comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querit. Scire etiam rector debet quod plerumq
uicia & urtutes se ẽẽ: mentuint᷑. Nam sepe: sub
parsimonie nomine se tenatia palliat. contra que
se effusio sub apellatione largitatis occultat. Se.¬
pe in ordinata remissio pietas creclitur: & effre¬
nata ira sp̃ualis zeli uirtis estimat᷑. Sepe p̾cipi.¬
tata actio uelocitatis efficatia: atq agendi car¬
ditas. grauitatis consilrum putat᷑. Unde necesse
ẽ: ut rector animarũ uirtutes ac uitia uigilanti
cura discernat: ne aut cor tenatia occupet. et
parcum se uideri in dispensationib ex ultet. aut
cum effuse quid ꝑditurꝰ largum se quasi mise¬
rando głẽtur. aut remittendo quod ferire de-¬
buit ad et̃na supplicia subditos ꝑ trahat. aut ma.¬
nit feriendo quod delmquit᷑. ipse grauius de¬
lincinat. aut hoc quod agi recte ac grauiter
potuit immature p̾uenietis leuiget. aute bo¬
ne actionis meritũ differendo adder̾iora ꝑmu¬
ciendum quoq ẽt quoddstet
aliquando subiectorum uicia prudent᷑

Expanded text:
ur. Scire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora m quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
se est ut qui ad officium p̃dicationis excubant:
asacre lectionis studio ñ recedant. Ad hoc nãq
uectes ẽẽ. in circulis semꝑ iubent᷑: ut cũ porta¬
ri archam oportunitas exigit. de intromitten¬
dis uectib portandi tarditas nulla generet᷑. Quia
uidelicet cum sp̃uale aliquid asubditis pastor
in quirit᷑. ignominiosũ ualde ẽ: situnc querat
discere cũ questionẽ debet enodare: S circulis
uectes inherͤnt: ut doctores semꝑ in suis cordib
elo quia sacra meditantes teftamenti archam
sine mora leuent. si quicquid necesse ẽ: ꝓtinus
docent. Unde bene prmꝰ pastor eccliȩ ꝑ astores¬
ceteros ad monet dicens. Parati semꝑ ad satis.¬
factionem omni poscenti uos rationẽ de ea
que: inuobis est spe: Ac si aꝑte dicat. Ut ad por

Expanded text:
se est ut qui ad officium praedicationis excubant, se est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastoreeteros admonet, dicens: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe . Ac si aperte dicat: Ut ad por
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcirculos qui sunt in arcͥ̾e sateribus. it pocele
in eisi quu semꝑ erunt in circilis: nec unquam
exchraent᷑ ab eis. Quio ꝑ archam. nisi sc̃a ecclia
figuratur: Cui quatuor circuli aurei ꝑ qua
quatuor sc̃i euangłii libris accincta p̾clicatur.
Uectesq de lignis sechim fiunt qui eisdem ad
portandum circulis inseruntur: quia fortes ꝑ¬
seuerantesq doctores uelut imputribilia lig¬
na querendi sunt: qui instructioni sacrorũ
uoluminũ semꝑ in herentes. sc̃ȩ eccłẽ unitatẽ
denuntient. & quasi intromissi circulis ar cbã
portent. Nectib quippe archam portare e: bo¬
nis doctorib scãm eccłam ad rudes infideliũ
mentes pdicando deducere. Qni auro quoq
iubent᷑ oꝑiri: ut dum sermone aliis in sonant:
ipsi etiam uite splendore: fulgescant. De quib
apte subdit᷑. Qui semꝑ erunt in circulis: nec
unqua extrahent᷑ ab eis. Quia nimirũ neces¬

Expanded text:
per circulos qui sunt in arcae lateribus, ut porteper circulos qui sunt in arcae lateribus, ut portein eis qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per ququatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. De quibus apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis. Quia nimirum neces
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit. S om̃e hoc rite arectore agit ur.
sisuꝑne formidinis & dilectionis s̃u asflat
studiose & cotidie sacri elo qut̃ p̃cepta medi¬
tetur. ut in eo uim sollicitudinis. & erga
celestem uitam ꝓuide circonspectionis quã
humane conuersationis usus in desinent᷑
destruit: diuine: ad monitionis uerba restau¬
rent. Et quia ad uetustatẽ. uite ꝑ societatẽ
secularium ducit᷑. ad amorem semꝑ sp̃ualis
patrie compunctionis aspiratione: renouet.
Ualde namq int̾ humana uerba eor defuit
Cumq: in dubitant̃ constet. quod exterꝰ oeu
pationũ tumultib impulsũ asemet ipso cor
tum gregi discipłm paulus admonet dicens¬
Dum uenio attende lectioni. Hinc dauis att
Quom dilexi legem tuam dñe: Lotadie medi¬
tutio mea ẽ. Hinc moysi dñs de portanda. ar¬
cha p̾cepit dicens. Facies quatuor circulos aure¬
os quos pones ꝑ quatuor arche angilos. faciesq
uectes de lignis sechim & oꝑies auto. in ducesa

Expanded text:
intentus. Sed omne hoc rite a rectore agitur, intentus. Sed omne hoc rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus, studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumpationum tumultibus impulsum a semetipso corrtum gregi discipDum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda arca praecepit, dicens: Facies quatuor circulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos, faciesque vectes de lignis sethim, et operies auro, inducesque
Abbreviated transcription (Latin):
ad intuenda subditorũ delicta conuertim᷑. Et
simplicit᷑ ligna succidimꝰ cũ delinquentium
uicia pia intentione resecamꝰ. S securis manũ
fugit᷑: cum sese ĩcrepatioplusꝙ̃. necesse ẽ: mnas¬
ꝑitatem ꝓtrahit. Ferrumq de manubrio ꝓsilit.
dum de correctione sermo durior exiedit. Ꝙ
amicũ ꝑ cutit & occidit: quia ad utore suum¬
ꝓlata contumelia a sp̃ũ dulcedinis int̾fecit.
Correcti naniq mens repente ad odium ꝓ¬
ruit: si hanc immodata in crepatio plusquã
debuit addicit. S his qui in caute ligna ꝑ cu¬
tit. & ꝓximũ occidit. ad tres necesse ẽ: urbes¬
ut fugiat. & muna earum defensus uuat:
quia si adpenitentie lam̃ta conuersus in uni¬
tate sacramenti. sub spe: fide. &̾ caritate
absconditur: reus ꝑpetrati homicidii ñ tenet᷑.
non occidit: quia cum diftrictus uidex uene¬
rit. qui se nobis ꝑnaturȩ nr̃ȩ consortium un¬
xit: abeo ꝓculdubio cułpe reatum non expe¬
tit: quem sub eius uenia spes. fides. & carttas

Expanded text:
ertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit. Et amicum percutit et occidit, quia aprolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. 3. Correpti namque mens repente ad odium ruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat: qui si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate, absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur. non occidit: quia cum districtus judex venerit qui se nobis per naturae consortium junxit, ab eo procul dubio culpae reatum non expetit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u mansuetudinis. considans te ipsum ne
& tu tempteris. Ac si aꝑte dicat. Cum displi¬
cet ex aliena infirmitate quod conspicis: pen¬
sa quod es. Ut increpationis ⁊elo se sp̃o tem¬
ꝑer: dum sibi quoq in crepat timet. Nonnul¬
la autẽ sunt uehement̃ in crepanda: ut cũ
culpa ab actore ñ cognoscitur. quanti sit pon¬
deris ab in crepantis ore sentiat᷑. W cũ sibi
quis maluni quod ꝑ petrauit leuigat: hoc
contra se grauiter ex corripientis asꝑitate ꝑtimes¬
cat. Debitum quippe rectoris est suꝑne patrie
lateant aꝑire: & subditorum mala que toletari
lenit non debent: cum magna zeli asꝑitate.
corrigere. Ne si minus contra culꝑas accenddit᷑.
culparum. om̃ium reus ipse teneat᷑. Unde be¬
ne ad ezechielem dicit᷑. Sume tibi laterem
& pones eum coram tẽ: & describes in eo euuta¬

Expanded text:
spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patrlateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tandum itaq ẽ: quia prrus foramen in parie.¬
te: ac deinde ostium cernitur. & tunc de¬
mũ occulta ab hominatio demonstratur. Quia
nimirũ uni ciũq peccati prius signa forinse¬
cus. deinde ianua aꝑte iniquitatis ostendit᷑:
& tunc demũ om̃e malum quod intus latet
aꝑitur. Nunnulla autẽ sunt lenit arguenda.
Nam cum ñ malicia s sola ignorantia. uel
infirmitate delinquit᷑: ꝓfecto necesse ẽ: ut mag¬
no moderamine ipsa delicti correptio tem¬
ꝑetur. Cuncti quippe quãdui in hac mortali
carne subsistimꝰ. corruptionis nr̃e infirmitati.¬
bus subiacemꝰ. Ex se gͦ debet unusquisq colli¬
gere qualit̃ aliene hunc oporteat infirmitati
misereri. ne contra infirmitatẽ ꝑximi si ad
inerepationis uocem feruentius rapitur: oblitꝰ
sui ẽe: iudeatur. Unde bene paulus ad monet
dicens. Si quis p̾ocupat᷑ fuerit in aliquo delicto.
uos qui spuales estis instruite hniꝰ modi in

Expanded text:
tandum itaque est quia prius foramen in parietandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in clinant᷑. Reptilia itaq sunt intra
parietem: quando cogitationes uoliunt᷑ in
mende. que atrenis desideriis nunqũa leuan.¬
tur. Anmalia quoq sunt intra parietem:
quando & fiqua iam iusta. si qua honesta
cogitantur: alpetendis tam̃ lucris tenipalib
honorib que deseruiunt. & ꝑsemet ipsa quide
iam quasi at̾ra suspensa sunt: s adhuc ꝑ ambe¬
tum quasi ꝓ gule desiderium sese ad una
sumittunt. Unde & bene subditur. Et iiu̾sa
idola domꝰ isrł depicta erant inpariete. Seri¬
tum ꝯuippe ẽ. Et auariciam que ẽ idolorum
seruitus. Recte gͦ post animalia ꝙ idola dles.¬
cribuntur: quiã & si honesta actione nun¬
nulli quasi at̾ra se erigunt. ambitione tam̃
inhonesta semetipsos ad terian deponunt
Bene antem dicitur depicta erant. quia dum
exteriorum rerum in trisecus speties. atra¬
hinrtur: quasi in corde clepingitur. quicquis
fictis uuaginib de lib̾ando cogitartur. Ho-¬

Expanded text:
semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. No
Abbreviated transcription (Latin):
isrł depicta erant in pariete: ꝑ iezechielem qͥꝑ¬
pe p̃positorum ordo signat᷑. ꝑ parietẽ duricia
subditorum. Et quid ẽ: parietem fodere: nisi
accutis in quisitionib duriciã cordis aꝑire: Que
cũ ꝑfodissa̾ apparuit hostium. quia cũ cordis
duricia uel studiosis ꝑ cunctationib uł maturis
correptionib scinditur. quasi quedã ianua os.¬
tenditur: ex qua omĩa in eo qui corripit᷑ cogita.¬
tionũ interiora iudeaut᷑. Unde bene & illic se
minationes aspiciat. qui discussis quibusdam
signis exterius apparentib ita subditorũ corda
penetrat. ut cuncta ei que illicite cogitant
ignotescant. Unde & subdit. Et ingressis
uidi. & ecce om̃is similitudo reptilium ꝙ
animaliũ ab hominatio. In reptilib cogita.¬
tiones om̃ino t̾rene signant᷑. in animalib
s adhuic terrene mercedis prenua requiren¬
tes. Nam reptilia toto ex corꝑe t̾re inberent
animalia autẽ magna parte corporis at̾ra
suspensa sunt: appecitu tam̃ gule ad terram

Expanded text:
Israel depicta erant in pariete. » Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi asperis correptionibus duritiam cordis aperire? Quem cum perfodisset, apparuit ostium. Quia cum cordis duritia, vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur, cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic seqminationes aspiciat, qui discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicita cogitantur, innotescant. Unde et subdidit: « Et ingressus vidi, et ecce omnis similitudo reptilium et animalium, abominatio. » In reptilibus cogitationes omnino terrenae signantur; in animalibus sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae inhaerent, animalia autem magna parte corporis a terra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hec scendũ est quia dum admerepationẽ
se mens doctoris exasꝑat: difficile ualle est
ut ñ aliquando or̾ aliquid quod dicere. ñ cle¬
bet erumꝑat. &. plerumq contingit ut dum
culpa subditorum cũ magna in uectione cor¬
pipitur. magistri lingua usq ad excessus uerba
ꝑ trabatur. Cumq increpatio immodate.
accenditur. coba delinquentiũ in despatio¬
ne pmunt᷑. Unde necesse e: ut ͣ asꝑatup reo¬
debuit ꝑcusisse considãt. aput se. semꝑ acu
penitentiam. recurrat. Ut ꝑ lamenta ueniã
in conspectu. ueritatis obtineat. ex eo etiam
quod ꝑ zeli eius studium peccat. Quod figu.¬
rate dñs ꝑ moysen pcepit dicens. Si quisabie¬
rit cum amico suo simplicit̾ infiluã adligna
cedenda &e lignum securis fugerit manum.
ferrumq lapfum de manubrio amicũ eius
ꝑcusserit & occiderit: hic ad unã supra dicta¬
rum urbium fugiat. & uiuat. neforte ꝓximꝰ

Expanded text:
inter haec sciendum est quia dum ad increpationem inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus recse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet; ne forte proximus
Abbreviated transcription (Latin):
ferueat nullam sibi inꝑpetuũ absolutionẽ parat.
tibi sartaginem ferream ce pones eam mu¬
rum ferreum int̾ te c int̾ ciuitatẽ: ꝑ sarta.¬
giiem diuppe frixura mentis. ꝑ ferrum
uero increpationis fortitudo signatur. Quid
u̾ͥ acrius doctoris mentem quã delus dñi fri.¬
git. & excͥiciat: Unde paulus hĩ sartaginis
uprebatur frpxura: cum diceret. Quis infir¬
matur & ego ñ infirmor: Tuis scandalrratur
& ego ñ uror: Et quia quisquis zelo dei accen¬
ditur ne damꝑnari ex negligentia debeat:
forti imꝑꝑetuũ eustodia. munit᷑. recte dicitur.
Pones eam murum ferreũ inter te & int̾ ciuita¬
tem. Sartago eni ferrea & murꝰ ferreus int̾
ꝓpħ̾am & cuitatẽ ponit᷑ : quia cũ nc̃ fortem ⁊e¬
lum rectores ȩxhibent. eumdẽ zelum post mol¬
dum int̾ se & auditores suos fortem munitionẽ
tenent. Ne tunc ad uindictam destituti sint
si nunc fuerint in correctione dissolitt. Sed

Expanded text:
ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem. Per sartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sidio circa eiuitatẽ: ierłm uoce p̃dicatoris orcdinat᷑.
S ñ solum debent innotescere qualit uicia im¬
pugnent: uerum etiam quomͦ custodite nos
urtutes roborent: recte subiungit᷑. Et edificabis
munitiones. M unitiones quilpe sc̃s p̾dicator
edificat: quancdo que uirtutes quib resistant
uiciis demonstrat. Et quia crescente uirtute ple¬
rumq bella temptationis augentur: recte ad huc
additur. U comportabis aggerem & dabis contͣ
eam castra. & pones arietes ingiro. figgerem
namq comportat: quando p̃dicator. quisq molẽ
crescentis temptationis enuntiat. Et contra ierłni
castra erigit: quando recte intentioni audientui
sibiles insidias p̃dicit. Atq in gyro arietes ponit:
cum temptationũ acculeos in hac uita nos undiq
circondantes & urtutum murũ ꝑforantes igno.¬
tescit. S cuncta hec licet subtilit rector insinu¬
et. insi contra delicta sigłorum enulationis spũ

Expanded text:
sidio circa civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. sidio circa civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum debent innotescere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namque comportat, quando praedicator quisque molem crescentis tentationis enuntiat. Et contra Jerusalem castra erigit, quando rectae insibiles insidias praedicit. Et in gyro parietes ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter Rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dicitur sume tibi laterem & pones eum corã
e. & describes in eo ciuitatem ierłm. Sc̃i quiupe
doctores sibi laterem sumunt. quaudo terre¬
num auditorum corut doceant apphendunt.
Quẽ licet laterem coram se ponunt. quia tota
illud mentis intentione custodiunt. In quo &
ciuitatẽ ierłm iubent᷑ describere: quia p̃dicando
t̾renis cordib curant sumopere quȩ sit supne
pacis uisio demonstrare: S quia in cassum̃ gła
patrie celestis agnoscit᷑. nisi & quanta hic inrũ¬
ant hostis callicũ temꝑtamta nos cantur: apte
subiungitur Et ordinabis aduersus eam obsidio¬
neni. & edificabis munitiones. Sc̃i quippe p̾di¬
catores obsidionem circa laterem in quo ierłm
ciuitas descripta e: ordinant: quando t̾rene mnti.
s iam suꝑnam patriam requirenti. quanta eã
in huius uite temꝑe uiciorum impugnet aduer.¬
sitas demonstrat. Nam cum unũ quoq peccatum
quomodo ꝓficientib insidiet᷑ oftendit᷑. quasi ob¬

Expanded text:
Cui dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Sancti quippe doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quae sit supernae pacis visio demonstrare. Sed quia incassum gloria patriae coelestis agnoscitur, nisi et quanta hic irruant hostis callidi tentamenta niscantur, apte subjungitur: Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones. Sancti quippe praedicatores obsidionem circa laterem, in quo Jerusalem civitas descripta est, ordinant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Nam cum unumquodque peccatum quomodo proficientibus insidietur ostenditur, quasi ob
Abbreviated transcription (Latin):
querere: ne inueniat᷑ ei cui serutre ꝑ officium
cernitur occulta cogitationis trannde resultare:
Qnod bene paulus infinuat. cũ sui nobis studii oc¬
culta manifestat dicens. Sicut & ego ꝑ omĩa ho¬
minib placeo. Qui tam rursus dicit. Ego si ad¬
huc hominib placerem: seruns xp̃iñ ec̃m. Pla

Expanded text:
quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc homin
Abbreviated transcription (Latin):
tionem pauli accepit. Hinc cdauid correpctionẽ
subditi humilit audut. quia & rectores boni
dum priuato diligere amore se nescuint: libere.
puritatis uerbum asubditis obsequiũ humilita¬
tis credunt. S int hȩc necesse est ut cura regimi.¬
nis tanti modaminis arte temꝑetur: quatinus sub¬
ditorum mens cũ quedam recte sentire poterit.
sic inuocis libertatẽ ꝓdeat ut tam̃ lib̾tas insuꝑbiã
non trumpat. Ne dum fortasse immodatuis lingue
placere hominib appetant. s ut sue estimationis
dulcecline ꝓximos in affectum ueritatis trahant
ñ ut se amari desiderent: s ut dilectionẽ suã
quasi quandam uiam faciant. ꝑ quam corda au.¬
dientium ad amorem conditoris introducant. Dis.¬
fiile quippe ẽ ut quã libet recta demintians.
pcucatorꝰ qui ñ diligitur. libent audiat᷑. Debet
ẜ qui pͥ est c studere se diligi. quatimus possit
audiri. &̃ tara amorem situm ꝓsemetipso non

Expanded text:
tionem Pauli libenter accepit. Hinc David increpationem tionem Pauli libenter accepit. Hinc David increpationem subditi humiliter audivit. Quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est, ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat, ne dum fortasse immoderatius linguplacere hominibus appetant, sed ut suae aestidulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos diligunt. his ꝓculdubio exhibent: aquib se
noceri posse instudio głe temꝑalis tenent. Nam
quos nil contra se ualere conspicuit: hos nimirũ
obliti. uire. dominationis terrent. Quos recte
cum austeritate imꝑabatis eis ꝙ cum poten¬
tia. Plus eñi se suo actore diligentes iactant᷑
erga subiectos se erigunt. nec quid agere de¬
beant: s quid ualeant attendunt. Nu de fub¬
sequenti iuditio metuunt. imꝓbe de temꝑali
potestate głant᷑. Libet ut licenter & illicita faci.¬
ant᷑. subditorũ nemo contra dicat. Qui gͦ &e pra.¬
ua studet agere. & tam̃ adhec uult cecerosta¬
cere: ipse sibimet testis ẽ. quia plus ueritate.¬
se appetit diligi. qu̾ã contra se non uistt defendi
Nemo quippe est qui ita uiuat: ut aliquatenus
non delinquat. Ille gͦ se ipso ampliꝰ ueritatem
desicłat amari: qui sibi anullo uult contra ue¬
ritatẽ parci. Hinc &e eñi petrus libent in crepa¬

Expanded text:
ipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se ipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum obliti jure dominationis terrent, quos recte cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia , » plus se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt, nihil de subsequenti judicio metuunt improbe de temporali potestate gloriantur, libet ut licenter illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus se veritate appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo seipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpa
Abbreviated transcription (Latin):
&ona transmisit. Qui minirũ amor ꝓprius cum
retoris mentẽ ceꝑit. aliquando hanc in ordinate
admolliciem. aliquando uͦ ad asꝑitate raptt. Ex
amore & eñ suo mens rectoris in molliciem uertit᷑.
quia cũ peccantes subditos respicit. ne erga hunc
exum dilectio torpeat corriꝑe ñ p̃sumit. Nun¬
nlinq̃ uͦ errata subditorũ que increpare debue¬
rat. ad ulationib demulcet. Unde bene ꝑ ꝓpħam
dicitur. Ne his qui consuunt puluillos sub om̃i
cubito manꝰ. & faciunt ceruicalia sub capite: uni.¬
uerse etatis ad capiendas animas. atq in huius
mundi ddelectatione se reclinantes blanda ad ula.¬
tione refouere. Quasi eñi pulmillo cubitusuel cer¬
uicalib caput iacentis excipitur: cũ correptionis
cluricia pecc̃ori subtrahitur: eiq mollicies fauoris
adhibet᷑: ut merrore mollit̾ iaceat: quẽ nulla asꝑi.¬
tas contraclictionis pulsat. S hec rectores qui semet¬

Expanded text:
dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendasmundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semet
Abbreviated transcription (Latin):
deant. capita sua. Ut uidelicet cure temꝑalis sol.¬
licituclinis ce̾ quantũ necesse ẽ: ꝓdeant: ꝙ̃ tameti
rȩcidant᷑ cicius. ne inmoderatius ex crescant. Dũ
gͥ ꝑ ad ministratã exteriorẽ. ꝓnidentiã corporũ
uita ꝓtegitur. & rursus ꝑ imodãtam cordis in¬
tencio nͦ impeditur: capilli in capite sacerdotis
&̾ seruant᷑ ut cutem cooꝑiant. ꝙ̃ resecant᷑. ne occłos
claudant. Int̾que hec necesse ẽ. ut rector soller.¬
ter inuigilet. ne hunc̃ cupido placendi hominib
pulset: ne cum studiose interiora penetrat. cum
ꝓuide exteriora suministrat. se magis a sub ditis
diligi. auam ueritatem queuat: ne cum bonis astib
fuł us amundo uidet᷑ alienꝰ. hunc actori readat
extrantum amor suus. Hostis namq redemptoris
ẽ: qui ꝑ recta oꝑa quȩ facit. eiꝰ uice ab eelia a mari
concupiscit. Qn̾ia acdulterine cogitationis reus est.
sis uiere puer syonse occłis appetit. ꝑ qũe sponsus

Expanded text:
deant capita sua ; ut videlicet curae temporalis soldeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur c administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur, ut cutem cooperiant, et resecantur, ne oculos claudant. Necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset; ne cum studiose interiora pprovide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
de seruiunt: ab intimõ amore frigescunt. Et
foras fusa obliuisci nonmetuunt: quia animaru̾
regimina susceꝑunt. Sollicitudo gͦ que: subditis
extertus impendit᷑. sub certa necesse ẽ: menfura
ceneatur. Unde bene ad erechielem dicit᷑. Saier.¬
dotes caput suũ non radant. neq comã nutriant.
s condentes ad tondeant capita sua. Sacerdotes
uire uocati sunt: qui ut sacrum ducatũ p̾beant.
fidelib p̾sunt. Capilli uͦ incapite: ex teriores sunt
cogitationes inmente. Qui dum ꝑ cerebrũ insen.¬
sibiliter oriunt᷑. curas uite p̃sentis expͥmunt: que
unt. quasi nobis ñ sentientib ꝓcedunt. Quia gͥ
cuncti qui p̾sunt habere quidem sollicitudines
exteriores debent. nec tam̃ eis uehem̃ter in cumbe:
sacerdotes recte & caput ꝓhibent᷑ radere: & comã¬
ñ nucrire: ut cogitationes cordis de uita subditoꝵ
nec ase fundit᷑ amputent: nec rursus ad crescendũ
nimis relaxent. Ubi & bene dicit᷑. Iondentes ton¬

Expanded text:
deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae unt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes ton
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuob̾ sunt obsecro consenior ce testis xp̃i pas.¬
sionum. qui & eꝰ que infuturo reuelanda ẽ. gle
conmmunicator pascite qui in uob̃ ẽ gregem dei.
Qui hoc inloco pastionẽ cordis an corꝑis suaderet
aperuit: cũ ꝓtinus adiunxit. Prouidentes ñ coeicte
s spontanee scđm dm̃. neq turpis lucri gr̃a sed
uoluntarie. Quib ꝓfecto uerb pastorib pie ꝓñtiat᷑
ne dum sub iectorum in opiã saciant. se muerone
ambicionis occidant. ne cũ ꝑ eos carnis subsidiis re.¬
ficiunt᷑ ꝓximi: ipsi renianeant aiusticie pane. ie¬
uini. Hanc pastorum. sollicitudinẽ paulus excitat
dicens. Qui suorum & maxime domesticorũ curã
ñ habet: fidem negauit. & ẽt infideli deterior. Int
hec itaq metuendũ semꝑ ẽ: & uigilant᷑ intuendũ.
ne dum cura ab his exterior agitur. ab int̾na in¬
tentione mergant᷑. Plerumq eni ut pdiximꝰ cor¬
cͥa rectorum dum temꝑali sollicitulini in caute

Expanded text:
qui in vobis sunt, obsecro, consenior et testis Christi pasqui in vobis sunt, obsecro, consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est gloriae communicator: Pascite qui in vobis est, gregem Dei. Qui in hoc loco utrum pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum subjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalia funditꝰ negligunt: subditorũ necessitatibus
minime concurrinit. Quorũ nimurũ p̃dicatio pleriũs
despicit᷑ quia dũ delinquentiũ facta corripumt.
sitamen eis necessaria p̾sentis uite ñ tribiunt.
ne quaar libent audiunt᷑. E gentis &e eñi mentem
doctrine sermo ñ penetrat: sihunc apuo euis
animum manus misccłiȩ non coumendat. Iunc
autem uerbi sem̃ facile: germinat: quando hoc
inaudientis pectore pietas p̾dicantis rigat. unde¬
restorem necesse: ẽ. ut interiora possit infundere.
cogitatione inuoxia etiã exteriora ꝓuidere. Sie
itaq pastores erga interiora. studia subditorum suq
ferueant: quatinꝰ in eis ex terioris quoq iite ꝓtii.¬
dentiam ñ relinquant. Nam quasi uire ut cliximꝰ
aꝑcipienda p̾dicatione gregis animꝰ frangit᷑: si
cura exterioris subsidis apastore neglegat᷑. Nnde¬
& primus pastor sollicite admonet dicens. Seniores

Expanded text:
oralia funditus noralia funditus nminime occurrunt; quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur, quia, dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas prectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur.  primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores
Abbreviated transcription (Latin):
nis negotiis in herent. Et notandũ quod ñtos disꝑ¬
sos in plates s in capite platearũ dicit: quia c cũ
terrena agunt. sũmi uideri appetunti: ut & lata
itinera teneant ex uoluntate delectationis & tam̃
mnplatearum. sint capite ex honore: scitatis. hͥichil
quoq obstatSi scũarii lapides eosdem ipsos quib
constructum sc̃tarium existebat accipiamꝰ. Quidis¬
ꝑsi in capite platearũ iacent: auando sacrorũ oreli¬
num uiri. terrenis actib ex desiderio inseriunt
ex quorum priꝰ offitio scitatis gła stare uidebantur.
Selaria itaq negotia aliquando ex compassione
toleranda siuit: nunꝗ̃ uͦ ex amore requirenda. Ne
cum mentẽ diligentis aggrauant. hanc fuo uicta
poncłe adima de cȩlestib immergant. Et contra¬
sunt ñ malli qui gregis quidẽ curam. suscipiunt:
ẜ sic sibimet uaecare ad sỹualia appetunt. ut reb
exteriorib nullatenꝰ occupent᷑. Qui dũ cirare cor.¬

Expanded text:
nis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispnis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi in platearum capite jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corp
Abbreviated transcription (Latin):
Aurum gͥ obscuratur: cum terrenis actib uita scitatis
pollintur. Color optimꝰ conmutat᷑: cum quorumdã
qui agere: religiose credebantur: estimatio ante acta
mmiitur. Nam cũ quilibet post sc̾itatis habitun t¬
renis se actib inserit: quasi colore ꝑ mutato ante hu¬
manios ocełos euis reuerentia despecta pallescit. Sc̃ũ.¬
arii quoq lapides in plateas disꝑgunt᷑: cum causaru
scłarium foras lata itinera expetunt. ii qui ador¬
namentũ eccłe internis misteriis. quasi in secretis
tab̾naculi uaccare: debuerunt. Nd hoc quippe sc̃ua.¬
ris lapides fiebant. ut int̾ra sc̃a sc̃orum inuesti.¬
mento sũmi sacerdotis apparent. Cum uero mini¬
stri religionis asubdlitis honorem redemptoris fui
exmertto uite non exigunt: sc̃uarii lapides inor¬
namento pontificis non funt. Qui nimirũ scuaris
lapides disꝑsi ꝑ plateas uicent: cũ ꝑsone: sacrorin
ordinum uoluptatũ suarũ latitudmi dedite tetri¬

Expanded text:
Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terre
Abbreviated transcription (Latin):
aebint. & ipse. uersatur: Quod uidelicet ex ira iu
płs: quando ea agit is qui sp̃uali officio furgitur.
que ili nimirum faciunt. qui ad huc de studis car¬
nalib iudicant᷑. Q uod cũ magno scilicet dolore cari¬
tatis ieremias ꝓpħa conspiciens: quasi sub destruetiõe
templi de plorat dicens Q uomͦ obscuratũ est aurũ.
mutatus ẽ color optmmꝰ. disꝑsi sunt lapides scũ arĩ
in capite om̃ium platearũ : Quid namq auro quod
metalis ceteris pminet. ñ excellentia sc̃itatis.: quid
colee optimo. nisi cunctis amabilis reuerentia religio¬
nis. exprimit᷑: Quid sc̃uarii lapidib nisi sacrorũ
ordinũ ꝑsone signant᷑: Quid platearũ nominerͥ
p̃sentis uite latitudo figurat᷑: Quia eñi greco elo¬
quio ¶ A MT o c. latitudo dicitur:. ꝓfecto alatitu.¬
dine: platee sunt uocate. Persemetipsam uͦ ueritas
dicit. Lata &e spatiosa uia est quȩ ducit adꝑdicione.

Expanded text:
debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira jusdebuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira jusquippe est ut populus, quando ea agit is qui spiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata et spatiosa via est quae ducit ad perditionem .
Abbreviated transcription (Latin):
cularla gͥsi habueritis: contemptibiles qui sunt
u eccłia illos constituite ad udicandum. Ut illi
ui delicet dispensationib t̾renis inseruiant. quos
dona spualia non exornant. Ac si aꝑcius dicat.
Quia penetrare intima nequeunt: saltem necessa¬
ria foris oꝑentur. Hic moyses qui cũ dõ loquitur
mox p̾betur: ut ꝓse alios ad uirgia dirim̃da con¬
stituat. a ipse liberius ad erudiendos ppłos sp̃ualiũ
archana cognoscat. A subiectis uͦ inferiora gere.¬
ra sunt. arectorib sũma cogitanda. ut scilicet occłm
qui ꝓuidendis gregib p̾minet: cura pulueris non
obscuret. Caput namq subiectorum sunt cuncti
qui p̾sunt. & ut recta pedes ualeant itinera carꝑe:
hec ꝓculdubio caput debet ex alto ꝓuidere: He apro¬
fectu sui itineris pedes corpeant. cũ curuata recti¬
tudine corꝑis caput se se ad t̾ram declinat. Qua aũ
mente animaꝵã. ꝓ̃sul honore: pastorali int̾ ceteros
uticur. si uitrenis negotius quȩ rep̃hendẽ in alis

Expanded text:
ntemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
cum apud corda audientiũ. locatitas in cauta im.¬
portimitate: leingat᷑. Et actorem. suum heȩ eadem
locacitas inquinat: quȩ seriure anditorib adnsũ
ꝓfectus ignorat. Unde bene ꝑ moysen dicit᷑. Uir qͥ
fluxum seminis patitur: immundus erit. In m̃te
quipe audientiũ sem̃ secuture cogitationis ẽ. au¬
dite qualitas locutionis: quia dum ꝑ aurẽ sermo

Expanded text:
cum apud corda audientium loquacitatis incauta imcum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aure
Abbreviated transcription (Latin):
uo audientiũ unitas confundat᷑. Hinc pau¬
ii alt. Non plus saꝑe quã oportet saꝑe. s saꝑe ad
sobrietatẽ. Hinc in sacerdotis ueste iuixta diuinã
uocem tintinnabuł mala punica conungunt᷑.
Iuid eñi ꝑ mala punica nisi fidei unitas designat᷑:
Nam sicut in malo punico una exteruis cortice.¬
& multa in terius grana inuemiunt᷑. sic inmimeros
sc̃e eccłie ipłos unitas fidei contegit. quos intus
diuersitas mȩritorũ tenet. Ne gͥ rector in cautus
adlo quendum ꝓruat: hoc quodiam p̾misimꝰ. ꝑ
semet ipsam discipłis ueritas clamat. Habete sal
inuob̾. &r pacem habede inter uos. Nosifigurate
ꝑ habitum sacerdotis dicat. Mala punca tintin¬
nabulis uingite: ut ꝑ om̃e quod dicitis. unitatem
fidei cauta obseruatione teneatis. Puidendũ quoq
õ sollicita intentione rectoribus: ut ab eis ñ solũ
praua nillo mͦ. s ne recta quidẽ nimie. & in orcli¬
nate ꝓ ferantur. quia scpe dictorum uirt᷑ ꝑditur.

Expanded text:
entium unitas confundatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc in sacerdotis veste 18 juxta divinam vocem tintinnabulis mala punica conjunguntur . Quid enim per mala punica, nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo punico, uno exterius cortice multa interius grana muniuntur; sic innumeros sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam Veritas discipulis clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Ac si figurate r habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur,
Abbreviated transcription (Latin):
minister: & qui uoluerit int̃ uos primꝰ fieri erit
ur̃ seruus: sicut filius hominis ñ uenit ministrari
s muustrare:. Hinc ẽ: enim quod seruum ex suscep¬
to regunine elatum quȩ post supplicia maneant
indicat dicens. Quod si dixerit malus ille seruus in
corde suo moram facit dñs m̃s uenire. & ceperit
ꝑcutere conseruos suos. manducet autẽ & bibat cũ

Expanded text:
 qui voluerit inter vos primus esse, erit vester servus: sicut Filius hominis non venit ministrati, sed ministrare . Hinc est quod servum ex suscepto regimine elatum, quae post supplicia maneant, indicat, dicens: Quod si dixerit mallus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere conservos su