꝓuerbia
uocat. Coeleth. quod grece eccłiasten latine conci¬
ouatorem possumus dicere. Sȩrasirim. quod in
nr̃a lingua uertitut canticum canticorum: Fert᷑
graphus.: qui sapientia salomonis inscribitut: Qeͦ¬
rum priorem hebraicũ repꝑi: non eccłiasticum ut
apud latinos. sea parabolas prenotatum: Cui uinc¬

Expanded text:
s, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem, opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur επίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui junc
Abbreviated transcription (Latin):
et prudentia seruabit te: ut eruaris de ina mala
et abhomne qui ꝑuersa loquitur: qui relin¬
quunt iter rectum: et ambulant ꝑuias ten ebro¬
sas : qui letautur cum male fecerint: et exultat
uireb pessins: quorum iue ꝑuerse: et in fame¬

Expanded text:
et prudentia servabit te; ut eruaris de via mala, et prudentia servabit te; ut eruaris de via mala, et ab homine qui perversa loquitur. Qui derelinquunt iter rectum, et ambulant per vias tenebrosas: qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis: quorum viae
Abbreviated transcription (Latin):
non susceꝑuit. nec adquieueruit consilio meo: et
actraxerint uniuerse correytiom mee: Comedẽt
igitur fructus uie sue: suisq consiliis saturabun¬
tur: Auersio paruulorum interficiet cos: ⁊ ꝓs¬
ꝑitas stultorum ꝑdet illos: Qui autem me audi
fruetur malorum timore sublatoui
data mea absconderis. penes te ut audiat
sapientiam auris tua: in cluia cor tuum ad agnos¬
cendam prudentiam: Si eni sapientiam inuo¬
caueris et inclinaueris cor tuum prudentie. fi
quesieris eam quasi pecumam. et ficut thesau¬
ros effoderis illam: tunc intelliges timorem do¬
nimi. ⁊ scientiam dei uiuenies: quia dominus
dat sapientiam: et exore eius scientia et pruden¬
tia Custodiet rectorum salutem. et ꝓteget gra¬
dientes simpliciter: seruans scmitas iusticie.⁊
uias scõrum custodiens: T unc intelliges iusticiã
⁊ uditiuni. et equitatem : et onineni semitam
bonam : Si intraucrit sapientia cor tuum. ⁊ scien¬
tia amnie tue placuerit. consiliun rustodiet te.

Expanded text:
meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audiefruetur malorum timore sublato. data mea absconderis penes te: Ut audiat sapientiam auris tua: inclina cor tuum ad cognoscendam prudentiam. Si enim sapientiam invocaveris, et inclinaveris cor tuum prudentiae: Si quaesieris eam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam tunc intelleges timorem Domini et scientiam Dei invenies quia Dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpliciter servans semitasvias sanctorum custodiens. Tunc intelliges justitiam, et judicium, et aequitatem, et omnem semitam bonam. Si intraverit sapientia cor tuum, et scientia animae tuae placuerit; consilium custodiet te,
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. continentẽ. amplectentẽ eum qui scdm doctrinã est fi¬
delem sermonẽ: ut potens sit exhortari in doctrina sana.
et eos qui contradicunt arguere. Sunt enĩ multi inobedi¬
entes. uaniloqui et seductores. maxime autẽ qui de circũ¬
cifione sunt quos oportet redargui. qui unu̾sas domos
subu̾tunt: docentes que ñ oportet turpis. lucri gr̃a. Dixit

Expanded text:
inentem, amplectentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem: ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere. Sunt enim multi etiam inobedientes, vaniloqui, et seductores, maxime qui de circumcisione sunt: quos oportet redargui: qui universas domos subvertunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic noua cudimus: ut uetera destruamus:
& tamen cum diligentissime legerit: sciat ma¬
gis nr̃a intelligi. que non intercium uas tranifu¬
sa coarcuerint. sed statim de prelo purissime cõ¬
mendata teste suum saporem seruaueruit:¬

