comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs aũdeuiauent hiumoĩ facimꝰ sãcrationẽ
⁊ hanc legẽ imꝑpetuũ ualiturã inducimũ.
tampatrib ꝗͣ lib̾is gͣtam quo exẽplo ⁊ malu
exceisi ingrnu papimatiũ in hmoĩ casu in
quo pat̃ filio suo substituit. nulla lib̾oꝵ ex
bis ꝓcreandoꝵ. adiectiõe adhibiti exoptimoi.
intellectu ctissposuisse. subsiitutionẽ eua¬

Expanded text:
ionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus quam liberis gratam: quo exemplo etiam aliis excelsi ingenii papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ uellet. id ꝙ ẽ inutile. maͥmoniũ
te recdimcrt cũ uro ñ uib̾et. tu porrouo¬
luntatẽ eĩ cliuortio cõpasti. oportue¬
rat aũt. ⁊ siꝯctitio huiusmoĩ admit¬
teret᷑. p̃ferre lucro cõcordiã maritalẽ
sine ullo dãpno ꝯuĩctionẽ retinere
potuisti. redligͥ admaritũ tuũ sciens
hrditatẽ matris. ⁊̃ siredieris retenturã
qluppe quatretinẽs ucet prsus abeo

Expanded text:
t, id quod est inutile, matrimonium te dirimere cum viro non iuberet Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. sine ullo damno coniunctionem retinere potuisti Redi igitur ad maritum sciens hereditatem matris, etiamsi redieris, retenturam, quippe quam retineres, licet prorsus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Conditioni subqua testam̃toma¬
tristue hr̃s instituta es. siñ panusti.
substitutio locũ habet. Nec n uideri
tatẽ łͥ induxisse cum te filio soroĩ¬
suc ꝯsobrino tuo pabili ꝯsilio matͥmo¬
nio iungẽ uolu̾it. nec exira ordinaĩo
auxilo inctiges cũ exhis que p̃cib li¬
tellocomplexa ẽs. declarat᷑ ꝑ eũ ñste¬
tisse quonimꝰ supp̃me uoluntati ma¬
tris iue testabcis satiffieret. . A.

Expanded text:
. Condicioni, sub qua testamento matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. Nec enim videri tatem tibi indsuae consobrino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit. Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
inpata que inpiuncia manitame e¬
rat regressus fuisses nec excredatũ te
alleges. simeũ iccũ. ñ rectisses manife¬
stum:. muitis casib s̃ uoluntarus. set
fo̾tuitis cucnire potuisse. uͥ eã impłe¬

Expanded text:
in patriam, quae in provincia mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fo
Abbreviated transcription (Latin):
isis exilus destinatõ metas tp̃is p̃sti¬
triti incarceris implesse custotia dep̃¬
hendit solutos pena iũcuł ꝙ iaxatos
custoctia lib̾aat p̃cipimꝰ. nec fõmidare
miserias ullas exilii sit sãt mm̃ soꝵ
cruciatnũ semel luisse supplicia. nec

Expanded text:
diversis exiliis destinatos metas temporis praestituti in carceris implesse custodia deprehendit, solutos poena vinculisque laxatos custodia liberari praecipimus nec formidare miserias ullas exilii. Sit satis immensorum cruciatuum semel luisse supplicia, ne,
Abbreviated transcription (Latin):
cõ tutore pecuniã soluisti. nullũ uidi¬
ciũ tibi cẽ pupillũ ꝯpenit. ut delegẽtur tͥ
adũsus lib̾atũ actio. Quoo sinom̃ emi¬
sti mnrẽ suã ꝓcurator datus. hr̃les uidi¬
cãtĩ poitis ꝯuenͣire:
ille ꝯtlẽpnani s es.s absems. ⁊ in defen¬
sus ac ꝗeuisti cũ ex causa uicdicati sati¬
faccir cepxris. acticẽs adu̾sus ꝯ tutores
tios mandan tibi apupilla desidera¬
bis. ł utili actioẽ uteris.¬
diã. Hipater tuus quẽ. ⁊ pͥuigni sui
tutela amministrasse ꝓponis testam̃to
rocte facto pupillo quondã suo herede
ditari a tutele petitionẽ ꝯfusions ꝯstat
cxtingui. ꝓresidua pearte succedentem
patri tutele te ꝯuenit ap̃ ꝯpetentẽ uidi¬
cẽ reddere rationẽ. ꝗ sccłm boña fidem

Expanded text:
contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. quod si nomen emisti, in rem suam procurator datus heredes eius iudicati poteris convenire. illae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desiderabis vel utili actiodi. Si pater tuus, quem et privigni sui tutelam administrasse proponis, testamento recte facto, pupillo etiam quondam suo herede ditaria tutelae petitionem confusione constet extingui, pro residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competentem iudicem reddere rationes. Qui secundum bonam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem ł bõꝵ possessionẽ petere furio¬
sus possit. siueñ. ⁊ sicurator eius ad bo¬
noꝵ possessionẽ petendã admitti debe¬
habuerint certam̃. Nos itaꝙ utrã cpa¬
ciẽ actoꝵ certofecłe cõpescentes. sancci¬
mꝰ furiosũ ꝗdẽ nullo modo posse here¬
ctitatẽ acdur ł b̾oꝵ possessionẽ agnoscẽ.
Curatori aut eius licentiã aum. um
tur.⁊ adsimilitudinẽ bõꝵ possessioni
hałe. cũpetitio bonoꝵ possessionis ꝯst¬
antiniana lege sublata ẽ.⁊ abea intro¬
ducta obẜuatioe ꝓantiq̃ sufficit petiti¬
one: ¶S cũ antiꝗtas incuratore furio¬
si multas ambages ꝯstituit. quẽ adm¬
octũ abeocantio ł satis datio detur uł
prestabat cantelam. necessartũ nobis
uisum ẽ: ut humano gent̃i ꝯsulentes.¬

Expanded text:
ditatem vel bonorum possessionem petere furiosus possit, sive non, et si curator eius ad bonorum possessionem petendam admitti debehabuere certamen. Nos itaque utramque aciem auctorum certo foedere compescentes sancimus furiosum quidem nullo modo posse vel hereditatem adire vel bonorum possessionem agnoscere: curatori autem eius licentiam damus, immotur, et ad similitudinem bonorum possessionis habere, cum petitio bonorum possessionis Constantiniana lege sublata est et ab ea introducta observatio pro antiqua sufficit petitione. Sed cum antiquitas in curatore furiosi multas ambages constituit, quemadmodum ab eo vel cautio vel satisdatio detur, vepraestabat cautelam, necessarium nobis visum est, ut humano generi consulentes
Abbreviated transcription (Latin):
ctis sacroscis scpturis eclicat oĩa serẽte.
⁊ cũ utilitate fum osi agere naꝙ pretmit¬
tere ea que utilia fuoso eẽ putauĩt. nap
amͥmittere quȩ inuitilia existim auĩt.
⁊ inuentario cũ omĩ subtilitate .p. ꝯscͥp¬
to res suscipiant ⁊ eas sccłm opimonio¬
ulti curatoꝵ. Sin aũt testamentũ quidẽ
pacrens ñ ꝯfeccĩt lexant curatorem ut po¬
te agnatum uocaĩit. ⁊ cocessante aut ñ
idoneo fõsitam existente exiidiciau elec¬
tic̃ẽ curatorẽ ci dare necesse fuit: tẽ scdłm¬

