comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uude ꝓrũpit : quẽ ad modũ ñ deficit: Quo mͦ fit ut ima soli
diora. undã uoniant: Hȩc scđm occulte secreca naturȩ. Cȩ¬
terum qͥs ignorat. qđ rapido plerũq imp& u in ima descen-¬
dens. in suꝑiora se subrigat. atq insuꝑcilili montis accollat.
plerumq eciam canalibus manu arcificis deriuata quãtũ
descendit. tantum rursus ascendat: Itaq si uł imp& u suo
fert᷑ uł artificis ingenio contͣnaturam suam ducit᷑.& eleuat᷑
miramini si diuini oꝑationȩ pͣcepti. aliqͥd ad usũ naturȩ eius.
quã in utrẽ congregauerit aqͣs maris. ut scriptũ ẽ. qͦmͦ edu¬
xerit aquam de petra. Qui pocuit de petͣ educere. aqͣmꝙ
uerunt. Et alibi. Suꝑ monces. stabunt aquȩ. Habes in eugłio.
qđ cũ gͣuis essec ꝓcella. & magnus in mari motus. ita ut trepi¬
darent apłi naufragii ꝑiculũ. excitauer̃ dormientẽ inpupi

Expanded text:
unde prorumpit ? quemadmodum non deficit? quomodo fit, ut ima soli unde prorumpit ? quemadmodum non deficit? quomodo fit, ut ima soli ora undam uomant? haec secundum occultae secreta naturae. ceterum quis ignorat quod rapido plerumque impetu in ima descendens in superiora se subrigat atque in supercilium montis adtollat, plerumque etiam canalibus manu artificis deriuata, quantum descenderit, tantum rursus ascendat? itaque si uel impetu suo fertur uel artificis ingenio contra naturam suam ducitur et eleuatur, miramini si diuini operatione praecepti aliquid ad usum naturae eius acquam in utrem congregauerit aquas maris, ut scriptum est, quomodo eduxerit de petra aquas? qui potuit de petra educere aquam quae ueruutinundauerunt et alibi super montes stabunt aquae. habes in euangelio, quod cum grauis esset procella et magnus in mari motus, ita ut trepidarent apostoli naufragii periculum, excitauerint dormientem in puppe
Abbreviated transcription (Latin):
in locis. ad uocẽ dĩ mota .ẽ. Honne uidecur. qr naturã ei
huiꝰmodi uox dĩ fecit. ⁊ secuta .ẽ. creatura p̾ceptum.
& usũ fecit ex lege: Prima enĩ connsticucionis. lex formã in
posterum deliquit. Deniq diem se mel fecit. ⁊ uoctem. Ex illo
manet utriusq diuturna successio. & diut᷑na reꝑatio. Iussa
ẽ. etiam currere aqͣi congregationem. ex illo currit. fon¬
tes labunt᷑ in fluuios. infreta currunt flumina lacus deri¬
uantur. in maria. ipsa se aqua p̾cedit urgec. & sequit᷑ Unus
ẽ ductus. unũ corpus & cũ sit alcitudo: diũsa. indiscreta:
taiñ dorsi eiꝰ ȩqualitas. unde &. eqͦ appellatũ arbitror qđ
insuꝑficiȩ eiꝰ ȩqͣlitas sit. Respondi. scdm illorũ ꝓpositũ. Illi
nunc respondeant. michi sinunquã uider̃ fontes. ex inferi¬
oribus scaturire. uł de pauiñco aquã surgere. Quis eã cogit:

Expanded text:
is locis: ad uocem dei mota est. nonne uidetur quia naturam ei is locis: ad uocem dei mota est. nonne uidetur quia naturam ei huiusmodi uox dei fecit? secuta est creatura praeceptum  usum fecit ex lege; primae enim constitutionis lex formam in posterum dereliquit. denique semel diem fecit et noctem: ex illo manet utriusque diurna successio et diurna reparatio. iussa est etiam aqua currere in congregationem: ex illo currit, fontes labuntur in fluuios, in freta currunt flumina, lacus deriuantur in maria, ipsa se aqua praecedit, urguet et sequitur. unus est ductus, unum corpus. et cum sit altitudo diuersa, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. unde et aequor adpellatum arbitror, quod superficies eius aequalis sit. respondi secundum illorum propositum; illi nunc respondeant mihi, si numquam uiderunt fontes ex inferioribus scaturrire, de pauimento aquam surgere. quis eam cogit ?
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣrum. sponte in inferiora ꝓlabit᷑. Si uͦ in inferiorib
erant. illȩ cõgregationes : qͥmͦ contͣ nat᷑am suã aqͣ ad su¬
ꝑiora conscendit: Itaq aut scdm naturalescurs imꝑio¬
ñ eguit. aut c̾tra naturã imꝑio ꝓficere ñ potuit. Cuique¬
stioni facile respondebo. sim ipsi ante respondeant. ante
prȩceptum dñi hanc aqͣrum fuisse naturam. ut lab̾etur.
& flueret. Hon enĩ ex usu hoc habet ceteroꝵ elem̃toꝵ.
s speciale. ⁊ ꝓpͥum. ñ ex qͦdã ordine. s magis ex uolun¬¬
tate. & oꝑatione dĩ sũmi. Quid iusserit ds. audiũ. uox au-¬
tem di. efficiens naturȩ ẽ. eã uocem effectus oꝑationis ĩ¬
pleuit. Cȩpit labi aqua. & in unam fluere congregati¬¬
onem. quȩ ance erat diffusa ꝑt̾ras. & plurimis recepta¬
cuł in hȩrebat. Cursũ eiꝰ ante ñ legi. motꝰ eiꝰ ante ñ didici.
nec oculus ñs uidit. nec auris audiuit. Stabat aꝗͣ diu̾sis¬

