comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futuras gnãtiones p̃signant. Id uͦ dissimiles eos inse uidistis. dis¬
similis uita erit infilus hoiũ. Primꝰ aut̃ solprima gn̾atio ẽ. Erũt
hoĩes sĩplices ⁊clari. amantes lib̾tatẽ. Ueraces. mansueti. benig¬
nissimi. amantes ꝯsolationes paupeRũ. ⁊satis sapientes. Seds
aut̃ sol. scđa gnãtio ẽ. Erũt hoĩes splendidȩ uiuentes. ⁊crescen¬
tes multũ. d̾m colentes. sine maliti a cõu̾s antes intra. Terciꝰ aut sol
gantes. In diebꝰ ilł exurget mulier destyrpe hebreoꝵ noĩe maria
hñs sponsũ noĩe ioseph. ⁊pcreabit exea sine cõmixtione uiri de spũ¬

Expanded text:
futuras generationes praesignant. Quod vero dissimiles eos vidistis, dissimilis erit vita in filiis hominum. Primus autem sol, prima generatio est: erunt homines simplices et clari, amantes libertatem, veraces, mansueti, benignissimi, amantes consolationes pauperum, et satis sapientes. Secundus autem sol, secunda generatio est: erunt homines splendide viventes, crescentes multum, Deum colentes, sine malitia conversantes in terra. Tertius gantes, et in diebus illis exsurget mulier de stirpe Hebraeorum nomine Maria, habens sponsum nomine Joseph, et procreabunt ex ea sine commixtione viri, de Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Et iuba tẽ sonitũ triste demittet ab alto.
Orbe gemens facinꝰ miserũ uariosq labores.
Tarthareũq chaos monstrabit t̾ra dehiscens.
Et corã hic dño. reges sistentur adunũ.
Recidet ecelo ignisq ⁊ sulphuris aminis.
unc uidicabit dñs scđm uniꝰ cuiꝰq opus. ⁊ ibunt impii ingehenna

Expanded text:
Sed tuba per sonitum tristem dimittet ab alto, Sed tuba per sonitum tristem dimittet ab alto, Orbe genus facinus miserum variosque labores, Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hoc Domino reges sistentur ad unum, Recidet e coelis ignisque et sulphuris amnis. Tunc judicabit Dominus secundum uniuscujusque opus, et ibunt impii in gehennam
Abbreviated transcription (Latin):
Iuditii signũ. tellꝰ sudore madescet.
Ecelo rex adueniet ꝑ secła futurus.
Scilicet in carne p̾sens. ut udicet orbẽ.
Unde dm cernent. in credulus atq fidelis.
Celsum cũ scĩs. eui iã t̾mino in ipso
Hic anime cũ carne aderunt. quas iudicat ipse.
Gum iacet incultꝰ densis inueprib orbis.
R eitient simulacra uri cunctam quoq gazam.
Exuret t̾ras. ignis. pontũq polũq
In quirens. tetri portas effringer auerni.
Sanctorũ sed enim cuncte lua libera carni
Tradent᷑. sontes ȩt̃na flamma cremabit.
Occultos actꝰ retegens. tunc qͥsq loquatur.
Secreta. atq ds̃ reserabit pectora luci.
T uncerit ⁊ luctꝰ. stridebũt dentib om̃s.
Enpit᷑ solis uibar. ⁊ chorꝰ interit astris.
Soluetur cęlũ. lunaris splendor obibit
Deitiet colles ualles eoctollet abimo.
Non erit inrebus hominũ. sublime ł altũ.
Iam equant᷑ campis montes. ⁊cerula ponti.
Omnia cessabunt tellus confracta ꝑibit.
S ic parit̾ fontes torent᷑ fluminaq igni.

Expanded text:
udicii signum, tellus sudore madescet, coelo rex adveniet, per saecla futurus; Scilicet in carnem praesens, ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, cui jam termino in ipso, Sic animae cum carne aderunt, quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis, pontumque polumque, Inquirens tetri portas effringere averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur; sontes aeternaque flamma cremabit, Occultos actus retegens. Tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris. Solvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non eriJam aequantur campis montes et caerula ponti, Omnia cessabunt, tellus confracta peribit; Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgregari fec̃.cui p̾fuit cũ sco bonefatio legatꝰ apłicę sedis Georgiꝰ
noiẽ. Dã ⁊ synodũ ipsã habemꝰ ⁊ quantũcũq de reb de reb eccle¬
siasticis. quas pat̾ suus abstulerat: ꝓut potuit eccłiis reddẽ curau..
cũ UUaifredo aquitanoꝵ pͥncipe habebat ñ p̾ualuit p̾carias fieri¬¬
s exinde petiit. ⁊non as ac decimas ad restaurationẽ tectorũ
de unaqueq eccłaxi denarios ad casn cuiꝰ reserant benestt̾iate.
sic̃ in libro capituloꝵ regũ habet᷑ dari costituit usq dũ ipse res ad ec¬
delesiã reuenirent. Uñ ⁊d omnꝰ karolꝰ imꝑator adhuc in regio noĩe.
õstitutꝰ edictũ fecit. ut nec ipse nec filii eiꝰ neq successores. huiꝰ mo

Expanded text:
congregari fecit. Cui prefuit cum sancto Bonifacio legatus apostolice sedis Georgius nomine. Nam et sinodum ipsam habemus, et quantumcunque de rebus ecclesiasticis, quas pater suus abstulerat, prout potuit ecclesiis reddere curavcum Gaifero Aquitanorum duce habebat non prevaluit, precarias fieri ab episcopis exinde petiit, et nonas ac decimas ad restaurationem tectorum, et de unaquaque ecclesia 12 denarios ad casam, sicut in libro capitulorum regum habetur, dari constituit, usque dum ipsae res ad Ecclesiam revenirent. Unde et domnus Carolus imperator, adhuc in regio nomine constitutus, edictum fecit ut neque ipse, nec filii ejus neque successores, hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
oruus dũ
suos pullos uidit albi coloris. nullis eiscibis alit.s tantũde atten¬
dit donec pat̾no colore nigrescant:⁊los freq̃nti cibo reficit.
ita ⁊ exdȩ doctor strenuus nͥ eos qͦs docet uidit ad suã similitu¬
dinẽ pęnitentie cõfessione nigresc̾e. ⁊ nitore scłiari deposito.
lamtationis habitũ depeccati recordatione induere. ut pote
adhuc ext̾iorib hẽ camalibꝰ ñ aꝑꝑit intelligentiȩ spual ꝓfundid̃¬
ra mistĩa. ne dũ audita ñ capiunt. priꝰ incipiant cõtẽpnere.
quã uenari mandata celestia. Altt ẽ agendũ erga eos. qͥ nr̃o¬
cõmitunt᷑ regimini si offendũt: atq alit̾ cũbis qͥn ob̾ cõmissi ñ sunt.¬