Expanded text:
ctis sacrosanctis scripturis edicat omnia se recte et cum utilitate furiosi gerere neque praetermittere ea, quae utilia furioso esse putaverit, neque admittere, quae inutilia existimaverit. Et inventario cum omni subtilitate publice conscripto res suscipiat et eas secundum sui opinioulti. Sin autem testamentum quidem parens non confecerit, lex autem curatorem, utpote agnatum, vocaverit, vel, eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei dare necesse fuerit, tunc sc
Abbreviated transcription (Latin):
eam puocãte tm̃ maiore socio eiꝰ alieã¬
tionẽ. ⁊̃ sine decrẽto fieri iam pridem
suo debitis ctumtarxat fiscalib ingruẽ
xidccirti int̃põitio a¶tantaniano p̃tore
celebranda ẽ patis examnatisq causis
ut pate facta rexũ fide fima uenditio ꝑ¬

Expanded text:
am provocante tantum maiore socio eius alienationem et sine decreto fieri iam pridem suo, debitis dumtaxat fiscalibus ingruenxii, decreti interpositio a Constantiniano praetore celebranda est, probatis examussim causis, ut patefacta rerum fide firma venditio p
Abbreviated transcription (Latin):
in quo inũmoĩ morb desꝑatur. s. ꝑ inter¬
ualla que ꝑfectissima sunt nicħ curato¬
iẽ agẽ. s pmposse furiosum dum sapit
ił retitatẽ acdire. ⁊ oĩa alia facere que sa¬
nis hoĩb competunt: E Sinaũt furor
stumur suis iterũ esi accenderit curatorẽ
incõtractu suo adiungi. ut nom̃ ꝗdẽ cu¬
ratoris in cẽ tp̃s hãt. effectũ aũt quotiẽs
morb redieret. necrebra ł quasiludi

Expanded text:
in quo huiusmodi morbus desperatur: sed per intervalla, quae perfectissima sunt, nihil curatorem agere, sed ipsum posse furiosum, dum sapit, et hereditatem adire et omnia alia facere, quae sanis hominibus competunt: sin autem furor stimulis suis iterum eum accenderit, curatorem in contractus vocari, ut nomen quidem curatoris in omne tempus habeat, effectum autem, quotiens mo
Abbreviated transcription (Latin):
affectus extraneus inueniat᷑ ut uincat
pat̾nũ. ł cui alu credendũ ẽ res lid̾oꝵ
gubnandas eẽ parentib derelictis. li¬
cet ĩtulianus antiꝗ uiris int̾pres libro
singulari quẽ decanstrensi pectilio ꝯctid̾.
tali tractu ꝓpoĩto id̾atur obscure eã dẽ
attingere sententiã. m̃ nos h oc aꝑtissi¬
me introctuximus. ES̾in aũt parẽte
rioso relinquenda s̃. ł substitutice eoꝵ
in suo robore mancat. Sinaũt ppetuo
furosus sui uiris sit. tc̃mpat̃na qui dẽ

Expanded text:
extraneus inveniatur, ut vincat paternum? vel cui alii credendum est res liberorum gubernandas parentibus derelictis? Licet Tertullianus iuris antiqui interpres libro singulari, quem de castrensi peculio condidit, tali tractatu proposito videatur obscure eandem attingere sententiam, tamen nos hoc apertissime introduximus. Sin autem parentes rioso relinquenda sunt vel substitutione eorum, in suo robore maneat. Sin autem perpetuus furiosus sui iuris sit, tunc in paterna q
Abbreviated transcription (Latin):
om̃.Gor Grationis chiuiseuen uene¬
ficium quo possessioẽs rusticas siñdec̾to
p̃sidis pupilloꝵ. sen adolescentiũ dist̃
gnatũ furiosi põrigit. Sugͥ catra decretũ
presictis fundus mñtecapti ĩ abag̃to ens
tibi pignori nexus ẽ. unculũ pignoris ĩ
co si ꝯsistit. utilem tñ adu̾sus cum ꝑsonalẽ
actione si obciutuitatẽ pecuma mutua
acceptaẽ. poĩtis habe.¬

Expanded text:
o. Orationis divi Severi beneficium, quo possessiones rusticas sine decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi agnatum furiosi porrigitur. Si igitur citra decretum praesidis fundus mente capti etiam ab agnato eius tibi pignori nexus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adversus eum personalem actionem, si ob eius utilitatem pecunia mutua accepta est, poteris habe
Abbreviated transcription (Latin):
diã. Et si p̃ses decreuit auenãtum ł ob¬
liganctũ pͥupilli suburbanũ ł rusticũ p̃disĩ
tñ actiõnẽ pupillo sifalsis allegationib cir¬
gãuentã religionẽ eiꝰ pare possit senat᷑ resua¬
bit. qͣ excroere tuquoq fiuetaris.

Expanded text:
Etsi praeses decreverit alienandum vel obligandum pupilli suburbanum vel rusticum praedium, tamen actionem pupillo, si falsis adlegationibus circumventam religionem eius probare possit, senatus reservavit: quam exercere tu quoque non vetaris.
Abbreviated transcription (Latin):
emis. tutor uinuentariũ cetãq instrur̃¬
ta si ñ pͥferat. inlitẽ is iurandũ adu̾si
se pot amutere. at n hr̃s ciꝰ ĩta demũ si re¬
pertaͣ inhiereditate dolomalo ñ exiteat.
S cũ adu̾sus ip̃m tutorẽ litẽ ꝯtestatam
cẽ dicatis. tñ tnfferentib uob̾ in he̾des¬

Expanded text:
eius. tutor enim inventarium ceteraque instrumenta si non proferat, in litem iusiurandum adversus se potest admittere: at enim heres eius ita demum, si reperta in hereditate dolo malo non exhibeat. Sed cum adversus ipsum tutorem litem contestatam esse dicatis, transferentibus in he
Abbreviated transcription (Latin):
dere nolebant. ncõpetentib allegatioi abr.
quob̾ tutores aut curattẽs dati erant. tib¬
rati eẽ amunẽ uissi sunt. ne eis cirtũ ueni¬
se ucdicis religione ꝓsit. pses ꝓuintie au¬
dri uos. ⁊ si iniustu dccretum extorsisse cõ
apparcicĩt exin ad cos ꝑiculũ amminisu¬
tioĩs ꝑtinẽ ꝓnũtia bit exquodat. sunt.
cis qĩte integra excusarise impetrasse as¬

Expanded text:
ndere volebant, non competentibus adlegationibus, qui vobis tutores aut curatores dati erant, liberati esse a munere visi sunt, ne eis circumvenisse iudicis religionem prosit, praeses provinciae audiet vos et, si iniustum decretum extorsisse eos apparuerit, exinde ad eos periculum administrationis pertinere pronuntiabit, ex quo dati sunt. rovinciae quasi re integra excusari se impetrasse a
Abbreviated transcription (Latin):
m ⁊ cũ. Adũsus bradẽ tutoĩs adtns¬
ferendã turtelã uidicẽ accipiens tp̃r litis
ac pub̾e̾m in strũtñta ptinentia restitiu
r̃mcdi tibi facuitas erit. mado si quondam
pupillo debitam affectionẽ adiuncula qͦ
religioĩs extentie uolucris:¬
orp. ant. Is qui tatices tutele seu cure
reposcit inuĩt in utẽ uirare compelli ñ pot.
s uolens ita demũ aucdiend̾ ẽ. si heres ꝑ
iõgcãm su ccessionẽ tutoris instrumta pupi¬
islaria dolo carcĩmiemencti pupilli grã eribe
ñiult. Simuĩo neꝙ dolus neq lata cul pa
randi facuitate uidex deueritate cognosci
sa q̃ cessantib curatorib quondã tu is
uidex secut ums uirancti ate plati reli¬
gionẽ incondẽpnationẽ dectucta min