Expanded text:
aquarum sponte in inferiora prolabitur — sin uero in inferioribus aquarum sponte in inferiora prolabitur — sin uero in inferioribus erant illae congregationes, quomodo contra naturam suam aqua ad superiora conscendit? itaque aut naturalis cursus imperio non eguit aut contra naturam imperio proficere non potuit. cui quaestioni facile respondebo, si mihi ipsi ante respondeant ante praeceptum domini hanc aquarum fiiissefuisse naturam, ut laberetur, ut flueret. non enim ex usu hoc habet ceterorum elementorum, sed speciale et proprium, non ex quodam ordine, sed magis ex uoluntate et operatione dei summi. quid iusserit deus audiunt. uox autem dei efficiens naturae est. eam uocem effectus operationis impleuit. coepit labi aqua et in unam confluere congregationem, quae ante erat diffusa per terras et plurimis receptaculis inhaerebat. cursum eius ante non legi, motum eius ante non didici, nec oculus meus uidit nec auris audiuit. stabat aqua diuers
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾i ingenii ꝓbandi grã.s ar̃ȩ causa in fructionis susce¬
hunc tͣctandi laborẽ. astipulante nobis lectionisserie cemi¬
ficam̃. quȩ aꝑte ꝓbat post congregationẽ aquȩ. quȩ erat
suꝑ t̾ram .&. post deriuationem eius in mare apparu¬
ruisse aridam. Desinant gͦ. qui dialecticis disputacio¬
nibus mouere. nob̃ negocia solent dicentes. Quomodo
terra inuisibilis erat. cũ om̃i corꝑi naturalit̾. species.
& color. in sit. om̃is autẽ color sit subiectus aspectui:
Clam ant dĩ uox. Congregentur aquȩ sub cȩlo sunt.¬
ra dicit. Congregata est aqua in congregationem unã.
& apparuit arida. Quid opus fuit iterare. nͥ occurren
aqͣrũ: Deniq addit. sublato uelamine apparuisse ari-¬
dam. quę ante ñ uidebat᷑. Iterũ questiones alias. seruis
dicentes. Si incongregationib diũsis. aqͥ erat qͦmͦ si illȩ
congregationes in suꝑiorib e̾rant. ñ defluebat aqͣ. ad eũ
locũ. adquẽ post diii imꝑium deruata ÷: Hatura eni

Expanded text:
bandi gratia, sed uestrae causa instructionis suscehunc tractandi laborem, adstipulantem nobis lectionis seriem testificamur, quae aperte probat post congregationem aquae, quae erat super terram, et post deriuationem eius in maria apparuisse aridam. desinant ergo nobis dialecticis disputationibus mouere negotia dicentes: quomodo terra inuisibilis, cum omni corpori naturaliter species et color insit, omnis autem color sit subiectus aspectui? clamat dei uox: congregetur aqua etra dicit: congregata est aqua in congregationem unam, et apparuit arida. quid opus fuit iterare, nisi occurreaquarum? denique addidit sublato uelamine apparuisse aridam, quae ante non uidebatur. iterum quaestiones alias serunt dicentes: si in congregationibus diuersis aqua erat, quomodo si illae congregationes in superioribus erant, non defluebat aqua ad eum locum, ad quem post domini imperium deriuata est? — natura enim
Abbreviated transcription (Latin):
itaq natura. qđ pͥmo donaũ. hoc tenuit: qr istud ex natura.
illudex causa. Depͥncipalib gͥ. ñ ex accidentib t̾rȩ debuit
ꝓprietas desmiri. ut scđm pͣrogatiuam: qualitatis eiꝰ. infor

Expanded text:
ae quod primo donavit, hoc tenuit; quia istud ex natura, ae quod primo donavit, hoc tenuit; quia istud ex natura, illud ex causa. Ex principalibus igitur, non ex accidentibus terrae debuit proprietas definiri; ut secundum praerogativam qu
Abbreviated transcription (Latin):
humidꝰ .ẽ. aer. Ergo aqͣ tanquã brachiis quib dã duob frigo¬
ris. & humoris. altero t̾ra. alcõ aerẽ uidec᷑ amplecti. frigido
t̾ram. aerem hunudo. Aer qͦq medius int̾duo cõpugnancia.
conciliat sibi. q & aquis humore. & igni calore coniungit᷑. Ig¬
nis qͦq cũ sit calidus & siccus natura. calore aeri annectit᷑. sicci¬
tate autẽ in cõmunionẽ t̾rȩ. acsocietatẽ refundit᷑ ltq ita
sibi ꝑhunc circũitũ & chorũ quendam concordiȩ societatisq
cinius. qđ sibi conueniant. & concinant. Hũc autẽ ꝓgressi. su¬
palem eiꝰ nuncupauit ꝓpͥetatẽ naturȩ. Naturał eñĩ ꝓpriecas.
siccitatis. ẽ. t̾rȩ. Hȩc ei p̾rogatiua seruata . ẽ. Principalis gͦ sic¬
citas. Sub est eciã ut sit frigida. sed ñ p̃ferunt᷑ scda pͥmis. Uc
autẽ humida sit. aquarum affinitate sorcitur. Ergo illud suũ:
istud alienũ. Suum qđ arida: alienũ qd humida. Qđ arida.

Expanded text:
humidus est aer. Ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et humoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido terram, aerem humido. Aer quoque medius inter duo compugnantia per conciliat sibi, quia et aquis umore et igni calore coniungitur. ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri adnectitur, siccitate autem m communionem terrae ac societatem refunditur, atque ita sibi per hunc circuitum et chorum quendam concordiae societatisquecimus, quod sibi conueniant et concinant. huc autem progressi sueius est nuncupauit proprietate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida.
Abbreviated transcription (Latin):
uitates desertas in habitabis. Fabec gͦ aulea qͥb attollit bo
suꝑ maria fundata .ẽ. & suꝑ flumina p̃ꝑata. Sup̃ uos eniin¬
firmata ÷. ⁊ p̃ꝑata. qui sicut flumina puro in eam undiq
fonte decurritis. dequib dictum ÷. eleuauer̃ flumina dñe
eleuauerunt flumina uocẽ suã. a uocib aqͣrũ multa¬
rũ. & addidit. Mirabiles elationes maris mirabił in ex¬
celsis dñs. Bona flumina. Hausistis enĩ exillo penm ⁊ ple¬
no fonte. a quo fluitis. qd̾ fluitis. qui ait uobis. Quicre¬
dit in me sicut scriptura ait. flumina de uentre eiꝰ. fluent
aquȩ uiuȩ. Hoc autẽ dix̃. de spũ que accepcuri erant.
credentes in eum. S iã qͣsi boni iordanis undȩ reũti¬
mini mȩcum in originem. Congregetur inquit aqͣ quȩ sub
cȩlo. ẽ. in congregationẽ unam & appareat arida. Ec
factũ: ita Fortasse parum credidit aliquis. suꝑiorib ser¬

