comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Phoc autẽ qđ subdidit. & circum¬
ftans nos peccatũ simus deponen¬
tes. osteridit iudeos ex om̃i parte
adiabolo tẽptari desiderusq car-¬
nalib deseruire multisq ab un¬
dare. ꝑpacientiã curramus pro¬
positũ nob̾certam̃. ut sicut illi sus.¬
tinuer̃t pacient̃ aduersa huius
scłi. ita &nios sustineamus. Nor
dixit ad cdamus cursui ñt̃o aliqͥd.¬
demones. contra falsos fr̃s. &necesse
est ut pacient̃ curramꝰ siue exple.
Aspiciamus inauctorẽ fidei es con¬
sũmatorẽ iħm qui ꝓposito sibi
gaudio sustinuit cruc̃ẽ confusione:
contẽpta: Sicut filii parerites. &
discipuli magistrũ instudio oꝑis
atq incertaminub attendunt. in¬
formantes mentẽ exparte doctoꝵ
sum̃tes quasdã regulas abeis ꝑuisũ.
ita & nos siuolumus currere &dis.¬
cere ͭ bene curramus: ad auctorẽ

Expanded text:
Per hoc autem quod subdidit, et circumPer hoc autem quod subdidit, et circumstans nos peccatum simus deponentes, ostendit Judaeos ex omni parte a diabolo tentari, desideriisque carnalibus deservire, multisqudare. Per patientiam curramus nobis propositum certamen, ut sicut illi sustinuerunt patienter adversa hujus saeculi, ita et nos sustineamus. Non dixit, addamus cursui nostro aliqudaemones, contra falsos fratres, et necesse est ut patienter curramus, sive expleamAspiciamus in auctorem fidei et consummatorem Jesum qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta. Sicut filii parentes, et discipuli magistrorum in studio operis atque in certaminibus attendunt, informantes mentem ex parte doctorum, sumentes quasdam regulas ab eis per visum, ita et nos si volumus currere et discere ut bene curramus ad auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
bentes impositam nubẽ testium.¬
N deponentes om̃e pondus & cirtum¬
n stans nospeccatũ ꝑpacientiam cur¬
⁊ ramus ꝓpositũ nobis certamen:
Nubẽ testiũ appellat multitudinẽ
patriarbarũ ac ꝓphetarũ reliqͦꝵq
fideliũ qui testes fuerunt ꝑfecte
fidei. testes &iam filii dĩ quẽ pre-¬
Quibene nubes uocant᷑ ꝓsimilitudine
ac multitudine meritoꝵ: Sicut
enĩ nubes a sole illuminat᷑ eiusque
calore ꝑfunditur. sicq post modũ
t̃ram cale facit. & plerumq imbri¬
ficat illã plerũq coruscationies
emittit: ita illi scĩ patres auero sole
calefacti atq illuminati suo exẽ.¬
plo corda hominũ cale faciuNt
atq illuminat. suoq tempore plu.¬
uiam emiserunt uerbis. & corusca.¬
uerunt miraculis Imposita es ⁊
ergo nobis in exemplũ tam magna
nubes testium ut fidẽ illoꝵ &oꝑa
imitari satagamus. Qua ꝓptes
simus deponentes om̃e poridus
uitioꝵ ꝑ poenitentiã. somnũ quoq
pigricit & cogitationes infirmas

Expanded text:
testium, deponentes omne pondus et circumstans nos peccatum, per patientiam curramus ad propositum nobis certamen. Nubem testium appellat multitudinem patriarcharum ac prophetarum reliquorumque fidelium qui testes fuerunt perfectae fidei, testes etiam Filii Dei, quem praeQui bene nubes vocantur propter altitudinem ac multitudinem meritorum. Sicut enim nubes a sole illuminatur, ejusque calore perfunditur, sicque postmodum terram calefacit et plerumque imbrificat illam, plerumque autem coruscationes emittit: ita illi sancti Patres a vero sole calefacti atque illuminati suo exemplo corda hominum calefaciunt atque illuminant, suoque tempore pluviam emiserunt verbis, et coruscaverunt miraculis. Imposita est ergo nobis in exemplum tam magna nubes testium, ut fidem illorum et opera imitari satagamus. Quapropter simus deponentes omne polidus vitiorum per poenitentiam, somnum quoque pigritiae, et cogitationes infirmas.
Abbreviated transcription (Latin):
rando qđ credit. Quocontͣ debis
qui fidẽ nomine tenus retinent
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse dm̃
factis aut̃ẽ negant. Fide intelligimꝰ s
facta ẽẽ scła uerbo dĩ. ut ex inuisibi¬
lib ui sibilia fierent Quia eNum¬
quiã hebreoꝵ debiles adhuc erant.¬
& afide quidẽ initiũ sũpserant: ex
passiorub autẽ tribulationum
pus illanimes efficiebant᷑. minusq
pacient̃ mala sibi irrogata fere.¬
ipsis dicens. Rememoramini pristi¬
Nos dies Deinde ex scriptura
diuina dicente quia iustus ex fide
uiuit. Deinde uero exrationibus
ostendens fidẽ esse substantiam
rerum non apparentũ. Nunc
autẽ exꝓgenitorib incipit loqͥ
mirabilit̃ eos ponens exemplum
qui sicut illi ꝑfidẽ om̃s saluati s̃.

Expanded text:
rando quod credit. Quod contra de his rando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Quia animae Hebraeorum debiles adhuc erant, et a fide quidem initium sumpserant, ex passionibus autem tribulationum pusillanimes efficiebantur, minusque patienter mala sibi irrogata fereimo ex seipsis, dicens: Rememoramini pristinos dies; deinde ex Scriptura divina dicente: Quia justus ex fide vivit; deinde vero ex rationibus, ostendens fidem esse substantiam rerum non apparentium: nunc autem ex progenitoribus incipit loqui, mirabiliter eos ponens in exemplum; quia sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ argumentũ ÷ quȩ apparere
nor possunt. Quȩ enĩ apparent.
iam fidẽ non habent: sicut supe¬
rius diximꝰ sed agnitionẽ. Dũ ergo
uidit thomas. dũ palpauit. cur
ei dicit᷑ quia uidistime credidisti:
sed aliud uidit. aliud credidit.
Amortali enũ homine diuinitas
uideri non potuit. hominẽ qͥppe
uidit. & dm̃ confessus. ẽ dicens. dñs¬
dit. quia consideranido uerum¬
homiñe. dm̃ quẽ uidere nor¬
÷ poterat exclamauit. In hac enum
fide. testimoniũ iustitiae con¬
N secuti sunt senes Senes hic debemꝰ
intelligere patres ueteris testam̃ti.
patriãrebas uidelie& & ꝓphȩtas
aliosq iustos. qui infide Q scredider̃
dõ eiuse ꝓmissionib: testimonium
laudisatq iustitiae ꝓmeruerunt.
Unde abraham quia credidit deo.
reputatũ est ei ad iustitiã. & amicus
dĩ appellatus ẽ: haec autẽ fides ita
ẽ accipienda ut credatur incorde.
conficeatur ore: exhornet᷑ oꝑibus:
Ille enĩ uere credit qui exercet ope¬

Expanded text:
est, quae apparere non possunt. Quae enim apparent, jam fidem non habent, sicut superius diximus, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas , dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali enim homine Divinitas videri non potuit. Hominem quippe vidit, et Deum confessus est, dicens: Ddit, qui considerando hominem verum Deum, quem videre non poterat, exclamavit. In hac enim. Subaudi fide. Testimonium. Justitiae. Consecuti sunt senes. Senes hic debemus intelligere patres Veteris Testamenti: patriarchas videlicet, prophetas, aliosque justos, qui in fide, qua crediderunt Deo ejusque promissionibus, testimonium laudis atque justitiae promoverunt. Unde Abraham quia credidit Deo, reputatum est ei ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Haec autem fides ita est accconfiteatur ore, exornetur operibus. Ille enim veraciter credit, qui exercet ope
Abbreviated transcription (Latin):
illã afiliab suis. nemo ad tantã
stultitiã tantũq piaculũ audeat
dõ credidit. multas ꝓmissiones
& sacerdos fidem habuit ꝑfectam
qua uifxit dauid in regẽ aduerbũ
dnĩ. & occidendo agar regem amalech.
Oꝑati sunt iustitiã. quia qđ credider̃.
oꝑe cõpleuerunt: ex ornantes eandẽ
fidẽ. Adepti sunt repromissiones
de xp̃o. uł depatria caelesti. Abra.¬
ham enĩ de xp̃o ꝓmissionẽ accepit.
dicente sibi drĩo. Insemine tuo
id ÷ in xp̃o. benedicent᷑ om̃s gentes.
Dauid quoq plurima s cui dñs dix̃.
Cũ dormieris suꝑ tronũ tuũ. Et
alibi. Defructu lũbi tui. ponam
suꝑ sedem meã. &cũ iuire iurando
Semel inquit iuraui in scõ meo.
sidauid mentiar. sem̃ eius inȩt̃nũ
helis socũ qui iussu nabuchodo.¬
nosor caldaica urgente uesania
missi s̃ infornacẽ ignis ardentis.
quib nihil ł molestiȩ intulit.
is ffugarunt aciẽ gladũ idẽ repuler̃
fortitudinẽ hostium ase ualide

Expanded text:
illam a filiabus suis, nemo ad tantam illam a filiabus suis, nemo ad tantam stultitiam tantumque piaculum audeat iam Deo credidit, multas promissiones et sacerdos fidem habuit perfectam, quia unxit David in regem ad verbum Domini, et occidendo regem Amalech. Operati sunt justitiam. Quia quod crediderunt opere compleverunt, exornantes eamdem fidem. Adepti sunt repromissiones. De Christo, vel de patria coelesti. Abraham enim de Christo promissionem accepit, dicente sibi Domino: In semine tuo, id est in Christo, benedicentur omnes gentes. David quoque plurimas, cui Dominus dixit: Cum dormieris cum patribus tuis alibi: De fructu lumbi tui ponam super sedem tuam . Et cum jurejurando semel, inquit, juravi in sancto meo, si David mentiar, semen ejus in aeternum elis socii, jussu Nabuchodonosor, Chaldaica urgente vesania, missi sunt in fornacem ignis ardentis quibus nihil molestiae intulit. Effugaverunt aciem gladii. Id est repulerunt fortitudinem hostium a se valide
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes rore sapientiae fuer̃
madidȩ effectȩ : udea ariditate
perut. Barac ipse t̃ lapidoth.
maritus deborȩ. qui fide qua
credidit ꝓphecisse: superauit
sisaram om̃sq currus eius. Sãson
fide quacredidit impetrare
a dõ qđ orabat. plus interfecit
moriens quia uiueris. Dix̃ enĩ
Dñe ds mem̃to mei & redde nunc
i pristiniã fortitudiñe ds
m̃s. ut ulciscar me deuumicis
meis. & pro amissione duũ luminũ
fidẽ habuit pugnando coritra
filios ãmoN. & infilia sua offeren¬
do. lic& in hoc stulte egiss& qđ
omni potenti dõ sangaiem
humanũ fundens putauit pla.¬
cere. uouit siquidẽ ut si ei dt̃s
uictoriam dar& defilus ãmon.
immolar& ei quicumq primus
occurrer& dedomo sua qđ &
ita fecit. Nã occurit filia sua:
qũa post deploratã uugintat̃e
occidit. Sed potest queri qua de
causa moleuerit quod om̃i anno
uirgines hebreoꝵ plorent filiã
iepthȩ. Quȩ ista cognoscitur. ẽẽ
ratio. ut dũ cernunt deplorari

Expanded text:
omnes gentes rore sapientiae fuerunt madidae effectae, Judaea ariditate periit. Barach. Ipse est Lapidoth maritus Debborae, qui fide, qua credidit prophetissae, superavit Sisaram omnesque currus ejus. Samson fide qua credidit impetrare a Deo quod orabat, plures interfecit moriens quam vivens: dixit enim: Domine Deus, memento mei, et redde nunc mihi pristinam fortitudinem, Deus meus, ut ulmeis, et pro amissione duorum luminum fidem habuit pugnando contra filios Amon, et filiam suam offerendo, licet in hoc stulte egisset, quod omnipotenti Deo sanguinem humanum fundens putavit placere. Vovit siquidem ut si ei Dominus victoriam daret de filiis Amon, immolaret ei quicunque primus occurreret de domo sua. Quod et ita fecit. Nam occurrit ei filia sua, quam post deploratam virginitatem occidit . Sed potest quaeri qua de causa mos inoleverit, ut omni anno virgines Hebraeorum plorent filiam Jephte. Quae ista cognoscitur esse ratio, ut dum cernunt deplorari
Abbreviated transcription (Latin):
a melchi sedech Adhuc enĩ in
lũbis hoc ẽ inꝓpagatione semi.¬
nis patris erat lemi quando ob¬
uiauit illi melchi sedechꝰ. Quomͦ
dicit leui decimatũ. eẽ a melchi.¬
sedech cũ nec dũ natus eẽt p̃sertĩ
cũ & filius fuerit naturalis iacob:
Utiq non inse decimatus ÷ sed iN
abraham decinus ꝓgerue desceri-¬
dit. Quando abraham decimas
optulit melchisedech in illo om̃s
filii eius dederunt. Qua ꝓpter
Quibus uerbis declaratur. quia nisi
sacerdotiũ melchisedech qui in
figura xp̃i sacerdotiũ precessit.
maioris dignitatis. eẽt nequa quã
abrahã om̃sq filii eius ab illo de.¬
cimati essent. dũ enĩ sacerdotium
a sacerdotio decimatur. maioris
digntatis unũ altero ostenditur.
Si ergo consũmatio sacerdotium
lẽuiticũ erat. popłs enim subip.¬
so legem accepit. quid adhuc
necẽseleuitsum fuit scđm ordi¬
nem melchisedech exurgere
sacerdotẽ. & non scđm ordinem¬

Expanded text:
 Melchisedech. Adhuc enim in lumbis. Hoc est, in propagine seminis. Patris erat. Levi. Quando obviavit ei Melchisedech. Quomodo dicit Levi decimatum esse a Melchisedech, cum necdum natus esset, praesertim cum et filius fuerit naturalis Jacob? utique non in se est decimatus, sed in Abraham, de cujus progenie descendit, quando Abraham decimas obtulit Melchisedech, in illo omnes filii ejus dederunt. Quapropter Quibus verbis declaratur, quia nisi sacerdotium Melchisedech, qui in figura Christi sacerdotium praecessit, majoris dignitatis non esset, nequaquam Abraham omnesque filii ejus ab illo decimati essent. Dum enim sacerdotium a sacerdotio decimatur, majoris dignitatis unum altero ostenditur. Si ergo consummatio per sacerdotium Leviticum erat populus enim sub ipso legem accepit, quid adhuc necessarium fuit secundum ordinem Melchisedech alium exsurgere sacerdotem et non s
Abbreviated transcription (Latin):
regni caeloꝵ uł heres mun idi dicit᷑.
quia desuo semine fuit reparatio
mundi. & ex hoc apparuit iustas qr
credidit dõ. fide qͥ uocat᷑ abrahã
I. turus erat inhereditatẽ. & exiuit
nesciens quo ir&. Quasi dicer&. Et
ipse abraham ꝑfidem placuit deo
Statim enĩ ut ei dixit ds̃. exi det̾ra
tua. & uade int̾ram quã monstraue.¬
tuo credidit dõ: & exiͭ mlocũ in
quẽ p̃ceperat eids̃ nesciens qͦ ir&:
Ignotus enĩ erat ei locus & habita.

Expanded text:
regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, quia de suo semine fuit reparatio mundi, et ex hoc apparuit justus, quia Deo credidit. Fide qui vocatur Abraham, turus erat in haereditatem, et exivit, nesciens quo iret. Quasi diceret: Et ipse Abraham per fidem placuit Deo: statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, et vade in terram quam monstravetuo; credidit Deo, et exivit in locum in quem ei praeceperat, nesciens quo iret: ig
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds̃ ẽ. boc ẽ semꝑ bab& esse iuxta
tib se ꝑbona oꝑa. iuxta qđ psalmista
dicit Querite dñm & confirmami.
in salutẽ domꝰ suȩ ꝑ quã subaudis
fidẽ dãpnauit mundũ cõparatione
didit dõ qr inducturꝰ ess& aquas
suꝑ t̾ram dicente sibi illo fius utu¬
uerse carnisuenit corã me. & inducã
aquas suꝑ eos Factibi archã delignis
saluatus ẽ cũ omnidomo sua hoc e.
familia sua. ꝑfectũ autẽ oꝑis aut
rationis experimentũ nihil incausa
signa quoq nulla apparebarit
diliuii. Uerumptamen ille timuit.
atq ꝑfidẽ debis quae ad huc non
uidebant᷑ mecuens: construx archã
insalutẽ familiȩ suȩ. ł quã fidem
cdãpnauit mundũ cõparatione fidei
sue. qr mundi amatores ꝑcentum¬
annoꝵ spatiũ illius arcȩ construc-¬
tione corriginoluer̃t. Efidẽ quoq
ñ ꝑlegem heres ÷ iustitiae institutꝰ.
dũ ipse solus fidem patrũ tenuit &
abillo c&eri discedebant. Heres aut̃

Expanded text:
quia Deus est, hoc est, semper habet esse, juxta quia Deus est, hoc est, semper habet esse, juxta tibus se per bona opera, juxta quod Psalmista dicit, Quaerite Dominum, et confirmaminiin salutem domus suae, per quam, subaudis fidem, damnavit mundum, comparatione didit Deo quod inducturus esset aquas super terram, dicente sibi illo : Finis universae carnis venit coram me, et inducam aquam super eos: fac tibi arcam de lignis salvatus est cum omni domo sua, hoc est, familia sua. Perfectum autem operis aut rationis experimentum, nihil in hac causa signa quoqudiluvii. Verumtamen ille timuit, atque per fidem de his quae adhuc non videbat, metuens, construxit arcam in salutem familiae suae: per quam fidem damnavit mundum comparatione fidei suae, quam mundlius arcae constructione corrigi voluerunt: per fidem quoque, non per legem, haeres justitiae est institutus, dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discedebant. Haeres autem
Abbreviated transcription (Latin):
currat. Quo habitu uero uł quo
statu consistat modo inparadyso.
non ⁊ nob̾ inquirere. hoc tamen
credendum ÷: quia sine aliqua
molestia ita nisi homo primum
peccass& cõpleto numero electorũ
aparadyso t̃reno transferret᷑ ad
paradysum caelestem. Ut autem
tranfferret᷑: causa fuit ꝑ qđ placue.¬
rat dõ: Sed ut placer& dõ: causa
fuit eius fides. Nisi enĩ crederet qđ
redditurus ess& eidĩ mercedem
quomodo placer& ei : Ante trans¬
lationẽ enim testimoniũ habuit
placuisse dõ. dicente scriptura. qi
ambulauit henoc cum dõ. optẽpe.¬
rans uoluntati eius. Sine fide enĩ
impossibile. ẽ placere dõ. Credebat¬
enĩ henoc. quia siquis crediderit
ẽẽ dm̃. & ad eũ accesserit: recributi.¬
onẽ haber&. Quia ergo fides funda¬
mentũ est omnul uirtutũ idõ sine
Credere enim oport& accedentẽ ad
dm̃ quia. ẽ & inquirentib se remu¬
nerator fit: Quicumq addm̃ acce¬
dit credendo. credere oport& illũ

Expanded text:
currat. Quo habitu vero vel quo currat. Quo habitu vero vel quo statu modo existat in paradiso, non est nostrum inquirere. Hoc tamen credendum est, quia sine aliqua mpeccasset, completo omnium numero electorum, a paradiso terreno transferretur ad paradisum coelestem. Ut autem transferretur, causa fuit quod placuit Deo: sed ut placeret Deo, causa fuit ejus fides. Nisi enim crederet quod redditurus esset ei Deus mercedem, quomodo placeret ei? Ante translationem enim testimonium habuit placuisse Deo, dicente Scriptura quia ambulavit Henoch cum Drans voluntati ejus. Sine fide enim impossibile est placere Deo. Credebat Henoch, quia si quis crediderit esse Deum, et ad eum accesserit, retributionem haberet. Quia ergo fides fundamentum est omnium bonorum, ideo sine credere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et iniquirentibus se remunerator sit. Quicunque ad Deum accedit credendo, credere oportet illum
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. quia inflãmauit suꝑabel.
tur om̃is sanguis iustoꝵ quieffu sus
.ẽ suꝑ t̾ram asanguine abel iusti.
usq ad sanguinem ⁊ achariȩ filu
barachiȩ. ꝑ illã &iam hostiã adhuc
loquit᷑. iam defunctus ut dicitur
Sanguis abel damat ad me det̾ra:
Siue adhuc loquit᷑ hoc ẽ interemit
quidẽ corpus. sed eius głam ñ potuit
interimere cũ eo: Dũ enĩ gła in toto
ore hominũ uersatur dũ eũ omnes
admirant᷑ cotidie adhuc licet de¬
functus loquit᷑. Quienĩ alios suo
exemplo ammon&. ut iusti sint
Nquomodo ñ loquit᷑ : fide het ioc
trans latus ÷ neuider& mort̃e. & Ñ
inueniebat᷑ quia transtulit illum
ds̃. Henoc ꝑfidẽ placuit dd̃. quae
fuit bonis oꝑib exornata creders
se omnino ꝑ illam placere dõ Qua¬
ꝓpt̃ translatus ÷ inparadisũ t̾renũ.
unide quondã uectus fuerat uideli.¬
c& ne experiret᷑ mortẽ tẽporalem.
donec tẽpus adõ constitutum per¬

Expanded text:
legitur, quia inflammavit Dominus slegitur, quia inflammavit Dominus stur omnis sanguis justorum qui effusus est super terram a sanguine Abel justi usque ad saBarachiae. Per illam etiam hostiam adhuc loquitur jam defunctus, et dicitur: Sanguis Abel clamat ad me de terra. Sive adhuc loquitur, hoc est interemit quidem eum corpore, sed ejus gloriam non potuit inore omnium versatur, dum eum omnes admirantur, quotidie adhuc licet defunctus loquitur: qui enim alios suo exemplo admonet ut justi sint, aliquo modo loquitur. Fide Henoch translatus est ne videret mortem, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus. Henoch per fidem placuit Deo, quae fuit bonis operibus exornata, credens se omnino per illam placere Deo. Quapropter translatus est in paradisum terrenum, unde quondam ejectus fuerat Adam: videlicet ne experiretur mortem temporalem, donec tempus a Deo constitutum per
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ facta sunt intempore siue
ioħsdicit. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
Scła uero ut ouidius naso dicit a se.
ex quo uarietas coepit. ẽẽ tẽporis.
Fide plurimã hostiam abel quam
cam obtulit. ꝑ quam testimoniũ
consetutus ⁊ esse iustus testimo¬
niũ ꝑhibente munerib eius dõ.
&ꝑ eius defunctus adhuc loquit᷑.
Primũ porut eũ qui mala passus
ẽ & hoc afrãe ꝓpriũ illoꝵ poneas
exemplũ. & enim eadẽ passi fuerant
illi a contribulib suis. Qua ꝓpter
occisus ẽ afr̃e & non recusauit
ꝑsecutionẽ: ita & illi ñrecusarent
si in iuste paterent᷑ a contribulib¬
fr̃ibus suis. Plurimã quippe idẽ.
maiorẽ hostiam abel obtulit dõ
quã cain non qđ illa hostia in
rebus carnalib extitisset. sed quic¬
quid melius habuit abel ꝑfidẽ
dõ beniuolo animo ꝓtulit. & ex¬
in ide sua multiplicata ei fuerint.
abeo. Testimoniũ quoq ꝑhibente
munerib: eius. Siue quod ignis
descendit decelo ut inteo dõtione

Expanded text:
tempora sive Joannes dixit: Omnia per ipsum facta sunt. Saecula vero, ut Ovidius Naso dicit, dicunex quo varietas coepit esse temporis. Fide plurimam hosCain obtulit deo, per quam testimonium consecutus est esse iustus, testimonium perhibente muneribus eius deo.er illam defunctus adhuc loquitur. Ponit primum eum qui mala passus est, et hoc a fratre, proprium illorum ponens exemplum: etenim eadem passi fuerant illi a contribulibus suis et occisus est a fratre, et non recusavit persecutionem, ita illi non recusarent, si injuste paterentur a contribulfratribusque suis. Plurimum quippe, id est majorem hostiam Abel obtulit Deo quam Cain, non quod illa hostia in rebus carnalibus major exstitisset, sed quidquid melius habuit Abel per fidem Deo benevolo animo protulit, et exinde ei sua multiplicata fuerunt, ab eo. Testimonium quoque Deo perhibente muneribus ejus, sive quod ignis descendit de coelo, ut in Theodotione
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓnob̾ passus ẽ &dequa alibi
dicitur. Sic dĩ dilexit mudũ ut
unigenitũ suũ dar& ꝓmunido
hysõpus herba humilis ẽ & inpetra
nascens ꝑ quã humilitas designat᷑
xp̃i & fortitudo qua interiorã nr̃a
purgant᷑. Nam huius herbe gene.¬
re pulmonũ uitia solent purgari.
Pocest & ꝑ hy sopũ poenitentia uitel¬
ligi quae fortiter ꝑ acta interiora
uitia mentis purgant. Hic sanguis
testam̃ti qđ mandauit aduos dĩ¬
nẽ qui latere ap̃i incruce mana¬
ipse dixit. Hic est sanguis Noui
testam̃ti in remissionẽ peccatoꝵ
&iam tab̾naculũ & omĩa uasa
miNusterii: sanguine similit̃

Expanded text:
pro nobis passus est, et de qua alibi dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo. Hyssopus herba humilis est, et in petra nascens, per quam humilitas designatur Christi et fortitudo, qua interiora nostra purgantur: nam hujus herbae genere pulmonum vitia solent curari. Potest et per hyssopum poenitentia intelligi, quae fortiter peracta interiora vitia mentis purgat. Dicens: Hic sanguis testamenti quod mandavit ad vos Denem qui de latere Christi in cruce manaavit, sicut ipse dixit: Hic est sanguis Novi Testamenti in remissionem peccatorum . Etiam tabernaculum et omnia vasa mysterii, sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
plar & figura ẽ ueri hominus.
Sacerdotes igitur iudȩoꝵ exẽplari
id t̃ figurae & umbrae caelestiũ
misterioꝵ deseruiebant. quia
omĩa illa similitudines & figurȩ
erant istoꝵ quȩ inaeccła modo
inueritate aguntur. Caelestia
cȩlestia ducunt. Nonne cȩleste
altare. ẽ fides nr̃a. inqua offerimꝰ
cottidie orationes nr̃as dõ. Uide
inquit omĩa facito scđm exẽplar
qđ tibi ostensum. ẽ in monte. Qm̃
auditus nr̃ minus aptuseẽ uidet᷑.
addisciplinã ꝑcipiendam quam
uisus. non erum ita animo cõmen.¬
damus quae audimus. quomodo illa
quae ipso uisu ꝑcipimus idõ nor
solum auditu. uerum etiam uisu
demonstratum. ẽ moꝵsi ad ño i
monte tabernaculum quod erat¬
facturus co oꝑante beselehel
Unde dicit ei. Uide ut omĩa facias
scđm illam consuetudinẽ quae tͥ
in monte ostensa. ẽ. Qđ aut̃e dicit.
intelligendum ẽ tam de tab̃naculi
constructione. uasoꝵq eius quã
desacrifitus & hostusquae ibi obla-¬

Expanded text:
plar est et figura veri luminis. plar est et figura veri luminis. Sacerdotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar quod tibi ostensum est in montauditus noster minus aptus esse videtur ad disciplinam percipiendam quam visus, non enim in animo commendamus quae audimus, quomodo illa quae ipso visu percipimus, ideo non solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte ostensa est. Quod autem dicit, intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque ejus, quam de sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem aaron. nec ess& acerdos
dech cum essent sacerdotes leui-¬
tici generisqui offerrant scd̃m
legem mimera. qui exemplari &
umbrȩ seruiunt cȩlestiũ sicut
responsum t̃. cum consũmasset.
ac ꝑfeciss& tabernaculum oraculi.
Si ess& terrenus pontifex suꝑ terra
sicut a aron uł aliquis scđm eius
ordinem immortalis & sine pecca¬
to. qui suis sacrificus potuisset
non ess& utiq sacerdos scđm ordi¬
nem melchi sedech in aeternũ. qi
satis essent qui offerrent legalia
munera. Sed quia aaron& filu
eius mortales erant & peccatores
qua ꝓpter non poterant genus
humanũ ꝑfectum reddere. idõ
uenut xp̃s sine peccato. qui in
aeternum suũ sacerdotium ten&.
suoq sacrifitio genus humanum
ꝑfectissime mundar&. Nontalis
quales illi fuerunt qui exemplari
& umbrae seruiunt caelestium:
Exemplar. ẽ figura & similitudo.
ꝑquod alia res ostenditur. sicut
imago expressa inpariete exem¬

Expanded text:
ordinem Aaron, nec esset sacerdos, ordinem Aaron, nec esset sacerdos, dech, cum essent sacerdotes Levitici generis qui offerrent secundum legem munera, qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium, sicut responsum est Moysi cum consummasset ac perfecisset tabernaculum oraculi. Si esset terrenus pontifex super terram, sicut Aaron, vel aliquis secundum ejus ordinem immortalis et sine peccato, qui suis sacrifi iis potuisset non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum: quia satis essent, qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales erant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere; ideo venit Christus sine peccato qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exem
Abbreviated transcription (Latin):
.ra & hostias ꝓsuis ł propbpłi offere.¬
bant delictis. xp̃s uero cũ insempi¬
terna diuinitatis suae natura non
hab̾& quid offerr&. sũpsit ex nobis
qđ nobis offerr& idẽ carñe huma¬
nã seipsum uidelic& quẽ obtulit
mara crucis. Quid ergo tamaptũ
in molationi. quã caro rationalis
ꝓrationali: & quid tam mundũ
ꝓmundandis quã carnẽ sine
ulla contagione offerri: Et qm̃
quatuoꝵ momini sacrifitio con¬
sideranda s̃. uidelic& cui offeratur.
a quo offeratur. quid offeratur pro
quib offeratur: etiam hic possumꝰ
re perire satis eleganter. Quia
enim nulli sacrifitium debetur
nisi soli dõ uero. pontifex noster
mundam hostiam ꝓnobis dõpatri
obtulit. idem existeas sacerdos
& sacrifitiũ Offert etiam sacrifi.¬
tium dõ patri acceptum ꝑ ȩccłam
suam: Dum ergo nos offerimus
sacramenta corporiseins ipse
offert. Siergo ess& suꝑ terram
subaudis sacerdos terremis. scdm

Expanded text:
ra et hostias pro suis et pro populi offerera et hostias pro suis et pro populi offerebant delictis. Christus vero, cum in sempiterna divinitatis suae natura non haberet quod offerret, sumpsit ex nobis quod pro nobis offerret, id est carnem humanam, seipsum videlicet quem obtulit in ara crucis. Quid ergo tam aptum immolationi quam caro rationalis pro rationali? Et quid tam mundum pro immundis quam carnem sine ulla contagione offerre? Et quoniam quatuor in omni sacrificio consideranda sunt: videlicet cui offerat, a quo offeratur, quod offeratur, pro quibus offeratur, haec etiam possumus hic reperire satis eleganter. Quia enim nulli sacrificium debetur nisi soli vero Deo, pontifex noster mundam hostiam pro nobis Deo Patri obtulit, idem existens sacerdos et sacrificium. Offert etiam sacrificium Deo Patri acceptum per Ecclesiam suam. Dum enim nos offerimus sacramenta corporis ejus, ipse offert. Si ergo esset super terram, subaudis sacerdos terrenus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ eis manifestabit. Namcibus
& uita illoꝵ uisio seãẽ trinitatis
erit. sicut ipse dicit ad patrẽ Haec
est uita aeterna ut cognoscant te
unum & uerum dm̃. Tab̾na culi
quoq ueri minister: ẽ qđ constitu¬
it siue composuit ds̃ & non homo.
id ẽ caeli qđ nobis ipse amminis¬
trauit. ut claritate siderũ illius
illustremur. Tab̃na culũ & enim
qđ beselebel cõposuit in deserto.
qđ carie & uetustate consuptum
est nec semꝑ durare potuit. Idõq
tab̃naculũ uerũ caelũ uocat. qm̃
in aeternũ stabit. nullaq uetus¬
tate consumetur. Potest & altiori
sensu intelligi. ut tab̃naculũ
uerũ accipiantur animȩ sc̃oꝵ.
in illis. & inambulabo. & apłs.
In interiore homine habitare.
Omĩs enĩ pontifex ad offerenda
munera constituit᷑. unde neces
se÷ &c habere aliquid qid offerat
N on potest esse sacerdos. nisi babeat
qđ offerat. sontifices enim ueteris
sacerdotu scd̾m p̃cepta legis mune.¬

Expanded text:
Spiritu sancto eis manifestabit: nam cibus Spiritu sancto eis manifestabit: nam cibus et vita illorum visio sanctae Trinitatis erit, sicut ipse dicit ad Patrem: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te unum et verum Deum. Tabernaculi quoque veri minister est, quod constituit sive composuit Deus, et non homo: id est, coeli, quod nobis ipse administrat, ut claritate siderum illius illustremur. Tabernaculum enim quod Beselehel composuit in deserto, ; et vetustate consumptum est, nec semper durare potuit: ideoque tabernaculum verum coelum vocat, quoniam in aeternum stabit, nullaque vetustate consumetur. Potest et altiori sensu intelligi, ut tabernaculum verum accipiantur animae sanctorum, in illis et inambulabo. Et Apostolus, In interiore homine habitare . Omnis enim pontifex ad offerenda munera constituitur, unde necesse est et huic habere aliquid quod offerat. Non enim potest esse sacerdos nisi habeat quod offerat. Pontifices vero veteres sacerdotii secundum praeceptum legis mune
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. alusq fidelib etiam his qui
adhuc futuri sunt panem refectio.¬
nis uerbi sp̃ualis. & potum doctrinȩ
euangelice dicer is. Siquis sitit.
ueniat adme & bibat. Quenite ad¬
me om̃s quilaboratis & onerati estis
& ego reficiam uos. Ainistrauit
illis ectam documentũ fidei et grãm
baptismatis. & in suꝑ qđ maius fuit
sacramentũ redemptionis ꝑpassi¬
onẽ suã & cognitionẽ misterioꝵ
inlege & propħis. ac postea per¬
ascensionẽ ministrauit nobis aditũ
patriȩ caelestis. Ecce quomodo
inquit ministrauit electis suis
apparens inmundo. Dicatur &
aliter Scõꝵ minister erit in
futurũ quando semet ipsum
ministrabit illis ut cognoscant
eum cumpatre & spũ scõ sicut. ẽ
scilicet cũ dederit regnũ suum
dõ patri. Vnde in euangelio dese
subꝑsona patris familiae loquors
dicit. Amendico uobis quod p̃cm¬
get se & faciet illos discũbere.
& transiens ministrabit illis.
Transie enicdicitur q electos suos
deuuditio ad regnum transire faciet.

Expanded text:
s aliisque fidelibus, et etiam qui adhuc futuri sunt, panem refectionis verbi spiritalis, et potum doctrinae evangelicae, dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat Joame, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Ministravit illis etiam documentum fidei et gratiam baptismatis, et insuper, quod majus fuit, sacramentum redemptionis per passionem suam, et cognitionem mysteriorum in lege et propascensione ministravit nobis aditum patriae coelestis. Ecce quod et quid ministravit electis suis apparens mundo. Dicatur et aliter: Sanctorum minister erit in futurum, quando semetipsum ministrabit illis ut cognoscant eum cum Patre et Spiritu sancto, sicuti est, scilicet cum tradiderit regnum suum Deo et Patri. Unde in Evangelio de se sub persona patrisfamilias loquens dicit: Amen dico vobis, quod praecinget se et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Transire enim dicitur, quia electos suos de judicio ad regnum transire faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m consequentiã huius sermonis.
Scdm autẽ fuit sacerdotiũ solũmͦ
sacerdotale maaron. Lertiũ autẽ
fuit regale sacerdotiũ inxp̃o
sicut & primũ. Unde eccła modo
regale sacerdotiũ hab& dicente
dotium Tribus ergo iuda ex qua
dñs ortus. ẽ ꝑmariam uirginem
cũ semꝑ regia ess&. &numiꝗ sacer.¬
dotalis inxp̃o fuit utrumq et¬
regalis & sacerdotalis translato &
toto sacerdotio atribu leui quae
antea sacerdotalis erat. &amplius
ad huc manifestum t̃ si scdm orcdi.¬
nẽ melchisedech exurger& alius
sacerdos qui non scdm legem man.
dati carnalis factus ẽ sed scđm
uirtutũ uitȩ in solubilis Contes.¬
tatur enĩ ds̃ pater loqueris ad
filium qm̃ tues sacerdos macc̾nũ
scd̾m ordinem melchi sedech defectꝰ
dictionis isto in loco habetur satis
necessarius. Qua ꝓpter dicatur ita
& amplius adhuc manifestum. ẽ sub.¬
audis destructum esse sacerdotiũ

Expanded text:
secundum consequentiam hujus sermonis, secundum consequentiam hujus sermonis, secundo autem fuit sacerdotium solummodo sacerdotale in Aaron; tertium iterum fuit regale sacerdotium in Christo, sicut et primum. Unde Ecclesia modo regale sacerdotium habet, dicentdotium. Tribus ergo Juda, ex qua Dominus ortus est per Mariam Virginem, cum semper regia esset, nunquam sacerdotalis, inregalis et sacerdotalis, translato ex toto sacerdotio a tribu Levi, quae antea sacerdotalis erat. Et amplius adhuc manifestum est, si secundum ordinem Melchisedech exsurgat alius sacerddati carnalis factus est, sed secundum virtutem vitae insolubilis. Contestatur enim. Deus Pater, loquens ad Filium. Quoniam tu es sacerdos in undum ordinem Melchisedech. Defectus dictionis isto in loco habetur satis necessarius: quapropter dicatur ita: Et amplius adhuc manifestum est: subaudi, destructum esse sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
legem euangelii. Neq enĩ potes ⁊
sine lege sacerdos & sine testam̃to
esse & sine preceptis: Suminis nisib
laborat apłs. ut alege moysi face¬
r& eos transire ad legem euangelu.
a carnalib ad spũalia : Inquo er ũ
haec dicuntur dealia tribues ⁊
dequa nullus ad altare pres to
fuit. Manifestũ est enĩ quod ex
uda ortus sit dñs nr̃. Inqua tribu
nihil desacerdotib moyses locut᷑
est. In quo eñ haecͥ autẽ dicunt᷑.
id e dequo hȩc dicuntur quod ẽ
saluatorem dealia tribu ẽequam
desacerdotali. deilla uidelicet
dequa nullus ad altarum p̃sto
fuit hoc ẽ decribu iuda. Non enĩ
ordine tantũ modo. neq testainto
uł p̃ceptis mutatũ. est sed eciam
tribu. Q quomodo trans latum ẽ
sacerdotiũ detribu intribũ de
sacerdotali uidelic& ad regalem.
ut eadem ipsa sit & regalis & sacer.¬
dotalis in xp̃o qui ẽ rex & sacerdos.
intuere misterium. Primũ fuit
regale sacerdotium in melchisedetͥ.

Expanded text:
legem Evangelii: neque enim potest legem Evangelii: neque enim potest sine lege sacerdos, et sine testamento esse, et sine praeceptis. Summis nisibus laborat Apostolus, ut a lege Moysi faceret transire ad legem Evangelii, a carnalibus ad spiritalia. In quo enim haec dicude qua nullus attari praesto fuit. Manifestum est enim quod ex Judas ortus sit Dominns noster, in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est. In quo enim ait, haec dicuntur, id est, de quo hic dicuntur, quod est Salvatorem, de alia tribu est, quam sacerdotali, de illa videlicet de qua nullus altari praesto fuit, hoc est, de tribu Juda. Non enim ordine tantummodo, neque Testamento vel praeceptis, mutatum est, sed etiam tribu. Et quomodo translatum est sacerdotium de tribu in tribum, de sacerdotali videlicet ad regalem, ut eadem ipsa sit et regalis et sacerdotalis in Christo, qui est rex et sacerdos? Intuere mysterium. Primo fuit regale sacerdotium in Melchisedech,
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti ostendere dice Si con¬
sũmatio idẽ ꝑfectio uitae atq
iustificatiorus ꝑ sacerdotium le.¬
uiticũ fuit. quid necesse fuit aliũ
exurgere sacerdotem scđ̾m ordinẽ
melchisedech: Naniq: aaror
primũ post legem datam sacerdo.¬
moyses scilicet & aaron cũ reliquis
frĩbus suis ex eadem tribu Nam
leui genuit caar. caar uero amrã.
amram autẽ moysen. & a aroN.
Idõ dicit populus subillo sacerdo.¬
tio legem accepisse. quia moy ses
& a aron principes erant illis tẽpo.¬
ribus in populo. qui ipsam legẽ
amministrauerunt: detribu sãcer
dotali existentes Ergo sacerdotio
leuitico multomelior ẽ ordo sacer.¬
dotu mel chi sedech: quitipum
gerebat sacerdotii nr̃i: nequaꝗ
enĩ dixiss& scđm ordinẽ melchi¬
sedech. si illud sacerdotiũ aaron
melius ess& subquo popłs iudȩoꝵ
legem accepit Siautẽ sacerdociũ
legis translatum ẽ ad xp̃m scđm
ordinem melchisedet. necesse. ẽ ut
& legis translatiofiat hoc es ⁊

Expanded text:
i ostendere dicens, si consummatio, id est perfectio vitae atque justificationis, per sacerdotium Leviticum fuit, quid necesse fuit alium exsurgere sacerdotem secundum ordinem Melchisedech? Nam quia Aaron primum post legem datam sacerdoMoyses scilicet et Aaron, cum reliquis fratribus suis ex eadem tribu. Nam Levi genuit Caath, Caath vero Amram, Amram autem genuit Moysen et Aaron. Ideoque dicit populum sub ipso sacerdotio legem accepisse, quia Moyses et Aaron principes erant illis temporibus in populo; qui ipsam legem administraverunt de tribu sacedotali existentes: ergo sacerdotio Levitico multo melior est ordo sacerdotii Melchisedech, qui typum gerebat sacerdotis nostri: nequaquam enim dixisset, Secundum ordinem Melchisedech, si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Judaeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatum est ad Christumordinem Melchisedech, necesse est ut et legis translatio fiat: hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & subdit. Cognoscentes uos
habere meliorẽ & manentem sub.¬
tantiã. Quasi dicer&. Uidentes
diuitias sp̃uales uobis pro istis
tẽporalib ꝓfuturas. sustiniustis
cũgaudio rapinã bonoꝵ tẽpora.¬
lium hoc autẽ totũ factũ fuit¬
apłicũ opus & dignũ fortibus ani¬
mabus. ut flagellis gauderent.
sicut inactib apłoꝵ dicitur. Euntes
autẽ ad conspectũ concilu ibant
gaudentes. qm̃ digni babiti sunt

Expanded text:
unde subdit: Cognoscentes vos unde subdit: Cognoscentes vos habere meliorem et manentem substantiam. Quasi diceret: Videntes divitias spiritales vobis pro istis temporalibus futuras, sustinuistis cum gaudio rapinam bonorum temporalium. Hoc autem totum fuit apostolicum opus et dignum fortibus animabus, ut flagellis gauderent. Sicut in Actibus apostolorum dicitur: Euntes autem a conspectu consilii, ibant gaudentes, quoniam digni habiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationib sicut ipsa ueritas
ꝓmittit diceris. Qui enĩ recipit
ꝓpħam innomine ꝓpħȩ. mercedẽ
ꝓpħȩ accipiet. notandũq quia
non dixit simplicit intribulatio.¬
nib afflictos. sed&iam augmentũ
fecit dicensispectaculũ facti estis.
Cũ enim quissetrete exꝓbratur. con¬
tristatur quidẽ: sed multo amplius.
si publice & inconspectu multo
Genus humanũ sicut ualde delec¬
tatur laude publica: ita facile
captiuatur obꝓbrus aꝑte sibi i¬
latis. Qđ illi ea exhibuerunt quae
enumerauimus. aꝑtus iam osten.¬
Ndit dũ sequitur. Nlam & uinctiscõ¬
passiestis: & rapinã bonoꝵ ur̃oꝵ cũ
gaudio suscepistis. Mlirabiliter
laudat eos infide. qm̃ si fidem N
haberent meliora se recepturos
ꝓhac substantia subtracta non
cũ gaudio suscepissent rapinã eius.
Qũã dui enĩ ꝑmissũ est eiscõpassi st̃
alus expoliatis atq incarcere
positis Expoliati uero cũ gaudio
susceper̃t rapinã & damp̃nũ: cog¬
noscentes se meliora recepturos.

Expanded text:
ationibus, sicut ipsa Veritas promisit, dicens: Qui recipit prophetam in nomine prophetae mercedem prophetae accipiet . Notandumque quia non dixit simpliciter tribulationibus afflictos, sed etiam augmentum fecit, dicens: Spectaculum facti estis. Cum enim quis secrete exprobratur, constritatur quidem, sed multo amplius si publice, et in conspectu multorum. Genus enim humanum sicut valde delectatur laude publica, facile captivatur opprobriis aperte sibi illatis. Quod illi ea exhibuerunt quae enumeravimus apertius jam ostendit, dum sequitur. Nam et vinctis compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis. Mirabiliter laudat eos in fide, quoniam si fidem non haberent meliora se recepturos pro hac substantia subtracta, non cum gaudio suscepissent rapinam ejus. Quandiu enim promissum est eis, compassi sunt aliis exspoliatis, atque aliis in carcere positis: exspoliati vero cum gaudio susceperunt rapinam et damnum entes se meliora recepturos:
Abbreviated transcription (Latin):
tium tetendit ei manũ suã magnũ
uidelic& auxilium pietatis suae &
extraxit eum defornace ferreaitra¬
hens ad cognitionẽ suã & amplexus
gratissimos. simulq deduceris per
deserti uastitatem introduxit in
t̃ram omnib meliorẽ. Sedquia non
ꝑmanserunt intestamento eius.
intestamento suo. neglexit eos hoc
est dimisit eos ire scđm desideria
cordis sui. iuxta qđ psalmista dicit.
Notum autẽ quia cũ dixiss& sermo
diuinus ꝑficiam testamentũ non
dicere illud testamentũ destruendũ
esse dequo dixit ds̃ abrahȩ insemi¬
ne tuo benedicentur om̃s gentes.
discrete manifestauit dequo loque.¬
retur cum sub intulit indie qua
app̃henidi manũ illoꝵ ut educe¬
rem eos det̾ra aegypti Delege er ũ¬
hoc dixit quam quinquagesima
die egressionis illius det̾ra egypti
data esse constat immonte snas
inqua non ꝑmanserunt patres eoꝵ.
sed fecerunt uitulum in oreb &
ad orauerunt. Nam illud quodpe.¬