Expanded text:
sus heredem tutoris ad transferendam tutelam iudicem accipiens tempore litis ad puberem instrumenta pertinentia restitui n litem iurandi tibi facultas erit, modo si quondam pupillo debitam adfectionem ad vincula quoque religionis extendere volueriso. Is, qui rationes tutelae seu curae reposcit, invitus in litem iurare compelli non potest. sed volens ita demum audiendus est, si heres per longam successionem tutoris instrumenta pupillaria dolo circumveniendi pupilli gratia exhibere non vult. Sin vero neque dolus neque lata culpa randi facultate iudex de veritate cognoscet, sa, quam cessantibus curatoribus quondam tuis iudex secutus iurisiurandi a te prolati religio
Abbreviated transcription (Latin):
tictelas ł arras eocẽ ip̃r ñ defun̾ctone susce̾¬
ptas amministratas. honoͣre quarte tute¬
le seucurationis puputoꝵ seu adolescen¬
tiũ ñ grauab̾is. finito aũt officio pub̾ta¬
te pupilloꝵ retait adorescentiũ aue sub¬
stitui possunt. licet ñ dũ ratio tutele siue
cure amministiate ñ reddita sit. s in ꝑfe¬
cte diu̾se spes nacationis licet ꝑmute ad
excusationẽ si ꝓficiunt. Scire igit oebes
eũ ꝗ duos filos ht̃. ⁊ auas tutelas ammi¬
nistrat excisationẽ si mereri.¬

Expanded text:
tutelas vel curas eodem tempore non defunctorie susceptas administras, onere quartae tutelae vel curationis pupillorum seu adulescentium non gravaberis. Finito autem officio pubertate pupillorum vel aetate adulescentium aliae substitui possunt, licet nondum ratio tutelae sive curae administratae reddita sit. Sed imperfectae diversae species vacationis, licet permixtae, ad excusationem non proficiunt. scire igitur debes eum, qui duos filios habet et duas tutelas administrat, excusationem non mereri
Abbreviated transcription (Latin):
de suspitioĩs rationẽ moucr᷑. cũ ait̾ coꝵ
ñ soluendo effect᷑ sit ł suspitionis ca̾sam
agendo sua sponte uira pupiiu ꝓdidert̃.
nec pdẽ eis cdicẽtib ꝯ tutore suũ ñ ami¬
ñistrasse pupilli res. s iũo ip̃i int̃se r
ammimstratior̃s diniser᷑. ñ philrt̾ adole¬
scens ⁊ inũ exbis in sonictũ uenire. ut ac

Expanded text:
dae suspicionis rationem moverunt, cum alter eorum non solvendo effectus sit, vel suspicionis causam agendo sua sponte iura pupilli prodiderunt. Nec prodest eis dicentibus contutorem suum non administrasse pupillares res. Sin vero ipsi inter se res administrationis diviserunt, non prohibetur adulescens et unum ex his in so
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. ¶Sane sunrossi cẽ rei sub
sporie uencditionis. cansa dirionis uit
te aleret incluxisti. sic̃ doãtio ꝑfccra fi¬
cile rescindi si potest. ita iegi quã tius
reb donanis cdixisti: patere ꝯuenit. bc
hr̃cte distractas pponas. intelligere debi¬
eras duplican tibi tituuui possessi orn ni
potu̾isse. s exdoãticẽ ⁊ traditicẽ dnm̃ fa¬
ctsi. frustra emisse cũ rti pͥe cp̃tio sipossit

Expanded text:
substantia. Sane si in possessionem rei sub specie venditionis causa donationis, ut te aleret, induxisti, sicut donatio perfecta facile rescindi non potest, ita legi, quam tuis rebus donans dixistidistractas esse proponas, intellegere debueras duplicari tibi titulum possessionis non potuisse, sed ex donatione et traditione dominum factum frustra emisse, cum rei propriae empt
Abbreviated transcription (Latin):
or̃p. orat. Dudũ pximis c̃sortibus¬
ꝙ c̃cessũ erat. ut extrancos ab ep̃ti oe rem¬
ouerent neq hores suo arbitao uendã¬
da distraħent. Es: qr grauis ħ udetñ
inuiria. que mam honestatis coloe̾ ue¬
lat᷑. ut hoies dereb sius facẽ auꝗͥ cog̃at᷑¬

Expanded text:
osius . Dudum proximis consortibusque concessum erat, ut extraneos ab emptione removerent neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. Sed quia gravis haec videtur iniuria, quae inani honestatis colore velatur, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. H. uiccimꝰ uetũm dubitatione
semotã licentiã hałr furiosi curatorẽ di¬
soluere simaluerit sccietatẽ fułosi. ⁊ so¬
cus licẽ ei rtmitiare. ¶ Et quẽ ad modui
in omĩb: aliis cc̃ctib legitimã aucto ritã¬
tẽ ei cẽcedimꝰ. tta. ⁊ inhac parte cũ ꝑmit

Expanded text:
nianus . Sancimus veterum dubitatione semota licentiam habere furiosi curatorem dissolvere, si maluerit, societatem furiosi, et sociis licere ei renuntiare . Et quemadmodum in omnibus aliis contractibus legitimam auctoritatem ei dedimus, ita et in hac parte
Abbreviated transcription (Latin):
licã fidem innictã ciuitate fundantes.÷. ꝙ
ep̃i alexanrie cuutatis crecetant. qͥd ĩ epbe¬
sina smodus cuibeate memoriȩ crralus p̃¬
fuit. inquanestorii error expuusus ẽ. iutu¬
chetis doginata simesta ꝯdẽpnans. sciant se
eẽ h̃rticos apolliaristas. apolliaris n faci¬
norosissimã sectã eutiches ⁊ cdioscorus m̃te
sacrilega sĩt socuti. Iõꝙ hih oiẽs ꝙ apolu¬
naus uł cutichetis ꝑussitatẽ sequintur. iut
penis ꝗ̃dinoꝵ retroprncipli ꝯstitutionib

Expanded text:
licam fidem in Nicaena civitate fundantes; centcopi Alexandrinae civitatis credebant; quos etiam Ephesina synodus, cui beatae memoriae Cyrillus praefuit, in qua Nestorii error expulsus est, in uychetis dogmata funesta condemnans: sciant se esse haereticos apollinaristas: apollinaris enim facinorosissimam sectam eutyches et dioscorus mente sacrilega sunt secuti. Ideoque hi omnes, qui apollinaris vel eutychetis perversitatem sequuntur, illis poeni
Abbreviated transcription (Latin):
non ẜuiũt desinant affectatis dolis alienũ
uere religiõis nom assumẽ. ⁊ suis aꝑtis cͥ¬
minib denotent᷑. ab oĩum sũmotieccłaꝵ
limine: penit̃ arcehant̃. Cũ om̃s ħrticos il¬
licita agere int oppida ꝯgͣgaticẽs uetemꝰ ac

