comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue mnbitationib uł cena¬
culis siue eciã in orẽis uł cu¬
ius alenis edifituspõitumi
hr̃e eciam his recte uidetur
qui ip̃e ꝗdem nõ posuit umͣ
ab alio põctum patitur q̃r
si fuus posuĩt dominus a¬
utem poitum patiatur ño
noxali uidito dñs s suono.

Expanded text:
siue in habitationis uel cenaculi, siue etiam in horrei uel cuius alterius aedificii.Positum habere etiam is recte uidetur, qui ipse quidem non posuit, uerum ab alio positum patitur: quare si seruus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudicio dominus, sed suo no
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est ex negras gesto an de
peculio qr ño est ex delicto¬
cum ẜuus nich̾ enocuerit.
s ego puto impunitũ ẜur
eẽ nõ oportere ẜ extra onli¬
nem offitõ idicis corrigẽ¬
dumꝰ.¶hĩtare aũt licims
tuito hospes plane nõ te¬
nebitur quia ibi nõ hĩtat¬
s tantisꝑ ospitatur. ẜiste

Expanded text:
non est e‹x› negotio gesto? an de peculio, quia non ex delictouus nihil nocuerit. sed ego puto impunitum seruum esse non oportere, sed extra ordinem officio iudicis corrigendum. Habitare autem dicimus tuito. hospes plane non tenebitur, quia non ised tantisper hospitatur, se
Abbreviated transcription (Latin):
pũblicũ deduce̾ debet ⁊ me¬
rito ãmonent magr̾atus eo
diligẽter custodire ne cuadã
¶Fugituium acciꝑe ⁊ siquis
errõ sit. fugitun. aũt appella¬
tioẽ exfugitiua nacũ ꝯtim̃¬
Abeo. Ampublicũ dedu¬
ei intelligutur qui magr̃ati¬
b municipalib tꝑiditi st̃.
uł publicis ministerus di¬
ligeter custodur q⁊̃ uincrt
pnuttit. tam diuaũt custo¬
dintur. quã dui adprefer¬
tum uilgilum uł presidẽ d̾¬
ducãtur. Eoru noĩa ⁊ riotr
et cuius se qs ẽẽ clicat adigi

Expanded text:
 deducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natumbit. In publicum deduci intelleguntur qui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. Diligens custodia etiam uincire permittit. Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad praesidem deducantur. Eorumque nomina et notae et
Abbreviated transcription (Latin):
S qui fugitiuum
celam̃t. fur ẽ. Sera¬
tus cẽsuit ne fugiti¬
ui admittãt᷑ insal¬
tu neq ꝓtegãtur
auillicis ul peuratorib pꝰ.¬
sessoꝵ ⁊ mulcta statuit hia
utem qui intͣ uigĩtidies fu¬
pud magr̃atus exhibuissẽt
ueniam̃ inante actum de¬
dit. si ⁊ demoeps eodem se¬
natus ꝯsulto impunitas
datur ei qui uit ꝯstituta tẽ¬
pora qua receꝑit fugitiug
in agro suo dño ul magi¬
stratibo tͣdiderit. ¶Noc
aut senatus ꝯsultum. a¬
ditum eciam dedit militi
uł pagano ad inuestigan¬
dum fugitiuum in predia
senatoꝵ ul paganoꝵ. Cui
rei q̃ lex fauiaꝓspex̾at. et
senatus ꝯsultum modest̃.
consule factum ut fugiti¬
uos inqrere uolẽtib lit̾tere
admagistratꝰ dẽntꝰ mulcta
etiam .c. solidorum inmagi¬
strt̾ statuta. silittis acceptis.
inquirẽtes nõ adiunãt. set
et in eũ qui queri apud se ꝓ¬
hibuit eadem pena statuta
est. etiam generalis epła di¬
claratur. ⁊ presides. ⁊ magi¬
stratus ⁊ stationarios. ⁊ mi

Expanded text:
s qui fugitiuum celauit fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et multam statuit: his autemapud magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitiuos in agro suo, domino uel magistratibus tradiderit. Hoc autem senatus consultum aditum etiam dedit militi uel pagano ad inuestigandum fugitiuum in praedia senatorum uel paganorum cui rei etiam lex Fabia prospexerat et senatus consultum Modesto consule factum, ut fugitiuos inquirere uolentibus litterae ad magistratus dentur, multa etiam centum solidorum in magistratus statuta, si litteris acceptis inquirentes non adiuuent. sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta. est etiam generalis epistula diclaratur et praesides et magistratus et milites stationarios domi
Abbreviated transcription (Latin):
uir ait. Cetm uiro negat ꝗe¬
quia nec necessaria ea ĩpensa
eẽt. ⁊ fũdus detior eẽt fc̃s.i
ego nõ tm̃ necessarias. s eciã
utiles impẽsas prandas a
muliere existimo. nec puto
fundũ det̾iorem eẽ. si taleꝰ s̃
lapidicine ĩqb lapis crescẽ
possit. ¶ Siꝑ muliere no¬
ra fieret. quominus estima¬
tioẽm partis fũdi uiro solre¬
ret. ⁊ fũdũ recipet. ⁊ csi hoc

Expanded text:
 ait: ceterum uiro negat ququia nec necessaria ea impensa esset et fundus deterior esset factus. ego non tantum necessarias, sed etiam utiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Peredi quoq mulieris idẽ a¬
xilium pr̃abitur. qd̾ muliei p̃¬
stabatur. ¶S ixore hrde
instituta fũdus dotalis fuit
legatus siq̃ deductis legatis
mulier q̃ntitatemdotis ĩhrci¬
tus. s ul aliqua ꝑs ex eone¬
dicari possit. sim̃o aliqua ꝑs
ad dotem supplendã desit. id
dumtaxat ex eo remanẽ apd̃
mulierẽ ait. qd̾ quatitatidoti

Expanded text:
Heredi quoque mulieris idem auxilium praestabitur, quod mulieri praestabatur. Si uxore herede instituta fundus dotalis fuerit legatus, si quidem deductis legatis mulier quantitatem dotis in hereditus, sed vel aliqua pars ex eo vindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo remanere apud mulierem ait, quod quantitati doti
Abbreviated transcription (Latin):
ad huiꝰ acꝗsitioẽm nõ tm in¬
ceꝑãt. Planc si paucissimi
dies ad ꝑficienda lõgi tp̃tis
possessioem suꝑfuerũt. nicħ
cro mariticessit fũdus emp¬
tori auelli nõ porest.
pidicinas marmoreas aꝑue¬
rat. diuortõ fc̃o q̃ritur. maꝵ¬
mor qd̃ cesum. neq exportatũ
ẽẽt. cuius eẽt.⁊ impẽsas ĩ lapi

