comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noncarnalem. Patresergo istor̃
idẽ mali. patresmalorum. infide¬
les patresinsidelium. murmuratores
patres murmuratorum Nam
denullare magis dõ offendisse ille
populus dictus ẽ quam contra dm̃
murmurando .: Ideo et dñs uolens
ostendere talium filios hinc ad eos
coepit. quid murmuratis in inuicem
murmuratores. filui murmurato¬
rum Patres ur̃i mannamandu¬
cauerunt et mortui sunt. non quia
malum erat manna. sed quiamale
manducauerunt :Hicẽ panisqui
decaelo descendit: Hunc panem
significauit manna. hunc panem sig¬
nificauit altaredĩ. sacramenta illa
fuerunt insignis: diuersa sunt in re.
quae significatur paria sunt A pos¬
tolum audi. Nolo enim uos inquit
ignorare fr̃s quia patres nr̃i omnes
subnube fuerunt. et omnes ꝑ mare
transierunt et omnes hmorse bap
tirati sunt innube et inmari. et om¬
nes escamspiritalem manducaueruNT
Spiritalem utiq non corporalem. al¬
teramquia illimanna nos aliud

Expanded text:
non carnalem. Patres ergo istorum, non carnalem. Patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum; nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt; non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna; hunc autem panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis: diversa sunt in re, quae significantur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse batizati sunt in nube et in mari, et omnes escam spiritalem manducaverunt: spiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
a te ubi moreetur prote. As¬
sum psit ergouita mortem. ut ui¬
ta occider& mortem. Namqui
Iitaenim aeterna uerbum inp¬
cipio erat apuddm. et ds̃ erat uer¬
bum: et erat lux uita hominumi
Moriuenit sed tertia diere surrexit¬
x i Egosuminquit panis uitae: etunde
illi suꝑbiebant. Patresuri in
mortui sunt. Quaremanduca¬
uerunt et mortui sunt : quia qđ
uidebant credebant. quod non
uidebant non in cellegebant¬
Ideo patresuri quia similes estis illorumi
Manducauerunt morses et aaron
etteteri scĩ qui fuerunt inpopulo man¬
na etnon sunt mortui. quia spirita¬
liter uisibilem cibum intellexer̃.
Spiritaliter esurierunt : Aluue¬
romanducauerunt et ꝑmanserunt
in infidelitate. sicut iudaei audiert̃
loquentem xp̃m. sed non spiritali ter
uerba eius intellexerunt: Ideo
dixit eis. Patresũr manduca uer
manna in deserto. et mortui sunt :
Quamorte nisi infidelitatis : Nam
communi morte mortui sunt et sc̃ĩ
qui fuerunt inter eos. Ideo signauit

Expanded text:
a te, unde moreretur pro te. Asa te, unde moreretur pro te. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam quiVita enim aeterna Verbi in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et erat lux vita hominum . Mori venit, sed die tertia resurrexit. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres vestri, inmortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebantIdeo patres vestri, quia simManducaverunt Moyses, et Aaron, et caeteri sancti qui fuerunt in populo, manna, et non sunt mortui, quia non spiritualiter visibilem cibum intellexerunt, spiritualiter esurierunt. Alii vero manducaverunt et permanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritualiter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt; qua morte, nisi infidelitatis? Nam communi morte mortui sunt, et sancti qui fuerunt inter eos. Ideo signavit
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ne mouidit patrem nisiis qui
ẽ ado hic uidit patrem Egosum
a patre. et ideo patrem uideo Quid
ẽ autem uostrahi a patreisi
disccre a patre. Quidẽ discere a
patre. Nisiaudire patrem. nisi
audire uerbum patris. id est me:
Neforte ergocum dicouobis. omnis qui
audit a patre et didicit dicatis a¬
puduos sed numquamuidimus patre
quomodo autem discere potiumus a
patre : a mei psoaudite. non quia pa¬
tremuidit quisquam sed qui ẽ ađo
hie uudit patrem. Egonoui pa¬
tremabillo sum : sed quo modo
uerbum ab illociuus ẽ uerbum
Non quodsonat et transit. sed quod ma¬
n& cumdicente. et trahit audi ełẽ¬
rͦ Amen amendico uobis quicredit in
me hab& uitam aeternam
Neuelarese uoluit quid ecet Nam
conpendiosius dicere potuit. Qui
ergocredit inme inquit uenit adme.
et quis Ad me hab& me. Quidẽ
autem habereme : Habere uitam
aeternam: mortem adsumpsit
uita aeterna. moriuoluit sedde
tuo o homonon desuo Accepit

Expanded text:
vobis: nemo vidit Patrem, nisi is qui vobis: nemo vidit Patrem, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego sum a Patre, et ideo Patrem video; quid est autem vos trahi a Patre nisi discere a Patre: quid est discere a Patre? nisi audire Patrem, nisi audire Verbum Patris? id est, me. Ne forte ergo cum dico vobis omnis qui audit a Patre et didicit, dicatur apud vos, sed nunquam vidimus Patrem? quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite, non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem, ego novi Patrem, ab illo sumus, sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente et trahit audientem. Amen, amen dico vobis: qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset; nam compendio dicere potuit, Qui ergo credit in me, inquit, venit ad me; et qui venit ad me, habet me. Quid est autem habere me? habere vitam aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit; sed de tuo, homo, non de suo. Accepit
Abbreviated transcription (Latin):
bocum in nouissimodic  Red¬
da quod sperat. uidebit quod ad¬
huc Non uidendo credidit. man¬
ducabit quodesuriit. satiabitur
eo quodsitit Vbi: in resurrec¬
tione mortuorum. quia ego resus
omnes docibiles dĩ
uos non docuit: quomodo potestis
me cognoscere : Omnes regniillius
homines docibiles di erunt:
Non ab hominibus audient. et si ab
hominibus audiunt. tamen.
quod intellegunt intus datur.
intus coruscat. intus reuelatur
homines foras uerbum sonare possunt.
sed inuanum laborant : nisuntus ds
docens A periat sensus Ille ẽ. do do¬
cibilis quem ds̃ intus ueritatis instru¬
it agnitione et amore. Omnis qui
quomodotrahit pater : Docendo
delectat non necessita tẽ ponendo.
quia nemo necessitate credit sed uolun¬
tate: Filius dicebat. pater docebat :
homo qui uidebatur loquebatur.
sed ut ds̃ incorde audientis interius:
Ideo subiunxit non quia patremui¬
dit quis quam nisi is qui ẽ ad ohic
uidit patrem.
Nolite putare patrem eẽ uisibilem