Expanded text:
vitates desertas inhabitabivitates desertas inhabitabisuper maria fundata est et super flumina praeparata. supra uos enim confirmata est et praeparata, qui sicut flumina puro in eam mundi fonte decurritis, de quibus dictum est: eleuauerunt flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce aquarum multarum. et addidit: mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis dominus. bona flumina; hausistis enim ex illo perenni et pleno fonte, quo adsumpserit, qui ait uobis: qui credit in me, sicut dixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dicent in eum. sed iam quasi boni Iordanis fluenta reuertimini mecum in originem. Congregetur inquit aqua quae sub caelo est in congregationem unam, et appareat arida. et factum est sic. fortasse parum crediderit aliquis superioribus ser
Abbreviated transcription (Latin):
emolliant ad amares. s cõcentus ȩccłȩ. sed consona circa
di laudes. popłi uox & pia uita delectet. quib ñ purpis¬
rea peripetasmata. ñ aulea p̃ciosa spectare. uoluptatis
sit s hanc pulcherrimã mundi fabricam. hanc distan¬
tem int̾ se elem̃coꝵ copulam. cęlũ sic̃ camerã extensum.
ut in habitantes in hoc mundo tegat. t̾ram adoꝑandum
datã. diffusũ aerem. clausa maria. popłm hunc diuinȩ
oꝑationis organum. in qͦ diuini moduslam̃ result& oracu¬
li. & dĩ sp̃s intus oꝑetur tẽplũ istud. sacrarium trinitatis.
scĩtatis domicilium. ęcełam scãm. in qua refulgent aulea
cȩlestia. de qͥb dictum. ẽ. dilata locum tab̾naculoꝵ tuorũ.
& auleoꝵ tuorum. Extende ne parcas. Longiores fac fu¬-¬
niculos tuos. ⁊ palos tuos confirma. Adhuc indexcerã & si¬
nistram extendes. ⁊ sem̃ tuũ gs hereditate possidebit. ⁊ci¬

Expanded text:
emolliant ad amores, sed concentus ecclesiae, sed consona circa emolliant ad amores, sed concentus ecclesiae, sed consona circa dei laudes populi uox et pia uita delectet, quibus non purpurea peripetasmata, non aulaea pretiosa spectare uoluptati sit, sed hanc pulcherrimam mundi fabricam, hanc distantium inter se elementorum copulam, caelum sicut cameram extentum, ut inhabitantes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc diuinae operationis organum, in quo diuini modulamen resultet oraculi et dei spiritus intus operetur, templum istud, sacrarium trinitatis, sanctitatis domicilium, ecclesiam sanctam, in qua refulgent aulaea coelestia, de quibus dictum est: Dilata locum tabernaculorum tuorum, et aulaeorum tuorum: fige, ne parcas: longiores fac funiculos tuos, et palos tuos confirma: adhuc in dexteram et sinistram extende, et semen tuum gentes haereditate possidebit, et ci
Abbreviated transcription (Latin):
gencibus. rep& ca eccła est. Uallis est. scena. uallis÷
circus ubi currit fallax equus ad salucem. ubihu¬
milis. & abiecta contentio. ubi liciũ feda deformitas. Ex
his gͥ qui circo in hȩrere consueuerant. fides ereũ ȩccłȩ
cotidianus cecus auget᷑. Palus÷. luxuria. palꝰ ẽ. intẽꝑan¬
cia. palꝰ. est. in continentia. in qͣ uolutabra libidinũ st̃
bestiarum murmura. latibula passionũ. ubiu̾santur
quicũq incidint & non emergunt. ubi labuntur pedũ
uestigia. fluitant singuloꝵ incessus: ubi fulicȩ se dũ
lauant polluunt: ubi flebiles desuꝑ gemitus colũbarũ.
ubi pigra testudo. cȩnoso heret ingurgice. Deniq aper
in palude. ceruus ad fontes. Ex om̃i gͥ palude. ubiquasi
rane ueterem canebant quȩrelã. c̃gregata. ẽ. fides.
foueant. & qͣsi unũ corpus diu̾sa se mbra sustencent. qͦs
ñ mortiferi cantus chromatũ scenicoꝵ. quȩ mentem

Expanded text:
gentibus repleta ecclesia est. uallis est scaena, uallis est gentibus repleta ecclesia est. uallis est scaena, uallis est circus, ubi curntcurrit mendax equus ad salutem, ubi uilis et abiecta contentio, ubi litigium foeda deformitas. ex his igitur qui circo inhaerere consueuerant fides creuit ecclesiae, merularum coetus augetur. palus est luxuria, palus est intemperantia, palus est incontinentia, in qua uolutabra libidinum sunt, bestiarum murmura, latibula passionum, ubi mersantur quicumque inciderint et non emergunt, ubi labuntur pedum uestigia, fluitant singulorum incessus, ubi fulicae se dum lauant polluunt, ubi flebiles desuper gemitus columbarum, ubi pigra testudo caenoso haeret in gurgite; denique aper in palude, ceruus ad fontes. ex omni igitur palude, ubi quasi ranae ueterem canebant querellam, congregata est fides, foueant et quasi unum corpus diuersa se membra sustentent, quos non mortiferi cantus acroamatum scaenicorum, quae mentem
Abbreviated transcription (Latin):
se unda diuisit. tͣnsiũ popłs. puluerulento uestigio. ꝑisse mare
credens fugisse fluctus:: Deniq credidit hoc &gr̃ptius. in
gressus. ẽ. s illi rediit unda quȩ̃ fugerat. Nouit gͦ aqͣ & con-¬
gregari. ⁊ timere . & fugere. quando ds̃ pͣcipit. Hanc imi¬
temur aquam. & unã congregacionem dni. utiã eccłam no-¬
uenus. Congregata ẽ. hic quondam aqͣ ex om̃i ualle. ex
om̃i paludẽ ex om̃i lacu. Uallis est heresis. uallis ẽ gen¬
tilitas. qr ds̃ montium est non ualliũ. Deniq in eccłia ex¬
ultatio ẽ. in heresi & gentilitate fletus & meror. Un.¬
de ait. disposuit in conualle flecus. Ex om̃i gͥ ualle. con-¬
gregatus ẽ. popłs catholicus. Iã ñ multe congregatio¬
nes. st̃. s una ÷ congregacio. una ȩccłia. Dictũ est.¬
& hic congregetur aqua ex om̃i ualle. ⁊ facta ẽ. con-¬
gregatio spũalis. factus ÷ u̾nus popłs. ex herecicis. &.

