comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tore omĩa quȩ uinũt. uiuere. atq uniuersalẽ rerũ in¬
columitatẽ ordinẽq ipsũ quo ea quȩ mutãtur suos tẽ¬
porales cursuf certo. moderamine celebrãt sũm di legi¬
b contineri & gub̾nari: Quo cõstituto atq concesso. qͥs
audeat dicere dm nrõnabilit̾ omĩa cõdidisse: Quod si
dici recte uel credi non potest: restat ut rõne omĩa
sint condita. nec eadem rõne homo qua equus: hoc
enim absurdũ est existimare. Singula gͥ ꝓprũs sunt
creata rõnib. Has aut̃ rõnes ubi esse arbitrandum
est. nisi in ipsa m̃te creatoris: Non enim extra se
quicqͣm positũ intuebat᷑: ut scđm id constitueret qͥ
constituebat. Nam hoc opinari sacrilegiũ ẽ. Quod si
rerum om̃iũ creandarũ creaturarũue rõnes diuina
m̃te continent. neq in diuin m̃te quicqͣm nisi ȩter¬
num atq incomutabile potest esse. atq has rõnes re¬
rũ principales appellat ideas plato: non solũ sunt

Expanded text:
unt vivere, atque universalem rerum incolumitatem, ordinemque ipsum quo ea quae mutantur, suos temporales cursus certo moderamine celebrant, summi Dei legibus contineri et gubernari? Quo constituto atque concesso, quis audeat dicere Deum irrationabiliter omnia condidisse? Quod si recte dici vel credi non potest, restat ut omnia ratione sint condita. Nec eadem ratione homo, qua equus: hoc enim absurdum est existimare. Singula igitur propriis sunt creata rationibus. Has autem rationes ubi arbitrandum est esse, nisi in ipsa mente Creatoris? Non enim extra se quidquam positum intuebatur, ut secundum id constitueret quod constituebat: nam hoc opinari sacrilegum est. Quod si hae rerum omnium creandarum creatarumve rationes in divina mente continentur, neque in divina mente quidquam nisi aeternum atque incommutabile potest esse; atque has rerum rationes principales appellat ideas Plato: non solum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
zati sunt illo tempore quo scͥptũ est dñm ꝑ disci¬
pulos suos baptizasse płes qͣm ioħs. acceꝑint sp̃m scm̃.¬
qr iħs nõ dũ erat clarificatꝰ. & facillime quid̃ ita respõ¬
detur : qͦd dñs iħs. qui etiam mortuos suscitabat. pot̾ai
neminẽ illoꝵ mori sinere. donec post eius clarificatio
est. Am̃ dico tibi hodie mecum eris in paradiso. qui nec
ipsum baptismum acceꝑat: quamqͣm cornelius & qui cũ

Expanded text:
zati sunt illo tempore quo scriptum est Dominum per discipulos suos baptizasse plures quam Joannes, acceperint Spiritumquia Jesus nondum erat clarificatus . Et facillime quidem ita respondetur, quod Dominus Jesus, qui etiam mortuos suscitabat, poterat neminem illorum mori sinere, donec post ejus clarificationest, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso; qui nec ipsum Baptismum acceperat. Quanquam Cornelius, et qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. nõ scđm ordinẽ aãron s scđm ordinẽ melchi sedech.
Cuius rei sacram̃tũ diligẽtiꝰ adhuc cõsiderari potest:
s. ꝓpt̾ duos pistes in quib duas ꝑsonas regiam & sa¬
cerdotalẽ figuratas & diximꝰ. hactenus hinc tracta¬
tũ eẽ sufficiat. Quod aut̃ suꝑ fenũ turba illa discu¬
buit: sigt̾at eos qui testam̃tũ uetꝰ acceperant. qr re¬
gnum eis temporale & iħrłm temporał ꝓmittebatur
in sue carnali collocatos funse. Om̃is enĩ caro fenum:
elaritas hominis ut sios feni. Qoͦ aiet̃ de reliquũs
fragm̃toꝵ aduodecim cophini bucellarũ repleti sũt:

Expanded text:
edech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodec
Abbreviated transcription (Latin):
distributa est. Quarũ duarũ familiarum sic̃ dictũ est
regiam descendens matħs. sacerdotalẽ ascendens lucas
nationẽ duceret de stirpe sacerdotali. ⁊ non esset tam̃
ideo & filius dauid maxime dr scđm carnẽ: qr & lu
cas ascendens. & matheus descendens. in dauid sibi ob¬
mam facti sunt. Oportebat enĩ ut euacuaturꝰ sacrificia
quȩ scđm aaron in leuitico sacerdotio fiebant. non
esset de tribu leui: ne ad ipsam tribũ. & ad ipsum
sacerdotiũ qͦd temporalit̾ umbra erat futuri ꝑtin̾e
uideret᷑ mundatio peccatoꝵ. quã dñs oblatione olo¬
cansti sui q̃d in lege netͥi sacerdono figurabat᷑ inpleuit
⁊ olochausti euis imaginẽ ad memoriã passionis suȩ in

Expanded text:
distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas s noster, et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocaus
Abbreviated transcription (Latin):
id est & d̃ regia ⁊ de sacerdotali cognationẽ duceret.
Nam & quãdo censiti sunt ioseph & maria. scriptum
ẽ eos fuisse de domo. idest de genere dauid: & elisabet
quȩ nichilominus cognata mariȩ scribit᷑ erat de tribu
sacerdotali. Sic̃ aut̃ matheus qui tãqͣm descẽdentẽ.
ad suscipienda peccata nr̃a regẽ xp̃m insinuat. ꝑ
salomonẽ ad dauid descendit. qr salomõ de illa in qua
dauid peccauerat natus ẽ: ita lichas qui tanquã ascẽ¬
dentẽ post ablutionẽ peccatoꝵ sacerdotẽ xp̃m insinuat.
ꝑ nathã ascẽdit ad dauid: qr nathã ꝓpħa missus erat.
cuius correptione dauid ipsius peccati abolitionẽ peni
tendo impetrauit. Itaq postqͣm transit luchas ꝑsonam
dauid: non dissonat a matheo in nominibus generatio¬
nũ. Ham eos nominat ascendens adauid usq ad abrahã:
quos ille descendens ab abraham usq ad dauid. A dauid
enim in duas familias regiam & sacerdotalẽ origo illa

Expanded text:
id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuauit, per Nathan ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dautendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionẽ regiamq ꝑsonam matheus euangelista
sig̃cans generationem eius quȩ est scđm carnẽ ab a¬
braham suscipiens qui pat̾ ẽ ppłi fidelis & successionẽ
plis deorsum uersus enumerans ꝓuenit ad dauit in
quo regni. stabilimentũ manifestissimũ apparet. atq
inde ꝑ salomonẽ natũ de illa in qua pat̾ eiis pecca¬
uerati stirpem regiam ꝓsequutꝰ usq ad dni generatio
sicut matheus. s ab illo loco ubi baptizatus est iħs.
ubi peccatorũ nr̃oꝵ mũdationẽ p̃figurauit. incipit
parentũ eius originem gradatim ꝑsequi: neq deor¬
sum uersus sic̃ ille qui eum ad susceptionẽ peccato¬
rũ tanqͣm descendentẽ ostendebat. s sursũ uersus.
tãqͣni is qui post abolitionẽ peccatorũ eũ tanqͣm as¬
cendentẽ insinuabat. nec eos parentes quos ille no¬
minans. alia enĩ erat origo sacerdotalis quȩ ꝑ unũ
ex filiĩs daid sicuti assolet de tribu sacerdotali matͥ¬
moniũ sortientem effecerat. ut maria d̾ ut᷑q tribu.

Expanded text:
susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus usque ad generationem sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu,
Abbreviated transcription (Latin):
uita. illa accipit᷑ qua ꝑ corpꝰ sentimꝰ quĩq notissimis
sensib quos cũ peccorib habemꝰ cõmunes. Hã ex ipsa
molestiis sensibilib quȩ ꝑcussionib ingerũt᷑ corrum¬
pi pot̾: nõ in merito ⁊ iste homo particeps dr simili¬
tudinis dĩ nõ solũ qr inuit qͦd etiã in bestiis apparet.s
amꝑlius qͦd ad mentẽ cõuertit᷑ se regentẽ quã illustrat

Expanded text:
vita illa accipitur qua per corpus sentimus quinque notissimis vita illa accipitur qua per corpus sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes: nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest: non immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis Dei; non solum quia vivit, quod etiam in bestiis apparet; sed amplius quod ad mentem convertitur se regentem, quam illustrat
Abbreviated transcription (Latin):
mitus ẽ. & ideo quȩ tantũ mͦ sũt. nec tam̃ uiuunt
aut sapiunt: nõ ꝑfectę s exiguę sunt ad similitudi¬
nẽ eius : qr & ipsa bona sũt in ordine suo: cũ sit ille
suꝑ omĩa bonus. a quo bona sũt. Omiã nͦ quȩ uiuñt
⁊ non sapũt: paulo amplius participãt similitudinẽ.
Quod enĩ inuit etiam est. Hon aut̃ quicqͥd ẽ etiã uiuit.
I am porro quȩ sapiunt. ita illi similitudini sunt ꝓxximͣ:
nt increaturis nicħ sit ꝓpĩquiꝰ. Quod enĩ participat
sapientiȩ ⁊ inuit & ẽ. Quod aut̃ iiuit. necesse est ut
sit: nõ necesse ẽ ut sapiat. Quare cũ homo possit par¬
ticeps esse sapientiȩ. scd̃m int̾iorẽ hominẽ. scđ̃m ipsũ
ita est ad imaginẽ ut nulla natura int̾posita formet᷑.
⁊ ideo nichil sit deo conuĩctiꝰ. & sapit enĩ & nut. &¬
est: qua creatura nicħ ẽ meluis. Quod si ext̾ior homo

Expanded text:
mitus est. Et ideo quae tantummodo sunt, nec tamen vivunt mitus est. Et ideo quae tantummodo sunt, nec tamen vivunt aut sapiunt, non perfecte, sed exigue sunt, ad similitudinem ejus, quia et ipsa bona sunt in ordine suo, cum sit ille supra omnia bonus a quo bona sunt. Omnia vero quia vivunt et non sapiunt, paulo amplius participant similitudini: quod enim vivit, etiam est, non autem quidquid est etiam vivit. Jam porro quae sapiunt ita illi similitudini sunt proxima, ut in creaturis nihil sit propinquius. Quod enim participat sapientiae, et vivit, et est; quod autem vivit necesse est ut sit, non necesse est ut sapiat. Quare cum homo possit particeps esse sapientiae secundum interiorem hominem, secundum ipsum ita est ad imaginem, ut nulla natura interposita formetur, et ideo nihil sit Deo conjunctius; et sapit enim et vivit et est: qua creatura nihil est melius. Quod si exterior homo
Abbreviated transcription (Latin):
Quos item dñs sic̃ appellat ut unũ uet̾em quẽ debeamꝰ ex¬
uere. altũ nouũ. ⁊ eũ induẽdũ cõmemoret. Quoꝵ rur¬
sus illũ appellat imaginẽ terrem hominis qr scdm
peccatũ pͥmi hominis gerit᷑ qui ẽ adã: alterũ scđ̾m¬
est xp̃s iħs. Exterior aut̃ homo qui nũc corrũpitur.
futura resurrectione in nouat᷑: cum istam mortẽ ꝑsol¬
uerit quã naturȩ debet. lege illa quȩ in paridiso da¬
ta est. Quom̃ aut̃ nõ sit incõgriuĩ qͦd dicitur. etiã
corpus factũ ad similitudinẽ dei facile intelligit qui
diligent̾ attendit. qͦd dictũ ẽ: ⁊ fecit d̾s omĩa bona
ualde. Nemo enĩ dubitat qͦd ipse pͥmitꝰ bonus. Mul¬
tis enim modis res dici possũt similes dõ. Alię scđim
uirtutẽ & sapientiã factȩ qr in ipso ẽ uirtꝰ & sapien
tia nõ facta. Aliȩ in quãtũ solũ uiuũt: quia ille sũmȩ
ac pͥmitꝰ uiuit. Alie in qͣntũ sũt: qr ille sũme ac pri¬

Expanded text:
Quos item duos homines sic appellat, ut unum veterem, quem debemus exuere, alterum novum, et eum induendum commemoret : quorum rursus illum appellat imaginem terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis geritur, qui est Adaest Jesus Christus. Exterior autem homo, qui nunc corrumpitur, futura resurrectione renovabitur, cum istam mortem persolverit, quam naturae debet, lege illa quae in paradiso data est. 2. Quomodo autem non sit incongruum, quod dicitur etiam corpus factum ad similitudinem Dei, facile intelligit qui diligenter attendit quod dictum est, Et fecit Deus omnia bona valde . Nemo enim dubitat quod sit ipse primitus bonus. Multis enim modis dici res possunt similes Deo: aliae secundum virtutem et sapientiam factae, quia in ipso est via, aliae in quantum solum vivunt, quia ille summe et prime vivit, aliae in quantum sunt, quia ille summe ac pri
Abbreviated transcription (Latin):
ds nr̃ ut sciat si diligitis eũ. non enĩ hic sic dictũ
est quasi nesciat as. s ut ipsi sciant quãtũ in dm̃i dile¬
ctione ꝓfecerint. qͦd nisi temptationib quȩ accidunt
non plene ab hoĩb agnoscit᷑: ⁊ ipsum temptat ꝓ co
positũ ẽ. qͦd temptari sinit. sic & cum dr nescire. aut

Expanded text:
ester, ut sciat si diligatis eum . Non enim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnoscitur. Et ipsum Tentat, pro eo positum est, quod tentari sinit. Sic et cum dicitur nescire, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Mortuũ corpus dic̃. quã di tale ẽ. ut indigentia
rerum corporaliũ molestet anmã.⁊ quib dã motib ex
ipsa indigentia uenientib ad appetenda terrena sollicitet:
quib tam̃ qͣmuis existentibus mens ad illicita facienda cõ
ille homo nunc describit᷑ esse sub gr̃a qui nõdũ habet
ꝑfectam pacẽ : quȩ corporis resurrectione ⁊ imutatione
futura ẽ. Restat gͦ ut d̃ ipsa pace dicat resuirectionis

Expanded text:
tiam. Mortuum corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum corporalium molestet animam, et quibusdam motibus ex ipsa indigentia venientibus, ad appetenda terrena sollicitet. Quibus tamen quamvis existentibus mens ad illicita facienda non ille homo nunc describitur esse sub gratia, qui nondum habet perfectam pacem, quae corporis resurrectione et immutatione est futura. 7. Restat ergo ut de ipsa pace dicat resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
est in sensib corporis actio ⁊ cognitio addita fu̾it.
Senectꝰ aut̃ solet etiam tantũ tenere temporis: qͣntum
reliquȩ om̃s ętates. Nam cum a sexagesimo anno se¬
nectus dicat᷑ inciꝑe : & possit human̾ nita usq ad cẽ¬
tũ uigiiti annos ꝑuenire: manifestũ est solã sene¬
a dñi aduentu usq infinẽ scłi: quib generationib
cõputet᷑ incertũ ẽ. & hoc utilit̾ latere d̾s noluit sic̃¬

Expanded text:
est in sensibus corporis, actio et cognitio addita fuerit. est in sensibus corporis, actio et cognitio addita fuerit. Senectus autem solet etiam tantum tenere temporis, quantum reliquae omnes aetates. Nam cum a sexagesimo anno senectus dicatur incipere, et possit humana vita usque ad centum viginti annos pervenire, manifestum est solam senea Domini adventu, usque in finem saeculi, quibus generationibus computetur incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
administrantẽ. cognitione & actione fulciri. Nam et
actio temeraria ẽ sine cognitione: siñ actione ignaua
cognino. S prũenta hominis cui nulla adininistra¬
tio creditur. quĩq sensibus corporis dedita est: qui sunt
uisus. auditꝰ. olfatus. gustus. tactus. Uidco due pͥmę cta¬
tes generis humni denis generationib diffiniunt᷑ tãqͣm
infantia & puericia. quinario scilicet gemminato. qm̃
generatio utroq sexii ꝓpagat᷑. Sunt gͦ generationes de¬
cem ab adam usq ad noe. & uide usq ad abrahã alię
decem. quas duas etates infantiam & puericiã generiᷤ
humͣni esse diximꝰ. Adolescentia uͦ ⁊ iuuentꝰ & grauitas.
idẽ ab abraham usq ad dauid. ⁊ inde usq ad transmi¬
grationẽ in babiloniã.⁊ iñ usq ad aduentũ dñi. qua¬
tuor denis generationibus figurant᷑: septenario gemi¬
nato. ad eandem rõnem utriusq sexꝰ cum quinario qͥ

Expanded text:
administrantem, cognitione et actione fulciri. Nam et administrantem, cognitione et actione fulciri. Nam et actio temeraria est sine cognitione, et sine actione ignava cognitio. Sed prima vita hominis, cui nulla administratio recte creditur, quinque sensibus corporis dedita est; qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, tactus. Et ideo duae primae aetates generis humani denis generationibus definiuntur, tanquam infantia et pueritia; quinario scilicet geminato, quoniam generatio utroque sexu propagatur. Sunt ergo generationes decem ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham aliae decem; quas duas aetates infantiam et pueritiam generis humani esse diximus. Adolescentia vero et juventus et gravitas, id est, ab Abraham usque ad David, et inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, et inde usque ad adventum Domini, quatuor denis generationibus figurantur; septenario geminato ad eamdem generationem utriusque sexus, cum quinario qui
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tanquã crucifixus agnoscitur. qͦd in duobiis abra¬
he filiis uno de ancilla alio de lib̾a duo testam̃ta intel
qͣd iosepl a fr̃ĩb ꝑsequutionẽ passus ab alienis honorat᷑.
Longum est singła commemorare : cum ita condudat apo¬
stolus & dicat. Hec aut̃ in figura contĩgebant in eis: scrip¬
scłoꝵ. tanq̃m senectute uet̾is hominis cum totũ huma
num genus tanqͣm unũ hominẽ constitueris. sexta etate
signat᷑ qua dñs uenit: Sunt eium ętates sex etiam in uno
homine: infancia pueritia: adolescentia. uiuentꝰ. grau¬
tas senectus. Frima itaq generis humͣui etas. est ab adã
usq ad noc. sscda a noc usq ad abraam. qui articuli eni
dentissimi sunt & notissimi. Tercia ab abraham usq ad da¬
es sempiterna est. quę sabbatõ sigcat᷑. hinc rei cõgruit.
qͦd homio sexto die factus est ad imaginem ⁊ sumlitudi¬
nem dei. Hemo aut̃ hominũ ignorat. uitã iam aliquid

Expanded text:
tibus tanquam crucifixus agnoscitur : quod in duobus Abratibus tanquam crucifixus agnoscitur : quod in duobus Abrahae filiis, uno de ancilla, altero de libera, duo Testamenta intelquod Joseph a fratribus persecutionem passus, ab alienis honoratur Longum est commemorare singula, cum ita concludat Apostolus et dicat: Haec autem in figura contingebant saeculorum tanquam senectus veteris hominis, cum totum genus humanum tanquam unum hominem constitueris, sexta aetate signatur, qua Dominus venit. Sunt enim aetates sex etiam in uno homine; infantia, pueritia, adolescentia, juventus, gravitas, et senectus. Prima itaque generis humani aetas est ab Adam usque ad Noe. Secunda, a Noe ad Abraham: qui articuli sunt evidentissimi et notissimi. Tertia, ab Abraham usque ad Daes sempiterna est, quae significatur sabbato. Huic rei congruit quod homo sexto die factus est ad imaginem et similitudinem Dei . Nemo autem ignorat hominum vitam jam aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt figuratũ est. Hascit᷑ nãq ioħs ex quo dies incipit
minui. Hascit᷑ dñs. ex quo dies incipit crescere. Capite
ille minuit᷑ dũ occidit᷑: hic uͦ attollit᷑ cruce. Postquam
g ꝓpħia ipsa in ioħe constituta. digito ostendit. p̾sentẽ
quem uenturũ ab exordio generis hum̃ni cecinerat. in¬
cipit minui: atq in de crescere predicatio regni dei. &
ideo bapti zauit ioħs in penitentiã. Finit᷑ enĩ uetus uita
usq ad penitentiã: atq inde incipit noua. Non aut̃ tã
ria uet̾is testamenti ꝓpħia nõ filere colligit᷑. ab cis qui
pie quęrũt : adhec inuestiganda diuinitus adiuuantur.
Maxime tam illis cindentiorib rerum figuris apparet. qͦd
abel iustus a fr̃e interficit᷑. & dominis a uidcist qͦd ari¬
cha noc in diliuno tãquã in dilumo scłi eccłia guber¬
natur. qͦd y saac imolandus ducit᷑. & aries ꝓ illo i sen¬

Expanded text:
si sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt si sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt minui: nascitur Dominus ex quo dies incipiunt crescere. Capite ille minuitur, dum occiditur: hic vero attollitur in cruce. Postquam ergo prophetia ipsa in Joanne constituta digito ostendit praesentem, quem venturum ab exordio generis humani cecinerat, incipit minui, atque inde crescere praedicatio regni Dei. Et ideo baptizavit Joannes in poenitentiam : finitur enim vetus vita usque ad poenitentiam, atque inria prophetia non silere colligitur ab eis qui pie quaerunt, et ad haec investiganda divinitus adjuvantur. Maxime tamen illis evidentioribus rerum figuris apparet: quod Abel justus a fratre interficitur , et Dominus a Judaeis: quod arca Noe, tanquam in diluvio saeculi Ecclesia gubernatur : quod Isaac immolandus Deo ducitur, et aries pro illo in sen
Abbreviated transcription (Latin):
mo temporalit sic̃ in apocalipsi scriptũ ẽ. demde in et̾¬
nũ. in illa ciuitate quȩ ibi describit᷑. ubi iam cõquies
cente dispensatione tẽporali. quȩ quadragenario nu¬
mero sig̃cat᷑. denarius remanet: quã mercedem sc̃i qͥ
ohannes baptista considerata scriptura q̃ ã illo in
euagłio legit᷑. multis ꝓbabilib documentis nõ ab¬
surde creditur ꝓpħiȩ gestare ꝑsonã: & eo maxime qͦd
de eo dominus dieit. plus qͣm ꝓpħa. Hic si quid̾ totius
ꝓpłne quę ab exordio generis hum̃ni usq ad euentũ
dñi. de domino facta est imaginẽ gestat. Est autẽ
trarum ab ipso dñi aduentu: ꝓpħia aut̃ minuit᷑ postqͣm
id qͥd p̃nuntiabat᷑ aduenit. ltaq dominus dicit. Lex & ꝓ¬
pħe usq ad iohannẽ baptistã: ab hinc regnũ dĩ p̃dica¬
tur. & ipse ioħs. illum inquit oportet crescere: me autẽ
minui. Qd & dieb quib nati sunt. & mortib quib pas¬

Expanded text:
mo temporaliter, sicut in Apocalypsi scriptum est, deinde in aetemo temporaliter, sicut in Apocalypsi scriptum est, deinde in aeternum in illa civitate quae ibi describitur , ubi jam conqcente dispensatione, quae quadragenario numero significatur, denarius remanet, quam mercedem sancti qui Joannes Baptista, considerata scriptura quae de illo in Evangelio legitur, multis probabilibus documentis non absurde creditur prophetiae gestare personam, et eo maxime quod de illo Dominus dicit, Plus quam propheta . Hic siquidem totius prophetiae, quae ab exordio generis humani usque ad adventum Domini de Domino facta est, imaginem gestat. Est autem rbem terrarum ab ipso Domini adventu: prophetia autem minuitur postquam id quod praenuntiabat advenit. Itaque Dominus dicit: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam; abhinc regnum Dei praedicatur . Et Joannes ipse: Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui . Quod et diebus quibus nati sunt, et mortibus quibus pas
Abbreviated transcription (Latin):
genariꝰ. siue qr ex tribus generib hominũ eligat᷑ iudeiꝰ
igentib & carnalibus xpĩanis. siũ qr sac̾m̃to trinita¬
tis imbuit᷑: numero quo sigẽat᷑ terducto. ad cẽtenariũ¬
⁊ quĩquagenariũ ꝑuenit. Quĩ qͣginta enĩ ter ducta.
fuit centũ quiqͥginta. Quocũ addideris ipsa tria: qr
insigne & eminens debet c̃e. qͦd in nomine pat̾s & filii
⁊ spu scĩ lauacro regenerationis abluitur. fuit centũ
quĩ quaginta tres. qui numerus piscium inuenitur: qr
in dexterã partem missa sunt retia. & ideo magnos
idẽ ꝑfectos & regno celoꝵ aptos ht̃. Ham illa similitu¬
do reticuli nõ indexterã missi. simul cepit bonos ⁊ ma¬
los: qui seꝑant᷑ in littore. Munc enĩ infra retia p̃cepto¬
rũ & sacramentoꝵ dĩ in ȩccłia quȩ nunc ẽ: simul boni¬
⁊ mali uersant᷑: fit aut̃ separatio in fine scłi. tãqͣm
in fine maris idest in littore cum regnant iusti pri¬

Expanded text:
genarius numerus, quia ex tribus generibus hominum eligitur, Judaeis, genarius numerus, quia ex tribus generibus hominum eligitur, Judaeis, gentibus, et carnalibus Christianis, sive quia sacramento Trinitatis imbuitur, numero quo siget quinquagenarium pervenit. Quinquaginta enim ter ducta fiunt centum quinquaginta. Quo cum addideris ipsa tria, quia insigne et eminens debet esse quod in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti lavacro regenerationis ablquinquaginta tres. Qui numerus piscium invenitur, quia in dexteram partem missa sunt retia; et ideo magnos , id est, perfectos et regno coelorum aptos habet. Nam illa similitudo reticuli non in dexteram missi, simul cepit bonos et malos, qui separantur in littore . Nunc enim intra retia praeceptorum et Sacramentorum Dei, in Ecclesia quae nunc est, simul boni malique versantur. Fit autem separatio in fine saeculi, tanquam in fine maris, id est, in littore; cum regnant justi pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ actiꝰ gͦ dñs.xl. dieb pꝰ ressurrectionẽ eũ discipuls suis.
idest comendans eis qͦd ꝓ nob̾ temporalit gestũ est. ascẽ¬
dit in celum: & post alios decem dies misit sp̃m sõm.
sibilib temporalibus crediderunt: ipsis uidelicet .x.
quẽ quadragenarius cõputatis equalib partib suis edi¬
dit. & fit qui quagenarius. Sic temporali anspensatione
cum equitate. administrata ꝑuenit᷑ ad ꝑfectionẽ quã
dnarius numerꝰ sigẽat: qui denarius simul cũ quadra¬
genario quiquagenariũ facit. Ergo qm̃ ꝑfectio quȩ
uis nõ uiuamꝰ carnalit̾. cum ipsa temporali dispensatio¬
ne copulat᷑: recte uidet᷑ quiquagenarius numerus ad
eccłiam ꝑtinere. s iam purgatam atq ꝑfectã quȩ tẽ¬
poralis dispensationis fidem atq eternitatis future spẽ ca
ritate amplexat᷑: idest quasi quadragenariũ denario
copulans. Hec aut̃ ȩccł̃ia ad qͣm ꝑtinet numerus quĩqua¬

Expanded text:
aginta diebus post resurrectionem cum discipulis suis, id est, commendans eis quod pro nobis temporaliter gestum est, ascendit in coelum: et post alios decem dies misit Spiritum sasibilibus temporalibusque crediderant. Ipsis videlicet decem quem quadragenarius computatis aequalibus partibus suis edit, et fit quinquagenarius: sicut temporali dispensatione cum aequitate administrata pervenitur ad perfectionem, quam denarius numerus significat, qui denarius simul cum quadragenario quinquagenarium facit. Ergo quoniam perfectio quae vis non vivamus carnaliter, cum ipsa temporali dispensatione copuletur, recte videtur quinquagenarius numerus ad Ecclesiam pertinere, sed jam purgatam atque perfectam, quae temporalis dispensationis fidem, atque aeteritate amplexatur, id est, quasi quadragenarium copulat. Haec autem Ecclesia, ad quam pertinet quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
tista gestabat ut supͣdictum est: ideo ex senibus
parentibus nascitur tanqͣm senescente scło ꝓpħia
illa innotescere incipiat. & quĩq mensibus se occł¬
tat mat̾ eius. sicut scriptũ est. Occultauit se elisabet
mensibus quĩq. Sexto aut̃ mense uisitat᷑ a maria
matre dñi. & exultauit infans in utero: tanqͣm pͥ¬
mo aduentu dm̃i quo in humilitate dignatus est ap
esse fateant᷑: qͦd futurũ credimꝰ scd̾o aduentu domini
quo inclaritate uenturus est. Ciius aduentꝰ p̃cursor
sꝑatur helias. sic̃ huiꝰ ioħs fuit: ⁊ ideo đr a domino
helyas iam uenit. & multa ei homines fecerunt. & si

Expanded text:
nes gestabat, ut supra dictum est, ideo ex senibus parentibus nascitur, tanquam senescente saeculo prophetia illa innotescere incipiat; et quinque mensibus se occultat mater ejus, sicut scriptum est, Occultabat se Elisabeth mensibus quinque. Sexto autem mense visitatur a Maria matre Domini; et exsultat infans in utero, tanquam primo adventu Domini quo in humilitate apparere dignatus est, esse fateantur; quod futurum credimus secundo adventu Domini, quo in claritate venturus est; cujus adventus praecursor speratur Elias, sicut hujus Joannes fuit. Et ideo dicitur a Domino: El
Abbreviated transcription (Latin):
discedit: quo numero mͥ uidet᷑ sigcãri fides trinitatiᷤᷤ.
⁊ baptisma in nomine patris ⁊ filii. & sp̃s scĩ. quo
ꝑ humilem dñi aduentum genus humanũ imbuit᷑.
⁊ futuro aduentin claritatis eiꝰ excolit᷑. đ decem uir¬
nt̃ parabolas a dño dictas: solet quęrentes ganib.l.uii.¬
multũ exercere ista quȩ de decem uirginib posita ẽ.
& multi quidem hinc multa senserunt quȩ nõ sunt
tio. id elaborandum est. Legi etiam in quadã scrip¬
tura ex earum genere quȩ apocriphe nominant᷑ qͦd
non sit contͣ catholicã fidẽ: s huic loco mͥ minus
cõgrue uisa ẽ. consideranti oms huiꝰ similitudinis
partes. De qua tam̃ expositione nichil temere audeo
indicare: ne forte nõ eius incõuenientia mͥ angustias
fecerit: s mea tarditas in ea conuenientiã nõ inuen̾it.
Quid aut̃ mͥ uideaturr non absurde hoc loco accipi qͣn¬
tum pot̾o breuit̾ & diligent̾ exponam. Int̾rogatus

Expanded text:
discedit . Quo numero mihi videtur significari fides Trinitatis, et Baptisma in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, quo per humilem Domini adventum genus humanum imbuitur, et futuro adventu claritatis ejus extollitur . LIX. nter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunttio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, non non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. de qua tamen expositione temere nihil audeo iudicare, ne forte non eius inconuenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea conuenientiam non inuenerit. quid autem mihi uideatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero, breuiter et diligenter exponam. Interrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter eos qui corpoꝵ amore implicati erant & temporalib
subditi. Qua dragenarius gͦ numerus ut dictũ est tem¬
poralem ipsam dispensationẽ nõ in cõgrue sigcari cre¬
dit᷑: & fortasse hoc ẽ qͦd quadraginta dies dñs ieiuna¬
uit. scłi huiꝰ qͥd motu corpoꝵ & temporib agit᷑ osten¬
dens mopiam: & quadraginta dies post resurrectionẽ
cum discipulis fuit. hanc ipsam illis credo dispensatio¬
nem temporalem quam ꝓ nr̃a salute gessit insinuans.
Qua dragenarius aut̃ numerus partibus suis que ellum
metiunt᷑ computatis usq ad quĩquagenariũ ꝓlienit.¬
id ipsum comendans. qͣndoquid̃ ipse partes que illũ me¬
tiũtur. equales int̾ se sint: qͦd cum ȩquitate administrata
corporalis & uisibił temporalit actio ꝑfectionẽ hominiᷤᷤ
rium sic̃ supͣdictũ est ꝑuenit. Unum enĩ qͦd habent qua¬
qͦd quat᷑. ⁊ inginti. qͦd habent bis simul aucta fiunt

Expanded text:
propter eos qui corporum amore implicati erant, et temporibus propter eos qui corporum amore implicati erant, et temporibus subditi. Quadragenarius ergo numerus, ut dictum est, temporalem ipsam dispensationem non incongrue significare creditur. Et fortasse hoc est quod quadraginta dies Dominus jejunavit , saeculi hujus, quod motu corporum et temporibus agitur, ostendens inopiam: et quadraginta dies post resurrectionem cum discipulis fuit, hanc ipsam illis, credo, dispensationem temporalem, quam pro salute nostra gessit, insinuans. Quadragenarius autem numerus, partibus suis, quae illum metiuntur, computatis, usque ad quinquagenarium ncommendans; quandoquidem ipsae partes, quae illum metiuntur, aequales inter se sunt: quia cum aequitate administrata corporalis et visibilis temporaliter actio perfectionem homini corium, sicut supra dictum est, pervenit. Unum enim quod habent quant quater, et viginti quod habent bis, simul ducta fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte atq in ext̾minabili. rursusq ipsa subdit᷑ xp̃o ⁊⁊
ille deo. non tãqͣm dissimilis aut alt̾ius naturȩ.s tãꝗͣ
patri filius: hoc totũ eodẽ numero denario sigc̃atur.
piũt mercedis nomine. Sicut aut̃ unũ. & duo. ⁊ tria.
⁊ quatuor simul decem sunt: sic unum ⁊ duo. & tria.
naturas quib constat. siccam. humidã. frigidã. & cali
dam & qͦd ꝓgressio a puncto ad longitudinẽ. a longitudi¬
ne ad latitudinẽ. a latitudine ad altitudinẽ soliditatẽ
corporis facit quȩ rursus quat̾nario numero continetur.
non absurde intelligit᷑ quadragenarius numerus tem¬
est. Unũ enĩ. & duo. ⁊ tria & quatuor. quȩ significant
creatorem & creaturam. quat̃ ducta idẽ ꝑ corpꝰ tempora¬
int̾ est: qͦd quatuor in statu sunt. quat̾ in motu. łrgo
ut quatuor referunt᷑ ad corpus. ita quat̾ ad tempus:
insinuaturq sac̃mentũ corporalit. & temporalit gestũ

Expanded text:
perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte signipiunt mercedis nomine . Sicut autem unum et duo et tria et quatnaturas, quibus cdam; et quod progressio a puncto ad longitudinem, a longitudine ad latitudinem, a latitudine ad altitudinem, soliditatem corporis facit, quae rursus quaternario numero continetur: non absurde intelligitur quadragenarius numerus temest. Unum enim et duo et tria et quatuor, quae significant Creatorem et creaturam, quater ducta, id est, per corpus tempora quater hoc interest, quod quatuor in statu sunt, quater in motu. Ergo ut quatuor referuntur ad corpus, ita quater ad tempus: insinuaturque sacramentum corporaliter et temporaliter gestum,
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ. ⁊ decẽ ⁊ octo. in unũ coactis fiunt quadragnita
quĩq: addito gͦ ut dictũ ẽ uno. fiunt qͣdragnnta sex
Qui cũ fuerint multiplicati ꝑ ipsũ senariũ numerum.
qui huiꝰ ordinationis caput tenet. fiunt ducenti septua¬
ginta sex. idest nouẽ menses ⁊ sex dies: qui cõputantu
ab octauo calendas aprilis. quo die cõceptꝰ dñs credituri
qr eodem die etiam passus est usq ad octauũ lĩalendas
ianuarias. quo die natus ẽ. Nõ gͥ absurde quadraginta
sex annis dr fabricatũ ͤ templũ. qͦd corpus eius sigẽabat:
ut quot fuerunt anni in fabricatione templi. tot dies
fuerint in corporis dnĩci ꝑfectione. đ.c. Liii. piscib .lxii.¬
merent᷑. inueniẽt᷑ unũ. duo. tria. quatuor. Item. capud
modo num̾ent᷑. inuenient᷑ similit unũ. duo. tria. qͣ¬
tuor. Porro unũ. duo tria. quatuor. simul ducta: fuĩt
decẽ. Quappt̾ disciplinam quȩ insinuat conditorem

Expanded text:
decim et decem et octo in unum coactis, fiunt quadraginta decim et decem et octo in unum coactis, fiunt quadraginta quinque: addito ergo, ut dictum est, uno, fiunt quadraginta sex. Qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenti septuaginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computantur ab octavo calendas aprilis, quo die conceptus Dominus creditur, quia eodem die etiam passus est, usque ad octavum calendas januarias, quo die natus est. Non ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat : ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici perfectione. LVII. De centum quimerentur, inveniuntur unum, duo, tria, quatuor. Item: Caput modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem
Abbreviated transcription (Latin):
numerus. potest sigcare imuiersitatis scięntiami lu.
ginta. Si ad trena. & corruptibilia: que octonario nu¬
mero sigcari. possunt: fiunt decies octies qͦd ẽ octo¬
gnnta. Regine uͦ sunt animȩ regnantes in intelligibi¬
lib ⁊ spalib. concubinȩ quȩ mercedẽ accipiũt t̾reno¬
rũ : de quib dictũ est. acceꝑunt mercedẽ suã  dole¬
centulȩ quarũ nõ est numerus. quarũ nõ est detere¬
minata scientia ⁊̃ diuersis dogmatib ꝑiclitari posst̃.
ut numerus. qͦd dictũ est. sigcet certam & indubitatã
dragnta quĩq. Adde gͦ ipsũ unũ: fuint xlui. hoc
tio humͣnͣ sic ꝓcedere & ꝑfici : ut pͥmis sex diebus ha¬
beat quasi lactis similitudinẽ. sequentib nouẽ diebus
conuertat᷑ in sanguinẽ. deinde duodecim dieb solidet᷑.
um membroꝵ. & hinc iam reliquo tempore usq adtẽ¬
pus partus magnitudine augeat᷑. Quadraginta gͦ qͥn
q dies addito uno qͦd sigcͥat sũmã qr sex & nouẽ. & duo¬

Expanded text:
numerus potest significare universitatis scientiam. Quae ginta: si ad terrena et corruptibilia, quae octonario numero significari possunt, fiunt decies octies, quod est octoginta. Reginae ergo, sunt animae regnantes in intelligibilibus et spiritualibus. Concubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est, Acceperunt mercedem suam . Adolescentulae quarum non est numerus, quarum non est determinata scientia, et diversis dogmatibus periclitari possunt: ut numerus, quod dictum est, significet certam et indubitatam nt XLV. adde ergo ipsum unum, fiunt XLVI; hoc tio humana sic procedere, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus VIIII diebus . conuertatur in sanguinem, deinde XII diebus solidetur, ium membrorum; et hinc reliquo jam tempore usque ad tempus partus magnitque diebus addito uno, quod significat summam: quia sex et novem et duo
Abbreviated transcription (Latin):
inuificatur ab anima corpus ẽ. Si quid aut̃ inuificat ani¬
mã. meltus ẽ qͣm anuma. Rursũ quo inuficat᷑ corpus a¬
nima ẽ: qͥd uiificat᷑ a corpore nicħ ẽ. Heutrũ uͦ idẽ nul¬
lius uitȩ indigens. nullamq uitam tribuens. aut oĩ¬
⁊ anima meliꝰ est. S utrũ aliqͥd tale sit in rerũ natura.
alia questio est. Hunc int̾im rõ cõꝑit. nicħ int̾ corpus
⁊ animã esse. qͦd sit corpore melius: anima detiꝰ. Quod
aut̃ ẽ omi anima melius. id dm̃ dicimꝰ: cui quisqͥs eum
intelligit ĩũctus est. Quod enĩ intelligit᷑ uerũ ẽ. Hec
om̃ẽ qͦd credit᷑ uerum est. Quicquid uerũ est atq a sen¬

Expanded text:
vivificatur ab anima, corpus est: si quid autem vivificat anivivificatur ab anima, corpus est: si quid autem vivificat animam, melius est quam anima. Rursum quo vivificatur corpus, anima est: quod vivificatur a corpore, nihil est. Neutrum vero, id est, nullius vitae indigens nullamque vitam tribuens, aut omna melius. Sed utrum quid tale sit in rerum natura, alia quaestio est. Nunc interim ratio comperit nihil inter corpus et animam esse, quod sit corpore melius, anima deterius. Quod autem est omni anima melius, id Deum dicimus; cui, quisquis eum intelligit, junctus est. Quod enim intelligitur verum est, nec omne quod creditur verum est. Quidquid au
Abbreviated transcription (Latin):
diccretur: s tales crant quibus tantũ mͦ dici oporteret.
Diliges ꝓximũ tuum: & oderis inimicum tuum. Adhuc
enim ille ꝓximꝰ qͣm late intelligendus esset nõ erat tem¬
poris tradere. In coatio gͦ quędam facta est sub pedago¬
go. ut magistri ꝑfectio seruaret᷑ : cum tam̃ idẽ ds &
pedagogum paruuł dederit. legem illam scilicet ꝑfa
mulum suum. & magisterium grandiorib idẽ euã¬
aut non est. & omis anima omĩ corpore melior. Me¬
lius autemomiẽ qͣd iiuficat. qͣm id qͦd uiificat᷑. Corpus
autem corpus nõ est. ⁊ tam̃ aliquid ẽ: aut anima est.
aut ea melius aliquid. Deterius enĩ omĩ corpore nichil
est. Quia & si mat̾iã quis dix̾it unde ipsum corpus fit.
atmã qͥd melius sit corpore. detins anͥma nõ iuenit᷑.
Si quid enĩ esset melius: aut iuinficaret᷑ ab anima. aut
uiuuficaret animam. aut neutrum. Aut unuificaret corpꝰ.
aut inuificaretur a corpore: aut neutrum. At quicquid

Expanded text:
vestros; sed tales erant quibus tantummodo dici oporteret, Diliges proximum tuum, et oderis inimicum tuum . Adhuc enim ille proximus quam late intelligendus esset, non erat temporis tradere. Inchoatio ergo quaedam facta est sub paedagogo, ut magistro perfectio servaretur: cum tamen idem Deus, et paedagogum parvulis dederit, legem illam scilicet per famulum suum; et magistrum grandioribus, id est, Evan Et omnis anima omni corpore melior est. Melius est enimautem corpus non est, et tamen aliquid est, aut anima est, aut ea melius aliquid. Deterius enim omni corpore nihil est: quia et si materiam quis dixerit, unde ipsum corpus fit; animam, quod melius sit corpore, deterius anima, non invenitur. Si quid enim esset medium, aut vivificaretur ab anima, aut vivificaret animam, aut neutrum: aut vivificaret corpus, aut vivificaretur a corpore, aut neutrum. At quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ext̾ior homo nr̃ corrũpit᷑. s irt̾ior renonat᷑ de die in
diem: queril potest u̾trum aniꝰ hoꝵ factus sit ad ima¬
ginẽ & similitudinẽ dĩ. Nam illud quęrere stultũ est:
si unus. quis hoꝵ. Quis enĩ dubitat eum potius qui
renouatur. quã eũ qui corrũpit᷑ dicere: Utrũ autẽ
ambo: magna questio ẽ. Nam si ext̾ico homo ẽ adan
⁊ int̾ior xp̃s. bene ambo intelligunt᷑ S cũ adam ficut
a deo factus est bonus nõ maserit. & diligendo car¬
nalia carnalis effectus. sit: nõ abfarase uideri potest hoc
ipsii ei fuisse cadere. imaginẽ di & similitudinẽ amit¬
atere. Ac ꝑ hoc ipse reponat᷑. ⁊ ipse etiam r interor. Q no

Expanded text:
si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem: quaeri potest utrum unus horum factus sit ad imaginem et similitudinem Dei; nam illud quaerere stultum est, si unus quis horum? Quis enim dubitat eum potius qui renovatur, quam eum qui corrumpitur dicere? utrum autem ambo, magna quaestio est. Nam si exterior homo est Adam, et interior Christus, bene ambo intelliguntur. Sed cum Adam sicut a Deo factus est bonus, non manserit, et diligendo carnalia, carnalis effectus sit, non absurde videri potest hoc ipsum ei fuisse carere imagine Dei, et similitudinem amittere, ac per hoc ipse renovatur, et ipse est etiam interior. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
anime presentia inuere cognoscat᷑ : tam̃ nõ mͦ quia ẽ
⁊ in qͣntũ est utiq bonũ est s etiã qr tale est ut ad cõ¬
templandum celum sit aptiꝰ. magis in hoc ad imagi¬
nẽ & similitudine di quam cȩtera corpora animaliũ
factum iure uideri pot̾̃. Tam̃ quia hõ sine. uita non
recte appellat᷑: nõ corpus solũ homo extior neq sola ui¬
ta quȩ in sensu est corporis. s utrũq simul. rectius fortaᷤ¬
se. irotelligitur. neq inscite distinguit᷑. qͦd aliud sit imago
⁊ similitudo dĩ. qui etiam filius dicit᷑: aliud ad imaginẽ
⁊ similitudinẽ dei. sic̃ hominẽ factũ accipimꝰ. Sunt etiã
qui non frustra intelligant duo esse dicta ad imaginem
⁊ similitudinẽ: cum si una res esset. unũ nom̃ sufficere
potuisse asserunt. S ad imaginẽ factã mentẽ uolũt. quȩ
nulla interposita substantia ab ipsa ueritate. formatur
quȩ etiam sp̃s đr. non ille sp̃s sc̃s qui est eiusdem sub¬

Expanded text:
animae praesentia vivere cognoscatur, tamen non modo quia est et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia tale est ut ad contemplandum coelum sit aptius, magis in hoc ad imaginem et similitudinem Dei quam caetera corpora animalium facta jure videri potest: tamen quia homo sine vita non recte appellatur, non corpus solus homo exterior, neque sola vita quae in sensu est corporis, sed utrumque simul rectius fortasse intelligatur. Neque inscite distinguitur quod aliud sit imago et similitudo Dei, qui etiam Filius dicitur, aliud ad imaginem et similitudinem Dei sicut hominem factum accipimus. Sunt etiam qui non frustra intelligant duo dicta esse ad imaginem et similitudinem: cum si una res esset, et unum nomen sufficere potuisse asserunt, sed ad imaginem mentem factam volunt, quae nulla interposita substantia ab ipsa veritate formatur, quae etiam spiritus dicitur, non ille Spiritus sanctus qui est ejusdem sub
Abbreviated transcription (Latin):
ueri solet quomͦ post resinrectionẽ atq ĩmutationem
corporis que scĩs ꝓmittit᷑. cogitationes nr̃as inderi possi¬
mus. Coniectura scapienda ẽ ex ea parte corporis nm̃ quę
plus ht̃ lucis: qm̃ angłica corpora qͥualia nos sꝑamus
habituros. lucidissimͣ atq ęterca esse c̾redendũ est. Si
gͦ multi motꝰ animi nr̃i nũc agunt᷑ m o̾culis: ꝓbabi¬
le est quod nullus motꝰ animi latebit. cũ totũ corpus
ciplinis. Terciũ quȩ primo credunt᷑. & postea intelli¬
gunt᷑: qualia sunt ea que de diuinis reb nõ possũt
intelligi. nisi ab his qui mũdo sunt corde quod fit p̃¬
ceptis seruatis. que bene iuuẽdo accipiut᷑. Quare fili
quoꝵ imaginẽ carnalẽ ppłin celebrare oportebat. ut xboii¬
p̃figuratio noui ppłi seruitute ueteris fieret: quorum̃
duoꝵ ppłoꝵ differentiã etiam in uno qũoq nr̃m lic̾et
aduertere. cum quisq ab utero matrisid ecterẽ hopinẽ
necesse est agat. donec ueniat ad auuenllei etatem̃.¬

Expanded text:
tationem corporis, quae sanctis promittitur, cogitationes nostras videre possimus. Conjectura itaque capienda est ex ea parte corporis nostri, quae plus habet lucis; quoniam angelica corpora, qualia nos habituros speramus, lucidissima atque aetherea esse credendum est: si ergo multi motus animi nostri nunc agnoscuntur in oculis, probabile est quod nullus motus animi latebit, eum totum fuerit corpus ciplinis. Tertium, quae primo creduntur, et postea intelliguntur: qualia sunt ea quae de divinis rebus non possunt intelligi, nisi ab his qui mundo sunt corde; quod fit praeceptis servatis, quae de bene vivendo accipiuntur. XLIrum imagines carnalem populum celebrare oportebat, ut praefiguratio novi populi servitute veteris fieret. Quorum duorum populorum differentiam etiam in unoquoque nostrum licet advertere, cum quisque ab utero matris veterem hominem necesse est agat, donec veniat ad juvenilem aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in sp̃ũ scõ. Cuius fidei fructũ dñs ipse dmonstrauit
dicens. Am̃dico tibi : hodie mecum eris in paradiso. Quo¬
mͦ gͦ in effabili potestate dñãntis atq iusticia deputa¬
tum ẽ etiam baptism̃ credenti latroni. ⁊ ꝓ accepto habi¬
tum in animo lib̾o qͦd in corpore crucifixo accipi nõ pot̃:
sic etiam fp̃s sc̃s latent̾ dabatur ant̃ dñi clarificationẽ.
post manifestationẽ aut̃ diuinitatis eus manifestiꝰ datu
est: & hoc dictũ est. Sp̃s aut̃ nõ dũ erat datꝰ. idẽ nõ dũ¬

Expanded text:
nisi in Spiritu sancto . Cujus fidei fructum ipse Dominus monstravit dicens, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Quomodo ergo ineffabili potestate dominantis Dei atque justitia deputatum est etiam Baptisma credenti latroni, et pro accepto habitum in animo libero, quod in corpore crucifixo accipi non poterat sic etiam Spiritus sanctus latenter dabatur ante Domini clarificationem; post manifestationem autem divinitatis ejus manifestius datus est. Et hoc dictu
Abbreviated transcription (Latin):
lem his rebus quas uidere intẽdit habuerit. Quis autẽ
religiosus & nera religione imbutꝰ quãuis nõ dũ hec poᷤ
sit intueri: negare tam̃ audeat inmo nõ etiã ꝓfiteat᷑.
omĩa. quȩ sũt idẽ quȩcũq in suo gn̾e ꝓpͥa continet᷑ qua

Expanded text:
lem his rebus quas videre intendit, habuerit. Quis autem lem his rebus quas videre intendit, habuerit. Quis autem religiosus et vera religione imbutus, quamvis nondum possit haec intueri, negare tamen audeat, imo non etiam profiteatur, omnia quae sunt, id est, quaecumque in suo genere propria qua
Abbreviated transcription (Latin):
rem. quã cognouerit. Ideas gͥ latineł uel formas uel specieᷤ
dicere : ut uerbũ e uerbo tranfferre uidearũ Si aut̃ rõneᷤᷤ
eas uocemꝰ: ab interpretandi quidẽ ꝓpͥetate discedimꝰ. Ra¬
tiones enĩ grece logꝰ appellant᷑ non idee. Sed tam̃ quisquis
hoc nocabulo uti uoluerit: a re ipsa non abhorrebit. Sũt
stabiles. atq incomutabiles. quȩ ipsȩ formatȩ nõ sunt:
ac ꝑhoc ȩternȩ ac semꝑ eod mͦ sese habentes: quȩ diuinͣ
intelligentia continent᷑. & cũ ipse neq oriant᷑. neq
rire potest: & om̃e qͦd orit᷑ & interit. Anima uͦ negatur
eas intueri posse nisi rõnalis. ea sui parte qua excellit.
idest ipsa m̃te atq rõne quasi quadã facie uel ocło
suo interiore atq intelligibili: & ea quid̃ ipsa racionalis
anima non omĩs & quelibet. s quȩ scã & pura fuerit
hec asserit᷑ illi. uisirni esse ibonea. idest quę illũ ipsum
oculũ quo uident᷑. ista sanũ & sincerũ. & serenũ. & simi¬

Expanded text:
ormas vel species dicere, ut verbum e verbo transferre videamur. Si autem rationes eas vocemus, ab interpretandi quidem proprietate discedimus; rationes enim graece λόγοι appellantur, non ideae: sed tamen quisquis hoc vocabulo uti voluerit, a re ipsa non aberrabit. Sunt nstabiles atque incommutabiles, quae ipsae formatae non sunt, ac per hoc aeternae ac semper eodem modo sese habentes, quae in divina intelligentia continentur. Et cum ipsae neque oriantur, neque rire potest, et omne quod oritur et interit. Anima vero negatur eas intueri posse, nisi rationalis, ea sui parte qua excellit, id est ipsa mente atque ratione, quasi quadam facie vel oculo suo interiore atque intelligibili. Et ea quidem ipsa rationalis anima non omnis et quaelibet, sed quae sancta et pura fuerit, haec asseritur illi visioni esse idonea: id est, quae illum ipsum oculum quo videntur ista, sanum, et sincerum, et serenum, et simi