comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed nobis infontẽ descender&. quatinus perhoc nossibi germanius uno incorpo¬
recoaptaret. Etmysteriũ baptismatis. ad appecendũ ex suo descensu gloriosius
commendare. Namque perhoc non ipse sed omã aquarum fluenta inministeriũ
ablutionis nraepurgantur. atq magisteriũ humilitatis plenius demonstratur.
ut nemo quasiuita excelsior &iã ad infimũ cuius est baptiz andi officium uenire
dedignetur. Venit itaq ad baptismũ precipue ut iohannes insinuat. manifes¬
tare quodhicest quibaptirat in spũ. Dictũ quippe adõ perceperat: Superquem ui¬
deris spm̃ descendentem & manentẽ supereum: Hicest quibaptiz at. In quosi qui dẽ
uisu. magnũ nobis fidei ex haustũ est sacramentũ. ꝑ quod satis ad modũ intelligi¬
mus qualiscumq sit officii huiusminister. quod hicest solũ modo quibaptizat
Hancigitur potestitẽ nulli seruorũ largitus est. sed eam inseretinens. securio¬

Expanded text:
sed nobis in fontem descenderet; quatenus per hoc nos sibi germanius uno in corposed nobis in fontem descenderet; quatenus per hoc nos sibi germanius uno in corpore coaptaret, et mysterium baptismatis ad appetendum ex suo descensu gloriosius commendaret. Namque per hoc non ipse, sed omnia aquarum fluenta in ministerium ablutionis nostrae purgantur, atque magisterium humilitatis plenius demonstratur. Ut nemo quasi vita excelsior, etiam ad infimum cujus est baptizandi officium, venire dedignetur. Venit itaque ad baptismum, praecipue, ut Joannes insinuat, manifestare quod hic est qui baptizat in Spiritu. Dictum quippe a Deo acceperat: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat . In quo siquidem visu, magnum nobis fidei exhaustum est sacramentum, per quod satis admodum intelligimus qualiscunque sit officii hujus minister, quod hic est solummodo qui baptizat. Hanc igitur potestatem nulli servorum largitus est, sed eam in se retinens, securio
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ ꝑducti debeant resurgere. quod satispium crederecenseo. & exdiui¬
na potentia confidentius sperare. uenit autẽi hs̃ ercator a quarũ baptirari
Aiohanne iordanisinaqua. ut primũ in semonstrau& mrsteriũ secundaenatiuitatis. per
aquam et spm̃ credentibus appetendũ: et in sinuaret quod nisi ex hacrenati. filii dĩ¬
& fratreseius peradoptionẽ minimequeunt censeri. Nonquidẽ necessehabens
ablui baptismateiohannis quimunduserat uniuersis sordibus. sedutuiam sepre¬
beret quinatieramus inpeccatis ad deluenda nr̃orũ scelerũ facinora. Quatinus cum
corenati fratresiure nominaremur. ec ei cohȩredesessemus. In eo quippe non solũ
ei fratres existimus. uerũ etiam ex ipsa peccatorũ purgatione gencraliter omnis rena¬
torum aecdesia sponsa consecratur. Etid eodignum fuit. ut prior ipsenonsibi

Expanded text:
talitatem perducti debeant resurgere. Quod satis pium credere censeo, et ex divitalitatem perducti debeant resurgere. Quod satis pium credere censeo, et ex divina potentia confidentius sperare. Venit autem Jesus creator aquarum baptizari a Joanne Jordanis in aqua, ut primum in se monstraret mysterium secundae nativitatis per aquam et Spiritum credentibus appetendum, et insinuaret quod nisi ex hac renati, filii Dei fratres ejus per adoptionem minime queunt censeri. Non quidem necesse habens ablui baptismate Joannis, qui mundus erat ab universis sordibus; sed ut viam se nobis praeberet, qui nati eramus in peccatis, ad diluenda nostrorum scelerum facinora; quatenus cum eo renati fratres jure nominaremur, et ei cohaeredes essemus. In eo quippe non solum ei fratres existimus, verum etiam ex ipsa peccatorum purgatione, generaliter omnis renatorum Ecclesia sponsa consecratur. Et ideo dignum fuit, ut prior ipse non sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
tusessoc latebat. Si quidẽ actate quauenerit ipseluca testedidicimus. quad qua¬
si annorũ triginta fuerit. Interca factũ ut formadaretur quibus euangeliran¬
di ect̃ futura successio. gu aet ipsi aecatepi&atis opus deberent sus cipere. &per¬
fetionẽuitae i n omnibus desclocupl&ius exhibere. Hacigitur aetate perfectaeuitȩ
integritas iam adulta rectissi medesignatur. Vnde&un ruersalis xpi aecdesia
quos ad presbiteratus officiũ ꝓuehit. usque ad hanc a&atẽdiligentiori exami¬
natione nutriendigratia subxp̃i disciplina instituere consueuit. & postea
sollicitius insacerdotiũ ꝓmouere: Rectũ quippeerat ut xp̃s qui seuiam
credentib uoluit exhibere. Etiam doctorib: ostenderet. quando & ipsi prae¬
dicandi acconsecrandi officiũ deberent suscipere. Hincquoq quorundam
pͥbabilis opinio est. quod quasi in hac aetate om̃s inuirũ perfectũ ad inmor¬

Expanded text:
tus esset latebat. Siquidem aetate qua venerit, ipso Luca teste, didicimus quod quatus esset latebat. Siquidem aetate qua venerit, ipso Luca teste, didicimus quod quasi annorum triginta fuerit. Interea factum ut forma daretur quibus evangelizandi esset futura successio; qua et ipsi aetate pietatis opus deberent suscipere, et perfectionem vitae in omnibus de se locupletius exhibere. Hac igitur aetate perfectae vitae integritas jam adulta rectissime designatur. Unde et universalis Christi Ecclesia, quos ad presbyteratus officium provehit, usque ad hanc aetatem diligentiori examinatione, nutriendi gratia, sub Christi disciplina instituere consuevit, et postea sollicitius in sacerdotium promovere. Rectum quippe erat ut Christus, qui se viam credentibus voluit exhibere, etiam doctoribus ostenderet, 175 quando et ipsi praedicandi ac consecrandi officium deberent suscipere. Hinc quoque quorumdam probabilis opinio est, quod quasi in hac aetate omnes in virum perfectum ad immor
Abbreviated transcription (Latin):
bilis forsitaniuresentir&ur. si non corũ pabulo quorũ est incendiũ. ad sempiterna
tormenta iugiter pasceretur. Nameiusdem ut sempersit in extinguibilis mate¬
riȩ facti sunt. hiquorum portio cũdiabolo delcgatur. uttuius mebra scitando
illũ sunt facti. etiamignis a&erni concrematione consortes fiant. Nequeenim
sincalimento quãuis ꝑrecuus rectecredatur. rureinextinguibilis comminaret᷑
si nonhi ad suppliciatormentorũ semper durabiles essent. TVNC UENITIHs
agalilea iniorda nẽ adiohannem. ut baptir aretur abeo. Tuncautẽ quod dicit
adeum iespicit locũ. quandobaptir abantur in iorda neaiohanne &reliqui con¬
fitentes pectatasua: porro agalilca id eouenisse perhib&. quianar areth ubi
accenus conuersatus est. ut iamdiximus in eaerat metropolim: ex quatunc
ut manifestius ficret hominib. rettc aduenissedicit᷑. qui prius qualis&quan¬

Expanded text:
bilis forsitan jure sentiretur, si non eorum pabulo quorum est incendium ad sempiterna bilis forsitan jure sentiretur, si non eorum pabulo quorum est incendium ad sempiterna tormenta jugiter pasceretur. Nam ejusdem, ut semper sit inexstinguibilis, materiei facti sunt hi quorum portio cum diabolo delegatur, ut cujus membra, sectando illum, sunt facti, etiam ignis aeterni concrematione consortes fiant. Neque enim sine alimento, quamvis perpetuus recte credatur, jure inexstinguibilis commemoraretur, si non hi ad supplicia tormentorum semper durabiles essent. Tunc venit Jesus a Galilaea in Jordane ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Tunc autem quod dicit, ad eum respicit locum, quando baptizabantur in Jordane a Joanne, et reliqui confitentes peccata sua. Porro a Galilaea ideo venisse perhibetur, quia Nazareth, ubi hactenus conversatus est, ut jam diximus, in ea erat metropolis; ex qua tunc ut manifestus fieret hominibus, recte advenisse dicitur, qui prius qualis et quan
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt fructũ ꝑpatientiã. sinequadõ nemofructificat. Incu iusniminĩ
soliditate counita seminis grana quia ex ipsosunt. axp̃onequeunt separari
Uequeenĩ aliud peraream signatur. & aliud ꝑtriticũ quod inea coaceruarenoscit᷑
sedunũ utrumq exprimens. abagricultura decentissimã allegoriarũ fecit figu¬
ram. Namin eoꝗd dicit. ꝑmundabit aream suã. talcest acsi patent̃ dicer&
Quod cotadie uariis tẽptamentorũ generib ꝓpulsando purgabit triticũ suũ
et ꝑpatientiã approbato congregabit inhorreũ suũ. Palcas autẽ leues atque
ab omniuento tẽptationis fugaces missurus est inignẽ in extinguibilem
Inextinguibilẽ qui predicit nonut quidã delerant. quod demũ iudicio pacto
reuocandi sint adueniam illoquicremandi sunt incendio. sedideo in extinguibilis.
quia foenũ & paleae acstipula perdurabiles adignemerunt. Alioquin in extingui¬

Expanded text:
ferunt fructum per patientiam, sine qua Deo nemo fructificat. In cujus nimirum ferunt fructum per patientiam, sine qua Deo nemo fructificat. In cujus nimirum soliditate counita seminis grana, quia ex ipso sunt, a Christo nequeunt separari. Neque enim aliud per aream signatur, et aliud per triticum, quod in ea coarcervari noscitur. Sed 174 unum utrumque exprimens, ab agricultura decentissimam allegoriarum fecit figuram. Nam in eo quod dicit: Permundabit aream suam, tale est ac si patenter diceret quod quotidie, variis tentamentorum generibus propulsando, purgabit triticum suum, et, per patientiam approbato, congregabit in horreum suum; paleas autem leves, atque ab omni vento tentationis fugaces, missurus est in ignem inexstinguibilem. Inexstinguibilem quippe dicit, non, ut quidam delirant, quod demum, judicio peracto, revocandi sint ad veniam illo qui cremandi sunt incendio, sed ideo inexstinguibilis, quia fenum et paleae, ac stipula perdurabiles ad ignem erunt. Alioquin inexstingui
Abbreviated transcription (Latin):
Samceteri qui non credunt. nequaquã istoremouent᷑ uentilabro atritico. sed quia
iamiudicati sunt. destinato itinereducuntur ad tartara. Quod autẽ in manueius
uentilabrũ situm minatur. potestas iudiciaria exprimitur. quia pater non iudi¬
cat quẽquam. sedom neiudiciũ deditfilio. Dedit autẽei propterhumanitatis forma
quod ipseprius semper inmanuhabuit cũ patre. ꝓpter ȩqualem suaediuinitatis ma¬
iestatem. Et permundabit inquit areamsuam. Vtiq apaleis dũboni segregantur
amalis: peraream quippe inqua frumentũ adliquidũ trituratur. praesens dĩ
aecclesia exprimitur. in quascĩdiuersis pressurarum angustiis propulsantur
Et qui grana fuerint in xpõ perpatientiã solidat i. efferri hucillucq nequibunt.
Nam seminatox p̃õ incordib credentiũ perfidem quasi interrabona plurimũ

Expanded text:
Nam caeteri qui non credunt, nequaquam isto removentur ventilabro a tritico; sed quia Nam caeteri qui non credunt, nequaquam isto removentur ventilabro a tritico; sed quia jam judicati sunt, destinato itinere ducuntur ad tartara. Quod autem in manu ejus ventilabrum situm minatur, potestas judiciaria exprimitur; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Dedit autem ei propter humanitatis formam, quod ipse prius semper in manu habuit cum Patre, propter aequalem suae divinitatis majestatem. Et permundabit, inquit, aream suam; utique a paleis, dum boni segregantur a malis. Per aream quippe, in qua frumentum ad liquidum trituratur, praesens Dei Ecclesia exprimitur, in qua sancti diversis pressurarum angustiis propulsantur. Et qui grana fuerint in Christo per patientiam solidati, efferri huc illucque nequibunt. Nam seminato Christo in cordibus credentium per fidem, quasi in terra bona plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
secernuntur a tritico. Itaꝑdiuinũ examepleues & uacui afructubonioperis
&a consortiosc̃orũ segregantur. Quod triticũ exeofrumenti grano creuisse
cernitur. quod cad ensinterrã ꝑxrucis passionẽ alibimortuum phibecur
Vnd enimirũ perfidem exorti. unũ inxp̃oefficiuntur. Et indeheredes dĩ facti xp̃i uero
coheredes. Non natura quidem sed grata: adhorreum paradrsi paleis reiectis inignẽ
uno ex grano uiritim cotuidie colliguntur. Paleaequidem traduntur ignibus.
quaquã exradice processerint seminis. Non quia non sunt exeo. sed quia dege¬
nerarunt apinguedinefructus. Ita& peccatores quãuis renascantur ex fide xp̃i.
si non habuerint fructũ fidei. conflagrandi supplicuĩs deputantur. Nonqui a non
sunt infide. sed quia uacui & degeneres a fructu fidei. in diuino ex aminedecernunt᷑

Expanded text:
secernuntur a tritico, ita per divinum examen leves et vacui a fructu boni operis secernuntur a tritico, ita per divinum examen leves et vacui a fructu boni operis et a consortio sanctorum segregantur. Quod triticum ex eo frumenti grano crevisse cernitur, quod cadens in terram per crucis passionem alibi mortuum perhibetur. Unde nimirum per fidem exorti unum in Christo efficiuntur. Et inde haeredes Dei facti, Christi vero cohaeredes, non natura quidem, sed gratia, ad horreum paradisi, paleis rejectis in ignem uno ex grano viritim quotidie colliguntur. Paleae quidem traduntur ignibus, quanquam ex radice processerint seminis, non quia non sunt ex eo, sed quia degeneraverunt a pinguedine fructus: ita et peccatores, quamvis renascantur ex fide Christi, si non habuerint fructum fidei, conflagraturi suppliciis deputantur. Non quia non sunt in fide, sed quia vacui et degeneres a fructu fidei in divino examine decernuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
perignis illedecaclomissus ardebat. qui holo causta cuncta coniumere. & crema¬
concremantur. Quo pfecto ignecredentes quid aliud qua rebaptiaant᷑ hunc
igiturignẽuenitihs̃ mittere interrã. & quiduult pisiut ardeat. & concremec
uniuersa carnisuitia. quatinus in eodecti ad nouã uitã cotuidierenas cantur
Hincquippeignis ꝑpetuus cẽiubetur. quinũ qua defici& abaltari. ut exeoom̃s
qui inxp̃o. ide super alt areofferunt᷑ purificati. gloriosius in nouentur. Que¬
neratione cum sederit filius hominis insedem aicstatissuae. adoptionẽ filiorui
dĩplenius percipientes. in mortalitati aeterneuitae donentur. Cuius uentilabsũ
inmanusua. et permundabit aream suã. & congregabit triticũ in horrcum
palcas autẽ comburet igni in extinguibili. Peruentilabrũ quippe examen
diuini iudicii designatur. Quia sicut peruenti labrum in area triturȩ paleae

Expanded text:
per ignis ille de coelo missus ardebat, qui holocausta cuncta consumeret, et cremaper ignis ille de coelo missus ardebat, qui holocausta cuncta consumeret, et cremaconcremantur. Quo profecto igne credentes quid aliud quam rebaptizantur? Hunc igitur ignem venit Jesus mittere in terram, et quid vult, nisi ut ardeat, et concremet universa carnis vitia; quatenus in eo electi ad novam vitam quotidie renascantur? Hinc quippe ignis perpetuus esse jubetur, qui nunquam deficiet ab altari; ut ex eo omnes qui in Christo, id est super altare offeruntur, purificati gloriosius innoventur, quaneratione, cum sederit Filius hominis in sede 173 majestatis suae, adoptionem filiorum Dei plenius percipientes, immortalitati aeternae vitae donentur. Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Per ventilabrum quippe examen divini judicii designatur. Quia, sicut per ventilabrum in area triturae paleae
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus nimirũ calcianentis pedes apostolorũ uestiti. quã speciosi ad euangelit an¬
dum dicunt᷑. & ꝑ cos deinceps xp̃i aecclesia confitetur. In idumcã extendam
calciamentũimcũ . eoquodusque ad eos quiterrenã uitã degunt. euangelii pre¬
dicamenta cucurrerunt. Quae uidens beatus iohannes ad praedicandũ apłorũ
officus deputata. illiscircũ ferendȩglorũ predicationis derdinquens. quib:¬
Qui ads̃ gnisconsumens est. sed quia copulatiua coniunctio inter ponitur. uidetur
uondcuna eademq reconiunctionẽ subtexere. uNdequidam refugientes ignem
purgatorii uolunt significar: quasi nos in presenti spũ scõ abluat. & deinceps si
qua peccati macula subrepsert perignem conflagrationis ad purum exuriti
Seidsi tta est deleuioribus quoq atqueminimis peccatis redendũ est. Quia nequa¬
quam ab horret auero: quod peneabomnibus opinabilepertratatur Vndectaplĩ

Expanded text:
Quibus nimirum calceamentis pedes apostolorum vestiti, quam speciosi ad evangelizanQuibus nimirum calceamentis pedes apostolorum vestiti, quam speciosi ad evangelizandum dicuntur; et per eos deinceps Christi Ecclesia confitetur: In Idumaeam extendam calceamentum meum , eo quod usque ad eos qui terrenam vitam degum Evangelii praedicamenta cucurrerunt. Quae videns beatus Joannes ad praedicandum apostolorum officiis deputata, illis circumferendae gloriam praedicationis derelinquit, quibquia Deus ignis consumens est. Sed quia copulativa conjunctio interponitur, videtur non de una eademque re conjunctionem subtexere. Unde quidam refugientes, ignem purgatorii volunt significari; quasi nos in praesenti Spiritu sancto abluat, et deinceps si qua peccati macula subrepserit, per ignem conflagrationis ad purum exurat. Sed si ita est, de levioribus quoque atque minimis peccatis credendum est; quia nequaquam abhorret a vero quod pene ab omnibus opinabile pertractatur. Unde et A
Abbreviated transcription (Latin):
baturaliquid esscitaut xp̃scredipotuisset temperauit sermonc̃ ut paulatim se suis
uirtutib: xp̃s quantus ess& copiosius commendur&e. Venturu sautẽ postcum non
exeo quod aeternus a patreest. sed arnis natiuitate a paritionc ostensi onissuac ad
plebem passioneet descensioneadinferos. Cuius inquit egononsũ dignus calcia¬
menta portare. Ex quonimirũ iuxta simplicẽ intelligentiã condignesehumili¬
at. pesc illi compuris seuidcatur. Qui secalciamentaeius portare nondignũ iudicait
Cecerũsi altiora pauli s per contucamur in calciamentis. mrstcrii supereminet mag¬
nitudo. Percalciamenta quippe nonminus uerbiin carnatioquam uni uersa
euangeli sacramenta designantur. quaebeatus iohannes nequaquã dignus fuit
portape: Quõ singulis dexposuameritorũ officia suis extiteretem poribus