Expanded text:
orvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria, ne dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. 6. Aliter est agendum erga eos qcommittuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ dix̃ apłs. qͣnto melior ẽ in qͦẽ. Cũ enĩ querit᷑ utrũ qͥsq
hõ sit bonꝰ. ñ querit᷑ qͥd credat aut sꝑet. sed qͥd amet. Nã qͥ rec-¬
te amat. ꝓculdubio recte credit & sꝑat. Qui uͦ recte ñ amat.
inanit᷑ credit etiã sisit uera quȩ credit: in anit᷑ sꝑat etiã si ad ue¬
rã felicitatẽ doceat᷑ ꝑtinere quȩ sꝑat. nͥ & hoc eredãt ac sꝑet: qđ sibi¬
petenti donari possit ut amet. Quã uis enĩ sꝑare sine amore non
possit fieri. ttim̾ potest ut id nͥ amet: sine qͦ ad id qđ sꝑat ñ potest

Expanded text:
major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibipetenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: ut qđ uellent ee̾nt. Sed honi ñ infruc tuose. mali autẽ
inpune nion e̾tͥnt̃. & ineo ipso alis utiles ctent. Sed p̃seiebat qđ eoꝵ fut̾a
eos ẽẽ p̾sciebat: Quia sic p̾uidit qͥd mali e̾e̾nt facturi. sic etiã p̾uidit
de malis factis eor qͥd boni e̾ẽt ipse facturꝰ. Sic enĩ eos fecit. ut eis
relinquer& : unde & ipsi aliꝗd facerent. Qui qͥcꝗd etiã culpa¬
bilit̾ eligerent. illũ laudabilit᷑ de se oꝑantẽ inuenirent. Ase qͥppe ha-

Expanded text:
uoluit, ut quod uellent essent, sed boni infructuose, mali autem inpune non essent et in eo ipso. aliis utiles essent! sed praesciebat, quod eorum futura esse praesciebat? quia, sicut praeuidit, quid mali essent facturi, sic etiam praeuidit de malis factis eorum quid boni esset ipse facturus. sic enim eos fecit, ut eis relinqueret, unde et ipsi aliquid facerent, quo quidquid etiam culpabiliter eligerent illum de se
Abbreviated transcription (Latin):
pore an extra corpꝰ raptꝰ sit in terciũ cęlũ. siue hoc siue illud nescio
inqͥt ds scit. Cur gͦ michi quandiu nescio dubitare ñ liceat. utrum
aia mea in ista uita exꝓpagine an sine ꝓpagine uenerit: cũ cã ul¬
tro lib& modo a sũmo & uero do factã eẽ nͥ dubitẽ. cur mͥ ñ sit fas
dicere scio animã meã exoꝑe dĩ subsistere. & ꝓrsꝰ opꝰ dĩ ẽẽ siue ex ꝓ¬
ut confirmem. possem si nossẽ. Qđ si ipse nosti. en habes me cupidio¬
rẽ discerẽ qđ nescio. ꝗͣ doccre qđ nescio. Si aut̃ nescis sicut ego. ora sic̃
ego: ut siue ꝑquẽlib& seruũ suũ. siue ꝑse ipsũ magister ille doceat:
qͥ dix̾ discipłis suis. ne uelitis dici ab hõibꝰ rabbi : unꝰ ẽ enĩ magist̾ ur.

Expanded text:
pore an extra corpus raptus sit in tertium caelum; siue hoc siue illud, nescio, inquit, deus soit. cum ergo mihi, quamdiu nescio, dubitare non liceat, utrum anima mea in istam uitam ex propagine an sine propagine uenerit, cum eam utrolibet modo a summo et uero deo factam esse non dubitem, cur mihi non sit fas dicere: scio animam meam ex opere dei subsistere et prorsus opus dei esse, sine ex put confirmem. possem, si nossem. quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod nescio. si autem nescis sicut ego, ora sicut et ego, ut siue per quemlibet seruum suum siue per se ipsum magister ille nos doceat, qui dixit discipulis sui
Abbreviated transcription (Latin):
quib contraria posuit lapidem. serpentẽ. scorpionẽ. intelligit᷑
panis caritas ꝓpt̾ maiorẽ appetitũ. & tã necessariũ ut sine illo
cetera nichil sint : sicut sine pane m̃sa ẽ inops. cui contraria cor¬
dis duricia ꝗͣ lapidi comꝑauit. Piscis aut̃ intelligit᷑ fides in uisibi-¬
liũ. ł ꝓpt̾ a quã baptismi : ł qr de inuisibilibꝰ capit᷑. Quotd etiam
fides huiꝰ mundi fluctibꝰ circũlatrata ñ frangit᷑: rec te pisci cõpa-¬
rat᷑. Cui c̃trariũ posuit serpentẽ. ꝓpt̾ uenena fallaciȩ quȩ etiã
pͥmo hoĩ male suadendo p̃seminauit. In ouo. in telligit᷑ spes. Ouu
enĩ ñdũ ẽ fetꝰ ꝑfectꝰ. sed fouendo sꝑat᷑: cui contrariũ posuit scor¬
in libro questionũ.

Expanded text:
quibus contraria posuit lapidem, serpentem, scorpionem. intellegitur panis caritas propter maiorem appetitum et tam necessarium, ut sine illo cetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops. cui contraria est cordis duritia, quam lapidi coaequauit. piscis autem intellegitur fides inuisibilium uel propter aquam baptismi uel quia de inuisibilibus locis capitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminauit. in ouo intellegitur spes; ouum enim nondum est fetus perfectus, sed fouendo speratur. cui contrarium posuit scorX LIBRO QVAESTION
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iã cũ ipso reo agit᷑. utrũ dãpnandꝰ sit. s int̾ se qͥ uidicant. con-¬
rũt. quo supplitio dãpnari oporteat. quẽ ꝯstat eẽ dãpnand¬