Expanded text:
se unda divisit; transivit populus pulverulento vestigio, perisse mare se unda divisit; transivit populus pulverulento vestigio, perisse mare credens, fugisse fluctus? Denique credidit hoc Aegyptius, et ingressus est: sed illi rediit unda, quae fugerat. Novit ergo aqua et congregari, et timere, et fugere, quando Deus praecipit. Hanc imitemur aquam et unam congregationem Domini, unam Ecclesiam noverimus. 3. Congregata est hic quondam aqua ex omni valle, ex omni palude, ex omtilitas, quia deus montium est, non ualliulDuallium. denique in ecclesia exultatio est, in haeresi et gentilitate fletus et maeror. unde ait: disposuit in conualle fletus. ex omni igitur ualle congregatus est populus catholicus. iam non multae congregationes sunt, sed una est congregatio, una ecclesia. dictum est et hic: congregetur aqua ex omni ualle, et facta est congregatio spiritalis, factus est unus populus. ex haereticis et
Abbreviated transcription (Latin):
ies ⁊tacius nobis nodit inste mont nascatur.
qui ortus. ẽ in lectione. Preclarus dies. qui t̾ram a
naufragio lib̾auit. dicente dõ. congregetur aqͣ quȩ
est. sub cȩlo. in congregationẽ unam. De qͦ p̃fationem. adoriri
placet. Congregetur aqͣ dictum est . & congregata ÷. Et fre¬
pudor ÷. imꝑio dĩ insensibilia elementa parere. & hões non
oboedire. qͥb sensus a bẏpso tributus auctore ẽ. Et fortasse hic
pudor fecerit. ut hodie plures conueniretis. ne qͦ die congre¬
gata est aqua. in congregationem unam: eo die popłs nequa-¬
quam congregatus in eccłiam diii uidetur. Nechoc solũ oboe¬
dientis aque exẽplum habemus. Nam & alibi scriptũ est: ui-¬
derunt te aquȩ ds̃. uidunt ce aq & timuer. Neq eni uerisi-¬
mile ñ uidec̃ de aquis dictum. quando alibi qͦq idẽ pro pħa
ait. mare uidit & fugit. iordanis conusus ÷ retrorsum. Hoc eñi uere
factum. quis ignorat. qđ adhebreoꝵ tͣnsitũ mare sugerit. quando

Expanded text:
ies tertius nobis hodie in sermone nascatur, qui ortus est in lectione. Praeclarus dies, qui terram a naufragio liberavit, dicente Deo: Congregetur aqua quae est sub coelo in congregatione una . De quo praefationem adoriri placet. Congregetur aqua dictum est, et congregata est; et frepudor est imperio dei insensibilia elementa parere et homines non oboedire, quibus sensus ab ipso tributus auctore est. et fortasse hic pudor fecerit, ut hodie plures conueniretis, ne quo die congregata est aqua in congregationem unam, et hodie populus nequaquam congregatus in ecclesiam domini uideretur. nec hoc solum oboedientia aquae exemplum habemus; nam et alibi scriptum est: uiderunt te aquae, deus, uiderunt te aquae et timuerunt. neque enim ueri simile non uidetur de aquis dictum, ait: Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum . Hoc enim vere factum quis ignorat, quod ad Hebraeorum transitum mare fugerit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quedã simplex negotii. quȩ inse habeat ꝓpri& atem. Sic̃ enĩ
animal gnris significatio. ÷. cui in est ꝓpͥum aliqͥd . & excellens.
racionabile autẽ. ꝓpͥum. ẽ. hõis: ita. ⁊t̾ra pocest cõmunit̾ dici.
uł scatens aquis. uł deserta. ⁊ inuia. ⁊ sine aqͣ. Ergo & illiq
scatec aquis. in ẽ. ut habeat ariditatem. Remoca enĩ aqua. in¬
cipitẽẽ. arida. sicut habes scriptum. posuit flumina inde.¬
sertum . & ex itus aqͣrũ in sicim. hoc ÷ dec̾ra aqͦsa. aridam
fecit. habet gͦ t̾ra ꝓ pͥam qualitatem. suã. sic̾&e singła elem̾¬
ta hnt. Nam ⁊ aer humidã qͣlitatem. ⁊ aqͣ frigidã. & ig¬
nis calidam. & hoc. ẽ pͥncipale ꝓpͥũ elem̃tis sugulis. qd rati-¬
one colligimus. Compͣbe nde autẽ illa sensibilit. & corꝑaliter
si uelimus. uelut connexa. & cõposita reꝑimꝰ. ut sit t̾ra arida.
& frigida. & aqͣfrigida & humida. aer humidus. & calidꝰ
ignis calidis. & siccus. & sic sibi ꝑhas singulas qualitates. siri

Expanded text:
 quae in se habeat proprietatem. sicut enim animal generis significatio est, cui inest proprium aliquid et excellens, rationabile autem proprium est hominis, ita et terra potest communiter dici uel scatens aquis uel deserta et inuia et sine aqua. ergo et illi quae scatet aquis inest ut habeat ariditatem; remota enim aqua incipit esse arida, sicut habeahabes scriptum: posuit flumina in deserto et exitus aquarum in sitim, hoc est: de terra aquosa aridam fecit. habet ergo terra propriam qualitatem suam, sicut et singula elementa habent, nam et aer humidam qualitatem, et aqua frigidam, et ignis calidam. Et hoc est principale proprium elementis singulis, quod ratione colligimus. Comprehendere autem sensibiliter et corporaliter si velimus, velut connexa et composita reperimus; ut si terra arida et frigida, aqua frigida et humida, aer calidus et humidus, ig
Abbreviated transcription (Latin):
em mabas iñtelligendum arbitroi potestaces. qđ anis eatrum
om italais arcouerut cis utiq non substantiał. sed accidens se
malicia: quȩ anature bonitate deflexerit. Itaq in constitu¬
cione mn undi opimo maliciȩ interĩ sequestretur ne diuine opati¬
oui & pulcherrimȩ creaturȩ ea quȩ decolora st̃ admiscere ui¬
pimis aure huius uitał sp̃m: nos tam̃ cũ sc̃õꝵ & sideliũ sencen¬
cia congruentes spm̃ scm̃ accipimtis. ut in consticutione munei
opatio trmnitacis eluceat. Premiso em̃ qr in pͥncipio feci ids ae¬