Expanded text:
enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaveri
Abbreviated transcription (Latin):
quas hebrei parabolas. uulgata editio ꝓuerbia
uocat. Cocleth. quod grece eccłiasten. latine conci¬
onatorem possumus dicere. Syrasirim. quod in
nr̃a lingua uertitut canticuni canticorum: Fert᷑
graphus. qui sapientia salomonis inscribitur: Qeͦ¬
rum priorem hebraicũ repꝑi. non eccłiasticum ut
apud latinos. sea parabolas prenotatum: Cui uinc¬
ti erant eccłiastes ⁊ canticũ canticoꝵ: ut simnlitudi¬
neni salomonis. nonsolum librorum numero: sed
etiam mnateriarum genere coeauaret: Scds a¬
pud hebreos nusquam est: quia i ipse stilus
grecam eloquentiam redolet. Et non nulli scrip¬
torum ueterum: huuc cẽ uidei philonis affirmãt:
Sicut ergo iudith. ⁊ tobi ⁊ machabeorum libros
legit quidem eos eccłia. sed inter canonicas scͥp¬
turas non recipit : sic et hec luo uolumina le¬
gat ad edificationem plebis. non ad auctoritatẽ
ecłiasticorum dogniatum confirmandam: Si cui
sane septuaginta interpretum magis editio pla¬
cet: habet eam a nobis olim eniendatam: Neq

Expanded text:
 editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur πίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
Romatio et euonoro ep̃is. Hiero¬
maros. Iungat epła quos iungit
sacerdotium: immo carta non di¬
uidat quos xp̃i nectit amor: sõ¬
mentarios uiosee amos zachariã.
malachiani quos poscitis scripsissem: si licuisset p̃
ualitudine: Mittitis solatia sũptuum. notarios
nr̃os ⁊librarios sustentatis: ut uobis potisfunum
nr̃m desudet ingenium: Et ecce exlatere freqͥns
turba diuersa poscentium: quasi aut equum sit
me uobis csurientib aliis laborare. aut uitatione
dati et accepti cuiusquã pretet nos obuꝯxius sim:
Itaq longa egrotatione fractus: ne penitus hoc
anuo reticerem ⁊ apind uos mutus ec̃m. triduo hoc

Expanded text:
ROMATIO et Heliodoro episcopis, Hieronymus. Jungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem,
Abbreviated transcription (Latin):
et uniuerse carni sanitas: Omni custodia serua
cortuum:. quia exipso uita ꝓcedit: Remone ate
os prauum: ⁊ detrahentia labia fuit procul
ate: Oculi tui recta uideant: ⁊ palpebre tue
precedant gressus tuos. Dirige senntam pedibꝰ

Expanded text:
et universae carni sanitas omni custodia serva et universae carni sanitas omni custodia serva cor tuum quia ex ipso vita procedit remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te oculi tui recta videant et palpebrae tuae praecedant gressus tuos dirige semitam pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
augmenta gr̃arum: et corona iclita ꝓteget te:
udi fili mi et suscipe uerba mea: xiii¬
ut multiplicentut tibi auni inte. Uiani
sapientie monstrabo tibi : et ducam te ꝑsemitas
equitatis: Quas cum ingressus fueris non arta¬
buntur gressus tui: ⁊ currens non habebis of¬
fendiłm: Tene discipliuam. ne dimittas eã.
custodi illam. quia ipsa est uitatua: Ne delec¬
teris sȩmnitis impiorum: nec tibi placeat maloꝵ
uia: fuge abea. ne transeas ꝑ illam: dedina. idẽ¬
sere eami: Hon enuim dorniunt nisi male fecerĩt:
nec rapitur somnis abeis nisi subplantauerĩt:
Comedunt panen impietatis: ⁊ uinum un qͥ¬
tatis bibunt: Iustorum autem semita quasi lux
splendens ꝓcedit: et crescit usq ad ꝑfectam diẽ:
Uiam impiorum tenebrosa: nescuuit ubi cor
ili ini. ausculta sermones xiiiiruant:¬
meos: ⁊ adeloquia mea inclina aurem tuã:
Nec recedant aboculis tuis: custodi ea in medio
cordis tui Uita enim sunt inuenientib ea:

Expanded text:
augmenta gratiarum et corona inclita proteget te augmenta gratiarum et corona inclita proteget te audi fili mi et suscipe verba mea ut multiplicentur tibi anni vitae viam sapientiae monstravi tibi duxi te per semitas aequitatis quas cum ingressus fueris non artabuntur gressus tui et currens non habebis offendiculum tene disciplinam ne dimittas eam custodi illam quia ipsa est vita tua ne delecteris semitis impiorum nec tibi placeat malorum via fuge ab ea ne transeas per illam declina et desere eam non enim dormiunt nisi malefecerint et rapitur somnus ab eis nisi subplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorusplendens procedit, et crescit usque ad perfectam diem. Via impiorum tenebrosa: nesciunt ubi corruant. Fili mi, ausculta sermones meos, et ad eloquia mea inclina aurem tuam. Ne recedant ab oculis tuis, custodi ea in medio cordis tui vita enim sunt invenientibus ea
Abbreviated transcription (Latin):
malai tibi fecerit: Ie emuleris hominem iustũ.
nea iuntetis iuas eus: quia abhominatio amiẽ
omins illusor. et cum simplicib sermocinatio
cus: ẜ gestas adomino indonio impii: habita¬
cula autem iustorum benedicentut. Illusores
ipse desudet: ⁊ mansueris dabit gr̃ãm: ẜlam
sapientes possidebunt: stultorum exultatio
patris : et attendite ut sciatis pru dentiã:
Donum bonum tribuam uobis: legein meam
nederelinauatis: Nam ⁊ ego filius fui pr̃is uiei
tenellus. ⁊ unigentus coram matre mea : ⁊ doce¬
bat me atq dicebat: Suscipiat uerba mea cor
tuum: custodi precepta mea ⁊ inues: Posside sa¬
pientiam: posside prudentiam: Ne obliuisca¬
ris neq declines auerbis oris mei: Ne dimittas
eam : et custodiet te: Dilige eam: et seruabit
te Pricipuumm sapientie: Posside sapientiam:
et uionini possessione tua ad cinre prudentiã:
Arripe illam: ⁊ exaltabit te: Blorificaberis abea:
cum eam fueris amplexatus: Dabit capiti tuo

Expanded text:
mali fecerit. Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus: Quia abominatio Domini est omnis illusor, et cum simplicibus sermocinatio ejus. Egestas a Domino in domo impii; tabernacula autem justorum benedicentur. Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Gloriam sapientes possidebunt: stultorum exaltatio,patris, et attendite, ut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientiam, posside prudentiam: ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. Ne dimittas eam, et custodiet te: dilige eam, et servabit te. Principium sapientiae posside sapientiam, et in omni possessione tua adquire prudentiam arripe illam et exaltabit te glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus dabit capiti tuo
Abbreviated transcription (Latin):
cognati. Ne auertas faciem a ꝓrimo tuo: et auferendo
partẽ et non restituendo. Ne respicias mulierẽ alieni ui¬
ri. et ne scruteris ancillam eius: neq steteris ad lectum
eius. Ab amicis de sermonib imꝓꝑii: et cum dederis ne
reuelatione sermonis absconditi: et eris uere sine
confusione: et inuenies gr̃am in conspectu om̃iũ hominũ.
ne ꝓhis om̃ib confundaris. Ile accipias ꝑsonã ut delin-¬
quas. de lege altissimi et testam̃to. De iudicio iustificare
impium. de uerbor sociorum et iuatoꝵ. et de datione he¬
reditatis amicoꝵ. De equalitate statere et ponderum: de
adquisitione multoꝵ et paucoꝵ. De corruptione emptio¬
nis et negotiatorum: et de multa disciplina filioꝵ. et ser¬
uo pessimo latꝰ sanguinare. Suꝑ mulierẽ nequã. bonum