Expanded text:
non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se, qui judicant, confnon jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se, qui judicant, conferunt, quo supplicio damnari oporteat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ira scat᷑. ⁊ eũ metũ retineat corde ꝯceptũ. Iã si extorserit uocẽ in¬
dignantis ipsa ꝯmotio ñ significantẽ aliqͥd. s illũ animi motũ ip¬
sa eruptione testante. qͣ feriat᷑ ille cui irascit᷑. plus ẽ utiq quã si
surgens ira. silentio p̾meret᷑. Si uͦ ñ solũ uox indignantis audiat᷑.
s etiã ubũ qđ iã certã eiꝰ uituꝑationẽ inquẽ ꝓfert᷑. designet ⁊ notet.
qͥs dubitet ampliꝰ hoc eẽ. quã si solꝰ indignationis sonus ederetur:
Itaq in pͥmo unũ ẽ .i. ira sola. in scđo dua.⁊ ira. ⁊uox. que irã signi¬
tuꝑatioĩs exp̃ssio. Uide nc̃ etiã tres reatꝰ uiditii. cõcilii. gehen¬
ne ignis. Nã in u ditio adhuc defensioni dat᷑ locꝰ. in cõcilio aut̃
quãꝗͣ ⁊ uiditiũ eẽ soleat. tñ qr̾ int̾ eẽ aliqͥd hoc loco fateri cogit
ipsa distinctio. Uidet᷑ ad conciliũ ꝑtinere sententię ꝓbatio. ꝗͣdo

Expanded text:
irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum, quod certam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur. Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira et vox, quae iram signituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus judicii concilii, gehennae ignis. Nam judicio adhuc defensioni datur locus. In concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videatur ad concilium pertinere sententiae prolatio, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ides ꝯ uigalẽ pudicitiã. ⁊thori xpĩani ma¬
trimoni alẽ fidẽ. donũ eẽ.⁊ hoc adeo. ut iltd̃ qđ ultra lib̾oꝵ ꝓcreandoꝵ
necessitatẽ modũ ꝯcũbendi aliqͣtenꝰ ꝯcupiscentia carnał excedit. ñ nup¬
tiarũ sit hoc malũ. s ueniale sit ꝓpt̾ nuptiarũ bonũ. Non enĩ de con
¶bili¬
ꝗͣdui ambo uiuunt matrimonii sacram̃to. que omĩa bona s̃. s de illo in¬
modico usu carnis qͥ in infirmitate ꝯiugũ agnoscit᷑. ⁊ int̾uentu boni nuptia¬

Expanded text:
ugalem pudicitiam et thori christiani matrimonialem fidem donum esse, et hoc a Deo: ut illud quod ultra liberorum procreandorum necessitatem modum concumbendi aliquatenus concupiscentia carnalis excedit, non nuptiarum sit hoc malum, sed ueniale sit propter nuptiarum bonum. non enim de conibiliu ambo uiuunt, matrimonii sacramento, quae omnia bona sunt. sed de illo inmodico carnis usu, qui in infirmitate coniugum agnoscitur et interuentu boni nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
De lapsis sacerdotibꝰ ł qͦlib& exelero obseruare te uolumꝰ. ut in
rebꝰ eors nulla c̃taminatione miscearis: sed pauꝑrima regularia mo¬
nasteria ꝑ qͥre quȩ scđ̾m d̾m uiuere seiunt. & in cisdẽ monasterus ad¬
penitentiã lapsos trade: & res lapsor in coloco ꝑficiant ĩ qͦ agere peni
tentiã tradunt᷑ qͣtinꝰ ipsi exrebꝰ eoꝵ subsidiũ habeant: ꝗde correctione
eor sollicitudinẽ gert̾. Siuͦ parentes habent. res eor legitimnis
parentibꝰ dent᷑.: ita aut̃ ut eor stipendi uro ñ. ũ ꝗ inpenitentia dati
fuerint. sufficienter debeat ꝓcurari. Si uͦ exfamilia ȩccłiastica
dari eos in penitentia uolumꝰ: sed res eoꝵ ȩccłiastieo iuri n subtrabi.
Ad usũ tam̃ suũ accipiãt unde ad penitendũ subsistãt. ne sinudi dent
locis in ꝗbꝰ  dati fucrĩt: onerati sint. Si qͦs parentes in possessione
habent. ipsis rescoꝵ . ll. tradendȩ sunt: ut abipsis uiri ꝑ̧cłiȩ deruentꝰ¬

Expanded text:
De lapsis sacerdotibus vel quolibet ex clero observare te volumus, ut in rebus eorum nulla contaminatione miscearis, sed pauperrima regularia monasteria require, quae secundum Deum vivere sciant et in eisdem monasteriis lapsos trade, et rduntur, quatenus ipsi ex rebus eorum subsidium habeant, qui de correctione eorum sollicitudinem gerunt. Si vero parentes habent, res eorum legitimis parentibus dentur, ita autem ut eorum stipendium, qui in poenitentiam dati fuerint, sufficienter debeat procurari. Si qui vero ex familia ecclesiastica dari eos in poenitentiam volumus, sed res eorum ecclesiastico juri non subtrahi, ad usum tamen suum accipiant, unde ad poenitendum subsistant; ne si nudentur, locis in quibus dati fuerint onerosi sint. Si quos parentes in possessione habent, ipsis res eorum tradendae sunt, ut ab ipsis juri Ecclesiae con
Abbreviated transcription (Latin):
licꝰ clericꝰ: hac sententia retinet᷑. Si enĩ ñ c̾tẽptꝰ fuerit stipendiis
quȩ de altario dnõ iubente conseqr. si exerc& mercimonia : interces
siones uendit. Uiduarũ munera libent̾ ãplectit᷑. hic negociator ma-¬
gis potest uideri : ꝗͣ clericꝰ. Nec dicere possumꝰ. nemo nos in uasores ar.
eliciat᷑ : ꝗͣ torm̃ta. Nec int̾ ẽ apd̾ d̾m utrũ ui: an circũuentione qͥs

Expanded text:
licus hac sententia retinetur. Si enim non contentus stipendiis fuerit, quę de altario, Domino iubente, consequitur, sed exercet mesiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur; hic negotiator magis potest videri quam clericus. Nec dicere possumus, Nemo nos invasores argueliciant quam tormenta: nec interest apud Deum utrum vi an circumventione quis res
Abbreviated transcription (Latin):
ginali pͥmitiua uitis effloruit. quȩ umbraculis oppacata cȩlestibꝰ sub¬
fronde carnis. occultũ botrũ ꝓcreauit. Pependit salꝰ ĩfidei apice.
uiare. & pomũ pomo resistere. Sed qͥde ligno capsit suppliciũ. ĩ
ligno debet expectare remediũ : & qͥ ex arbore illicitã demessuit.
sẽ expectare debet ad crucẽ: ut ubi hauserat siccitate̾ mor
nitatis exortũ: aliqͣndo iudeus ĩ palo tã ꝗͣ in p̾sagio futurȩ crucis ĩ¬
tur occłi eoꝵ ne uideant: & dorsũ eoꝵ semꝑ in curua. Por tabat gͥ¬
duo botrũ. unꝰ anterior : & alt̾ potesterior. In medio palmite. ger¬
sũ ponebat. Gentilis posterior ambulabat. sed botrũ fidei occulis
ad tendebat. qr inpendentẽ credebat. Posuert᷑ inqͥt dñs de udeis.
ad me dorsa. & nͨ facies suas. Primꝰ aduersabat᷑. scd̾s pascebatur.
llle anhelabat subdelato onere. iste bibebat exubere. Iudeo ergo
botrꝰ posterioꝵ. gentili erat anterior: illis in fine. nob̾ in pͥncipio.

