comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. N Trum nepos tuns exfi¬
lia. ap̃ te in patruum suum mõa¬
ni debeat. ex singulorum affectiõe
⁊ ꝗ magis ad suspitionem exspe
ra fiat ꝑtio sius funͣgit̃. sce¬
ta ꝓmõ facultatum pupillisł
uiuen dus ꝯsticuant᷑. ꝓ officio
suo hii ꝗ aliena negotia gerũt.
ne ap̃ iudicem ꝯtrouisiam hãnt.
faciunt. Cetum si bomis ir q¬
⁊ ĩnocens tutor arbitrio suo a¬
ni ⁊ suspectum es abienum ꝙ
melius ẽ int̃m taceri qͣntum
de mõ bonorum querit. ultroi
ꝓferri ⁊ ap̃acta ius dicentis ꝯt̾
utilitatem pupillorum signai
ñ dubio accepto fieri debebũt
ea que uir bonus arbitrabitir
ꝗͥcum p̃sens eẽt. studiisq eru¬
ditus atq alitus ẽ. si ea paliu
se ꝯsecutum ñ ꝓbet sumptusq
recuset. quasi uento iuxerit. aut
nullolib̾i hoĩs studio imbini

Expanded text:
. Vtrum nepos tuus ex filia apud te an patruum suum morari debeat, ex singulorum adfectione et qui magis ad suspicionem ex spera fiat, partibus suis fungetur. Ide modo facultatum pupillis vel iuvenibus constituantur, pro officio suo hi qui aliena negotia gerunt, ne apud iudicem controversiam habeant, faciunt. Ceterum si bonus vir et innocens tutor arbitrio suo aii et suspectum aes alienum, quod melius est interim taceri quam, cum de modo bonorum quaeritur, ultro proferri et apud acta ius dicentis contra utilitatem pupillorum signari, non dubio accepto ferre debebunt ea, quae vir bonus arbitrabitur qui, cum praesens esset studiisque eruditus atque alitus est, si ea per alium se consecutum non probet, sumptusque recuset, quasi vento vixerit aut nullo liberi hominis studio imbui
Abbreviated transcription (Latin):
liꝗd molientem . i faisitatis cri¬
mine ꝯdempnatum ĩuenerit
si sepulcrorum difsolutorem.s
sacris edib aliqd su btrahentez.
silatronem Batonum suscep¬
stas eraspar. cetum ĩ euntem.si
sue nte ueneno aut gladio uł
alio simili mõ ĩ sidiantem si se
u̾berib que ab ĩgenins abena.
sũt afficientem p̾baũt. tũc rep¬
udii auxilio ut̾i necessariam ei
ꝑmittimus lib̾tatem ⁊ cĩs du¬
scidi legib ꝯpoare. ¶TIn qͦq
pari siuẽ claudet᷑. nec licebit ei.
sine causis aꝑtius designatis ꝓ¬
priam repudiare iugalem. nec
dissolutricem. aut exsacris echi¬
b aliꝗd subtrahentem. autla¬
tronum fautricem. aut extͣne¬
orum inrorimi. signorante i
nollente ꝯuira appetentem.
aut ip̃o ĩuito sine rusta ⁊ ꝓbas¬
bili ca forĩs scilicet ꝑnoctanter.
nisi circensib ł theatralib lui¬
dis. ł arenarum spectaculis iy¬

Expanded text:
liquid molientem vel falsitatis crimine condemnatum invenerit, si sepulchrorum dissolutorem, si sacris aedibus aliquid subtrahentem, si latronem vel latronum suscepstas exasperat coetum ineuntem, si suae vitae veneno aut gladio vel alio simili modo insidiantem, si se verberibus, quae ab ingenuis aliena sunt, adficientem probaverit, tunc repudii auxilio uti necessariam ei permittimus libertatem et causas discidii legibus comprobare. Vir quoque pari fine claudetur nec licebit ei sine causis apertius designatis propriam repudiare iugalem, nec dissolutricem aut ex sacris aedibus aliquid subtrahentem aut latronum fautricem aut extraneorum virorum se ignorante vel nolente convivia appetentem aut ipso invito sine iusta et probabili causa foris scilicet pernoctantem, nisi circensibus vel theatralibus ludis vel harenarum spectaculis i
Abbreviated transcription (Latin):
bationes. qm̃ non facile que do¬
ini gerunt᷑. palienos poterunt
ẽ.filio seu filus. filie scu filiabꝰ
post mortem accipientis ẜ̃uari.
id ẽ sipat̃. teme̾ repudium mis̃¬
it.donationem añ nuptias am¬
atre ẜuari. Simat dotem ip̃am
cidem ł eisdem filio seu filie. pa¬
tre moriente.dimitticẽnsemuᷤ
Datri indelicet ł matri.ãscriben
alienadi seu supponendi memo
suiti anumi adrepudium mittẽ¬

Expanded text:
bationes quoniam non facile qu per alienos poterunt liae seu filiabus post mortem accipientis servari, id est si pater temere repudium miserit, donationem ante nuptias a matre servari, si mater, dotem ipsam eidem vel eisdem filio seu filiae patre moriente dimitti censemus: patri videlicet vel matri in scribendalienandi seu supponendi memornsulti animi ad repudium mitte
Abbreviated transcription (Latin):
simus impator ꝯstitint msi ma¬
fecerit ĩ uitam aũt ad manitum
rechre nulla niris p̃cipit. ostitu¬
tio emancipate uõ filie pat̾ diuõ¬
tum ĩ arbitrio suo non h̃t.¬
tis eius potint. hr̃e inditium.i
atq idco demptiis altiue cogita¬
uit. nec tũ arite nup sit qua
libello ducem suꝑh̃suo uoto
sustine̾. nec capitali rene ẽẽ ob¬
noxia que post tam magni tp̃i
dum ẽ. ut siaduit̾u suspitio.¬
ꝯuigio erãt copulate uerean¬
t̃. cum si ꝯscientia maritalis o¬
thori furtim eẽt iuolata. disci¬
pline rõ penam gruam flagi
dissolin pcipunus solutionez
⁊ enim iratatnonii. difficilio¬
rcͣm deb̾e ẽẽ fauor imꝑat lib̾o¬
rũm cãs aũt repudii hac salu

Expanded text:
mafecerit. Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio suo non htis eius potuit habere indicium atque ideo de nuptiis alterius cogitavit nec tamen ante nupsit, quam libello ducem super hoc suo sustinere nec capitali poenae esse obnoxia, quae post tam magni temporis iudum est, ut, si adulterii suspicioconiugio erant copulatae vereantur, cum, si conscientia maritalis tori furtim esset violata, disciplinae ratio poenam congruam flagidio solvi praecipimus. solutionem etenim matrimonii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum. Causas autem repudii hac salu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ arguerdi h̾ ip̃m. uolen tigcei
ꝓbauĩt intentatam tũe eam ⁊
dotem recuꝑare ⁊ mñ nptias do¬
nationem lucrohr e aut legib
uendicare censimus ⁊ nubecli
tet. ꝑmittimus facuitatem.ui¬
diffimitione sanccimus. ¶Gi
aũt alit̾ urori sue renũtiare u¬
oliit dotem reclibeat. ⁊ añ nup¬
tias donationem amittat. Ser¬
us sciicet seu ancillis pubis
ueritas. aut facilius eruat᷑ aut

Expanded text:
scentem invenerit, aut manus audit intentatam, tunc eam et dotem recuperare et ante nuptias donationem lucro habere aut legibus vindicare censemus et nubendi repudium mittendum esse tempdefinitione sancimus. sin autem aliter uxori suae renuntiare voluerit, dotem redhibeat et ante nuptias donationem amittat. Servis scilicet seu ancillis puberiveritas aut facilius eruatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab his quomõ uoluĩnt dispo¬
dinem dotis ⁊ ꝓpt̾ nuptias dõa¬
tionis ꝑ omnia que suꝑ hissta¬
tutãsũt. ¶ Int̾ culp̃as aut uxo¬
has addimus si forte uxor sua
ope ł ex ĩdustria ab ortum fecĩt
Cita luxuriosa ẽ. ut lauacrum¬
monio alium maritum fieri
sibi conatafu̾it ⁊ ĩhis enime
causis locum hr̃e ꝯstitutiones
sanccinus que ⁊ cuipa tamiya¬
riti qͣmuxoris locuntur.ut qm¬
admodum dos ⁊ donatio ꝓpter
nptus perit.ita ⁊ mulieres ĩ

Expanded text:
 ab his quo modo voluerint dispodinem dotis et propter nuptias donationis per omnia, quae super his statuta sunt. Inter culpas autem uxohas addimus, si forte uxor sua ope vel ex industria abortum fecerit, vel ita luxuriosa est, ut commst in matrimonio, alium maritum fieri sibi conata fuerit. Et in his enim causis locum habere constitutiones sancimus, quae de culpa tam mariti quam uxoris loquuntur, ut, quemadmodum dos et donatio propter nuptias perit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsꝑitiendum ẽ. nͣũ mof¬
fitiosi querele. ł palam e
tacita dissimnlatione. sit
renuntiatum nẽc h̾aũtĩ
psonam tuam c̃adẽ posse
ixilium ꝙ etati imp̃tit᷑¬
ĩororetua auxilio niuatur
etatis si patris ĩtestatibono¬
rum ponem acciꝑe debiut. li¬
cet ꝗnq filios suꝑstites hint
non tñideo minus adelicti
p̃rogatiuam ꝑtinet᷑. Silicet᷑
ñ nunc petatem benẽfitum
restitutiomis largitur

Expanded text:
inspiciendum est, num inofficiosi querellae vel palam vel tacita dissimulatione sit renuntiatum. Nec hoc autem in personam tuam cadere posse auxilium quod aetati impertsoror tua auxilio iuvabatur aetatis, si patris intestati bonorum possessionem accipere debuit, licet quinque filios superstites habuerit, non tamen ideo minus ad edicti praerogativam pertinet, scilicet si nunc per aetatem beneficium restitutionis largitur
Abbreviated transcription (Latin):
succurri soiet.int̾ restiti¬
DEtutela ampncun eĩ¬
demq tutoris cui talio etate
ꝓbãta p̃stitistilibationem.
quemigr̃ tatistue ⁊ ũ fuiꝰ¬

Expanded text:
succurri solet, in integrum restituDe tutela avunculi eiusdemque tutoris, cui falso aetate probata praestitisti liberationem, quem ignarum aetatis tuae non fui
Abbreviated transcription (Latin):
ro reruis metorum sulci¬
is depurent ssusqsigit᷑ lte:
alt̾iris nom̃ creclidĩt ingeren
sub hac fraude ant setmẽ aut
cultare temptaũtamissice
mulctet᷑ nec repetende actioĩs
⁊̃ si ei ꝓbabilis negotiimi̾ta.
suffragant᷑. hãt faruitatem.
coo sane ꝗ sponte alicins litibꝰ¬
prietas n hiis possessio ꝯpetat.
redemptores. notari oportͣet.¬

Expanded text:
rpetuis metallorum suppliciis deputentur. Quisquis igitur lite alterius nomen crediderit ingerendsub hac fraude aut retinere aut evitare temptaverit, amissione multetur nec repetendae actionis, etiam si ei probabilis negotii merita suffragantur, habeat facultatem. Eos sane, qui se sponte alienis litiburoprietas neque possessio competat, redemptores notari oporte
Abbreviated transcription (Latin):
tutorib uł curatorib.⁊ si
ex eo titulo iudicati debito¬
res sũt ꝯstituti. cum suã cã
res alienare potuit ergocura¬
tortuus fundum suum cur
suo honere obligare fisco nr̃o.
nam ⁊ priuato potuisset. d̃ pac¬

Expanded text:
tutoribus vel curatoribus, etsi ex eo titulo iudicati debitores sunt constituti, cum sua causa res suas alienare. Potuit ergo curator tuus fundum suum cum suo onere obligare fisco nostro: nam et privato potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
atius recuꝑare.
unus ex his ꝯtingentem sibi
portionem a depositario accepit.¬
⁊ alt̾ suꝑsederit. ł alio fortuito ca¬
su impeclitus h facẽ ñ potuerit
⁊̃ postea depositarius ĩ adu̾sam
ĩ ciderit fortummł sine dolo de¬
positum ꝑdid̾it. sanccimus ñ
eẽ cohr̃di cius licentiam ueni¬
re ꝯͣ cohr̃de in suum ⁊ exeius ꝑ¬
te auelłe ꝙ ip̃e ex sui ꝑte ꝯseq
ubi certe pecume deposite fu̾it.
⁊ suam ꝑtemunus ex hedib ac¬
cepit. nemim ueniret ĩ dubiu
bene eum accepisse ꝑtenisuam.¬

Expanded text:
tocius recuperare. tocius recuperare. unus ex his contingentem sibi portionem a depositario accepit, alter supersederit vel alias fortuito casu impeditus hoc facere non potuerit, et postea depositarius in adversam inciderit fortunam vel sine dolo depositum perdiderit, sancimus non esse coheredi eius licentiam venire contra coheredem suum et ex eius parte avelleubi certae pecuniae depositae fuerant et suam partem unus ex heredibus accepit, nemini veniret in dubium bene eum accepisse partem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dam res ꝑ depositionis accepit.
titulum cas uolenti eiꝗ depo¬
suit recldẽ illico modis oĩb ꝯ
pellant nullamq ꝯpensatiõe
ł decluctionem ł doli exc̃eptõ¬
p̃tendẽs cum ñ subh modode¬
positum accepit. ut ñ ocessã ei
bona fide orit᷑. ad ꝑfidiãm retͣ¬
liꝗd fuit depositum. nec ĩ hoc
casu ꝯpensatioms p̃peditio ori
t̃. enuudelicet primo q primis
h uolũit ⁊ postea legitime aꝙͤ¬
tiones integre ei quoq reẜ̃ued
t̃ ꝙ optinẽ ficut iam dictum
e. oꝑtet.⁊ si abuna ꝑte deposi¬
tio celehrata ẽ. exalt̾a aũt ꝯpẽ¬
satio fu̾it oppositaait ĩ tegrai
omn legitima ratione ẜuata. de¬
posite res ł pecumie prima fronte
restituant᷑. ¶d̾ si ĩ scripnaacte¬
statio. ñ ꝑdolum ł ꝑ fraudem fr¬
erit ei ꝗ depositum suscepit ab
aͣlio tͣnsmissa ut nimme depo¬
situm restituat. hq ꝑius iuran¬
dum affirmaiñt. liceat ei ꝗ depo¬
suit sub defensionis cautela y¬
donea p̃stĩta res depositas quam¬

Expanded text:
dam per depositionis accepit titulum, eas volenti ei qui deposuerit reddere ilico modis omnibus compellatur nullamque compensationem vel deductionem vel doli exceptpraetendens, cum non sub hoc modo depositum accepit, ut non concessa ei bona fide oritur ad perfidiam retrliquid fuerit depositum, nec in hoc casu compensationis praepeditio oriatur, ei videlicet primum, qui primus hoc voluerit, et postea legitimae actiones integrae ei reserventur. Quod obtinere sicut iam dictum est oportet et si ex una parte depositio celebrata est, ex altera autem compensatio fuerit opposita, ut integra omni legitima ratione servata depositae res vel pecuniae prima fronte restituantur. Quod si in scriptis attestatio non per dolum vel fraudem fuerit ei qui depositum suscepit ab alio transmissa, ut minime depositum restituat, hocque per iusiurandum adfirmaverit, liceat ei qui deposuit sub defensionis cautela idonea praestita res depositas quan
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ñ grutinam si custodiã
pecume suscepisti. qͣm auis a
te datamĩstrum̃tũ quo hãc tͥ
reddiꝯscriptu ꝓfitĩs. argu̾nt.
solutionem enis ꝯpetentem.
imꝓbe recusas.¬
ate accepit cam suo nõmine.ł
cinustibet alt̾ius mutuo declit
tam ip̃m deĩplenda suscepta fi¬
de qͣm eius successores etenen
tibi c̾tissimum ẽ. AIdu̾sus aũt
cum ꝗ accepit. nulla actio tibi
ꝯpetit nisi nummi existant.
Tunc enaim adu̾sus possiden¬
tem uendicatione uti potes.¬

Expanded text:
uris non congruit. Nam si custodiam pecuniae suscepisti, quam aliis a te datam instrumentum, quo hanc tibi reddi conscriptum profiteris, arguit, solutionem eius competentem improbe recusasam accepit, eam suo nomine vel cuiuslibet alterius mutuo dedit, tam ipsum de implenda suscepta fide quam eius successores teneri tibi certissimum est. Adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, nisi nummi extant: tunc enim contra possidentem uti vindicatione potes
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis ⁊ enim ñ uidet ẽẽ hõo
obuoxius. neq in massamn
ĩspẽcie neq ĩpecuma numata.
si. ⁊ suum ut̾q recipet. ⁊ seouen
gotia gesta sũt depecuma qua
deꝓporiis oppib ł abaliis mutuo
acceptam eragasti. mandati ac

Expanded text:
s etenim non videtur esse homo obnoxius neque in massa neque in specie neque in pecunia numerata set, et suum uterque recipiebat et sequengotia gesta sunt, de pecunia, quam de propriis opibus vel ab aliis mutuo acceptam erogasti, mandati ac
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia data eẽnt indotem dẽ
locum ht. ẽ auĩt alienatio om̃iꝰ
actus ꝑq̃m dnĩum transfert̃.¬
munem cumalio ĩdotem in¬
estimatum acceꝑunt. ad com¬
mum diuidundo udiciumꝑ
uocare ñ possunt. licer ip̃i possũ

Expanded text:
dia data essent in dotem et locum habet. est autem alienatio omnis actus, per quem dominium transferturcommunem cum alio in dotem inaestimatum acceperunt, ad communi dividundo iudicium provocare non possunt, licet ipsi possint
Abbreviated transcription (Latin):
parentib ꝯtrabendas suie
pupille siue ap̃ patrẽ uĩgi¬
nes. siue uidue exunt. siue
iuris sui indue.Demq cuius¬
cumq sortis occasione potesta¬
cis utatur ⁊ minacem freuorez
suum ĩuitis bis quorum utihͣ
agitur ex hib̾e aut exibuisse de
decem obnoxium stitinus ⁊ ẽ
bonore abierit ꝑactam dignita¬
tem usurpare ꝓhibemus. tali sci¬
licet pena. ut sĩ cirea honoremina
nr̃is parere uolũit eam ꝓuintiã
qͣm sibi u surpauit. habitare per
iuge biennum non sinatur.i¬
¶No uidelicet. adiciendo ut ⁊ ĩpo¬
testate adhuc ostituto. liceat p¬
sone qͣm h uiusmodi ambitu:
cumqr ciuitatis defensdribi. ⁊¬

Expanded text:
as, sive pupillae sive apud patres virgines sive viduae erunt, sive et iuris sui viduae, denique cuiuscumque sortis, occasione potestatis utatur et minacem favorem suum invitis his, quorum utilitas agitur, exhibere aut exhibuisse detdecem obnoxium statuimus et, cum honore abierit, peractam dignitatem usurpare prohibemus, tali scilicet poena, ut, si circa honorem eumnostris parere noluerit, eam provinciam, in qua sibi usurpaverit, habitare per iuge biennium non sinatur. Illo videlicet adiciendo, ut et in potestate adhuc constituto liceat personae, quam huiusmodi ambitu cque civitatis defensoribus
Abbreviated transcription (Latin):
do mͥm̾o moliet̃. uiciᷤᷤsim ordĩa¬
rius uidex. int̾cessor erit existat.
Sin aũt erunt ut̃q suspecti adil¬
lustrem p̾fecturam specianit̃ tali¬
um domorum qͣidiui dere ⁊¬
ammimistrauint tuitio ꝑtineat

Expanded text:
do matrimonio molietur, vicissim ordinarius iudex intercessor existat. Sin erunt uterque suspecti, ad illustrem praefecturam specialiter talium domorum, quamdiu idem administraverit, tuitio pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
ei p̃sidii sancenus ĩ eos arbi¬
tros quos p̃diximus ⁊quos ta¬
lis ꝯsensus elegerit subeo pa
Siꝗdem subscripẜ̃int pꝰ q̃mꝰ
cet ambab̾ ꝑtibr eorum sim̃a.
ñ solum reõ exceptiõe ueluti
ꝗ inꝑ legibr anob̾ scriptis mł¬
ta uitia stipulationumi mnil
scrupulososq ciscuitus corre

Expanded text:
ei praesidii: sancimus in eos arbitros, quos praediximus et quos talis consensus elegerit sub eo paidem subscripserint, postquam cet ambabus partibus eorum sententia, non solum reo exceptionem velutir legibus a nobis scriptis multa vitia stipulationum multasque ambages scrupulososque circuitus corre
Abbreviated transcription (Latin):
uota p̃ceptio ẽ ac sanctissimus
nemimlicẽ adsacro scas eccłas
ꝯfugientes abduͣce̾ sub hacur¬
delicet diffiĩtione. ut siquis¬
quam. ꝯ hane legem uenire tẽ¬
ptaiũt sciat se maiestatis crumi¬
fuus cuis quam c¬
adeccłam altariaue armatus.
nullis h̃ suspicantib ĩ oppinat᷑
iruerit. exinde ꝓtinus abstrai¬
hatur ł certe ꝯtinuo dñoł ei ũ¬
de cumtamfuriosa formido ꝓi¬
ripint ĩdicetim. eiq mox abst̃¬
hendi copia ñ neget᷑. ¶ S siã¬
morum fidutia. resistendi aĩo
endi extrahendiqr eumdñoꝗ¬

Expanded text:
ota praeceptione sancimus nemini licere ad sacrosanctas ecclesias confugientes abducere: sub hac videlicet definitione, ut, si quisquam contra hanc legem venire temptaverit, sciat se ad maiestatis crimeus cuiusquam ecclesiam alteriave armatus nullis hoc suspicantibus inopinatus inruerit, exinde protinus abstrahatur vel certe continuo domino vel ei, unde eum tam furiosa formido proripuit, indicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia resistendi animos endi extrahendique eum do
Abbreviated transcription (Latin):
Myr. I⁊ Idei q reatu aliquo
ł debitis fatigari.sminlant sei
xp̃iane legi uelle ꝯungiut. ad
eccłas ꝯfugientes. euitare pos¬
sint criminał pondera debitoꝵ¬

Expanded text:
. Iudaei, qui reatu aliquo vel debitis fatigati simulant se christianae legi velle coniungi, ut ad ecclesias confugientes evitare possint crimina vel pondera debito
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliis ꝗdem uen̾abilibꝰ locis. ã
ꝗb cum pace ⁊ ꝗete uota ꝯpetit
celebrari abstineatis ominse.¬
ditione. Semocum clamati¬
onib utatur nemo tumultũ¬
moueat. aut ĩpetum cõmittat
rouenticulam collecta multi
r incĩ cuniscumq loci collige̾
aut celebrare conet᷑. Nam siqᷤ
⁊ legitimum postulare p̃sidiũ.
aliꝗd aut secditionem mouere
temptart ultimo supplicio sb̾¬
lis cãis atq ꝑsonis p̃sentanea
ꝯstituta pramis nulles penit
ciiscumqr oditions desacro¬

Expanded text:
in aliis quidem venerabilibus locis, in cum pace et quiete vota competit celebrari, abstineatis omni seditione. Nemo conclamationibus utatur, nemo moveat tumultum aut impetum committat vel conventicula collecta multi vel cuiuscumque loci colligere aut celebrare conetur. Nam si qet legitimum postulare praesidiumaliquid aut seditionem movere temptaverit, ultimo supplicio slis causis atque personis praesentanea constituta praestamus, nullos penitus cujuscunque conditionis de sacro
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. N Onutilit uoĩatus
tutor.pupillorum agendono¬
mine licet exeorum ꝑsona in¬
iuctã ĩ pleat ĩtentionem eree¬
ptione si tutor ñ ẽ sunrouet

Expanded text:
Marco. Non utiliter nominatus tutor pupillorum agendo nomine, licet ex eorum persona iniunctam impleat intentionem, exceptione "si tutor non est" submovet
Abbreviated transcription (Latin):
tũtor siꝗd bona fide erogastiia
ꝯtiitorib more solito exige̾ p̃o
exiure legitimo. frĩs tui filioꝵ
tu teleionusadte ꝑtineat. ue¬
reri ñ debes dehis questionib
quas adu̾sus frẽm tuum quõ¬
dam tibi fuisse dicis. cum siq̃e
curatorer ad litem ꝯstitutoa
⁊ sollempnitati iris u̾by tu¬
tor exĩgit᷑ ⁊ ĩ demonitati utrĩq
ꝓspici possit.

Expanded text:
tutor si quid bona fide erogasti, a contutoribus more solito exigere poe iure legitimo fratris tui filiorum tutelae onus ad te pertineat, vereri non debes de his quaestionibus, quas adversus fratrem quondam tibi fuisse dicis, cum, si qucuratore ad litem constituto et sollemnitati iuris, ubi tutor exigitur, et indemnitati utriusque prospici possit.
Abbreviated transcription (Latin):
sis pupillos tuos hẽc dirigẽ
cas potes. afsistentib cãmo:
defendẽtib ꝯtutorib tuis.⁊
cũ ⁊ sialios tutores ñ hrent
ad h genus litie dfendende c̃a¬
tores accipere deberent.
in uendicatio ꝯpetat. is ciĩ de ca
re notio ẽ estimaibit. respice̾ aũt
debes offñĩ in quo te ẽẽ turore
dicis. ne ob enis modi petinonẽ
emetione secuta ultra p̃tii qͣn¬
titatem. auctoris hr̃dem pup¬
illum tuum hr̃des honeres. a
iaudatus parte defendi debrat
cum auit compensationis riti¬
onem habere. aut ꝯĩo tuteleui¬
dicio experiri pofsis¶ S ne tuz¬
um ius siꝙ habes impediatur.
adeam remderendendam q̃ adu̾¬
sus te uendĩcantem agẽdaerit.
curatores pupillo petũtur.
tutor siue ci tor datus ꝯueĩri

Expanded text:
sus pupillos tuos habes, dirigere eas potes, adsistentibus causamque defendentibus contutoribus tuis, cum et, si alios tutores non haberent, ad hoc genus litis defendendae curatores accipere deberent. rni vindicatio competat, is cuius de ea re notio est aestimabit. Respicere autem debes officium, in quo te esse tutorem dicis, ne ob eiusmodi petitionem evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem pupillum tuum oneres, qui laudatus per te defendi debeat, cum aut compensationis rationem habere aut contrario tutelae iudicio experiri possis. Sed ne tuum ius, si quod habes, impediatur, ad eam rem defendendam, quae adversus te vindicantem agenda erit, curatores pupillo petuntur. tutor sive curator datus conveniri
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiris ⁊ eqͣtãtis rationib̃
griut. nec emmdiu̾sa sũt
ł discrepãtia cum multum ĩt¬
sit. an exꝑte eius ꝗ aliꝗd petit.
quiq doli exceptione submo¬
ueri abĩtentione petitionisi
sue põtrationes ꝓmi reus de¬
sideret ꝗbr se posse instrue̾ ꝯtẽ
actor desideret rationes exhii¬
bi qñ hoc casu ñ optet originẽ
petitionis exĩstrum̃tis eius ꝙ

Expanded text:
tatis rationibus congruunt. nec enim diversa sunt vel discrepantia, quod multum intersit, ex parte eius, qui aliquid petit quique doli exceptione submoveri ab intentione petitionis suae potest, rationes promi reus desideret, quibus se posse instruere contactor desideret rationes exhiberi, quando hoc casu non oportet originem petitionis ex instrumentis eius qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ustum ẽ desidenum ei
a quo petit᷑. licet noĩe publico
ut rationib publicis exhibiti ꝯ¬
stetquantum subnomine
suo solutum sit

Expanded text:
ustum est desiderium eius a quo petitur, licet nomine publico, ut rationibus publicis exhibitis constet, quantum sub nomine suo solutum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃r Eque diutissime
cum marito fuit. ꝗ militie
oꝑamdaret. ñ obfint p̃scrip¬
tio longitp̃ris. S qr hunis¬
mõi diuine abseñtie ꝯm̃ta
callide adhibita atq ꝯposita
obẽt omnino ñ debent. decer¬
ninus. ut sĩ tał mulrdomu
ad se ꝑtine̾ monstrauĩt que ĩ
absentia eius uendita ẽ. refu

Expanded text:
 quae diutissime fuit cum marito qui militiae operam daret, non officit praescriptio longi temporis: sed quia huiusmodi diutinae absentiae commenta callide adhibita atque composita obesse omnino non debent, decernimus, ut, si talis mulier domum ad se pertinere monstraverit, quae in absentia eius vendita est, refu
Abbreviated transcription (Latin):
iit̃ dicta sũt. audeat ꝑtemptare
gcientes ꝙ crim̃ publicum com¬
nittit. q ħ ausus fuĩt ppetrare.
Intantum aũt hinismodi fa¬
cinora uolumus c̃ẽ resecanda.
ut q̃ si ĩ alieno p̃dioł domo. ali¬
ꝗd tale ꝑpetret᷑ scientib in delu¬
mmari scelerib siꝗdem digni¬
tate s militia quadam decoray¬

Expanded text:
interdicta sunt, audeat pertemptare, sciens, quod crimen publicum committit qui haec ausus fuerit perpetrare. In tantum autem huiusmodi facinora volumus esse resecanda, ut, etiamsi in alieno praedio vel domo aliquid tale perpetretur, scientibus videliinari sceleribus, si quidem dignitate vel militia quadam decora
Abbreviated transcription (Latin):
olim iam clausa sũt. reseret.
septis templorum impiosi
postes ꝓphanos aris accendi ig¬
nes adoleri ĩ hisclemtura.atic¬
tinis cecli. pateris uma libaiͣ
⁊religionis locoeristimari sa¬
crilegiũ. Qd̃ quis aũt õhane.
screintatis nr̃e sanctionem ⁊
ꝯ̃ int̃dicta sanctissimarum
uctum ꝯstitutionum. sacrifi¬
tia exercere temptauĩt.apud
publicum iudicem reus tan¬
ti facmnoris legitime accuset.
Conscu ã hac mmstri sacri¬
ficiorum eandem penam que
ĩillum funĩt irrogata sustine¬
ant. ut hac legis nr̃e scĩntate
ꝑterriti metu pene desmant
sacrificia int̾dicta celebrare.
Od̾ si uirclarissimus rector pro¬
iuncie. post accusationem legi¬
timam ⁊ post crim̃ incognitiee
ꝯuictum. tantum scelus dissu¬
mular̃t uindicare quinqua¬
ginta libras auri ip̃e uidex. quin¬
quaginta ⁊̃ officium eius ꝯfestĩ

Expanded text:
olim iam clausa sunt, reseret: sertis templorum impios postes, profanis aris accendi ignes, adoleri in isdem thura, victimas caedi, pateris vina libari et religionis loco existimari sacrilegium. Quisquis autem contra hanc serenitatis nostrae sanctionem et contra interdicta sacratissimarum veterum constitutionum sacrificia exercere temptaverit, apud publicum iudicem reus tanti facinoris legitime accuseturConscii etiam ac ministri sacrificiorum eandem poenam, quae in illum fuerit inrogata, sustineant, ut hac legis nostrae severitate perterriti metu poenae desinant sacrificia interdicta celebrare. Quod si vir clarissimus rector provinciae post accusationem legitimam et post crimen in cognitione convictum tantum scelus dissimulaverit vindicare, quinquaginta libras auri ipse iudex, quinquaginta etiam officium eius confestim
Abbreviated transcription (Latin):
cio atqr urbibrumũsis clandi
ꝓtimus templa. ⁊ accessu uetu¬
to.ommbe licentiam delinq̃ñ¬
di ꝑditis ab negariaiolumus
⁊̃ cunctos sacrificris ab stinere.
q si aliꝗd fortehuiꝰ modi ppetra¬
uennt gladio ultore sternan¬
tur. facultates ⁊̃ ꝑempti fisco

Expanded text:
cis atque urbibus universis claudi protinus templa et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. Volumus enim cunctos sacrificiis abstinere. Quod si aliquid forte huiusmodi perpetraverint, gladio ultore sternantur. Facultates etiam perempti fisco
Abbreviated transcription (Latin):
salubriiam lege submommꝰ
ita festos ꝯueñtus ciuium⁊
commimem omnium letu¬
tiam ñ patim̃ summoueri.
Eonde absq ullo sacrifitio
atq ulla supstitione dãnabi¬

Expanded text:
ege submovimus, ita festos conventus civium et communem omnium laetitiam non patimur submoveri. Vnde absque ullo sacrificio atque ulla superstitione damnabi
Abbreviated transcription (Latin):
det̾nis futura sub execrabilin
bꝑli ꝯsultatione cognoscat.
tum p̃sentum ł futurarum
rerum ex plorare temptaue¬
rint ueritatem.
Mp̃r. Sicũt sacrifitia ꝓhibe¬
mus. ita uolumus publicoꝵ
opum ornam̃ta ẜuari. ac nei
sibi aliqua auctoritate blãdi¬
ant᷑. ꝗ ea conant̃ adũtere.siꝗ
dem rescriptum si qualex foͣ¬
te p̃tendit᷑ abrepte huiuso¬
modi carte excorum manibꝰ
adnr̃.mi scientiam referant᷑.¬

Expanded text:
est deterius, futura sub exsecrabili consultatione cognoscat. tum praesentium vel futurarum rerum explorare temptaverint veritatem.. Sicut sacrificia prohibemus, ita volumus publicorum operum ornamenta servari. Ac ne sibi aliqua auctoritate blandiantur, qui ea conantur evertere, si quod rescriptum, si qua lex forte praetenditur: abreptae huiusmodi chartae ex eorum manibus ad nostram scientiam referant
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur specialit demindaui¬
mus.ut uideis ł paganis qete
degentib. nicħ̾ temptantib
turbulentum legibq ꝯtrai¬
um. ñ audeant manus ĩ fẽre
ea sola que abstulerĩt. ẜ. ꝯmeti
ĩduplũ que rapuer̃t restitue̾ ꝯ¬
pellant᷑. rectores ⁊ ꝑiunciarum

Expanded text:
dicuntur, specialiter demandamus, ut iudaeis ac paganis in quiete degentibus nihilque temptantibus turbulentum legibusque contrarium non audeant manus inferre rea sola quae abstulerint, sed convicti in duplum quae rapuerint restituere compellantur. Rectores etia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ea re auctoritas p̃sidis neceᷤ¬
saria ẽ. ut tutorum sollicitudi.
i ꝯsulat̃ si uolũtati de functi
nisi parẽtis uolũtas scu testato¬
ris ex cis boĩs adinmorem
ꝑuenit suꝑ alienãdo eo aliqdi
mandasse dep̃hendat᷑ nulla rõe¬

Expanded text:
in ea re auctoritas praesidis necessaria est, ut tutorum sollicitudini consulatur, si voluntati defunctinisi parentis voluntas seu testatoris, ex cuius bonis ad minorem pervenit, super alienando eo aliquid mandasse deprehendatur, nulla r
Abbreviated transcription (Latin):
mandari msi pene uisum fui¬
s eẽ maioris. ũsati int̾ homĩe᷑.
⁊ hominum carere suffrãgnꝰ.
Ernec unquam ĩstatum pri¬
stimimreũtant̃. non ꝑflagiti¬
um mo.um oblitt᷑abitur pe¬
intentia neq umbra aliqua
exquisita defenñonis aut n¬

Expanded text:
mandari, nisi poenae visum fuisset esse maioris versari inter homines et hominum carere suffragiis. Sed nec umquam in statum pristinum revertentur, non flagitium morum oblitterabitur paenitentia neque umbra aliqua exquisitae defensionis aut
Abbreviated transcription (Latin):
uox ꝯtm̃ue accusationis ĩ cẽss
⁊ nullis funta temp̃orihohun ᷤ¬
scemodicrimins arceat induge.
Quibo quamins p̃terita int̃lic¬
ta sufficiant. tñ ⁊̃ illud iteramiᷤ
ne post quam a fide deuiuauint
testandi aut conandi quippia
hãnt facultatem ¶S nec sub¬
uenditionis specie. facere legu
fraudem sinant̾totumq ab ĩ¬
testato xp̃iantatem sectantibꝰ
ꝓpiquis potissimum defera¬
tur/Intantum aũt hiui̾scemo¬
di ꝯ̃ sacrilegia ppẽtuan uorumꝰ
actionem ut inu̾sis abĩtesta¬
to uenientibꝰ ⁊̃ post mortem
peccantis absolutam uocem si¬
mulatioms grue ñ negamus
latius ĩ certo uaget̃ errore eos¬
p̃sentib ĩsectamir oraculis.
ꝗ nomme rp̃rnitatis induti
sa crifica ł fecerint ł fatienda mã¬
dauerint oruorum ⁊̃ post mor¬
tem ꝯpluta ꝑfidia. hac ratione
plectenda ẽ. ut donationib testa¬
m̃tisq reescissis. hn qu b̾ defe¬
rat legitima successio hunism¬
odi ꝑsonarm hr̃ditate potiat᷑.¬

Expanded text:
ontinuae accusationis incesset et nullis finita temporibus huiuscemodi criminis arceatur indago. Quibus quamvis praeterita interdicta sufficiant, tamen etiam illud iteramus, ne quam, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem, sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur totumque ab intestato Christianitatem sectantibus propinquis potissimum deferatur. In tantum autem contra huiusmodi sacrilegia perpetuari volumus actionem, ut universis ab intestato venientibus etiam post mortem peccantis absolutam vocem insimulationis congruae non negamus: latius incerto vagetpraesentibus insectamur oraculis, qui nomen Christianitatis induti sacrificia vel fecerint vel facienda mandaverint, quorum etiam post mortem comprobata perfidia hac ratione plectenda est, ut donationibus testamentisque rescissis ii, quibus hoc defert legitima successio, huiusmodi personarum hereditate potia
Abbreviated transcription (Latin):
pprios ꝗ orthodororum sunt
sus baptisma declucen uinec
uo̾ illos quos emerĩt nel. qua¬
ut̾cumq: habuerint. nec du:
sue suꝑstitiomꝯiunctos pro
łfactum ñ detulerit exilioac.
rubranint auri mulcta dãp¬
naribit̃ Testam̃n ⁊ donatioĩs
fatiende utriq deneganda licẽ¬
tias guc omina ita custodiri
decernimus ut null indicũ
liceat delatum adse crim̃mi
Inꝯri aut muliconertiõm mã¬
dre insi p̃e id patiu elit ꝙ ai¬

Expanded text:
prios, qui orthodoxorum sunt sus baptisma deducendi, nec vero illos, quos emerint vel qualitercumque habuerint necdum suae superstitioni coniunctos, prohvel factum non detulerit, exilio ac decem librarum auri multa damnabitur: testamenti et donationis faciendae utrique deneganda licentia. Quae omnia ita custodiri decernimus, ut nulli iudicum liceat delatum ad se crimen minori aut nulli coercitioni mandare, nisi ipse id pati velit,
Abbreviated transcription (Latin):
religionis accusit. Eumq uł
ad sicrilegia templorum łin
ntus iudacos transisse ꝯter¬
dit esqr gri testari minime
potuisse ꝯfirmat. intͣquinq̃¬
mum iuge qͣ de in officiosis
actionibꝰ ostitutum ẽ. ꝓprias
ercrat actiones futuriq iud¬
iti hunsscemodi sortiat᷑ ex

Expanded text:
religionis accusat eumque in sacrilegia templorum vel in ritus Iudaicos transisse contendit eaque gratia testari minime potuisse confirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitutum est, proprias exserat actiones futurique iudicii huiuscemodi sortiatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃r.¶Ntistͣitem qui
sãccititem baptismatis.
illicita usurpatione gemi¬
nauerit sacerdotio ĩdigni.
eẽ censemus Eorumi enĩ
ꝯdempnamus errorez ꝗa
mate. non purtsicant s in¬
cestant iauacrinomine pol¬

Expanded text:
ntistitem, qui sanctitatem baptismatis illicita usurpatione geminaverit, sacerdotio indignum esse censemus. eorum enim condemnamus errorem, qumate non purificant, sed incestant, lavacri nomine pol
Abbreviated transcription (Latin):
issuptib pr̃are debe. explo¬
rati uiris ẽs prom̃ si ꝗd uitra
q̃m impendi debeat erogatur¬
Mp̃. I Eqr usu fructuariũ
ad optinendam ꝓprietatem re¬
rum quarum usum frctum
ht neq successores eius ulla
diorum ⁊ ma̾cipiorum gelicto.
tam alienaͣtio qͣm mamnmnͣsi¬
o int̃dicta ẽ. Sane mancipia
quorum testam̃to mmnist̾iu
matri relictum q̃cum ĩhus do¬
minium ñ ht̃ nec tradendo cͥ¬

Expanded text:
is sumptibus praestare debere explorati iuris est. proinde si quid ultra quam impendi debeat erogatuoni. Neque fructuarium ad obtinendam proprietatem rerum, quarum usum fructum habet, neque successores eius ulla aediorum et mancipiorum relicto tam alienatio quam manumissio interdicta est. sane mancipia, quorum testamento ministerium matri relictum est, cum in his dominium non habet, nec tradendo c
Abbreviated transcription (Latin):
B. I Edis tẽstañti que prt¬
tb ĩẜinsti usum fructum le¬
gatum tibi animadũtimus
gronsufructu tinniris.
Mpr SIpatri tuonsuffru¬
crus legmseute fũcto eonie
sab te ꝑtmetscum morte eius
cuni fur̃at legitus usus fructuᷤ
ł alio mõ id qñtus ad pprieta¬
tem regrecti solẽt ¶ Tusus¬
fructuario aũt suꝑstite heet
dñs ꝓprictatis reb humamis
exiinat̃ ius utendi fruendiñ¬
stituto ꝯsequens ẽ ut satisda¬
tio bom iur arbitratu p̾beat̃.
ab eo ap̃ quem id commnodũ¬

Expanded text:
. Verbis testamenti, quae precibus inseruisti, usum fructum legatum tibi animadvertimusgro usu fructu tui iuris. Si patri tuo usus fructus legatus est, defuncto eo nihil ad te pertinet, cum morte eius, cui fuerat legatus usus fructus vel alio modo adquisitus, ad proprietatem regredi solet. Vsufructuario autem superstite licet dominus proprietatis rebus humanis eximatur, ius utendi fruendistituto consequens est, ut satisdatio boni viri arbitrio praebeatur ab eo, apud quem id commodu
Abbreviated transcription (Latin):
ee p̃lectiones uet̾es nomira¬
uant subsecutas ẽẽ ĩ uenimꝰ
ꝙ ex libris ulpiani prudẽns¬
sumiuri ad sabianum scri
omib ex mr̃a ussione ⁊ cirẽ¬
ductis ⁊ additis ⁊ repletis. nec ñ
bi non er priore ꝯpositione.sier
re petita p̃lectione ⁊ eumi ax̃i
nois auetoritate nit̾enͣtenem
om̃ib uidiens solum quantũ
addiuales ꝯstitutiões ꝑtinet.
freqͣuentare. exdie quarto kalẽ¬
nr̃i felicissum ꝯsubitus ⁊ pau¬
umumr clarissimi mulla alias
ex̃ corpus eii selem codicis ꝯsti¬
tutione legendas nisi postea
uaria rerum natura aliqd no
gitionem referat᷑. que nouet¬
larum noĩe ꝯͣftituti onum si¬
nemini impostum ocedinius.
łerprima instimam cedicise¬
ditione anqd recitare. Gq ĩ p̃¬
senti purgato ⁊ renonato cedi¬
ce nr̃o scriptumĩueniat̃. hac

Expanded text:
electionis veteres nominabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sabinum scripomnibus ex nostra iussione et circumductis et additis et repletis nec non bi non ex priore compositione, sed ex repetita praelectione, et eum nostri numinis auctoritate nitentem in omnibus iudiciis solum, quantum ad divales constitutiones pertinet, frequentari ex die quarto kaleri felicissimi consulatus et Paulini viri clarissimi, nulla alia extra corpus eiusdem codicis constitutione legenda, nisi postea varia rerum natura aliquid ngationem referatur, quae novellarum nomine constitutinemini in posterum concedimus vel ex prima Iustiniani codicis editione aliquid recitare: sed quod in praesenti purgato et renovato codice nostro scriptum inveniatur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trarie ĩuenirent̃. łitum du¬
Ecere. ⁊ apprn codicis ggregati¬
one scꝑare ⁊ tã in ꝑfectas im¬
plere. qͣm nocte obscuritatis
obdũctas noue luminatiõi
luce recte decegẽ. Ut undiq ỹ
solum ĩstitutionum ⁊ dige¬
storum uia dilucida ⁊ aꝑta
codicis plenum iubaroĩbri
clareatinulla penitus nec si¬
mili nec diu̾sa. nec musitati.
relictatum uemini uenit ĩ
dubumm ꝙ repetita plectioi

Expanded text:
rariae invenirentur, circumducere et a prioris codicis congregatione separare et tam imperfectas replere quam nocte obscuritatis obductas nova elimationis luce retegere, ut undique non solum institutionum et digestorum via dilucida et apercodicis plenum iubar omnibus clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata relicta, cum nemini venit in dubium
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsar. flauius nstinimin¬
urbis constantino poutane.
Ordi nobis ẽ pat̃res ꝯscriptipie
semꝑ nr̃ianimi curas nob reb̾
comimunib auidissime impẽ¬
dere ut nncħ̾ anobis ceptum ĩp¬
fec̃tũ reliq̃tsigit᷑ ĩ pͥm̃ordio nr̃o¬

Expanded text:
ESAR FLAUIUS ANASTASIURBIS CONSTANTINOPOLITANAE S Cordi nobis est, patres conscripti, semper nostri animi curas rebus omnibus avidissime impendere, ut nihil a nobis coeptum imperfectum relinquatur. igitur in p
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. que ĩdiu̾sa uoliumna
fuant disꝑse. queq̃m pluruma
similitudine nec ñ diu̾sitate
uacillabantĩ unum corpus e¬
collige̾. omĩ q iutio purgarẽ
pposuimus. Et h̾ iam ꝑiures
ercelsos facundissimos ꝑfec¬
tum ẽ. ⁊anob̾ postea ꝯfirmaᷤ¬
tum ẽ. Qd̾ gemine ꝯstitutio¬
nes nr̃e que ante posite sunt
oscendunt. ¶Tostea uõcum
uetus iũs osiderandum rece¬
pimus.tim qn quaginta dei¬
cisionẽs fecimus. q̃malias.
ad cominodum ꝓpositi opis
ꝑtinẽtes plurimas ꝯstitutio¬
nes ꝓmigauimus. ꝗbusi
marimus anniquarum reꝵ
articulos em̃idatus ⁊ccartatꝰ
ẽ om̃eq ius antiquum suꝑ¬
uacua plixitate lib̾um atq en¬
ueleitum in nr̃is ꝯstitutiomb̾
⁊ digestis reddidimus s cum
nouelle nr̃e tãd̾cisiões q̃ ꝯstitutõeᷤᷤ
que p̾m̃is codiciꝰ confectionẽ¬
coclicis deuagibant. ⁊ nr̃am
puidentiam nr̃mq ꝯsilium
ctis. aliqͣm metiore osilio pe¬
mutationem ł eñidationẽ
desiderabant. necessarium no¬

Expanded text:
tiones, quae in diversa volumina fuerant dispersae et quam plurima similitudine nec non diversitate vacillabant, in unum corpus colligere omnique vitio purgare proposuimus. et hoc iam per viros excelsos et facundissimos perfectum est et a nobis postea confirmatum: quod geminae constitutiones nostrae quae ante positae sunt ostendunt. . Postea vero, cum vetus ius considerandum recepimus, tam quinquaginta decisiones fecimus quam alias ad commodum propositi operis pertinentes plurimas constitutiones promulgavimus, quibus maximus antiquarum rerum articulus emendatus et coartatus est omneque ius antiquum supervacua prolixitate liberum atque enucleatum in nostris institutionibus et digestis reddidimus. Sed cum novellae nostrae tam decisiones quam constitutiones, quae post nostri codicis confectionecodicis divagabantur et nostram providentiam nostrumque consilium ctis aliquam meliore consilio permutationem vel emendationem desiderabant, necessarium no
Abbreviated transcription (Latin):
nidices siue ĩ hac florentissimaᷤ
ciuitate siue ĩꝑꝓumtiis. siqͣndo
ab sens ꝑsona citata postea appa
omma dampna restituat.ex hi¬
modi uitio adusario eius ĩflic¬
ta scu circa ĩgressus litis. siue cĩ¬
ca honoraria aduocatorum. uel
alias cãs que ĩiudicio u̾tuntũ
estimationẽm iudicis quantita¬
te corum difimenda. põst qͣmui.¬
ratum ab eo fu̾it ꝗ fecit expen¬
sas executorib negõru mocliᷤᷤ
omibr disposiciões eorumas¬
ĩplentib. EScituris iudicibus
modi detrim̃tum lesis resarci¬
re ꝯpellant᷑. old̾ q̃ impelaneis
iudicib obr̃uari censemus li¬
cet ñ citati s reꝗsiti litigatores
mala ꝯscientia abfu̾int. h¬

Expanded text:
iudices sive in hac florentissima civitate sive in provinciis, si quando absens persona citata postea apparomnia damna restituat ex huiusmodi vitio adversariis eius inflicta sive circa ingressus litis sive circa honoraria advocatorum vel alias causas, quae in iudicio vertuntur: aestimatione iudicis quantitate eorum definienda, postquam iuratum ab eo fuerit qui fecit expensas: exsecutoribus negotiorum modis omnibus dispositiones eorum adimplentibus: scitumodi detrimentum laesis resarcire compellantur. Quod et in pedaneis iudicibus observari censemus, licet non citati, sed requisiti litigatores mala conscientia afuerint
Abbreviated transcription (Latin):
tue sedis. statutum ẽ necessita¬
tem ĩpom nidice recusato. ꝑti¬
bradeligendos uennre. irbitros
⁊ subaudientia eoiiin suauĩa
iponqͣ licet enmi eximpuilim
mine iudex delegatus ẽ. tñqr
sine suspitione om̃slitẽs ꝓcei¬
cum scimus ⁊ militares ma

Expanded text:
tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus ad eligendos venire arbitros et sub audientia eorum sua iura proponere. Licet enim ex imperiali numine iudex delegatus est, tamen quia sine suspicione omnes lites procedcum scimus et militares mag
Abbreviated transcription (Latin):
pectum iudicem putat. antei¬
qͣmlis ĩ choetur. eum recusare.
ut ad alium decurrat᷑ libello re¬
cusationis ei porrecto cum p̃
litem ꝯtestatam neq appella¬
⁊re posse. añ diffinitiuam sen¬
tentiam iam stat᷑utimus n
recusare possene lites mmfri¬
nitum extẽndan tleodem sciliͤ¬
cet ex ecutore necessitatem ꝑ¬
tib ꝑordinarium idicem ⁊
omne cunle auxilium ĩ poenꝰ¬
te ⁊ arbitros eligẽ ⁊ ap̃eos ne.¬
arbitri fu̾int abimꝑiali cralc
sit. s ab alio culmine optinere

Expanded text:
pectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationis ei porrecto, cum post litem contestatam neque appellare posse ante definitivam sententiam iam statuimus neque recusare posse, ne lites in infinitum extendantur: eodem scilicet exsecutore necessitatem partibus per ordinarium iudicem et omne civile auxilium imponente et arbitros eligere et apud eos vearbitri fuerint ab imper iali sit, sed ab alio culmine, obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶ Em maioris p̾tii. si
tu.ł pat tins minoris p̃tii di¬
straxit. humanum ẽ. ut ł p̃ti¬
um te restitutnte emptorib
pies Mimis aũt p̃tium eẽ in¬
der̃ sincc dimidia pars usti p̃¬
tiisoluta sit.

Expanded text:
po. Rem maioris pretii si tu vel pater tuus minoris pretii distraxit, humanum est, ut vel pretium te restituente emptoribuspies. minus autem pretium esse videtur, si nec dimidia pars veri pretii soluta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem egestatemq uictus cã fi¬
lium filiamue sangunnolentoᷤ
uendidĩt uenditione in b̃ tm̃¬
mõ cãu ualente emptor optinẽ¬
dieius ẜuitii hãt facultatem.
liceat aũt ip̃i qui uendiderit s
ꝗalienatus ẽ.aut cuilibet alii

Expanded text:
tatem egestatemque victus causa filium filiamve sanguinolentos vendiderit, venditione in hoc tantummodo casu valente, emptor obtinendi ejus servitii habeat facultatem. Liceat autem ipsi, qui vendidit, vel qui alienatus est, aut cuilibet alii
Abbreviated transcription (Latin):
mõ ap̃ postͣitatem sicut ad anti¬
ꝗtatem huuismocti cãuentile¬
t̃. sanecimus sotietatem ꝯtͣhi
posse. ñ solum pure. s ⁊̃ subco̾¬
ditione. uolũtat᷑es ⁊ enm legi¬
time õhentium omnimõ ꝯsẽ¬
bitatione submotalicẽtiã hr̃t
furiosi curatores dissoluere si
maliũnt sotietatem furiosi. ⁊
legitimam auetoritatem eis d̾¬
dimus ita ⁊ ĩhac ꝑte eos ꝑmit¬
timus ꝯpetent̾ furiosi ꝯmodis

Expanded text:
o apud posteritatem sicut apud antiquitatem huiusmodi causa ventiletur, sancimus societatem contrahi posse non solum pure, sed etiam sub condicione: voluntates etenim legitime contrahentium omnimodo conserbitatione semota licentiam habere furiosi curatorem dissolvere, si maluerit, societatem furiosi, etntractibus legitimam auctoritatem ei dedimus, ita et in hac parte eum permittimus competenter commodis
Abbreviated transcription (Latin):
I gaudentus ĩmatrẽ p̃t.¬
tuam titulo ueuditiõnis sine
quadam fraude dñtum manci¬
pntͣnstulit. ñ id circoq post in¬
t̃ eos matrimonium ⁊ dinorti¬
um sequutum dicit᷑. iurienis
ꝗcquam derogatum ẽ.ꝙ uendi¬
emptione sibi quesitam mat̃
tua donatione asecũdo marito
postea se simmulauĩt accepisse
titulum falsi figm̃tum dm̃nu
ei duꝑlicare ł auferre ñ potint.¬
uirseas distraxisti nec p̃tium e¬
numãtum ẽ actio tibi p̃tn. nõ
corum que de clisti repetitio ꝯp̃er¬

Expanded text:
i Gaudentius in matrem tuam titulo venditionis sine quadam fraude dominium mancipii transtulit, non idcirco, quod post inter eos matrimonium et divortium secutum dicitur, iuri eius quicquam derogatum est: quodemptione sibi quaesitam mater tua donatione a secundo marito postea se simulavit accepisse, tituli falsi figmentum dominium ei duplicare vel auferre non potuitvineas distraxisti nec pretium numeratum est, actio tibi pretii, non eorum quae dedisti repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
niris ratio efficit. ut dñum
fundi adutrumiq ꝑtineat.sa¬
ne qr p̃tium ate solm miii¬
eratum ẽ. et sollempnib per¬
sitatioĩb cessante sotio satis.¬
factimiẽe dicis iudicio sotieta¬
tis. id ꝙ eo nc̃e pr̃ari oportuat.¬
fides ex ubi ꝯueniat. que eꝗta¬
tis rationib ⁊̃ ꝯpendia equali¬
t̃ int̃ sotios diuidit p̃ses ꝓuin¬
tum ẽt repperit ꝯmodi soti¬
etatis ꝙ deb̾uuxta fidem ueri
ꝯstit̃t. restitui tibi p̾cipiẽtur.
tionis. stipulatione subdita.
bonorum ommnum eꝗs ꝑtibꝰ
int te ⁊ fãnnam diuisionem
recte fieri placuit. quonimuᷤ
neꝗ testatus fuãt obligatus.
in ĩtestatus rebꝰ sit humanis ex

Expanded text:
ris ratio efficit, ut dominium fundi ad utrumque pertineat. sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis id quod eo nomine praestari oportufides exuberet conveniatque aequitatis rationibus etiam compendia aequaliter inter socios dividi, praeses provintum esse reppererit, commodum societatis, quod deberi iuxta fidem veri constiterit, restitui tibi praecipiet. ctioni stipulatione subdita bonorum omnium aequis partibus inter te et Fabiam divisionem recte fieri placuit, quo minus ne testatus, qui fuerit obligatus, an intestatus rebus sit humanis ex
Abbreviated transcription (Latin):
to aũt p̃tio non nuimi̾ato. s̃ solũ
tradita ponsessione. stius modi
xctus non habet᷑ irritus nec id¬
circo is ꝗ ꝯꝑant. minus recte p᷑¬
sidet: ꝙ soluta summa qͣm dari
ꝯuenãt negat᷑. ¶S donationis

Expanded text:
to autem pretio non numerato, sed solum tradita possessione istiusmodi contractus non habetur irritus, nec idcirco is qui comparavit minus recte possidet, quod soluta summa quam dari convenerat negatur. sed et donationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuim coactus domunidite
uendidit. ratum ñ habebit᷑.
ꝙ non habona fide gestum
ẽ. Mala fide emmemptioi
irrita ẽ adituͣs itiqi noĩe tuo
pses puintie. auctoritatem si¬
am int̃ponet marime cum pa

Expanded text:
vim coactus domum vendidit, ratum non habebitur, quod non bona fide gestum est: mala fide enim emptio irrita est. aditus itaque nomine tuo praeses provinciae auctoritatem suam interpon
Abbreviated transcription (Latin):
di.ꝗͣinast ingit necesate
trahentes obligatio milla ẽ. ad¬
cireoq dñs ĩuitus ex huius n¬
modi ꝯuentionena rem ipriã
ł qlib alius distrałe ñ ꝯpellit.¬
tibq ccessum erat. ut exmeo
abemptione remouerẽt neqͦr
homies suo arbitratuueni¬
denda distraberent.s qr gram̃¬
ħ̾idet᷑ in iuria que ĩ artis hõe i¬
statis colore uelat̾ ut honnĩes
dereb sius façere aliqd cogan¬
t̾ĩuitisupiore lege cassataun¬
ꝗsq suoarditratu querere łꝑ
bare possit em̃ptorem. nisi lex
sp̃cialit̃ quascliri ꝑsonas h̃i
facere phibuerit

Expanded text:
dstringit necessitate contrahentes, obligatio nulla est. idcirco dominus invitus ex huiusmodi conventione rem propriam vel quilibet alius distrahere non compellittibusque concessum erat, ut extraneos ab emptione removerent, neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. Sed quia graria, quae inani honestatis colore velatur, ut homines de rebus suis facere aliquid cogantur inviti, superiore lege cassata unusquisque suo arbitratu quaerere vel probare possit emptorem, nisi lex specialiter quasdam personas hoc facere prohibuerit