Expanded text:
bo eum in novissimo die. Credbo eum in novissimo die. Credendo quod sperat, videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esuriit, satiabitur eo quod sitit. Ubi? in resurrectione mortuorum. Quia ego resuscomnes docibiles Dei. vos non docuit: quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audiunt; et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. » Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperiat sensus. Ille est Dei docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. Omnis qui Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitatem imponendo; quia nemo necessitate credit, sed voluntate. Filius dicebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebsed ut Deus in corde audientis interius docebat: ideo subjunxit: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem: nolite putare Patrem esse visibilem
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi pater quimisit me adtraxerit
eum Illeuent quem gratiadĩ
praeuenit. cuicum prophetadi¬
camus miseri cordiacius preueni¬
et me: Etdterum: miseri cõdia e¬
ius subsequatur meipreueni &
uelle subsequatur perficere ÷
Trahit pater ad filium eos. qui
proptere a credunt infilium . qui-¬
aeum cogitaNt patrem haberedm
Ds enimpater aequalem sibi genu¬
it filium. etqui cogitat atq: infide
sua sentit et ruminat dequalem
cẽ. patri eum anquem credit.
ipsumtra hit pater ad filium:
Nontrahit eum pater. sed sua per¬
uersa cogitatio trahit eum uerita¬
ti non consentire : Illetractus ẽ:
a patre quiait tues xp̃s filius di
uiui : Cuidns inquit Beatus es
simonbariona: quia caro et sanguis
nonreuelauit tibi. sed pater meus
qui incaelis est Ista reuelatio ip¬
sa est adtractio: Dumenim dixit
Nemopotest uenire adme. nisi pa¬
ter quimiscrit me traxerit eum
Continuo subiunxit. et ego suscita¬

Expanded text:
nisi Pater qui misit me, traxerit nisi Pater qui misit me, traxerit eum? Ille venit, quem gratia Dei praevenit, cui cum Propheta dicamus: « Misericordia ejus praeveniet me . » Et iterum: « Misericordia ejus subsequetur me . » Praeveniet velle, subsequetur perficere. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credit, ipsum trahit Pater ad Filium.  Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. « Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Cui Dominus inquit: Beatus es, Simon BarJona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio ipsa est attractio. Dum enim dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui me misit, attraxerit eum, continuo subjunxit: Et ego resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
panis super substantialis. qui ut no¬
bis detur cotidie deprecari iubemur
bat decaelo descendisse. XU¬
IUR MURAUERUNT
iuda ei et dixerunt ei Hic est ih̃s
filius io seph. cuius nos nonutius pa¬
trem et matrem
Quomodo ergodicit quia decaelo des¬
cendit.Ideomurmurabant
quia hunc panem non intellege¬
bant hunc panem nonesuriebant
hunc panem nonam abant si ama¬
rent utiq non murmurarent
deo panecaelesti longe erant. nec
eum esurireriouerant fauces cordis
languidas habebant auribus a¬
ptissurdierant Videbant ecceci
stabant Canis quippe is tehpterio¬
ris hominis quaerit esuriem. unde
alio locodicit Beatiquiesuriunt
et sitiunt iustitiam qm̃ ipsisaturabun¬
patremnesciebant caelestem. qui
a patre caelesti ad tracti non fue¬
runt quod mox ipse dñs. sequen¬
ti uerbo innotuit dicens
Nolitemur murare Iinuicem
Nemopotest uenire ad menisi pater
quimisit me adtraxerit eum
Quidẽ Nemo potest uenire adme:
Nisiquia nemo potest credere in me

Expanded text:
panis supersubstantialis, qui ut nopanis supersubstantialis, qui ut nobis detur, quotidie deprecari jubemur bat de coelo descendisse. Murmuraverunt Judaei, et difilius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem. Quomodo ergo dicit hic, quia de coelo descendi? Ideo murmurabant quia hunc panem non intelligebant, hunc panem non esuriebant, hunc panem non amabant. Si amarent, utique non murmurarent. « Ideo a pane coelesti longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant: videbant, et caeci stabant. Panis quippe iste, interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit: Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabunpatrem nesciebant coelestem; quia a Patre coelesti attracti non fuerunt; quod mox ipse Dominus sequenti verbo innotuit, dicens: Nolite murmurare invicem. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quid est, Nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest cr
Abbreviated transcription (Latin):
Omne quod dedit mihi pater Non
perdam exeo sed resuscitabo ego illũ
in nouissimodie. Videtequem ad mo¬
dum et hic geminam illam resurrec¬
tionem delini &. quiuenitadme
modore surgit. humilis factus in
membris meis. sed resuscitabo eum¬
credit in eum habeat uitam aeter¬
nam. et egoresuscitabo eum iN
Triouissimodie
Duperius dixit. Audit uerbumme¬
um et credit ei quimisitme. modo
autem quiuidet filium et credit lri eũ
Non dix uid& filium et crecut in pa¬
trem Hoce enimcredere infilium
quod ec in patrem quia sicut hab& ui¬
tam pater in semet ipso. sic dedit etfilio
uitam habere insem & ipso. Vt
omnis quiuidit filiumet credit in eum
habeat uitam aeternam creden¬
do et transeundo aduitam Tamqua
primam illam resurrectionem. et
quia nonẽ sola et resuscitabo eum
inquit innouissimodie
SEQUITUR
Ego sumpanis uiuus quidecaelo
descendi
Ideo panis quiauita. et ideo uita qui¬
a decaelo descendit. Dicente ipso
Egosumuia et ueritas etuita Ille ẽ.