Expanded text:
ginali primitiva vitis effloruit, quae umbraculis opacata coelestibus subfrondet . . . . nis occultum botrum procreavit. Pependit salus in fidei apice, viare, et palmiti suo resistere. Sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet expectare remedium; et qui in arbore inlicitam demessuit frugem, expectare debet ad crucem, ut ubi . . . . hauserat siccitatem, ibi nitatis exortum, aliquando Judaeus in palanga tanquam in praesagio futurae crucis inculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Portabant igitur botrum duo, unus anterior, et alter posterior; in medio palmitis gersa ponebat. Gentilis posterior ambulabat, sed botrum fidei oculis adtendebat, quia in pendente credebat. Posuerunt, inquit Dominus de Judaeis, ad me dorsa et non facies suas. Primus aversabatur, secundus pascebatur; ille hanelabat sub delicti onere, iste bibebat ex aethere. Judaeo ergo botrus posterior, gentili erat anterior; illis in fine, nobis in principio;
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗͣ in hostio e̾tradicebat. Et utiq fuerat remouenda in uenien-¬
dȩ desꝑatio ueritatis. quȩ illors uidet᷑ argum̃tationib: robor ari.
Ap̃d illos gͦ oi̾s error. putat᷑ eẽ peccatũ. Qđ uitare nͥ posse ẽtendt̃.
nisi ois suspendat᷑ assensio. Errare qͥppe dict̾ cũ qͥsꝗs assentit᷑ in cer¬
tis. nichilq certũ in ho̾inũ uisis. ꝓpt̾ in diseretã similitudinẽ falsi
etiã si qđ uidet᷑ forte sit uerũ. accutisimis quidẽ. sed in pruden¬
tissimis eflictibꝰ disputant. ap̾d nos aut̃. iustꝰ exfide uiuit. At si
tollat᷑ assensio. fides tollit᷑: qr sine assensione nichil eredit᷑. & st
uera qͣuis ñ uideant᷑: quȩ nisi eredant᷑. ad uitã beatã quȩ ñ nisi
etna ẽ ñ potest ꝑueniri. Cũ istis uͦ utrũ loqͥ debeamꝰ ignoro. qͥ ñ uic¬

Expanded text:
tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda invenientanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna e
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝓ cis quȩ ꝑsensꝰ corporis capimꝰ. oceurrt̾ similia: quȩ
spũ tã ꝗͣ corpore. aut corpore tã ꝗͣ spu sentiunt᷑: quale
pũtabat c̾e̾ ap ł ᷤ petrꝰ qͣndo estunabat se uisu̾ uid̾e. repente de
claustris & uincłis ꝑ angłm liberatꝰ. aut in ipsis reb corporeis
lene putat᷑ ee̾ qđ asꝑum ẽ. aut dulce qđ amarũ: aut bene olere
qđ ꝓutidũ. aut tonare cũ reda transit. aut illũ hoĩem e̾e cũ aliꝰ
sit: qͣndo duo simillimi st̃. qđ ingeminis sepe c̾tingit. Unde
ille ait. Gratq: parentib error. &cet̾a talia. etiã peccata di¬
cenda sc̃. Nec questio nodosissima quȩ hoĩes accutissimos acha¬
demicos torsit. nc̾ mͥ enodanda suscepta e̾: utrũ debeat aliꝗd
sapiens approbare. ne ĩcidat in errorẽ siꝓueris apꝓbauerit fal¬
sa. cũ oi̾a sic̾t affirma̾t. ł occulta st̾ ł incerta. Unde tria confeci
uolumina ininitio c̾uersionis meȩ. ne impedim̃to nobis e̾et. quȩ

Expanded text:
uae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad capescendũ dĩ regnũ. utrũ credant᷑ annon: ł u¬
ł utrum
uera siue sit siue putent᷑ an falsa: inhis errare
idẽ ali¬
ud ꝓ alio putare. ñ e̾ arbitrandũ eͥe̾ peccatũ.
Aut si
e minunũ etͥ atq leuissimũ. Postremo qͣletũq illud & qͣntum

Expanded text:
ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
nu sollicitȩ csiderationis a cordis aditu funditꝰ extyrpare. Qui tam̃ cũ¬
abinicio dephendit᷑. ꝑ cutere calcancũ molit᷑ : qr & si suggestione pͥmã
intentionẽ nͥ ꝑcutit. deciꝑe infinẽ tendit. item. Sciendũ ẽ qđ¬
bat: aliud qđ dãpnat. Aliter enĩ ꝓfert᷑ maledictũ iudicio iusticiȩ.
alit̾ liuore uindictȩ. Iudicio iusticiȩ: cũ adã dr̃. Maledicta t̾ra ĩ

Expanded text:
nu sollicitae considerationis a cordis auditu funditus exab initio deprehenditur, percutere calcaneum molitur, quia etsi suggestione prima intentionem non percutit, decipere in fine tendit. Si autem bat, aliud quod damnat. Aliter profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Hinc s
Abbreviated transcription (Latin):
ut manente illo tẽpora deciderent. nec cũ tẽporibꝰ ipse transiret.
Stabat enĩ mom̾tis oĩbꝰ de currentibꝰ. qr neqͣꝗͣ aduitȩ t̾minũ: ꝑdier̃
in crem̾ta tendebat. Stabat tanto robustiꝰ. qͣnto sẽꝑ stanti aptiꝰ ĩherebat.
at ubi uetitũ contigit. mox offenso creatore : cepit ire cũ tẽpore. Unde
&ei dr̃. Terra es: & int̾rã ibis. Statu uidelicet in mortalitatis amisso.
cursꝰ mortalitatis eũ absorbuit. Et dũ a iuuentute ad seniũ. a senio
traheret᷑ ad mortẽ: transeundo didicit. stando qͥd fuerit. Cuiꝰ nos qr de
ꝓpagine nascim᷑. radicis amaritudinẽ qͣsi inuirgulto retinemꝰ. Nam
qr exillo nascim ł originẽ ducimꝰ. eiꝰ cursũ nascendo sortim᷑: ut eo ip-
nob̾ spaciũ unde crescere credit᷑ inde decrescat: qr dũ infantia ad pue¬
riciã. puericia ad adolescentiã: adolescentia ad uiuentutẽ. iuuentꝰ
ad senec tutẽ. senec tꝰ transit ad mortẽ : in cursu uitȩ p̾sentis ipsis suis¬

