comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
declarata est. Xp̃s enĩ lingua gentis es inqua & erqua
natꝰ est. unc D int̃pretatur. Itaq cun co tempr̃ q̃ cęlari ppe¬
tua tribunitiae potestas decreta est. romȩ fonsolei ꝑtotun
dic̃ flux sub pͥncipatu cȩsiris romaniq imperii. Pertatũ diem
largaq ȩccła affluent̃ atq incessabilit̾ ꝓ cessuros. restituendos¬
ꝙ peresarem om̃s seruos qui tam̃ cognoscerent adnm̃ suum &

Expanded text:
declarata est? Christus enim lingua gentis eius, in qua et ex qua declarata est? Christus enim lingua gentis eius, in qua et ex qua natus est, unctus interpretatur. itaque cam eo tempore, quo Caesari perpetua tribunicia potestas decreta est, Romae fons olei per totum diem fluxit: sub principatu Caesaris Romanoque imperio per totam diem, largaque Ecclesia, affiuenter atque incessabiliter processuros restituendosque per Caesarem omnes seruos, qui tamen cognoscerent dominum
Abbreviated transcription (Latin):
gadaisus solus spem fuge sumens. clam suos deseruit. atq in nr̃os incidit. aquib
fuisse fertur. ut uilissimoꝵ pecd̾dũ modo singulis aureis passim greges hominũ uen¬
derentur. Sed nihil suꝑ eẽ ds̃ de codẽ ppłosinit. Nam ilico cunctis qͥ emebant᷑:
morientib qđ in ꝓbi emptores eoꝵ ñimpendert̃ turpit̃ preciis. expendert̃ miseri¬
r dit̃ sepulturis. Igitur ingrata Roma. quȩ sicut nc̃ sentit ñ adi¬

Expanded text:
dagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibudagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibufuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. sed nihil superesse Deus de eodem populo sinit. nam ilico cunctis qui emebantur morientibus quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit non ad
Abbreviated transcription (Latin):
infesulanos montes cocgit ciusq scdm̃ eos qͥ parcissime refert̃. cc̃ mił hominũ in
agminaq quib dudũ angusta uidebat᷑ italia. latendi spe inunũ ac paruũ uer¬
ticẽ trudit. Quid multis morer: Non disposita inbellũ acies fuit. ñ furor timor
ꝙ incerta pugnę p̃tulit. ñcedes facta. ñ sangius effusus est. ñ postremo qd felicita¬
tis loco deputari solet. dãpnas pugnȩ euentu cõpensata uictorię. ędentib biben¬
tib ludentib ꝙ nr̃is. tantilli. tamq in manes hostes. esurientes. sicientes. laguen¬
tesq c̃fecti sunt. Parũ hoc ÷. nisi captũ & subiugatũ sciant quẽ timuere Roma¬
ni illũq idolatram suum cuiis sacrificia semagis ꝑtimescere quã trma finge-¬
bant. sine plio uictũ &iunctũ sub iugo catenisq despiciebant. Igitur rex Ra¬

Expanded text:
in Faesulanos montes cogit: ejusque secundum eos qui parcissime referunt ducenta millia homin Faesulanos montes cogit: ejusque secundum eos qui parcissime referunt ducenta millia homagminaque, quibus dudum angusta videbatur Italia, latendi spe in unum ac parvum verticem trudit. Quid muque incerta pugnae praetulit, hon caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo - quod felicitatis loco deputari solet — damna pugnae euentu compensata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque nostris tanti illi tamque immanes hostes esurientes sitientes languentesque confecti sunt. parum hoc est, nisi captum et subiugatum sciant, quem timuere Romani, illumque idololatram 15 suum, cuius sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine proelio uictum ac uinctum sub iugo catenisque despiciant. igitur rex Ra
Abbreviated transcription (Latin):
ni & idolatre manꝰ incidisse. ñsolũ paganis residuis instaurando cultu idoloꝵ eẽt
indubitata ꝑsuasio. sed etiã xp̃ianis periculosa c̃fusio. cũ & hi trerent᷑ p̃iudicio
& illi c̃firmarentur exemplo. Quã obrem iustꝰ dispensator humani generis
ds̃ perire paganũ hosteni uoluit. & xp̃ianũ p̃ualere ꝑmisit . ut pagani blas phe¬
mantesq Romani & illo c̃funderentur ꝑdito & hoc punirent᷑ inmisso. maximo
cũ imperatoris honorii ad miranda in rege c̃tinentia & scissima fides ñ paruaa
diuinȩ miscđię mereretur. Concedunt᷑ quidẽ adũsus inmanissimũ illũ hostẽ
ragadaisum alioꝵ hostũ cũ copiissius inclinati ad auxiliũ animi. ad st̃ uldin
& sarꝰ. hunoꝵ & gotdhoꝵ duces p̃sidio romanoꝵ. sed ñ sinit ds̃ rem potentiȩ suȩ
urtute hominũ ac maxime hostiũ uideri Conterritũ diuinitꝰ ragadaisõ

Expanded text:
ni et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset ni et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege continentia et sanctissima fides non parum diuinae misericordiae mereretur conceduntur quidem aduersus immanissimum illum hostem Radagaisum aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. adsunt Vldin et Sarus, Hunorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum; sed non sinit Deus rem potentiae suae uirtutem hominum ac
Abbreviated transcription (Latin):
diderit. Magnis querelis ubiq agitur. & continuo derepetendis sacris celebrandis ꝙ
tractatur. Feruent tota urbȩ blasphemię uulgos nom̃ xp̃i tam quã lues aliqͣ p̾sen¬
rimis & c̃tͣdicentẽ ciuitatẽ seueriorib solito flagris cairguerent. ñ tam̃ eosqͥ in¬
rete cunctos in temperata cede delerent. Duo tunc gothoꝵ ppłi
qͥ ñ tantũ głam aut p̃dã. quantũ in ex saturabili cludelitate ipsã cedẽ amaret incȩde
Ethic iã sinu receptꝰ italię. Romã & ꝓximo trem̃tẽ terrore quassabat. Itaq sihiuc
ultioni potestas ꝑmitteretur quẽ romani obhoc p̃cipuȩ tim̃dũ arbitrabantur.
qͥa fauorẽ deoꝵ sacrificioꝵ ꝙ obsequiis inuitaret . & in moderatior cȩdessine frui¬
tu em̃dationis arsisset. & error nouissimꝰ peior pͥore creuisset. quandoquidẽ paga¬