Expanded text:
e avertas faciem a proximo tuo ab auferendo partem et non restituendo ne respicias mulierem alieni viri et ne scruteris ancillam eius neque steteris ad lectum eius ab amicis de sermonibus inproperii et cum dederis ne revelatione sermonis absconditi et eris vere sine confusione et invenies gratiam in conspectu omnium hominum ne pro his omnibus confundaris et ne accipias personam ut delinquas de lege Altissimi et testamento et de iudicio iustificare impium de verbo sociorum et viatorum et de datione hereditatis amicorum de aequalitate staterae et ponderum et de adquisitione multorum et paucorum de correptione emptionis et negotiatorum et de multa disciplina filiorum servo pessimo latus sanguinare super mulierem nequam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
damitat: inforib portarum urbis profert uerba
sua dicens: Usquequo paruuli diligitis infantiã.
U̾ dentes odibunt scientiam: conuertimnm ad correp¬
tionen meam: En proferam uobis sp̃m meum. et
ostendam uerba mea quia uocaui et remustis:
extendi manum meam. et non fuit qui aspice¬
ret: Despexistis omne consilium meum: et in¬
crepationes meas neglexistis:u
go quoq inuiteritu ur̃o ridebo. ⁊ subsannab
cum nobis qd tunebatis aduenerit: cum ir¬

Expanded text:
dicat in foribus portarum urbis. Profert uerba sua dicens: Usquequo, paruuli, diligitis infantiam, dentes odibunt scientiam? Convertimini ad correptionem meam: en proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea. Quia vocavi, et renuistis: extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret. Despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis. Ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis, quod timebatis
Abbreviated transcription (Latin):
cmus. implebunus domos nr̃as spolus. sortẽ
mitte nobiscum. arsupium unum sit oĩũ nr̃mi:
iliim ne amonles cum eis: Prohibe iii.¬
pedem tuũ ascinitis eorum: pedes enim illoꝵ
ad malum curruit: ⁊ festinant ut effiundant san¬

Expanded text:
emus, implebimus domos nostras spoliis, sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum, fili mi, ne ambules cum eis. Prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant ut effundant san
Abbreviated transcription (Latin):
et uniuerse carni sanitas: Omni custodia serua
cortuum:. quia exipso uita ꝓcedit: Remone ate
os prauum: ⁊ detrahentia labia fuit procul
ate: Oculi tui recta uideant: ⁊ palpebre tue
precedant gressus tuos. Dirige senntam pedibꝰ
tins: ⁊ omnes uie tue stabilientur: Heaelines¬

Expanded text:
et universae carni sanitas. Omni custodia serva et universae carni sanitas. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit: Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te, Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Dirige semitam pedibus tuis. et omnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
omnib uiis tuis cogita illum: ⁊ ipse diriget gres¬
sus tuos Ne sis sapiens apua temet ipsum: tune
aominum: ⁊ recede amalo: Sanitas quippe erit
unbilico tuo: et irrigatio os suum tuorum: Hono¬
ra dñm de tua substantia. ⁊ depͥmitiis omnium
frugum tuarum: umplebuitur horrea tua satu¬
ritate.⁊ umio torcularia redundabunt: uint x¬
isciplinam domini fili mi ne abicias: nec de¬
ficias cum abeo corriꝑis: Quem enun dili¬
git dñs corripit: ⁊ quasi pater iifilio complacet

Expanded text:
ressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias: nec deficias cum ab eo corriperis: Quem enim diligit Dominus, corripit: et quasi pater in fil
Abbreviated transcription (Latin):
eternitatis sue. et circũibunt in platea plangentes.
ntequam rumpatur funis argenteus. et xxx.
puluis in terram suam unde erat. et spicitus rabeat asde¬
um qui decit alum. Uanitas uanitatum dicit ecclesialta.¬
et oninia tanitas. Cumqi esset sapientissimus accdesastes
docuit populum. et enarrauit que fecerat: et inrestigans
composuit patabolas multas. Quesunt uerta iedli et du¬
setipsit sermones rectisimos. ac ueritate penos uetba R

Expanded text:
aeternitatis suae, et circuibunt in platea plangentes. aeternitatis suae, et circuibunt in platea plangentes. Antequam rumpatur funiculus argenteus; et recurpulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
debet tenebrosi temporis. et dierum tnultorum. qui cũ
uenerint uanitatis arguuntur preterita. Letare ergo
iuuenis in adolescentia tua. et in bono sit cor tuum
in dieb iuuentutis tue: et ambula in uiis cordis tui.
et in intuitu oculorum tuorum. et scito quod ꝓ om̃ib
his adducet te. deus in iudicium.x
ufer iram a corde tuo: et amoue maliciã a carue
tua. Adolescentia enim et uoluptas uana st̃ .xxuii.
S emento creatoris tui in dieb uuentutis tue ante
nubes post pluuiam quando commouebuntur custo¬
des domus. et nutabuntur uti fortissii et ociose et
molentes unminuto numero: et tenebrescent iudentes
ꝑ foramina: et claudent ostia in platea in humilitate
uoris molentis: et consurgent ad uocem uoluctis.St
obfurtiescent omnes filie carminis. Excelsa quoq tixe¬
bunt: et formidabunt in uia .xxuiii.¬
lorebit amigdalum. et impingabitur locusta: et ais¬
sipabitur capparis. quoniam ibit homo in domum

Expanded text:
debet tenebrosi temporis, et dierum multorum: qui cum debet tenebrosi temporis, et dierum multorum: qui cum venerint, vanitatis arguentur praeterita. Laetare ergo, juvenis, in adolescentia tua, et in bono sit cin diebus iuuentutis tuae, et ambula in uiis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum. et scito quod pro omnibus his adducet te deus in iudicium. aufer iram a corde tuo, amoue malitiam a carne tua. adulescentia enim et uoluptas uana sunt. Memento creatoris tui in diebus iuuentutinubes post pluviam: Quando commovebuntur custodes domus, et nutabunt viri fortissimi: Et otiosae erunt molentes in minuto numero, et tenebrescent videntes per foramina; Et claudent ostia in platea, in humilitate vocis molentis: Et consurgent ad vocem volucris, et obsurdescent omnes filiae carminis. Excelsa quoque timebunt, et formidabunt in via. Florebit amygdalum, et impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: Quoniam ibit homo in domum
Abbreviated transcription (Latin):
lecliteris diuiti. quia auis celi portabit uocẽ tuã: et qͥ
habet pentias annuntiabit sententiam.xxu.
Site panem tuum suꝑ transeuntes aquas. quia
post multa tempora inuenies illum. Da partem
septem nec non et octo: quia ignotas quid futurum sit
mali suꝑ t̾ram. Si replete fuerint nubes: hẏmbtẽs suꝑ
tetram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum. aut
ad aquilonem: in quocumq loco ceciderit ib erit. Qui
obseruat uentum non seminat: et qui considerat nu¬
bes nuquam metet. Quomodo ignoras que sit uia sp̃e.
et qua ratione compinguantur ossa in uentre pregnan.¬
tis: sic uescis oꝑa cuĩ qui fabricator est omiũ .xxui.¬
ane semina semen tuum. et uespete necesset ma-¬
nus tua: quia nescis quid magis oriatur hoc
ałi illud. et si uttumq simul. melius erit. Dulce lum̃:
et delectabile est oculis uidere solem. Si annis multis
uiperit homo. et in his omnib letus fuerit: meminisse

Expanded text:
ledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui ledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabit sententiam. Cap. XI. Mitte panem tuum super transeuntes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomet qua ratione compinguntur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Quiane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse