comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc utiq sit. ut mens longe uehementiꝰ excitata corꝑis dm̃ susceptionẽ. quam
posset excitari uerbi dĩi ad monitione. in amore eiꝰ quem ñ tantũ audit. s etiã
uidet & suscipit in ardescat. & uidens uerbũ caruem factũ ut habtituet i̾no.¬
bis. habittins etiam corporalit̾ & inse: obliuisci iam nullatenꝰ possit. quẽ fide
credit. amore amplectit᷑. manu contrectat. ore suscipit. Quem qͦndum ꝓsemor¬
tuum ipsa susceptione recolens. & morte illa uttam sibi paratam agnoscens.
one memoriã innouat. sidem auget. spem roborat. Karitatem confirmat.
apło docuit. ut xpͣi ac mortis eiꝰ memoria auelli de cordib humanis. nulla
mundi in quietudine. nulla temporum ꝓ lixitate ualeret. Quȩ memoria apio¬
rem excitans. de animi recessib mala oĩa efflgaret. uirtutib uniu̾sa reple¬
ret. sioq eocidie ꝑ hoo sacͣmendum innouans redempgͥnem. cotidianã penitͣ.¬

Expanded text:
hoc utique fit, ut mens longe vehementius excitata corporis Domini susceptione, quam hoc utique fit, ut mens longe vehementius excitata corporis Domini susceptione, quam posset excitari verbi Domini admonitione, in amorem ejus, quem non tantum audit, sed etiam videt et suscipit, inardescat; et videns Verbum, carnem factum, ut habitaret in nobis, habitans etiam corporaliter et in se, oblivisci jam nullatenus possit, quem fide credit, amore amplectitur, manu contrectat, ore suscipit. Quem quondam pro se mortuum ipsa susceptione recolens, et morte illa vitam sibi paratam agnoscens, one memoriam innovat, fidem auget, spem roborat, charitatem confirmat; Apostolus docuit, ut Christi ac mortis ejus memoria avelli de cordibus humanis, nulla mundi inquietudine, nulla temporum prolixitate valeret. Quae memoria amorem excitans, de animi recessibus mala omnia effugaret, virtutibus universa repleret, sicque quotidie per hoc sacramentum innovans redemptionem, quotidianam poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & sanguinis xͥ ꝑtinet. est idẽ qd signat. qͣm ttm̃ igxime signat.
Marune autẽ dixi. quia hoc aꝑtissime apłs dicit. ĩ uersu queͦ. supͣ cõmemoiti¬
ui. Quotiens ait manducabitis panem huno & calicem bibetis: morce̾ dñi an¬
misisti. & qd̵ erit ignominiosiꝰ elegisti : ut inqͥt ostend̾em. in morte dñi sin¬
gularit̾ constare salutem mundi. ut ostend̾em istud opꝰ eiꝰ. p̾ponderare om̃ibꝰ
oꝑib eiꝰ. ut ostend̾e̾m tormento illo reqͥem. ignominia illa głam. morte illa
mortuis redditam uttam. Ida plane. titi iuxta apłm qͣndo manductt᷑ pauis
dni. id ÷ corpꝰ dñi. qͣndo bibitur calix diũ. id ÷ sangnis dĩi. anniuitiat᷑ hoc est
representatur mors dñi. quã passu est in cruce ñ alia s eadem quȩ p̾sens est
caro dni. qua fusus est non alius. s idem qͥ sumitur sangus dñi. qd cũ sit. ad

Expanded text:
corporis et sanguinis Christi pertinet, est idem quod signat, quam tamen maxime signat. corporis et sanguinis Christi pertinet, est idem quod signat, quam tamen maxime signat. Maxime autem dixi, quia hoc apertissime Apostolus dicit in versu, quem supra commemoravi: Quoties, ait, manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini anmisisti, et quod erat ignominiosius elegisti? Ut, inquit, ostenderem in morte Domini singulariter constare salutem mundi, ut ostenderem istud opus ejus praeponderare omnibus operibus ejus, ut ostenderem tormento illo requiem, ignominia illa gloriam, morte illa mortuis redditam vitam. Ita plane, ita juxta Apostolum, quando manducatur panis Domini, id est corpus Domini, quando bibitur calix Domini, id est sanguis Domini, annuntiatur, hoc est repraesentatur mors Domini quam passa est in cruce, non alia, sed eadem quae praesens est caro Domini, qua fusus est non alius, sed idem qui sumitur sanguis Domini. Quod cum fit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicitaten. quȩ in uullo erait idem quod signabat. preter hoc qd illud sa¬
crificium ertit & istud sacͥficiũ ÷. & illud do offerebat᷑. & istud deo eideꝰ deo of¬
fertur. Signabat uͦ hocnr̃m nr̃i tẽporis sacͥficiu. s non eitit hoo qd̃ istud.
quia illud umbra. hoo corpꝰ. illud figura. hoo uerittis. illud de cadauerib
⁊ cruore animaliu̾. hoc de corpore et sanguine filii dei. Idcirco ñ erat ide̾
qd̃ signabat. S istud nr̃i sacrificii signum: nͨ aliud s ipsũ est qd̾ signat.
Ita uͦ ÷ idem qd̵ signat. ut qͣntu ad corpꝰ id ÷ ad ueriite carnis & sanguinis xͥ
ꝑtinet: sit idem qdͣ signat. Neq enĩ ibi. xpͦs ut olim dolores aut morte patit᷑.
cũ tam̃ ĩ molari dicat᷑. Dr᷑ aute in molari. cũ licet iniuiolabilit̾ ĩ altari frã¬
gitur. diuidit᷑. comedit᷑. cum his & quib dam aliis signis in qͣntũ fieri po¬
test. mors dñi maxine representat᷑. Unde sicut dixi. qͣntum adueritatẽ

Expanded text:
d illud sacrificium erat, et istud sacrificium est; et illud Deo offerebatur, et istud eidem Deo offertur. Signabat vero hoc nostrum nostri temporis sacrificium, sed non erat hoc quod istud, quia illud umbra, hoc corpus; illud figura, hoc veritas; illud de cadaveribus et cruore animalium, hoc de corpore et sanguine Filii Dei. Idcirco non erat idem quod signabat. Sed istud nostri sacrificii signum non aliud, sed ipsum est, quod signat. Ita vero est idem quod signat, ut quantum ad corpus, id est ad veritatem carnis et sanguinis Christi pertinet, sit idem quod signat. Neque enim ibi Christus, ut olim, dolores aut mortem patitur, cum tamen immolari dicatur. Dicitur autem immolari, cum licet inviolabiliter in altari frangitur, dividitur, comeditur, cum his test, mors Domini maxime repraesentatur. Unde sicut dixi, quantum ad veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ni spͣc eccłia. cum illud qd ab aduersa parte opponit᷑. studiosiꝰ discutiet᷑. subtiltite̾
inuestigabitur. ꝑfectiꝰ inueniet᷑. robustiꝰ defensabit᷑. Q ne diu differͦ. qͥd ÷ o he¬
retice qd̵ ꝓponis: Non ĩqͥt ꝓdesse possiint bona uiuoꝵ mortuis. qͥa tͣuslatis e uito
uiuus. Idcirco inania dico quecumq auuus ꝓ mnortius fiunt. quia dum moriti¬
les ꝑmoroe uniu̾se carnis uiam. ad statu fucicri sołi tͣnseunt. secuͦ totuͦ m̾itũ suu̾
cui nichil possit adici ferunt. Nouit inqua uniu̾sa eccła dei. & ego qͣliscuͦq euis
alũnꝰ ñ ignoro. sapientiam dei ꝑsalomone̾ dixisse. cuncta quȩ siunt ad ducet dc̃
in iudicui ꝓ om̾i erito siue hom᷑ siue malũ sit. & apłm. unꝰqͥsq onꝰ suuͦ porta.

Expanded text:
ini Spiritus Ecclesia: cum illud, quod ab aduersa parte opponitur, studiosius discutietur, subtilius ini Spiritus Ecclesia: cum illud, quod ab aduersa parte opponitur, studiosius discutietur, subtilius inuestigabitur, perfectius inuenietur, robustius defensabitur. Et ne diu differam, quid est, o hæretice, quod proponis? Non, inquit, prodesse possunt bona viuorum mortuis, quia translatis e vita viuus. Idcirco inania dico quæcumque a viuis pro mortuis fiunt: quia dum mortales per mortem vniuersæ carnis viam ad statum futuri seculi transeunt, secum totum meritum suum, cui nihil possit adiici, ferunt. Nouit, inquam, vniuersa Ecclesia Dei, & ego qualiscunque eius alumnus non ignoro, sapientiam Dei per Salomonem dixisse. Cuncta quæ fiunt adducet Deus in iudicium pro omni errato, siue bonum siue malum sit: & Apostolum, Vnus
Abbreviated transcription (Latin):
lici lectores ñ adu̾teto sachanan cuiꝰ cogicaciões iuxtti supͣdictum apłm non ignora¬
mus hoo cogittisse. ut tot bona a tantis bonis assidue ꝑ orbem ꝓ mortius sacta hoc
astu au̾teret. & iuges elemosinas. continua sacͥficia. irreqͥetas orationes &. his si¬
milia. quȩ & unus cõꝑant meritu᷑. & defunctis reqͥem. consilio infernali auferus:
S sp̃s consilii eiꝰ dolos retegens. & uultũ fallaciȩ nubilo oꝑtũ denudabit. & ecołe
sus magis lucͦsam quã dapnosã eiꝰ extitisse deptutione̾ monstrabit. llam qd mag¬
nus apłs ante młta scła ait. oportet heses esse. ut qͥ ꝓbati sunt manifesti fiant.¬
ꝑsecutionib dilatatur. sio intestinis falsoꝵ frm temptacionib magis magisq
purgatur. Dilacabitur gͦ non angustabit᷑. purgabitur non inficietur auxilio diu¬

Expanded text:
lici lectores, non aduertat satanam, cuius cogitationes iuxta supradictum Apostolum, non ignoralici lectores, non aduertat satanam, cuius cogitationes iuxta supradictum Apostolum, non ignoramus, hoc cogitasse, vt tot bona a tantis bonis assidue per orbem pro mortuis facta, hoc astu auerteret, & iuges eleemosynas, continua sacrificia, irrequietas orationes, & his similia, quæ & viuis comparant meritum, & defunctis requiem, consilio infernali auferret? Sed spiritus consilij eius dolos retegens, & vultum fallaciæ nubilo opertum denudabit, & Ecclesiæ suæ magis lucrosam quam damnosam eius extitisse tentationem monstrabit. Nam quod magnus Apospersecutionibus dilatatur, sic intestinis falsorum fratrum tentationibus magis magisque purgatur. Dilatabitur ergo, non angustabitur: purgabitur, non inficietur auxilio diu
Abbreviated transcription (Latin):
uinto de hinc & ultuno capitulo.
iaculũ adu̾sarioꝵ. amento ħetico intortu. qd inꝑnitiem ecoł iam aduolat.
scuto ueritatis falsitati opposito repellendũ est. De quo ꝓpha. Scitto
hostes effecti. non taintũ uiuos occid̾e. s & ipsos mortuos si possibile esset. rursꝰ extingne¬
re moluint᷑. Instant morcalib ut cito moriant᷑. mortuis ne adiutam resputrs aude¬
ant. aditum int̾ludunt. Non paretint miseitindȩ hominũ sorti. & post erũnosam
utta denuo sub diuino iudicio laboitintib humanis spͣib. uelut non morituri mi¬
sereri nesciint. & uere impii. qͥa absq pietate xpm pietate benigne comendan¬
certe homines. & de suo inunificentissimi uidicandi. qͥ neo de alieno dapsilita.¬
ne mortus liber int̾ mortuos misereat᷑. celestis censure iudices int̾ dicunt. Hoc faci¬
reclamantẽ contẽpnunt. Unde qͣm ñ contẽpnendus. ĩmo qͣnto studio hio error
refellendus sit. & neglitenter attendentes aduert̾e̾ possunt. Quis enĩ o catho¬

Expanded text:
uinto dehinc et ultimo capitulo, jaculum adversariorum amento haeretico intortum, quod in perniciem Ecclesiae jam advolat, scuto veritatis falsitati opposito repellendum est. De quo Propheta: Scuhostes effecti, non tantum vivos occidere, sed et ipsos mortuos, si possibile esset, rursus exstinguere moliuntur. Instant mortalibus, ut cito moriantur; mortuis ne ad vitam respirare audeant, aditum intercludunt. Non parcunt miserandae hominum sorti, et post aerumnosam vitam denuo sub divino judicio laborantibus humanis speciebus, velut nunquam morituri misereri nesciunt, et vere impii, quia absque pietate Christum pietatem benigne commendancerte homines, & de suo munificentissimi iudicandi, qui nec de alieno dapsilitane mortuis liber inter mortuos misereatur, cœlestis censuræ iudices interdicunt. Hoc facireclamante contemnunt. Vnde quam non contemnendus, immo quanto studio hic error refellendus sit, etiam negligenter attendentes aduertere possunt. Quis enim, o Catho
Abbreviated transcription (Latin):
feoto mortius aliis nͦ co̾mendaret. nͥ mortuoꝵ in boniis ꝑfectoꝵ bona. botis ior¬
tuis s ĩ ꝑfeotis posse ꝓdesse confid̾e̾t. De qua ecołiastici consuetudine. nec catcholicus
dubitasse: neo ħecicus inuentꝰ est illi aliqͣndo resticisse. Adiuuat ista ⁊ libri machabeo¬
rum lectio. que sicut in sequentib loco ꝓpͥo clariꝰ exꝑonet᷑. summũ sacdotem onũ.
Cum gͥ ⁊ uiuentes ꝓuiuentib ortire p̾cipiant᷑. ⁊ mortui ꝓuiuentib exauditiesse
legantur. cur mortui mortuis posse ꝓdesse. soiͦs supplicationib dubitant᷑: Quod si
qͥs forte opposuerit. bona mortuoꝵ iocieo mortuis ꝓdesse non posse. qm ĩstritu illo

Expanded text:
onis perfectorum bona bonis mortuis, sed imperfectis posse prodesse confideret. De qua Ecclesiastica consuetudine, nec Catholicus dubitasse, nec hæreticus inuentus est illi aliquando restitisse. Adiuuat ista & libri Machabæorum lectio, quæ sicut in sequentibus loco proprio clarius exponetur, summum sacerdotem Oniam, Cum igitur & viuentes pro viuentibus orare præcipiantur, & mortui pro viuentibus exauditi esse legantur: cur mortui mortuis posse prodesse sanctis supplicationibus dubitantur. Quod si quis forte opposuerit, bona mortuorum idcirco mortuis prodesse non posse: quoniam in statu illo
Abbreviated transcription (Latin):
lium incantando stridunt & sibilant: respondete. Nuiqͥd non popłs ħ ÷ nuiqͥd
uis. sie ꝓ mortuise Ea ꝓpter non ut uos dicitis. queremꝰ islti aphitonib ⁊ adiuinis.