Expanded text:
diderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque diderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesenrimis et contradicentem ciuitatem seuerioribus solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum popqui non tantum gloriam aut praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede, et hic iam sinu receptus Italiae Romam e proximo trementem terrore quassabat. itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in paga
Abbreviated transcription (Latin):
dũe hoc÷ sauli belli sũma cõmissa est. cuius umꝓbetate reuerentissim
dies & scm̃ pascã uolatũ: cedentiq host ꝓpt̃ religionẽ ut pugnaret
exortum est. cũ quidẽ ostendente inbreui iuditio dĩ. & quid fauor eiꝰ posset. et ꝗͥd¬
ultio exigeret pugnantes uincimꝰ uictores uicti sumus. Iaceo de ipsoꝵ int̃ se bar
huni uariis cedib populabantur. Ragadaisus oñiũ antiquoꝵ p̃sentiũq hostium
longe immanissimꝰ. repentino impetu. totã inuadit italiam. Nã fuisse inppło erus
uirtutẽ paganus & scyta erat. qͥut mos ÷ barbaris huius modigentib om̃em romã¬
ni generis sanguinẽ diisꝓpinar de uouerant. Hoc igit᷑ Romanis arcib inminen¬
te. fit om̃iũ paganoꝵ inurbe ẽcursꝰ. hostem eẽ utiq cũ copia uiriũ. tũ maxime dõꝵ¬
p̃sidio petenteaiꝰ. Urbem aut̃ idõ destitutã & mature periturã. qr deos & sacra ꝑ¬

Expanded text:
duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate reuerentissimi duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate reuerentissimi dies et sanctum pascha uiolatum est cedentique hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. taceo de ipsorum inter se barHuni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eiuirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra per
Abbreviated transcription (Latin):
rẽis acđarũ insolentia. pꝰhabito scõꝵ confortio cũ quib antea dõmilitans uice¬
rat: etiã ȩccłam temerare ausus est. atqꝑ exea quosdã ñ dubitauit abtrahere
iuditiũ. Quan & cũ sperauit ad uitus & cũ contẽpsit occisus est.
cũ atheodosio Imperatore seiuore. singulis potissimis infantũ cura & disciplina.
utriusq palatii cõmissa eẽt. hõc ÷ rufino orientalis aulȩ. & stiliconi occi¬
dentalis imperii. quid ut̃ꝙ egerit. quidue agere conatꝰ sit exitꝰ utriusq dacu¬
it cũ alius sibi. alius filio suo affectans regale fastigiũ. ut reberẽpentetur¬
batis necessitas rei ꝓublicȩ scelus ambitꝰ tegerit. barbarus gs ille in misit.
hio fouit taceo dealarico rege cũ godnssuis sepe uicto sepe c̃cluso se ꝑ
dimisso: Laceo de infelicib illis apud polłentiã gestũ cũbarbaro et pago

Expanded text:
rerum secundarum insolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicererum secundarum insolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicerat, etiam ecclesiam temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. iudicium, quando et, cum sperauit, adiutus et, cum contempsit, occisus est. Interea cum a Theodosio imperatore seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes ille inmisit, hic fouit. taceo de Alarico rege cum Gothis suis saepe uicto, saepe concluso semperque dimisso. taceo de infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano
Abbreviated transcription (Latin):
orationib ẏmnisq ꝑuigilem. abipsis celestiũ saeram̃tos misteris in hostem
cir cũ fusum ꝓcessit. Et cũ ad eos qͥ pͥmioccurrerant pia pacis uerba ucta¬
ret. signiferum quendam insolent obsistentẽ: &iã iamq pugnã excitantẽ.
gladio ꝑcussit in brachio. eũꝙ manu debilẽ ipso uulnere coegit ꝓnũ inclinaro
uexillum. Quoiuso reliq cohortes. deditionẽ iãfieri pͥoꝵ existimantes certatĩ
sese ad masce Zelem signis tradidere c̃ũsis. Barbari quoꝵ magnã multitudonẽ
gildo adbellũ deduxerat. defectũ militũ destitut indiũsas fugert. Gildo et
ipse fugã molitꝰ. arrepta naui ut in altũ ꝓuectꝰ. ac deuide reuocatꝰ in africã ẽ.
pene sine pugna. Fugit uictꝰ ad tempꝰ neplus audeat iuctor iratus. Transportat᷑
in diusũ locũ. ut nesciat fr̃ occidi qͥ uindicatur occiso. Sane idẽ mascetel elatus

Expanded text:
orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem circumfusum processit; et cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insolenter obsistentem et iamiamque pugnam excitantem gladio percussit in bracchio eumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso reliquae cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conuersis. barbari, quorum magnam multitudinem Gildo ad bellum deduxerat, defectu militum destituti in diuersa fugerunt. Gildo et ipse fugam molitus arrepta naui ut in altum prouectus ac deinde reuocatus in Africam est,  uincuntur paene sine pugna; fugit uictus ad tempus, ne plus audeat uictor iratus; transportatur in diuersum locum, ut nesciat frater occidi, quo uindicatur occiso. sane idem Mascezei elatus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uentos int̾fccit. Adhunciam ut hostẽ bello insequendũ. masce Zel fr̃
missus ÷. Queidoneũ ꝓcurande reipublicȩ fore. ꝓpͥe orbitatis recens dolor
pollicelatur. Igitur masco zel ia inde atheodosio sciens quantũ inreb de¬
insulã adut. unde secũ scosseruosdĩ aliquot ꝑmotos p̃cib suis sum psit. Cũ his
ationib. Ieuiniis. ẜsalmis. dies noctesq c̾tinuans. sine bello uict
i. ac sine cȩde uindictã. Ardabio fluminis nom̃ ÷ qdfluit int̾ tebestẽ
oppositasq p̃iacentis uallis angusti ĩs transgrede uellet. incurreutt noc tebea¬
tũ ambrosiũ ep̃m mediolani paulo ante defunctũ ꝑ somniũ sibiuidere iuł
÷ significante manũ. & in pacto adhumũ terbaculũ dicentẽ. hic hic hic
Qd ille prudenti c̃ icctura intellex̃. merito ad nuntiantis fidẽ iuctorie
uerbo locũ. numero diem significari. Substiit: ac t̃ciodemũ diẽ pꝰnactẽ

Expanded text:
cumuentos interfecit. ad hunc iam ut hostem bello insequendum Mascezel frater cumuentos interfecit. ad hunc iam ut hostem bello insequendum Mascezel frater missus est, quem idoneum procurandae reipublicae fore propriae orbitatis recens dolor pollicebatur. igitur Mascezel, iam inde a Theodosio sciens, quantum in rebus deinsulam adiit, unde secum sanctos seruos Dei aliquot permotos precibus suis sumpsit: cum his orationibus ieiuniis psalmis dies noctesque continuans sine bello uictoriam meruit ac sine caede uindictam. Ardalio fluminis nomen est, quod fluit inter Theuesten oppositasque praeiacentis uallis angustias transgredi uellet: incurrente nocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem
Abbreviated transcription (Latin):
erat. simul ut defunctũ theodosiuĩ cõperit. siue ut qͥdã ut fert. quadã ꝑmotꝰ
inuidia. africam orientalis Imperii partib iungere molitꝰ ÷ siue ut ali : tradunt
nio. minimã in paruulis sp̃e fore arbitratꝰ p̃sertim cũ absq his ñ¬
quisquã pusillis in inperin relictꝰ ad maturitatẽ uirilis ȩtatis euaserit. istiq ꝓ¬
pemodũ fli inueniantur. qͦs ob egregiã patris acsuã fidẽ & diuisos & destitutos
Xp̃i tutela ꝓuexerit. affricam excerptã asocietate fei publice sib usurpare au¬
sus ÷. gentilimagis licentia c̃ tentꝰ. quã ambitu regiȩ affectacionis inflatꝰ
uic masce zel fr̃ fuit. qͥ nouarũ rerũ molitiones infrẽ ꝑhorrescens. relic¬
tis apud affricanã miliciã duob filiis adulescentib initaliã redit Gildo et¬
& ab sentiã fris & p̃sentiã filioꝵ eiꝰ suspestã habens adulescentes dolo cir¬

Expanded text:
erat, simul ut defunctum Theodosium comperit, siue ut quidam ferunt quadam permotus erat, simul ut defunctum Theodosium comperit, siue ut quidam ferunt quadam permotus inuidia Africam orientalis imperii partibus iungere molitus est, sine ut alia tradit opinio minimam in paruulis spem fore arbitratus — praesertim cum absque his nquisquam pusillus in imperio relictus ad maturitatem uirilis aetatis euaserit istique propemodum soli inueniantur, quos ob egregiam patris ac suam fidem et diuisos et destitutos Christi tutela prouexerit — Africam excerptam a societate reipublieae sibi usurpare ausus est, gentili magis licentia contentus quam ambitu regiae affectationis inflatus. huic Mascezel frater fuit, qui nouarum rerum molitiones in fratre perhorrescens, relictis apud Africanam. militiam duobus filiis adulescentibus in Italiam rediit. Gildo, et absentiam fratris et praesentiam filiorum eius suspectam habena, adulescentes dolo cir
Abbreviated transcription (Latin):
o ñ laborem. quando unꝰ exipsis poeta quidã eximius. sed paganꝰ ꝑuicacissimꝰ. huiꝰ¬
modi & ũsib & dõ & hoministemoniũ tulit qͥb. ait. Onuniũ dilecte do cui fu¬
classica uenti Itacęlitꝰ iudicatũ est int̃ partẽ &iã sine p̃sidio hominũ desolodõ
humilit sperantẽ. & partem arrogantissime de uirib sius & de idolis p̃sum̃tẽ
Iheodosius aut̃ põposita tranquillataꝙ re publica. apud mediolanũ c̃stitutꝰ
diem obut. Anno aburbe condita millesimo. c̃ xl uiiiͦi. arcadius aug̃ cuius
nunc filius theodosius orientẽ regit. & honorius augustꝰ fr̃ciꝰ. cuinẽ respublica in
Sixit ꝙarcadius pꝰpatris excessũ annisxii imperiiq sui sũmã. theodosio filio par¬
uo ad modũ moriens tradidit. Interea gildo comes qͥ initia regni eoꝵ africȩ pre¬

Expanded text:
non laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus, huiunon laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus, huiusmodi uersibus et Deo et homini testimonium tulit, quibus ait: O nimium dilecte Deo! classica uenti. Ita caelitus iudicatum est inter partem etiam sine praesidio hominum de solo Deo humiliter sperantem et partem adrogantissime de uiribus suis et de idolis praesumentem. Theodosius autem conposita tranquillataque republica apud Mediolanium constitutus diem obiit. Anno ab Vrbe condita MCXLVIIII Arcadius Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus frater eius, cui nunc respubuixitque Arcadius post patris excessum annis duodecim imperiique summam Theodosio filio paruo admodum moriens tradidit. interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae prae
Abbreviated transcription (Latin):
hem̃t intorserant excepta uenti impetu supinata acretrorsũ coacta ipsos
infelicit c̃fingebant. Aspexit sibi humanȩ c̃scientię pauor. Nam continuo sese
parua suoꝵ manufusa. uictori theodosio hostilis ꝓstrauit exercitus. Cugeni¬
us captꝰ atq int̾ fectꝰ÷. arbo gastes sua se manu ꝑculit. Ita & hic duoꝵ sanguine
bellũ ciuile restinctũ est. absq illis. xlmilib gothoꝵ quos p̃missos athedosic
arbogastes delesse funditꝰ fertur quos utiq ꝑdidisse iucrũ & iunci uincere
fuit.¬
Non in sulto obtrectatorib nr̃is. unũ aliquod abintio urb condite bellũ ꝓferant. tã pia
netessitate susceptũ tam diuina necessitate confectũ. tamclem̃t benignitate sopi¬
tũ. ubi nec pugna grauẽ cedem. nec uictoriã cruentã ultionẽ exegerit. Et for¬
tasse c̃cedã. ut ñ hȩc fidei xp̃iani ducis c̃ cessa uideantur quãuis ego hoc testimoni

Expanded text:
hementer intorserant, excepta uenti impetu supinato ac retrorsum coacta ipsos hementer intorserant, excepta uenti impetu supinato ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. prospexit sibi humanae conscientiae pauor, nam continuo sese parua suorum manu fusa uictori Theodosio hostilis prostrauit exercitus; Eugenius captus atque interfectus est; Arbogastes sua se manu perculit. ita et hic duorum sanguine bellum ciuile restinctum est, absque illis decem milibus Gothorum, quos praemissos a Theodosio Arbogastes delesse funditus fertur: quos utique perdidisse lucrum et uinci uincere fuit.non insulto obtreotatoribus nostris. unum aliquod ab initio Vrbis conditae bellum proferant tam pia necessitate susceptum, tam diuina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna grauem caedem nec uictoria cruentam exegerit ultionem, et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa uideantur; quamuis ego hoc testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
lacunas reliquid. fiducialit̾ arma corꝑ ipuit solus. sciens se eẽ ñ solũ signo crucis
signũ p̃lio dedit. ac se in bellũ ȩtiã sinemo sequeretur uictor futurꝰ inmisit.
rina salutis uia extitit arbitio. hostiliũ partiũ comes. Quicũ ignarũ impera¬
periculo liberauit uerũ & iã instruã auxilio. Atubi ad c̃tigua mucende pug¬
nę spacia ꝑuentũ est. c̃ tinuomagnꝰ ille & in effabilis turbo uentoꝵ in hora hostiũ
ruit. Ferebant᷑ ꝑaerem spicula nr̃oꝵ missa. atq ultra mensuꝙam humani iet
ꝑmagnũ mane portata. nusq ꝓpẽmodũ cadere pͥusquã inpingerent sine ban¬
tur : Porro aũt turbo c̃tinuus ora pec toraq hostiũ nc̃ inlisis grauit̃ scutise¬
uerberabat. nc̃ in pressis ꝑtinacit̃ obstructa claudebat nunc auuilsis uolent᷑
destituta nudabat. nunc obpositis uigit̾ int̾ga trudebat. Tela xtiã quȩ ipsiue¬

Expanded text:
lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. signo crucis lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. signo crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperasolum periculo liberauit uerum etiam instruxit auxilio. at ubi ad contigua miscendae pugnae spatia peruentum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo uentorum in ora hostium ruit. ferebantur per aera spicula missa nostrorum atque ultra mensuram humani iactus per magnum inane portata nusquam propemodum cadere, priusquam inpingerent, sinebantur. porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc inlisis grauiter scutis euerberabat, nunc inpreesis pertinaciter obstructa claudebat, nunc auulsis uiolenter destituta nudabat, nunc oppositis iugiter in terga trudebat; tela etiam, quae ipsi ue
Abbreviated transcription (Latin):
cognatione subnixus. Historiã notã ȩtiam oculis plurimoꝵ quã melu
uere nouert̃ dilatari uerbis ñ opꝰ÷ potentia dĩ ñ fidutia hominis uictorẽ semꝑ extitisse
theodosium. Arbogastes iste p̃cipuũ inutroq docum̃tũ est. qͥ et tunc cũ theodosio pa¬
ruit tantis instructꝰ p̃sidiis maximũ ipse minimꝰ cępit. Etnunc cũ adũs eundẽ the¬
expedierant. arta alpium latera atq inid euitabiles transitꝰ p̃missis callide insidus
occuparant. ȩtiã sinumero ac uirib impares forent. sola tam̃ belli disposicione uic¬
tores At uͦꝰ theodosius insũmis alpib c̃stitutꝰ expers cib ac somni. sciens qͥd de¬
mo fusus mentẽ cęlo fixus orabat. Dehinc post quã in somnẽ noctẽ p̃cũ c̃tinuatio
ne trans egit. & testes ꝓpemodũ quas in p̃ciũ p̃sidii celestis adpenderat lacrimar

Expanded text:
alibi cognatione subnixus. historiam notam etiam oculis plurimorum, quam mealibi cognatione subnixus. historiam notam etiam oculis plurimorum, quam melius qui spectauere nouerunt, dilatari uerbis non opus est potentia Dei non fiducia hominis uictorem semper extitisse Theodosium, Arbogastes iste praecipuum in utroque documentum est. qui et tunc, cum Theodosio paruit, tantis instructum pnstructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque inevitabiles transitus praemissis callide insidiis occupaverant, ut etiam si numero ac viribus impares forent, sola tamen belli dispositione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens qmi fusus, mente cne transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuilta c̃secuta sunt. & tam̃ pęne omia usq in hodiernũ diem equidẽ cũ fructu
simplicis scẽꝙ uictorię ł nullo ł minimo sanguine quieuerunt. Deualentiniano.¬
situr ualentinianꝰ luni or regno restitus. extincto maximo esꝰq filio uic¬
tore quẽ imperatorẽ gallis maximꝰ reliquerat. ipse ingalliã transiuit. Ubi cũ¬
tranquilla re publica in pace ageret. apud uiennã dolo arbogastis comitis.
sui ut fert̃ strangulatꝰ atq ut uo luntariã sibi mortẽ c̃scuusse putaretur
laqueo suspensus ÷ Mortuo ualentiniano augusto arbogastes cuginiũ tyran¬
nũ moxcreare ausus est. legit ꝙ hominẽ cui titulũ imperatoreͥs in poneret ipse ac¬
turꝰ imperiũ uir barbarꝰ. animo. consilio. manu. audatia. potentiaꝙ nimuis c̃traxit
undiq innumeras inuictasq copias ł romanoꝵ prȩsidiis. ł auxiliis barbaroꝵ aliis potestate