Expanded text:
ut manente illo decederent tempora, nec cum temporibus ipse transiret. Stabat ergo in momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat. Stabat tanto robustius, quanto semper stanti ardentius inhaerebat; at ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tempore, unde ei dictum est: Terra es et in terram ibis, statu videlicet immortalitatis amisso, cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit. Cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipsnobis spatium unde crescere creditur inde decrescat. Quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem; cursus vitae praesentis ipsis aug
Abbreviated transcription (Latin):
philistum quȩ uicina c̃: ne forte peniteret eũ siuidisset ad uersum
sc bella c̾surgere. & reuerieret᷑ ad egẏptũ. Ex egypto nãq exeuntibꝰ
euicino bella subtrahurt᷑. qr depelinquentibꝰ scłm quedã priꝰ tran¬
qͥllitas ostendit᷑ : ne in ipsa sua teneritudine atq ĩchoatione turbati.
ad hoc t̾riti redeant:: quo euasert̾. in iob. Sexcenta milia exiert̾.¬

Expanded text:
eum si vidisset adversum se bella consurgere, et reverteretur in Aegyptum. Ex Aegypto itaque exeuntibus e vicino bella subtrahuntur, quia derelinquentibus saeculum, quaedam prius tranquillitas ostenditur; ne in ipsa sua teneritudine atque inchoatione turbati, ad hoc territi redeant, quod evaserunt. Prius ergo securitatis suavit
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ tenemꝰ. ꝑ ꝗͣ relaxare peccatũ qđ in nob̾ ꝑpetratũ ẽ: postu¬
lam᷑. Q̃ enĩ peccatũ qđ c̾misit fatet᷑ & ueniã petit᷑. iã qͣsi ꝓdebito pig¬
nꝰ dedit. qđ niturũ pignꝰ ante soł occasũ reddere iubem̃. qr priquã
ĩ nob̾ ꝑdolorẽ cordis sol iusticiȩ occidat. debemꝰ ei confessionẽ ueniȩ redde:
aqͦ c̾fessionẽ accipimꝰ culpȩ¬
lniob. Et in interiora tab̾nacłi byssꝰ
fulgeat. coccꝰ choruscet: iacintꝰ ceruleo colore resplendeat. de suꝑ pelles. & ci¬
licia. ymbres. uentos. & puluerẽ portant.  x gͥ magnis uirtutibꝰ in scȩ

Expanded text:
fessionem tenemus; per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit; quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia, priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere, a quo confessionem accipimus culpnim in interioribus tabernaculi byssus fulgeat, coccus coruscet, hyacinthus caeruleo colore resplendeat, desuper pelles et cilicia imbres, ventos et pulverem portant. Qui igitur magnis virtutibus in sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
Nequaꝗͣ gͦ c̾tra rectorẽ suũ ext̾iora agentẽ murmuret. is quitr.
qͦ ꝓtegeris cur accusas:

Expanded text:
Nequaquam ergo contra rectorem suum exteriora agentem murmuret is qui intrquo protegeris, cur accusas?
Abbreviated transcription (Latin):
tiebat mellifluũ pluiȩ illiꝰ donũ. ⁊ multiplex sicci g̃mbris obse¬
quiũ. Quȩ cũ ita sint. qđ illic auiditas fatiebat. hic fides facit.¬
Uunc panẽ dicente ꝓpħa. sexta die dupplũ colliges. sabbato aut̃
ñ colliges. dũ apͥmo .i. ad nĩco die inlege tribuit᷑. ⁊ in solo sabbato
hystoria. nec qͥ plus colleg̾at. habuit ampliꝰ. nec qͥminꝰ parauerat
tat in toto. Id̾ cũ ȩccłã fideliũ sumit sic̃ plenũ inunuisis. ita in¬
tegrũ ꝓbat᷑ insingłis. De qͦ sensu apłica sententia diriuata ÷ dic̃s
Qi multũ ht̃ ñ habundabie.⁊ qͥ modicũ ñ minorabit᷑. De hoc uͦ¬
pane cũ assumit᷑. nħ minꝰ hñt singuli ꝗͣ uniu̾si. Iotũ unꝰ totũ¬
duo. totũ plures sine diminutione ꝑcipiunt. qr̾ benedictio huiꝰsacra¬
m̃ti scit distribu. nescit distributione ꝯ sumi.¬

Expanded text:
iebat mellifluum pluviae illius donum, et multiplex sicci imbris obsequium: quae cum ita sint, quod illic aviditas faciebat, hic fides faciHoc pane, dicente Propheta, sexta die duplum colliges, Sabbato autem non colliges, dum a primo, id est, Dominico die, in lege tribuitur, et in solo Sabbato  narrat historia: Nec qui plus collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat tat in toto. Quod cum Ecclesia fidelium sumit: sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De quo sensu apostolica sententia derivata est dicens: Qui multa habet non abundabim assumitur, nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totuduo, totum plures sine diminutione percipiunt: quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit᷑ lancea. & baptismi atq martyrii parit̾ sacram̃ta funduntur.
Post resurrectionẽ. apłos misit ad gentes: & p̾cepit ut baptizent eas in
mysterio trinitatis. Penitet facti popłm iudcoꝵe. & statĩ apetro ad bap.¬
tismũ mittit᷑. Anteꝗͣ parturiat parit syon: & nascit᷑ genis simul. Paulꝰ
ꝑsecutor ȩccłiȩ. & lupꝰ rapax beniamin: ananiȩ oui submittit caput.
nec ante recuꝑat aspectũ: qͣcuret baptismo cecitatẽ. Eunuchꝰ candacis

Expanded text:
rcutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. rcutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ spc̃ expulso alite tet̾rimo. ita ad noe qͣsi ad xp̃m ĩ iordane deuolat¬
& ramo refectionis ac luminis pacẽ orbi adnunciat. Pharcio cũ exerci-¬
tu suo nolens popłm dĩ exire de egypto. in typobaptismatis suffocatur.
& in psalmis int̾fectio illiꝰ scribit᷑. Tu cfirmasti in uirtute tua mare.
tu cͥfregisti capita draconũ inaꝗs: tu c̾fregisti caput draconis magni.
puteos fodiut̃. repugnat allophili : & bethsabeȩ ciuitas uiram̃ti. regnũq
salomonis nom̾ sumit a fontibꝰ rebecca inuenit᷑ ad puteũ. rachel ꝓpt̾¬
aqͥs subplantatoris oscło salutat᷑: moyses sac̾dotis madianfilias aꝑto
& scificatas suo lauacro iordanis aqͥs: regnũ cȩlor incipit p̾dicare.
Primũ signũ facit exaꝗs. samaritana uocat᷑ ad puttũ: sitientes in ui¬
tant᷑ ad potũ. nichodemo dicit occulte. Nisi ꝗs renatꝰ fuerit exaqͣ & spũ¬

Expanded text:
spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat etspiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomaquas supplantatoris osculo salutatur, Moyses filias sacerdotis Madian aperto et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus fuerit ex aqua et sp
Abbreviated transcription (Latin):
scole rethors: aquarũ laudes &baptismi p̃dicemꝰ. Rudis mundꝰ.
nec dũ sole rutilante. nec pallente luna. nec astris micantibꝰ. in co-¬
positã & inuisibilẽ mat̾iã abyssoꝵ magnitudo & defor mes tenebrȩ
dũ infigura baptismi parturiebat. Int̾ celũ & eelu t̾rã mediũ instruit᷑
firmam̾tũ. & iuxta hebraici sermonis ethimologiã cȩlũ idẽ samaina
exaqs sortit᷑ uocabulũ : & aquę quȩ suꝑ celos st̃. ĩ laudes dnĩ separant᷑.
Unde & in ezechiele cristallũ suꝑ cherubin uidet᷑ extentũ. idẽ cͥpac tȩ
& densior es aquȩ. Primũ de aꝗs qđ uiuit egredit᷑. & pennatos fideles de
t̾ra adcȩlũ leuat. łabricat᷑ hõ exlimo. & int̾ manꝰ dĩ aqͣrũ sacram̃ta
u̾sant᷑. Plantat᷑ paradisꝰ ineden. & unꝰ fons in quatuor pͥncipia diuidit᷑.
ꝗ pꝰea egrediens de tẽplo & c̾tra solis ortũ uadens. amaras aqͦs mor tuasq
uuificat. Peccat mundꝰ. & sine aqͦͥrũ diluuio n purgat᷑: statĩq colũba

Expanded text:
schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris dum in figura baptismi parturiebat. inter caelum et terram medium extruitur firmamentum et iuxta Hebraici sermonis ἐτυμολογίαν caelum, id est \'samaim\', ex aquis sortitur uocabulum et aquae, quae super caelo sunt, in laudes domini separantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin uidetur extensum, id est conpactae et densiores aquae. primum de aquis, quod uiuat, egreditur et pinnatos fideles de terra ad caelum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur. statimque columba
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogaueras qđ dicit apłs in aduentũ dnĩ saluatoris rapi qͦsđã uiuen¬
tes obuiã innubibꝰ. ita ut nͥ p̃ueniant᷑ abhis ꝗ in xp̃o dormiert̃. Uisq
nosse utrũ sic occurrant in corporibꝰ & ñ ante moriant᷑. cũ & dñs nr̃
p̾hensi in isdẽ corporibꝰ occurrãt ei : ita tam̾ ut in gloriũ & corruptũ
& mortalẽ. gła & in corruptione & inmortalitate mutemꝰ: ut quia
corpora surrectura sit intalẽ substantiã etiã uiuor corpora trans
deserat᷑. sed aĩa habitante in corpore: fiat ĩclytũ qđ ante in glorũ¬

Expanded text:
interrogaueras, quod dicit apostolus in aduentu domini saluatoris rapi quosdam uiuentes obuiam in nubibus, ita ut non praeueniantur ab his, qui in Christo dormierunt, uisque nosse, utrum sic occurrant in corporibus et non ante moriantur, cum et dominusrpore fuerint deprehensi, in isdem corporibus occurrant ei, ita tamen, ut inglorium et con-upturn et mortale gloria et incorruptione et inmortalitate mutetur, ut, qualia corpora surrectura sunt, in talem substantiam etiam uiuorum corpora transfdeseratur, sed anima habitante in corpore fiat inclitum, quod ante inglor
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ. lapides p̃ciosos. sed ligna. fenũ. stipulã. De his
enĩ dic tũ ẽ. qđ ꝑignẽ salui ert̾: qͣm fundam̃ti merito ñ ꝑib̾t. sic ẽ¬
intelligendũ: ut his manifestis ñ ĩueniat᷑ e̾e̾ contrariũ. Ligna qͥp¬
pe & fenũ & stipula ñ absurde accipi posst̾ rerũ scłariũ. ꝗͣuis lici¬
te concessarũ tales cupiditates ut admitti sine animi dolore non
possit. Cũ aut̃ iste dolor urit. si xp̃c in corde fundam̃ti hab&
cũ : id ẽ ut ei nichil ante ponat᷑. & malit hõ qͥtali dolore uri
eũ in fundam̾to ñ habuit: qr hȩc pͥori loco habuit. cũ in ȩdifica¬
tione priꝰ ñ sit aliqͥd fundam̃to. Ignis enĩ de qͦ eo loco ẽ locutꝰ apłs.
talis debet intelligi: ut ãbo ꝑ eũ transeant. id ẽ & qͥ edificat suꝑ
fundam̃tũ. aurũ. argentũ. lapides p̾ciosos: & qͥ ȩdificat ligna. fenum.
stipulã. Cũ enĩ hoc dixisset adiuncxit. U̾niꝰ cuiꝰq opꝰ qͣle sit: ignis ꝓ¬

Expanded text:
de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum, est ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis p
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ ab horrere. ꝓinde dicens. Hoc enĩ bonũ ẽ cora saluatore nr̃o
dõ. id ẽ ut etiã ꝓtalib or et᷑: statĩ ut desꝑationẽ toller& addidit. qͥ onĩs
hõies uult saluos fieri: & adagnitionẽ ueritatis uenire. Hoc qͥppe deus
bonũ uidicauit. ut orationib humiliũ: dignaret᷑ salutẽ p̾stare subli¬
głio: ubi ait phariseis. decimatis mͥtã &rutã. & õe holꝰ. Neq enĩ pha¬
bant. Sicut gͦ hic oẽ holꝰ. õẽ holerũ genꝰ: ita & illic õs hoĩes. õẽ hoiũ genꝰ
intelligere possumꝰ. & qͦcũq alio mͦ intelligi potest. dũ tam̃ credere
nͥ cogtimꝰ. aliqͥd ab ouuĩpotente uoluisse fieri: factũq ñ eẽ. Qui sine
ullis ambiguitatibꝰ si ĩ celo & int̾ra sicut eũ ueritas cantat. oĩa qͥ cũq

Expanded text:
militate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare subliEvangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Phaolerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝗͣ infimo sermone honorandũ ẽ. Ecce in hoc paruo t̾rę fo
raminȩ cȩloꝵ c̃ditor natꝰ ẽ : hic inuolutꝰ ẽ pannis. hic uisus a pasto¬
ribꝰ. hic demonstratꝰ stella. adoratꝰ amagis. & puto locꝰ sanctior ẽ
rupe tarpeia. quȩ de cęlo sepiꝰ fulminata ostendit᷑. In hac xp̃ĩ uil¬
la ut supra diximꝰ tota rusticitas. extra psalmos silentiũ ẽ. uo¬
cũq te uerteris. arator stiuã retinens: alł decantat. Sudans messor
psalmis se auocat. & curua attondens uittẽ falce uinitor aliꝗd dauiti.¬
cũ canit. Hȩc st̃ in hac ꝓuincia carmina. Uale. Itẽ ad theodorã de morte¬

Expanded text:
magis quam infirmo sermone honorandum est. ramine, coelorum conditor natus est: hic involutus pannis, hic visus a pastoribus, hic demonstratus a stella, hic adoratus a Magis. Et hic puto locus sanctior est rupe Tarpeia, quae de coelo saepius fulminata ostendit, quod Domino di uillula tota rusticitas et extra psalmos silentium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia carmina, hae, ut uulgo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Iua ꝓpt̾ qr iã multa ui.
tȩ spacia transiuimꝰ fluctuando. & nauis nr̃ã nc̃ ꝓcellarũ concussa
lac deliciȩ rusticanȩ. uiles ꝗdẽ sed innocentes cibos p̃bent: ita uiuentes
nͥ aboratione sõnꝰ. nec saturitas alectione reuocabit. Si estꝰ ẽ. secre¬
psalmi dulciꝰ cantabunt᷑. Si frigꝰ fuerit & brumalis niuis. ligna ñ
emã: calidꝰ uigilabo ł dormiã. Certe qđ sciã. uiliꝰ non algebo. Habeat
sibi roma suos tumultꝰ. harena seuiat. circꝰ in saniat. theatra luxuri:¬

Expanded text:
uapropter quia multa jam ae spatia transmisimus fluctuando, et navis nostra nunc procellarum concussa lac deliciae rusticanae, viles quidem, sed innocentes cibos praebent . Ita viventes non ab oratione somnus, non saturitas a lectione revocabit. Si aestus est, secrepsalmi dulcius cantabuntur. Si frigus fuerit et brumales nives; ligna non coemam, et calidius vigilabo, vel dormiam. Certe quod sciam, vilius non algebo. Habeat sibi Roma suos tumultus, arena saeviat, circus insaniat, theatra luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ morit᷑. Dix̃ dñs ad cam. Si recte offeras. Necte aut̃ ñ diuidas.
peccasti. Iui si obtẽꝑasset dicenti deo. qͥesce. adte enĩ conu̾sio eiꝰ.
tu dñaberis illiꝰ. adse ꝯutisset peccatũ suũ. sibi hoc tribuens.⁊ cõfi¬
tens deo. ac sic adutꝰ indulgentiȩ gr̃a. ipse peccato suo dnãret᷑.
ñ illo sibi dñante serũ peccati frẽ occidet ineecentẽ. Uidit isrł eũ¬

Expanded text:
 Deus ad Cain: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Qui si obtemperasset Deo dicenti, Quiesce; ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius; ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens, et confitens Deo: ac sic adjutus indulgentiae gratia, ipse peccato suo dominaretur; non illo sibi dominante servus peccati, fratrem occideret innocentem . Sic et Ju
Abbreviated transcription (Latin):
em̃dabili animositate iustitiȩ regulã excessit. utq odio imꝓbitatis alie¬
nȩ. s ille fr̃no. iste dnĩco. licet adhuo carnali tñ amore petcaũ. Militeᷤ¬
fac̾ent ñ eẽ homicidas. s ministros legis.⁊ñ ultores inuiriarum suarum.

Expanded text:
emendabili animositate iustitiae regulam excessit, uterque odio inprobitatis alienae, sed ille fraterno, iste dominico, licet adhuc carnali. tamen amore peccauitfacere, non esse homicidas sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum sed
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos scrib̾e hebreas litt̾as faserat. nͥ solis scribis. cũ ⁊ excellentiorẽ
ꝓfiterent᷑ sapientiã. ⁊ siqͥ eoꝵ eẽnt ȩqͥtate ac pietate p̃diti ñ tantũ ꝓfi¬
terent᷑. uerũ eniã sectarent᷑. adhos gͥ qͦs oporteret eẽ prudentes legiꝰ
int̃p̃tes. ⁊ iustos. discidii dissua sores. lex mittere uolunt eũ. quẽ
ussit libellũ repudii dare. si dimisisset uxorẽ. Non enĩ poterat ei¬
scribi libellus. nͥ abipsis. ꝑ quẽ hanc o&ccasionẽ ⁊ necessitatẽ uenien¬
tẽ qͦdã mͦ inmanꝰ suas bono ꝯsilio regerent. atq int̾ ipsũ. ⁊ uxorẽ
pacifice agendo dilectionẽ. cõcordiãq suadent. Qd si tantũ int¬
ced̾et odiũ. ut extingui. emendariq ñ posset. tẽ utiq serib̾et᷑ libellꝰ.
qi̾ ñ frustra. dimitteret quã sic odisset. ut ad debitã ꝯuigio karita¬
tẽ nulla prudentiũ ꝑsuasioẽ reuocaret᷑. Si enĩ ñdiligit᷑ uxor. di¬

Expanded text:
as erat nisi scribis solis, cum et excellentiorem profiterentur sapientiam et si qui eorum essent aequitate ac pietate praediti, non tantum profiterentur, uerum etiam sectarentur. ad hos igitur, quos oporteret esse prudentes legis interpretes et iustos discidii dissuasores, lex mittere uoluit eum, quem iussit libellum repudii dare, si dimisisset uxorem. non enim ei poterat scribi libellus nisi ab ipsis, qui per hanc occasionem ex necessitate uenientem quodam modo in manus suas bono consilio regerent atque inter ipsum et uxorem pacifice agendo dilectionem concordiamque suaderent. quodsi tantum intercederet odium, ut extingui emendarique non posset, tunc utique scriberetur libellus, quia frustra non dimitteret, quam sic odisset, ut ad debitam coniugio caritatem nulla prudentium persuasione reuocaretur. si enim non diligitur uxor, di
Abbreviated transcription (Latin):
tũ crede debemꝰ. qͥaccepto spũ qͦ ꝑfectiꝰ noua celestuĩ bonoꝵ suauitate
fruebant: eo alti̾ mentẽ amemora delitiarũ abstulere t̾restruĩ. Iã enĩ
uultꝰ tuus: Nonne si bene offeras. recte aut̃ ñdiuidas. peccasti.
remisi. cũ ñ merearis uiuere. ut abaliqͦ occidaris. s ut gemas ⁊ tremaꝰ
q̃ͣsi qͥ pͥm malũ exẽplũ dedis suꝑ trã. dii tius laborib ñ respondit exhu¬

Expanded text:
tum credere debemus, qui accepto Spiritu, quo perfectius nova coelestium bonorum suavitate fruebantur, eo altius mentem a memoria deliciarum abstulere terrestrium. Jam enimvultus tuus? Nonne si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti? remisi, cum non merearis uiuere, ut ab aliquo occidaris, sed ut gemas et tremas, quasi qui primus malum exemplum dederis super terram, dum laboribus tuis non respondit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ tangit. incendit. nͥ ira innuit᷑. Residuũ gͦ eruce locusta comedit
qr̾ sepe cũ luxurie uitiuĩ amente recesserit: in anis gła succedit. Resi¬
adquẽ libet ambitũ ducit᷑ ꝗ̃to nullo ł humanę laudis amore refrenat᷑
Aesiduũ bruci rubigo sumit. qi sepe dũ uentris ingluiues ꝑ abstinentiã
restringit᷑. ire inpatientia acriꝰ dñat. Ixꝑgiscimini gͥ ebrii ⁊flete. ebrii

Expanded text:
dum tangit incendit, nisi ira innuitur? Residuum ergo erucae locusta comedit, quia saepe, cum luxuriae vitium a mente recesserit, inanis gloria succedit, ad quemlibet ambitum ducitur, quanto nullo vel humanae laudis amore refrenatur. Residuum bruchi rubigo consumit, quia saepe dum ventris ingluvies per abstinentiam restringitur, irae impa
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit rex babylonis filios
sedechiȩ inreblata corã eo. ocłos qͦq eruit sedechiȩ. dũ sacra scriptura
sedechiȩ captiuitatẽ narrat. ordinẽ captiuitatis internȩ denunciat.
Rex qͥppe babylonis ẽ antiquus hostis. possessor intimȩ cfusionis.
ꝗpriꝰ filios ante intuentis ocłos trucidat. qr sepe sic bona oꝑa in¬
terficit: ut hȩc se amittere ipse ꝗ captꝰ ẽ dolens cernat. Nã gemit
plerũq animꝰ. & tam̾ carnis suȩ delec tationibꝰ uic tꝰ. bona quȩ
gemuit amans ꝑdit. Ea quȩ patit᷑ dapna considerat. nec tam uic
tus brachiũ contra regẽ babilonis leuat. Sed dũ uidens neqͥciȩ ꝑ¬
petratione ꝑcutit᷑. ad hoc qͣndoq peccati usu ꝑducit᷑: ut ipso quoq
rationis lumine pͥuet᷑. Unde babilonis rex extinctis priꝰ filiis sede
gentiȩ lum̾ tollit. Ia rectȩ sedechias in reblatha patit᷑. Reblatha
quippe. multa hȩc interp̾tat᷑. Fi enĩ qͣndoq & lum rationis clau¬

Expanded text:
ccidit rex Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, et oculos quoque illius eruit. Dum sacra Scriptura Sedeciae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis possessor intimae confusionis: qui prius filios ante intuentis oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse qui captus est animus dolens cernat. Nam gemit plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona quae genuit amans perdit, ea quae patitur dbrachium contra regem Babylonium levat. Sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quandoque peccati usu perducitur, ut ipse quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonius rex, exstinctis prius filiis, Sedegentiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe multa haec interpretatur. Ei enim quandoque et lumen rationis clau
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ male egert̾. in resurrectionẽ iudicii. Aliqͣndo & inbo:¬
no. scdđ̾m qđ dic tĩt ẽ. d̾s ĩ noie tuo saluũ me. fac: & in uirtute
tua iudica me. Per iudiciũ qͥppe dĩ.fit ipsa bonoꝵ maloꝵsq
discretio: ut liberandi a malo. ñ ꝑdendi cũ malis: boni amalis
segregent᷑. Propt̾ qđ ille clamat. ludica me ds. Et qđ dixerat
uelut exponens. & discerne inꝗd causã meã de gente: ñ sẽa¬

Expanded text:
icii : aliquando et in bono, secundum quod dictum est, Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio, ut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur . Propter quod ille clamabat, Judica me, Deus: et quid dixerat velut exponens, Et discerne, inquit, causam meam de gente non sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutandȩ significandtionis inqͥrit: Si aut̃ tabulas qͦs digito dĩ id ẽ¬
inspiratione sp̃s sc̃i scriptas acceꝑat. idõ fregit : qr in dignos eos qͥbꝰ
ea leger& iudicauit. si deniq ut abeis uitulꝰ ille penitꝰ aboleret᷑: in cen-¬
dit. cũ c̾triuit ina qͦsparsit atq submersit. ut qͥd & potũ hoc popło de¬
a calore eiꝰ: dũ in eũ credt̾ gentes. igne uirtutis eiꝰ diabolica in eis for-¬
ma soluat᷑. Iotũ de inde corpꝰ illud c̾minuit᷑ id ẽ abilla male conspira¬
tionis conflagtione discissũ uerbo ueritatis humiliat᷑. & c̾minutũ in aqͣ¬
it᷑ : ut eũ isrłite idẽ euangłii p̾dicatores ex baptismo in sua menl

Expanded text:
scrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est operatione spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique, ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dea calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aqitur, ut eos Israelitae, id est, Evangelii praedicatores ex baptismo in sua membr