Expanded text:
lium incantando stridunt et sibilant, respondete: Nunquid non populus? hoc estlium incantando stridunt et sibilant, respondete: Nunquid non populus? hoc estvis, sive pro mortuis? Eapropter non ut vos dicitis,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽbat. qdͥ hii optimã hab̾ent reposttã gitĩm. qͥ cũ pietate dormitionẽ acceꝑant iudes¬
& inale ⁊ irreligiose cogiet. qui consid̾ant ꝗd̾ eaide̾ ⁊ meliorem habeãt repositã
quatur. scã ⁊ sabubris ÷ cogitacio ꝓ defunctis ꝓooitire. ut aꝑecatis soluant᷑. Adiungat᷑
huid machabeꝯꝵ exempło. totusdiuitꝰ & eũgłicus ꝓpħa y saias. cuiꝰ ueritatem icł
dignttatem suꝑfluũ÷ efferre. cum apłi cuͦ eu̾głiȩ. cum saluator ipse euꝰ mueniantur
frequentissimeꝰ legere. p̾dicate. ⁊ u̾basua eiꝰ sermonib robortire. Loquens qͥppe iudai¬
co pogulo adquẽ missus eitte. eosq corripiens ⁊ instruens. oum diperint inquit ad us.
quertte a phitonib &s adiuinis qui stridunt inmcatitationib suis. munqͥd ñ popłs¬
adeo suo reqͥrio ꝓuuus ac mortuis: uelut si dic̾et. Cũ dixerint ad uos deceptores. ut
ei quȩ tentũã deo requirenda sc̃. querant᷑ ꝯtͣ dm̃ a phitonib & adiuinis qͥ mor̾e tci¬

Expanded text:
derabat, quod hi optimam haberent repositam gratiā, qui cum pietate dormitionem acceperant Iudæi: male & irreligiose cogitant qui considerant quod eandem & meliorem habeant repositam quitur, sancta & salubris est cogitatio pro defunctis exorare, vt a peccatis soluantur. Adiungatur huic Machabæorum exemplo totus diuinus & Euangelicus Propheta Esaias, cuius veritatem vel dignitatem superfluum est efferre: cum Apostoli, cum Euangelistæ, cum Saluator ipse eum inueniantur frequētissime legere, prædicare, & verba sua eius sermonibus roborare. Loquens quippe Iudaico populo, ad quem missus erat, eosque corripiens & instruens: Cum dixerint, inquit, ad vos, quærite a Pythonibus & a diuinis qui stridunt in incantationiba Deo suo requirit pro vivis ac mortuis? velut si diceret: Cum dixerint ad vos deceptores ut ea quae tantum a Deo requirenda sunt, quaerantur contra Deum a pythonibus et a divinis, qui more ta
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑. Nã mitrantibꝰ uideis littãs suas. gens illa elem̃ta qͥ aiudeis acceꝑat. mutare noluit. s sic̃
ei pͥmo tradita fuirant. lit̾arũ signa & nõia illibata feruauit. Uerba uͭ sc̃i ieronion sit̾n ea

Expanded text:
uatur. Nam mutātibus Iudæis literas suas, gens illa elementa, quæ a Iudæis acceperat, mutare noluit, sed sicut uatur. Nam mutātibus Iudæis literas suas, gens illa elementa, quæ a Iudæis acceperat, mutare noluit, sed sicut ei primo tradita fuerant, litterarum signa & nomina illibata seruauit. Verba vero sancti Hieronymi, si ta
Abbreviated transcription (Latin):
pinxit. ut neq de obpbrio xp̃i cũ uideis etubescamꝰ neq cũ ħetitis cruce eĩ ñ iam contu¬
meliȩ s honoris in signe abitiendã uł concͤmandã uidicemꝰ. Nam & hȩc litt̾a que tad dr̃. formã
cruais habens. ñ tantũ apd̾ hebreos. s etiam apdͦ grecos & nom̃ retinet. & figurã conseruat.
S apdꝰ grecos qͥdẽ qͦd abuntio habuerat. nec nom̃ nec fig̾am mutauit. Apd̾ hebreos uͦ licet formã
mutaũit uocabulũ tñ lipicusq seruauit. Si causa mutati elem̃ti qͥrit᷑. in libris eccłasticis
& hebraicis inueniet᷑. Ascendit ait scͥptura esdias debabilone. & ip̃e scriba uelox in lege moysi.
elox ñ sensus uł nomina hebraicarũ litt̾arum mutando. s aptiores & ad scͥbendũ habilio
ma huiꝰ litt̾e apdꝰ samaritanos adhuc suo tp̃r. & forte adhuc uł apd̾ ipsos uł apd̾ qͦslibet conser¬

Expanded text:
pinxit, vt neq. de opprobrio Christi cum Iudæis erubescamus, neque cum hæreticis crucem eius non iam contupinxit, vt neq. de opprobrio Christi cum Iudæis erubescamus, neque cum hæreticis crucem eius non iam contumeliæ, sed honoris insigne, abiiciendam vel concremandam iudicemus. Nam & hæc litera, quæ Thau dicitur, formam crucis habens, nō tantum apud Hebræos, sed etiam apud Græcos, & nomen retinet & figuram conseruat. Et apud Graecos quidem, quod ab initio habuerat, nec nomen nec figuram mutauit. Apud Hebræos vero licet formam mutauerit, vocabulum tamen hucusque seruauit. Si causa mutati elementi quæritur, in libris Ecclesiasticis & Hebraicis inuenietur. Ascendit, ait scriptura, Esdras de Babylone, & ipse scriba velox in lege Moysi. Velox non sensus vel nomina Hebraicarum literarum mutando, sed aptiores & ad scribendum habilioma huius literæ apud Samaritanos adhuc suo tempore, & forte adhuc vel apud ipsos vel apud quoslibet conser
Abbreviated transcription (Latin):
soli postes .s & suꝑ liminare & postes signant᷑: Qd ẽ ꝯd & sangunt ut cln sigrant. ce n i saneoi¬
&e cũ his qͥ se maxime eũgłio crełe dicunt. nil credo congruentiꝰ ad hoc enigma dissoluendũ
afferre pot̾uint. qͣm agnũ illũ cẽ de qͦ ioħs baptista in eũgłio. eate agnꝰ di. & ꝓpba. sic̃ age
corã tondente se obmutescet & ñ aꝑiet os suũ. lmmolatũ agnũ ad upͥam. occisũ ip̃m iłi
suꝑiorq pars intincta ẽ. S nec infecior ad ꝑfectum modũ crutis expmdũ de fuiset n concol¬
Dicat uideꝰ. dicat ħecicꝰ si qͥd potest Cũq uł tacuerint. uł in cõm̃tis sius inq de fecerunt. dicat
catholicꝰ ꝓpham uolentẽ ꝑ̃dic̾e saluanlos a cõmuni int̾itũ ranos signandos ẽẽ signo crucis
ñ potuisse aꝑciꝰ ex pͥm̃e. qͣm ip̃o signo crucis. Hoc ñ inqͣibit corporis parte. s in ip̃a fronte de¬

Expanded text:
soli postes, sed & superliminare & postes signantur? Quid est quod & sanguine, vt dixi, signantur, & non nisi sanguisoli postes, sed & superliminare & postes signantur? Quid est quod & sanguine, vt dixi, signantur, & non nisi sanguiermo est, & cum iis qui se maxime Euangelio credere dicunt, nil credo congruentius ad hoc ænigma dissoluendum afferre poterunt, quam agnum illum esse, de quo Ioannes Baptista in Euangelio. Ecce agnus Dei. & Propheta, Sicut agnus coram tondente se obmutescet, & non aperiet os suum. Immolatum asuperiorque pars intincta est. Sed nec inferior ad perfectum modum crucis exprimendum defuisset, nisi non conculDicat Iudæus, dicat hæreticus si quid potest. Cumque vel tacuerint vel in commentis suis vterque defecerint, dicat Catholicus Prophetam volentem prædicere saluandos a communi interitu Christianos, signandos esse signo crucis, non potuisse apertius exprimere, quam ipso signo crucis. Hoc non in qualibet corporis parte, sed in ipsa fronte de
Abbreviated transcription (Latin):
Ouit ea decausa eccłia ꝓ requie uł gła menbroꝵ suoꝵ. adstatum utee alt̾uis tͥus¬
litaꝵ. &. qͦs fide ac caritaite ad menbra dni su ꝑtin̾e cognoscit. laborantes sũs¬
iudicio dei. confisa de diuitiis bonitatis dei. quib pot̾ modis iuuare condendit.
Habet inde auotoritatem ex u̾b̾ dm̃i dĩ sui. aquo ꝑ euangłium audit remiti
peccatt nͦ solum in hoc scło: s eciã in fictuo. Quando eni de blasphenuia sp̃c lo¬
quens ait. qͥ dixerit u̾bu̾ contͣ spͣm sc̃m non remitcet᷑ ei neq in hoo soło neq