Expanded text:
adquisitionem, non tamen incoeperat. plane si paucissimi dies ad perficiendam longi temporis possessionem superfuerunt, nihil cro mariti cessit, fundus emptori auelli non potest. pidicinas marmoreas aperuerat: diuortio facto quaeritur, marmor quod caesum neque exportatum esset cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
di id qd̃ debet doti mulier pro¬
miẜit. dotalem fu̾idum effici.
Quod si ei ꝓmittat ꝗ fũdum
au ducẽta debuit. ĩ arbitrio r¬
cẽ mariti qd̃ in dote sit. Qd si
indotẽ ẽẽ. his ꝯ seques eẽ ait.
ut si cornelianu. an seꝑmanu
fũdum debẽti id qd̾ debeͣt doti
ꝓmissum sit. utͣ coꝵ dotalẽ eẽ
malit dotis eẽ. Plane si fun¬
naturũ. altm alic̃ari nõ posse.
sitñ alieñi rursus redimat.
adhuc in eius potestate ẽ. ã e
gis ambulãtoria qr dotalis
fuit obligato. Nũꝗd ergo eci¬
am illo nũdum redẽpto alt̾m
quoq alieãre posse. quia po¬
test alt̾m redimiẽ. an hoc nõ de¬
bet recipiut nllus ĩdote sit. cͥ¬
te ex post facto uidebitur yec¬
lectio eẽt mulieris negauit ⁊¬
aliẽar fũdum posse. Quod

Expanded text:
debet doti mulier promiserit, dotalem fundum effici. Quod si ei promittat, qui fundum aut decem debuit, in arbitrio esse mariti, quid in dote sit. Quod sin dotem esse. His consequens esse ait, ut, si Cornelianum aut Sempronianum fundum debenti id quod debet doti promissum sit, utrum eorum dotalem esse malitenaturum: alterum alienari non posse. si tamen alienum rursus redimat, adhuc in eius potestate est, an egis ambulatoria, quia dotalis fuit obligatio. numquid ergo etiam illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur reclectio esset mulieris, negauit alienari fundum posse: quod
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. quia mulier actioe̾m
ex pacto nõ habint.
tp̃ris possessioẽm pot̾at sibi
querere. mulier ut suũ maĩ¬
glex̾it uir cũ id faccre poss.
remꝑicli sui fec̃. Namlicet

Expanded text:
cuit, quia mulier actionem ex pacto non habuit. temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum mariglexerit vir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam lic
Abbreviated transcription (Latin):
marit᷑ eũq mulier ei dotis yo¬
mine ꝓmisit. impẽdenti eĩt
et tũc fiet doralis cũ ad eũꝑ
ueneĩt. ¶ Gi tũdum lega¬
tum sibidotis causa muliet
repudiauĩt uł eciam substi¬
tuto uiro omiẜit hrditate
ul legatum. eĩt fũdus dotał.¬

Expanded text:
maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. Si fundum legatum sibi dotis causa mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit hereditatem uel legatum, erit fundus dota
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾o ait. si isqui
usus fũit qua de qua inẜ
uitute inponẽda actũ est.
fuitus amittitur. ¶Ep̃s
quo nõ est usus precedẽs
fundi ãñs cui suitus ḋbe¬
tur inipntatur eiqui in eiꝰ
loco successit. ¶Qi cum
ius he̾res inuttẽai uicinus
statuto eo tp̃r edificatũ nõ
haũt idq nec tu unmite
pot̾is non ido magis ẜuitu¬
tem amittes. qr nõ põt ui¬
deriusu cepisse uicinus tu¬
us libtates ediũ suarumqͥ
ius tuũ nõ int̃pellauit.

Expanded text:
abeo ait, si is, quusus fuerit, quam de qua in seruitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri usucepisse uicinus tuus libertatem aedium suarum, qui ius tuum non interpellauit.
Abbreviated transcription (Latin):
actlita nõ fuisri. ⁊ ido ⁊ pe¬
titoẽm integr̃a debiti here¬
di ĩstituto adu̾sus eũ qui
suꝑauit ꝯpete et compen-¬
sationem debiti

Expanded text:
adita non fuisset: et ideo et petitionem integram debiti heredi instituto adversus eum qui superavit competere et compensationem debiti.
Abbreviated transcription (Latin):
possessor eẽt ut int̾ii et
possid̾at. ⁊ allatur ⁊ ĩ ac¬
tioĩb preuiditiũ nõ pa¬
tiatur. qui nõ de in offiti¬
oso dicit. neq actoes mo¬
uere deber neꝙ aliam ul¬
lam qua brditatis petiti¬
oẽm excere neq alias ũ
quam melions sit odie¬

Expanded text:
 ut interim et possideat et alatur et actionibus praeiudicium non patiatur: qui vero de inofficioso dicit, nec actiones movere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit condi
Abbreviated transcription (Latin):
moffitõso testam̃to argr¬
ere uolo nõ michi noceb̾.
maxime si cã portoem n
possidam. uł iure suo pos¬
sideã diu̾sum dicemus si
legauĩt michi eam rem
ergo si alias uolũtatem
morte patris me ꝯsentire.¬

Expanded text:
o arguere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam uel iure suo possideam.Diuersum dicemus, si legauerit mihi eam rem,ergo si alias uoluntatem mortem patris consentire
Abbreviated transcription (Latin):
relam cuẽire płmq adso¬
let. ut in una atq eader
scͥ pti diũsi iuris fuerunt
qd si fuit ꝓ paite testatu.
ꝓparte ĩtestatꝰ dcessisse u¬

Expanded text:
rellam evenire plerumque adsolet, ut in una atque eadescripti diversi iuris fuerunt? quod si fuerit, pro parte testatus, pro parte intestatus decessisse
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ ꝑtinẽ. ita ut liber¬
tates ⁊ legara prestẽtur.a
Nuic illud adnotatur
qd̃ delib̾ratior ⁊ legatis
adicitur. nã cum ĩoffitio¬
sum testam̃tum arguitũ
E sit legatariis int̾ scrip

Expanded text:
ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertatibus et legatis adicitur: nam cum inofficiosum testamentum arguitur,o sit legatariis inter scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quis sibi matie adopt̾iũa
falso eẽ existimabat ageͣ
põt. ¶In ca ꝓuĩcia de in¬
offitioso testam̃to agi o¬
portet ĩqua scriptihade do¬

Expanded text:
quis sibi matrem adoptivam falso esse existimabat, agere potest. In ea provincia de inofficioso testamento agi oportet, in qua scripti hered
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tacite rogatus eẽtei
restituẽ relinqd eam acti¬
onem nõ uideri desuisse q̃¬
relam. ⁊ ido nõ ꝓ hibi eum
repet̾e in choatam actõe¬
¶ It quesitũ est ankeres au¬
diendus est añ de moffiti¬
oso querelã actari desite¬
rans restitui sibi eaque ⁊
soluit. pr. ei qui sciens in¬
debitum fid̾i cõmissum ⁊¬
soluit. nlłam repetitõem ex