Expanded text:
et civilia consecuta sunt: et tamen omnia pene usque in hodiernum diem, et quidem cum fructu et civilia consecuta sunt: et tamen omnia pene usque in hodiernum diem, et quidem cum fructu simplicis sanctaeque victoriae, vel nullo vel minimo sanguine quieverunt. Igitur Valentinianus junior, regno restitutus, exstincto Maximo, ejusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximtranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legitque hominem, cui titulum imperatoris inponeret; ipse acturus imperium uir barbarus. animo consilio mann audacia potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque copias, uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum alibi potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Ita theodosius nemine sciente ut ñdicã repugnantẽ uacuas transmisit al¬
pes. atq aquileiã in ꝓuisus adueniens. hostẽ illu magnũ maximũ. trucẽ. et ab
in manissimis qq̃ germanoꝵ gentib tributa acstipendia solo t̃rore nominis exigen
das dedit ac suffocatꝰ est. Theodosius incruentã uictoriã. dõꝓcurante suscepit.
Ecceregib & temporib xp̃ianis qualit bella ciuilia cũ uitari nequeunt transigunt᷑.
Ecce parte alia uictꝰ hostilis exercitꝰ. atꝙ ipso tyranno truculentior comes ty¬
ranni adriortẽ coactꝰ. tante dissolutȩ eluseq insidie. tanti apparatꝰ ex in aniti
clarata. obstrepentiũ mentes. ł ad confusionẽ. ł adfidem cogat. Dicorem et ig¬
notã om̃ibus. & om̃ib notam. Post hoc bellũ qͦ maximꝰ int̃ fect÷. multa uti¬
ꝙ sicut om̃s recognoscimꝰ theodosiũ filiũq eiꝰ honoriũ usq adnunc & ext̃na bella¬

Expanded text:
ruit. Ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, vacuas transmisit Alruit. Ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, vacuas transmisit Alpes, atque Aquileiam improvisus adveniens, 558 hostem illum magnum, Maximum trucem, et ab immanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentdas dedit, ac suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam Deo procurante suscepit. Ecce regibus et temporibus Christianis qualiter bella civilia cum vitari nequeunt, transiguntur.s, et hoc parum est. Ecce parte alia victus hostilis exercitus, atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus, tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exinaniti clarata obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnibus et omnibus notam: post hoc bellum, quo Maximus interfectus est, multa utique, sicut omnes recognoscimus, Theodosium filiumque eius Honorium usq
Abbreviated transcription (Latin):
int̃fecto ꝑmaximũ graciano imperiũ Romani orbis obtinuit. mansitq inco anris
xi. cũ iã inorientis partib uiuente gratiano sex annos regnasset. Itaꝙ uistis necessa¬
riisq causis adbellũ ciuile ꝑmotꝰ. cũ eduob augustis fr̃ib & ultionẽ unius int̾festi
sanguis exigeret. & restaurationẽ miseria alterius exulantis oraret. posuit indõ
spem̃ suã. sẽseq adũsus maximũ tyrannũ sola fide maior. nã longe minor. uniuersa ap¬
paratꝰ bellici cõparatione ꝓripuit. Aquileiȩ tunc maximꝰ uictoriȩ suę spectator
in siderat. andragatius aũt comes esꝰ sũmã belli adminis trabat. Quicũ largissimis
militũ copiis ipsamq magnar̾ copiar fortitudinẽ p̃cellentẽ c̃silio om̃s incredibilit̃
alpiũ ac fluminũ aditꝰ cõmunisset. in effabili uditio dĩdũ nauali expeditione in¬
cuutũ hostẽ p̃uenire & obruere parat. sponte eade quȩ obstruxerat claustra dese¬

Expanded text:
interfecto per Maximum Gratiano, imperium Romani orbis obtinuit, mansitque in eo annis undecim cum jam in Orientis partibus quatuor annis Gratiano vivente regnasset. Itaque justis necessariisque causis ad bellum civile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguinis exigeret, et restitutionem miseri alterius exsulantis oraret, posuit in Deo spem suam, seseque adversus Maximum tyrannum sola fide major, nam longe minor universi apparatus bellici comparatione, proripuit. Aquileiae tunc maximus victoriae suae spectator insederat. Andragatius comes ejus summam belli administrabat. Qui cum largissimis militum copiis ipsamque magnarum copiarum fortitudinem praecellenti consilio omnes incredibiliter Alpium ac fluminum aditus communisset, ineffabili judicio Dei, dum navali expeditione incautum hostem praevenire et obruere parat, sponte eadem, quae obstruxerat, claustra dese
Abbreviated transcription (Latin):
liã cũ exercitu ꝓfectꝰ. constantinũ imperatorẽ apud arelatẽ ciuitatẽ clausit.
occidit.  Iamhinc de catalogo tyrannorũ quã breuissimo loqua
fecit. atq in eius locũ maximũ quendã substituit. Ipse uͦꝰ gerontius. asuis militib
occisus est. Maximꝰ exutꝰ purpura. destitutꝰ amilitib gallicanis qͥ in africam
traiect deinde initaliã reuocati sunt. nunc int̾ lnspania int̾ barbaros egens ex¬
lat louinus postea uir galliarũ nobilissimꝰ intyrannidẽ mox ut ad surrex̃ cecidit.
ebastianꝰ fr̃ esꝰdẽ. hoc solũ ut tyrannꝰ moreret᷑ elegit: Nam c̃tinuo ut creat᷑. occis
est. Quid de infelicissimo at talo loquar. cui occidi int̃tẏrannos honor & mori
fuit. In ho halaricus imprẽ facto. infecto. refecto. ac defecto.