Expanded text:
dolis alienum verae religionis nomen adsumere et suis apertis criminibus denotentur. Ab omnium submoti ecclesiarum limine penitus arceantur, cum omnes haereticos illicitas agere intra oppida congregationes vetemus ac,
Abbreviated transcription (Latin):
ncipũ puriore luce tãꝗ̃ aliꝙ sid̾ irracdiat .ꝙ
amore fidei q caĩtatis stuctioe docti eccłasticĩ
disciplinis romane secdisreuẽntiã ⁊suatis.
⁊cicũcta subicitis ⁊ ad cideducitis unitatẽ
declarant: ⁊ pietatis ur̃e reuerentissimi te¬
stantur affatus. Paat̃t gͥ inuob̾implet̾uor
fore ꝙ scͥpture loquĩt᷑ ꝑ me reges regnãt
clariore p̃fulgeat uł ꝗͣ recta fides inpͥncipe.
uera religio. Nãcũ auctorẽ iute ł luminis
utͣq respiciat. recte ⁊ tencbs̃ ꝓspiciunt. ⁊
nesciunt subiacẽdefectui ꝗ̃ gbiẽ głossissi¬
me pͥncipũ uotisoĩb exoãbit᷑ diuina potẽ¬
tia ut pietatẽ urãm in ha̾cendore ficdĩ. in
hac deuotiõe m̃tis. anħ integre religionis stu¬
facti in sublime ꝓuectumĩgta s t̃nqllita¬
te custocit. neq nparua eiuicissitudo apo¬

Expanded text:
ncipum, puriore luce tamquam aliquod sidus irradiat, quod amore fidei, quod caritatis studio, edocti ecclesiasticis disciplinis, Romanae sedis reverentiam conservatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducitis unitatem, declarant, et pietatis vestrae reverendissimi testantur affatus. Patet igitur in vobis impletum fore quod Scripturae loquuntur: Per me reges regnant, clariore prefulgeat quam recta fides in principeuera religio. nam cum auctorem uitae uel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciunt subiacere defectui. quam ob rem, gloriosissime principum, uotis omnibus exorabitur diuina potentia, ut pietatem uestram in hoc ardore fidei, in hac deuotione mentis, in hoc integrae religionis stufacti in sublime prouectum grata sibi tranquillitate custodit. neque enim parua ei uicissitudo a po
Abbreviated transcription (Latin):
ctientiã conmnodant statutis cccłus hãnt᷑ extor¬
res. S i qr gremiũ suũ nũꝗ̃ redeuntib claudit
poĩto ⁊ pranaitentioẽ depulsa. adunitatẽ
benigni aĩ grã ꝯdonate. deũ aũt. ⁊ saluatorẽ¬
nr̃miħmexoramꝰ q̃tenlongnis. ⁊ pacificis
uos clignet᷑ custodire tp̃ib. Inhacuera re¬
ligioẽ: ⁊ unitate. ⁊ ueneãticẽ apłice sectis

Expanded text:
edientiam commodant statutis, ecclesiis habeantur extorres. sed quia gremium suum numquam redeuntibus claudit posito et praua institutione depulsa ad unitatem benigni animi gratiam condonate. deum autem et saluatorem exoramus, quatenus longaeuis et pacificis uos dignetur custodire temporibus in hac uera religione et unitate et ueneratione apostolicae sedis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ctius audere cecere. ł erũ sici testõquocũꝙ un
re facto. scucolicillos. ut sola nũ cupatione.
legato. siue fidicõmisso. aut mor tiscãdona¬
tict. aut alioqu̾ocũq ultimo. arb̾ito aũcerte
iñt̃ iuiuor habital argitate. siuetẽctu uendit.¬
onis. siue deatioĩs aut alio qu ocũꝙ tituloꝗsꝙ
ad pfatã uenãbilẽ eccłam pationisi suum
rãtẽne certã paimonii infundis p̃cdus scu
domib uł annonis mancipus. ⁊ colonis eoꝵ¬
ulla penut᷑ inmuauiti cẽ ꝯseruent. S uentes nii

Expanded text:
praediis audere cedere. Verum sive testamento quocumque iure facto seu codicillo vel sola nuncupatione, legato sive fideicommisso, aut mortis causa aut alio quocumque ultimo arbitrio aut certe inter viventes habita largitate sive contractu venditionis sive donationis aut alio quocumque titulo quisque ad praefatam venerabilem ecclesiam patrimonium suum partemve certam patrimonii in fundis praediis seu domibus vel annonis mancipiis et colonis eorulla penitus imminutione conservent
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncies p̃stittr̃. firma ⁊ mlibata ⁊ mꝑpetuũ
decer nimꝰ custodiri. onĩs sane pͣgmaticas sc̃o¬
nes que cc̃canones eccłasticos intuentu qre
i ambitionis elicte st̃ robore suo ⁊ firmitate
uacuatas cessare s̃cipimꝰ. Et quia humanita

Expanded text:
firma et illibata in perpetuum decernimus custodiri. Omnes sane pragmaticas sanctiones, quae contra canones ecclesiasticos interventu gratiae et ambitionis elicitae sunt, robore suo et firmitate vacuatas cessare praecipimus. Et quia humanita
Abbreviated transcription (Latin):
d. ã. Militis uoluntatẽ quã circa
monuitũ sibi faciendum testam̃¬
to exp̃sit. ⁊ mat̾ ⁊ pat̃ ħrłs eius ne¬
glegtre ñ debent Alã ⁊ sidclãtiõ ħ nomĩe
p̃tertis ꝯstitutionib amota ẽ. inui

Expanded text:
. Militis voluntatem, quam circa monumentum sibi faciendum testamento expressit, et mater et pater heredes eius neglegere non debent. nam etsi delatio hoc nomine praeteritis constitutionibus amota est, invi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ. Instrum̃ta adius tuũ ꝑtinen¬
tia portẽ diu̾sã inuasisse asseueran.
si ꝗdẽ crm̃ intendis. sollẽpnib accu¬
sationib impletis fide asseuerationi
tue fac. Sinuõ ad exhibenctã intendi.
iudicioꝵ more exꝑire.
tate tenet᷑ ꝗ fãdultatẽ hñs. culpa uł
dolũ in explendo p̃cepto cõmittit. ita
ut ꝗ rẽ detcriorẽ exhibuit. equitas exħ¬
ibitionis ꝑficiat. ut quanis ad exhibẽ¬
dũ aqi pote. infactõ tantu accio cor¬
tra cͥum deti¬
d.ã. Nires tuas cõmodouit aut de¬
posuit is cruĩ p̃cib memmisti. ad uisu
tenentẽ adexhibendũ. ł uẽdicatioẽ
uti potes. ¶Qd si pactus sit ut t resti¬
tiant̾. si ꝗde ei ꝗdeposuit successisti. ui¬

Expanded text:
i. Instrumenta ad ius tuum pertinentia partem diversam invasisse adseverans, si quidem crimen intendis, sollemnibus accusationibus impletis fidem adseverationi tuae fac, sin vero ad exhibendum intendis, iudiciorum more experire. tate tenetur, qui facultatem habens culpam vel dolum in explendo praecepto committit, ita ut, qui rem deteriorem exhibuit, aequitas exhibitionis proficiat, ut, quamvis ad exhibendum agi non potest, in factum tamen actio contra eum dettuas commodavit aut deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad exhibendum vel vindicatione uti potes. Quod si pactus sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iu
Abbreviated transcription (Latin):
tradant᷑ offã aut palatinis sr̃ hac cã
missis nro tenc̃da patrotimo. mox uõ
adnos sublitt̃s publicis iudiciis. si¬
gillatĩ deoĩb noatĩq referat᷑ ꝓculdubio
negligentie̾ mulctãda. Nãsiq p̾factã