Expanded text:
tium, tetendit ei manum suam, magnum tium, tetendit ei manum suam, magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahens ad cognitionem suam, et amplexus gratissimos, simulque deducens per deserti vastitatem, introduxit in terram omnibus meliorem. Sed quia non permanserunt in testamento ejus, in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis eorum, juxta quod Psalmista dixit. Notandum autem quia, cum dixisset sermo divinus, Perficiam testamentum, adddicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintulit: In die qua apprehendi manum illorum, ut educerem eos de terra Aegypti, quhoc dixit, quam quinquagesima die egressionis illorum de terra Aegypti datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum, sed fecerunt vitulum in Oreb, et adoraverunt. Nam illud quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
non ualebat. At uero noñu testa.
mentũ dictum. ẽ eo qđ ueterem
hominem. id ẽ peccato ueteris homi¬
nis adae cõmaculatũ nouũ effitiat
in baptismate ꝑfidem dominicae
passionus. Qđ non ẽ simile testam̃¬
to ueteri. qđ fecit cũ patribus eoꝵ
quia illud trena ꝓmittebat ac tem.¬
poralia & p̃cipiebat carnalia. istud
uero aeterna & caelestia ꝓmittit.
p̃cipieris sp̃ualia. Qđ nero dicit
INdie qua app̃heridi man. um
illoꝵ ut educerem deterra egypti
magnam familiaritatem suam
om̃ps dĩ ostendit quã exhibuit
illi ꝓpopło. More enĩ mulierum
loquitur sermo diuinus. quae
solent paruuloꝵ manus appre.¬
hendere & plerũq ad se conduce.¬
.re. plerumq etiam huc illucq
sustentando illos ne labentur. ut
pote firmos gressus adhuc non
habentes. Sic omp̃sdĩ cum ille po.¬
pulus puerilis ac paruulus esset
quia neq gressus bone oꝑationis
habebat neq fortitudinẽ qua se
posset ex soluere de iugo opprimen.¬

Expanded text:
nnmentum dictum est, eo quod veterem hominem, id est peccato veteris hominis Adae commaculatum, novum efficiat in baptismate per fidem Dominicae passionis, quod non est simile Testamento Veteri, quod fecit cum patribus eorum: quia illud terrena promittebat ac temporalia, et praecipiebat carnalia, istud vero aeterna et coelestia promittit praecipiens spiritualia. Quod vero dicit: In die qua apprehendi manum illorum, ut eos ducerem de terrmagnam familiaritatem suam omnipotens Deus ostendit, quam exhibuit illi populo: more enim mulierum loquitur sermo divinus, quae solent parvulorum manus apprehendere, et plerumque ad se conducere, plerumque etiam huc illucque sustentando illos ne labantur, ut pote firmos gressus adhuc non habentes, sic omnipotens Deus, cum ille populus puerilis ac parvulus esset, quia neque gressus bonae operationis habebat, neque fortitudinem, qua se posset exsolvere de jugo opprimen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ locus aptus scłi testamenti. sicut
uituperans eos idẽ non approbanis
dignos laude. dicit ꝑꝓpħam. Ecce
dies uenient dicit dñs & consũmabo
suꝑ domũ isrł. & suꝑ domũ iuda
testamentũ nouum. Quantũ autẽ
adlitteram ꝑtinet ꝑ domũ isrł
decem tribus intelliguntur. quae
separauert̃ se a domõ dauid tempo¬
rib hieroboam. Edomũ autẽ iuda
duȩ tribus uida & beniamin cum
tribu sacerdotali quae adheserunt
domni dauid. Altiore autem intel¬
lectu ꝑutr̃ãq domum debennus in¬
telligere om̃s tam ex iudeis. quam
exgentibus credentes qui recte con¬
fitendo qđ interp̃tat᷑ iudas uerȩ
israhelitȩ sunt. hoc ẽ mente
uidentes. Quib dĩ ꝑfecit. atq cõ¬
pleuit testamentu nouũ gratiam
scilicet euangelii. Testamentum
autẽ nouum dicitur ad differentiã
ueteris. Ut uero altius dicamus
uetus testamentũ uetusob hoc
dicit᷑. eo qđ hominẽ inuetustate
peccati positum. nouũ reddere

Expanded text:
est locus aptus secundi testamenti, sicut est locus aptus secundi testamenti, sicut vituperans eos, id est non approbans dignos laude, dicit per prophetam: Ecce dies venient, dicit Dominus; et consummabo super domum Israel, et super domum Juda testamentum novum; non selitteram pertinet, per domum Israel decem tribus intelliguntur, quae separaverunt se a domo David temporibus Jeroboam: per domum autem Juda, duae tribus Juda et Benjamin cum tribu sacerdotali, quae adhaeserunt domui David. Altiori autem intellectu per utramque domum debemus intelligere omnes tam ex Judaeis quam ex gentibus credentes, qui Deum recte confitendo quod interpretatur Judas veri Israelitae sunt, hoc est, unt, quibus Deus perfecit atque complevit Testamentum novum, gratiam scilicet Evangelii. Testamentum autem novum dicitur, ad differentiam veteris. Ut vero altius dicamus, vetus Testamentum ad hoc dicitur, eo quod hominem in vetustate peccati positum novum reddere
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio iohannis. Quot quot
inquit receperunt eum dedit eis
potestatem filios dĩ fieri. Eoce qͦmͦ
melioris testameNti mediator
& dator. ẽ xp̃s & quomodo meliorib:
ꝓmissiorubus confirma pretum
est. In hoc quoq melioribus sacer-¬
dotium sortitus ẽ quia illud fuit
temporale istud aeternũ. Illud t̃
poterat hominẽ iustificare. nec
regnũ caeloꝵ suis obseruatoribus
reseruare. Istud uero & ꝑfecte iusti.¬
ficat hominẽ. statimq ei regnum
caeloꝵ aperit. Mlediator autem
testamenti appellatur dñs. quia
sicut moyses mediator fuit inter
dm̃ & popłm uerba dĩ ad popłm re.¬
ferens iterumq popłi ad dm̃. ita
& xp̃s uerba dĩ patris nob̾ retulit
iterumq nr̃a refert ad illum. Trans¬
ens apłs a sacerdote & sacrifitio nunc
demum & testamenti differentiam
facit diceris. Nansi illud priustesta.¬
non itaq scdi scłi testamenti locus
inquireretar Sed quia illud non¬
fuit ꝑfectum illo sublato. inuentus

Expanded text:
Evangelio Joannis. Quotquot, Evangelio Joannis. Quotquot, inquit, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Ecce quomodo melioris testamenti mediator et dator est Christus, et quomodo melioribus promissionibus confirmatum est. In hoc quoque melius sacerdotium sortitus est, quia illud fuit temporale, istud aeternum. Illud non poterat hominem justificare, nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero et perfecte justificat hominem, statimque regnum coelorum aperit. Mediator autem testamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter Deum et populum, verba Dei ad populum referens, iterumque populi ad Deum, ita et Christus verba Dei Patris nobis retulit, iterumque nostra refert ad illum. Transiens Apostolus a sacerdote et sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam facit, dicens: Nam si illud prius. Testanon utique secundi. Testamenti. Locus inquireretfuit perfectum, illo sublato, inventus