Expanded text:
Orat ea de causa Ecclesia pro requie vel gloria membrorum suorum ad statum vitæ alterius transOrat ea de causa Ecclesia pro requie vel gloria membrorum suorum ad statum vitæ alterius translatorum, & quos fide ac charitate ad meiudicio Dei, confisa de diuitiis bonitatis Dei, quibus potest modis iuuare contendit. Habet inde auctoritatem ex verbis Domini Dei sui, a quo per Euangelium audit, remitti peccata non solum in hoc seculo, sed etiam in futuro. Quando enim de blasphemia spiritus loquens ait,
Abbreviated transcription (Latin):
cum augelis suis. & cuno reddet unicinq scd̃m opꝰ eiꝰ. Noni plaue ista & adhuo planta.
neo quã qdixi ecołam fallere pocuerunt. tenta tamq olenti testimonia. neo taei
oȩcꝰ esse potuit totꝰ mudus. ut nͥ posset cern̾e. qł potuit uidere iarus heticus. urtsꝰ¬
quemq scił ex suis oꝑib aut nistificari aut condẽpnari. Uidit cerce istn. necab
uidendum multo conamine opꝰ fuit. uidit qͥoqͥs tu uid̾e potusti. s qͥcqͥd ipseui¬
adto. duherecice non uidisti. Uidit sines bͣicudinis ac miseriȩ sempitͥnȩ exutit mo¬
tiltum pend̾e. unde ꝓ eiꝰ qͣlitate. agnouit omipocentis miscdiam alioꝵ piis oꝑib
&̾ post morte̾ mortuis subtienire. Nam et si aliena uidentur uiuentiu oꝑa ut cã
mortuis ꝓdesse ualerent. mortuoꝵ dũ uiuerent sunt m̾itis coꝑata. Idcireo neo
aliena esse iudicanda sunt. quȩ mortuoꝵ. precedentib m̾tcis ꝓpͥa factai sunt.

Expanded text:
elis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Novi plane ista, et adhuc plura, nec quam dixi Ecclesiam fallere potuerunt tanta tamque clara testimonia, nec tam caecus esse potuit totus mundus, ut non posset cernere quod potuit videre rarus haereticus, unumquemque scilicet ex suis operibus aut justificari, aut condemnari. Vidit certe ista, nec ad videndum multo conamine opus fuit. Vidit quidquid tu videre potuisti, sed quidquid ipse vidit, tu hæretice non vidisti. Vidit fines beatitudinis ac miseriæ sempiternæ ex vita mortalium pendere, vnde pro eius qualitate agnouit omnipotentis misericordiam, aliorum piis operibus etiam post mortem mortuis subuenire. Nam etsi aliena videntur viuentium opera, vt tamen mortuis prodesse valerent, mortuorum, dum viuerent, sunt meritis comparata. Idcirco nec aliena esse iudicanda sunt, quæ mortuorum præcedentibus meritis propria facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uis. ⁊ bona mortuoꝵ. moxtuis. & olim ꝓsuerint. & cotidie ꝓdesse uł ꝓficere possiit.
Ad quod asserendũ. ipse ĩ pͥmis auctor & saluator hominũ iħs dn̾s ueniat. ciiꝰ abh
int̾ homines uiuentis botia uiuis. mortui motuis. uiui mottuis. mortui tuniᷤᷤ

Expanded text:
uis, & bona mortuorum mortuis, & olim profuerint, & quotidie prodesse vel proficere possint. uis, & bona mortuorum mortuis, & olim profuerint, & quotidie prodesse vel proficere possint. Ad quod asserendum, ipse in primis auctor & saluator hominum Iesus Dominus veniat, cuius adhuc inter homines viuentis bona viuis, mortui mortuis, viui mortuis, mortui
Abbreviated transcription (Latin):
nem tam penarũ qͣs pecatta exigunt. inficcuro scło aliqͣndo differri. Que
sodm nob̾ occulcas dispensationes iusticie & misctłiȩ dei. piis oꝑib bonoꝵ uiroꝵ
aut tp̃r breuiantur. aut qualiatoe mitigantur. auo remedium bonoꝵ s mꝑ¬
sectorum mortuoꝵ. Quos bonos uocani quia non excidunt a salute: inꝑfectos
quia indigent purgatione. Quȩ purgatio ab et̾na dampnatione secernensiait
ꝑ occultum dei iudiũ reis illis ꝓ qualitate reatuũ exhibetur. Aite ꝑ ui exhaustã
eiꝰ bontetioẽ. eccłs sacͥsiciis. oritionib. helemosinis. & his similib reco̾petisat᷑. q
manet uertix uertititis sententia. reniieti peocata hoc est pynam pecctoꝵ. aliqͣn¬
do in hoc soło. aliqͣndo infucuro. S iam latissimis scͥpturarũ exemplis itamł. qͥb
sole clariꝰ elucescat. ñ da̾pnosam s lucis sa nob̾ ħeticam ꝓpositionẽ siusse. ꝓbando
quod non solũ bona uiuoꝵ mortius. s etiã bona mortuoiũ uiuis. ⁊ bona uitoꝵ ui¬

Expanded text:
i. Quæ secundum nobis occultas dispensationes iustitiæ & misericordiæ Dei, piis operibus bonorum viuorum, aut tempore breuiantur, aut qualitate mitigantur, ad remedium bonorum, sed imperfectorum mortuorum. Quos bonos vocaui, quia non excidunt a salute: imperfectos, quia indigent purgatione. Quæ purgatio ab æterna damnatione secernens, aut per occultum Dei iudicium reis illis pro qualitate reatuum exhibetur, aut per inexhaustam eius bonitatem, Ecclesiæ sacrificiis, orationibus, eleemosynis, & his similibus recompensatur: quia manet verax veritatis sententia, remitti peccata, hoc est, pœnam peccatorum, aliquando in hoc seculo, aliquando in futuro. Sed iam latissimis scripturarum exemplis vtamur, quibus Sole clarius elucescat, non damnosam, sed lucrosam nobis hæreticam propositionem fuisse, probando quod non solum bona viuorum mortuis, sed etiam bona mortuorum mortuis, & bona viuorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
corpoitilit̾ ⁊ uisibilit̾ ĩ fut᷑o ꝯferenda signaret᷑: data est caro xͥ sub spe̾ pauis ad
comedendũ. datꝰ ÷ sanguis xͥ sub uini forma hominib ad bibendũ. ut sicut pane
pascantur. Claret gͥ ratio non solum inficc᷑o qͣndo uitͣndũ ÷ in scu̾ariũ di. et ĩ telli¬
gendum ĩ nouissimis eoꝵ. s & in pͦsenti qͣndo ad huc sub nubilo cuncta fiunt.¬
oluret inꝗͣ. cur uͦ tantuͦ ad honorindũ. n tantũ ad adorandũ. s in suꝑ admandticmu¬
tatem uelut truncati uł dolentis corꝑis. nemo stulticiam uelut homines hutaana carr¬
nem absq ititione edentes. quia non ÷ impiũ ubi ois pietas. nͦ ÷ crudele uͥ nulla passio. nͦ÷
irrationabile uͥ sima sapientia. que de sectione sua nullũ dolorem. de particione sua

Expanded text:
corporaliter et visibiliter in futuro conferenda signaretur, data est caro Christi sub specie panis ad comedendum, datus est sanguis Christi sub vini forma hominibus ad bibendum, ut sicut pane pascantur. Claret igitur ratio non solum in futuro, quando intrandum est in sanctuarium Dei, et intelligendum in novissimis eorum , se inquam, cur non tantum ad honorandum, non tantum ad adorandum, sed insuper ad manducantatem velut truncati vel dolentis corporis, nemo stultitiam velut homines humanam carnem absque ratione edentes, quia non est impium ubi omnis pietas, non est crudele ubi nulla passio, non est irrationabile ubi summa sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
te mors dñ: lon. Ha hocͤ tu aꝑtissime negas: cum dicis. Xp̃o resurgeus exmottu¬
isiam non moritur. Qb & ueniat: serte ipse dñs que̾ nominaueras cũ dixisti. Mo¬
tem dnũi annuntiabitis. S qͣndo ueniat: quando. nͥ qͣndo uenturꝰ est iudicare ui¬
uos & mortuos. sicut ipse p̾dixit. & eccłi eiꝰ credit: s & hoc qͣndo ⁊̃ Quando urtti
qb &e ipse dicit. ueuerit infine scłi in maiestate sua. & om̃s angłi cuin eo. Doneo eigo

Expanded text:
te mors Domini? Non. Nam hoc et tu apertissime negas, cum dicis: Christus resurgens ex mortute mors Domini? Non. Nam hoc et tu apertissime negas, cum dicis: Christus resurgens ex mortuis jam non moritur . Quis ergo veniat? certe ipse Dominus, quem nominaveras, cum dixisti: Mortem Domini annuntiabitis. Sed quando veniat? Quando, nisi quando venturus est judicare vivos et mortuos, sicut ipse praedixit, et Ecclesia ejus credit? Sed et hoc quando? Quando juxta quod et ipse dicit, venerit in fine s
Abbreviated transcription (Latin):
lies tantũ. s quocienscumq. Multa diu̾sitas. int̾ semeł &. qͦtienscũq. hio mi¬
meri pͥncipiũ: ibi numerꝰ oinne̾ suꝑans num̃ũ. hio singłartoais: ibi multiplex
noc multo conamine opꝰ est. cui meliꝰ credendũ sie. uob̾ au xp̃o. hominibꝰ an deo
ueritati an mendatio. S qͥd multa : Audistis hoc corporis & sanguius x sacͣ¬
meittũ oi fideli hõi datuͤ. audistis absq numero datũ. audtce. & oi p̃senti tp̃ri
datũ. Quotiens cumq ait apłs ianducabitis panem hunc & calicem bibesᷤ.
mortẽ diũ annuntiabitis doneo ueniat. Suffecerat apłe dei ad confundendã
e destruendam nouã heresim. qd dixertas xp̃m dixisse. hoc fticite qri euscũq
sumecis. in ieã coͦmemouitione̾. Suffecerat qͦd ipse dñ dui uerba sequenddo.
exponendo subuinxertis. qͦtienscũ i in anducabteis pance̾ hunc & calice bibetis
mortem dñi annuntiabitis. S qͥd adiunxisti: doneo ueniat. Q ueniat Mn for¬

Expanded text:
 semel et quotiescunque. Hic numeri principium, ibi numerus omnem superans numerum. Hic singularitas, ibi multiplex Unde videndum, nec multo conamine opus est, cui melius credendum sit, vobis an Christo, hominibus an Deo, veritati an mendacio? sed quid multa? Audistis hoc corporis et sanguinis Christi sacramentum omni fideli homini datum, audistis absque numero datum: audite et omni praesenti tempori datum. Quotiescunque, ait Apostolus, manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat. Suffecerat, Apostole Dei, ad confundendam et destruendam novam haeresim, quod dixeras Christum dixisse: Hoc facite quotiescunque sumetis, in meam commemorationem. Suffecerat quod ipse Domini tui verba sequendo, exponendo subjunxeras: Quotiescunque manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis. Sed quid adjunxisti? Donec veniat. Quis veniat? An for
Abbreviated transcription (Latin):
prba nalłli dauid rgem. hoc fortassis & si malus nabucho donosor ꝓpłtam danielem adoraut. ħeq emũ
di eqͣnimit᷑ tolerasse. UInde clarũ ẽ modũ hunc ñ c̃e adorationis dicinȩ. s uen̾ationis humans
nec cẽ singłare illud in signe dettatis. s officiosam & cõmunẽ exhibitionẽ honoris. S speciale illud
om̃em creaturã resugit. gen̾ale istud tam citatori ꝙͣ creaturȩ rõnali inseruit. llã irronali honore uł

Expanded text:
Propheta Nathan Dauid Regem. Hoc fortassis etsi malus Nabuchodonosor Prophetam Danielem adorauit. Neque enim Propheta Nathan Dauid Regem. Hoc fortassis etsi malus Nabuchodonosor Prophetam Danielem adorauit. Neque enim di aequanimiter tolerasse. Unde clarum est modum hunc non esse adorationis divinae, sed venerationis humanae; nec esse singulare illud insigne deitatis, sed officiosam et communem exhibitionem honoris. Sed speciale illud omnem creaturam refugit; generale istud tam Creatori quam creaturae rationali inservit. Nam irrationali honorem vel
Abbreviated transcription (Latin):
doctore. s ab ipso saluatore ut sc̃m eriagłiu loqͥt᷑ extincta ÷. Cumq simł ao pene
ipse. medicus uidelicet celestis. de talib infirmis faciendũ esse docuit. qͣndo rt¬
dib ad huc discipłis & ꝓpt̾ huiꝰmodi uerba scandalizatis. non asꝑe corripiens sed
naliuͦ cogitritionũ nebulas effugauto. Si inqͥt uid̾itis siliũ homnus ascendene¬
chil de me adhuc qͣntũ ad hoc sacͣmentũ spectat. plusqͣm de alio homine sentire
potestis & ideo carnalit̾ sapientes. uelitt ꝑfrusta concisam carne̾ meã me nos
uelle dare creditis. S post ꝗͣ incȩlu̾ ascendero. pꝰꝗͣ. hanc carne̾ de qua agit᷑ adhuc
moptalẽ. in dm̃ glorisicauero. ⁊c intellitetis quia spc ÷ qͥuiuisieat. hoc ⁊ uerbamt

Expanded text:
octore, sed ab ipso Salvatore, ut sanctum Evangelium loquitur, exstincta est. Cumque simul ac pene ipse, medicus videlicet coelestis, de talibus infirmis faciendum esse docuit, quando rudibus adhuc discipulis et propter hujusmodi verba scandalizatis, non aspere corripiens, sed nalium cogitationum nebulas effugavit. Si, inquit, videritis Filium hominis ascendenhil de me adhuc, quantum ad hoc sacramentum spectat, plusquam de alio homine sentire potestis: et ideo carnaliter sapientes, velut per frusta concisam carnem meam me vobis velle dare creditis. Sed postquam in coelum ascendero, postquam hanc carnem, de qua agitur, adhuc mortalem, in Deum glorificavero, tunc intelligetis quia spiritus est qui vivificat
Abbreviated transcription (Latin):
qdam in dulta acdeo potentia humanos ocłos prestringens qd ñ ẽ eẽ mentit᷑. & ꝙd ẽ ñ ẽẽ
faltt᷑ Nonne etiam ipa somina sopitis exteriorib seasib humanas animas assidue fallt̃.
dũ pene incessabilit infinitas imagines & fantastica ludibria eis ingerentes. uelant clorm:¬

Expanded text:
quadā indulta a Deo potentia, humanos oculos præstringens, quod non est esse mentitur, & quod est non esse quadā indulta a Deo potentia, humanos oculos præstringens, quod non est esse mentitur, & quod est non esse fatetur? Nonne etiam ipsa somnia sopitis exterioribus sensibus humanas animas assidue fallunt: dum pene incessabiliter infinitas imagines, & fantastica ludibria eis ingerentes, velant dormi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uuno ꝑfuderis ił illud gustu hauris tactus renuntiat. gustꝰ affirmat ẽẽ illud sigidum
& humicbum. tũ insui complexione uł natum nulło exꝑto contradicente sit calidum & sictũ
hͥonne cũ iemum uirgam icł baculũ uł quelibet similia aquȩ immittis. cam quȩ infia aqͣm
est partẽ usus fractam ees̃ renuntiat. natura tam̃ quȩ fracta cẽ uident᷑ integra u insfiacta con¬
seruat: Nonne cũ uultũ ꝓpͥum uł alienũ cũ solem & lunã. celum ił sidã picturam uł cmpus
aliqͥad speculo lucido uł aquȩ quiete opponis. cuncta opposita in his tͥ uideer uidcrs. cũ nich̃
nhis qͣntum ad rerũ ueritatẽ ꝑtinct. nisi speculi uł elem̃ti corpora uideas: Qł si licatum est
de illicias artib aliqua adsacia cꝑlestia ꝓbanda ꝓferre. nonne mechanica uł magica ars.

Expanded text:
cum vino perfunderis, vel illud gustu hauris, tactus renuntiat, gustus affirmat esse illud frigidum cum vino perfunderis, vel illud gustu hauris, tactus renuntiat, gustus affirmat esse illud frigidum et humidum, cum in sui complexione vel natura, nullo experto contradicenteNonne cum remum, virgam, vel baculum, vel quælibet similia aquæ immitis: eam, quæ infra aquam est, partem, visus fractam esse renunciat; natura tamen quæ fracta esse videntur, integra, vel infracta conseruat? Nonne cum vultum proprium vel alienum, cum Solem vel Lunā, cœlum vel sidera, picturam vel corpus aliquod speculo lucido vel aquæ quietæ opponis, cuncta opposita in his tibi videre videris: cum nihil in his, quantum ad rerum veritatem pertinet, nisi speculi vel elementi corpora videas? Quod si licitum est, de illicitis artibus aliqua ad sacra cælestia probanda proferre: nōne mechanica vel magica ars,
Abbreviated transcription (Latin):
sic  uin si iu sus indicio adqͥestatur ñ nͥ uinũ natumale cudet᷑ Si gustꝰ accodait: accitum ĩnatita
lapbabit. Que gͥ causa uł non credendi ł dubitandi tͥ o celestium archanor. setittator iam rema
lcpũ q deastaris sacram̃to credenclũ fides int̾ior imꝑabat. ettmplis indubitatis senus ett̾ior
nũ cicłe  dubitata cern̾e compellat: f̃t de aqua glacies. de glacie lapis fit tursũ de cadem
aqua sallitꝰ uł salsus ut sup̃ dictũ ẽ lapis inhis om̃ib substantia mutata sp̃e reseruata uolund
ĩ duuinȩ iussu sic oꝑante. & ñ pot̾t depane caro. de uino sangͥs xͥ fieri. substantia ur ni Eꝑ
mitata sp̃e reseruata om̃ipotentis uerbi cłi ꝑ qd̾ om̃ia facta sunt. uolunate sic ee impio ordindn¬
tes An om̃ips ad illa potens creditur & ad ista impotens uiditabit : An nat᷑a natiux auctore po-¬
tentior at illatũ rerũ substantiã ꝑmutanclam & spẽm qͣm habuerant reseriandã infir¬

Expanded text:
escatur, non nisi vinum naturale credetur. Si gustus accedat, acetum innaturale probabitur. Quæ ergo causa vel non credendi, vel dubitandi tibi, o cœlestium arcanorum scrutator, iam remanet: cum quod de altaris sacramento credendum fides interior imperabat, exemplis indubitatis sensus exterior non iam credere, sed dubitata cernere compellat? Fit de aqua glacies, de glacie lapis: fit rursus de eadem aqua salitus vel falsus, vt supra dictum est, lapis: in his omnibus substantia mutata, specie reseruata. Fit datis diuinæ iussu sic operante: & non poterit de pane caro, de vino sanguis Christi fieri, substantia, vt in illis permutata, specie reseruata, omnipotentis Verbi Dei, per quod omnia facta sunt, voluntate sic & imperio ordinante? An omnipotens ad illa potēs creditur, & ad ista impotens iudicabitur? An natura naturæ auctore potentior ad illarum rerum substantiam permutandam, & speciem reseruandā ce
Abbreviated transcription (Latin):
tan mitꝰ dõ obuorias̃ mocd̾na tpr̃a qͣm pͥora. ut honorẽ qͣm antiqͣ scłã do̾ exhibueit solu̾e isti ꝯtẽp¬
nant. & iuste. Iuste inqͣm iuste. qͦ maiora acceꝑunt minora redłẽ debent. qͣ num̾osiore sũma
tit᷑. minꝰ diligit᷑. & contͣ opmionẽ simonis pharisei dicentis. qͥa donatorẽ debiti plꝰ diligit. cui pł
donauit. uñ dictũ ÷ recte iudicasti. contͣ has clñi & pharisei sententias minꝰ dõ debit rͥarꝰ¬
legi mosayre. se ubi saluator gentiũ iłł ꝓmissus. nob̾ exhibitus. ilł oblatus. nob̾ natꝰ it ablat᷑
nob̾ donatꝰ U̾bi ẽ sanguis testam̃ti et̾ni qͥ abilł adnos defluxit. ͥ ꝑ illoꝵ fistulã ad nos decucui¬
rit. qͥ limosã ꝑ q̃m currebat derelinqͤns canalẽ nos cdelimo fcõs & canali suppositos ab om̃ilimo

Expanded text:
tan minus Deo obnoxia sunt moderna tempora quam priora; vt honorem, quem antiqua secula Deo exhibuerunt, soluere isti contemtan minus Deo obnoxia sunt moderna tempora quam priora; vt honorem, quem antiqua secula Deo exhibuerunt, soluere isti contemnant. Et iuste. Iuste, inquam, iuste, quæ maiora acceperunt, minora reddere debent: quæ numerosiore summa titur, minus diligit, & contra opinionem Simonis Pharisæi dicentis, quia is donatorem debiti plus diligit cui plus donauit: vnde dictum est, recte iudicasti. Contra has Domini & Pharisæi sententias, minus Deo debet Chrlegi Mosaicæ. Et vbi est Saluator gentium illis promissus, nobis exhibitus: illis oblatus, nobis natus: illis ablatus, nobis datus? Vbi est sanguis Testamenti æterni, qui ab illis ad nos defluxit, qui per illorū fistulam ad nos decucurrit, qui limosam, per quam currebat, derelinquens canalem; nos de limo factos & canali suppositos, ab omni limo
Abbreviated transcription (Latin):
norant ipsos idoloꝵ errores & nõĩa. riiis & sacrificia in coginta hñt: equos asinos. porcos. gallos. ał adẽs
mane de lectulo surgenti ocurrerit: toto illo die ꝓd̾o aclorant. sicq ñ ꝑpetuos nec saltẽ annuos. s it
ta dicã cł̃os diarios ut̃ horanios colunt. & cũ flendi homines ignominioseꝰ aliss. adiabolo hisce mubtis
mod̾ nob̾ ignots deludant᷑ sacͥficia tñ nec creatori nec creatiuȩ exhibent s qd̾ it natꝰ error docut absq
om̃iũ sacficioꝵ noticia custodiũt. sũ gͦ noc apd  udeos nec apo̾ sarracenos. nec apoᷤᷤ paganos sacficia ob¬
seruent᷑ sic nec xͥanis concedunt᷑. signũ illud singła̾re di̾tatis q abinitio ut iam dixi diuina seruttꝰ
abhumana secernit᷑ ꝑut. cũ in nulla gente. in nulla parte orb̃ terrarũ in ueniti iam possites. forsi¬

Expanded text:
norant ipsos idolorum errores, & nomina, ritus, sacrificia incognita habent, equos, asinos, porcos, gallos vel quodcunque norant ipsos idolorum errores, & nomina, ritus, sacrificia incognita habent, equos, asinos, porcos, gallos vel quodcunque mane de lectulo surgenti occurrerit, toto illo die pro Deo adorant: sicque non perpetuos, nec saltem annuos, sed, vt ita dicam, Deos diarios vel horarios colunt. Et cum flendi homines ignominiosius aliis a diabolo his & multis modis nobis ignotis deludantur: sacrificia tamen nec Creatori nec creaturæ exhibent; sed quod innatus error docuit, absque omnium sacrificiorum notitia custodiunt. Cum ergo nec apud Iudæos, nec apud Sarracenos, nec apud Paganos sacrificia obseruentur: si nec Christianis conceduntur, signum illud singulare deitatis, quo ab initio, vt iam dixi, diuina seruitus ab humana secernitur, periit; cum in nulla gente, in nulla parte orbis terrarum inueniri iam possit. Sed forsi
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt cẽ lotũ ubs sacͥficia cdm̃ honcrare. & adorare oportet. Nͥ qͥa do̾ cis contͣrio ꝑ mille ⁊ccatũ anros in habitare
pbibiti ẽ. sałficare desicit᷑ Sarfaceni ab om̃iũ sedustoꝵ sublimissimo seccuctore seclucti. Iint̾ uidaiã & tͥanã legẽ
sũ mtigendi flustuantes cuttsionẽ siscipiunt. lauatris freqͣntib utunt᷑. crrtis horis de. cettis nocte. otoni mꝯtĩe
pꝰ cibũ &e potũ ut feit᷑ incumbunt. lirtiu om̃ino frena relarant. sũq his & in num̃is suꝑsticĩcib toca pene orientał
nec aliq̃ licet parua ab cis ꝓsacficio offirunt᷑. Om̃ipotentẽ tñ dm̃ rerũ om̃iũ conditorẽ se adorare dicaiti
cui tñ ut cdmi nulloᷤ sacͥficior ritus erhibent. Pagani licet pauci & orbi tertarũ in cogniti cũ in aqͥlonis
ȩitremis finib atq subgelido art lateant. & loca ut fert᷑ meotid paludib uicina in habitent. qm̃ ig¬

Expanded text:
io per mille & centum annos, inhabitare prohibiti sunt, sacrificare desierunt. Sarraceni ab omnium seductorum sublimissimo seductore seducti, & inter Iudaicam & Christianam legem submergendi fluctuantes, circuncisionem suscipiunt, lauacris frequentibus vtuntur, certis horis die, certis nocte, orationi, maxime post cibum & potum, vt fertur, incumbunt, luxui omnino frena relaxant. Cumque his & innumeris superstitionibus tota pene Orientalinec aliqua licet parua ab eis pro sacrificio offeruntur. Omnipotentem tamen Deum rerum omnium conditorem se adorare dicunt, cui tamen, vt dixi, nullos sacrificiorum ritus exhibent. Pagani licet pauci & orbi terrarum incogniti, cū in Aquilonis extremis finibus, atque sub gelido axe lateant, & loca, vt fertur, Męotidis paludibus vicina inhabitent: quoniam ig
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥb mirũ si om̃ipotentis mĩa di misereri miseri hominis. & ħ m̃ disponens. in altaris sacra¬
mento panis: uini sp̃em humanis sensib teseruat. ut appareat in ip̾o sacͣt̃to panisiui
nũ qd ñ ẽ se lateat ocłos carmis curo e sangͥs qͥd est : Possent dati de ins ⁊ alia intum̃a¬
erempla. s quia longus oe resugio nee adassumptũ ꝓpositũ ꝑtinet: sufficiant que dista sunt
es der ñ susficuri consulat sẽ ꝑ legat de h saçcam̃to magnoꝵ uoluminĩ anditor ET

Expanded text:
entis misericordia Dei, misereri miseri hominis et hoc modo disponens, in altaris sacramento panis et vini speciem humanis sensibus reservat, ut appareat in ipso sacramento panis et vinum quod non est, et lateat oculos carnis caro et sanguis quod est? Possent dari de his et alia innumerexempla; sed quia longus esse refugio, nec ad assumptum propositum hoc pertinet, sufficiant quae dicta sunt. Quae si cui non sufficiunt, consulat et perlegat de hoc sacramento magnorum voluminum cond
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ concessũ eẽ. qd̵ ipsi penetͣ᷑e ñ liceat. sł id̾ciito qͣmius nicb hoꝵ intelligat. ñ murmurati ñ

Expanded text:
tibi conctibi conc
Abbreviated transcription (Latin):
ponas itͥ qͣlitꝰ orclines bellũ. qͦs pͥmos qͥs meclios qͥs ultimos incertamine ꝯstituas. qͦ consilia pꝰ młtũ
sanguinẽ paci adqͥescas. qͣm̃ rei familiati. donui. coniugi. natis. familie. ne egeant ꝓuideas ẜ ut ma-¬
iora qͥa sic res postulat aggreeliar ignorat qͦ tp̃r semina scri. qͥ sata ⁊aucta meti debeant. q̃ uites plan¬
tari. qͥ purgari: putari oportent. qͥd uer. estas. autũmꝰ ⁊bems inuicẽ cõmuine. qͥd ꝓpͥũ hañt.slo adu̾tit
qͣlit᷑ m̃tis inuacitatẽ ñ tãtũ t̾rena s s celestia cõphendas. lunȩ. solis. m̾curui. uen̾is. martis iouis.
Saturni. qͥ st̃ antiqͣ sirꝑsticiõis uocabula. alioꝵꝙ siclũ cursus. loca. tp̃ra. distingas. annoꝵ. m̃siũ.
dierũ. horarũ. particłarũ punctoꝵ qͣntitates. & spacia diudices. qͣlit̾ calore. frigore. humore. ficctra
tat de cogitacionib tus. ñ de u̾bis tuis. ñ de oꝑib tuis ludicant ñ ĩ tellectu. s natura aliqͥd

Expanded text:
ponas iter, qualiter ordines bellum, quos primos, quos medios, quos vltimos in certamine cōstituas: quo consilio post multum sanguinem paci adquiescas, quomodo rei familiari, domui, coniugi, natis, familiæ ne egeant prouideas. Et vt maiora, quia sic res postulat, aggrediar, ignorat quo tēpore semina seri, quo sata & aucta meti debeāt, quo vites plantari, quo putari & purgari oporteat: quid ver, æstas, autūnus, & hyems inuicem cōmune, quid proprium habeant. qualiter mentis viuacitate non tantum terrena, sed & cœlestia cōprehēdas: Lunæ, Solis, Mercurij, Veneris, Martis, Iouis, Saturni, quæ sunt antiquæ superstitionis vocabula, aliorumque siderum cursus, loca, tempora distinguas: annorum, mensium, dierū, horarum, particularum, punctorum quātitates & spatia diiudices: qualiter calore, frigore, humore, siccitattat de cogitationib9 tuis, non de verbis tuis, non de operibus tuis. Iudicat non intellectu, sed natura aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento totũ euangłiũ. aut sibaptismũ & euangłiũ sequentib concessertaᷤ.
necessurio & altaris sacͣmentũ concedetis. Si eni ut dictũ ÷ nulla discretio ĩ pre¬
ceptis istis facta est: aut simł omia p̾sentib tantũ iussa s̃. & sequentes exclusi
sunto: aut si sequentib aliqͥd hoꝵ. preceptũ ÷. consteit. quia et cotũ in iunctũ est.
Aut igictir dabitis solis illis alcaris sacmentũ. & auferetis baptismũ. aito si istis
deditis baptismũ. uelitis nolitis clabitis ⁊ altaris sacͣmentũ. S quid oꝑoss dispu.¬
tacioni oꝑam impendo. cũ tantti de facili suffraget᷑ auoteutas. ut ea apparente.
sittim uana loqͣns conticescat impietas: ¶d enĩ : Numqͥd apłs paulus cenȩ illi dn¬

Expanded text:
sacramēto totū Euangelium: aut si baptismum & Euangeliū sequentibus concesseritis, necessario & altaris sacramentum concedetis. Si enim, vt dictum est, nulla discretio in præceptis istis facta est, aut simul omnia præsentibus tantum iussa sunt, & sequentes exclusi sunt: aut si sequentibus aliquid horum præceptum est, constat quia & totum iniunctum est. Aut igitur dabitis solis illis altaris sacramentum, & auferetis baptismum: aut si istis dederitis baptismum, velitis, nolitis, dabitis & altaris sacramentū. Sed quid operosæ disputationi operam impendo, cum tanta de facili suffragetur auctoritas: vt ea apparente, statim vana loquens conticescat impietas? Quid enim? Nunquid Apostolus Paulus cœnæ illi D
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedũtia tpr̃a. qł dicisti nouũ. uetꝰ ẽẽ reppies qd chicisti ĩ solitũ: usitatũ cẽ eognosces. Nelge u a
ambrocłꝰ uͥgã moysi mutatã ĩ serperas recole aq̃s egypciacas mutatas ĩ sangnẽ ⁊ si agnoĩis diũ¬
sas subas uigȩ ⁊ serpeutis. aqͥtũ ⁊ sangͥtus. ab opinione male ꝯcepta resipisceshec pot̾is elice magia
illa fuisse figm̃ta qͥa. nee ds̾ euat ut magist᷑ magicarũ artiũ sathanas. uecmor ses. ut iãnes ⁊ mabede
Licet n illi dracones fet̾init. aq̃s mitau̾int muscas maiores ꝓtulctint. acdminoras tñ muscas hocẽ ft¬
nipbes deficientes. dyocit̃. digitꝰ dĩ c̃ hic Non enĩ q facicbant u̾ra erant s phantastica qa ñ res ucass¬

Expanded text:
i nouum, vetus esse reperies: quod dixisti insolitum, vsitatum esse cognosces. Relege, vt ait Ambrosius, virgam Moysi mutatā in serpentem, recole aquas Ægyptiacas mutatas in sanguinem: & si agnoueris diuersas substantias virgæ & serpentis, aquarum & sanguinis, ab opinione male concepta resipisce. Nec poteris dicere magica illa fuisse figmenta, quia nec Deus erat, vt magister magicarum artium Satanas, nec Moyses vt lamnes & Mambres. Licet enim illi dracones fecerint, aquas mutauerint, muscas maiores produxerint: ad minores tamen muscas, hoc est cyniphes, deficientes dixerunt, Digitus Dei est hic. Non enim quæ faciebāt, vera erant, sed fantastica
Abbreviated transcription (Latin):
ibu ãc nr̃ saluator nr̃ sac̃cdos nr. hostia ma. Die cesponde aclũsatiĩs testam̃ti tui qͥ uolunt resitntle
qd̾ statinsti. emcd̃icare qd̾ plantasti. destiuere qd̾ constituist. Dic. forsitan aclqͥescent t̃ qͥ ecclie tat it¬
Plane isti redemptorẽ te negant. qͥ p̃tium redemptionis humane qđ nob & ꝓ nob̾ alcdist. corpꝰ dico
tuũ. redemptiꝰ auferre ꝯrendunt. Uolunt rursũ uincire ate olim solutũ nodũ captiuitats cdũ las¬
gttorẽ respuunt lib̾iatis. Dic gͥ dñe testator noui & ȩc̾ni testam̃ti. uttũ testam̃tũ hoc um̃ dici sic̃
ĩsti dicunt eẽ uolueris. an potiꝰ ȩt̾nũ c̃e dccccu̾is. Aud. iant isti ñ me ste. ut ꝯu̾tant᷑ ñadmeisi¬
nẽ. gris egisi. firgisti. dedisti aiscpłis tuis. S qͥd dixisti Accipttt hoc ẽ copꝰ mtũ qd̾ ꝑuob̾tiadt̃¬

Expanded text:
 nostra. Dic, responde aduersarijs Testamenti tui, qui volunt rescindere quod statuisti, eradicare quod plantasti, destruere quod constituisti. Dic, forsitan adquiescent tibi qui Ecclesiæ tuæ rePlane isti Redemptorem te negant, qui pretium redemptionis humanæ, quod nobis dedisti, corpus dico tuum, redemptis auferre contendunt. Volunt rursum vincire a te olim solutum nodū captiuitatis, dum largitorem respuunt libertatis. Dic ergo Domine testator noui & æterni Testamenti, vtrum Testamentum hoc vnius diei, sicut isti dicunt, esse volueris, an potius æternum esse decreunem, gratias egisti, fregisti, dedisti discipulis tuis. Sed quid dixisti? Accipite; hoc est corpus meum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ai fastos iminemores. plent addõ aiterent. qd soliꝰ citatoris ut dictũ ẽ cutt citatu echibi ꝑsuasait &e tams¬

Expanded text:
Dei factos immemores, plene a Deo averterent, quod solius Creatoris, ut dictum est, erat, creaturae exhibDei factos immemores, plene a Deo averterent, quod solius Creatoris, ut dictum est, erat, creaturae exhib
Abbreviated transcription (Latin):
erit aĩa. ni: & cor meũ ⁊ caro. in .ex. ĩ. d. iiuũ. Idcireo nulli cͤaturȩ. ñ dico in aĩmate. ñ dicoĩ seasibili.
ñ dico irr̾nali. s nec ipsi rõnali ⁊ beatȩ. sacͥficiĩs honorari concessũ ẽ. son anglo̾. ñ hõi. nec ip̃i altissimo
ordini seraphin. hoc datũ ẽ. qͥa signũ qd̾ int̾ mortales conclitorẽ aꝯdites secernit. merito semꝑ ĩ cõmu¬
nicatũ ꝑ mansit. Nou̾ant hoc beati apli. barnabas ⁊ paulꝰ. qͥ uolentes sacficare licaonios. cũ decestatione
pͥibueit᷑ & qͥa hostias iã pau̾ant uestim̃ta scid̾unt Sciebant hoc mili concesũ. sciebant etiã mina¬
et ab ⁊pso adeo ꝓlibitumi. qͥ tam debis qui ñ sacrficant q̃m dehis qͥb sacficant ꝑ septuã suã ait. Saeficans
slã fuꝑbi & adco refuge sp̃c cdumitatẽ deo in iuidentes sͥ usupantes ut cecos homines & longo ecilĩ siuitp̃r.

Expanded text:
n dico inanimatæ, non dico insensibili, non dico irrationali, sed nec ipsi rationali & beatæ, sacrificiis honorari concessum est. Non angelo, non homini, nec ipsi altissimo ordini Seraphin hoc datum est: quia signum quod inter mortales conditorem a conditis secernit, merito semper incommunicatum permansit. Nouerant hoc beati Apostoli Barnabas & Paulus, qui volentes sibi sacrificare Lichaonios cum detestatione prohibuerunt: & quia hostias iam parauerant, vestimenta sciderunt. Sciebant hoc nulli concessum, sciebant etiam minaciter ab ipso Deo prohisuperbi et a Deo refugae spiritus divinitatem Deo invidentes, sibi usurpantes, ut caecos homines, et longo exsilii sui tempore