comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem docendiei in ecclesia tradere. eo quod ad ip¬
sum doc trinȩ gratia multitudines conuolarent
Nec mora regia de fertur auetoritas. ut de¬
cisa caesariae clericatus susciper& onus. Et
succedentibus gradibus: anno & eoamplius
praeponens ca&eris. laeuiticae sorta ideptus
nterea magis magis que signorũ gratia cinge¬
batur̃. Et cum afidelibus chlothario principi fuiss&
suasum. ilico adepiscopum poscit : ut prosalute sua
ac exercitus sui licentia daretur. ut uirbeatus insu¬
is castris abbatis officio potiretur . Demq: cum
insuis suorumque omniũ sumptibus ministratiofi¬
erax. triduana sufficientia unius diei seruata.
reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu
necessitatis musi tarent : oculum in quit mentis
urãe ofilii indño sigite saluatore. Ragnum eius pri¬
mum quaerite et iustitiam et omã apponentur uob:
Recordimini illud proph&icum: inquirentes autẽ
dñm pondefioient omnibono. Nimirum tanta ei

Expanded text:
nem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipnem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibus, anno et eo amplius praepositus caeteris, Leviticae sortis indeptu. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite et justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter post paulidum insuis ostendemus locis
Clarescere interea signis: et uirtutum coepit
miraculis adornari Nam & demond in saeculari
positus habitu oratione fugabate & gt sgros: uer¬
bocurabat Totis uiribus xp̃i atbletadesũdans
÷lart : Igur cum haec ab eodem gererentur:
et ꝑgestorum bonitatẽ. tacita quadam praedica¬
tione dĩ nr̃i ueritas noscerecur. Cumque plerũq
at ad solet alios pie xredentes splendor lucis Ac¬
cender& alios it pie derogantes ꝑfidiae nebulo¬
sȩ tetra caligo suffunder& ta ut compl&um
uideretur quod scriptum est ingenesĩ. quia ae¬
gyptus erant tenebrae erissae & palpabiles
uirtutis opus presperioribus surcessibus ꝓpa¬
uii gare. Cumqi repente fama de eo loñge lateque
resꝑsa. prȩcipue in parte quie subaxe ponitur
occidentis peragrans euolassec. poscente
austrigisi libituricae urbis epđ̃ theo dericõ
principẽ ut sibi licentiam dardur partieipatio¬

Expanded text:
breviter post pauca in suis ostendemus locis. breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari adhuc positus habitu oratione curabat, et daemones verbo fugabat totis viribus Christi athleta, desudans ularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, uo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cumque repente fama de eo longe lateque respersa, et praecipue in partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participatio
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta: hic ludus eius infantiae: Talis in eo coꝵ¬
÷ aluit ergadm̃ affeccus Nocte quadam in eccła
dequadiximus cum duobus pueris uigilanti: atq
in oratione pronius incumbenti : cummentis
in profundioribus tota depender& delectatio:
sp̃s duo teterrimi inmanes a&chiophum uuli¬
tui similes ad prebensos singuli pueros eb ȩccła
uiolenter trahere nitebanturu Tandem uirdĩ
post tergum magnis damorib enilan tes rep.¬
perit suos : Intu&ur tecrosi ÷ manũ eleuat con¬
trã aduersarios Lanque pueros ui abstrabentes
cum foris egressum praeriperent : dĩ sacẽr uex¬
illum deprimit crucis. iblico tetris erũentis que¬
clapsis pueri sospitess rebianserunt : Excongit
tempore. ille totius bonitatis aenulus & ueri¬
tatis inimicus. salutisque humane hostis am̃a
molimina contradĩ militem uersans.: qũẽmente X¬
corrumpere non ualint : minis fantasticis intitur
de cerrere. Dequo siquis exploradis discere ualt

Expanded text:
dimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisqueelapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclosias rastaurare dirutas : Miseris auxiliũ
ferre. pauporib: egentibusque esuis opibus pue¬
cessaria ministrare. profligatis nonsolum
sermone exhortatione & cohortatione perfecte
& spiritalis doctrinȩ ueruin suis officiis aemñinis¬
teris multos euinculorum poenis et fualoribus
E eclesia erat quaiedim parentum haudlonge
positadomo ut pote abhostibus pdene diruta :
ubi clericorum & populi nullaerat frequentra
Ibi cumbeati uiri erebra fierent orationũ lucra:
qui quidem uc tantiae uitans at tingere fomitẽ.
silentia noctium pro funda cumfierent clami
uestimentis indutusi quibus moris est utipueni¬
tentibus in hermis sacris orationibus ꝑ noctare
ꝑgebat. Et laborescõ somins spretis inhertibus.
dulci meditatione transacta cum roseae lucis
splendor mundum in radiane: rursũ saeculariũ
tegminibus ornabatur. et ita scm̃ elaborabat
propositum occultare: haec prima puerlia re¬

Expanded text:
ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia ru
Abbreviated transcription (Latin):
institutionibus informar& : Alansfeste autem
aderat diuina gratia : perqua innumerabiles
adimitationẽ sui infide dĩ prouocabat. Ante
om̃a : praecepta enangelica et uocem saluatoris
summo amore & studio implenda esse censelut
Nam et si uuenilis quidem et minus ꝑfecti sensus
fortasse uideretur : sed ꝑfectissime castitatis
indicium continens uelut fundam̃tũ quoddam
primũ in anima continentiã collocauit. Et ita
demum reliquas suꝑhaẽc ꝑrexit aedificare uir¬
tutes Et secundum ouangeliorũ scilic& fidem.
qua ubce saluatoris de promitur ex hortatioi quia
sunt eunuchi quise cas nauerunt ꝓregnodĩ: spraa
coniugi copula ꝓpositũ obtinuit castitatis
Certe quantum eorum relatione cognouimus
quiei apueritia usque in tempora nr̃a comites
ministriue fuerunt : nihuilaluid in saaculari ad¬
huc pasitus. habitu uifos est agere : quã mona sie¬
nia construere basilicas axtollere apere neuo

Expanded text:
institutionibus informaret. 3. Manifeste autem institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia cor quaerentium Dominum . Nulla tibi umquam major quam in orationibus et psalmis voluptas. Tuis in tantum Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, opere novo
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo beatus sulpicius ortus aclaris
parentibus ciuium poene primoribus castris
regalibus altus bituricae fuit urbis agregius
pistor. et nunc glorios ⁊ excessu patronus effec¬
tus Qui inflore a&atis primȩ ue : xp̃imilitiã
laqueis saeculi ruptis. ꝑseuerantiae diffimtio¬
ne suscepit: Et intantum capessendȩ religi¬
onis proposito. adhuc puerulus uirbeatus
exarserat : ut itadicam si ꝑsecutioms tempus non de¬
fuiss&. periculisse sponte praeceps ingererte:
Hic um lectionibus coepit diuinorum uoluminũ
mancipari : & in eruditionibus fidei sem& ipsum
non segniter exercere. Denique pro iuenilibus
reprimendis. cupiditatibus & sapientue ꝓfectib:
ad ipiscendis: orationibus se & ab stinentiae frenis
conscringobat. Et ita ei ab ipsis cunabulis. ecde¬
siastica regula in obseruantia honorabilis fuit:
ut multorũ iuenum ac senum adeum conflucntiũ
turbas. fidei nrãe religionẽ sciscitantes. non so¬
lũ ad fidem conuerter& uerum &iam ꝑfectȩ uitae

Expanded text:
eatus igitur Sulpicius ortus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
dumdiuinis canticis ꝑsonar& : repento ictu ful¬
mineo caelestis flamina lucernae fomentum ꝑcu¬
tiens. cunctis in tuentibus lumen praebuit mira¬
biliter.: Et nusquam deinceps fulgoremꝰ amiserit
quam diuino ministerio usque hodie instincto fo¬
uetur papulum . his gestis clarissimiuiri et si
indignis quibus explicata sunt dictis : nunc tem¬
pore congruo terminum dare disponimus
Orimanũ in ponimus in trorsus ad conscientiam
redire festinamus. Et quidem imitari non possu¬
mus patronum nobis fieri praecibus postulamus
ut suis meritis ad suuemur cuius natalitia caele¬
bramus. Eoopitulante . qui cumpatre et spũs cõ
uiuit & regnat ds̃ ꝑ infinita saecula a mera

Expanded text:
dum divinis canticis personaret, repente ictu fuldum divinis canticis personaret, repente ictu fulmineo coelestis flamma lucernae fomentum percutiens, cunctis intuentibus lumen praebuit mirabiliter, et nunquam deinceps fulgorem amiserit, quam divino ministerio usque hodie instinctum fovet pabulum. 44. His gestis clarissimi viri, etsi indignis quibus explicata sunt dictis, nunc tempore congruo terminum dare disponimus, ori manum imponimus, introrsus ad conscientiam redire festinamus. Et quidem quem imitari non possumus, patronum nobis fieri postulemus; ut suis meritis adjuvemur cujus natalitia celebramus, eo opitulante, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula sa
Abbreviated transcription (Latin):
huius saeculi transeunt mare. & ad patriã longe posi¬
tam uidelic& regnicaelestis ꝑueniunt liberi Ibi
nempe abominentibus malorum procellis. uisibiliũ
et in uisibilũ confugii efficitur portus. Ibi a scłi fluc¬
tibus seu turbinũ tempestatibus euadendi tribui¬
tur gratia: Illi cotidie in fundent salscientiae.¬
acfidei. infirmis et ignaris. Ibi ꝑ inter cessionem
beati patris nr̃i : ab acerno & in uisibili medico
gratis mede:la tribuitur infirmantiũ Peream
prorsus naufragi atque exules pristinã reduntur
ad patriam : Pra&ermissis igitur ca&eris inquib:
post piululũ ut supra pollicitus sum operã dabo
Nunc de illa lucerna quae ante sepulchrũ beati
suspenditur . breuiter dicam Fertur aminiscris
leo semel fuis : e impleca : et exundante scõliquo¬
re multiodinẽ de suꝑiugi effundere labe
infirmitatibus. Et hoc nonsine admiratione fatendũ
quod scmel tempore uespertiuo sacerdo talis codus

Expanded text:
hujus saeculi transeunt mare, et ad patriam longe posihujus saeculi transeunt mare, et ad patriam longe positam, videlicet regni coelestis, perveniunt liberi. Ibi nempe ab imminentibus malorum procellis visibilium et invisibilium, confugii efficitur portus; ibi a saeculi fluctibus seu turbinum tempestatibus evadendi tribuitur gratia. Illic quotidie infundunt sal scientiae infirmis et ignaris; ibi per intercessionem beati Patris nostri ab aeterno et invisibili medico, gratis medela tribuitur infirmantium: per eam prorsus naufragi atque exsules pristinam redeunt ad patriam. 43. Praetermissis igitur caeteris, in quibus post paululum, ut supra pollicitus sum, operam dabo; nunc de illa lucerna quae ante sepulcrum Beati suspenditur, breviter dicam. Fertur a ministris oleo semel fuisse impleta et exundante sancto liquore multitudinem desuper jugi effundere labe dicuntur infirmitatibus. Et hoc non sine admiratione fatendum, quod semel tempore vespertino sacerdotalis coetus,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem reddendo seprodidit esse praesentem :
ut quasi caelitus lumen ostensum. aut radius quidã
solis erũpens totum orbem claritatẽ suꝑ ni lumi¬
nis inlustrar& . Ex quo ꝑ om̃s cuiitates acuicos. in¬
mensȩ multitudinis uelut messuĩ tempore ad areas
triticũ ita adecclesias populi congregabantur
Et non solũ dediuersis miraculis sanitatum uicinas
ciuitates : uerum uniuersa regna terrarum tam qũa
uolatu pennigero fama clarissima refulsiss& : Et̃ ni¬
si basilica ipsamagna exparte ampliata fuissor : ca¬
pacitate sua in firmantiũ multi tudinẽ recipere
nequiuiss&. Et si dõ meruero duce÷ : adhuc dehnis
quȩ nunc trium phator egregius gerit. breui sermone
ostendere cupio. Digne &iam plane abantiquis prae¬
cessoribus ubihaec geruntur nauis obportũ nauigii
uocitatur Guiquasi praesagio futurorũ quo: dam
hoc olim indicat nomen. quo nunc afectu manifestat
diuino. Ea scilicet pauisest: in quã qui adherent

Expanded text:
salutem reddendo se prodidit esse praesentem, salutem reddendo se prodidit esse praesentem, ut quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret: ex quo per omnes civitates et vicos, immensae multitudines velut messium tempore ad areas triticum, ita ad ecclesias populi congregabantur. Et non solum de diversis miraculis sanitatum vicinas civitates, verumetiam universa regna terrarum, tanquam volatu pennifero fama clarissima refulsisset. Et nisi basilica ipsa magna ex parte ampliata fuisset, capacitate sua infirmantium multitudinem recipere nequivisset. Et si Deum meruero ducem, adhuc de iis quae nunc triumphator egregius egerit, brevi sermone ostendere cupio. Digne etiam plane ab antiquis praecessoribus, ubi haec geruntur, NAVIS ob portum navigii vocitatur, qui quasi praesagio futurorum quodam hoc olim indicat nomen, quod nunc affectu manifestat divino. Ea scilicet Navis est, in qua qui adhaerent,
Abbreviated transcription (Latin):
quis ambigat : Inter ea uentum est adbasibcã ubi nune
dĩsacerdos glorioso triumplo resurrectionis tempus
expectans: miro decore iac& humatus : Quã quidem¬
XII. dudum ipse sũ mo construxerat nisu. Corpus inlatũ
sepuldro : plebs uniuersa pastoris ab sentiã sustinere
nonualens ultraliumanũ modũ mugitum pauim̃to
prostrati reddebant. Itadum taxa : ut &iam nec
ministris ecclesiȩ ꝑmitteretur libertas officii ꝑsol¬
uenda Lugebant quidem quasi ab sentem quẽ non
amiserant : sed pracmiserant. Nescientes plane
quod legatione pro ipsis: caeld̃ paenetrans diuinis
obtutibus fungi properabat : ut ibi interpella re
pro populo quod hic poscenti redderet hac fideli
Ibi funder& uota : quod hic responder& uotis. Nec
morã a sem& patitur esse absentem : qũe in terris
positus labore fouerat indesinente. Sedilicospũ
properat uisitare quã corpore reliquerat non
affectu. Et ita repente uariis infirmitatibus

Expanded text:
quis ambigat? 41. Interea ventum est ad basilicam, ubi nunc quis ambigat? 41. Interea ventum est ad basilicam, ubi nunc Dei sacerdos glorioso triumpho resurrectionis tempus exspectans, miro decore jacet humatus, quam quidem dudum ipse summo construxerat nisu. Corpus illatum sepulcro, plebs universa pastoris absentiam sustinere non valens, ultra humanum modum mugitum pavimento prostrati reddebant. Ita duntaxat, ut etiam nec ministris ecclesiae permitteretur libertas officii persolvendi. Lugebant quidem quasi absentem, quem non amiserant, sed praemiserant; nescientes plane quod legationem pro ipsis coelum penetrans divinis obtutibus fungi properat, ut ibi interpelleret pro plebe, quod hic poscenti redderet ac fideli; ibi funderet vota, quod hic responderet votis. 42. Nec mora a semet patitur esse absentem quem in terris positus labore foverat indesinenti, sed illico spiritu properat visitare quem corpore reliquerat non affectu. Et ita repente variis infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
moeria : atria om̃sq plateae. Intantũ demique :¬
ut niss auxilũ ad fuiss& beati pontificis pars
maxima populi contrita sub pedibus ui obruto
spũ constipatone tantorum ne carentur. Erat omniũ
planctus in mensus: meror intolerabilis Tanto que
gemitu iugentes erumpebant inuoce. ut lapidea &iã
pectora in menscs profunder& fletus. Nescio anfu¬
isset in ibi quis tamcrudelis et demens: quise alacri¬
mis reuocare potuiss&. Tantus et eni uocũ incre¬
puit fragor : ut locus ille quasi amagno tonitruo
concuter ÷ putar&ur . Et cumess& omniũ infinit᷑
animae meror : clericorũ prorsus in terruptis sin¬
gultus accidiosa lamentatio spiritalã is hymnͦs
canere uix sinebat. Eat antũ modo inter singultũ
uerba dolentiũ gemitusq extorquebat. heu grex
desolate quid agis en amissopastore disꝑgeris. et
qui sit aluporũ rabidis dentibus qui uerit liberare.
In morte denique tua opastorbone om̃s nos interis se

Expanded text:
moenia, atria, omnesque plateae, intantum denique moenia, atria, omnesque plateae, intantum denique ut nisi auxilium adfuisset beati antistitis, pars maxima populi contrita sub pedibus, vi obrupto spiritu, constipatione tantorum necarentur. Erat omnium planctus immensus, moeror intolerabilis, tantoque gemitu lugentes erumpebant in voce, ut lapidea etiam pectora immensos profunderent fletus. Nescio an fuisset inibi quis tam crudelis et demens, qui se a lacrymis revocare potuisset. Tantus etenim vocum increpuit fragor, ut locus ille quasi a magno tonitruo concuti putaretur. Et cum esset omnium infinitus animae moeror, clericorum prorsus interrupti singultus, acediosa lamentatio spirituales hymnos canere vix sinebat: ea tantummodo inter singultuum verba dolentium gemitus extorquebat: Heu, grex desolate, quid agis? en amisso pastore dispergeris, et quis unquam te a luporum rabidis dentibus quiverit liberare? In morte denique tua, o pastor bone, omnes nos interiisse
Abbreviated transcription (Latin):
uerint et contuendo agrius inflammarentur :
Et iugi certamine ita aduersus carnẽ agonitaren.
ut innullo uoluptati eius ac libidini concedent:
Animã uero alendam sapientiae partibus. et scientiȩ
cibis in magiꝰ semꝑhagentes. Exultans pater:
d& ali studio filiorum : Tandem foenus  repositã
properat: ab a&erno exigere patre: Et subito ad est x¬
dñs consolari : ac remunerare seruũ fidelem: Et dũ
his uirtutũ fulgeret miraculis: beate consũmatio¬
nis gloriosũs tempus aduenit. Sed cum fracta um
a euo membra deficerent: ad flictum cmnortuumq
corpus onus abstinentiae roborabat. Et quod ña¬
tura neglexerat : meritũ confirmauit. Itaque ple¬
nus dierum adatissuae tempor& consumat& me¬
ritorum splendore cortscans : terrena terris
inembra cominendat. sp̃s caelestis Angelorum
choros inter ÷ re celsa conscendit Igitur exom¬
nilatere urbis : in numerabiliũ populorũ repen¬
te undique caterua confluxit. Constipantur

Expanded text:
verint, et contuendo acrius inflammarentur, verint, et contuendo acrius inflammarentur, et jugi certamine ita adversus carnem agonizarent, ut in nullo voluptati ejus ac libidini concedentes; animam vero alendam sapientiae pastibus, et scientiae cibis in majus semper agentes. Exsultans Pater de tali studio filiorum, tandem fenus repositum properat ab aeterno exigere Patre. Et subito adest Dominus consolari ac munerari servum fidelem. 39. Et dum his virtutum fulgeret miraculis, beatae consummationis gloriosum tempus advenit. Sed cum fracta jam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus onus abstinentiae roborabat: et quod natura neglexerat, meritum confirmabat. Itaque plenus dierum, aetatisque suae tempore consummato, meritorum splendore coruscans, terrena terris membra commendat, spiritus coelestis inter angelorum choros celsa coeli conscendit. 40. Igitur ex omni latere urbis innumerabilium populorum repente undique caterva confluxit: constipantur
Abbreviated transcription (Latin):
tione martyrium. Et cũ imisatis abundeque eccle¬
si as monasteria. cellasq construxerit : innumera¬
biliũ clericorũ ac monachorũ pater effectus. Renimn¬
tiantibus quã plurimis facultatibus suis quisand
tulis uel exiguis quibusq agellis degentes Ali
uero sicut in actibus apostolorũ hi qui i primitus cred¬
detant uitam duxisse memorantur. Posses sionessuas
et praedia uendentes. praetia ponentes ante pedes caete¬
rorũ diuisis unicuique prout opuserat. ut euangeli¬
cum facile funger&ur officio. Om̃s quos obtiuerat
inspiritalibus dogmatibus plenissime instructos.
et ita instudiis philo sophi ȩ xp̃i ane adimitationem¬
beati magistrideditos. ut non nulli &iam postriduũ
nontam desideratũ quã necessarium corpori indul¬
gent cibum. Videlicet dum in profundi ore intelle¬
gentia sacrorũ uoluminũ plerique conuersantes.
tamquam copiosis dapidus iniantes explere nequi¬

Expanded text:
tione martyrium. 38. Et cum jam satis abundeque eccletione martyrium. 38. Et cum jam satis abundeque ecclesias, monasteria cellasque construxerat, innumerabilium clericorum Pater ac monachorum effectus, renuntiantibus quamplurimis facultatibus suis, qui ad tulis vel exiguis quibusque agellis degentes; alii vero, sicuti in Actibus apostolorum hi qui primitus credebant, vitam duxisse memorantur, possessiones suas et praedia vendentes, et pretia ponentes ante pedes caeterorum, divisis unicuique prout opus erat; ut evangelico facile fungeretur officio, omnes quos optaverat in spiritualibus dogmatibus plenissime instructos, et ita in studiis philosophiae Christianae ad imitationem magistri deditos, ut nonnulli etiam post triduum non tam desideratum quam necessarium corpori indulgerent cibum; videlicet dum in profundiore intelligentia sacrorum voluminum plerique conversantes, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequi
Abbreviated transcription (Latin):
ut recte cũ a postolo diceret. Mihi uiuere x p̃sest
et morilucrũ. Et illud. Obtabam dissolui et esse
cũxp̃o : nisi ꝓp̃t cos optarem uiuere proquib: & mori
nediuina prȩmit tantũ mindata Prorsus replicans
illud saluatoris mandatũ. Nolite possidere aurum
quae secuntur fugienda Ipse uero totis uiribus ela¬
borabat. Castigans corpussuũ & seruituti redi¬
gens. peforte cũ aliis praedicabat: ipse reprob effĩ
habuit neque usus ẽ : sed om̃a in suis usibus erant
lignea fictilia et marmorea Ointe merata constan¬
tia : qui uitã qũibus pulsatur humana fragilitas.
patientiae uirtute calcauit. Et qm̃ scđm saluatoris
uocẽ eadocuit. quae ipse prius ꝑ om̃a fecerat:
Nullidubiũ quod esset magnus in regno caclorũ Iste
fuit sacerdos dĩ pontificale petalũgestans: qui in se¬
met crucifigendo corpus et ꝑ sequendo uitia ad¬
eptus est pouum. Non morte sed carnis mortifica¬

Expanded text:
ut recte cum Apostolo diceret: Mihi vivere Christus est, ut recte cum Apostolo diceret: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum ; et illud: Optabam dissolvi et esse cum Christo , nisi propter eos optaret vivere pro quibus et mori. ne divina praetermittantur mandata, prorsus replicans illud Salvatoris mandatum: Nolite possidere aurum quae sequuntur fugienda. Ipse vero totis viribus elaborabat, castigans corpus suum et servituti redigens, ne forte cum aliis praedicabat, ipse reprobus effica vasa non habuit, neque usus est, sed omnia in suis usibus erant lignea, fictilia, et marmorea. O intemerata constantia! quae vitia quibus pulsatur humana fragilitas, patientiae virtute calcavit. Et quoniam secundum Salvatoris vocem ea docuit quae ipse prius per omnia fecerat, nulli dubium quod esset magnus in regno coelorum. Iste fuit sacerdos Dei pontificale petalum gestans, qui in semetipso crucifigendo corpus et persequendo vitia, adeptus est novum, non morte, sed carnis mortifica
Abbreviated transcription (Latin):
quitates eorũ : miseri cordiã uero meã nonauferam
abeis. Et quia dudũ interris positus dñs et saluator
nr̃ discipulis dixerat. si c redideritis inme opera quae
ego facio et uos faci&is et maiora horũ facietis In¬
tantũ & enĩ postremo ad fidei a morẽ uirumbeatum
spiritalis flamma succenderat : ut si quis piam
a quã distillantẽ emanibus suis dum luorentur
occulte praeriper& et languenti cuiusq corpus
ad tinger&: plerisque infirmitatibus ilico caru¬
issei Sed praecipue a tertianis et quartanis passi¬
onibus uexa tos: miro stupore reciperent pris¬
tinã sospitatem Nam Iquanta aut quaeq
stupendis que miraculis declauerit non aliis
nisihissolis quioculissuis intuiti sunt puta¬
mus esse credibilia : Et qm consortiũ uitae
et actuum non cum ca&eris mortalibus sed eum
angelis in mortalibus habere credebatur : Intantũ¬
supremum fallacias a cblandim̃ ta respuit mundi

Expanded text:
quitates eorum: misericordiam vero meam non auferam quitates eorum: misericordiam vero meam non auferam ab eis . 36. Et quia dudum in terris positus Dominus et Salvator noster discipulis dixerat: Si credideritis in me, opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis ; intantum postremo ad fidei amorem virum beatum spiritualis flamma succenderat, ut si quispiam aquam distillantem e manibus suis dum lavaretur occulte praeriperet, et languentis cujusque corpus attingeret, plerisque infirmitatibus caruisset, sed praecipue a tertianis et quartanis passionibus vexati, miro stupore reciperent pristinam sospitatem. Nam quanta aut quaequestupendisque miraculis declaraverit, non aliis nisi his solis qui oculis suis intuiti sunt putamus esse credibilia. 37. Et quoniam consortium vitae et actuum non cum caeteris mortalibus, sed cum angelis immortalibus habere crederetur, intantum fallaciam ac blandimenta respuit mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos eratiomsur continat sũbaltire : tandem
re. Interea discĩ: consuetum recurrit praesidium
Ingreditur cellulam: conspersocinere in oratione
fusis lacrimis ꝑ noctauit. Et cũ ad ecclesiã facto
mane debitis liudis ex soluendis dĩsacer uenissa:
uulgi diuersitatẽ cũ secure hominẽ intuentẽ in oratio¬
nẽ uirdi protinus incumbit. Et ita repentẽ reus non
sustinens cruciatus magnis clamoribus ꝑstrepebat.
ut putar&ur locus ille esse cominotus. Nam et pauor
in mensus arripuit uniuersos Interea sacrilega ma¬
nus mofficio subito restituitur pristino: Ossa cutis
et nerui suis replentur humoribus. Securis exeadẽ
in parte resibut mirabiliter Fundit criminosus
uberes fletus : peccatũ facetur et ab soluitur. domũ
remeat ab solutus. Itaq diuina prouidentia miseri¬
cordia praecellens. animȩ morbus corporis ad flicti¬
one conponit: Secundũ illud. Visi tabo inuirga ini¬

Expanded text:
Sacerdos orationes continuat sub altare, tandem uSacerdos orationes continuat sub altare, tandem ure. Interea Dei sanctus ad consuetum recurrit praesidium: ingreditur cellulam conspersus cinere, in oratione fusis lacrymis pernoctavit; et cum ad ecclesiam facto mane debitis laudibus exsolvendis Dei sacerdos venisset, vulgi diversitate cum securi hominem intuente, in orationem vir Dei pronus incumbit: et ita repente reus, non sustinens cruciatus, magnis clamoribus perstrepebat, ut putaretur locus ille commotus. Nam et pavor immensus arripuit universos. Interea sacrilega manus in officio subito restituitur pristino, ossa, cutis, et nervi suis replentur humoribus, securis ex eadem manu in partem resiluit mirabiliter: fundit criminosus uberes fletus, peccatum fatetur et absolvitur, domi remeat absolutus. Itaque divina providentia misericordia praecellens, animae morbos corporis afflictione componit, secundum illud: Visitabo in virga ini
Abbreviated transcription (Latin):
omnis sensus officii a misera t famulatũ. Tune
sc̃sdĩ procul aburbe forae discesserat : Et cũ post
triduũ fuiss& regressus : repperit eũ semiuuum
& flagris male multatũ Tum uxta membra fia¬
tris senie prosternens : ingemuit fortiter Vuiq
dentibus reseratis. sacrificium in oreeuis ꝓprus
manibus dĩsacer infudit. Et muiro stupore expec¬
tantibus om̃ib: ita repente ad praehensa manuei.
in faciem sacerdotis surrexit in colomis: acsini¬
hil malihabuisse putarour. Et ubique saliens
benedicebat dm̃ UII.
Iec multũ itaque post tempus unus exrusticis¬
quidã arrepta manu securae : ne fario polluit
opere resurrectionis dominicediem. Ilicomanus
aniescit sacrilega :  cute siccata : cũ neruis
securis adhe recluditur Repente ad di pro¬
perat sc̃m uestigiis obuoluitur xp̃i athletae
sacrilegii auctorẽ manus arida prodit . Lugi¬
gentẽ ad ecclesiã mone potius reum ꝑuenire ÷

Expanded text:
omnes sensus officii amiserant famulatum. Tunc omnes sensus officii amiserant famulatum. Tunc sanctus Dei procul ab urbe discesserat, et cum post triduum fuisset regressus, reperit eum semivivum, et flagris male mulctatum. Tum juxta membra fratris se prosternens ingemuit fortiter, vique dentibus reseratis, sacrificium in ore ejus propriis manibus Dei sacerdos infudit. Et miro stupore spectantibus omnibus, ita repente, apprehensa manu ejus, in faciem sacerdotis surrexit incolumis, ac si nihil mali habuisse putaretur; et ubique saliens benedicebat Dominum. 35. Nec multum post tempus unus ex rusticis, arrepta manu securi, nefario polluit opere resurrectionis dominicae diem: illico manus arescit sacrilega, cute siccata cum nervis, securis adhaesa recluditur. Repente ad Dei properat sanctum, vestigiis obvolvitur Christi athletae: sacrilegii auctorem manus arida prodit, et lugentem ad ecclesiam potius reum monet pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cum&iã nefaria & inpura flagitia adipsa¬
ꝗ ioque diuinitatis quondam tetendit in uiriã:
Et quia indesinenter contrabonita tem mali¬
tiã pũgnat . & scõs dĩ aemulatio insequitur aduer¬
sarii quanta pessimus hostis diuersis inlufionib:
se manifestans stiniulis furoris sui aduerfuiss xp̃i
cateruim quã euis dextera ꝑsacerdotẽ suũ ꝓtegebat
exageras sedicatur non sufficimus loqui Tamen
unũ dehnis quae crudeliter inquendđ̃ dexp̃i famulis
sub tantis testibus gesserit breuisermone tradamꝰ
Cum unus exturmis quoiũ ufficium est iugiter
inecdesia matre caneredõ legontius nomine cursu
debito ꝑ noctare ad ecclesiã ꝑger&: humani gene¬
ris hostem offendit sibi m& bellatorem. Et dira
aduersarius frendens. ab itinere boni operis
coeptari : diseruũ nititur reuocare Ad flictumq
ciedibus multis semiuiuum reliquit et puene exa¬
minem. Et mne solo prostrato : reꝑto a pluribus

Expanded text:
Dei; cum etiam nefaria et impura flagitia ad ipsaDei; cum etiam nefaria et impura flagitia ad ipsam quoque Divinitatis quondam tetendit injuriam? 34. Et quia indesinenter contra bonitatem malitia pugnat, et sanctos Dei aemulatio insequitur adversarii; quanta pessimus hostis diversis illusionibus se manifestans, stimulis furoris sui adversus Christi catervam, quam ejus dextera per sacerdotem suum protegebat, exaggerasse dicatur, non sufficimus loqui. Tamen unum de iis quae creduliter in quemdam de Christi famulis sub tantis testibus gesserit, brevi sermone tradamus. Cum unus ex turmis eorum quorum officium est jugiter in ecclesia Matre canere Deo, Legontius nomine, cursu debito pernoctare ad ecclesiam pergeret, humani generis hostem offendit sibimet bellatorem: et ira adversarius frendens, ab itinere boni operis coepto Dei servum nititur revocare, afflictumque caedibus multis semivivum reliquit pene et exanimem; et mane solo prostrato reperto a pluribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nt putarent discipuli ecclesiã omnẽ funditus
cuertdre. Et cũ pauore nimio trementes psallen¬
tesque. relictis canticis. spec tantes interitum
adhererent paumiento. Beatus inuictusq ꝑom̃a
ita foraiter indiuinis canticis ꝑsistebat: parui
pendens que inuidus perpetrabat. ut in prosperis
numquã constantior fuiss& necclarior Tandẽ
nuidus anguis. cũ suo exercitu in una semole
conglomerat. Et putans grauioribus ictis soni¬
tiique in temeratã constantiã decerrere in m̃so
tumultu ꝑstrepens: antefaciem beatiuiri paui¬
mento ꝑcutiens se praecipitat : ita ut putarent
discipuli infrusta magistrũ fuisse contritum.
Ipsi quidem : diuat tomiti ꝑmanserunt. Glorisus
uero sacerdos diuinis iculis aduersariũ uulne¬
rans : inspiritalibus canticis ꝑseuerat. Sate
ticis deterriessent. Sed quid mirũ sihuns hu¬
manigeneris hostis t᷑untes a sacerdotis nect̃ ex¬
petut : quippe quidux et signifer erat inpopulo

Expanded text:
ut jam putarent discipuli ecclesiam funditus ut jam putarent discipuli ecclesiam funditus everti: et cum pavore nimio trementes, pallentesque, relictis canticis, exspectantes interitum, adhaerent pavimento. Sed Beatus, invictus per omnia, ita fortiter in divinis canticis persistebat, parvi pendens quae invidus perpetrabat, ut in prosperis nunquam constantior fuisset nec clarior. Tandem invidus anguis cum suo exercitu in una se mole conglomerat, et putans gravioribus ictibus sonituque intemeratam constantiam deterrere, immenso tumultu perstrepens ante faciem beati viri se pavimento injecit, ita ut putarent discipuli in frusta magistrum fuisse contritum. Ipsi quidem diu attoniti permanserunt: gloriosus vero sacerdos, divinis jaculis adversarium vulnerans, in spiritualibus canticis perseverat. Sane is phantasticis deterriti fuissent. Sed quid mirum, si hic humani generis hostis tanti sacerdotis necem expetiit, quippe qui dux et signifer erat in populo
Abbreviated transcription (Latin):
picu quȩ gesta fuerant nemo referra : ad eum
tiae sensit minist:rũ continuatis diebus decem
mutũ ꝑmanere & caecum: Omnia prȩmortua mem¬
bra & ita obserato orecumdentibus ut ne aquae git¬
tã aliquis possit interius fundi Interea uirdi id
q̃daȩ spũ senserat. gestorũ ordinẽ fratribus indicait
Afflictũ dolens exaffectu : lacrinas ꝓfundens
lugebat. Ilico tamen. scã terrae membra ꝓster¬
nit. Et post orationẽ ab humo consurgens: pa¬
nis buccellã cũuino ex animi iub& deferre Pro¬
tinus in ore eius reseratis cumferrodentibus
sensus amissi & inuigore pristino famulantia
redeunt membra haec quidẽ ab ipso qui ꝑtulit.
& fideliũ testimonio agnouimus confirmatũ
nec multã post. reddito terris occasudiei
Et cũ alta quies ad ess& : teniu sibilo serpentis
astutia primũ demulc& in aura. Dem. quies ubi¬
que cũ ess&r in ecclesiae septa ualido impetu. arcus:
aras. lucernas ca&eraque officia conc̃utit Ita

Expanded text:
picii, quae gesta fuerant nemo referret, ad eum picii, quae gesta fuerant nemo referret, ad eum tiae, sensit ministrum, continuatis diebus decem mutum permanere et caecum, omnibus praemortuis membris, et ita obserato ore cum dentibus, ut nec aquae guttam aliquis posset interius fundere. Interea vir Dei id quod spiritu senserat, gestorum ordine fratribus indicat, afflictumque dolens ex affectu, et lacrymas profundens lugebat. Illico tamen sancta terrae membra prosternit, et post orationem ab humo consurgens, panis buccellam cum vino exanimi jubet offerri: protinus in ore ejus reseratis cum ferro dentibus sensus amissi, et in vigorem pristinum famulantia redeunt membra. Haec quidem ab ipso qui pertulit et fidelium testimonio agnovimus confirmatum. 33. Nec multo post reddito terris occasu dieiet cum alta quies adesset, tenui sibilo serpentis astutia primum demulcet in aura. Dein quies ubique cum esset, ecclesiae septa valido impetu, arcus, aras, lucernas caeteraque officia concutit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ridiculosis intentionibus iterũ atque iterũ uio¬
lentum in festumque reddebat: Ad haec uirdĩ p̃ar¬
un gesta ꝑpendens: scio inquit quisis antiqui ser¬
pentis minister. Nec te latere ꝑmittis: cui ꝑsccu¬
torem nequissimũ paene iugiter teostendis Tan¬
dem manũ eleuans cũ crucis signo. non solũ se ultro
ita euanuit ut erat inpudens & delusio miferabi¬
us. Doin iuria sciuiri plurimũ stb̃ ore stimulis
seditiosus hostis accendit iIII.
Cumitaque unum expueris mente & conuersatio¬
ne simplicẽ ansilfum nomene profratrũ et pauperũ
uictu necessario exhibendo locum ad quendã ire prae¬
cepisset : haudmora praecept s oboediit. iussa impla
ad proprua remere contendit Cui saeuis simus dae¬
mon cũsuis ap paritoribus se ei obuiam intulit
Quem deuehiculo iecit: eũ que male multatum fla¬
gris reliquit exanimem. semiuiuus scilic& aꝑxi¬
mis defertur addomũ. Et cum ob iniuriã sc̃ĩ sul¬

Expanded text:
ridiculosis intentionibus, iterum atque iterum vioridiculosis intentionibus, iterum atque iterum violentum infestumque reddebat. Ad haec vir Dei parvi gesta pendens: Scio, inquit, qui sis, antiqui serpentis minister, nec te latere permittis, cui persecutorem nequissimum pene jugiter te ostendis. Tandem manum elevante eo cum crucis signo, non solum se ultra ita evanuit. 32. Ut erat impudens et delusio miserabilis, dein in injuria sancti viri plurimum furorem stimulis seditiosus hostis accendit. Cum itaque unum ex pueris mente et conversatione simplicem, Ansulfum nomine, pro fratrum et pauperum victu necessario exhibendo locum ad quemdam ire praecepisset, haud mora, praeceptis obedit, jussa implet, ad propria remeare contendit. Cui saevissimus daemon cum suis apparitoribus se ei obvium intulit: quem de vehiculo ejecit, eumque male mulctatum flagris reliquit exanimem, semivivus scilicet a proximis defertur ad domum. Et cum ob injuriam S. Sul
Abbreviated transcription (Latin):
adhera scĩs. gesta ꝑ ordinem fatur Ignoscit
mens pietate prompcissima : ilico tribuit ueniã
confitenti. Et enm quanta quibusque contra
eum pessimus daemonartibus cumuniuerso
exercitu suo intentione pugnauerit atque suꝑ
om̃s ca&eros quiꝑ illud tempus proxpi nomine
conluctabant᷑. noua protulerit : at que aduersũm
eum daemonicae furoris arma commouerit. ag
ante iamdiximus : cum in profundo cuiusdam noctis
silentio psalmorũ canora in baptis terio peregissa:
ꝑgens cumpaucis ad martini beatiba silicã ut re¬
liquum noctis spatiũ usq ad matutinos indiunis
laudibus in ibi aepular&̃. Cumque puerũ cum
lucerna praeeuntẽ iamque fores basilicae conti¬
giss& : ingerensse funestus daemon formã uali¬
dam & speciem auis teterrio &horribilis. pri¬
mũ lumen quod pracibat nititur suffocare: Dem
de in faciem oculosque scĩ uiri cum magno impetu¬
se iniecit. Et huc atque illuc eminus circũ uolitans

Expanded text:
adhaeret sanctis, gesta per ordinem fatetur. Ignoscit adhaeret sanctis, gesta per ordinem fatetur. Ignoscit mens pietate promptissima, illico tribuit veniam confitenti. 31. Etenim quanta quibusve contra eum pessimus daemon artibus cum universo exercitu suo intentione pugnaverit, atque super omnes caeteros qui per illud tempus pro Christi nomine colluctabantur, nova protulerit, atque adversus eum daemonici furoris arma commoverit, agnante jam diximus; cum in profundo cujusdam noctis silentio psalmorum canora in baptisterio peregisset, perrexit cum paucis ad B. Martini basilicam, ut reliquo noctis spatio usque ad Matutinas in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque puero cum lucerna praeeunte jam fores basilicae contigisset, ingerens se funestus daemon forma valida et specie avis teterrimae et horribilis, primum lucem quae praeibat nititur suffocare, deinde se in faciem oculosque beati viri cum magno impetu injecit, et huc atque illuc eminus circumvolitans,
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria. Mlonens saepe : potius petat quã rapi¬
at. Alunere sibi optet conferre. non rapinac : Et
quomam in eofuit ꝑfecta humilitas prompta mi¬
I scricordio scã simplicitas. Quantae uero pãtientiȩ
fuerit & longanimitatis quis dicere ualeat: It
Cumunus exdiscipulis deordie laeuitarum re¬
pedandi ad propriam licentiam sibi postulara :
ille dilectionis affectu ne aliquid casus longeui iti¬
neris accider&. libertatem ei ab eundi non tribuit
hic uero spũ armatus suꝑbiae. uix curarũ obliui¬
onẽ quies prima lexarat. graduconcito cõnue¬
hiculo fugom facinore stimulante arripuit
Quiita dignocaecitatis ꝑcutitur supplicio: uthuc
atque illuc ꝑ totam noctẽ incertus uocuo labore
discurrera Reddito terris die carsu in casso. con¬
sumpto loco dequofestimis iter arripuit. secon¬
sisterecernit. Ad sacerdotem denique ca iam
mhil puto later&. uemã facinoris petit. gemibus

Expanded text:
necessaria, monens saepe ut potius petat quam rapinecessaria, monens saepe ut potius petat quam rapiat; munere sibi optet conferri, non rapina. En quam in eo fuit perfecta humilitas, prompta misericordia, sancta simplicitas: quantae vero patientiae fuerit et longanimitatis, quis dicere valeat? 30. Cum unus ex discipulis de ordine levitarum repedandi ad propria licentiam postularet, ille dilectionis affectu, ne aliquid casu longaevi itineris accideret, libertatem ei abeundi non tribuit. Hic vero spiritu armatus superbiae, cum vix curarum oblivionem quies prima laxaverat, gradu concito cum vehiculo fugam facinore stimulante arripuit: qui ita digno caecitatis percutitur supplicio, ut huc atque illuc per totam noctem incertus vacuo labore discurreret. Reddito terris die, cursu incassum consumpto, in loco in quo festinus iter arripuit, se consistere cernit. Ad sacerdotem denique quem jam nihil puto lateret, veniam facinoris petit, genibus
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatus: in puteo cubitanum fere oc toginta emi¬
aduentans : iub& post elapsum quendam depueris :¬
descendere nexum. Satis inonens diligentia sumina
scoestum trahere circumplexum Cumq om̃s ñ pos¬
se uamuiuere clamitarent. quẽ tantȩ altitudinis t rae
hiatus uorauerat. sed potius ab om̃ib: um in terisse cre¬
der&ur : imperat puerũ uis s aboedire uelociter
Ingreditur famulus nec contatus. signaculo uiriscĩ
armatus a lacrem repperiit. qũe om̃s credebant
esse ex animem: Conexum fumbus captiuũ: ad pa¬
trium reuocat solum. Constipantur moenia : ag¬
minib: populorũ. Ad specta culum tanto reipuenȩ
tota confluxerat ciuitas. conplosis manibus uoces
omniũ ꝑstrepebant : Mirantur sospitẽ : quẽ tantȩ
altitudinis mersũ. iammputabant essẽ de functum
Actenus criminosus al tomentis stupore discussus
scĩs prostratus uestigiis. postulat facinoris ueniã
Ilico uirpietate plenus indulg& : et usibus tribuit

Expanded text:
cruciatus, in puteum cubitorum fere octoginta, emicruciatus, in puteum cubitorum fere octoginta, emiadventans, jubet post elapsum quemdam de pueris descendere innexum, satis monens diligentia summa scelestum trahere circumplexum. Cumque omnes non posse jam vivere clamitarent quem tantae altitudinis terrae hiatus voraverat, sed potius ab omnibus jam interiisse crederetur, imperat puerum jussis obedire velociter. Ingreditur famulus, nec cunctatus signaculo viri sancti armatus, alacrem reperit quem omnes credebant esse exanimem. Connexum funibus captivum ad patrium revocat solum. Constipantur moenia agminibus populorum: ad spectaculum tantae rei pene tota confluxerat civitas; complosis manibus voces omnium perstrepebant; mirantur sospitem quem tantae altitudinis mersum baratro jam putabant esse defunctum. Hactenus criminosus alto mentis stupore discussus, sanctis prostratus vestigiis postulat facinoris veniam. Illico vir pietate plenus indulget, et usibus tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
empore quodam unus desceleratis &ut pote
indigentibuis in promptuariũ beatiuiri se noctu
uiolentus in iecit. Statim diripere nititur quȩ
atrocimente facinus furti conceperat. Et ab ire
festinans. nullus remeanti pat& exitus. Et mu¬
nimine ominconstructo : quasi carcere septus
rebs undique legatur . Noctisergo totius i t pr hn¬
cassũ consumpto . facilis cui fuerat ingressus
nec tenuis pat& regressus. Interea lucis splendor
mundum in radiat : & uirdĩ unum decus todibus euocat
matens ad iõcium mandat ut quemerrore lassatum &
uelut quibus dam artatum uinculis ita innexum in
promptuario repperissa ad traheret. Haud mora mi¬
nister adsõcium properans adiit. Quẽ que uocato
scelestum repperiunt intro. Et ut ad traherent
protinuis conprebendunt. Inter horum manus lubri¬
cus repente elabtur. Et cumse perimines corner&
circum septum et undigue aturbis uallatũ mallens
subire celerẽmortẽ quam longos facinoris trahere

Expanded text:
Tempore quodam unus de sceleratis et ut pote Tempore quodam unus de sceleratis et ut pote indigentibus, in promptuarium beati viri se noctu violentus injecit; statim diripere nititur quod atroci mente facinus furti conceperat; et dum abire festinat, nullus remeandi patet exitus, et munimine omni constructo quasi carcere septus, reus undique ligatur. Noctis ergo totius itinere incassum consumpto, facilis cui fuerat ingressus, nec tenuis patet regressus. Interea lucis splendor mundum irradiat, et vir Dei unum de custodibus evocat, mittens ad socium mandat, ut quem errore lassatum, et velut quibusdam arctatum vinculis ita innexum crimine in promptuario reperisset, attraheret. 29. Haud mora, minister socium properans adiit: quo vocato scelestum reperiunt intra; et ut attraherent protinus comprehendunt. Inter horum manus lubricus repente elabitur: et cum sese criminibus cerneret circumseptum et undique a turbis vallatum, malens subire celerem mortem, quam longi facinoris trahere