Expanded text:
atur aliquid esse, ita ut Christus credi potuisset, temperavit sermonem, ut paulatim suis atur aliquid esse, ita ut Christus credi potuisset, temperavit sermonem, ut paulatim suis virtutibus Christus quantus esset copiosius 170 commendaret. Venturus autem post eum, non ex eo quod aeternus a Patre est, sed carnis nativitate, apparitione ostensionis suae ad plebem, passione et descensione ad inferos. Cujus, inquit, ego non sum dignus calceamenta portare. Ex quo nimirum juxta simplicem intelligentiam condigne se humiliat, ne se illi comparasse videatur, qui se calceamenta ejus portare non dignum judicat. Caeterum si altiora paulisper contueamur, in calceamentis mysterii supereminet magnitudo. Per calceamenta quippe se non minus Verbi incarnatio, quam universa Evangelii sacramenta designantur, quae beatus Joannes nequaquam dignus fuit portare. Quoniam singulis de Christo sua meritorum officia suis exstitere temporibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pontisi cũ adfontes. ilicoiam in structi filu renascantur. etdialamũ cũs ponso in gre¬
sideipsis in mrsterio nuptiuc clebrentur. Alias autẽcuripseuencrit incuanglio
secundũ iohannem cũ dexp̃o idem loquentur insinuat dicens: Et egone scicdacũ
Sedut manifestetur inquit in israhd. id eo ueniin a quabaptirans : practercalam
curuenerit baptirans. nulla maiorcaus a esse poterit. Alioquin deinceps idem
baptisimus manciee. Nuncuero quia ad aliud non profuit ueniente xp̃o uelut ex¬
plecoministeriocessauit. Quodautẽ ait uenit fortiorme. nonquasi comparait
scudit creatura cum creatoie. sedcũ fortem in sinuat sincquonulla st fortitudo
De quo esaias propheta. ds̃fortis paterfuturi scculi Vcrumtameniohannes non
id cofortiorem eũ dixit. quodipsein compirationecius cssex fortis. sedquia acstima

Expanded text:
pontificum ad fontes, illico jam instructi filii renascantur, et thalamum cum sponso ingrespontificum ad fontes, illico jam instructi filii renascantur, et thalamum cum sponso ingressi, de ipsis in mysterio nuptiae celebrentur. Alias autem, cur ipse venerit, in Evangelio secundum Joannem, cum de Christo idem loqueretur, insinuat dicens: Et ego nesciebam eum, sed ut manifestetur, inquit, in Israel, ideo veni in aqua baptizans . Praeterea jam cur venerit baptizans, nulla major causa esse poterit. Alioquin deinceps idem baptismus maneret. Nunc vero quia ad aliud non profuit, veniente Christo, velut expleto ministerio, cessavit. Quod autem ait, Venit fortior me, non quasi comparare se velit creatura cum Creatore; sed eum fortem insinuat, sine quo nulla est fortitudo; de quo Isaias propheta: Deus fortis, pater futuri saeculi . Verumtamen Joannes non ideo fortiorem eum dixit quod ipse in comparatione ejus esset fortis, sed quia aestimab
Abbreviated transcription (Latin):
sictractandi sunt quatinus innullo auero deuias se credantur. peq sibi contraria
ꝓtulise. Scd intqrea redcamus ad odinc̃ expositionis. et uideamus cur iohaines
bapͥti & aqua in paenitentim cũ pecata nonrelaxet. Nequceni faserat serudlo
peccatarela xare altrius. &si maior conullus iuxtadñ uocem iuredicatur
Quia nescio quãuis in uteromatris scĩficatus. si potuitusq infinem omniperia¬
ticontagium euitart. quilic & potuerit si fasestdicere. ponsuaur sed gratia qua
legiuir preconi s officio dedicatus omnino credimus cuita sse. Baptir abat autem
data facret atq inuitabatom̃s ad poenitentiã quatinus cũ uenire pontifex pro
nobisfactus. ipscum quȩrentib ueniuãpeorata utdñs relaxaret Pacitautem
iohames̃ caticuminos ecpetsuadec oñs adnaptias. ut cũ xp̃s processerit pontifex

Expanded text:
sic tractandi sunt, quatenus in nullo a vero deviasse credantur; neque sibi contraria sic tractandi sunt, quatenus in nullo a vero deviasse credantur; neque sibi contraria protulisse. Sed interea redeamus ad ordinem expositionis, et videamus cur Joannes baptizet aqua in poenitentiam cum peccata non relaxet. Neque enim fas erat servulo peccata relaxare alterius, etsi major eo nullus, juxta Domini vocem, jure dicatur. Quia nescio, quamvis in utero matris sanctificatus, si potuit usque in finem omnis peccati contagium evitare. Qui licet potuerit, si fas est dicere, non sua vi, sed gratia, qua legitur praeconis officio dedicatus, omnino credimus evitasse. Baptizabat autem data faceret. Atque invitabat omnes ad poenitentiam, quatenus cum veniret pontifex pro nobis factus, ipse jam quaerentibus veniam peccata ut Dominus relaxaret. Facit autem Joannes catechumenos, et hortatur omnes ad nuptias, ut, cum Christus processerit Pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
rei mouinstor qlus sust uel cuamenta postare liud corrigium calcuoent isolunerio
uon tunen contin uo putar edebemus cos contriria sibiuedut exignorartueomnise tipsisse
Vn dertte queritur quidhorũ osunnesi di xerat. ponsedignucle att umnne calcus¬
mentapotare ap corrgũ culciaomentorũ soluere Quando quidẽ leudetur soluis
uerunartasse. quihoc protulit quodprimũ iohanne suis auditoubi aeo inuest
nuntias ci Sedsiuadtempercm& aliud aliquid ex cointelligere quodeos diuerfe
cortu est edidisse. Quidaliud estimarerete possumus. qua i ohannea tiumi di eisse
siucaliudilio intem porcsiuecontextim : Acs̃dicerer. Cuiusnon sumlisaurs
corriu calci amenti soluere. nequecalcumentaportare. Ex quo rinus eorum
hincaluid alius uero si cut et reliqui duo aliud om̃stamen quodrorũ narraue¬
rint possumus lucec larius approbue: Vndesicutiam diximus quocũ anloao

Expanded text:
reipsa videtur aliud esse, Calceamenta portare, aliud, corrigiam calceamenti solvere: non tamen continuo putare debemus eos contraria sibi velut ex ignorantia conscripsisse. Unde recte quaeritur, quid horum Joannes dixerit, non se dignum esse, utrumne calceamenta portare, an corrigiam calceamentorum solvere? Quandoquidem ille videtur solus verum narrasse, qui hoc protulit quod primum Joannem suis auditoribus certum est nuntiasse. Sed si ad rem pertinet aliud aliquid ex eo intelligere quod eos diverse certum est edidisse, quid aliud aestimare recte possumus, quam Joannem utrumque 169 dixisse, sive aliud alio tempore, sive contextim? Ac si diceret: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere, neque calceamenta portare. Ex quo unus eorum hinc aliud, alius vero, sicut et reliqui duo, aliud; omnes tamen quod verum narraverint, possimus luce clarius approbare. Unde, sicut jam diximus, quocunque in loco
Abbreviated transcription (Latin):
si intutissimo pacis portu. paululum quiescendo constituamus. Quatinus
perhoc itatenus. & ipsi eafide subnixi. specerca subuecti. consũmati incari¬
tate perfecta finem uit acinxpõ feliciter habeamus

Expanded text:
si in tutissimo pacis portu paululum quiescendo, constituamus. Quatenus si in tutissimo pacis portu paululum quiescendo, constituamus. Quatenus per hoc itatenus, et ipsi ea fide subnixi spe certa subvecti, consummati in charitate perfecta, finem vitae in Christo feliciter habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quare dubitasti: Alteriuero magnaest fidestua. Id circo fiataibi sicut
p&cisti. Quippe quia uirtutũ dona secundũ mensuram fidei abspũ scõ unicuiq
largi untur. Preterea perhanc scĩ uicerunt regna. operati sunt iustitiam
AD Ceptisunt promissiones. Perhancsane unam eandemq fidem
&iam & nos uincimus. quiahaecest uictoria quaeuincit mundum fides
nostra. Sed & apostolus eam non modicum gloriatur seseruasse itadices
Fidem seruaui cursum consummaui. dereliquo inquit reposita est coro¬
naiustitiae quam red dec mihidñs in illum diem iustus iudex
Vndeetnos hancunam eandemq catholicam integram seruantes fidem. quam
ex srmbolo adhuc inlacte matris suscepimus. bonis operibus iugiter inhȩrendo
ad finem usquetendamus. Quõ quiper seuerauerit usque infinem hic saluus
erit. Adquemergofinem &ipsicurrentes. hic finem libri subhac fide qua¬

Expanded text:
dicitur, quare dubitasti? Alteri vero: magna est fides tua, idcirco fiat tibi sicut dicitur, quare dubitasti? Alteri vero: magna est fides tua, idcirco fiat tibi sicut petiisti. Quippe quia virtutum dona, secundum mensuram fidei a Spiritu sancto unicuique largiuntur. Praeterea per hanc sancti vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt promissiones. Per hanc sane unam eamdemque fidem, etiam et nos vincimus, quia haec est victoria quae vincit mundum fides nostra. Sed et Apostolus eam non modicum gloriatur se servasse ita dicens: Fidem servavi, cursum consummavi, de reliquo, inquit, reposita est corona justitiae quam reddet mihi Dominus in illum diem justus judex . Unde et nos hanc unam eamdemque catholicam integram servantes fidem, quam ex symbolo adhuc in lacte suscepimus, bonis operibus jugiter inhaerendo, ad finem usque tendamus, quoniam qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Ad quem finem et ipsi currentes, hic finem libri sub hac fide, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Signatus quippeest fons istean ulo fidei. & ideo nullum deb& quandoq
furem admitaere. Excuius nimirum inriguo delitiarum hortus uidelices
digeneralis a ecclesia undiq satismunitus atq conclusus florensuiree. quia
in sexpm̃ non solum sepultum. uerum resurrexissegaudet. Inistissanc fidei
rudimentis. fi ddis cuiusq anima requiescit secura. In haccottidic uirtutum
operibus floret. & contraomnes pressurarum in pulsos. uelut drpcum protec¬
tionis opponit. Ex quodeniq nimia securitatis fortitudine circum uallata
fidenter canit illud incanticis. Egodormio & cormeum uigi lat
Dormitenim spei suaccertitudinc soporata. uligilatucro peruigilidiligentia.
Nequod signatum est anulo fidei fraudolentius corrumpatur: pescit
autem ulterius defidedubitare. Quia & sunterris adhucdeget. Incadotamen

Expanded text:
Signatus quippe est fons iste annulo fidei, et ideo nullum debet quandoque Signatus quippe est fons iste annulo fidei, et ideo nullum debet quandoque furem admittere. Ex cujus nimirum irriguo, deliciarum hortus, videlicet Dei generalis Ecclesia, undique satis munitus atque conclusus florens viret, quia in 193 se Christum non solum sepultum, verum resurrexisse gaudet. In istis sane fidei rudimentis fidelis cujusque anima requiescit secura. In hac quotidie virtutum operibus floret, et contra omnes pressurarum impulsus, velut clypeum protectionis opponit. Ex quo denique nimia securitatis fortitudine circumvallata, fidenter canit illud in Canticis: Ego dormio, et cor meum vigilat . Dormit enim spei suae certitudine soporata; vigilat vero pervigilii diligentia, ne quod signatum est annulo fidei, fraudulentius corrumpatur. Nescit autem ulterius de fide dubitare: quia etsi in terris adhuc degat, in coelo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
certepercorporales quasdam imagines. quasdĩ quidem uoluntas elegit. Non
quas natura formauit. Fecit enim istads̃ quibus uoluit. quando uoluit &ut uo¬
luit. suatamen inselatente in commut abiliter manente substantia. & sine
ullis locorũ auttemporũ inter uallis omnia implente. itaut necminor sit in
partequam intoto. Nequemaior in toto quam est in parte. Verum tamq
quomodo uoluit quam sȩpe apparens in locis & intempore uteos qui locales
& temporales erant ad inuisibilia protraher& credenda &illa post ponepent
quibus tenehuntur deuincti. & cerneioit suis defecaibus cotti die labefactari
Nincquo quecertum est ut premisimus in fontebaptis matis. ideorotam simul di¬
uinitatem maiestatis intrinitate sensibus corporeis sequodam modo sensibilẽ
pfudisse : Nequando ex fiderenascentes adutam alteramdeinceps susciperent
pisiperquam quis que iunctus estdõ. & carnalisensu maledeceptus periret

Expanded text:
certe per corporales quasdam imagines, quas Dei quidem voluntas elegit, non certe per corporales quasdam imagines, quas Dei quidem voluntas elegit, non quas natura formavit; fecit enim ista Deus quibus voluit, quando voluit, et ut voluit, sua tamen in se latente incommutabiliter manente substantia, et sine ullis locorum aut temporum intervallis omnia implente, ita ut nec minor sit in paquomodo voluit, quam saepe apparens in locis et in tempore, ut eos qui locales et temporales erant, ad invisibilia protraheret credenda, et illa postponerent quibus tenebantur devincti, et cernebant suis defectibus quotidie labefactari. Hinc quoque certum est, ut praemisimus, in fonte baptismatis ideo totam simul divinitatem majestatis in Trinitate sensibus corporeis se quodammodo sensibilem infudisse, ne quando ex fide renascentes ad vitam alteram deinceps susciperent, nisi per quam quisque junctus est Deo, et carnali sensu male deceptus periret.
Abbreviated transcription (Latin):
infide tribus istissensibus intus insetra icerent prima fidei rudimenta uin¬
decooperante ipso qui exterius sentiebatur. fides perfecta deinceps uberibus
scripturarum plenius nutrirecur: Nonen imprius adhuc animales sp̃italia
potuissent adplenũ capere. &ideonecesse fuit ut persensum exterius tenera
credentũ infantia fidem perciper& et desensucarnis introrsusrediens. totus
homo conuersus addm̃ in uisibilia uidendo perfidem fier& sp̃italis. & tender&
sublimius perfidem doctrinarum lactenutritus ad sp̃italia conuerti.
Vndeetquam plurimiscõrũ intantũ sp̃italiter profecerunt. ut sp̃italia sp̃italib
comparantes uiderint melius ea uiderimente. quam sensu corporeo ꝑsentiri.
Quia &siuisus a plurimis aut auditus. sicut hocloco ex quo agitur indiuina
auctoritatelegitur. sineulla sui commutatione autpercorpus uisus est. aut

Expanded text:
in fide tribus istis sensibus intus in se traherent prima fidei rudimenta. Unin fide tribus istis sensibus intus in se traherent prima fidei rudimenta. Unde cooperante ipso, qui exterius sentiebatur, fides perfecta deinceps uberibus Scripturarum plenius nutriretur. Non enim prius adhuc animales spiritalia potuissent ad plenum capere; et ideo necesse fuit, ut per sensum exterius tenera credentium infantia fidem perciperet, et de sensu carnis introrsus rediens totus homo conversus ad Deum, invisibilia videndo per fidem fieret spiritalis, et tenderet sublimius per fidem doctrinarum lacte nutritus ad spiritalia converti. Unde et quamplurimi sanctorum in tantum spiritaliter profecerunt, ut spiritualia spiritualibus comparantes, viderunt melius ea videri mente, quam sensu corporeo persentiri. Quia etsi visus a plurimis aut auditus, sicut hoc loco, ex quo agitur, in divina auctoritate legitur, sine ulla sui commutatione, aut per corpus visus est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
magnis uediffunditur. sedubiq totus & nullo contin&ur loco. Hocitaq qui
excedentemente intellegit. hicuid & dm̃ &cum absensputatur: hic saneintelle¬
git: & si distinctus inbaptismoapparuit ds̃ trinitas inpersonis. quod in separa¬
bilissit ubiq totus propterunitatis substantiam. Nonquidem in loco. sed
tum pater atquefilius. sed tamen alius pater. aliu sest filius. alius sp̃s sc̃s.
Alius inquam & non aliud quiaqui paterest non est filius neque sp̃ssc̃s. sic
&qui filius. nequaquam pater aut sp̃ssc̃s̃. Sed neque idem sp̃s. est pater aut filius
Quod uolens ds̃ trinitas adhucrudibus infideluceclarius aperire. qui necdum
aliud sensu quã corporea sciunt cogitare. trinodistinete ad cognoscendum unus
refulsit specialitatis numero. Quatinus uisu auditu eccactu. adhuclactantes

Expanded text:
magnisve diffunditur, sed ubique totus, et nullo continetur loco. 4. Hoc itaque qui magnisve diffunditur, sed ubique totus, et nullo continetur loco. 4. Hoc itaque qui excedente mente intelligit, hic videt Deum, et cum absens putatur, hic sane intelligit, etsi distinctus in baptismo apparuit Deus Trinitas in personis, quod inseparabilis sit, fit ubique totus propter unitatis substantiam. Non quidem in loco, sed tum Pater atque Filius. Sed tamen alius Pater, alius est Filius, alius Spiritus sanctus: alius, inquam, non aliud; quia qui Pater est, non est Filius neque Spiritus sanctus; sic et qui Filius, nequaquam Pater aut Spiritus sanctus: sed neque idem Spiritus est Pater, aut Filius. Quod volens Deus Trinitas adhuc rudibus in fide luce clarius aperire, qui necdum aliud sensu quam corporea sciunt cogitare, trino distincte ad cognoscendum unum refulsit specialitatis numero: quatenus visu, auditu, et tactu adhuc lactantes
Abbreviated transcription (Latin):
sopotuit incessusentiri. Alioquin. quotiesper subiectam sepatribus ostendit
formam sensibilis fuisse uideri potest quod absurdum est credere. Sed quia inuisi¬
bili sest. uisusest. ut uoluit. Nonquidem utest. sed quali specie illi placuit apparere
Si quidem &hic aliter auditusest. non modo aiohanne uerum alibi & abaliis ip¬
terius. Aliteraturba hicalibi quaequodam in loco tonitruum factũ essedicebant
Vnde necmirũ si uocem praedicatoris quam plures non oboediunt. cum& hane
uocem multiaudientes. Nihileis profuisse probat᷑. Dsestenim qui incrementũ si ne
uocedatintus. De quobeatus ambrosius. quodcũ absens in quit putat᷑ uidetur. &cũ
presensest non uid&ur. Nonenĩ dixitcũ absensest. sedcũ absensputatur: Nusquã
enimest absens. qui caelũ & terrã atqueomnia compl&. Nec spaciis includit᷑ paruis.

Expanded text:
so, potuit incessu sentiri. Alioquin quoties per subjectam se patribus ostendit so, potuit incessu sentiri. Alioquin quoties per subjectam se patribus ostendit formam, sensibilis fuisse videri potest, quod absurdum est credere; sed quia invisibilis est, visus est ut voluit; non quidem ut est, sed quali specie illi placuit apparere: siquidem et hic aliter auditus est, non modo a Joanne, verum alibi et ab aliis interius: aliter a turba hic aut alibi, qui quodam in loco tonitruum factum esse dicebant . Unde nec mirum, si vocem praedicatoris quamplures non obediunt, cum et hanc vocem multi audientes, nihil eis profuisse probatur. Deus est enim qui incrementum sine voce dat intus: de quo beatus Ambrosius: Quod cum absens, inquit, putatur, videtur; et cum praesens est, non videtur. Non enim dixit: absens est; sed cum absens putatur. Nusquam enim est absens, qui coelum et terram atque omnia complet, nec spatiis includitur parvis,
Abbreviated transcription (Latin):
quiestin sinopitris ipsenar rabit nobis. Nontamenituntelligendum q uod sono
ducitr socꝑert in auribus nris. sedi quia uerbum &u mago est patris. dum sementibus
ntis in notescit ipeffabililucepitiemdeclarat atquein sinuat manifeste iuxta quod
idemtestatu sestdicens: Quiuid& me uidet & patremmeũ: Quaenimirũ uisio noncorpe¬
rcis sensibus deprachenditur: seosicut scriptumest. bcatimundo corde quõ ipsidm̃
uidebunt: Praedicat ergo filium pater sensibili uocissono. & filius dum scexhibet
uisibilem qui a uerbum patris est. Non alium quam cuiu sest filius in sedeclarat
tiac maiestatis: sed distinctus inpersonis. ut di trinitas hominibus panderetur.
medius incolumbȩspetic apparuit. Necideotamen idem circum scribitur uisu.
uelut nec pater hic autalibi auditur affatui. sicut necdum deambularet in paradi¬

Expanded text:
qui est in sinu Patris, ipse narrabit nobis . Non tamen ita intelligendum, quod sono qui est in sinu Patris, ipse narrabit nobis . Non tamen ita intelligendum, quod sono debeat perstrepere in auribus nostris; sed quia Verbum et imago est Patris, dum se mentibus nostris innotescit, ineffabili luce Patrem declarat atque insinuat manifeste, juxta quod idem testatus est dicens: Qui videt me, videt et Patrem meum . Quae nimirum visio non corporeis sensibus deprehenditur, sed sicut scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Praedicat ergo Filium Pater sensibili vocis sono, et Filius dum se exhibet visibilem, quia Verbum Patris est, non alium quam cujus est Filius, in se declarattiae majestatis, sed distinctus in persona, ut Deus Trinitas hominibus panderetur, medius in columbae specie apparuit. Nec ideo tamen idem circumscribitur visu, velut nec Pater hic aut alibi auditur affatu, sicut nec, dum deambularet in paradi
Abbreviated transcription (Latin):
descendens nobi sestbaptizatus. deinde patris uocem desuperut nos erudiat
peraurem exteriorem auditu auris interioris audiat intonantem. hicest filius
meus dilectus in quomihi complacui. Quaenimirũ uox quasi aliquod ad eũ
insinuandum immoquia aurib: sensibilis uerũ corpus fuit. Idcirco qui perea
non uoce inclusus pater sonuit iure auribus quodammodo. & si est inconprae¬
hensibilis dicitur sensibilis extitisse. Sicut & sps̃ses persubiectam speciem
uisibilis apparuis se manifestatur. Verum tamei nossecundũ proprietatem
naturae. quia ds̃ trinitas cũ ubiq totus recte credatur non in loco cernitur
quia in corporeus & in localisesse atqueinui sibilis probatur Nequecircum¬
scribitur uisu. pectactutenetur. Nec auditur affatu. Nec sentitur incessu
hinc quoquedicitur. dm̃nemouiditumquam. sedunigenitus filius

Expanded text:
descendens, nobis est baptizatus. Deinde Patris vocem desuper, ut nos erudiat descendens, nobis est baptizatus. Deinde Patris vocem desuper, ut nos erudiat per aurem exteriorem, auditu auris interioris audiat intonantem: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Quae nimirum vox quasi aliquid ad eum insinuandum corpus, imo quia auribus sensibilis, verum corpus fuit. Idcirco quia per ea in voce non inclusus Pater sonuit jure auribus quodammodo, etsi est incomprehensibilis, dicitur sensibilis exstitisse; sicut et Spiritus sanctus per subjectam speciem visibilis apparuisse manifestatur. Verumtamen secundum proprietatem naturae, quia Deus Trinitas, cum ubique totus recte dicitur, non in loco cernitur, quia incorporeus et illocalis esse atque invisibilis probatur. Neque circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Hinc quoque dicitur: Deum nemo vidit unquam, sed unigenitus Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
redemorte formidas. qui iam mortuus insȩpulchro fontis cum xpo teneris & uitam
tuam in caclis repositam perfecte credis: Necdubium quin quod si priorem uitã
tuam interris receperis. Nouam quã incelo cumxpõ absconderas perdidisti
Subtali siquidem teille determinauit sepulchro. Quite nonuult iam deinceps aliud
crederequam quod instituit. Id circoneque tu aliud debesquaerere. profecto
nequetormentis addictus. acsunuitus quicquam aliud confiteri. Nouissime
melius censeo ignoraremanens infrabaptismi sacramentum. Nequod nonde¬
beas ediscas. quã aliqua fraudis curiositate captus ducaris extracaptiuus.
Totũ igitur nouit qui xp̃m̃ nouerit. Fides inquit tua tesaluum fecit: &ideo
maneat xpĩanus intra fontem fidei ex quarenatus est in salutem: & siquippiam
hȩsitauerit adhoram. tangat manu fidei adhucxpm̃ infonte. Quo uerbum caro

Expanded text:
re, de morte formidas, qui jam mortuus in sepulcro fontis cum Christo teneris, et vitam re, de morte formidas, qui jam mortuus in sepulcro fontis cum Christo teneris, et vitam tuam in coelis repositam perfecte credis? Nec dubium quin, quod si priorem vitam tuam in terris receperis, novam, quam in coelo cum Christo absconderas, perdidisti. Sub tali siquidem te ille determinavit sepulcro, qui te non vult jam deinceps aliud credere quam quod instituit. Idcirco neque tu aliud debes quaerere profecto, neque tormentis addictus, ac si invitus, quidquam aliud confiteri. Novissime melius censeo ignorare manens infra baptismi sacramentum, ne quod non debeas, ediscas, quam in aliqua fraudis curiositate captus ducaris extra captivos. 3. Totum igitur novit qui Christum noverit: Fides, inquit, tua te salvum fecit . Et ideo maneat Christianus intra fontem fidei, ex qua renatus est in salutem. Et si quidpiam haesitaverit ad horam, tangat manu fidei adhuc Christum in fonte, quo Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
quaerendi non nisi in tribus rerum articulis consistereuidetur. In .re. uidelic&
intempore atq in modo. Inre ut quid sitquęrendũ consideremus In tempore
ut quando. neforte quando quaerendũ non est. aut aliud autillud quod quaeri¬
mus non satis inueniamus. Porro inmodo quousquequȩrendum sit adspirat᷑.
idcirconobis scrutandum est quod xp̃s in satuit. & tenendus est ipse quem in ue
nissegaudemus: Quia omnino. neque nisi inuenisses primũ crederepotuis¬
ses. Ad hocergo quacsisti ut in uenires Inuenistiautem uterederes
In quanimirum fideomnem probationem quaerendi & inueniendi credendo fixifci
dum tecum xpõ in mortẽ persepulchrum fontis expoliatus mundo sepelisti
Quod siueremortuuses. &uitatua abscondita est cumdõ in calis. Quidad huc cũ
sibi uiuentibus & nondõ defidequasi dubius disputas: Uel quid seuiente per secuto¬

Expanded text:
quaerendi non nisi in tribus rerum articulis consistere videtur, in re videlicet, quaerendi non nisi in tribus rerum articulis consistere videtur, in re videlicet, et in tempore, atque in modo. In re, ut quid sit quaerendum consideremus; in tempore, ut quando, ne forte quando quaerendum non est, aut aliud, aut illud quod quaerimus non satis inveniamus; porro in modo, quousque quaerendum sit adspiratur. Idcirco nobis scrutandum est quod Christus instituit, et tenendus nisse gaudemus: quia omnino nequaquam, nisi invenisses primum, credere potuisses. Ad hoc ergo quaesisti, ut invenires; invenisti autem, ut crederes. In qua nimirum fide omnem probationem quaerendi et inveniendi credendo fixisti, dum te cum Christo in mortem per sepulcrum fontis, exspoliato mundo, sepelisti. Quod si vere mortuus es, et vita tua abscondita est cum Deo in coelis, quid adhuc cum sibi viventibus, et non Deo, de fide quasi dubius disputas? vel quid saeviente persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
nihil est necessarium. Amplectimurautẽeum qui aunusest. & certedeuotionis
affectu in una eademq fide proficiendo sperando atq amando. quia in finitus
est ipsum semper requirimus. donec inenigmate& nondũ inspecie quemtenendo
quȩrimus ardentissimo amore cottidieper scrutamur. Sedeccum enigmata
rerũ presentium fuerint euacuata. Et iamcertisumus quod non alius quam unus
idemq ds̃trinitas sibi credentibus ut iamper fidem percepimus apparebit.
Perhancitaq fidem signatum estlumep uultusdĩ supernos. &ideo ad infideli¬
tes quorundã hominum & adtenebraserrorum respiccrenon debemus. Exfiducia
igitur probationis. quia tempora periculosa pronuntiantur futura preueniendo
monere desideramus quosdam nihilultra. nisi quod inbaptismate credendo
perceperunt. idq esse & non aliud quod quaerere interim debebunt. Namratio

Expanded text:
nihil est necessarium. Amplectimur autem eum quia unus est. Et certe devotionis nihil est necessarium. Amplectimur autem eum quia unus est. Et certe devotionis affectu, in una eademque fide proficiendo, sperando atque amando, quia infinitus est, ipsum semper requirimus, adhuc in aenigmate et nondum in specie, quem tenendo quaerimus ardentissimo amore quotidie perscrutamur. Sed et cum aenigmata rerum praesentium fuerint evacuata, etiam certi sumus quod non alius quam unus idemque Deus Trinitas sibi credentibus, ut jam per fidem percepimus, apparebit. Per hanc itaque fidem signatum est lumen vultus Dei super nos; et ideo ad infidelitates quorumdam hominum, et ad tenebras errorum respicere non debemus. Ex fiducia igitur probationis, quia tempora periculosa pronuntiantur futura, praeveniendo monere desideramus quosdam nihil ultra, nisi quod in baptismate credendo perceperunt, idque esse et non aliud, quod quaerere interim debebunt. Nam ratio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt adgregati sperandorum substantia. Non aliam requirunt. &si dictum
sit. quȩri ted nm̃ & confirmamini quaerite faciemeius semper. Atqueillud:
ouȩrite& in ueni&is. pulsate& aperietur uobis. Quia & sique rereoport&
Non aliumtamen quã unũ dm̃ in trib personis rectequotrinitatis nomine
signatisumus sub qua omininofide rebus expoliati mundi ꝑaudifontem unrtrorui¬
mus Nuquonimirum fonte quicum quebaptirati sumus in xp̃oihũ. in morte
ipsius baptitatisumus. Consepultieni sumus cumillo perbuptismũ inmnorte
&ideo uamultra defide nihil retractaredebemus. Sed custodire modis omnib
quod credidimus: & credendo gratis adõ accepimus. Credereomni no debemus
aliud nonessecredendum. idcirconec requirendum. eoquodiam inuentũ cre¬
didimus Ergo aliud non requirimus: quia necipsenobis mandat. eo quod
unus est aliud requirendum: & scimus quo d nisi hocunum. aliud quippiam

Expanded text:
sunt aggregati, sperandorum substantia, non aliam requirunt, etsi dictum sunt aggregati, sperandorum substantia, non aliam requirunt, etsi dictum sit: Quaeerit Dominum et confortamini, quaerite faciem ejus semper ; atque illud: 189 Quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis. Quia, etsi quaerere oportet, non alium tamen quam unum Deum in tribus personis, quo Trinitatis nomine signati sumus. Sub qua omnino fide rebus exspoliati mundi, nudi fontem introivimus. In quo nimirum fonte quicunque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus: consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte; et ideo jam ultra de fide nihil retractare debemus, sed custodire modis omnibus quod credidimus, et credendo gratis a Deo accepimus. Credere omnino debemus aliud non esse credendum, idcirco nec requirendum, eo quod jam inventum credidimus. Ergo aliud non requirimus, quia nec ipse nobis mandat, eo quod unus est, aliud requirendum; et scimus quod nisi hoc unum, aliud quidpiam
Abbreviated transcription (Latin):
delitate seruabunt. Satisitaq absurdũ est. id circodeui area fide. qui a plures
periclitantur presercim cum potior indecssed eb& fides credentium acrobus¬
tior. eo quod sicut predictum exprescientia dĩ fuit. ita completur in illis.
Nosenim quinunc sumus futurũ credimus. quod nondum satis uidemus.
nisi quodiam inquam plurimis dudũ iniquitatis ministerium excreuit. ut
signatum deipsiserat. quãquã & insubito contritisint. & ad inferos deputati
Quantomagis illos firmioresesse oportebit infide. superquos haecomnia
quamuis pauca quaerestant adhucplenius complebuntur. Nam preterit¬
rum promissionum. tum praesens exhibitio certitudoerit. si quae super sint
futurorum. Quaecumuenerint. confirmatio fidei magis essedebent. Quod ds̃
quae predixerat. eaquae nondum erant suis ad signauit temporibus
Ceterum quibus est fides illa inquarenati sunt. perquam & in membris ȩcclã e

Expanded text:
delitate servabunt. Satis itaque absurdum est idcirco deviare a fide quia plures delitate servabunt. Satis itaque absurdum est idcirco deviare a fide quia plures periclitantur, praesertim cum potior inde esse debet fides credentium ac robustior, eo quod, sicut praedictum ex praescientia Dei fuit, ita completur in illis. Nos enim qui nunc sumus, futurum credimus quod nondum satis videmus; nisi quod jam in quamplurimis dudum iniquitatis ministerium excrevit, ut signatum de ipsis erat, quanquam et in subito contriti sint, et ad inferos deputati. Quanto magis illos firmiores esse oportebit in fide, super quos haec omnia quamvis pauca quae restant, adhuc plenius complebuntur? Nam praeteritarum promissionum tum praesens exhibitio certitudo erit, si quae supersint futurorum, quae cum venerint, confirmatio fidei magis esse debent, quod Deus quae praedixerat ea quae nondum erant suis assignavit temporibus. Caeterum quibus est fides illa in qua renati sunt, per quam et in membris Ecclesiae