Expanded text:
tradantur officio aut palatinis super hac causa missis nostro nectenda patrimonio. Mox vero ad nos sub litteris publicis iudicis singillatim de omnibus nominatimque referatur, procul dubio neglegentia multanda. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
liquid amuuere possit accipe. ł intoto. si
ea penitus im̃pia fatigat. Esẽ aut muli
n alit cas intali cc̃ctu possese palus ob¬
ligare. uͥ instrumto publice cõfecto ⁊ ałb.
testib sub signato accipiant hoĩes amu¬
cas obligari. ⁊ sic omĩa ĩractan que de i

Expanded text:
liquid a muliere possit accipere, vel in totum, si ea penitus inopia fatigatur. Ne autem mulnon aliter eas in tali contractu posse se pro aliis obligare, nisi instrumento publice confecto et a tribus testibus subsignato accipiant homines a mueas obligari et sic omnia tractari, quae de i
Abbreviated transcription (Latin):
se. ⁊ ñ eẽ acdsenat᷑ ⁊ sutti uelleiant au¬
xiuũ regressus. ¶Siti aut sin scriptis im¬
cesserit. ł instrum̃to ñ sic cofecto to po
sit stip ulator ostttide ea accepisse pecu¬
niã t res. ⁊ sic subisse obligationẽ. repeli
ł inime fui̾t abco apͣs¬

Expanded text:
iani auxilium regressum. Sin autem sine scriptis intercesserit vel instrumento non sic confecto, tunc, si possit stipulator ostendere eam accepisse pecunias vel res et sic subisse obligationem, repelli hoc minime fuerit ab eo ap
Abbreviated transcription (Latin):
ua cuas distinctiones cxulare cupiete.
sanctimꝰ muliere si intcesserit. siu abi¬
nitio sĩ postta aliꝗd capiens ut sese int¬
ponat. omimõ tencri: ⁊ n possi senat
sulti uelleiani uti ꝯ silis. sui sine scp¬
tis siũ ꝑ scͥptura sese int posuerit. ¶s. si
quide ipõ instrum̃to intcessionis dire

Expanded text:
as distinctiones exsulare cupientes sancimus mulierem, si intercesserit, sive ab initio sive postea aliquid accipiens, ut sese interponat, omnimodo teneri et non posse senatus consulti Velleiani uti auxilio, sive sine scriptis sive per scripturam sese interposuerit. Sed si quidem in ipso instrumento intercessi
Abbreviated transcription (Latin):
unt cẽ coscribant ilł ⁊ iã sccuntatib q̃
pꝰ c̃fectionẽ dotaliũ instrum̃toꝵ desolu¬
ta dore ci prte t insolictũ er ponũtur.
nͣuilã exeptionẽ ñ miate pccunie i¬
nitus opponi. ¶ Suꝑ cetĩs nõ secunta¬
tiu: que suꝑ puatis debitis acretitore
ꝯscribuntur. partẽ debiti sortis t usu¬
rarũ nõe solutã ec sigrficantes. ł adhuc

Expanded text:
e conscribantur, illis etiam securitatibus, quae post confectionem dotalium instrumentorum de soluta dote ex parte vel in solidum exponuntur, nullam exceptionem non numeratae pecuniae penitus opponi. Super ceteris vero securitatibus, quae super privatis debitis a creditore conscribuntur partem debiti sortis vel usurarum nomine solutam esse significantes, vel adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ pari. Ed. si minus idonca muue¬
re ꝯstituta aliqs pocunias i res decdi. ut
p eose obligaret. muuieri qdẽ que it uera
ħ acccpit nullus pateat acttas ad seniat
sutti auctontatẽ. croditori auetẽ liccat ad

Expanded text:
tionem parari. Sed si minus idoneae mulieri constitutae aliquis pecunias vel res dedit, ut pro eo se obligaret, mulieri quidem, quae re vera haec accepit, nullus pateat aditus ad senatus consulti auctoritatem, creditori aute
Abbreviated transcription (Latin):
inhac quidẽ alma urbe ap̃quẽlibet
orctinariũ uicticẽ. inꝑuncus uero
ap̃ uiros clarissimos rectores eaꝵ. uł
defensores locoꝵ cade querelã mani¬
festare coq nuo ꝑ petuã sibi exeptiõe
efficere. ¶ Si p̃sens. ꝗdẽ sit ꝗ pecunias
miasse ł alias res dectisse scͥptus ẽ au
urbe. ł inpuincus gerat. ut difficile
centiã dem̃ ci ꝗ memorata exeptione
uti uelit. alios uidicos adire.ł in hac¬

Expanded text:
in hac quidem alma urbe apud quemlibet ordinarium iudicem, in provinciis vero apud viros clarissimos rectores earum vel defensores locorum eandem querellam manifestare eoque modo perpetuam sibi exceptionem efficere. asse vel alias res dedisse scriptus est, aliquam provinciis gerat, ut difficile centiam damus ei qui memorata exceptione uti velit, alios judices adire, et
Abbreviated transcription (Latin):
mõ cõpellatur suã cõfessionẽ adunpłe.
ueniente mulierẽ fieni indotatã ⁊ sic a
iuro forsitan repelli. ⁊ distrai maui.¬
E et cu. ⁊ n scim fauore dociũ. ⁊ antiquos ss¬
iuris glitores seueritate iegis sepius in

Expanded text:
o compellatur suam confessionem adimplere. terveniente mulierem fieri indotatam et sic a viro forsitan repelli et distrahi matrimonium. cum enim scimus favore dotium et antiquos iuris conditores severitatem legis
Abbreviated transcription (Latin):
Iisinc uolutate tuares tue a
marits tuo pigneri date st̃. ntenentur.
Ad̾ si cosensisti obligationi scient cred¬
trice auxiliosenat ꝯsuitu uti potes. ESd
s uxtientia i stitisti. ut quasi suas it..
martr̾ obligaret. deciꝑe uoliusti muti.¬
ã pecunia datitẽ. ⁊ ido tͥ n succurret edt̃
Isuito. quo infirinitati ñ cauditati imi¬
uerum consulum.

Expanded text:
i sine voluntate tua res tuae a marito tuo pignori datae sunt, non tenentur. quod si consensisti obligationi sciente creditrice, auxilio senatus consulti uti potes. quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo infirmitati, non calliditati mulierum consultum
Abbreviated transcription (Latin):
possit exep̃tio. ⁊ iã eo subsede̾nte tali au¬
rilio uti. ł p̃sente ł absente. creditõres
eiꝰ possint. siũ ipsi cõueniantur ut po¬
teres cuis detinetes abhis ꝙ debtta ci er̃i
possint exammnando negceia sius adu¬

Expanded text:
possit exceptio, etiam eo supersedente tali auxilio uti, vel praesente vel absente, creditores eius possint sive ipsi conveniantur utpote res eius detinentes, ab his qui debita eius exigpossint in examinando negotio suis adver
Abbreviated transcription (Latin):
cres susceꝑint uncedentes. pnichilo habe¬
atur. l. uiꝰ mõ scͥptura. ł sin scriotis obuga¬
tio tãquã nec cofecta. nec penitus scͥpta
senat ꝯ suiti auriliũ imꝑloret̃. set sit li¬
da. ⁊ ab soluta quasi penitus nulli inga¬

Expanded text:
intercedentes, pro nihilo habeatur huiusmodi scriptura vel sine scriptis obligatio tamquam nec confecta nec penitus scripta, nec senatus consulti auxilium imploretur, sed sit libera et absoluta, quasi penitus nullo in ea
Abbreviated transcription (Latin):
prucensq soli partẽ adte ꝑtinere. nõ
qi sccius ł collega cõmunis oꝑis sollici¬
tactine solidã brncoꝵ exstractioneor
eam̃te ut supt᷑ ꝓportioe tua reciꝑit. ag¬
gressus ẽ. s. totuis loci disiũ nsur paret¬
⁊ collapsũ balncoꝵ refabricate missu
ẽ. cũ eclificia q̃ alicnoloco imponiit᷑.
solocedant. nec inpẽst his ꝗ imꝓte as
publici indirifida clisceptatiõe legum
placita custonict.

Expanded text:
prudensque soli partem ad te pertinere, non quasi socius vel collega communis operis sollicitudine solidam balneorum extructionem ea mente, ut sumptus pro portione tua reciperet, adgressus est, sed totius loci dominium usurpare et collapsum balneum refabricare enisus est, cum aedificia quae alieno loco imponuntur solo cedant nec impensae his qui improbe id memor iuris publici in dirimenda disceptatione legum placita custodiet.
Abbreviated transcription (Latin):
to qoꝑe. stati cc̃s ergistari aue ꝯstitui.
liceat intromitti. ł nuptias celebrari:¬
orp̃. lco. Hemini udiciũ uccat in hac
aut desidia dertucta aiugenti stucdiom
acorait. siea culta ⁊ ꝑftcta redelĩt que ue¬

Expanded text:
opere stationes ergasteriave constitui liceat intromitti vel nuptias celebrario pp. Nemini iudicum liceat in hac aut desidia derelicta diligenti studio adquirat, si ea culta et perfecta reddiderit, quae ve
Abbreviated transcription (Latin):
cisĩ neplus poscatrt auꝗ ꝗͣ necessitas ĩ¬
petiñt ne ueminꝰ. nc instãs impectiatur
effectus. oportet nãꝙ ꝑsinguia si steraia
inga certa qͦ ctistriui ut par cũctis p̃tẽ¬
toꝵ sũptuũ necessitas impa̾t. nemimiex

Expanded text:
civium, ne plus poscatur aliquid, quam necessitas imperaverit, neve minus, ne instans impediatur effectus: oportet namque per singula non sterilia iuga certa quaeque distribui, ut par cunctis praebendorum sumptuum necessitas i
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃. th. Sĩ qñ ꝯcessa a nod̾ licenua faĩt
exerencti id sublimis magnificentia tua
sciat eẽ suãcdũ. ut nulla domꝰ inchoamn¬
d̾ pubuce fabrice grã ctiruatur. nͥusꝙ¬
s hedificus uo̾ maiois p̃cu adnt̃a scienti¬
ã teferatur ut uͥ amplior poscitrar qͥtitas
umꝑiaues extet auctostas:¬

Expanded text:
rbi. Si quando concessa a nobis licentia fuerit extruendi, id sublimis magnificentia tua sciat esse servandum, ut nulla domus inchoandae publicae fabricae gratia diruatur, nisDe aedificiis vero maioris pretii ad nostram scientiam referatur, ut, ubi amplior poscitur quantitas, imperialis extet auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
pectato uicticioꝵ orainc. alicnã p̃ses¬
sionem iecte eã recupantib cedẽ patiãt᷑.
e os nãꝙ uibemꝰ ꝓtanta sue miꝗtatis
inprudentia sicogͥtioĩs iucticiane. cuẽ¬
tu fum̃t ꝯdc̃pnati. rei cuĩ p̃sessioneo
spõte restituc̃. usꝙ ad ctiffinitiuã sñtão¬

Expanded text:
ienam possessionem recte eam recuperantibus cedere patiantur. Eos namque iubemus pro tanta suae iniquitatis impudentia, si cognitionis iudiciariae eventu fuerint condemnati, rei, cuius possessionem sponte restituere usque ad definitivam senten
Abbreviated transcription (Latin):
aã. R iuxor tuappocuna ꝗ̃ accepit
untuo resꝑas obligauit pignoiꝰ eiq tu
successisti licet minstrum̃to ciꝰ facti ttͣsti¬
moniũ collatũ ñ sit soluto debit᷑o crectito¬
rẽ dehis ł raecenctis soliẽm inre ꝯu̾enios.

Expanded text:
. Si uxor tua pro pecunia quam accepit mutuo res proprias obligavit pignori eique tu successisti, licet in instrumentum eius facti testimonium collatum non sit, soluto debito creditorem de his tibi reddendis sollemni iure conveni.
Abbreviated transcription (Latin):
satis i donee lege falcictia si exaustalegatis
successio ꝑetur. ꝑ quarte renitionẽ ꝓspectã
ente patre tuo ꝗ̃ adscua̾s testatoi fuccessisse.
tbonoꝵ p̃sessionẽ accepisse. relicta slega¬
ta. ⁊ fidei omissa detaiuit. scłm sñtam in

Expanded text:
satis idonee lege Falcidia, si exhausta legatis successio probetur, per quartae retentionem prospectum ente patre tuo, quem adseveras testatori successisse et bonorum possessionem accepisse, relicta sibi legata vel fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. ad p̃henda luminaia. ⁊ cdificia.
atccta. repanda regic urb̾ ħꝰ lauacto siũ
anqua utrmus excusatiõe ꝯferri:
mirescͥti actindiciũ tueceisituditis de¬
stmacti angi portus initegrõ. ł partes suis
domib inclasant̃ seu poiticris usut pact᷑.
ponictubio irta pͥstina sac̾tasimc redcłe
ciuitati iubemꝰ. muita auti ꝗnquaginta
ubraꝵ ñ defritura siꝗs p̾hac insimiem au¬

Expanded text:
tate, quae placuit, ad praebenda luminaria et aedificia ac tecta reparanda regiae huius urbis lavacro sine aliqua iubemus excusatione ni rescripti ad iudicium tuae celsitudinis destinandi angiportus integros vel partes suis domibus incluserint seu porticus usurparint, procul dubio iura pristina sacratissimae reddere civitati iubemus: multa auri quinquaginta librarum non defutura, si quis posthac in similem au
Abbreviated transcription (Latin):
ũboꝵ possitioẽ. ruptũ ficri testam̃tũ
uidetur. si siũ uiuo testatoe. siũ post
mortẽ eiꝰ. Intraͬoẽ m̃ses amorte testa¬
toris uena̾nctũ filius ł filia fum̃t pg̃e¬
niti. maneat testatoris uolũtas im¬
mutilata. nepenã patiatur p̃teritioĩs
qui suos fiuos ñ preterut. ẜ uire¬

Expanded text:
sitione ruptum fieri testamentum videtur, sed sive vivo testatore sive post mortem eius intra decem menses a morte testatoris numerandos filius vel filia fuerint progeniti, maneat testatoris voluntas immutilata, ne poenam patiatur praeteritionis, qui suos filios non praeteriit. D. XI
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓminciȩ. si ħrditate notũ sũt obli¬
gsti. eos anħrdes sit int̾rgare debebit
acsittpus addelibandũ petient. mo¬
deratum statuer.
excusat. neq uis frts portionẽ tuãł̾ te¬
fuisti potestate. neꝙ spẽ delate ł q̃rẽde

Expanded text:
provinciae, si hereditati necdum sunt obligati, eos an heredes sint interrogare debebit ac, si tempus ad deliberandum petierint, moderatum statuet. excusat neque vis fratris portionem tuam vel tefuisti potestate, neque spem delatae tibi le
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝑ inquẽdã untiaꝵ modũ. ille aũ utã ĩsti¬
tutionẽ ⁊ cuas admittẽs unãt cuas ł quãtas¬
cũq respuendas eẽ censuit. Querebat᷑ ap̃uetẽs
siħ ci facẽ ꝑmittit᷑. Similiq mõ dubitabatur.
quẽdã extrancũ maliã partẽ quẽ pupillarĩt
substituit. ⁊ pͣͣ testator decessit priuius ꝗ dem
patri ẜ̾rs cxtitit ext̾neus aũt ħrditatẽ acdut. ⁊
postea adhuc inpͥmaetate puillus ꝯstitut᷑
ab lac luce subtc̃tus ẽ. ⁊ pupularis substitõ
lccũ sibi umñcticauit. cũq substitut᷑ eandẽ par¬

Expanded text:
tatis vel quendam unciarum modum, ille autem unam institutionem vel duas admittens unam vel duas vel quantascumque respuendas esse censuit: quaerebatur apud veteres, si hoc ei facere permittitur. Similique modo dubitabatur, quendam extraneum in aliam partem, quem pupillariter substituit, et postquam testator decessit, pupillus quidem patri heres extitit, extraneus autem hereditatem adiit, et postea adhuc in prima aetate pupillus constitutus ab hac luce subtractus est et pupillaris substitutio locum sibi vindicavit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inseg̃dtu in quopupillatẽ substitutionẽ
faciebat ip̃m suũ sinc uib̾tate pupillo suo
substituit. queretatur. inter prudentes si cx
hiũmõi substitutiõe ħrs nccessariꝰ pupillo
existat. cã ii alfcatiois exueteri regula ortaẽ
qr om̃ib placuerat hunc ẜ uũ necessariũ
tas relinquetat ⁊ inp̃senti aut̃ ñ munum
⁊ aliũ gractũ. Nob̾ itaꝙ eand̾e atf̃cationẽ de¬
cidentib mirabic uisũ ẽ siꝗs putet ex hu¬
uismoĩ scmupulositate impectiri testatoris
uolũtatẽ. ⁊ maxime cdni. ⁊ existanet ñ ser¬

Expanded text:
 gradu, in quo pupillarem substitutionem faciebat, ipsum servum sine libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo existat. Causa etenim altercationis ex vetere regula orta est, quia omnibus placuerat hunc servum necessarium tas relinquebatur, in praesenti et alium gradum. Nobis itaque eandem altercationem decidentibus mirabile visum est, si quis putet ex huiusmodi scrupulositate impediri testatoris voluntatem, et maxime domini, et existimet n
Abbreviated transcription (Latin):
adtũ deuolutas ⁊ ñagͥtas ita intelligi qi abini¬
tio ñ ceñt adeũ delate. ⁊ eomͦ ad illas ꝑsoãs ꝑue¬
niant. q̃uocabant᷑ siminuime ħrctitates infanti
fussent delate. ea uõ q̃ deinfante inpotestate pa¬
mõtuo pupillati cate fati munꝰ impleuĩt. ea

Expanded text:
i ab initio non essent ad eum delatae, et eo modo ad illas personas perveniant, quae vocabantur, si minime hereditas infanti fuisset delata. ea vero, quae de infante in potestate pamortuo in pupillari aetate fati munus impleverit, ea
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t tał substitutio pꝰmortẽ pupilli le
Sin aũt substitutio minime locum
habuerit forsitan pupillo inpub̾ta
transeat quẽ ad moctum enĩ ueteres
sicũlib̾tate substitutio frasset. hoc in¬

Expanded text:
egatum substitutio post mortem pupilli legsin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo iam in putranseat. Quemadmodum enim veteres, si cum libertate substitutio fuisset, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcditicẽ doãuit ei. siꝙ ꝯditio tał sit
que in potestate sui poĩta ẽ. ille autẽ
neglexit minimeq cõplera̾t ⁊ lib̾ta¬
te cũ ⁊ ħrditate sua culpa deftaudari.
insidus defeci̾t tunc humanitatis in¬
tuitu lib̾tatẽ quide om̃imõ ꝯpetere:
h̃rclitatẽ aut siꝗdẽ soluẽdosit ad auos
ꝑuenire quos leges uocant. siñ aliꝗs
fuusset institutus. Sinaũt soluc̃do ñ
sit ut necessaruis ħ̾rs institut᷑ simul

Expanded text:
 sit, quae in potestate servi posita est: ille autem eam neglexerit minimeque compleverit, et libertate eum et hereditate sua culpa defraudari. insidiis defecerit, tunc humanitatis intuitu libertatem quidem ei omnimodo competere, hereditatem autem, si quidem solvendo sit, ad alios venire, quos leges vocabant, si non aliquis fuisset substitutus. sin autem solvendo non sit, ut necessarius heres constitutus simul
Abbreviated transcription (Latin):
uentum aibuni ano iuro clanssimo ut̃o que¬
store uio. cetisq uiris fecũdissimis pͥositoĩb
uris enueleati adurãs aures relatumẽ. Nã
cuuitimũ aduit̾oriũ demofficioss querela
positũ ẽ. ⁊ nemo cxauio ort̃ p̃actio ad hanc de¬
currere possit. inuenta fuerit fiia p̃tenta mi¬
nus haberis quã filia exeredta. cii ꝑcc̃tabu¬
tionis remanebat ei sexcumctia immo in
nt introctucta similimꝰ exł̾tedate in quarto
repietio accecetat ⁊ ita uitiũ ꝑmansit. ut
nec exm̃a isfituticẽ em̃ dationẽ aliquasentit¬

Expanded text:
niano viro gloriosissimo nostro quaestore ceterisque viris facundissimis compositoribus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutorium de inofficiosi querella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. cutionis, remanebat ei sescuncia tantummodo in rat introducta, simili modo exheredatae in quarta repletio accedebat et ita vitium permansit, ut nec ex nostra constitutione emendationem aliquam senti
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃. Si tñ exmascuł ꝓgeniti sunt .s. quia
⁊ aliũ uitiũ fuerat sub obtentu cdiferentie
introductũ ⁊ alia uiia exc̾redationis ĩ po¬
stumam intercetoros ex̾e̾redatã ⁊̃ legato ho¬
norari filiã ant̃ aiã ꝓgenitã ⁊ siñ dectione:
⁊ brenissimo increm̃to u̾boꝵ ad plenissi¬
mã cdiffinitionẽ dectuximꝰ. sac̃cientes eadẽ
uira optinere. ⁊ inpostumis exeredandis
siue masculii sĩi feminim sexꝰ st̃ que ĩ

Expanded text:
semus, si tamen ex masculis progeniti sunt. Sed quia et aliud vitium fuerat sub obtentu differentiae introductum et alia iura exheredationis in postumam inter ceteros exheredatam etiam legato honorari, filiam autem iam progenitam et sine datione, et hoc brevissimo incremento verborum ad plenissimam definitionem deduximus sancientes eadem iura obtinere et in postumis exheredandis, sive masculini sive feminini sexus sint, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
scentlentes ex hꝰmõi m̃te capta ꝑsona
sapientes sint. ñlceat parẽti ꝗł que
testat᷑ auos q̃ exeo descendentes unuoi
ł cetõs ł om̃s substituere sinu̾o etiã
alii lib̾i testatoi aut testatrici sint sa¬
pientes exbis uõ ꝑsonis que m̃te cap̃¬
te sunt tuillus descendat ad fi̾s eoꝵ
unsi ł certos ꝑ õs eandẽ fieri substitu

Expanded text:
entes ex huiusmodi mente capta persona sapientes sint, non liceat parenti qui vel quae testatur alios quam ex eo descendentes unum vel certos vel omnes substituere. Sin vero etiam alii liberi testatori vel testatrici sint sapientes, ex his vero personis quae mente captae sunt nullus descendat, ad fratres eorum unum vel certos vel omnes ea
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ⁊ dubitabatur ap̃antiquos legli anctores
utrumne tc̃ uoluit sub stitutũ admitti cũ
ut̃q filius inpͥma etate decessest analterutro
decedente illico substitutum mei partẽ suc¬
cecde placuit sabmo subsiitutionẽ tc̃ locũ
hałe cũ ut̾q decessc̾i̾t cegitasse upatrẽ pͥmo

Expanded text:
et dubitabatur apud antiquos legum auctores, utrumne tunc voluit substitutum admitti, cum uterque filius eius in prima aetate decesserit, an alterutro decedente ilico substitutus in eius partem succedat, placuit Sabino substitutionem tunc locum habere, cum uterque decesserit: cogitasse enim patrem primo
Abbreviated transcription (Latin):
inbrditate. ⁊ huananĩ ⁊ fauore lib̾tatis indu
to nap acꝗsitio neq tã effusus ueterũ atq
in extricabił tractatus locũ hat. noq n ferẽ¬
dũ ẽ supponere quosdã itasupinos ut eũ
biguitatẽ dicentes siquis sũ suum
intestam̃to quidẽ prclẽ ex parte sine
ubtate scripsiffi. incoclicillis aũt ub̃ta¬
tẽ ei reliquis.. sip̾sit institutio ualere
⁊ ille tam hrs quã lib fieri neuideatur
ꝑ cochicillos hrctitas infirmari inꝗb:
intali cdispoĩticẽ licet in coticillis fue¬
ẜuis.libtatẽ ⁊ benignã intp̃tationẽ
cum tanta incos ñi numinis beniuo¬
eẽ. ¶Ito scilicet obẜuãdo ut silegatũ
ies labores Ecta remuneraticõe deftau¬
dare conentur. ⁊ ñ derelictũ licet ad huc

Expanded text:
ditate et humanius et favore libertatis inducto neque adquisitio neque tam effusus veterum atque inextricabilis tractatus locum habeat. neque enim ferendum est supponere quosdam ita esse supinos, ut eunbiguitatem dicentes, si quis servum suum in testamento quidem heredem ex parte sine libertate scripsisset, in codicillis autem libertatem ei reliquisset, si possit institutio valere et ille tam heres quam liber fieri, ne videatur per codicillos hereditas confirmari, in quibus in tali dispositione, licet in codicillis fuelitatem et benignam interpretationem cum tanta in eos nostri numinis benivoderi. Illo videlicet observando, ut, si legatum lis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo impube̾ filio queretat᷑ quomͦ᷑ ad su¬
bstituti onẽ uccentur. tres substitum. utrũ¬
ne duo pͥores ꝙi patri ħ̾rdes fuerant scapt.
inctimitiã uocãtur. ⁊ tnꝰ inreliquã dimi¬
diã. antres substituti unusqꝙ ext̾ente
ad substitutionẽ uocantur alia appucata
dubitatioe siꝙ ita ẜ̾rdem scͥpserit titius
una cũfiltus siuis ⁊ sꝙ̃rmus ħrdes mͥ suncto.¬

Expanded text:
mortuo impubere filio quaerebatur, quomodo ad substitutionem vocentur tres substituti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et Titius in reliquam dimidiam, an tres substituti unusquisque ex triente ad substitutionem vocantur? alia applicata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: "Titius una cum filiis suis et Sempronius heredes mihi sunto
Abbreviated transcription (Latin):
possessioris uis hałe uoluisti substito
locũ ꝗͥ fecit᷑ indubiũ ñ uenit. ꝓinde
si substitutus ħrclitatẽ ampiexꝰ ẽ. acti¬
onib quea dũsus matrẽ cõpetebant
ipm ꝯuenire ñsuccessionẽ ab intesta¬
to potes uencdicare: a¬
d̾. Quãnus placucrat substitutio¬
nẽ impubis qui mpotestate testatõi
fuerat aparente factam ita siħrs non
erit porrigi adeũ casũ quo posteaquã
ħms extitĩt. imputes d̾ecessit᷑ sim ñ de

Expanded text:
possessionis ius habere voluisti, substituto locum quin feceris, in dubium non venit. Proinde si substitutus hereditatem amplexus est, actionibus quae adversus matrem competebant ipsum convenire, non successionem ab intestato potes vindicare. . Quamvis placuerat substitutionem impuberis, qui in potestate testatoris fuerit, a parente factam ita: "si heres non erit" porrigi ad eum casum, quo, posteaquam heres extitit, impubes decessit, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
itu patentib incdulgemꝰ ut si filium
abeat̃. nec alia ꝓles descendentiũ eis
uceat hisde parentib. legitima porti¬
cẽ ei. ł eis relicta quos uoluit hissu¬
bstituere. Ut ocrasi õẽ hꝰmoĩ substitr¬
tionis ad exẽplũ pupillaris etatis¬
nuilla querela cẽtestam̃tũ eoꝵ oriat᷑
ita m̃ ut si p̃catespuerĩt ł resipuerint

Expanded text:
itu parentibus indulgemus, ut, si filium habeant nec alia proles descendentium eis liceat isdem parentibus legitima portione ei vel eis relicta quos voluerint his substituere, ut occasione huiusmodi substitutionis ad exemplum pupillaris nulla querella contra testamentum eorum oriatur, ita tamen, ut, si postea resipuerit vel resi
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃to uire facto multis ĩ sti¬
tutis sirctib ⁊ inuicem substitutis ad¬
euntib suam portionẽ quo ħrdum
⁊̃ inutis repudiamtiũ accrescit. põtio
Si testam̃to facto int̃pupila¬
iẽ etatem ⁊ insuã potestatẽ ꝯstituite
filiȩ. si infra pub̾tatẽ decesserit dire¬
cris ũb̾ pat̃ substituit. ħrdẽ te factũ
extestamto pꝰ euentũ ꝯditionis. inte¬
stiti succesli onẽ exelusisse ositit:

Expanded text:
estamento iure facto multis institutis heredibus et invicem substitutis, adeuntibus suam portionem coheredum etiam invitis repudiantium adcrescit portioSi testamento facto intra pupillarem aetatem et in sua potestate constitutae filiae, si intra pubertatem decesserit, directis verbis pater substituit, heredem te factum ex testamento post eventum condicionis intestati successione