Expanded text:
liam cum exercitu profectus, Constantinum imperatorem apud Arelatem ciuitatem clausit cepit liam cum exercitu profectus, Constantinum imperatorem apud Arelatem ciuitatem clausit cepit occidit. lam hinc, ut de catalogo tyrannorum quam breuissime. loquarfecit atque in eius locum Мaximum quendam substituit. ipse uero Gerontius a suis militibus occisus est. Maximus exutus purpura destitutusque a militibus Gallicanis, qui in Africam traiecti, deinde in Italiam reuocati sunt, nunc inter barbaros in Hispania egens exulat. Iouinus postea uir Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox ut adsurrexit et cecidit. Sebastianus frater eiusdem hoc solum, ut tyrannus moreretur, elegit: nam continuo ut creatus occisus est. quid de infelicissimo Attalo loquar, cui occidi inter tyrannos honor et mori lucrum fuit ? in hoc Alaricus imperatore facto infecto refecto ac defecto, c
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidẽ & sicũ labe factacione nr̃i tantę gs̃ agnitionem
ueritatis acci¬
perent. quã inuenire utiq nisi hac occasione ñ possent. Quid enĩ damꝓni ÷ xpĩano ad
uitã et̃nã in hanti. huic scło quolibet tempr̃ & qͦ qͦ pacto abstrahi: Quid aut̃ lucri
pagano in medio xp̃ianoꝵ adũsfidẽ obdurato. si paulo diutius diẽ ꝓtrahat quandoꝙ mo¬
rituro. cui desperata c̃uersio est: & quia ineffabilia sunt indicia dĩ. quȩ nec scire
om̃ĩa nec explicare quȩ scimꝰ possumꝰ. breuit̃ exp̃sserim correptionẽ iudicis dĩ qͦ qͦ
pacto accidat. iustȩ sustinere qui sciuint. iustę sustinere qͥ nescuint. De HORoR¬
Inno aburbe condita millesimo .cͦ. lxͦ .uͦ. honorius imperator uidens totoppo
comiti. huius belli sũma¬
cõmissa est̾. Sensit tunc demũ respublica. et
quã ut ilitatẽ tandẽ in ramano duce receperit. & quã eatenus ꝑ niciẽ ꝑ longa
tempora barbaris comitib subiecta tolerant. Igitur constantius comes ingal¬

Expanded text:
quandoquidem, etsi cum labefactione nostri, tantae gentes agnitionem ueritatis acciperent, quam inuenire utique nisi hac occasione non possent. quid enim damni est Christiano ad uitam aeternam inhianti, huic saeculo quolibet tempore et quoquo pacto abstrahi? ..quid autem lucri est pagano in medio Christianorum aduersus fidem obdurato, si paulo diutius diem protrahat, quandoque morituro, cui desperata conuersio est? Et quia ineffabilia eunt iudicia Dei, quae neo scire omnia nec explicare quae scimus possumus, breuiter expresserim, correptionem iudicis Dei, quoquo pacto accidat, iuste sustinere qui sciunt, iuste sustinere qui nesciunt. Anno ab Vrbe condita MCLXV Honorius imperator, uidens tot oppot. Constantio comiti huius belli sumcommissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam eatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit. igitur Constantius comes in Gal
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cruda insultacione ructabant. ultro c̃stantinopolim ad theo dosium
adnunc tranquillissime fruitur. Interca cũ theodosius in oriente subac¬
tił barbarũ gentib thracias tam̃ abhoste liberas reddisset. & archadiũ
filiũ suũ c̃sortẽ fecisset imperii. maximꝰ qͥdẽ uir strenuus & ꝓb atque
augusto dignꝰ nisi c̃tra sacram̃ti fidẽ ꝑtyrannidẽ emessisset. inbrittan¬
nia inuitus ꝓpemodũ ab eocercitu imperator ereatꝰ ingalliã transiit.
ubi gracianum augustũ subnta incursione ꝑ territũ. atq initaliã tran¬
sire meditantẽ dolis circũ uentũ int̾fecit. fr̃emq eiꝰ ualenti manũ au¬

Expanded text:
tatem cruda insultatione ructabant, ultro Constantinopolim ad Theodosium tatem cruda insultatione ructabant, ultro Constantinopolim ad Theodosium est, quo universus Oriens usque ad nunc tranquillissime fruitur. Interea cum Theodosius, in Oriente subactis barbarorum gentibus, Thracias tandem ab hoste liberas reddidisset, et Arcadium, filium suum, consortem fecisset imperii, Maximus, vir quidem strenuus et probus, atque Augusto dignus, nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Britannia invitus propemodum ab exercitu imperator creatus, in Galliam transiit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum, atque in Italiam transire meditantem, dolis circu
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciã sui ad opẽ xp̃i c̃ ferens maximas illas scithicasgs̃ fornudatasꝙ cunctis
maiorib . Alexindro ꝗꝗ illi magno sic̃ pompeius cornediusq testatist̃ eiqͥtatas nc̃
aũt extincto Romano exercitu romanis equis armisq instructissimas. hoc ÷¬
alanos. hunos & gothos incunctant̃ adgressus. magius multisq p̃lis uicit.
urbeq costantino polim uictor intrauit᷑. Et neparuã ipsa Romani exercitꝰ
manum assiduȩ bellãndo deterreret. fedꝰ cũ athanarico gotho xege ꝑcussit.
aricus aut̃ c̃tinuo ut c̃stantinopolim uenit. diẽ obut. VUnuise gothoꝵ
us rege defuncto. aspicientes uirtutem benignitẽq theodosii. romano sese im¬
perio dedidert̃. In hisdem ętiã dieb ꝑse qͥuiliano int̾fecto alusq smperato¬
rib sepe uictiꝰ. nunc ȩtiã ualente infugã acto recentissimȩ uictoriȩ sacie¬