Expanded text:
nus earum malitiam creauerit, cum utique non substantialis, sed accidens sit malitia, quae a naturae bonitate deflexerit. itaque in constitutione mundi opinio malitiae interim sequestretur, ne diuinae operationi et pulcherrimae creaturae ea quae decolora sunt admiscere uipimus aurae huius uitalis spiritum, nos tamen cum sanctorum et fidelium sententia congruentes spiritum sanctum accipimus, ut in constitutione mundi operatio trinitatis eluceat. praemisso enim quia in principio fecit deus cae
Abbreviated transcription (Latin):
sticionib posse tẽptari: Lapsꝰ sit ille qͥ se tͣnfigurat in angłm
lucis ⁊ deductus uoluntate ꝓpͥa ñ carminũ potestace. Sane
& in hoc quasi ȩccła pucaris posse de loco tuo. &. stacione dedu¬
ci. Multi tẽptant ȩccłam. s magice arcis ei carmina nocere
ñ possunt. Hichil incantatores ualent ubi xp̃i cancicũ cocidie
decantatur. Hab et in cancacorẽ sũ dnm isim ꝑqũẽ inagoꝵ¬

Expanded text:
stitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum stitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et deductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum, per qu
Abbreviated transcription (Latin):
propinquauit. Pulchrȩ ait ꝓspiciens. qͣsi suos de suꝑiore ꝓ¬
spectans. sicut habes. Dñs de cȩlo ꝓspexit suꝑ filios hominũ.
Prospiciens gͦ ȩccła sicut luna defectus habet. ⁊ ortus fre¬
quentes. s defectib suis creuit. &. his meruit ampliari. dũ
ꝑsecutionib minuitur .&. confessoꝵ martyriis coronatur.
Hec ÷ uera luna.ꝙ. de fr̃is sui luce ꝑpetua lum̃ sibi immorta¬
ne. ⁊ splendorem sibi arcessit de sole. iusticię. ut dicat. U¬
uo autẽ iã ñ ego. uiuit aut̃ in me xp̃s. Beata plane. quȩ tantũ
in signe meruisti unde te non tuis neomeniis. s cypo ȩcclȩ
beatã dixerim. In illis enĩ seruis. in hoc diligeris. Quã ridi¬
culũ autẽ. qđ te plerũq credunt homines magicis carminib
posse deduci. Aniles iste fabulȩ ac uulgi opiniones. Quis em̃
opus dĩ tanto ministerio deputattum. arbitret᷑ chaldaicis suꝑ¬

Expanded text:
propinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori ppropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae de fraterni sui luce perpetua sibi lumen inmortati lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiopus Dei tanto ministerio deputatum arbitraretur Chaldaicis sup
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ ÷. qđ dũtu expeclaris. & nec sero cõuerteris: adhuc
⁊ illa mutat᷑. Noli gͦ limam oculo tun corꝑis estimare. sed
m̃tis uiuacitate. Minintur luna. ut elementa repleat.
Hoc ÷ uere gͣnde mysteriũ. Donauit hoc ei. qͥ om̃ib dona¬
uit gram. Exinaniuit eam ut repleat. qͥ eciam se ex inani¬
uit. ut om̃s repleret. Exmaniuit enĩ se ut destendet nob̃̾.
deplenitudine sua apłos adimpleuit. Unde unus ex his dicit.
Nlam deplenitudine eius nos om̃s accepimus. Ergo annuntiaũ
luna mysterium xp̃i. ñ medioeris in qua signũ posuit suũ.
ꝓph̃a dicens. Orietur indieb eius iusticia. & ab undancia pa¬
cis. donec excollatur luna. Et in cancicis dñs de sua sponsa ait.
Quȩ nã ÷ hec ꝓspiciens. tanꝗ diluculũ. speciosa sic̃ luna. elec¬
ta uesol: & merito sicuc luna aeccła quȩ coco mundo reful¬¬
sit. i denebras sełi huius illuminans dicit. Nox p̃cessit. dies ap¬

Expanded text:
titiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc titiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. 32. Noli ergo lunam oculo tui corporis aestimare, sed mentis vivacitate. Minuitur luna, ut elementa repleat. est vere grande mysterium. Donavit hoc ei qui omnibus donavit gratiam. Exinanivit eam, ut repleat qui etiam se exinanivit, ut omnes repleret. Exinanivit enim se ut descenderet nobis: de plenitudine sua apostolos adimplevit. Unde unus ex his dicit: Nam de plenitudine ejus omnes nos accepimus . Ergo annuntiavit luna mysterium Christi. Non mediocris in qua signum posuit suum: icat Propheta dicens: orietur in diebus ejus justitia, et abundantia pacis, donec tollatur luna . Et in Canticis Dominus de sua sponsa ait: Quaenam est haec prospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies ad
Abbreviated transcription (Latin):
& inscitiȩ. Unde & scripcura ait. Stultꝰ ut lima mutat᷑.
Et idõ sapiens non cũ luna mutatur. s ꝑmanebit cũ sole.
Unde luna non ÷ particepsstulticiȩ. qr ñ luna mucatur.
ut stultus. s stultus ut lima. Deniq sem̃ iusti sic luna ꝑfecta
inȩc̃nũ manet. & testis in cȩlo fidelis. Aliud ÷ enĩ sungi mi¬
nisterio. aliud circumferri ingenio. & sensus infirmita-¬
te fixam ñ habe sententiam. Luna ꝓte laborat.⁊ꝓpt̃ uo¬
luntatẽ dĩ subdita ÷ Uanitati enĩ creatura subiecta. est.
ñ sponte: s. ꝓpt̃ eũ qͥ subiecit in sp̃e. Illa gͦ ñ sponce muta¬
tur. tu sponte mutaris. Illa congemiscit. & conpartu¬
rit in sua mutatione. tu ñ incelligis. & gͣtularis freqnt̃.
Illa tuã redẽptionem frequenter expectat. ut a con-¬
muni totius. creaturȩ seruitio lib̾et᷑. tu & tuȩ redẽpci¬
oni . & illiꝰ lib̾cati affers impedim̃tum. Tue gͦ ñ suȩ stul-¬

Expanded text:
t inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultus ut luna mutatur . t inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultus ut luna mutatur . Et ideo sapiens non cum luna mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non luna est particeps stultitiae; quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna. Denique semen justi sicut luna perfecta in aeternum manet, et testis in coelo fidelis. Aliud enim est fungi ministerio, aliud circumferri ingenio, et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. Luna pro te laborat, et propter voluntatem Dei subdita est. Vanitati enim creatura subjecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in spe. Illa ergo non sponte mutatur: tu sponte mutaris. Illa congemiscit et comparturit in sua mutatione: tu non intelligis, et gratularis frequenter. Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut a communi totius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum. Tuae ergo, non suae stul
Abbreviated transcription (Latin):
habeat suȩ: consid̾a &. in eo magnum. ẽẽ. mysterium. qđ eꝰ
exemplo cognoscis o homo. nichil rerum humanarũ. ẽẽ. pos
etiã luna cui tancum dñs cõmisit mynisterium ut illuminec
orta usq ad ꝑfectionem uenerunc. iterũ ꝑfecta minuunt᷑.
in adusis abiciamus animum. qui enĩ omĩa fecie. ex nichilo.
facile te qͦq potens ÷ ad suma n ꝑfecta ꝓuehere. & rursus
ne ex collamur in ꝓsꝑis neq in potestate aliq̃ nos diuitiisq¬
iactemus. neq in uirib corꝑis aut pulchritudine głiȩm.
in qͦ÷ facilis corrupcio. crebra mutatio. s manentẽ in fucu¬
rum animi gr̃am ꝑsequamur: Nã site lunȩ contristat
occasus. quȩ se sẽꝑ reꝑat. ac reformat. multomagis con-¬
tristare te debec. si anima ꝓfectu uirtutis imp&a cũ
fuerit: postea ꝑ inconstantiam m̃tis atq incuriam a suo
deflexa ꝓposito. studia sua sepe cõmutec. qd ÷ insipientiȩ.¬

Expanded text:
habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus exemplo cognoscis, o homo, nihil rerum humanarum et mundanaeetiam luna, cui tantum Dominus commisit ministerium, ut illuminetorta usque ad perfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur,in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqiactemus neque in uiribus corporis aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis fluctibus, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. fluctus si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat, multotristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ eũ sꝑandum. eẽ. s de ꝓuidentia & miscdia creatoris. Sa¬
ne euripi cũ exundent undęq scđ̾m reliquas species lu¬¬
nȩ. & acceptos fluctus refundant. uł etiã ipsi magno fe¬
rantur impetu: in ortu tam̃ eius stant placidi. qͦ adusq lu-¬
na sine lumine ÷. At uͦ ubi eam dierum accessus recexe¬
rit: tunc in suos cursus refluos reuertunt᷑. Impecus qͦq
qͥ i oceano. ẽẽ. ꝑhibetur. cũ reliquis dieb ordinẽ suum
seruare dicatur : lunari ex ortu euidens mutationis
suȩ fert᷑. inditiũ dare. ut mare ipsum occidentale in
iuo spectatur impetus. solito amplius accedat ac rece¬
dat. ⁊ maiore estu feratur. tanquã lunȩ qͥb dã aspira¬
tionib retrorsũ trahatur. ⁊ iterũ eodem impulsu ac
recͣctu in m̃suram ꝓpͥam refundatur. Unde si miraris
quomodo defec tum luna patiat: cũ tantã ui mucationis⁊

Expanded text:
nae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sanae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique sae, et acceptos fluctus refundant, vel etiam ipsi magno ferantur impetu; in ortu tamen ejus stant placidi, quoadusque luna sine lumine est. At vero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos revertuntur. Ampotis quoque, quae in Oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum servare dicatur, lunari exortu evidens mutationis suae fertur indicium dare; ut mare ipsum occidentale, in quo spectatur ampotis, solito amplius accedat ac recedat, et majore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur, et iterum iisdem impulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. CAPUT VIII. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam vim mutationis
Abbreviated transcription (Latin):
ostreȩ reperiri feruntur. multaq alia cũ glob lunaris ad¬
olescit. De arborũ quoq int̾nis idẽ allegant. qͥ hoc usu ꝓpͥo
cõꝑerunt. Uidemus gͦ ortum eiꝰ & defectũ. rationis. ẽẽ
non infirmicatis. Numquã enĩ tantã rerũ mutatione m
daret nͥ prȩstantẽ uirtucem haberet & grãm. a conditore
collatam. Aerem quoq non nulli eciã docti & xp̃iani uiri.
allegauerunt lune ex ortu solere mutari. Sed si idmuta¬
cionis lunaris quadam fieret. uiolencia: ad omnẽ eius
ortum incexerecur nubib cȩlum. pluuiȩ funderent᷑.
Deniq cũ ante dies. eẽt. sermo de pluuia. quȩ fore uci-¬
lis diceret᷑: ait qͥdã. Ecce neomenia dabit eam. Et quis cu-¬
pidi essemus ymbriũ : tam̃ eius modi assertiones ueras.
ẽẽ. nolebamus. Deniq delectatus sũ qđ nullus ymber esfu¬
sus. ẽ. donec ꝓ̃cib eccłȩ datus manifestaret. ñ de micus lu-¬

Expanded text:
ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu pro. uidemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lu
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquens. ad nullum fertilitatis grãm uaporaret:
Similia de lunȩ ratione conueniunt. quȩ de consorti
eiꝰ ac fr̃ȩ memorauimus. si qͥdẽ inid se induic ministeriũ.
in qd & fr̃. ut illuminec tenebras. foueat semina. augeat
fructus. Habec eciã pleraq a fr̃e distincta. ut quẽ toco
die calor humorem t̾re siccauerit: eundẽ exiguo noc
tis tẽꝑe rosreponat. Nam & ipsa luna. larga roris asseri¬
tur. Deniq cũ serenior nox ÷. ⁊ luna ꝑ nox: cunc largi¬
or ros fertur arua ꝑfũde. Et pleriq sub aere quiescen
tes. quo magis sublumine fuerunt lunȩ: eo plus humo¬
guttis noctis. Tum de inde minuitur. ⁊ augecur. ut minor
sic cũ resurgit noua. & cũ sic imminuta cumulet᷑. Inqͦ gran¬
de. ÷ mysterium. Nam ⁊ defectui eiꝰ cõpatiuntur elementa.
& ꝓcessu eius quȩ fuerint exmanita cumulant̾. ut animan¬
cium cerebra maritimorum humida. siqͥdem plemores

Expanded text:
derelinquens, ad nullam fertilitatis gratiam vaporaretderelinquens, ad nullam fertilitatis gratiam vaporaret? CAPUT VII. Similia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus. Siquidem in id se induit ministerium, in quod et frater; ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructus. Habet etiam pleraque a fratre distincta; ut quem toto die calor humorem terrae siccaverit, eumdem tis tempore ros reponat; nam et ipsa luna larga roris asseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere. Et plerique sub aere quiescetes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoguttis noctis. Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit cum resurgit nova, et cum sit imminuta cumuletur, in quo grande mysterium est. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cerebra maritimorum humida: siquidem pleniores
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis estimare: consid̾a quanci stellarũ globi axemcȩli uide¬
ant᷑ incexere. & innumeris in signire lummib Non queuis
tam̃ tenebras noctis & cȩli nubila dec̃gere. Simul ut solor¬
tus sui signa p̃miserit: om̃s stellarum ignes subunius lu¬
minaris fulgore uanescunt. aꝑitur aer. cęliq facies
purpurascenti rubore ꝑfundicur. adhuc spirans ex or¬
dium. & iã momentanea celeritate pleni luminis micat
splendor. &. surgentis solis pͥma aura dulcis asꝑirat. Dic
michi quȩso. nͥ magnus orbis essec. quomodo magnũ pos¬
sec. orbem illuminare t̾rarũ. Quid autẽ detanto loqͣr
temꝑaniento. & mod̾amine condicoris. qui eam mensurã mu-¬
neri solis actribuit. ut neq uapor eius igneus ut uidetur
t̾rarum uenas. sucos. reruniq species infusus ex urerec.
neq iterũ ꝑ tanta niundi spacia refrigeratus nullum t̾ris
semen caloris inoleret. s ieuinum acq in opem fructũ

Expanded text:
corporis aestimare, considera quanti stellarum globi axem coeli videcorporis aestimare, considera quanti stellarum globi axem coeli videantur intexere, et innumeris insignire luminibus; non queunt tamen tenebras noctis, et coeli nubila detergere. Simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore vanescunt, aperitur aer, coelique facies purpurascenti rubore perfunditur. Adhuc spirans exordium, et jam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor, et surgentis solis praevia aura dulcis aspirat. Dic mihi, quaeso, nisi magnus orbis esset, quomodo magnum posset orbem illuminare terrarum? Quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram muneri solis attribuit; ut neque vapor ejus igneus, ut videtur, terrarum venas, succos, rerumque species infusus exureret, neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris inoleret, sed jejunam atque inopem fructuum
Abbreviated transcription (Latin):
Angustus nr̃ obcũtus. nunqͥd idõ angustiora efficit. ꝙ uiden¬
tur .& Species miuitur. ñ magnicudo dechicur. Heq
enĩ infirmitatis nr̃ȩ passiones. passioni luminariũ de be¬
forma. De sumo uertice moncium. si subiectũ ocultuis
campum spectare deside̾s. atq illic arñta pascentia.
non ne formicarum similia corꝑa iudicabis. Si mare
spectes in specula aliqͣ litorali: nonne cͥ nauiũ maxime inc̾
ceruleos fluctus & uela candencia refulgentes. uelut colũba¬
rũ uolitantium. speciẽ eminus posito uident᷑ obtexere: Qa¬
qđ ipse insulȩ. quȩ mare diuidunt. t̾rarũ arua diffundunt.
quã angusto aestimant̾ fine concludi. que admodũ rocunda ap¬
parent de asꝑis. spissa de raris.: Has gͦ infirmicates uisustui
ꝑpende. ⁊ eorũ quȩ astruimus fidẽ. ex ce ipso arbit̃ iustus
arcesse. S siuis magnitudinẽ solis ñ solũ o culo m̃tis. s etiã

Expanded text:
angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidenangustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debeforma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic arnonne formicarum similia corpora judicabis? Si mare spectes e specula aliqua littorati, nonne tibi navium maximae inter caeruleos fluctus, et vela candentia refulgentes velut columbarum volitantium speciem eminus posito videntur obtexere? Quid ipsae insulae quae mare dividunt, terrarum arva diffindunt, quam angusto aestimantur fine concludi? Quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa de raris? Has ergo infirmitates visus tui perpende; et eorum, quae astruimus fidem, ex te ipso arbiter justus accersi. Si vis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
itatis inditium. Et eni reliqua alia longe positi minora
arbitramur. ꝓpius contuentes. maiora credimꝰ. Quo ma¬
gis finitimus fueris: eo tͥ eiꝰ rei quã cernis magnitudo cumu-¬
latur. Solis radius nulli ꝓpior nulli longiqͥor ÷. Similit̃
⁊ lune glob eqͣl. ẽ. om̃ib Similis sol & indis. & brittannis.
Fodẽ mom̃to uidet᷑ cũ orit᷑. Nec cũ uergit inoccasũ. orien¬
talib minor apparae: quã occidentalib nec occidentalib cũ¬
oritur. inferior quã orientalib estimat᷑. Ꝙtum distat
inquis oriens ab occidence.Hȩc inuicẽ sibi distant. s sol
amllo distat. nulli psentior. nulli absencior. :. Neq temo¬
ueat. quod tanquã cubicalistͥ orbis uidet᷑. soliscũ oritur:
Sed consid̾a quantĩ intersit spatii. int̾ solẽ. ut̾ras. quod
aspectus nr̃i infirmicas sine magno sui non pocest tͣsire
dispendio. Caligat aspectus ñr. nunqͥd caligat aut luna.

Expanded text:
itatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora itatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei quam cernis, magnitudo cumulatur. Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtur, cum oritur. Nec cum vergit in occasum, minor apparet Orientalibus quam Occidentalibuoritur, inferior quam orientalibus aestimatur. quantum distat inquit oriens ab occidente! haec inuicem sibi distant, sed sol a nullo distat. nulli praesentior, nulli remotior est. neque te moueat quod tamquam cubitalis tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ꝑfunctio. fecit gͦ dĩ duo hȩc luminaria magna. Pos¬
sumus acciꝑe. ñ tã aliorũ comꝑatione magna. ꝗ suo mu-¬
nerẽ. uc .ẽ. cȩlũ. magnũ.  mare magnũ. Hã&. magnus
sol qui complec orbem t̾rarum suo calore. uł luna suo lu¬
mine. Nec solum t̾ras. sed eciam aerem hunc. ⁊ mare.
cęliq faciẽ. queq inquacunq parte fuerint cęli. illumi¬
nant om̃ia. &. ea quȩ spectantur acunctis. ut ea tanquam
suis cantũ regiomb immorari. n sibi tantũ adeẽ. atq lucẽ¬
re. singuli popłi credant. cũ similiter luceant uniũsis. Et¬
nitudinis eorũ euidens indicat. qđ om̃ib hominib orbis¬
lunȩ idẽ uidecur. Nam si int̾dum augeat᷑ lum̃. eiꝰ. atq mi¬
nuatur: tamen eadem nocte qualis mͥ apparet. talis&.
om̃ib. Nam si longe positis. minor uidetur. ꝓpͥus autem
constitutis maior fulgeret: ꝓderet angustiarum n exigu¬

Expanded text:
esse perfunctio. Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — posesse perfunctio. Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo munere, ut est caelum magnum et mare magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli dilexit omnia et aeque spectantur a cunctis, ut ea tamquam suis tantum regionibus inmorari et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant uniuersis, nitudinis eorum euidenslunae idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exigu
Abbreviated transcription (Latin):
ens: infringit quidem estuũ magnitudinem. s pdulisꝑ
relaxato adeposito calore ꝑtemꝑiem medi i modaminis
sine fraude nox atq ulla noxa. flatib tͣdit hyemalib Siis
inquit eciã indies. ñ ut faciant dies. sed ut in eis habeant
pͥncipacum. ut ortũ diei ubiore sol illuminet grã. ut ꝑ
totũ diẽ designandi eiꝰ habeat pocestacẽ. cursꝰ sui mune¬
re. Sic accipiunt non nulli qđ ait ꝓpħa. Solem in po¬
testatem diei. lunã. & stellas. inꝑocestatẽ noctis. Circũ¬
na ꝑ tricẽnos dies duodens uicib suũ cursũ confici¬
ens. consummat annũ scdm ebreos aliquib dieb ad¬
iectis. scdm romanos byssexco semel intͣ quinquenniũ
uniꝰ diei adiectione cȩlebrato. Solaris qͦq annus ÷. cũ sol
expleco ꝑ om̃ia signa çircu̾̃itu. in id unde pͥncipͥũ cursꝯ
su sũpsit recurrit. Annua eñĩ fertur ei totius spatiĩ.

Expanded text:
ens infringit quidem aestuum magnitudinem, sed paulisper ens infringit quidem aestuum magnitudinem, sed paulisper relaxato ac deposito calore per temperiem medii modsine fraude nos atque ulla noxa flatibus tradit hyemalibus. 24. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis . Circumna per trecentos dies duodenis vicibus suum cursum conficiens, consummat annum, secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bis sexto semel intra quinquennium unius diei adjectione celebrato. Solstitialis quoque annus est, cum sol expleto per omnia signa circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit, recurrit. Annua enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo. ẽ. uiderint refulgere. Esse autẽ dr̃. in meridia-¬
no homines. qui amphisii uocantur. eo qdđ umbram exu¬
troq latere tͣnsmittant. Umbra enĩ eregione solis am¬
bulantib post tergum ÷. utputa si contͣ orientem ꝑgas.
iatutinis horis. si contra meridianam plagam conten¬
das. medio die. si contra occidentem in occasu diei. Excri¬
bus gͥ partib fit tͥ sol obuius. exoriente. ex meridiano. ex
occidence. Mane. nsero postc̾gum. ẽ. meridie qͦq alate¬¬
re adũso. Aseptẽtrione numꝗ: sol. Et idõ umbra si concͣ
septẽqionẽ dirigas. siue mane. siue sero. siue meridie:
non potest. ẽẽ. post tergũ. Soli s̃ enĩ in hoc quẽ nos incoli-¬
mꝰ orbe t̾rarũ circa meridiẽ positi. qͥ inaustłẽ plagã ui-¬
deant᷑ umbrã tͣnsmittere. hoc aut̃ fieri dicit᷑ sũmo ȩstu.
cũ ad aqͥlonem sol dirigit᷑. Postea nos autumnus excipi¬

Expanded text:
profundo est grauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiaprofundo est grauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. umbra enim e regione solis ambulantibus pos tergum est, ut puta si contra orientem pergas, matutinis horis, si contra meridianam plagam contendas, medio die, si contra occidentem, in occasu diei. extribus igitur partibus illa tibi sol obuius, ex oriente, ex meridiano, ex occidente. mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione numquam est sol et ideo umbra, si contra septentrionem dirigas siue mane siue sero siue meridie, non potest esse pos tergum. soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa meridiem positi qui in australem plagam uideantur umbram transmittere. hoc autem illa dicitur summo aestu, cum ad aquilonem sol dirigit. postea nos autumnus excipi
Abbreviated transcription (Latin):
est. dicente zacharia. In quib uisitauit nos oriens ex alto.
Illuminare is qui incenebris & inumbra mortis sedent.
Est sane ⁊ aliqua salutis umbra ñ mortis. ut ÷ illud. Subũ
bra alarum tuarum ꝓcege me. Umbra quidem uidec.¬
qr corꝑis .ẽ. umbra. quia crucis. s umbra saliitis qr in ea
erat peccatoꝵ remissio. ⁊ resuscitatio mortuorũ. Exem¬
plum gͦ possumus caꝑe. qr hyemales dies breues s um-¬
bras maiores habent. ȩstiui dies maiores. s umbras mino¬
res habent. Medio qͦq die minor umbra ꝗ impͥncipio. ẽ.
diei uł fine. Et hoc apud nos in parte occidentis. Cecerũ
sunt qui dicant. qđ ꝑ duos totius anni dies sine umbra fu¬
erint in partib meridianis: eoqd solem habentes. super
uerticem suum undiq ꝑ circumitum illuminentur. Un¬
de  ascii grece dñr. Pleriq etiã ferunt sic ẽregione
ex alto fieri solem. ut ꝑ angusta puteorii aquam quȩ in-

Expanded text:
est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqubra alarum tuarum proteges me, umbra quidem, quia corporis est, umbra, quia crucis, sed umbra salutis, quia in ea erat peccatorum remissio et rescuscitatio mortuorum. Exemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. amplius etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in