Expanded text:
omne quod dedit mihi Pater, perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novissimo die . Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eumredit in eum, habeat vitam aeternam. Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Superius dixit: Qui audit verbum meum, et credit ei qui misit me; modo autem: Qui videt Filium, et credit in eum. Non dixit, videt Filium et credit in Patrem: hoc est enim credere in Filium, quod et in Patrem. Quia sicut habet vitam Pater in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso: ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam : credendo, et transeundo ad vitam, id est primam illam resurrectionem. Et quia non est sola, Et resuscitabo eum, inquit, in novissimo die. Sequitur: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. Ideo panis, quia vita; et ideo vita, quia de coelo descendit, dicente ipso, Ego sum via, veritas et vita . Ille est
Abbreviated transcription (Latin):
uel interra. quidoctor humilitatis
uenit non facere uoluntatem suam
sed uoluntatem eius quimisit illum
Vemamus ad eum intremus adeum
incorporemur ei. ut nec nos faciamꝰ
uoluntatemnram sed uoluntatemdi
et nonnos eiciat foras quia membra
eiussumus qui a caput nr̃mẽe. uoluit
docendo humilitatem. Adquem ue¬
nire non potest nisi humilis. a quo
non mit titur foras nisi superbus

Expanded text:
vel in terra . « Qui doctor humilitatis vel in terra . « Qui doctor humilitatis venit, non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum: veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei; et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. » Ad quem venire non potest nisi humilis, a quo non mittitur foras, nisi superbus
Abbreviated transcription (Latin):
ingaudium dñi disui. Igitur ut cau
saomnium morboru curaretur idẽ.
suꝑbia. descendit et humilis factus
hominem saltimimitare humilem¬
dm̃. Uenit filius dĩ in homine ec
humilis factus ẽ. praecipitur tibi
ut sis humilis. non tibi precipitur
factus ẽ homo tuhomocognos ce
quia es homo totabumilitas tuaẽ
ut cognoscaste Ergo quia humilitatem
doc& ds̃ dixit Nonueni facere uolun¬
tatem meam sed eius qui memisit
Hacc enim commendatio humilitatis ẽ.
suꝑbia quippe facit uoluntatem suam
Humilitas facit uoluntatemdĩ. Ideo
quiad meuenerit Noneiciamforas
Quare Quia non uenifacere uolun¬
tatem meam sed uoluntatem eius qui
memisit Humilisueni humilitatem
docere ueni. magister humilitatis
Quiad me uenit humilissit. Quimihi
uoluntatem suam sed di. Etideo non
eicietur foras quia adam cum suꝑbus
eet proiectus ẽ foras. Xp̃s uero hu¬
milis factus exaltatus ẽ. suꝑ omne
nomen quod nominatur uel incaelo

Expanded text:
in gaudium Domini Dei sui. « Igitur ut cain gaudium Domini Dei sui. « Igitur ut casa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus hominem, saltDeum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur factus est homo, tu homo, cognosce quia es homo. Tota humilitas tua est ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit. Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis qui ad me venit, humilis fit; qui mihivoluntatem suam, sed Dei: et ideo non ejicietur foras, quia Adam, cum superbus esset, projectus est foras. » Christus vero humilis factus, exaltatus est super omne nomen, quod nominatur vel in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
sin eamaritudine malarum cogita¬
tionum. sine interpellatione tep¬
tationum etdolorum nonne illud
secretumẽ. quod intrabit ille cui
dicturus e. ds Euge seruebone
et fidelis intra ingaudium dnitui
Eteum quiuenit ad me non eiciam
foras. Quia descendidecaelo
nonut faciam uoluntatemm e a
sed cius quimisit me
Ideoergo eum quiueni& ad tenon
eicies foras. quia descendisti decelo¬
non facere uoluntatemtuam seduo¬
luntatem eius qui temisit Magnum
sacrimentum ẽ. quod ait quiuenit adme
non eiciamforas. Causam mox sub
uenientem idẽ . in se credentem dicens
Quis est qui eiecitur foras. deillo dulci
et a suauissimo secreto quo intrare
precipitur seruus facien suolunta¬
temdominisui: Nisi superbus
nisi anima inseipsa confidens et su¬
aepotestatis ee. querens nec cum pro¬
pheta habens dicere. Nonnedo a¬
nima mea subiecta ẽ. anima uero
ꝑhumilitatem dĩ subiecta grati ae
Numqua meicitur foras. sed intrat

Expanded text:
sine amaritudine malarum cogitasine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille cui dicturus est Deus: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui ? Et: Eum, qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad te non ejicies foras, quia descendisti de coelonon facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit. Magnum sacramentum est, quod ait: Qui venit ad me non ejiciam foras. Causam mox subjvenientem, id est, in se credentem dicit » Quis est qui ejicitur foras, de illo dulci et suavissimo secreto, quo intrare praecipitur servus faciens voluntatem Domini sui, nisi superbus, nisi anima in se ipsa confidens et suae potestatis esse quaerens, nec cum propheta habens dicere: Nonne Deo anima mea subjecta est ? Anima vero per humilitatem Dei subjecta gratiae, nunquam ejicietur foras, sed intrat
Abbreviated transcription (Latin):
go adeum. Dnẽ semꝑ da nobis pa¬
nem hunc
Quomodo mulier illa samaritana ciui
dictum ẽ. quibiberit dehac aqua
Nonsiti &umquam Continuo il¬
la secundum corpus accipiens sed ta¬
mencarere indigentia uolens. Da
inquit mihi dñe dehacaqua Sic
etisti. DNẽ da nobis panem hunc
quinos reficiat Nec deficiat
uitae quiuenit adm̃enon esuri&
et qui credit hnme Nonsiti et um qua
Quiuenit adine hoc ẽ quod ait et qui
tredit inme Et quoddixit none¬
suri& hoc intellegendum ẽ et non
siti& umquam. Vtroq enimilla
significatur aeterna satietas. ubi
nulla ẽ. egestas panem decaelo de¬
sideratis. ante uos habetis. et non
manducastis Sed dixiuobis quia
Nonideo ego populum ꝑeddidi. nũ¬
quidenim infidelitasura fidem di
euacuauit. Vide enim quod sequi¬
mne quoddat mihi pater ad me ue¬
niet. et eum quiuenerit adme
Non eiciam foras
Quale e. illud intus non exitur fo¬
ras : Magnum penetrale et dul¬
ce secretum. O secretum sinetedio

Expanded text:
go ad eum: Domine, semper da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est, Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam, continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia volens; Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti, Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiatuitae; qui uenit ad me non esuriet et qui credit in me non sitiet umquaQui venit ad me, hoc est quod ait, et qui credit in me: et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam. Utroque enim illa significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis, ante vos habetis, et non manducatis. . Sed dixi vobis, quia non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit? Videamus enim quod sequimne quod dat mihi Pater, ad me veniet, et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale et dulce secretum. O secretum sine taedio,
Abbreviated transcription (Latin):
ris qualiamorses panes horde a uos
ille nondedit sed manna decelo
Dixit ergo eis ihs. amen amendico uobis
Nonmorses dedit uobis panem detelo
sed pater meus dedit uobis panem de
caelo. Uerus enimpanis ẽ. quide
caelo descendit etdat uitam mundo
erus ergoille panis ẽ. quidat uit am
mundo etipsetibus ẽ. Dequo paulo
Operaminicibum qui non perit. sed qui
ꝑman& inuitam aeternam. Ergo et
illud manna hoc significabat et illa
omnia signamea erant signamea
decaelo ds̃datpanem sed quem panẽ :
Fortemanna non sed panem quamsig¬
nificauit manna. ipsum scilic& dnm

Expanded text:
ris, qualia Moyses. Panes hordeaceos ris, qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed manna de 525 coelo. Dixit ergo eis Jesus: Amen amen dico vobis, non Moyses dedit vobis panem de coelo, sed Pater meus dedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est, qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est, de quo pauloOperamini cibum, qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea de coelo; Deus dat panem; sed quem panem? forte manna? non; sed panem, quem significavit manna, ipsum scilicet Dom
Abbreviated transcription (Latin):
huiccibo manna decaelo praefereba
rsi p̃poneretur. Non enimausus ẽ.
mor ses desedicere quod dar& cibu
tebat quam morses. Permorsen
quippe promittebatur regnum
et terra trahens lac& mel: Tempo¬
ralis pax abundantia filiorum sa¬
lus corporis. et cetera omnia tem po¬
talia quidem infigura tamen spĩtala
bant promissa ꝑihm Alle plenum
uentrem promittebat i terra sed
dumuidebant maiora facientem
Adtendebant utiq qualia fecissa
mor ses. adhuc aliqua maiora uole¬
bant fieri abeo qui tam magna pol¬
licebatur quid inquiunt facis ut cre¬
damustibi: et ut Nouerimus quiami¬
racula illa hiuc miraculo compara¬
bant etideo quas minora ista uidica¬
bant quae faciebat ihs
a tresnit inquiunt manna manduca¬
uerunt indeserto
ed quidẽ manna. forte contempnitis
sicut scriptum ẽ. Dedit illis manna
manducare. Permor senpatres nr̃i
panem de caelo acceperunt et non eis
qui nonperit. sed qui ꝑ man & inuitd
acternam. EtNontalia opera¬

Expanded text:
huic cibo manna de coelo praeferebanhuic cibo manna de coelo praeferebanysi praeponeretur. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum, tebat Dominus quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura tamen spiritalibant promissa per Jesum. Ille plenum ventrem promittebat in terra, seddum videbant majora facientem. Attendebant utique qMoyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid inquiunt facis, ut credamus tibi, et ut noverimus quid operaris? Quia miracula antiqua huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jestri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna? forte contemnitis; sicut scriptum est: Dedit illis manna manducare. Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eisqui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam, et tu non talia opera
Abbreviated transcription (Latin):
tam aeternam. Quid faciemus in¬
quiunt quidobseruando hoc precep¬
tum implere poterimus
Respondit ihs̃ et dixit eis : hoc ẽ opus
di ut credatis in eum quemmisit ille
de et manducasti discernitur quidem
abo peribus fides sicut a postolus dic̃
quae uidenturbona sine fidexp̃i. et ñ
sunt bona quia non referuntur ade¬
um finem exquo sunt bona. Finis
cnim legis xp̃s adiustitiam omnicre¬
denti: Ideonoluit discernere abo¬
pere fidem sed ipsam fidem dix̃ eẽ opus
Ipsa e enimfides quae ꝑdilectionem
operatur. nec dixit hocẽ opus urm
sed dixit hoc ẽ. opusdi ut credatis ine¬
umquemmisit ille. Vt quigloriatur
Indnoglorietur. Quia ergo inuita¬
bat cos ad fidem. illi adhucquerebat
signa quibus crederent. Uidesimon
iuda ei signapetunt cap liii¬
Oixcrunt ergo ei quodergotu facis
signum ut uide amus et credamꝰ tibi
quidoperaris
arumne crat quod dequinq panibus
pasti sunt sciebant hoc quidem sed

Expanded text:
tam aeternam. Quid faciemus, intam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, quod observando, hoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. de, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicitquae videntur bona sine fide Christi, et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum, sed dixit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille; ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi quod operarisParumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est: Nisi proprium aliquid ponere
confundatur cumceteris. Signare est
signu mei ponere. Cuicumque rei pois
signum. Ideo ponis signum ne c onfusa
cumaliis a te non possit agnosci. Pa¬
ter ergo eumsignauit. Quidẽ signa¬
uit . Proprium quidamillidedit
Nec cettris cum pararetur hominibus
Ideodictum ẽ unxitte ds̃ ds̃tuus oleo
exultationis praeparticipibustius
Ergo signarequid est: Exceptum ha¬
bere hoc ẽ preparticipibustuis. Ita¬
que no liteinquit me contempnere
quia filius hominissum et querite a
metibum non quiperit sed qui ꝑ ma¬
n& inuitamacternam Sic enim
filius hominissum ut nonsim unus
ex uobis sic sum filius hominis. ut
ds̃ paterme signar&. Quid est sig¬
nare: proprium aliquid mihidare
quo non funderer cum genere humo
no sed ꝑme libera retur genus huma¬
num. Dixerunt ergo ad eumquid
faciemus ut operemur operadĩ:
Dixerat enimillis. O peraminiescam
Nonque perit. sed que ꝑman& in ui¬

Expanded text:
est, nisi proprium aliquid ponere? est, nisi proprium aliquid ponere?  Ms., quo non confundatur cum caeteris. Signare est signum rei ponere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signum ne confusa cum aliis a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est signavit? proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus, ideo dictum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Ergo signare quid est? exceptum habere; hoc est prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius hominis sum, et quaerite a me cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominis sum, ut non sim unus ex vobis; sic sum filius hominis, ut Deus Pater me signaret. Quid est signare? proprium aliquid mihi dare, quo nno, sed per quem liberaretur genus humanum. Dixerunt ergo ad eum, Quid faciemus ut operemur opera Dei? Dixerat enim illis: Operamini escam, non quae perit, sed quae permanet in vi
Abbreviated transcription (Latin):
in alio dicit euangelio. Vae uobis
qui saturatiestis: De esurientibus
uero uitae panem. et iustitiae cogni¬
tionem dicitur Seati quiesuriunt
et sitiunt iustitiam. Atquemcibum co¬
hortabatur eos insequentimox xp̃s ser¬
monedicens
Operamininon cibum qui perit sed quiꝑma¬
n& inuitam aeternam. Carnalis cibus pe¬
rit sp̃italis uero ꝑman& quem filius ho¬
minis uobis dabit Huncergo pater sig
Istum filium hominis. Nolitesicaccipere
quasi alios filios hominis quibus dictũ ẽ
Ellii autem hominum in protectione ala¬
rumtuarum sperabunt. Istefilius ho¬
minis sequestratus quadamgratia fili
filius hominis ẽ: Iste filius hominis
et filius dĩ ẽ. Istehomoetiam ds̃ ẽ. Vnde
et ipsaueritas quaetunc loquebatur
adiuda eos et riun comnibus loquitur
ꝑeuangelice prȩdicanis uerba et quit
sit ostendit Non quales seplurimi
tunc a estimauerunt uel etiam Nunc
aestimant. Subiunxituero. Hunc

Expanded text:
in alio dicit Evangelio: Vae vobis, in alio dicit Evangelio: Vae vobis, qui saturati estis . De esurientibus vero vitae panem et justitiae cognitionem, dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam ; ad quem cibum hortabatur eos in sequenti mox Christus sermone dicens: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Carnalis cibus perit, spiritalis vero permanet, quem Filius hominis vobis dabit. 524 Hunc ergo Pater sign« Istum filium hominis nolite sic accipere, quasi alios filios hominis, quibus dictum est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Iste filius hominis sequestratus quadam gratia Dei filius hominis est. Iste filius hominis et Filius Dei est, iste homo, etiam Deus est. » Unde et ipsa Veritas quae tunc loquebatur ad Judaeos et nunc omnibus loquitur per evangelicae praedicationis verba, et quis sit ostendit, non qualem esse plurimi tunc aestimaverunt, vel etiam nunc aestimant. Subjunxit vero: Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tempestatibus huius saeculi turbatur
etlaborantes in eaportatur ut uirilit̃
laborent donecxp̃s conprimens fluctꝰ
ꝑ secutionum etreddat serenitatem
Hic uero dicit. Altera die turba quȩ sta¬
bat trans mare uidit quia alia nauicu¬
la non eratibimsiuna Quid est alte¬
radie turbam stare suꝑmare. nisi post
a scensionem xp̃i turba stans inoperibus
bonis noni acens interrenis uoluptabris
sed expectans undeueniat ihs ad eos
Ethic una nauis dicitur. sicut prius una
fuit ecclesia xp̃i inquaille presentia lit̃
corpore uersabatur Nunc quoque
una ẽ. que similiter inspe expectat
aduentum illius sed quidẽ quod aliȩ
Nauesuenerunt atrberiade : Nisie
rit hereticorum conuenticulaque ihm
Nonsincera fidequaerant. que sub sub
dolo calliditatis. sua querentes Nonque
ihũ sunt. Vnde consequent̃ respondit
eisih̃s A menamendico uobis quae¬
ritisme non quia uidistis signa sed
quia manducastis expanibus et satu¬
ratiestis. De illis uero quisaturatis.

Expanded text:
tempestatibus hujus saeculi turbatur, tempestatibus hujus saeculi turbatur, et laborantes in ea portat, ut viriliter laborent, donec Christus comprimens fluctus persecutionum, reddat serenitatem. Hic vero dicit: Altera die, turba quae stabat trans mare, vidit quia alia navicula non erat ibi, nisi una. Quid est, altera die turba stans super mare, nisi post ascensionem Christi turba stans in operibus bonis, non jacens in terrenis voluptatibus, sed exspectans unde veniat Jesus ad eos? Et hic una navis dicitur, sicut prius una fuit Ecclesia Christi, in qua ille praesentialiter corpore versabatur. Nunc quoque una est, quae similiter in spe exspectant adventum illius. Sed quid est quod aliae naves venerunt a Tiberiade, nisi haereticorum conventicula, qui Jesum non sincera fide quaerunt, sub dolo calliditatis sua quaerentes, non quae Jesu sunt? Unde consequenter respondit eis Jesus, Amen amen dico vobis, quaerquia manducastis ex panibus, et saturati estis. De illis vero qui saturati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit A menamendico uobis queri¬
tisme nonquia uidistissigna sed quia
manducastis ex panibus meis. propt̃
carnem me queritis non propt̃ spin
Quam multi nonquerunt ihmnisi ut il¬
lis faciat bene secundum tempus al¬
lius negotium hab& quaerit interces¬
sionem clericorum Alius prȩmitur
a potentiore. fugit a deccdesiam. a¬
lius uult prose inter ueniri apudeũ
quem parum ual&. illesic ille sic
Impletur cottidie talibus eccła uix
queritur ihs̃ propter ihm. Quacri¬
tisme non quia uidistissigna. sed quia
manducastis ex panibus meis
Operamini Noncibum quiperit sed qui
perman& inuitam aeternam
Quaeritisme propt̃ aliud. quaerite
me propt̃ me. Ipsum eniminsinu¬
ati stum cibum quo in consequentibus
inlucescit. quem filius hominis dat
uobis Expectabas crede iterum
panes manducare iterum discumbe¬
re iterum saginari. sed dixerat
cibum quiperit sed quipermanet
INuitam aeternam Superius diximꝰ
Nauem ecclesiam xp̃i significare que

Expanded text:
dixit, Amen amen dico vobis, Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus meis. Propter carnem me quaeritis, non propter spiritum. Quam multi non quaerunt Jesum, nisi ut illis faciat bene secundum tempus! Alius negotium habet, quaerit intercessionem clericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad Ecclesiam; alius vult pro se interveniri apud eum apud quem parum valet; ille sic, ille sic. Impletur quotidie talibus Ecclesia. Vix quaeritur Jesus propter Jesum. Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus meis. Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Quaeritis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam anavem Ecclesiam Christi significare, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃ filiumiosephanara reth. Neque
inmerito abethsaida id est domo
uenatorum oriundus asseritur. qui
tantum dõ dilecte uenationis curam
parit̃ et gratiam accepisse monstrat᷑
NAM SEQUITUR
tdixit ei nat hanahel anarar& h
potest aliquid boni eẽ.
Uarar&hmunditiae siue flos eius
aut separata inter pretatur An¬
nuens ergo uerbis euangelizantis
sibi philrppinathanahel anatareth
inquit. potest aliquid boni ẽẽ
Acsi a ꝑtedicat. Potest fieriuta ciui¬
tate tanti nominis aliquid sum mȩ
gratiae nobisoriatur. Vel certe
aliquis doctor eximiusquiflorem
Nobis uirtutum munditiamq scĩta¬
tis p̃dicaresit missus. Possumꝰ hunc
locum et ita recte intellegere quod
dicente philrppo quem scripsit mo¬
rses in lege et prophetae. Velipse

Expanded text:
Jesum filium Joseph, a Nazareth. Neque Jesum filium Joseph, a Nazareth. Neque immerito a Bethsaida, id est, domo venatorum oriundus asseritur, qui tantam Deo dilectae venationis curam pariter et gratiam accepisse monstratur. Nam sequitur: Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Nazareth, munditiae, sive flos ejus, aut separata interpretatur. Annuens ergo verbis evangelizantis sibi Philippi Nathanael: A Nazareth, inquit, potest aliquid boni esse. Ac si aperte dicat: Potest fieri ut a civitate tanti nominis aliquid summae gratiae nobis oriatur, aliquis doctor eximius, qui florem nobis virtutum, munditiamque sanctitatis praedicare sit missus. Possumus hunc locum et ita recte intelligere, quod, dicente Philippo: Quem scripsit Mosyes in lege prophetae, se
Abbreviated transcription (Latin):
tiu ꝑ̃ conando uniuersa ueterum
scripta seruierint. Ihm noncupat
quod nomen xp̃ifuturum propheta¬
rumoraculo concinnebant Filiũ
iosephappellat. non uthunc ex
coniunctionemaris et feminenatũ
asseuer&. quem deuirg ine nasciturũ
inprophetis didicer&. sed ut dedomo
ac familia dauid Vndeiosephortũ
Nouerat secundum uaticinia pro¬
phetarum cum uenisse docer&
Ieque enimmirandum siphilrppus
eum filium ioseph uoc& cum et ipsa
genetrix illius intemerata seꝑ iur¬
gomaria quae uirum non nouerat:
onsuetudinem uulgisequens siclo¬
cuta legatur. filiquid fec isti nobis
sic: Eccepat̃ tuus et egodolentes
quaere bamustae addit et patriam
anatareth ut ipsum eẽ signar&
de quolegerant in prophetis. Qm̃na
rareusuocabitur. Nonergomirum
simox ad consensum credendi acueni¬
endi acdep̃m captauit philrppus na¬
thana hel cuitantos undiq ueritatis
casses pretendit. Queni scripsit
morses hilege et prophete. Inuenimꝰ

Expanded text:
tui praeconando universa veterum tui praeconando universa veterum scripta servierint. Jesum nuncupat, quod nomen Christi futurum prophetarum oracula concinebant. Filium Joseph appellat, non ut hunc ex conjunctione maris et feminae natum asseveret, quem de Virgine nasciturum, in prophetis didicerat, sed ut de domo ac familia David, unde Joseph ortum noverat, secundum vaticinia prophetarum eum venisse doceret. Neque enim mirandum, si Philippus eum filium Joseph vocet, cum et ipsa genitrix illius intemerata semper virgo Maria, quae virum non noverat, consuetudinem vulgi sequens sic locuta legatur: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te . Addit et patriam, A Nazareth, ut ipsum esse signaret de quo legerant in prophetis: Quoniam Nazaraeus vocabitur . Non ergo mirum si mox ad consensum credendi ac veniendi ad Christum captavit Philippus Nathanael, cui tantos undique veritatis casses praetendit. Quem scripsit Moyses in lege, et prophetae, invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
etabsq ratione mrstica Nomenci¬
uitatis dequa eẽt philrppus. et qđ
eadem andreae quoq et petrieẽt
uolius se monstrare. Sed ꝑnomen
ciuitatis trpicequalistunc iamani¬
mophily ppus qualis officio eẽt fu¬
turus qualis etiam petrus et andreas
osten derecurasse Bethsaida
quippedomus uenatorum dr̃
diebant ad̃o
Uenite postme et faciamuos fieri
piscatores hominum. Uenator
et ille quietante quam ad p̃dica¬
tionis officium ordinaretur ah̃o
quantum capiendis aduitam a¬
nimabus eẽt intentus moxspon¬
uenit enim nathana hel et dic̃ ei
Quem scripsit morsesinlege et prophe¬
tae. Inuenimus ihm filium ioseph
anarareth. Quantum retesidei quã
capacibus deuotae predicationisma¬
culis intextum Inuento fratricir¬
cum d& quemad aeternam. cupit
prouidit captare salutem. Illum
dicit inuentum quemmorses et pro¬
phetae uenturum suisscriptis signa¬
uerint. ut eocunctis sequentibus
intellegatur quod ipsesit cui aduen¬

Expanded text:
et absque ratione mystica nomen ciet absque ratione mystica nomen civitatis, de qua esset Philippus, et quod eadem Andreae quoque et Petri esset, voluisse monstrare: sed per nomen civitatis typice, qualis tunc jam animo Philippus, qualis officio esset futurus, quales etiam Petrus et Andreas, ostendere curasse. Betsaida quippe domus venatorum dicitur, diebant a Domino: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Venator et ille, qui et antequam ad praedicationis officium ordinaretur a Domino, quantum capiendis ad vitam animabus esset intentus, mox sponenit enim Nathanael, et dicit ei: Quem scripsit Moses in lege, et prophetae, invenimus, Jesum filium Joseph, a Nazareth. Quantum rete fidei, quam capacibus devotae praedicationis vinculis intextum invento fratri circumdat, quem ad aeternam cupit providus captare salutem! Illum dicit inventum quem Moses et prophetae venturum suis scriptis signaverunt, ut eo cunctis sequentibus intelligatur quod ipse sit cujus adven
Abbreviated transcription (Latin):
maiora cotidie subi recontendunt
quousq: dehac conualle lacrimaru
adarcem letiae caclestisdño auxilian¬
te ꝑueniant. Ineo autem quodre¬
uelationem sonat. ipsam uitae aet̃nȩ
beatitudinem proqua in p̃senti scĩ
laborant insinuans Cuius utr̃aq
int̃p̃tationem nominis. psalmista
unouersi culo conp̃hendit ubi ait
Ambulabunt deuirtute in uirtutem
udebitur ds̃ deorum insion. Haec
ẽ namq uisio dequa dicit a postolus
Nosautem reuelata facie gloriamchñi
speulantes ieandem imaginem
lumihs uoluit exire ingalileam
idẽ intrans migrationem factam
siue reuelationem. ut udelic & sicut
ipse teste euangelio proficiebat sa pien¬
tia etaetate et gratia apuddm et
homines sicut passusc̃ ecresurrex̃
edta in trauit ingloriam suam sic etia
suos sequaces ostender& proficere
uirtutibus acꝑ passiones transitorias
adaet̃ norum donagaudiorum trans¬
Uonẽ. putandus euangelista fortuito

Expanded text:
majora quotidie subire contendunt, majora quotidie subire contendunt, quousque de hac convalle lacrymarum ad arcem laetitiae coelestis, Domino auxiliante, perveniant; in eo autem, quod revelationem sonat, ipsam vitae aeternae beatitudinem, pro qua in praesenti sancti laborant, insinuat. Cujus utramque interpretationem nominis Psalmista uno versiculo comprehendit, ubi ait: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus Deorum in Sion . Haec est namque visio, de qua dicit Apostolus: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem lum, Jesus voluit exire in Galilaeam, id est, in transmigrationem factam, sive revelationem, ut videlicet sicut ipse teste Evangelio proficiebat sapientia et aetate, et gratia apud Deum et homines ; sicut passus est et resurrexit, et ita intravit in gloriam suam: sic etiam suos sequaces ostenderet proficere virtutibus, ac per passiones transitorias ad aeternorum dona gaudiorum transNon est putandus evangelista fortuito
Abbreviated transcription (Latin):
tans et testimomum illiꝑhibens
quod eẽt agnusdi. Duos ex discipu¬
lis suis adeum sequendum pͥuocauꝰ
equibus unus andreas ad illum etiã
fratrem petrum adduxit. Pat&
iux ta sensum spiritalem et crebra
expositione urae frat̃nitati lam
cognitum ẽ quid sit quod dnm se¬
quitur Sequitur nanq dñm
quiimitatur Sequitur dñm
qui quantum fragilitas humana
patitur. ea quaẽ i homine mons¬
trauit filius di humilitatis exem¬
socius passionum existendo
ad consortium resurrectionis eius etas¬
censionis ꝑtingere sedulus exoptat. sed
nonsine certiratione mrsterii refertur
quod dicturus ẽ philrppo ihssequere
me. Voluit exirehigalileam. galilea
namq trans migratio facta uel reue¬
latio int̃ pretatur. In eo quippe quod
trans migratio facta dicitur profectũ
fidelium designans quoduel deuitiis
aduirtutum celsitudinem transmi¬
grare. uel in ipsis uirtutibus paula¬
timpro ficere acdeminoribus ad

Expanded text:
zans, et testimonium illi perhibens zans, et testimonium illi perhibens quod esset agnus Dei, duos ex discipulis suis ad eum sequendum provocavit: e quibus unus Andreas ad illum etiam fratrem suum Petrum adduxit. Patet juxta sensum spiritalem, et crebra expositione vestrae fraternitati jam cognitum est qui sit qui Dominum sequitur. Sequitur namque Dominum, qui imitatur. Sequitur Dominum, qui, quantum fragilitpatitur, ea quae in homine monstrat Filius Dei, humilitatis exemsocius passionum existendo, ad consortium resurrectionis ejus, et ascensionis 479 pertingere sedulus exoptat. Sed non sine certi ratione mysterii refertur, quod dicturus est Philippo Jesu, sequere me. Voluit exire in Galilaeam. Galilaea namque transmigratio facta, vel revelatio interpretatur. In eo quippe quod transmigratio facta dicitur, profectum fidelium designat: quod vel de vitiis ad virtutum celsitudinem transmigrare, vel in ipsis virtutibus paulatim proficere, ac de minoribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
iuquaesiuimus xp̃m in morsen in om¬
nibus prophetis. et quem inuenire
cupiebamus ipsenos inuenit et in¬
uenti inuenimus
Etadduxit eum adlhm̃
N on de dignatur maior minorems equi
quia nonerat ordo a etatis ubierat
meritum fidei.
Inituitus autem eum ihs dixit
Tues simon filiusiona tuuocaberis
cae phas quod inter prȩtat᷑ petrus
Necdum aliquid petrus fecerat eti
quid plus crediderat ab andrea
Quidmauis fecit ut a fratre plus
acciper& Quid maius fecerat.
minorem fratrem secutus ẽ. etquẽ
habebat discipulum non de digna¬
tus ẽ. habere magistrum. Tues
simon filiusiona. Lona lingua
nr̃a dicitur columba tues ergo filius
lona. tues filius sp̃s sc̃i. filius ergo
dicitur sp̃s quia humilitatem despũ
scõ acceperat
Incrastinumuoluit exire ingalileam
Incrastinum uoluit ihs inquit exire
Ingalileam. et inuenit philrp̃pum
et dicit ei Sequere me
Iampat& exsuperioribus undeuo¬
luerit ihs exire ingalileam. uidelic&
aiudaea ubierat iohannes bapti¬

Expanded text:
iu quaesivimus Christum in Mose, in omnibus prophetis; et quem invenire cupiebamus, ipse nos invenit, et inventi invenimus. Et adduxit eum ad Jesum. Non dedignatur major minorem sequi, quia non erat ordo aetatis, ubi erat meritum fidei. Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Jona; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Necdum aliquid Petrus fecerat, et quid plus crediderat Andrea? Quid majus fecit, ut a fratre plus acciperet? Quid majus fecerat? Minorem fratrem secutus est; et quem habebat discipulum, non dedignatus est habere magistrum. Tu es Simon filius Jona. Jona, lingua nostra dicitur columba. Tu es ergo filius Jona, tu es filius Spiritus sancti. Filius ergo dicitur Spiritus, quia humilitatem de Spiritu sancto acceperat. In crastinum voluit exire in Galilaeamire in Galilaeam, et invenit Philippum, et dicit ei: Sequere me. Jam patet ex superioribus unde voluerit Jesus exire in Galilaeam, videlicet a Judaea, ubi erat Joannes bapti
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ẽ. andreae quia petri appel¬
timut Inuenit margaritam. statim
ut inuenit thesaurum fratrinuntiat.
fratrem suum simonem uocat. fratrẽ
nontamsanguine quam sp̃ũ. Quẽ
fratrem habebat germanitate et san¬
guine uoluit habere et fide germa
qui inuenis se dicit. ostendit qui adiu
quaesierit
Inuenimus messiam quod ẽ. inter

Expanded text:
nitas est Andreae, quia Petri appelnitas est Andreae, quia Petri appelut invenit margaritam, statim ut invenit thesaurum, fratri nuntiat. Fratrem suum Simonem vocat; fratrem, non tam sanguine quam spiritu. Quem fratrem habebat germanitate, et sanguine, voluit habere et fide germane se dicit, ostendit, quia diu quaesivit. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
Etdicit eis Uenite etuidece
ultis uidere habitaculum meũ
Sermone explicare non potest
opere demonstratur. Venite
in ipso nomine confitentur. Et dicuNt
Rabbi quod interpretatur magist̃
Iħs autem respondit eis dix̃. Vos
autem qui discipuli estis iohannis
qui ex ipso nomine confessionem utam
et uiderunt ubimaner& ergoet
Quia credebant. non in noctem an¬
serunt sedindie. Nox illa tenebras
non habebat. ubierat fides uerilu¬
minisEtapud eum manserunt
dieillo Hora erat quasi decima
Exlegeueniebant ad euangelium
ad fidem xp̃i mittebat illos
legis decalogus
RATAUTE AN DREAS
frat̃ simonis petri. unus exduobus
qui auderunt iohanne et sequu¬
ti fuerant dm̃
Infidenonẽ ordo ubicumq fide¬
lis ẽ. anima. ibi annorum multitudo
Nonqueritur nec paucitas. Andre¬
asminor erat simoni petro. et tam̃
Nonqueritur aecatis ordo sed fidei
Ihmprimus huenit Erat autem
andreas frat̃ simonis petri unꝰ
exduobus Nisi forte ethaec dig¬

Expanded text:
Et dixit eis: Venite et videte. Et dixit eis: Venite et videte. Vultis videre habitaculum meum? Sermone explicari non potest, opere demonstratur. Venite in ipso nomine confitentur, et dicunt: Rabbi, quod interpretatur magister. Jesus autem respondit eis, et dixit: Vos autem, qui discipuli estis Joannis, qui ex ipso nomine confessionem vestram et viderunt ubi maneret, etQuia credebant, non in noctunt, sed in die. Nox illa tenebras non habebat, ubi erat fides veri luminis. Et apud eum manserunt die illo. Hora erat quasi decima. Ex Lege veniebant ad Evangelium; ad fidem Christi mittebat illos legis decalogusrat autem Andreas frater Simonis Petri, unus ex duobus, qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. In fide non est ordo: ubicunque fidelis est anima, ibi annorum multitudo non quaeritur, nec paucitas. Andreas minor erat Simone Petro, et tamen non quaeritur aetatis ordo, sed fidei: Jesum primus invenit. Erat autem Andreas frater Simonis Petri, unus ex duobus. Nisi forte et haec dig