Expanded text:
fiduciam sui ad opem Christi conferens, maximas illas Scythicas gentes, formidatasque cunctis fiduciam sui ad opem Christi conferens, maximas illas Scythicas gentes, formidatasque cunctis majoribus, Alexandro quoque illi Magno sicut Pompeius Corneliusque testati sunt evitatas, nunc autem exstincto Romano exercitu Romanis equis armisque instructissimas, hoc Alanos Hunos et Gothos, incunctanter adgressus magnis multisque proeliis uicit. urbem Constantinopolim uictor intrauit et ne paruam ipsam Romani exercitus manum adsidue bellando detereret, foedus cum Athanarioo Gothorum rege percussit. Athanaricus autem continuo ut Constantinopolim uenit, diem obiit. uniuersae Gothorum gentes rege defuncto aspicientes uirtutem benignitatemque Theodosii Romano sese imperio dediderunt. in isdem etiam diebus Persae, qui Iuliano interfecto aliisque imperatoribus saepe uietis, nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rium tenuit. quã ius dudũiã antea cũ patruo ualent. & cũ ualentiniano fre regnarit¬
Quicũ ad flictũ acpene collapsũ rei publicȩstatũ uiderit. eadẽ ꝓuisione qͣ quondã legerat
nerua hispanũ uirũ traianũ ꝑquẽ res publica reparata ÷. legit & ipse theodosiũ ȩꝙ
hispanũ uirũ. &restituendȩ re publicȩ necessitate apud sirmiũ purpurã induit.
humanȩ uitȩ iuirtutib iste parfuerit. infidei tam̃ sacram̃to religionisq cultd̃ sine
ulla cõparatione p̃cessit. Siquidẽ ille ꝑsecutor. hic ꝓpagator eccłȩ fuit. Ita illę ne unꝰ
qͥdẽ ꝓpͥus filius qͦ successore gauderet indultꝰ est. huius aut̃ orienti simul &
denti ꝑocciduas usq ad nunc generationes . gloriosa ꝓpago dominatur.
theodosuis afflictã rẽ publicã ira dĩ. reparandã credidit miscđia dĩ. om̃emq

Expanded text:
rium tenuit, quamvis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaretrium tenuit, quamvis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaretqui cum afflictum ac pene collapsum reipublicae statum videret, eadem provisione, qua quondam legerat Nerva Hispanum virum Trajanum, per quem respublica reparata est, legit et ipse Theodosium aeque Hispanum virum, et restituendae reipublicae necessitate apud Sirmium purpura induit, humanae vitae virtutibus iste par fuerit, in fidei sacramento religionisque cultu sine ulla comparatione praecessit. Siquidem ille persecutor, hic propagator Ecclesiae. Ita illi ne unus quidem proprius filius, quo successore gauderet, indultus est: hujus autem Orienti simul atque Occidenti per succiduas usque ad nunc generationes gloriosa propago dominatur.Theodosius afflictam rempublicam ira Dei reparandam credidit misericordia: omnem
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ o nerauere ceruiẽ. eũ se ꝓuintiȩ deletꝰ eaercitꝰ. Imperator incensiis
Magnũ u hoc ÷ ad nr̃m dolorẽ magiq misenꝰ qͥ magis nouũ: Sed ꝗdhocade sla¬
fuisse punitũ Unꝰ ds̃ una fidẽ tradidit unã ectani toto orbe diffudit. hanc
aspicit. hauc diligit. hanc defendit. Quolib& sequisquis nomine tegat. si hu¬
it non sociat᷑ alienꝰ. si hanc inpugnat inimicꝰ ÷. Consolent᷑ se gentiles inquan¬
tũ uolut iudeoꝵ hereticoꝵ ꝙ suppliciis. tantũ & unũ dm̃ eẽ & eunde ꝑsona¬
rũacceptorẽ ñ et̃ .ł exluc potissimũ ualentis extint ꝓbatione fatrant᷑
antra ꝑlegatos sũpplices poposcers. ut illis ep̃i aquib regulã xp̃ianȩ fide disce¬
rent mitterentur. Ualens inperator exiciabili prauitate doctoresa¬
riani dogntatis misit. Gothi pͥme fidei rudim̃to qđ acceper̃ tenuer̃. Itaq iusto
iudiciodĩ ipsi eũ uiuũ incender ꝗ ꝓpt̃ eũ etiã mortiu uitio erroris arsuri sunt¬

Expanded text:
r incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolaclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque suppliciis, tantum et unum Deum esse et eundem personarum acceptorem non esse uel ex hac potissimum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Christianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio Dei ipsi eum uiuum incenderunt, qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
perator cũ sagitta sautius usq infugã egre incuiusdã uillulȩ casã deportat lati¬
ret. ab uisequentib hastib dephens subiecto igne c̃sumptꝰ est & q magis te¬
stinionid̃ punitionis er & diuinȩ in dignationis t̃ribilis posteris cẽt eac̃plo¬

Expanded text:
perator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris e
Abbreviated transcription (Latin):
alla miserar nẽ d copiosissiunos simulfructices germunauit: Siqde ẽs hunnoꝵ
dium aecessis se clusa montib repentina rabie ꝑcita exarsit ingortios. es sq̃uuio
õt batos. abuntiquis sedib expulit. Gothi transito danubio fugietttes aula pasi
sine ulla federis puctione suscepti ne arma qͥdẽ qͥ tucius barluris crederet t̃ di¬
deri Romanis Demnde ꝓpt̃ intolerabilẽ a uariciã maxim ducis fame & in iu¬
snisadasteuarma surgentes uicto ualentis exercitu ꝑtiachia sese dituder
simul om̃ia cedib Incendis Rapuus ꝙ miscentes. Valens egresẜ de antiodia cũ ul¬
tina enfeliei s belli sorte t᷑heret᷑ serapeccati marimi poenitentia stimulat epas
mabile illad bellũ uitrachia cũgotius iã tt̃ exercitatione iuriũ rerꝙ habun¬
ꝑdeuia eogerentur Funditꝰ cese gladuis in sequentũ. contisꝙ perier t̃ Ipse im¬

