comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uticã sese int̾emit. Inde rursus romã reu̾s. rerũ sũmã
ac potestatũ solꝰ sibi p̾sũpsit qđ greci monarchiã uocant.
: dũ ibi rei publice statũ cont᷑ morẽ maioꝵ clem̃t̾ in¬
imꝑare ceꝑat. In hac coniuratione ᷤᷤ.Ix. conscios fuisse
runt. Romanꝰ uͦ popłs dolore stimulatꝰ. capitolu
cũ actoribꝰ cȩdis incende uoluit. apd̃ qͦs etiã ita pꝰmodũ memo¬
rabilis factꝰ ẽ. ut õs pꝰ illũ ĩꝑatores cęsares ñ cupent᷑ Hac de¬

Expanded text:
rsus Romam, rerum summam ac potestatem solus sibi praesumpsit, quam Graeci monarchiam vocant; sed dum ibi reipublicae statum contra morem malorum clementer inimperare incoeperat. In hac conjuratione ducentos sexaginta conscios fuisse ferunt. Romanus vero populus dolore stimulatus capitolium cum auctoribus caedis incendere voluit. Apud quos etiam post modum memorabilis factus est, ut omnes post illum imperatores, Caesares nuncupentur.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ni sanguinis futurũ metuebant. Ad extremũ
uͦ sepe noĩati parthi cũ iã se pares magnitudini ro¬
manoꝵ credent. romana signa q̃ crasso int̾fecto
diripuerant ultro octauiano augꝰto reddider̃. & obsidibꝰ
traditis firmũ fedꝰ cũ eo pacti st̃. Plꝰ enĩ apdeos memo¬
ratꝰ aug̾tꝰ fauore noĩs sui fec̃. ꝗͣ facere qͥsꝗͣ aliꝰ ĩꝑatoꝵ. ar¬
moꝵ robore potuisset. His etiã nẽ de parthis breuit̾
expeditis. opꝰ ꝓpositũ nc̃ conabor inuade. & a notissimis
romanoꝵ imꝑatoꝵ tẽporibꝰ sic̃ supͣ ꝓmisi totã hane
historiã legitime confirmare. A boctauiano qͥppe aug̾t

Expanded text:
paterni sanguinis futurum metuebant. Ad extremum vero saepe nominati Parthi, cum jam se pares magnitudini Romanorum crederent, Romana signa, quae Crasso interfecto deripuerant, ultro Octaviano Augusto reddiderunt, et obsidibus traditis firmum foedus cum eo pacti sunt. Plus enim apud eos memoratus Augustus favore nominis sui fecit, quam facere quisquam alius imperator armorum robore potuisset. His etiam nunc de Parthis breviter expeditis, opus propositum nunc conabor invadere et a notissimis Romanorum imperatorum temporibus, sicut supra promisi, totam hanc historiam legitime confirmare. Ab Octaviano Au
Abbreviated transcription (Latin):
teriri fas ñ ẽ. S qr parthi sitharũ exules exstitere sic̃
ipsoꝵ uocabulo dep̾hendit᷑ scithico enĩ sermone parthi ex¬
ules appellant᷑. de scitharũ regno pͥus pauea narrabo. Sci¬
tharũ g gens antiqͥssima sub septẽ trione posita ab uno la¬
tere ponto ab alto uͦ montibꝰ ripheis & atgo asya t̾minat᷑¬
S scithȩ ñ minꝰ illustra pͥncipia ꝗͣ ĩꝑia habuere. nec uiroꝵ ma¬
gis ꝗͣ feminarũ uircutibꝰ claruere. Quippe cũ uiri hos de qͥbꝰ¬
agimꝰ parthos bactrianosq feminȩ uͦ eoꝵ amaronũ regna
condiderint. Itaq res gestas uiroꝵ mulierũq considantibꝰ
incertũ ẽ ut̃ apd̾ eos sexus illustrior fuerit. His tam̃ ueso

Expanded text:
tur divisisse. Sed quia Parthi Scitharum exules extitere, sicut ipsorum vocabulo deprehenditur--Scithico enim sermone Parthi exules appellantur--de Scitharum regno prius pauca narrabo; tur gens antiquissima, sub septentrione posita, ab uno latere Ponto, ab altero vero montibus Riphaeis et Asia a enim minus inlustria initia quam imperium habuere, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere,quippe cum ipsi agimus Parthos Bactrianosque, feminae vero eorum Amazonum regna condiderint. Itaque res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum est uter apud eos illustrior sexus fuerit. His tamen Veso
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tẽa ꝑincultas solitudines errare soliti: ñ agrũ exercent sed
uxores & lib̾os secũ ĩ plaustris uehunt. coriis imbrẽ & hiemis
asꝑitatẽ euitantes. Atm̃ta & pecora: cũ eis gͣdiunt᷑. Lacte &
melle uescunt᷑. Gens laboribꝰ & bellis asꝑa uires corpoꝵ ĩm̃se.¬
s ac uenationibꝰ dudũ exercebant. inustis infantũ dext̃i¬
oribꝰ mãmis. ne sagitarũ ictꝰ impediret᷑. Unde amarones ap¬
pellabant᷑. Duȩ his reginȩ fuere. marthesiȩ & lampedo. Quȩ
idicabant. Itaq maiore parte europe iã sibi subacta: asi
biq epheso multisq aliis urbibꝰ conditis. partẽ exercitꝰ cũ
genti p̃da domũ dimiser̃. Relique aut̃ q̃ ad tuendũ asie ĩ
remanserant. ꝯcursu barbaroꝵ cũ marthesia regina int̾¬
ficiunt᷑. In cuiꝰ locũ filia eiꝰ orit̾hia regno succeditꝰ Cui p̃t̃
singłarẽ belli scientiã eximia seruar᷑e in om̃e euũ uirgini¬
tis ammiratio fuit. Deniq amaronũ uirtute excitus¬

Expanded text:
er incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporum immequis, venationibus exercebant, inustis infantum dexterioribus mammis, ne sagittarum iactus impediantur; unde dictae Amazones. Duae his reginae fuere, Martesia et Lampeto, quae praedicabant. Itaque maiore parte Europae subacta Asiae Ibi Epheso multisque aliis urbibus conditis partem exercitus cum ingenti praeda domum dimittunt. Reliquae, quae ad tuendum Asiae imperium remanserant, concursu barbarorum cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius Orithyia regno succedit, cui praeter singularem belli scientiam eximia servatae in omne aevum virginitatis admiratio fuit. Huius virtute tantu
Abbreviated transcription (Latin):
mandã. Qui ambul auerunt
in luxurus. desideriis. uino¬
lentiis. comessationibus. pota¬
tionibus. et illicitis idolorũ
cultibus in quib nune obstu¬

Expanded text:
mandam, qui ambulaverunt, in luxuriis, desideriis, vinolentiis, comessationibus, potationibus, et illicitis idolorum cultibus, in quibus nunc obstu
Abbreviated transcription (Latin):
s conscientię bonȩ interroga¬
tio indm̃. Presurrectionẽ
dextera dĩ. de gluciens mor¬
tem: ut uitȩ eternȩ heredes
efficeremur profectus in
celũ subiectis sibi angelis.
et potestatibus et uircutibꝰ.¬
Xp̃o igitur passioni carne:
et uos eadẽ cogitatione ar¬
mamini: qr qui passais: car¬
ne desut apeccatis ut iã ñ
hominum desideriis. s uo¬
luntate dĩ qd̾ reliquum ⁊
in carne uiuat temporis.
Sufficient p̃teritũ tempus

Expanded text:
e bonae interrogatio in deum per resurrectionem dextera dei deglutiens mortem, ut uitae aeternae heredes efficeremur, profectus in caelos subiectis sibi angelis et Potestatibus et Virtutibhristo igitur passo in carne et uos eadem cogitatione armamini: quia qui passus est carne desiit a peccatis, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate dei quod reliquum est in carne uiuat temporis. sufficit enim praeteritum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uis ⁊ abulgaris. ⁊ amalis. xͥ anis seu alio qͣlic̃q mͦ ȩccłȩ fuerint incense ⁊ cõbꝰtȩ
rari queant. Initin̾e uͦ positis si eccła defuerit ut subͥ diuo seu intentoriis. Iten.

Expanded text:
 a Bulgaris, et a malis Christianis seu alio qualicunque modo ecclesiae fuerint incensae et combustae, rari queant. In itinere vero positis, si ecclesia defuerit, ut sub dio, seu in tentoriis; ite
Abbreviated transcription (Latin):
sapiunt nulla ibi suꝑsticiõe de uicti teneant᷑. ⁊ om̃ino nulla memoria martyrũ accipiat᷑
delis abbates. ⁊ monachi qui ñ studio caritatis. s zelo rapacitatis ĩui
ĩ morte ĩ monast̾iis illoꝵ tͣadant. ⁊ eccłis quib subditant eẽ uident᷑. ⁊ aqͥbꝰ. baptismũ
penitentiã. eucharistiã. nec ñ pabulũ uitȩ cũ lacte carnis acceꝑunt. ł accipiunt. ni¬
cħ de bonis suis relinquant. Hanc deniq fidẽ ł famã discordie. nos aĩadu̾tentes oĩb¬

Expanded text:
sapiunt, nulla ibi superstitione devincti teneantur, et omnino nulla memoria martyrum probabilitdelicet abbates et monachi, qui non studio charitatis, sed zelo rapacitatis invigin morte in monasteriis eorum tradant, et ecclesiis quibus subjecti esse videntur, et a quibus baptismum, poenitentiam, Eucharistiam, nec non pabulum vitae cum lacte carnis acceperunt vel accipiunt, nihil de bonis suis relinquant. Hanc denique famam discordiae nos animadvertentes, o
Abbreviated transcription (Latin):
ot elem̃ta ignis aroore ta¬
bescent. No uos uero cȩlos
et nouam terram et pro-¬
missa ipsius ex pectamus.
im quibus iustitiam habitat.
pectantes satagite imma¬
culati et in uolati ei in¬
ueniri in pace. et domini
nostri longanimitatem
salutem arbitramini. sic̃¬

Expanded text:
t elementa ignis ardore tabescent. Novos vero celos et novam terram secundum promissa ipsius expectamus: in quibus justicia inhabitat. pectantes: satagite immaculati et inviolati apud eum inveniri in pace: et Domini nostri longanimitatem salutem arbitramini. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
unus. Non tardat dñs ꝓmis
uolens aliquos perire sed om̃s
adpenitentiam reuerti Ad¬
ueniet autẽ dies dñi ut fur
in qua cęli magno impetu
transient. elementa uero
calore soluentur. Q t̾ra
et quȩ in ipsa sunt oĩa oꝑa
exurentur. Cũ hec igitur
om̃ia dissouenda sunt. quales
sationibus et pietatibus. ex¬
pectantes et properantes
in aduentum diei dei : Per
quẽ cȩli ardentes soluent᷑.¬

Expanded text:
unus. Non tardat Dominus prnolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti. Adveniet autem dies Domini, ut fur: in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur, terra autem, et quae in ipsa sunt opera, exurentur. Cum igitur haec omnia dissolvenda sint, quales sationibus et pietatibus, exspectantes, et properantes in adventum diei Domini, per quem coeli ardentes solvent
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris ambulamus: mti¬
mur et non facimus uerita¬
tẽ. Si aut̃ in luce ambulemꝰ
sic̃ et ipse ẽ inluce: societatẽ
habemus ad inuicẽ. et sangͥs
om̃i peccato. Si dixerimus
quia
peccatũ non ha¬
mus : ipsi nos
cimus et ueri¬
tat ĩnobs non ẽ. Si con¬
fite amur peccata nr̃a : fideł

Expanded text:
in tenebris ambulemus, mentimur et non faciemus ueritatem: si autem in luce ambulemus, sicut et ipse est in luce, societatem habemus ad inuicem et sanguis omni peccato. si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et ueritas in nobis non est. si confiteamur peccat
Abbreviated transcription (Latin):
Explicit liber historiȩ eccłiasticȩ gestoꝵq roma¬
ioꝵ atq francoꝵ. Incipit epilogus oꝑis p̃ce¬
dentis aduenerabilem scriptus blesensium a&¬
mel densium & carnotensiũ comitissam

Expanded text:
Explicit liber Historiae ecclesiasticae Gestorumque RomaExplicit liber Historiae ecclesiasticae Gestorumque Romanorum atque Francorum. INCIPIT EPILOGUS OPERIS PRECEDENTIS AD VENERABILEM SCRIPTUS BLESENSIUM MELDENSIUM ET CARNOTENSIUM COMITISSAM
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in eccłia sc̃e dĩ genitricis mariȩ
aqͥsgrani.
arcusq supͣ tumulũ eiꝰ de auratꝰ: ex.
tructus.
et᷑um eiꝰ om̃ia gesta quȩ uulgo nar᷑¬
rant᷑ ñ
st̾ hic ꝓpt̃ uitandũ fastidiũ legentes
pleniter
explanata. Pret̾ea romȩ pꝰ leonẽ cutꝰ
supͣ fecimꝰ
m̃tionẽ: sedit stephanꝰ quartꝰ. Stepħo
.quoq succes¬
sit paschalis. Codẽ qͦq tẽpore floru¬
it sc̃s egidiꝰ
confessor p̃cipuus. natione grecꝰ.
qͥ dĩ nutu ue¬
niens ad gallias in ꝓiuntia eui
septimani
nom̃ : heremiticã dux̃ uitam
Ciaruit & his
teporib paulꝰ gentis suȩ idẽ.
longobardoꝵ
historiȩ scͥptor. Qui de mona.¬
sterio mantis
cassini uenit in galliam. attractꝰ amore & opinione
prefati principis karoli precellentissimi imꝑatoris.
Deniq nicephorus imꝑator constantinopolitanus
uius supra meminimus post multas & insign
uictorias de sarracenis mortuus est. & michahel¬
gener ipsius ad imperium sublimatus est.

Expanded text:
autem in ecclesia sanctae Dei genitricis Mariae Aquisgrani, arcusque supra tumulum ejus deauratus est exstructus. Ceterum ejus omnia gesta quae vulgo narrantur non sunt hic propter vitandum fastidium legentis pleniter explanata. Preterea Romae post Leonem, cujus supra fecimus mentionem, sedit Stephanus quartus; Stephano quoque successit Paschalis. Eodem quoque tempore floruit sanctus Egidius confessor precipuus, natione Grecus, qui Dei nutu veniens ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. Claruit etiam his temporibus Paulus gentis suae, id est Longobardorum, historiae scriptor. Qui de monasterio montis Cassini venit in Galliam, attractus amore et opinione prefati principis Karoli precellentissimi imperatoris.Denique Nicephorus imperator Constantinopolitanus, cujus supra meminimus, post multas et insignes victorias de Sarracenis mortuus est, et Micahelgener ipsius ad imperium sublimatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ italiȩ fecerat: & rhotrudẽ quȩ filiarũ eiꝰ pͥmo¬
genita. a constantino grecoꝵ imꝑatore desponsa¬
ta erat. Quoꝵ pipinꝰ unũ filiũ suũ bernardũ.
filias aut̃ gͥnq ad alaidem. atulã. gundradam.
berthaidem ac theodoratam suꝑstites reliqͥt. In
qͥbꝰ rex pietatis suȩ p̃cipuũ docum̃tũ ostendit cũ
filio defuncto nepotẽ patͥ succede. & neptes int̾
filias suas eclucari feciss&. Imꝑator deniq nice¬
phorus constantinopolitanꝰ ad eũ misit. & firmis¬
simũ fȩdꝰ cũ eo disposuit. totãq uenetiã illi uolũ¬
iere: ludouico filio suo quẽ aqͥtaniȩ regẽ du
ordinauerat: coronã ĩꝑialẽ dereliqͥt Berna edũ

Expanded text:
regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berthaidem ac Theoderatam superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae precipuum documentum ostendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari fecisset. Imperator denique Nicephorus Constantinopolitanus ad eum misit, et firmissimum fedus cum eo disposuit, totamque Venetiam illi volunnere, Ludovico filio suo, quem Aquitaniae regem dudum ordinaverat, coronam imperialem dereliquit; Bernardu
Abbreviated transcription (Latin):
milia cũ septuaginta nauibꝰ dedita t̾ritꝰ ptholomeus sc apham
&̾ consul ẽ. appellatꝰ. Deinde in affricã transiens. õs
ni pompeii duces atq nepotes debellauit. Conflixit gͦ

Expanded text:
millia septuaginta navibus dedita. Unde territus Ptolemaeus scapham et consul est appellatus; deinde in Africam transiens, omnes magni Pompeii duces atque nepotes debellavit. Conflixit
Abbreviated transcription (Latin):
nos dimicans hircani nom̃ accepit. Et hiue hyrehano sue.¬
chanũ. S donec adolescerent pueri alexandrã ꝯiugẽ suã
rẽꝑam̃to regali p̃ẽẽ. uoluit: simul arbitrã statuens cuinã
potissimũ duoꝵ illoꝵ sũmũ sac̃dotiũ cõmitteret. Illa hyr¬
chanũ in sac̃dotio patri sustituit ꝓpt̾ senioris ȩtatisꝑ̃ro¬
alex andrȩ uͦ mortẽ aristobolꝰ inuasit regnũ. ac demũ
hyrchanꝰ sac̃ dotii dignitatẽ ei dimisit. Postea uͦ idẽ hẏrcanꝰ¬
excitatꝰ ab antipatro patre herodis. pͥmũ ad arabiȩ regẽ se ꝯtulit
recẽ bepustens. ꝗc denui ponpeio romanoꝵ duci q̃ ĩ siria tigit
regẽ debellaturꝰ aduenerat querimoniã suꝑ fre suo detulit.
Qua occasione idẽ pompeiꝰ ꝯsul romanoꝵ urbẽ ierosolimã obpu¬
gnauit. & tẽplũ polluit & aristobolũ pontificẽ uinc̾tũ cũ libis

Expanded text:
nos dimicans Hircani nomen accepit. Joanni Hircano succcanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret. Illa Hircanum patri in sacerdotio substituit propter senioris aetatis praeroAlexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanexcitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem regem debellaturus advenerat, querimoniam detulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam expugnavit, et templum polluit, et Aristobolum pontificem vi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & ex ȩrario publico pecuniã fractis ianius tulit. quã suis mi¬
litibꝰ erogaũ. Int̾ea uͦ apd̾ dirachiũ multi reges orientis ad
mpeiũ cũ auxiliis conuenire. Qđ audiens cȩsar agmine p̃¬
rato ꝑ epyrũ in thessaliã uenit. Pompeiꝰ aut̃. cũ maximis copiis
płimi. Contͣ cesar similit̾ octoginta enoortes triplici ordina¬
ut dispositione. In exercitu cȩsaris fuere minꝰ ꝗͣ .xxx.n
uniu̾sus pompeii fugit exercitꝰ. Cesa st̃ in eo p̾lio pompeia
adolescentis in grãm cesaris uicꝰtoris occisus ẽ. Pompeio uͦ int̃¬
to. cesar syriã ꝑuagatꝰ alexandriã uenit. ubi asexand

Expanded text:
rario publico fractis januis pecuniam tulit, quam suis militibus erogavit. Interea vero apud Dyrrachium multi reges Orientis ad Pompeium cum auxiliis devenere; quod audiens Caesar, agmine comparato, per Epirum in Thessaliam venit. Pompeius octogiRomani plurimi. Contra Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordinavit dispositione. In exercitu Caesaris fuere minus quam triguniversus Pompeii fugit exercitus. Caesa sunt in eo praelio Pompeianadolescentis, in gratiam Caesaris victoris, occisus est. Pompeio interfecto, Caesar, Syriam pervagatus, Alexandriam venit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ost nȩc aut̃ dariꝰ cũ qͣdringentis milibꝰ peditũ. & centũ
milibꝰ eͥtũ. in aciẽ ꝓcedit Occurrit ei alexander. & cõ¬
mittit᷑ p̃liũ in gentibꝰ animis In eo p̃lio utq rex iuil¬
nerat᷑ & tã diu certam̃ anceps fuit: qͦ adfugeret dariꝰ:
Exinde magna cedes ꝑsarũ secuta ẽ. Cȩsa enĩ st̃. Ix. unũ
milia peditũ. & eqͥtũ.x. milia. capta.lx. milia. Exma¬
cedonibꝰ uͦ: cecidere pedestres. exxx. & eqͥtes centũ qͥn¬
qͣginta. In castris ꝑsarũ: multũ auri & ceterarũ opũ
mat̃. & uxor eadeq soror. & que baru tiiartearure¬
nuit. Illas tam̃ alexander haberi apđ se ut reginas p̃ce¬
pit. filiabꝰq ñ sordidiꝰ matrimoniũ dignitate patris sꝑa¬
re uissit. Post hec aut̃ dariꝰ in grãm uictoris alex andri. aureis
iuncit᷑ catenis a cognatis suis. Et uinctꝰ pͥarit̾ cũ ꝑsarũ reg
no finiuit. Cuiꝰ corpꝰ alexander more regio sepelunt. Seq ꝑ

Expanded text:
tum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et committitur praelium ingentibus animis. In eo praelio uterque rex vulneratur, et tandiu tamen anceps fuit quoad fugeret Darius. Exinde magna caedes Persarum secuta est, caesa enim sunt sexaginta milia, equitum decem milia; capta XL milia. Ex Macedonibus cecidere pedestres CXXX, equites CL. In castris Persarum multum auri ceterarumque opum mater et uxor eademque soror enuit. Illas tamen Alexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit. Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. Et vinctus pariter cum Persarum regno vitam finivit. Cujus corpus Alexander more regio sepelivit. Sicque
Abbreviated transcription (Latin):
suũ muro ãplexa tota pene miri cingebat᷑ absꝙ faucibꝰ
quȩ tribꝰ milibꝰ passuiũ aꝑiebant᷑ Porro hic locꝰ murũ .xx.
pedes latũ ht̃ saxo qͣdrato in altitudinẽ cubitoꝵ .xl. na¬
Arsũ eiꝰdẽ urbis ciu byrse nom̃ erat ampliꝰ quã duo muia pas¬
sinuĩ tenebat Ex una parte murꝰ eõmunis erat urbis e¬

Expanded text:
suum muro amplexa, tota pene mari cingebatur atque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. Is locus murum XXX pedes latum habuit saxo quadrato, in altitudinem cubitorum XL. Arx, cui Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo milia passuum tenebat. Ex una parte murus communis est urbis e
Abbreviated transcription (Latin):
agminũ ordines nemo nͥ sexagenariꝰ dux̃. ut si pͥncipia
castroꝵ cerneres: senatũ te c̾nere. ñ milicie duces existima-
cipe głiosiꝰ ratus in cãpis adrasti dirigit ac iem adis alex¬
andrũ. Habuit gͥ dariꝰ in ea congressione sexcenta milia mi¬
atꝰ alexandri arte. quã macedonũ uirtute. Magna cedes
psarũ in eo p̃lio fuit. De exercitu uͦ alexandri. nouẽ tan¬
tũ cecidere pedites. & .c. uiginti equites. Post hane autẽ¬
uictoriã. maior pars asiȩ ad alexandrũ statĩ defecit: Deniq
plurima gessit alexander bella cũ p̃fectis darii. quos iã
Ñ tã armis quã nominis sui t̾rore suꝑauit. Iã enĩ milites ale.

Expanded text:
agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimarecipere gloriosius ratus, cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia mion minus Alexandri arte, quam Macedonum virtute. Magna caedes Persarum in eo praelio fuit; de exercitu vero Alexandri novem tantum cecidere pedites, et centum viginti equites. Post hanc victoriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam armis quam nominis sui terrore superavit. Jam eni
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sue adele uenerabili comitis-¬
se: hugo scĩ benedicti floriacen¬
sis alũpnꝰ. magne felicitatis decꝰ.
Digñ censeo serenissima dnã. mu¬
nͦ p̃sentis oꝑis mansuetudini urẽ
supplici affectu dedicare. cũ sitis
nr̃ĩ eui multis p̃ponenda ꝓcerib.
tũ generositate p̾clara: tũ ꝓbita¬
te p̃cipua. tũ qm̃ estis litt̾is eru-¬
dita. qd̾ ẽ gentilitiũ siue ciuilitas
magna. M unꝰ aut̃ meũ hunc appello codicellũ. c̾pendiosa
b̾uitate subtilissimũ. qͥ sua uos amenitate delect&. ⁊ ho¬
tet᷑ ad benefaciendũ. ⁊ ad uitã bonis morib exornandã.

Expanded text:
e suae ADELAE venerabili comitissae HUGO, sancti Benedicti Floriacensis alumpnus, magnae felicitatis decus. Dignum censeo, serenissima domina, munus presentis operis mansuetudini vestrae supplici affectu dedicare, cum sitis nostri aevi multis preponenda proceribus, tum generositate preclara, tum probitate precipua, tum quoniam estis litteris erudita, quod est gentilitium sive civilitas magna. Munus autem meum hunc appello codicellum compendiosa brevitate subtilissimum, qui sua vos amenitate delectet et adhortetur ad benefaciendum, et ad vitam bonis moribus exornandam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ femina puer̃. Nã ⁊ statura utriq medioeris. ⁊ uox eque
gracilis ⁊ liniam̃toꝵ qualitas matri ac filio similis erat
ne forte nouo habitu aliqͥd occultare uideret᷑: eodẽ ornatu
⁊ popłm uestiri uibo. Quẽ morẽ uestis exinde gens illa¬
uniuersa tenet. S primis initiis sexũ mentita: puer
ẽẽ credita ẽ. Magnas deniq res gessit. Quar̾ amplitu¬
dine ubi in uidiam putat suꝑatam. q̃ sit fatet᷑ qũe ue
simulassoe. S hoc illi dignitatẽ regni ñ ademit sed
admirationẽ ausit d mulier mͦ ñ feminas uirtute s

Expanded text:
pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter gracilis et liniamentorum qualitas matri ac filio similis. Igitur et ne novo habitu aliquid occultare videretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet, quem morem vestis exinde gens universa tenet. Sic primis initiis sexum mentita puer esse credita est. Magnas deinde res gessit; quarum amplitudine ubi invidiam superatam putat, quae sit fatetur quemve simulasset. Nec hoc illi dignitatem regni ademit, sed admirationem auxit, quod mulier non feminas modo virtute, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Exut edictũ a cesare augto. ut describet᷑ uniu̾sus orb̾. cesaris o¬
ctouiani faciens iter̃ m̃tionẽ. O porta enĩ ut opinor a notissi-¬
mis regib ł ĩꝑatorib catholicis uiris eccłiasticas historias or-¬
dinare. ⁊ ab his que celebri fama ferunt᷑ etiã apd gentiles ꝑfe-¬
ctissime roborare. Unde ego anino regũ antiqꝵ notissi:¬
mo nẽ incipiã. Itaq rex pͥmꝰ qͥ dudũ regib auitũ. morẽ.
qͥb fines regni magis tueri ꝗͣ ꝓferre mos erat. noua regꝰ¬
ni cupiditate mutauit. ⁊ bella finitimis intulit : ninꝰ cuiꝰ
supͣ meminimꝰ legit extitisse. Qͥ dũ totã siriã ⁊ alias mul-¬
tas orientis ꝓuincias sibi subegissae : ꝑ annos .l. regnauit
Qb exactis decessit. relicto ad huc ĩpubere filio nina noĩe.¬
⁊ uxore semiramide. Que nec ĩmaturo puero ĩꝑiũ au-¬
sa tͣdere. nec ipsa palã tͣctare. tot ac tantis gentib uix patien¬
t uni uiro nedũ femine parituris simulat ꝓ uxore nini filiũ

Expanded text:
esare Augusto ut describeretur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem. Oportet enim, ut opinor, a notissimis regibus vel imperatoribus catholicis viris ecclesiasticas historias ordinare, et ab his quae celebri fama feruntur etiam apud gentiles perfectissime roborare. Unde ego a Nino regum antiquorum notissimo nunc incipiam. Itaque rex primus, qui dudum regibus habitum morem, quibus fines regni magis tueri quam preferre mos erat, nova regni cupiditate mutavit et bella finitimis intulit, Ninus, cujus supra meminimus, legitur extitisse. Qui dum totam Syriam et alias multas Orientis provincias sibi subegisset et per annos 50 regnavit et ipse decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium,
Abbreviated transcription (Latin):
cã historiã ordinare studebo ⁊ p̾cedentiũ rerum sig¬
nis legitime confirmabo. illud recolens d̃ lucas euangeli¬
sta cũ dñicȩ incarnatioĩs texeret historiã herodis regis
udaicȩ gentis in ipso sui sc̃ĩ euangelii pͥntipio intu

Expanded text:
esiasticam historiam ordinare studebo et precedentium rerum sigesiasticam historiam ordinare studebo et precedentium rerum signis legitime confirmabo, illud recolens quod Lucas evangelista, cum dominicae incarnationis texeret historiam, Herodis regis Judaicae g
Abbreviated transcription (Latin):
nteꝗͣ t̾n opꝰ ꝓpositũ aggrediar explana¬
re eccłiasticas scł historias latissima
suauitate refertas cõpendiosis breina¬
tor deflorare primũi oportunũ existi¬
mo p̾senti uolumine de uidaice ple¬
bis statu quedã ꝑstringere. ne illoꝵ famosissimã gene¬
Urositatẽ penitꝰ uidear silentio p̃terire. de quoꝵ
se Igit᷑ ab abraam eoꝵ patriarcha usq ad eiꝰdẽ xp̃i
natiuitatẽ quandã narratioĩs lineã deducã. asirie reg.¬
no ł regib exordiũ sumens. ⁊ a t̾cia mundr etate. qͣ legi¬
t᷑ ninus regnasse sub quo natus ẽ abrahã: multa quę
qͥnq libri continent morsi abinitio scłi p̃t̾mittens.
constitutione quippe mundi usq ad modo dictũ niñ
inueniuntur anni tria milia et centũ octoginta qua¬
tuor qͥ ab om̃ibus historiographis gentilibus ł omis¬
si uł ignorati st̃. Quibꝰ et ego causa cõpendii p̾t̾mis¬
is: a notissimis regũ ĩꝑatoꝵq tẽporibus hane eecl¬

Expanded text:
n opus propositum adgrediar explanare, ecclesiasticas scilicet historias letissima suavitate refertas compendiosus breviator deflorare, primum oportunum existimo presenti volumine de Judaicae plebis statu quaedam perstringere, ne illorum famosissimam generositatem penitus videar silentio preterire; de quorum se. Igitur ab Abraham eorum patriarcha usque ad ejusdem Christi nativitatem quandam narrationis lineam deducam; a Syriae regno vel regibus exordium sumens, et a tertia mundi aetate, qua legitur Ninus regnasse, sub quo natus est Abraham; multa quae quinque libri continent Moysi ab initio seculi pretermittens. A constitutione quippe mundi usque ad modo dictum Ninum inveniuntur anni tria milia et centum octoginta quatuor, qui ab omnibus historiographis gentilibus vel omissi, vel ignorati sunt. Quibus et ego causa compendii pretermissis, a notissimis regum imperatorumque temporibus hanc eccl
Abbreviated transcription (Latin):
dño ĩ moletꝰ. nec ñ statuta canonica. ĩ stentatiõe pauꝑm ⁊ restauratione eccłar̃ ꝑficiãt.
Quatuor enĩ partes iuxta canones ficri d̾fideliũ oblationib d̾bent. ut una sit ep̃i alt̾a
clericoꝵ. t̾cia pauꝑm. quarta ad restaurationũ eccłarũ Ex ꝯcł medio matͥcis.
man̾e ĩ in omiles ap̃eos qͥeas retinẽt ep̃os. ⁊ maxime qͥ eas sine uiolentia. iã ꝑ .xxx.
annos tenentes gub̾nauer̃. Si uͦ intͣ .xxx. annos facta fuerit. aut fiat de his alt̾catio.
et eis qͥ se dixerint lesos ꝓpt̾ eas mou̾e ap̃ sinodũ ꝓuincię certam̃. ⁊ d¬

Expanded text:
no immoletur, nec non statuta canonice in sustentatione pauperum et restauratione ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes juxta canones fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit episcopi, altera clericorum, tertia pauperum, quarta ad restaurationem ecclesiae. CAP. LXI. manere immobiles apud eos qui eas retinent episcopos et maxime qui eas sine violentia jam per XXX annos tenentes gubernaverunt. Si vero intra XXX annos facta fuerit aut fiat de his altercatio, licet eis qui se dixerint laesos, propter eas movere apud synodum provinciae certamen.
Abbreviated transcription (Latin):
Si monast̾iũ scĩ theoderici fines de qͥb causatio cõmota ẽ. iiꝯcussis .xl. annis posse¬
disse repꝑeris nullã de inceps. ⁊̃ si qͥd sc̃ę romanȩ eccłe cõpet̾e potuit patiaris stin̾e

Expanded text:
Si monasterium Sancti Theodori fines de quibus causatio commota est, inconcussis XL annis possedisse repertis, nullam deinceps, etiamsi quid sanctae Romanae Ecclesiae competere potuit, patiaris sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
daicꝰ p̃ceptũ d̾cimar̃ tñta diligentia obseruaret ut de qͥb ꝯq minimis reb ruta uide¬
⁊ m̃ta. ⁊ cumino. ut ipse dñs testat᷑. decimã daret. cur ñ maiori studio plebs euglica
idẽ impleat iꝰsionẽ. ⁊ cui maior ẽ num̾us sac̾dotũ. ⁊ sincerior cultꝰ sa

Expanded text:
ceptum decimarum tanta diligentia observaret, ut de quibusque minimis rebus, ruta eceptum decimarum tanta diligentia observaret, ut de quibusque minimis rebus, ruta et cimino, ut ipse Dominus testatur decimas daret, cur non majori studio plebs evangelica eamdem impleat jussionem, et cui major est numerus sacerdotum, et sincerior cultus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ecimas dõ ⁊⁊ sac̾dotib di dandis abrahã factis iacob ꝓmissis ĩ sinuat. De in lex
statuit. ⁊ oñis doctores sc̃ĩ cõmemorant. ⁊ ꝓfecto dignũ erat ut isrlite Scimas
pecoꝵ ⁊ frugũ ⁊ om̃iũ pͥmitiarũ dño darent. qͥ eos ubau̾ant adcẽ plagis qͥb
ꝑc̾sit egyptios. ⁊ in nouissima plaga pͥmogenita cunctoꝵ adisꝑaiit gramq su¬
is p̃stitit. ut impet̾tis pecuius spoliarent egyptũ. Deqͥb decimis augͦtinus
doctor uen̾abilis dic̃. decime exdbito reqͥrunt᷑. Quid si dic̾et ds nẽpe m̃s eꝰ hõ. mea
: tra. quã tu icolis in ea s̃ semina q̃ spargis. mea aĩalia q̃ fatigas nis: solis calor.
⁊ cũ om̃ia mea sint tu qͥ minꝰ ac cõmodas. solã &cimã uix mereris. s reseruo tͥ nouẽ damͥ scimã.
Siñ dedis mͥ dcimã auferã tͥ nouẽ. Siddis mͥ dcimã. multiplicabo tͥ nouẽ. Cũ itaq ppłs ui

Expanded text:
ecimas Deo et sacerdotibus Dei dandas Abraham factis Jacob promissis insinuat. Deinde lex statuit, et omnes doctores sancti commemorant. Et profecto dignum erat ut Israelitae decimas pecorum et frugum omnium et pecuniarum Domino darent, qui eos liberaverat a decem plagis quibus percussit Aegyptios, et in novissima plaga primogenita cunctorum disperdidit, gratiamque suis praestitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis, Augustinus doctor venerabilis dicit: Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deus: Nempe meus est homo, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meus est solis calor; et cum omnia mea sint, tu qui minus accommodas, solam decimam vix merebaris, sed reservo tibi novem, da mihi decimam. Si non dederis mihi decim
Abbreviated transcription (Latin):
& udex qui potest ꝑ dere &
liberare. Ii aut̃ quis es qui
iudicas proximũͦ Eece ñȩe
qui dicitis hodie. aut crasti¬
no ibimus in illã ciuitatẽ.
& faciemus. quidem ibi an¬
nũ. & mertabimur &lu¬
crũ faciemus. qui ignoratis
quid sit in crastinũ. Que
enĩ ẽ uita u̾raͦ Uaporẽ ad

Expanded text:
et iudex, qui potest perdere et liberare. tu autem quis es, qui iudicas proximum? ecce nunc qui dicitis: hodie aut crastino ibimus in illam ciuitatem, et faciemus quidem ibi annum et mercabimur et lucrum faciemus — qui ignoratis, quid erit in crastinum: quae enim est uita uestra? uapo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ. ungentes eũ oleo.
uabit infirmũt. & alleuabit
eũ dñs & si in peccatis sit
remittentur ei. Confite¬
mint ergo alterutrũ pecca¬
ta ur̃a & orate ꝓ in uicem

Expanded text:
ungentes eum oleo vabit infirmum, et alleviabit eum Dominus; et si in peccatis sit, remittentur ei. Confitemini ergo alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem
Abbreviated transcription (Latin):
in gemescere. in alterutrum:
ut ñ uindecemini. cecce uidex
ante ianuã ad sistit. Exẽplũ
accipite fr̃s laboris & pacientiȩ exit
mine dñi. Ecce beatificamus
qui sustinuerunt sufferentiã
iob audistis & finẽ uidistis.¬
miserator. Ante omĩa fr̃s m̃i

Expanded text:
ingemiscere in alterutrum: ut non judicemini. Ecce Judex ante januam adsistit. Exemplum accipite fratres: laboris et patientie exitusmine Domini: ecce beatificamus qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis: et finem Domini vidimiserator. Ante omnia autem
Abbreviated transcription (Latin):
in concupiscentiis ur̃is. quȩ
militant in m̃bris ur̃is  Con¬
cupiscitis & non habetis De¬
ciditis ce zelatis & non potes¬
tis adipisci. litigatis &e bele-¬
geratis. non habetis. propter
quod non postulatis. ł ecitis.
& non accipitis. eo quod male
petatis. ut an concupiscencis
ur̃is insumatis. Ao uit̾i nes¬

Expanded text:
 concupiscentiis vestris, quae militant in membris vestris? Concupiscitis, et non habetis: occiditis, et zelatis; non potestis adipisci: litigatis, et belligeratis, et non habetis, propter quod non postulastis. Petitis, et non accipitis; eo quod male petatis: ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. et contremiscunt. uis aut̃
scire o hͦmo inanis qm̃ fides
sine oꝑib ociosa ẽ. Abrahã
pater nr nonne exoperibus
iustificatus ẽ. Offerens filiũ
suũ super altare uides qñm¬
reputatũ ẽ illi iusticiã & a¬
micus dĩ appellatus ẽ. Uide¬

Expanded text:
dunt: et contremiscunt. Vis autem scire o homo inanis: quoniam fides sine operibus ociosa est. Abraam pater noster: nonne ex operibus justificatus est: offerens Isaac filium suum super altare. Vides quoreputatum est illi ad justiciam: et amicus Dei appellatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
diuites per potentiã. oppͥmunt
uos. & ipsi trahunt uos ad iudi¬
cia: Nonne ipsi blasphemant
bonũ nom̃ quod inuocatũ ẽ
super nos: Si tam̃ legẽ ꝑfici

Expanded text:
diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perfici
Abbreviated transcription (Latin):
ria ĩpassibił et in cõmutabił maiestatis. Uerũ tã pia sacra¬
da legite et legendo credite. Uiue. uale. gaude multa
dignissima laude. Pgentes regũ eleri popłiq colũpna.
Quam ꝓbitas moꝵ ꝗͣ. nobilitas a tauoꝵ: Exornant eque

Expanded text:
njuria impassibilis et incommutabilis majestatis. Verum tam pia sacranjuria impassibilis et incommutabilis majestatis. Verum tam pia sacrada legite et legendo credite. Vive, vale, gaude, multa dignissima laude Progenies regum, cleri populique columpna, Quam probitas morum, quam nobilitas atavorum Exornant eque;
Abbreviated transcription (Latin):
lex udaico popło. qͣ uerꝰ deus coleretur. & deus qͥdẽ qͥ
cuncta de nichilo fecit. uno mom̃to tẽporis potuisset
oĩa simul facere ⁊ uniu̾sũ genꝰ humanũ ad sui reuerentiã
cultũq ꝑducere. s ñ fecit ĩmo secreto ⁊ inserutabili
saeͣm̃to ñ in mundi pͥncipio s oportuno tẽpore dispo¬
suit nasci de uirgine. Qui ubi mundo ꝑ natiuitatẽ hu¬
mane carnis serenꝰ illux̃. ex iudaico ⁊ gentile̾ popło sex-¬
ta mundi ȩtate unã eecłam congregauit. et ita sibi in¬
uiẽẽ utrũq popłm intra eandẽ ecełiam uno sp̃i federa-
ut iã ñ eẽt ibi ulla diuersitas. s una libertas. Q
aut̃ de femina nasci uoluit: magñ nob̾ benignitatis
suȩ beneficiũ ostendit. ⁊ ĩmensũ humilitatis exemplũ.
cȩterũ carne contaminare̾ ñ potuit. qͥ carne̾ munda¬
re uenerat. Potuit tñ sedm carnẽ nasci. crucifigi. atq
esurgere ad salutẽ nr̃am miro et in effabili mͦ sine i¬

Expanded text:
lex Judaico populo, qua verus Dominus coleretur. Et Dominus quidem, qui cuncta de nihilo fecit, uno momento temporis potuisset omnia simul facere et universum genus humanum ad sui reverentiam cultumque perducere. Sed non fecit, immo secreto et inscrutabili sacramento non in mundi principio sed opportuno tempore disposuit nasci de Virgine. Qui ubi mundo per nativitatem humanae carnis serenus illuxit, ex Judaico et gentili populo sexta mundi aetate unam Aecclesiam congregavit, et ita sibi invicem utrumque populum intra eandem Aecclesiam uno spiritu foederavit, ut jam non esset ibi ulla diversitas, sed una libertas. Quod autem de femina nasci voluit, magnum nobis benignitatis suae beneficium ostendit et immensum humilitatis exemplum. Ceterum carne contaminari non potuit, qui carnem mundare venerat. Potuit tamen secundum carnem nasci, crucifigi atque resurgere ad salutem nostram miro et ineffabili modo sine i
Abbreviated transcription (Latin):
eugeniꝰ & arbogastes instructas acies cãpis expedi¬
rant. & alpiũ alta latera in euitabilesq tͣnsitꝰ p̃n¬
odosiꝰ ĩ sũmis alpibꝰ constitutꝰ ex ꝑs cibi ac somni
lo fixus orabat. De hinc uͦ pꝰꝗͣ in sominẽ noctẽ p̾cũ
uictor ĩmisit futurꝰ. Prima salutis uia axtitit arbi¬
tio hostiliũ partiũ comes. Qͥcũ ignarũ ĩꝑatorẽ cir¬
cũ positis excepisse insidis. conuersꝰ ad reuerentiã
sentis augti non solũ ꝑicło lib̾aũ uerũ &̃ instrux
auxilio. Atͥ ubi ad contigua miscende pugne spatia
ꝑuentũ ÷. ꝯtinuo magnꝰ turbo uentoꝵ in ora hostiũ
ruit. ferebant᷑q ꝑ aera spicula missa nr̃oꝵ atq ultͣ m̃surã
sinebant᷑ ⁊ quȩ ipsi uehem̃t᷑ intorserant excepta uentis.
ĩpetũ supinata retrorsũ: ipsos infelicit̾ confingebant
Ospex̃ itaq s humane ꝯscientiȩ pauior. Nã continuo
sese parua suoꝵ manu fusa. uictoꝵ theodosio hiͦstilis

Expanded text:
ue Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque ineuitabiles transitus praemisodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, lo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersus ad reuerentiam praesentis Augusti, non solum periculo liberauit uerum etiam instruxauxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, magnus turbo ventorum in ora hostium irruit, ferebanturque per acrem spicula nostrorum, atque ultra mensuram sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nare subiectos. & totiꝰ sem& ipsũ imitatorẽ uir¬
tutis ostende. testẽq doctͥnȩ conu̾sationẽ bonã ha¬
e.Talem itaq inpontificali ꝯstituite sede. a no
nita dũ. tãquã hoĩes dereliqͤrimꝰ necessario ueluti eu-¬
petiit synodꝰ ut magis ipse decerneret. sapiens

Expanded text:
ubiectos et totius semet ipsum imitatorem virtutis ostendere testemque doctrinae conversationem bonam habere. Talem itaque in pontificali constituite sede, cui enita, dum tamquam homines deliquerimus necessario, veluti  imperator, petiit synodus, ut magis ipse decerneret sapiens et
Abbreviated transcription (Latin):
conseruabat. Tc p̃fectꝰ cesareã ueniens euocaũ magnũ
basiliũ & honoraũ illũ. ⁊ mansuetis apd̾ eũ sermonibꝰ us :
monens ut tẽpori pareret. ⁊ ñ tantas eccłas ꝓpt̾ paruã
dogmatũ subtilitatẽ uexari pat̾et᷑ ꝓmittebat ecia
ĩꝑatoris amicitias. ⁊ multa beneficia ꝓpt̾ hȩc apłimis
offerenda. Uerũ ille uir sc̃issimꝰ ait ad̾olescentibꝰ hec
u̾ba congruere. Illi inqͥt ⁊ illoꝵ similes talia ꝓmissa
respiciunt. Nã qͥ diuinis saginant᷑ eloqͥis corru̾pe de
diuinis dogniatibꝰ nec ullã silłam patiunt᷑. s ꝓhis si ꝯtin¬
magias qͥde c̃pietate uidic .o: sine qͣ ꝑnitiẽ potiꝰ has appello.
stulticiã sẽꝑ hab̾e exopto. Quẽ cũ egredi iub̾et. ut qͥd deb̾et
dũ mͦ sententiã tu n ꝑmutes s ut̃e minis tuis. Post

Expanded text:
o praefectus Caesaream veniens, et evocans magnum Basilium, honoravit, et mansuetis apud eum sermonibus usus est: monens ut tempori pareret, et non tantas Ecclesias propter parvam dogmatum subtilitatem vexari pateretur. Promittebat etiam imperatorias amicitias, multaque beneficia, propter haec plurimis offerenda. Verum ille vir sacratissimus ait adolescentibus haec verba congruere: Illi, inquit, et illorum similes talia promissa respiciunt. Nam qui divinis saginantur eloquiis corrumpere de divinis dogmatibus neque unam syllabam patiuntur; sed pro his, si continmagnas quidem cum pietate judico, sine qua perniciem potius has appello. stultitiam semper habere exoro. Quem dum egredi tunc juberet, ut quid deberet dummodo tu sententiam non permutes: sed utere minis tuis. Post
Abbreviated transcription (Latin):
at. Uerũ cũ tẽpꝰ ad fuisset. qͦ munꝰ ad altare soles
offerre surgens cũ lacͥmis ÷ ingressus. Cũq obtulisset
sicuti solitꝰ erat: intͣ cancellos stetit. Rursꝰ aut̃ ambrosiꝰ
ñ qͥeuit. s diffe̾ntiã locoꝵ edocuit. Et pͥmo qͥdẽ reqͥsiũ
qͥd ibidẽ expectaret. Imꝑatore dicente. sustinere se sacroꝵ
ꝑceptionẽ misterioꝵ. ꝑ archidiaconẽ remandaũ ei ep̃s.¬
Oĩꝑator in t̾iora loca tantũ. sacerdotibꝰ st̃ collata. q̃cęt̾is
nec ingredi nec oting̾e ꝑmittunt᷑. Egrede gͥ ꝯ hanc ex-¬
pectationẽ cũ cȩt̃is cõmunẽ habe. Purprira nãq ĩꝑatores.
int᷑ cancellos mansi. s in constantinopolitana urbe hanc
Tali gͦ tantaq & p̃sul i ĩꝑator uirtute clarebant. & tantũ¬

Expanded text:
bat. Cumque tempus accederet quo munus ad altare solebat offerre, surgens cum lacrymis est ingressus. Cum vero obtulisset, sicuti solitus erat, intra cancellos stetit. Rursus autem Ambrosius non quievit, sed differentiam locorum edocuit. Et primo quidem requisivit quid ibidem exspectaret: imperatore dicente sustinere se sacrorum perceptionem mysteriorum; per archidiaconum remandavit: O imperator, interiora loca tantum sacerdotibus sunt collata, quae caeteri nec ingredi, nec contingere permittuntur. Egredere igitur, et hanc exspectintra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urbe hanc Tali ergo tantaque et presul et imperator virtute clarebant. Ego au
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis stuiat iniustꝰ.. Qͦmͦ huiꝰ modi manibꝰ suscipies
sem dñi corpꝰ. Qua p̃sũptiõe ore tuo poculũ sanguun¬
eiꝰ pciosi ꝓcipies. dũ furore tuoꝵ sermonũ tantꝰ iniuste
sit sangius estusͦ: Recede gͥ recede ne sedo peccato
pͥorẽ neqͥtiã augere contendas. Suscipe uinculũ. qͦoiũ
His sermonib iꝑator obediens: erat aut̃ duunis eruideti

Expanded text:
sanguis stillat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscipies sanctum Domini corpus? Qua praesumptione ore tuo poculum sanguinis pretiosi percipies, dum furore verborum tuorum tantus injuste sit sanguis effusus? Recede igitur, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculum quo te oHis sermonibus imperator obediens erat enim divinis eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
occupauiss&̾. iudicio dĩ dũ nauali expeditione ĩ cauti
& ita theodosiꝰ nemine sentiente aut repugnante. uacuas
hostibꝰ tͣnsmeaũ alpes. atq aqͥleiȩ ĩꝓuisꝰ adueniens. ho¬
ab ĩmanissimis &̃ germatioꝵ. gentibꝰ tͥbuta ac stipẽ¬
dia magno t̾rore noĩs exigentẽ sine dolo ⁊ sine
trou̾sia clausit. cepit ꝯ occidit Tc̃ ualentinianꝰ
cepta italia. potitꝰ ÷ ĩꝑio Andragatꝰ uͦ comes. cog¬
nita maximi nece. p̃cipitẽ sese e naui inundas de.¬
dit. ⁊ suffocatꝰ .⁊. Sicq theodosiꝰ incruentã uictoriã
stitutꝰ extincto maximo eiꝰq filio uic̾tore. quẽ un¬
ꝑatorẽ gallis maximꝰ reliquerat. ipse ingalliã tͣnsiit
U bi cũ tͣnqͥllã rem publica ĩ pace ager&. apd̾ iuennã
olo arbogastis comitis sui ut ferunt tͣnsgulatꝰ. at
ut uoluntariã s consciuisse mortẽ putaret᷑. laqueo
suspensꝰ :. Mortuo gͥ ualentinano augꝰto. arbogastis
eugeniũ tẏrannũ mox ĩꝑatorẽ creare ausꝰc. Legit¬

Expanded text:
abili indicio Dei, dum nauali expeditione incautum  ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, uacuas transmisit Alpes atque Aquileiam inprouisus adueniens hoab inmanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepit occidit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legit
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit. Tẽ antistes. Quã in quã penitentiã osten¬
disti. pꝰ tantas iniqͥtates: Qͥbꝰ medicaminibꝰ incu¬
rabilia uulnera plagasq curasti Ad hȩc ĩꝑator. Luũ in qͥt
intra dies .xxx. sententia necis atq ꝓscͥptionis in
littis tantũ scripta ꝑmaneat ⁊ iudiciũ rationis ex¬
ueritate disponat. Itaq intͣ hoꝵ dierũ numerũ¬

Expanded text:
uit. Tunc antistes: Quam, inquit, poenitentiam ostendisti post tantas iniquitates? Quibus medicaminibus incurabilia vulnera plagasque curasti? At imperator: Tuum, inquit, inta diebus sententia necis atque proscriptionis in litteris tantummodo maneat, et judicium rationis exsveritate disponat. In his enim diebu
Abbreviated transcription (Latin):
monebat ut ad partes inclinaret᷑ hereticas. Cui cũ
quã uolens manꝰ sue sub scͥptioe roborare : nullũ apioe̾¬
calamꝰ hoc ꝑtulisset: ⁊ adhuc legẽ ĩpiã firmare ꝯten¬
det cõmota ẽ. eiꝰ dext̃a. eãq subito tremor ĩuasit
I e eiꝰ aĩo t̾rore cõpleto. ãbabꝰ manibꝰ cartã rupit.

Expanded text:
movebat ut ad partes declinaret haereticas. Cui non quam volens manus suae subscriptiocalamus hoc pertulisset, et adhuc legem impiam firmare contenderet, commota est ejus dextera, eamque subito tremor invasit. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam rupit.
Abbreviated transcription (Latin):
basiliꝰ ueniens ad palatiũ uidensq pͥncipis filium
circa mortẽ. ad uitã eũ remeat᷑ũ eẽ. ꝓmisit. si ꝑcatho
licos uiros sacro baptismate potiret᷑ Et hec eũ dixis¬
set: egress ͤ. Ualens uͦ uiris iurandi qd̾ baptismatis
tẽpore ꝓmiserat memor: scđm stultũ herodẽ p̃sentibꝰ
arrianiꝰ filiũ baptizari: ꝓ̃cep̃. Quo gesto: mox infans
t̃minũ uite sortitꝰ ÷ Uñ penitentia ductꝰ ualens. n
noxiã iuris iurandis iudicans ueritatẽ in sacrũ
ipse residebat it̾ũ uenire p̃cipiens. multa apd eũ de
las constitutꝰ. Qͥ dũ doctorẽ basiliũ culparet: barba¬
siliꝰ.Iuũ ÷ depulm̃tariis cogitare: ñ diuina dogmata
& optima p̃dia q̃ ilic habebat pauꝑibꝰ qͥ abeo gub̾na¬

Expanded text:
Basilius veniens ad palatium, vidensque principis filium circa mortem, ad vitam eum remeaturum esse promisit, si per pios viros sacro baptismate potiretur. Haec cum dixisset, egressus est. At ille jurisjurandi quod baptismatis tempore promiserat, memor, secundum stultum errorem praesentibus Arianis filium baptizare praecepit. Quo gesto, mox infans terminum vitae sortitus est. Poenitentia vero ductus Valens, et noxiam jurisjurandi judicans veritatem, in sacrum ipse residebat, venire praecipiens, multa apud eum delas constitutus, qui dum doctorem mundi culparet, barbasilius: Tuum est de pulmentariis cogitare, non dogmatam optima praedia, quae illic habebat, pauperibus qui ab eo guberna
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe placella claudoꝵ atq debiliũ maximã habebat curã
ñ serus ñ aliis utens ministris adhȩc offitia ꝑagenda. s ꝑ
semet ipsã hoc agens ad eoꝵ habitacła ueniebat ⁊ unicius
gustans. offerens coclearia. panẽ frangens. cibo ministͣns.
calices diluens ⁊ alia cuncta faciens q̃ seruis ⁊ ministris
ꝓ ipso ĩꝑio hoc opꝰ offero. S & uiro suo seꝑe dicebat.¬
Oportet te marite semꝑ cogitare qͥ dudũ fueris. ⁊ qͥd
i sis. Nã si sẽꝑ hec cogitaueris. ingratꝰ benefactori
ñ eris. s ĩꝑiũ qͦd eo largiente suscepisti. legalit̾ gub̾¬

Expanded text:
orum etiam atque debilium maximam habebat curam; non servis, non aliis utens ministris ad haec officia peragenda, sed per semetipsam hoc agens, ad eorum habitacula veniebat, et unicuique gustans, offerens coclearia, panem frangens, cibosque ministrans, calices diluens, et alia cuncta faciens quae servis et ministris pro ipso imperio hoc opus offero bona mihi oOportet te, marite, semper cogitare, qui dudum fuisti, qui modo sis. Haec si semper cogitaveris, ingratus benefactori non eris, sed imperium, quod suscepisti, legaliter gub
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾im aut̃ p̃fatꝰ stilico comes. gothos alanos. Wandalos.
atq burgundiones in arma sollicitans gallias bello pul-¬
sare cep̃. sꝑans subhac necessitate memorato eucherio fi-¬
lio suo posse romanũ ĩꝑiũ trade. Qd̃ ubi ĩꝑatori honorio
pate factũ : iussit illũ int̾fici. Occisus ẽ. qͦq in illis diebꝰ eu-¬

Expanded text:
tus autem Stilico comes Gothos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Ele