Expanded text:
tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non videri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere inchoatam actionem. Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam actam desiderans restitui sibi ea quae solvit. respondit ei, qui sciens indebitum fideicommissum solvit, nullam repetitionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
indignatõ filiĩ e ⁊ quere¬
batur sinõ obtinuiss in
accusãdo an qd patri da¬
tum ẽ. publicaretur. qm̃
alli ꝯmodũ uictoĩe para⁊
in hac causa nich ex offi¬
tio patris si totũ exmeĩ¬
tis filii agitur. ⁊ in eliña¬
dum ẽ nõ ꝑdere patrem
licto. egoꝙ hrditaniã ca¬
usam ꝑegi.⁊ iuctus sũ. id
qd michi eo testam̃to re¬
lietũ est nõ ꝑdam utiꝙ si
Et si arrocaui eũ qui in¬
stitu ãt lit̾em de in offitio¬
so testam̃to eius qui mi¬
chi legatũ dedit. litẽ ꝙ pe¬
iegeto noĩe filii neq ob¬
tiuuems ꝑ dere me legatũ
est. cũ nõ ꝓprio noĩe sr iu

Expanded text:
indignatio filii est. Et quaerebatur, si non optinuisset in accusando, an quod patri datum est publicaretur? quoniam alii commodum victoriae parat et in hac causa nihil ex officio patris, sed totum de meritis filii agitur. et inclinandum est non perdere patrem licto, egoque hereditariam causam peregi et victus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si Item si adrogavi eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum est: cum non proprio nomine, sed iu
Abbreviated transcription (Latin):
b̾rditatem. neꝙ eñiq̃ ex
testam̃to adiit qued pu¬
tat uałe repudiare legit¬
tinia b̾rditatem uidetur
qua ꝗdem nescit sibidfẽ¬
ri. cum ⁊ hn qui nesciat
ius suũ elt gentes id qd̾
putãt sibi compet̾e nor
amittãt. qd euenit inpa

Expanded text:
ditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat valere, repudiare legitimam hereditatem videtur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod eveni
Abbreviated transcription (Latin):
est. nõ esse similẽ omittẽ¬
ti eam que ex testam̃to ⁊¬
adiit. ⁊ ido abextͣneo se¬
missẽ uẽdicandũ ⁊ defer¬
dendum. totũ semissem i¬
eẽ auferẽdum. qiͣ semisto
ta efficitur. licet qua si fu¬
riose iuditiũ ultimũ eiu
dãpnetur. Cet̾m siꝗs pr¬

Expanded text:
esse similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem vindicandum et defendendum totum semissem esse auferendum, quasi semis tota efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ¶Reredi eius qui
post litem de inoffitoso p̾¬
paritam mutata uolũta¬
te decessit. nõ datur de in¬
offitiosoquerela. nõ enim
sufficit litem instituẽ. siñ¬

Expanded text:
debet.Heredi eius, post litem de inofficioso praeparatam mutata uoluntate decessit, non datur de iofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, si
Abbreviated transcription (Latin):
tioso matris testam̃to cẽ
fratr̃e institutũ de ꝑte ãte
egit ⁊ obtinuit. filia que ñ
egit. aut siñ obtinuit ĩ here¬
cutatem legittima fratriñ
concurrit. ¶Contͣ tabuł.
possessiõem filii iure manu¬
missioĩs pater accepit ⁊
bonoꝵ possessioẽ: ademp¬
tuis ẽpostea filia de fueti q̃m
ip̃e exħroauit questioem
in offitiosi testam̃ti recte
ꝑtulit. pofsessio qũa patẽ¬

Expanded text:
ioso matris testamento contra fratrem institutum de parte ante egit et optinuit, filia, quae non egit aut non optinuit, in hereditate legitima fratri non concurrit. Contra tabulas filii possessionem iure manumissionis pater accepit et bonorum possessionem adeptus est: postea filia defuncti, quam ipse exheredaverat, quaestionem inofficiosi testamenti recte pertulit: possessio, quam pate
Abbreviated transcription (Latin):
successioẽm ab intestato
nocatur ⁊ ido uniũsam br¬
ditatẽ nõ recte uẽdicasset
hic si obtimt utetur iei
undicãte auctoĩtate qua¬
si cẽtum uin hũc solũ fi¬
lium in reb hũamis esse
nũc cũ facẽt intestatũ cre¬
diderũt. ¶ Cum cẽ testa¬
mentũ ut inoffitiosum

Expanded text:
successionem ab intestato vocatur, et ideo universam hereditatem non recte vindicasset: hic si optinuerit, uteretur rei iudicatae auctoritate, quasi centumviri hunc solum filium in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint. Cum contra testamentum ut inofficiosum
Abbreviated transcription (Latin):
itia filia brdemĩ.¬
stituit. filio legatũ dedit⁊
dei eis ꝯmitto. quesitu ẽ
si soror cẽtum u̾irali idi¬
tio obtraruĩt. an fidicõmis¬
sa ex capite sup̃scripto de
intestato herede bonoꝵue pꝰ¬
sessores successuros credat
fidicommtt̾e possit .Rx. pꝰ¬

Expanded text:
itia filiam heredem instituit, filio legatum dedit: dei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debintestato heredes bonorumue possessores successuros credat, fidei committere possit, resp
Abbreviated transcription (Latin):
nũo. credẽdum ẽ qd nature
neogotii ꝯuẽit. ⁊ qd̃ inimi¬
citiẽ aut gratie suspitioe ca¬
ret. ꝯfirmabitq iudex motũ
animi sui exargum̃tis. ⁊ te¬
stimonis. ⁊ que rei aptiora.
et uõ pximiora eẽ ꝯꝑerit. non
Enuł. Gurent magratus ẽ¬
qr loci testari uolẽtib. ⁊ se ip̃os
et alios testes. uł signat᷑õe ᷤᷤ p̃bere
qd facilius negotia explicẽ¬
tur. et ꝓbatio rerũ salua sit.

Expanded text:
d naturae negotii conuenit et quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: nonlis. Curent magistratus cuiusque loci testari uolentibus et se ipsos et alios testes uel signatores praebere, quo facilius negotia explicentur et probatio rerum salua sit.
Abbreviated transcription (Latin):
carnie famosum
dampãtus. in testabił fit. llḋ
quoq iotabile ẽ.ut sires exiga
no tm priuati. s eciã magrãtu¬
si inp̾senti sit. testimoium di¬
cant. Itẽ sẽatus cẽsuit p̃torẽ¬

Expanded text:
carmen famosum damnatus intestabilis fit. Illud quoque incunctabile est, ut, si res exigat, non tantum privati, sed etiam magistsi in praesenti sint, testimonium dicant. item senatus censuit pr
Abbreviated transcription (Latin):
ater ⁊ filius qui in po¬
testate ẽ eius. itẽ duo fratres ꝗ
in eiusdẽ patris potestate sunt.
testes inutriq eodẽ testamẽto.
uł eodem negõ fieri possũt. qͦ¬
niam nicħ nocet. exuna donx¬

Expanded text:
ater et filius, qui in potestate ejus est, item duo fratres, qui in ejusdem patris potestate sunt, testes utrique in eodem testamento, vel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una do
Abbreviated transcription (Latin):
mulu recesssent quore
in locum. ali subiecti esti
Et polm eñdem hoc tp̃r
putari qui ab hĩc ad an¬
nemo nũc uiueret. Iteq
naue siadeo sepe refecta es¬
set ut nlla tabula meatẽ
isset . nichominais ernt̃¬

Expanded text:
multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari qui abhinc centum annemo nunc uiueret: itemque nauem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem isset, nihilo minus ean
Abbreviated transcription (Latin):
querelan rei adm̃nt̾e ꝑa¬
ulus notat. siant
usa ad uocatus adẽẽ nõ
potuit reus. puto uł ae¬
tioẽm iudicati eo cãu in
cum denegadam uł exaq¬

Expanded text:
querellam rei admittere. Paulus notat: si autcausa avocatus adesse non potuit reus, puto vel actionem iudicati eo casu in eum denegandam vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
um aquo debitum peteba
debe. nõ utiq udex quid̾
iudicato cognoscit debet
de pretõis sina cognoseẽ.
us mõi elicti ⁊ decieta p̃¬

Expanded text:
um a quo debitum petebatdebere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debet de praetoris sententia cognoscere: iusmodi edicta et decreta p
Abbreviated transcription (Latin):
publicum ⁊ priuatum p̃ub¬
licum ẽ ius qd̾ ad statumrei
romane spectat priuatum
ꝙ ad sigłor utilitarẽ ꝑtinz.
Qyunt eniquedam publice
utilia quedam priuatim.
ꝑtitum est. collectum ⁊ enĩ ẽ
ex nalib precẽptis. aut gẽ¬
tium. aut ciuilib. ¶Ius na¬
turale ẽ. qd natira ommnia
aĩalła docuit. Namius i
cõe est. hinc deseẽdit maris
atqr femine ꝯiugatio quã
nos matrimõium applłamꝰ.
Ginc lib̾orum ꝓ creatio. hinc
cet̾a quaꝵ aĩalia feras eciã¬

Expanded text:
publicum et priuatum. publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat, priuatum quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, quaedam priuatim. pertitum est: collectum etenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut ciuilibus.Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius icommune est. hinc descendit maris atque feminae coniunctio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc cetera quoque animalia, feras e
Abbreviated transcription (Latin):
introducta sũt belła. dĩscre¬
te gentes regna cõclit᷑a. dñi¬
a distĩcta. ⁊ agris teimini
positiꝰ ediffitia collataco¬
mercuim. emptoẽs. uendi¬
ticẽs. locatões. ꝯductioẽs.
obligatoẽs institute. excc¬
ciuili introducte sunt.
tium iecedit. nec ꝑomi aei
ul detrohimus iuricõrius
aut ex scr̃ipto. Auͣt sine sc̃p¬
to. ut apud grecos. ad¬
nit ¶Ius pretorium ẽ. qd p̃¬
tores intuxluxerũt. adiu

Expanded text:
introducta bella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutciuili introducta‹e› suntium recedit nec per omnia ei uel detrahimus iuri communiaut ex scripto aut sine scripto, ut apud Graecos: nit.Ius praetorium est, quod praetores introduxerunt adiu
Abbreviated transcription (Latin):
palam sic accipimus claris
litteris. ut de plan̾e recte le¬
gi possit. ante tab̾nam scili¬
c̾et.uł ante cum locum inquo
negotiato excetur nõ i loco
iemoto. s ineuidẽti litteis
utium grecis. an latinis py¬
ignorasse litt̾as uł nõ obser¬

Expanded text:
palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet vel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puignora
Abbreviated transcription (Latin):
tenebitur ⁊̃ ip̃a. s ⁊ si filia faĩ¬
lias sit uł ancilla p̃posita core¬
petit institoria actio. ¶ Is¬
pillus aũt institor obligati
cum ꝗcum preposuit in stito¬
na actõc. qm sibi imputare
debet quieum p̃posuit.

Expanded text:
psa. sed et si filia familias sit vel ancilla praeposita, competit institoria actio. Pupillus autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare debet, qui eum praeposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Set ⁊ si pupillus hrs
extitit ei qui preposuerat. eqs¬
simũ eĩt pupillum teneri qͣr¬
a̾m p̃positus manet. remorẽ¬
dus eñi funit atutorib sinol
it. auxilio etatis utetur. non
sine cause cognitiõe.¶De
quo palam p̾scriptum fĩt.
ne cũco ccͣhatur. is p̃positi
ttẽdum erit. qiͣ cum instito

Expanded text:
 Sed si pupillus heres extiterit ei qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: removendus enim fuit a tutoribus, si nolit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi ttendum erit cum
Abbreviated transcription (Latin):
preposuerit. ⁊ iatumhabue¬
ro idẽert dicẽdum. ¶Bar¬
ui ar̾t refert ꝗs sit institor.⁊
masculus anfemina. lib̾an
ẜuus. porius uł alienus. It̃
er ĩposint. competit instito¬
ria actõcxep̾lo excitorie ac

Expanded text:
praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber an servus proprius vel alienus. item er praeposuit, competet institor
Abbreviated transcription (Latin):
antiꝗorem c̃ditorem ꝯsentiẽtẽ.
cum debitor cãdem rem titõ ere¬
ditoriobligaret. ius suum pi¬
gnoris remisisse uidi. nõ eciam
tercium ĩ locum cius successisse.
et id̾o medu editoris meliorer
cãm effectam. Idem obsũadũ
Qui pignoris uire rem ꝑsecũ¬
tur. auedicatione rei eos remo¬
uere sole̾ si q̃liscũqr possessor ⁊¬
offerre uellet. neq enidebet q̃ri
deuire possessoris. cũ ius petito¬
iurauit debitor se dare nõ opõ¬
tere pignus libatur. qr pinde
habetur. atq siiucditõ absolu¬
tus eẽt. Nam ⁊ si audice q̃uis¬

Expanded text:
antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum pignoris remississe uideri, non etiam tertium in locum eius successisse, et ideo medii creditoris meliorem causam effectam. idem obseruandum Qui pignoris iure rem persequuntur, a uindicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque possessor offerre uellet: neque enim debet quaeri de iure possessoris, cum ius petitoiurauit debitor se dare non oportere, pignus liberatur, quia perinde habetur, atque si iudicio absolutus esset: nam et si a iudice qu
Abbreviated transcription (Latin):
fũd obligatũ fuise ĩuẽiebat᷑ autẽ
cauerat seius fũdum nulli ali
ieẽ obligatum. quero an actõ
gnoꝵ saluu eĩt c̾ctitõi. nã sic̃ dbi¬
toĩ ita ⁊ c̾ditoi̾ pͥstinũ ĩ restituit᷑.
n om̃imõ c̾itor pignus remisit.
s ita demũ si emptor rem yetine¬
at. nec recdlat uenditori ¶ id̃o
si iuditio quoq acceptouẽditõ
ab solutus sit.ul quia no trad̾¬
bat: in id qd̃ int̾est ꝯdẽpnatus.

Expanded text:
autem cauerat Seius fundum nulli alii esse obligatum: quaero, an actio gnorum saluum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat uenditori. et ideo si iudicio quoque accepto uenditor absolutus sit uel quia non tradebat in
Abbreviated transcription (Latin):
concessit cditor. nõuidetura¬
utẽ ꝯcessisse c̾ditor. si sciẽte co.
debitor iem uẽdiderit. cũ ideo
passus ẽ ueĩre. qd sciebat ubi¬
q pignus sibidurare. Si sisb¬
script̾it forte ĩ tabulis ẽp̃tioĩs.¬

Expanded text:
concessit creditor.Non uidetur autem consensisse creditor, si sciente eo debitor rem uendiderit, cum ideo passus est ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis
Abbreviated transcription (Latin):
restituit hiclitatem ex sẽatus
consulto rrebelliaño. ¶O¬
ꝓcurator debitoris ĩrem suã
sit. nõ puto dubitan deb̾e. qn
pactum noceat cditori. Itẽqr
si aꝑte cͤaitoris ꝓcurator in rẽ
suam extitit paciscendo. inu¬
tilem sibi faciet ypothecaria
actioẽm. in tm̃ut putẽ recte ⁊¬
dici. ⁊ dñis litis hoc cãu noc̃e
hac exceptioem. ¶Si ꝯuene¬
rit ne pars dimidia ꝓ ĩuuiso
pignori sit. quecũ qr eius par¬
fundi aquolibet possessore pe¬
tatur. imidiam nõ recte pe¬
tctur. ¶ Si ples dełint᷑ ꝓin
scatur. ne ypothere sit. dem̃
ab eo petat. eciã sibic cũ quor
conueiss. nõ repellit eũ a totͥo.¬
Anpacisci possint filius fa¬
milias. ⁊ ẜuus ne res pignoi
sit. qͣm pecculiant̾ ypothecam
accepint. ⁊ bñt libam admi¬
nistratioẽm. Uidamus anq̃¬
admodũ doare nõ possũt. ita
nec pacisci. ne pignori sit pos¬
sint. S⁊ dicedume. ut ꝯedere¬
possint. silicet sip̃cium ꝓ acti¬
one accipiant quasi uedãt.

Expanded text:
em ex senatus consulto Trebelliano.Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem sibi faciet hypothecariam actionem, in tantum, ut putem recte dici et dominis litis hoc casu nocere hanc exceptionem.Si conuenerit, ne pars dimidia pro indiuiso pignori sit, quaecumque fundi eius pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur.Si plures scatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pconuenisset, non repellit eum a toto.An pacisci possint filius familias et seruus, ne res pignori sit, quam peculiariter hypothecam acceperint et habent liberam administrationem, uideamus, an quemadmodum donare non possunt, ita nec pacisci ne pignori sit possint. sed dicendum est, ut concepossint, scilicet si pretium pro pactione accipiant, quasi uendant.
Abbreviated transcription (Latin):
porest. ⁊ ud p̃positus ẽ. an terx¬
at ꝯsensus eoꝵ. ⁊ dicẽdum est
nõ posse. nisi spaliter hoc eis
mandatũ ẽ s sicũdbitoris ꝓcu¬
ratore ꝯueit. ne sit res obliga¬
ta dicẽdum ẽ. id debitori ꝑ do¬
li exceptioẽm ꝓdec̃. cum aũtͣ ser¬
uo eius ꝯuenerat. ꝑ ipam pac¬
ti exceptoẽm ꝯuẽti ꝓdẽe debet.¬
¶Siconueĩt de ꝑte ꝓ ĩdiuiso
alienãda. si cͣta res ẽ que ueĩt.
põt dicide reliqua ꝑte ab mito
agi oportẽ. nec obstat exc̾epno¬

Expanded text:
potest et in id praepositus est, an teneat consensus eorum. et dicendum est non posse, nisi specialiter hoc eis mandatum est.Sed si cum debitoris procuratore conuenit, ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum seruo eius conuenerit, per ipsam pacti exceptionem conuenti debet.Si conuenit de parte pro indiuiso alienanda, si certa res est quae uenit, potest dici de reliqua parte ab initio agi oportere nec obstat excep
Abbreviated transcription (Latin):
ditor. ẜ recte uẽisse dicẽdumẽ.
hee enĩ fubtilitates a iudicib
nõ admitũtur. ¶ E uidebitor
forte ꝯcessa uenditiõe desiei̾t pꝰ¬
sidere. ⁊ nouus possessor uẽdi¬
derit. an duret pignus quasi
nõ debiton aquo ypothecam
ꝯccepit. ꝯcessit c̾ditoruendere.
dicẽdum ẽ nocẽ ei exceptionem.¬
S si int̃ annum aũ biẽnium
consenfit e̾ditor uẽdere. post h̾
tp̃s uendẽdo. nõ aufem pignu

Expanded text:
editor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur.Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendiderit, an duret pignus, quasinon debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem.Sed si intra annum aut biennium consenserit creditor uendere, post hoc tempus uendendo non aufert p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem ꝓ indinisodedit ypothe¬
ce. diuisioẽ fc̃a cum sotio. ñ u¬
tiqr eam ꝑtem cditoriobliga¬
ram eẽ que ei obtingit quit
pignoridedit. s utriusq ps
ꝓ indiuiso ꝓparte dumdia ⁊
ta. ita ⁊ usufructu exticto pigh̃.¬

Expanded text:
tem pro indiuiso dederit hypothecae, diuisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiuiso pro parte dimidia macta, ita et usu fructu exstincto pi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uenditioĩs aũt appellatioẽm
gnͣaliter acciꝑe debemus. ũ⁊ si
legare ꝑmisit. ualeat qd̃ oces¬
conualescat pignus ¶Mide¬
bitor uendidit rem. nec tradi
extĩguatur. qd̃ ⁊ mag̃ est. Set
qd si p̾cium uẽditor ꝯsecutus
nõ sit. nec ꝑatus sit ep̃tordaẽ.
tindem põt dici. ¶Si si ꝑmise¬
rit c̾ditor uẽdere. debitor uõ do¬
nauĩt. an exceptioe illum sum¬
moueat. an fcĩ magis sit questi¬
o. nũqd id̾o uenire uoluit. ut p̃¬
tio accepto ip̃i quoqr res expaui¬
at᷑. quo cãu nõ nocebit ꝯsẽsus.
Quod si indotẽ dedit. nẽdidis¬
nera matrimonu. In cc̃tium si
concessit donaẽ ⁊ uẽdiderit de¬
bitor. repellet cͥditor nisi ꝗsdi
dicat ido xessisse donari. qd̾ a¬
micus erat c̾clitoris is cuidoã¬

Expanded text:
Uenditionis autem appellationem Uenditionis autem appellationem generaliter accipere debemus, ut et si legare permisit, ualeat quod concesconvalescat pignus. Si debitor vendiderit rem nec tradidexstinguatur? quod et magis est. sed quid si pretium venditor consecutus non sit nec paratus sit emptor dare? tantundem potest dici.Sed si permiserit creditor uendere, debitor uero donauerit, an exceptione illum summoueat? an facti sit magis quaestio, numquid ideo ueniri uoluit, ut pretio accepto ipsi quoque res expediat? quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, uendidisonera matrimonii. in contrarium, si concessit donare et uendiderit debitor, repelletur creditor, nisi si quis dicat ideo concessisse donari, quod amicus erat creditori is cui do
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris ueisse. sup̃e debitor rẽ
merit ab eodemuł ab alio ad
quẽ ꝑ successioẽm cas res ꝑri¬
nere cepiss. aũ su p̃ẽ debitor
emptorihis extitit. Uerũ tñ
cum peccĩa soluta nõ sit. doli
mali suspitio ĩ ieĩt tr̃aslata ad
p̃sẽs tp̃c. ut possit cditor repli¬
catoẽmdolimaliobice.¬
lud uid̾amus si titius debi¬
tor uolũtate cditoris suiuẽ¬
dicłit meuio. uł ei aquo me¬
uius emiit. ⁊ postã menius ti¬
tio heres extitit. ⁊ o̾litor ab eo
petat. qd iuris sit. s iniquum
est ei auferri rẽ acditore. quiñ
successioĩs iure. s aliomo rẽ
nactus ẽ. Põt tm̃ dici cumti¬
tii dolus ĩ re u̾saretur. necre
rieum. Q uod si is fũdus aux¬
uio aliciu obligatus possid̾a¬
tur. cui ñdum satiffactum eĩt
tũc rursus equu erit excipi.si
nõ uolũtate cditoris ueĩt. lis
enu dolus malus debitoris
int̾uenat qui nõ soluit. tĩn¬
rat. ũ p̃ciũiri uẽdite usq adsũ¬
mam debiti creditori soluatur.¬

Expanded text:
ditoris uenisse, si ipse debitor rem merit ab eodem uel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere.Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et creditor ab eo petat, quid iuris sit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re uersaretur, ne creri eum.Quod si is fundus a Maeuio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non soluit, trit, ut pretium rei uenditae usque ad summam debiti creditori soluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
se. eciãsine uolũtate cclitoris uẽ¬
didisẜ. Ereditor quoqr si pi¬
gnus aistraxit. ⁊ exuẽditione
recessum fuĩt. ul homo redibi¬
tusͤ dñium addebitorem ru̾ti¬
sumẽ rem alienamuẽdere.nõ
enĩquia dñium t̾nsfeitur. id̾o¬

Expanded text:
sent, etiamsi non uoluntate creditoris uendidisset.Creditor quoque si pignus distraxit et ex uenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitorem reuertisum est rem alienam uendere: non enim quia dominium transfe
Abbreviated transcription (Latin):
pignori. atq idẽ titius sẽpnio
et seiogaio fundum cũdem in
assem uẽdidit. ꝗbꝯ pignoriãn
dedat insolidum singlis.q̃ro.
ad eos de quib queĩtur. ep̃tio¬
nis uur ꝑtinẽ. ⁊ cũ ꝯsensũmu¬
tuo uencditõi dedisse ꝓponãtũ.
inuicem pignoratiam accioẽ¬
m̃teos nõ hr̃e. ¶ Titius seio pec¬
cuniam subꝑignore fũdide
pote derat. qui fũdus cũ eẽt reipu¬
blice añ obligatus. sed̃s cre¬

Expanded text:
, atque ita idem Titius Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, ad eos de quibus quaeritur emptionis iure pertinere: cum consensum mutuo uenditioni dedisse proponantur, inuicem pigneraticiam actionem eos non habere.Titius Seio pecuniam sub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publicae ante obligatus, secundus cre
Abbreviated transcription (Latin):
Si uolũtate creditoris fũ¬
dus alicãtus ẽ. innerecũde ap¬
plicari sibi cum c̾ditor deside¬
rat. sitm̃ effectus sit secutus
uenditioĩs. Nam siño ueni

Expanded text:
Si uoluntate creditoris fundus alienatus est, inuerecunde applicari sibi eum creditor desiderat, si tamen effectus sit secutus uenditionis: nam si non ueni
Abbreviated transcription (Latin):
quã uhi sic res distͣcͣta ẽ nisi ep̃¬
gnori obligate erãt. ẜuũ quẽ
ẽmerat redhibu̾it. andesinat
Puiane locuis eẽ. ⁊ mag̾ ẽ ne d̾¬
sinat. msiexuolũtatẽ autoi̾s

Expanded text:
amquam, ubi sic res distracta est, nisi empgnori obligatae erant, seruum quem emerat redhibuerit, an desinat Seruianae locus esse? et magis est, ne desina
Abbreviated transcription (Latin):
inutilem ce̾ sstabaat. uire i¬
pignoris fiscum frustra pe¬
terc p̃dium. quis uecesserat
in locum uẽctoris apparui¬
it. cuius pignoris solutum
esse pactum. prima uolũta¬
te donatioĩs ꝯstabat. qm in¬
utilem peccĩe donatioem lex
fac̃. cui nõ est locus inpigno¬
re libando. ¶Defensor ab¬
sentis cantioẽm iudicatũ sol¬
in p̃stirit. indrĩm iuditõ post¬
ca trãslato. fid̾iussores obrẽ
iudicatam quos defensorde¬
dit nõ tenebũtur. nec pigno
ra que dederunt.
erit. ⁊ possessor litis estimatio

Expanded text:
inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra peedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima voluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederunt. erit et possessor litis aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Item lib̾atur pignus.
siue solutum ẽ debitum. siue
eo noĩe satisfactũ est. S ⁊ si
tp̃r finitum ẽ pignus. idem
dicere debemus ut siqua ra¬
tione obligatio eius finita ẽ¬
¶Quiꝑatus ẽ soluẽ meĩto pi¬
gnus ind̾tur lib̾asse Q uiuõ
no solũe s satisfacẽ patus est.
in diu̾sa causa ẽ. ergo satiffeci

Expanded text:
.Item liberatur pignus, siue solutum est debitum siue eo nomine satisfactum est. sed et si tempore finitum pignus est, idem dicere debemus, uel si qua ratione obligatio eius finita est.Qui paratus est soluere, merito pignus uidetur liberasse: qui uero non soluere, sed satisfacere paratus est, i
Abbreviated transcription (Latin):
onem fecit. neciscedẽt apigͦ¬
re. nisi cisatiffiat. dicẽdum e¬
rit exceptioẽm ei nõ nocẽ. S
et si nõ ꝯsenẜat pignus uenu¬
le. Queritur si forte uẽditio
rei spaliter obligate nõ uale¬
at. an nocẽ hec res e̾clitonde¬
beat. qd̾ ꝯsc̃sit. ut pura siqua
ratio uiris uẽditionem ĩpedi¬
at. aicẽdum ẽ pignus uale̾.¬
Arc̃. Soluitur ypotlacca.
et si ab ea discedatur aut pa¬
ciscatur creditor ne pecc̃ĩam
petat/ nisi siꝗs dicat pactum
int̃positum eẽ.ut aꝑ sona ñ¬
am panat. eadem ⁊ in hoc cãn
possũt dici. ut ⁊ ab ypothe¬
ca discedatur. ¶ Coi paeiseat̾
creditor ne int̾ annu pecciam
petat: intlligitur de ypotheca t¬
quoq ide pactus eẽ. ¶Sicon¬
uenĩt ut ꝓypotheca fidenissor
daretur. ⁊ datussit. satisfem i
uidebitur. ut ypothecalibetũ.
Aliuid ẽ. sias obligatioĩs ⁊

Expanded text:
iscederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus uenule quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendum est pignus ualeam.Soluitur hypotheca et si ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona nam pariat, eadem et in hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intellegitur de hypotheca quoque idem pactus esse. Si conuenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum uidebitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. ¶ Iui inutero ẽ. pin ac
si in rebs hũanis eẽt custodit̃.
quociens de cõmodis ip̃ius
ptus qͣr quanquã alii ante
ob tenorem instrum̃ti male

Expanded text:
in utero est, perinde ac si in rebus humanis esset custoditur, quotiens de commodis ipsius partus quaeritur: quamquam alii anteqob tenorem instrumenti male
Abbreviated transcription (Latin):
it. uł cognoscens decreuit.uel
deplano int̾locutus ẽ. uł d̾e¬
dicto p̃cepit. legem ẽe. ꝯstat.
princeps alicui obmentum
indulsit. ulsicui peãirroga¬
uit. uł sicui sine exemplo
subuẽit. ꝑsc̃am ñ egreditur.

Expanded text:
it uel cognoscens decreuit uel de plano interlocutus est uel edicto praecepit, legem esse constat. princeps alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
appoĩta. ad implenda muli¬
eriẽ. s nõ dubitari debet qͥn
ultimus lib̾ nascatur. E nec
cnim natura ꝑmisit. simul
uno impetu duos ĩfantes de
uno uto matris. ꝓ ced̾e. ut or
teq nascatur. Incipiẽte igit᷑
partũ. existens ꝯditło efficit.
ut exliberaedatur qͥd postra
nascitur. ¶Eclud si quelib
alia alito lib̾tati mulierib i¬
appõita. parturiẽte ea existat.
⁊ maũmissa subhac ditone:
si decẽmillia ħrcli aut ticiod̾¬
derit eo mom̃eto quo paritn
iam lib̾am peꝑisse credẽdũ ẽ.¬
Ap̃. Idem erit. sicadẽ aretu¬
sa primo auos pariat. postea
geminos ediderat. Dicẽdu
est eni nõ posse diciutrũq ĩ¬
gemiuim nascis eũ qui postei¬
or nascitur. questio ergo facti¬
romani effecti sũt.
blicõmãcello rescripsit. liba
que pregnãs ultimo suppli¬
tio dãpnataẽ. liberum pare¬
re ⁊ solitum cẽ. ẜua̾n eã dum

Expanded text:
adposita iam implenda mulieri est. sed non dubitari debet, quin ultimus liber nascatur: nec enim natura permisit simul uno impetu duos infantes de utero matris excedere, ut orteue nascatur. incipiente igitur partu existens condicio efficit, ut ex libera edatur quod postea nascitur, ueluti si quaelibet alia condicio libertati mulieris adposita parturiente ea existat. uel manumissa sub hac condicione, si decem milia heredi Titioue dederit, eo momento quo parit iam libera pe- perisse credenda e.Idem erit, si eadem Arescusa primo duo pepererat, postea geminos ediderat: dicendum est enim non posse dici utrumque ingenuum nasci, sed eum qui posterior nascitur. quaestio ergo factiRomani effecti sunt. blicio Marcello resc‹r›ipsit liberam, quae praegnas ultimo supplicio damnata est, liberum parere et solitum esse seruari ea‹m
Abbreviated transcription (Latin):
natum erit.ius postliminũ
habet  It̃ patris uł matrͣis
conditõem scꝗtur: ¶ Preti¬
rea ñ ancilla pregnas sub
quam furtiuumusu nõ ca¬
pitur. his ꝯsequẽs ẽ. ut lib̾¬
tus quoqr quam diu patrõi
filius nascipossit. eoiure sit
quo siit qui patronos bͣnt:¬

Expanded text:
natum erit postliminium habet, item patris uel matris condicionem sequitur: praeterea si ancilla praegnas subrquam furtiuum usu non capitur: his consequens est, ut libertus quoque, quamdiu patroni filius nasci possit, eo iure sit, quo sunt qui patronos habent
Abbreviated transcription (Latin):
Si eo tp̃r̃ enixa ẽ ancilla quo ⁊¬
scdm legem doãtionis many¬
missa ẽẽ debuit. eũ ex ꝯstitłiti¬
one lib̾a fui̾t ingenuumex
ea natum ẽẽ.

Expanded text:
si eo tempore enixa est ancilla, quo secundum legem donationis manumissa esse debuit, cum ex constitutione libera fuerit, ingenuum ex ea natum.
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ dctib. lib̾orum aute
hõnim ꝗdam ingenui sunt.
ꝗdam libtini. ¶ Merui aũt
indñium nĩni redigũtur a¬
ut uire ciuili aut gentium.
Iure ciuili. siꝗs maior .xx.¬
annis. ad p̃cimm pticipãdũ. ⁊¬
uenͣe passus ẽ.Iure gẽtiu
ẜuinri sũt. qui abostib ca¬
piũt᷑ aut qui ex ancillis no¬
tp̃r quo nascitur. licet ancilla
eum quinascitur liberum na¬
scqͣnec int̾est. iustis nuptiis
cepit.ã nulgo. quia nõ debet¬

Expanded text:
ndicio: liberorum autem hominum quidam ingenui sunt, quidam libertini.Serui autem in dominium nostrum rediguntur aut iure ciuili aut gentium: iure ciuili, si quis annis ad pretium participandum venire passus est: iure gentium servi nostri sunt, qui ab hostibus capiuntur aut qui ex ancillis notempore quo nascitur, licet ancilla eum qui nascitur liberum nasci. nec interest iustis nuptiis concepit an vulgo, quia non debet
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. si ancilla pregnãs ma¬
numussasit. dem̃n añcilla poste¬
te peꝑit. liberum an ẜ̃uum
pariat:. ⁊ tam̃ rectius. ꝓbatũ
est. liberum nasci. ⁊ sufficere
eiqui in uẽtre ẽ lib̾am matrẽ
ul medio tp̃r habuisse.

Expanded text:
tum est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla poste‹pe›pererit, liberum an seruum pariat. et tamen rectius probatum est liberum nasci et sufficere ei qui in uentre est liberam matrem uel medio tempore habuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ri.ut appllari ap̃fectis p̃torioꝰ
nõ possit. nã cum añ ques̃tũ
fuiss. anlicẽt ap̃fectis p̃torio
applłari. ⁊ iure licẽt. ⁊ extarent
exẽplaeoꝵ ꝗ prouocauiñt. post¬
ca publice snĩa prĩcipalilecta: E¬
appellandi facłtas int̾dicta est.
Credidit enĩ prices eos qui obsĩ¬
gularem industiam. explorata
coꝵ fide ⁊ gͣuitate. ad huĩ mõiof¬
fitii magnitudinẽ adhibẽtur. ñ
alit̾ iudicatunos ẽẽ ꝓsapiẽtia. ac ẜ

Expanded text:
is praetorio non possit. nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui prouocauerint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicatu
Abbreviated transcription (Latin):
familias suum eẽ fũi re¬
spondit suum nõ teneri
noxali actioe. ac nec si bo¬
na fide liḃ homo michi f¬
uiat. mecũ noxali uclitõ
agi põt. ⁊ si actũ fuĩt ma¬
nebit integ̃ actio cum ip̃o
qui admisit.

Expanded text:
familias suum esse responderit seruum, non teneri noxali actione: ac ne, si bona fide liber homo mihi seruiat, mecum noxali iudicio agi potest et, si actum fuerit, manebit integra actio cum ipso qui admisit.
Abbreviated transcription (Latin):
responsi penitere. si nulla t¬
captio e eius penitẽtia sit
auctoris. qd̾ uenssimum ⁊¬
michi uidetur maxime si
quis postea plenius ĩstrue¬
tus qd faciat ĩstrumentis
uł eplis amicoꝵ iuris sui
ue doctus.
Nul. Si filius qui absti¬
nuit se paterna brditate ĩ
uire introgatus respondit.
se b̾rdem ẽẽ tñbitimnam
ita respõdendo ꝓ hide gessis¬
se uidetur. sin aũt filiusi
qui se abstiuut introgat᷑
tacuerit succunẽdumẽ
ei. quia bũc ꝙͣ abstimnt i
pretor nõ habet h̃rdis loco.
Exceptioĩb que ĩstitutis
uuiditio cõtra iros actio¬
nib opponũtur. ⁊̃ is uti po¬
test qui ex sua respõsiõe cõ¬
respodeñtes ita obligãtur.
si eius noie de quoquis ĩ¬

Expanded text:
responsi paenitere, si nulla captio ex eius paenitentia sit actoris: quod uerissimum mihi uidetur, maxime si quis postea plenius instructus quid faciat, instrumentis uel epistulis amicorum iuris sui ed‹o›ctus.um. Si filius, qui abstinuit se paterna hereditate, in iure interrogatus responderit se heredem esse, tenebitur: nam ita respondendo pro herede gessisse uidetur. sin autem filius, qui se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum est ei: quia hunc qui abstinuit praetor non habet heredis loco. Exceptionibus, quae institutis in iudicio contra reos actionibus opponuntur, etiam is uti potest, qui ex sua responsione conrespondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis i
Abbreviated transcription (Latin):
qui in potestate patris es¬
R respodissem filiũ meun
esse. ita me obligan si e¬
tas eius ꝑatetur ut fili
meueẽ possit. quia false
ut patris familias noĩe
respodendo non obliger.¬
rn. ¶Eum qui patrem

Expanded text:
ate patris esset, respondissem filium meum esse, ita me obligari, si aetas eius pateretur, ut filius meus esse possit, quia falsaeut patris familias nomine respondendo non obliger. Eum, qui patrem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ utiq ꝯseques erit dicere
quia nõ plene defendit./ ꝗ
intogatus hidem se essei¬
renderc nͨ adiecit. ex qua
parte. ex asse respodisse di¬
cẽdum ẽ. nisi forte ita int̾o¬
getur. an exdimidia ꝑte he¬
res sit. ⁊ respõdit hrs sũ bic
eĩ mag̃eu puto ad irt̾oga¬
tum respõdisse. ¶Illud que¬
ritur an ꝗs cogatur respon
dere arit utrũ ex testam̃to t¬
heres sit ⁊ utrĩ suo nõie eiq̃¬
sita sit hiditas an ꝑ eos quoᷤᷤ
suo iuri subiectos ht. uł per
eiiiii ciheres extitĩt. sũma.¬
tim igitur pretor cognosee̾
debebit cũ queraturan ꝗs
respode debeat. quo iure hrs
sit. ut siualde intesse ꝯ peit
plenius ei iyndere iubeat
que obtinẽ debent nõ solũ
in ḣrdib s eciam in hono¬
oꝑtet respõderi apatre. uldo¬
mino. an in potestate hãt
filium uł ẜui. quia hoc so¬
lum queritur. an peculium
apud eũ cũ quo agitur est.

Expanded text:
d utique consequens erit dicere, quia non plene defendit. Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dimidia parte heres sit, et responderit 'heres sum': hic enim magis eum puto ad interrogatum respondisse. Illud quaeridere, utrum ex testamento heres sit, et utrum suo nomine ei quaesita sit hereditas an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde interesse compererit, plenius responderi iubeat. quae optinere debent non solum in heredibus, sed etiam in honooportere responderi a patre uel domino, an in potestate habeat filium uel seruum, quia hoc solum quaeritur, an peculium apud eum cum quo agitur est.