Expanded text:
illa miseriarum nostrarum copiosissimos simul frutices germinavit: siquidem gens Hunnorum, illa miseriarum nostrarum copiosissimos simul frutices germinavit: siquidem gens Hunnorum, diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita, exarsit in Gothos: eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danubio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti, ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera peccati maximi paenitentia. stimulatus. emabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abuns metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse im
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimã mauritanię dolo captã. deinde cędib incendisq c̃opletã barbaris in
p̃dã dedit. Igitur comes theodosius theodosii qͥpꝰ imperio pͥfuit pat̾. aualentini¬
ano missꝰ effusas mauroꝵ gentes multis p̃lus fregit ac fudit. ipsũ firmũ ad¬
flu tũ & opp̃sũ coegit ad mortẽ. Postcũ experientissima ꝓuidentia totã cum
mauritania africã meliorem pͥstinis redidisset. instimulante & obrepento in¬
uidia usẜ int̾fiq apud cathaginẽ lapti Tari in remissionẽ peccatoꝵ p̃optauit. Ac
pꝰ quã sacram̃tũ xp̃i qđ quęsierat adsecutꝰ ÷ pꝰgloriosã scłi uitã. &iã deuitȩ et̾̃ni¬
tate securꝰ. ꝑ cussori iugulũ. ultro p̃buit.
modũ iuuenis. cũ in estimabilẽ multitudinẽ hostũ Romanis infusã finib
rneret. fretꝰ xp̃i potentia. longe in pari nulitũ numero sese in hosi

Expanded text:
nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in praedam dedit. igitur comes Theodosius, Theodosii qui post imperio praefuit pater, a Valentiniano missus effusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et oppressum coegit ad mortem. post cum experientissima prouidentia totam cum Mauretania Africam meliorem pristinis reddidisset, instimulante et obrepente inuidia iussus interfici, apud Carthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptauit ac postquam sacramentum Christi quod quaesierat adsecutus est, post. gloriosam saeculi uitam etiam de uitae aeternitate securus percussori iugulum ultro praebuit. modum juvenis, cum inaestimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia, longe impari militum numero sese in hoste
Abbreviated transcription (Latin):
chi hoc ÷ xp̃iani qͥadunũ fidei opꝰ dimissa sȩculariũ rerũ multimoda accione sese
redigunt. admilitiã cogeruntur. Uastas illas tunc egipti solitudines harenasq
diffusas. quas ꝓpt̃ sitim acsterilitatẽ. pericdlosissimãq serpentiũ habundantiã c̃ũ¬
satio hominũ ñ nosset. magna habitantiũ monachoꝵ multitudo c̃pleuit. Huc tri¬
buni & milites missi. qͥ scõs acuenerabiles milites dĩ alio nomine ꝑsecutionis abstra¬
t. Intfecta st̃ ib agmina multa sc̃oꝵ. Iuȩ aut̃ ꝑ diuersas ubiq
his similib ꝙ ussis adũs ȩccłas catholicas & recte fidei ppłos gesta sunt. satis signi¬
ficatũ ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in affricȩ partib firm sese excita¬
tis mauroꝵ gentib. regẽ c̃sti tuens. africã. mauritaniãq uastauit. Cesarcã urbẽ

Expanded text:
chi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se chi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. uastas illas tunc Aegypti solitudines harenasque diffusas, quas propter sitim ac sterilitatem periculesissimamque serpentum abundantiam connersatio humana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos ac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubiqhis similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream urbem
Abbreviated transcription (Latin):
nitiosã manũ galliȩ hodieq testes st̃ inqͥb p̃supta possessione c̃sistunt. quãuis puidentia
dĩ xp̃iani om̃s modo fact catholica fide. nr̃isq dericis qͥb obedirent receptis. blande. man¬
suete. in nocent̃q uiuant ñ quasi cũ subiectis gallis. seduere cũ frib xpianis. Anno aut xͦ
imperii sui ualentinianꝰ cũ sarmatȩ sese ꝑpannonias diffudissent. easq uastarent. bellũ
in eꝰ parans. apud brigantionẽ oppidũ subita effusione sanguinis qd̾ grece apoplexis
nocatꝰ᷑ subfocatꝰ & mortuus est. Postquẽ gracianꝰ filius occidentis imperiũ tenuit.
Ualente patruo in orientis partib c̃stituto. Ualentinianũ ȩtiã frẽm suũ paruũ adm¬
dũ. sociũ creauit imperii. ꝓ Anno aburbe c̃ditamł cͦ.xxuiii. ualens xxxuiiii¬
abaugusto imperium uiͦii aniis ualentiniano mortuo tenuit. Cui soli cũ impie age¬
repotuisset erubescere. ilico uelut effrenata lib̾tatis audatia legẽ dedit. ut mona¬

Expanded text:
ione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias diffudissent easque uastarent, bellum in eos parans apud Brigitionem oppidum subita effusione sanguinis, quod Graece apoplexis uocatur, suffocatus et mortuus est. Post quem Gratianus filius Occidentis imperium tenuit, Valente patruo in Orientis partibus constituto; Valentinianum etiam, fratrem suum paruum admodum, socium creauit imperii Anno ab Yrbe condita MCXXVIII Valens tricesimus nonus imperium quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, cui soli, cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut effrenata libertatis audacia legem dedit, ut mona
Abbreviated transcription (Latin):
nulib mixta deflũit. Preterea aithanaricus rex gothoꝵ xp̃ianos ingente sua crude¬
lissime ꝑsccutꝰ plurimos barbaroꝵ obfidẽ xp̃i intfectos. ad coronã mararii sublima¬
uit. Quoꝵ tam̃ plurimi inromanoi solũ ñtrepidi udut ad hostis. sedcerti quia ad
s ꝓxp̃i ẽfessione fugerunt. Mlentinianꝰ saxones gentẽ iuoceani littorib et
paludib inuis sitã uirtute atꝙ agilitate terribile. periculosa Romanis fiuib erui¬
tionẽ magna mole meditantes. in ipsis francoꝵ finib opp̃ssit. Ugundionũ ꝗꝗ uo
in sedert̃. Hos quondã subacta interiora germania adruso & tiberio ado ptiuis filus
cȩsaris augusti. ꝑcastra dispositos inmagnã caaliusse gentẽ. atꝙ ita etiã nom̃ exopere p̃¬

Expanded text:
nubibus pluuiae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus rex Gothonubibus pluuiae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus rex Gotholissime persecutus, plurimos Barbarorum ob fidem interfectos ad coronam martyrii sublimavit. Quorum tamen plurimi in Romanum solum non trepidi velut ad hostes, sed certi quod ad fratres, pro Christi confessione, fugerunt. Valentinianus Saxones gentem in Oceani littoribus et paludibus inviis sitam, virtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem mainsederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere p