comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factus ita in homine quem ex nobis a ssumpe¬
sit sua opera temperauit. ut frequenter
in uno eodemq: miraculo. seuerum dmñ.
uerumq: hominẽ declararet. Q uod in
huius lectionisserie aperte demons trat᷑.
cum prius miseri cordia motus dicitur
ac deinde iuuenem resuscitasse narrat᷑.
Quienĩ ad fletum undue misericordia mo¬
uetur . uerus est homo. Qui autẽ sola
Ut unde unus resuscitatur in corpore.
inde multi resurgant inmente . Ait
eni euangelista. Ibat iłis inciuitatem
que uocatur naim. Naim ciuitas est
galilee duob milib distans a monte
thabor Interpretatur autẽ in nr̃a lin¬
gua fluctus siue commotio. & significat
sp̃italiter mundũ. qui amissa tranquilli¬
tate in fluctuationib & commotionib
est. sicut ꝑ psalmistam dicitur: Commo¬
uisti dñe terram & conturbastieam.
Dñs autem quasi nuim ad ꝓpinquauit.
quando humanitate nra assump¬
ta uisibilis mundo apparuit. Suscita¬
turus autẽ mortuum. non solũ discipu¬

Expanded text:
factus, ita in homine, quem ex nobis assumpsit, sua opera temperavit, ut frequenter in uno eodemque miraculo, se verum Deum verumque hominem declararet. Quod in hujus lectionis serie aperte demonstratur, cum prius misericordia motus dicitur, ac deinde juvenem resuscitasse narratur. Qui enim ad fletum viduae misericordia movetur, verus est homo: qui autem sola ut unde unus resuscitatur in corpore, inde multi resurgant in mente. Ait enim evangelista: « Ibat Jesus in civitatem, quae vocatur Naim. » Naim civitas est Galilaeae, duobus millibus distans a monte Thabor. Interpretatur autem in nostra lingua fluctus, sive commotio, et significat spiritaliter mundum, qui amissa tranquillitate, in fluctuationibus et commotionibus est; sicut per Psalmistam dicitur: « Commovisti, Domine, terram, et conturbasti eam . » Dominus autem quasi Naim appropinquavit, quando humanitate nostra assumpta, visibilis mundo apparuit. Suscitaturus autem mortuum, non solum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in iuuentute uiguit. in ꝓcreatio¬
ne ꝓlis fecundũ in longitudinę uite di¬
uturnum. in abundantia rerũ uberrimũ.
Resedit autem qui erat mortuus. qũ ando
genus humanũ ad uitã rediit. Coepit loqui.
id est qui prius opera manuũ suarũ lauda
cum psalmista. Dñe labia mea aperies
Dedit illum matrisuȩ. quando eũ ȩccłȩ
constituit. Accepit antẽ om̃stimor.
Hi qui timore & admirationẽ concutie¬
bantur. immundi sp̃s intelliguntur.
Qui uidentes genus humanũ ꝑ aduentũ
dñi de sua potestate cripi. tota intenti¬
one concussi sunt. intantũ ut ꝑ obsessum
hominẽ dicerent. Quid nobis & tibii fili
dĩ Uenisti ante tempus torquere nos.¬

Expanded text:
velut in juventute viguit, in procreatiovelut in juventute viguit, in procreatione prolis fecundum in longitudine vitae diuturnum, in abundantia rerum uberrimum. Resedit autem qui erat mortuus, quando genus humanum ad vitam rediit. Coepit loqui, id est, qui prius opera manuum suarum laudabcum Psalmista: « Domine, labia mea aperies . » Dedit illum matri suae, quando eum Ecclesiae restituit. « Accepit autem omnes timor. » Hi qui timore et admiratione concutiebantur, immundi spiritus intelliguntur, qui videntes genus humanum per adventum Domini de sua potestate eripi, tota intentione concussi sunt in tantum, ut per obsessum hominem dicerent: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos
Abbreviated transcription (Latin):
manum ante aduentũ dñi adstrictum
tenebatur : Amore scilic& et timore.
gaudio & merore. Amore in adquiren¬
dis reb. Timore in custodiendis. Gaudio
in adquisitis. merore : in amissis. Quia
qui prius gaudebat in abundantia rerũ.
postmodũ exultabat in paupertate. Et
qui tunc gratulabat᷑ in adquisitis. post
letabat᷑ in amissis. Hi autẽ qui portabant
immundos spiritus significant. qui non
solũ ꝑ prȩuaricationẽ primi hominis sed
etiam ꝑ multa mala opera genus huma¬
num ad mortis sepulturã trahebant.
Sed dño tangente loculũ. hi qui portabant
steterunt. quia postquã corda hominũ
ꝑ poenitentiã addm̃ conuersa sunt. potes¬
tas immundoꝵ spirituũ cessauit. Et ait
A dolescens tibi dico surge. Et resedit qui
erat mortuus & coepit loqui. & dedit
illum matri suȩ. Recte ꝑ ad olescentẽ
genus designat᷑ humanũ. quia sicut in
adolescentia forte & robustũ est corpus.
ita genus humanũ priorib temporib:

Expanded text:
manum ante adventum Domini astrictum manum ante adventum Domini astrictum tenebatur, amore scilicet et timore, gaudio et moerore. Amore, in acquirendis rebus; timore, in custodiendis; gaudio in acquisitis; moerore in amissis; quia qui prius gaudebat in abundantia rerum, postmodum exsultabat in paupertate: et qui tunc gratulabatur in acquisitis, post laetabatur in amissis. Hi autem qui portabant, immundos spiritus significant, qui non solum per praevaricationem primi hominis, sed etiam per multa mala opera genus humanum ad mortis sepulturam trahebant. Sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia postquam corda hominum per poenitentiam ad Deum conversa sunt, potestas immundorum spirituum cessavit. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Recte per adolescentem genus designatur humanum, quia sicut in adolescentia forte et robustum est corpus, ita genus humanum prioribus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
liberatur. eo am̃plius liberatoris gr̃a glori¬
ficatur Quia & medicorũ opus tantoma¬
gis laudabile apparet. quanto & difficilio:¬
res morbos curare potuerint. Possumus
etiam aliter ꝑ hunc mortuũ allegorice
genus humanũ intelli gere. quod tunc in
mortem incidit. quando precepta uite con¬
tempsit: Dicente dño. In quacũq die come¬
deritis de ligno scientię boni & mali. morte
moriemini. Mater autẽ uidua quȩ unicũ
filium flebat. sina goga intellegit᷑. quȩ in
patriarchis & prophetis. generis humani
mortuũ. quẽ post paululũ resurgentem
uidebis. Ne timeas mortẽ. cum presentẽ
habeas uitã. Et accessit. & tetigit loculũ
Tunc enĩ spitaliter dñs loculũ tetigit. quan¬
do homo factus. ꝑ sem& ipsum corda homi¬
num ad poenitentiã ꝓuocauit dicens.
cenitentiã agite. adppinquabit eni regnũ
celorum. Loculus namq a quatuor de¬
portatur. Quatuor enĩ modis genus hu¬

Expanded text:
liberatur, eo amplius liberatoris gratia gloriliberatur, eo amplius liberatoris gratia glorificatur. Quia et medicorum opus tanto magis laudabile apparet, quanto et difficiliores morbos curare potuerint. Possumus etiam aliter per hunc mortuum allegorice genus humanum intelligere, quod tunc in mortem incidit, quando praecepta vitae contempsit, dicente Domino: « In quacunque die comederitis de ligno scientiae boni et mali, morte moriemini . » Mater autem vidua, quae unicum filium flebat, Synagoga intelligitur, quae in patriarchis et prophetis generis humani mortuum, quem post paululum resurgentem videbis. Ne timeas mortem, cum praesentem habeas vitam. « Et accessit et tetigit loculum. » Tunc enim spiritaliter loculum Dominus tetigit, quando homo factus, per semetipsum corda hominum ad poenitentiam provocavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Loculus namque a quatuor deportatur. Quatuor enim modis genus hu
Abbreviated transcription (Latin):
tem peccatoris. non inpingu& caput meũ.
Et ait illi. Ad olescens tibidico surge. Et rese
dit qui erat mortutis & coepit loqui & de¬
dit illum matrisue. Tunc ad diuinam ius¬
sionem mortuus resurgit. quando ꝑpoeni¬
tenti ampeccator reuiuiscit. ab illius mise¬
ricordia uocatus qui ait. Uiuo ego dicit
dñs ds̃. nolo mortẽ peccatoris. sed ut con¬
uertat᷑ &uiuat. Incipit loqui. cũ & sua
mala opera accusare & dm̃discit laudar.
Redditur matri. cum ꝑ sacerdotale mis teri¬
um reconciliatur eccłe : a qua peccando
antea abscesserat. Frequenter enim illoꝵ
restitutione diuine miscđe largitas glo¬
rificatur. de quorum uita prius fuerat
desperatũ. Unde & recte subditur
Accepit autẽ om̃s timor & magnificabant
dm̃ dicentes. Quia ꝓpheta magnus surre¬
xit in nobis. & quia ds̃ uisitauit plebem suã
Cuius enim gradus altior est. eius peccatum
grauius. Sed quo de maiorib: peccatis a dõ

Expanded text:
tem peccatoris non impinguet caput meum . tem peccatoris non impinguet caput meum . » « Et ait idit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. » Tunc ad divinam jussionem mortuus resurgit, quando per poenitentiam peccator reviviscit, ab illius misericordia vocatus, qui ait: « Vivo ego, dicit Dominus Deus, nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . » Incipit loqui, cum et sua mala opera accusare, et Deum discit laudare. Redditur matri, cum per sacerdotale ministerium reconciliatur Ecclesiae, a qua peccando ante abscesserat. Frequenter enim illorum restitutione divinae misericordiae largitas glorificatur, de quorum vita prius fuerat desperatum. Unde et recte subditur: « Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis, et quia Deus visitavit plebem suam. » Cujus enim gradus altior est, ejus peccatum gravius. Sed quo magis de majoribus peccatis a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sperans quasi securus absq timore pec¬
cat. Sed dñs loculum tañgit. quando
cordurũ peccatoris ꝑdiuinã gratiam
ad poenitentiã emollit. Hiautẽ qui por¬
tabant steterunt. hi qui mortuũ
ad sepeliendũ portabant. uitia & peccata
significante Qualia sunt adulteria. ho¬
turam deferunt. Sed dño tangente
uoculum hi qui portabant steter. quia
cũ corpeccatoris ad poenitentiam eon¬
uersum fuerit. consuetudo peccandi ces¬
sabit. Mutantur em̃ opera: prior iniqui
Qui mortuums portabant. adulantiũ linguas
significant. Quasi enim suꝑ mortuum ada¬
ulatores terre congerlem iaciunt. quando
peccantem uanis fauorib. et blandimentis
demulcent. Sed dnõ tañgente loculum
hiqui portabant steterunt. quia post quã
peccator sp̃s sc̃ĩ gr̃a fucrit ibluminatus. ad¬
ulantium blandimenta fugere incipit: iux¬
ta exemplum illius qui ait. Corripiet me
iustus in miscđa & increpabit me. oleum au¬

Expanded text:
sperans, quasi securus absque timore pecsperans, quasi securus absque timore peccat. Sed Dominus loculum tangit, quando cor durum peccatoris per divinam gratiam ad poenitentiam emollit. « Hi autem qui portabant, steterunt. » Hi qui mortuum ad sepeliendum portabant, vitia et peccata significant, qualia sunt adulteria, hoturam deferunt; sed Domino tangente loculum, hi qui portabant, steterunt: quia cum cor peccatoris ad poenitentiam conversum fuerit, consuetudo peccandi cessat. Mutantur enim opera, prior iniquitqui mortuum portabant, adulantium linguas significant. Quasi enim super mortuum adulatores terrae congeriem jaciunt, quando peccantem vanis favoribus et blandimentis demulcent. Sed Domino tangente loculum, hi qui portabant steterunt: quia postquam peccator Spiritus sancti gratia fuerit illuminatus, adulantium blandimenta fugere incipit, juxta illius exemplum qui ait: « Corripiet me justus in misericordia et increpabit me, oleum au
Abbreviated transcription (Latin):
multos ex insqui ante peccauerunt. &
non egerunt poenitentiam suꝑ impudiciis
quas gesserunt. Sol& autem contingere
ut aliorum orationib: & exortationib
multi re suscitentur ad inta qui ꝓpriis
meritis tenebantur in marte. Unde &
subdit᷑. Quam cum uidissa dñs. iiseri¬
cordia motus suꝑ eã dixit illi. Noliflere
Sc̃oꝵ enimfletu dñs ad miseri cordiam com¬
mouetur. ut peccatorib: misereatur:
Quod in operib: moysi & heliȩ discimus.
quorũ alter ꝓpeccatis populi intercedea s
ac dicens. aut dimitte eis hanc noxam
dũt deleme de libro tuo quẽ scripsisti.
audire meruit. Ecceplacatus. feci scđm
uerbum tuum. Ad alterius uero ora¬
tionem pluuiam terrȩ dedit. quam
peccatorib ꝑtrienniũ negauerat.
Accessit & tetigit loculũ. Loculus in
quomortuus portabat᷑. conscientiã
peccatoris male desperatã significat.
Quasi enim in loculo mortuus ad sepe¬
liendum portatur. quando peccator
ꝓmagnitudine sui sceleris seipsum de¬

Expanded text:
ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super impudicitiis quas gesserunt . » Solet autem contingere ut aliorum orationibus et exhortationibus multi resuscitentur ad vitam, qui propriis meritis tenebantur in morte. Unde et subditur: « Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. » Sanctorum enim fletu Dominus ad misericordiam commovetur, ut peccatoribus misereatur. Quod in operibus Moysi et Eliae discimus, quorum alter pro peccatis populi intercedens, ac dicens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti, audire meruit : « Ecce placatus feci secundum verbum tuum » Ad alterius vero orationem pluviam terrae dedit, quam peccatoribus per triennium negaverat. « Et accessit, et tetigit loculum. . » Loculus in quo mortuus portabatur, conscientiam peccatoris male desperatam significat. Quasi enim in loculo mortuus ad sepeliendum portatur, quando peccator pro magnitudine sui sceleris seipsum de
Abbreviated transcription (Latin):
bonus odorsimus iõ in om̃iloco Quniamus
luigua amale sictione. qatractione. falsitate
& otioso sermone. ut cũ psalmista dicere uale¬
amus. Dixi custodiam uias meas. ut non del in¬
quam in linguamea posui ori meo cus todiam.
Muniamus manus ab effusione sanguinis. & lesione
ꝓximi semꝑ eas ad elemosinã largiendam:&
bona opera facienda paratas habeamus ut

Expanded text:
bonus odor Deo » in omni loco. Muniamus linguam a maledictione, detractione, falsitate et odioso sermone, ut cum Psalmista dicere valeamus : « Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam. » Muniamus manus ab effusione sanguinis et laesione proximi, semperque eas ad eleemosynam largiendam et bona opera facienda p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo uidua dicit᷑ quia prȩsentia dominisui
uiduata est. eiusq reditũ adiudicium ex¬
pectat. De qua scriptũ est: Uiduam elus
benedicens berladicam. Hec est illa uidua
que cotidie in eugło iudicẽ in terpellat. qm̃
accła instantis simc in oratione ꝑseuerat
moritur in anima. quando peccat in cor¬
pore. Flebat autẽ materunicum filiũ
suum quia eccła sp̃ĩtalium filiorum su¬
orum mortẽ: cotidie flerenon cessat.
Sicut faciebat paulus apłs. quando dicebat.
Filioli mei quos iterum parturio. doneo
formetur xp̃s in uobis. Uellem enim apud

Expanded text:
eo vidua dicitur, quia praesentia Domini sui viduata est, ejusque reditum ad judicium exspectat, de qua scriptum est : « Viduam ejus benedicens benedicam. » Haec est illa vidua, quae quotidie in Evangelio judicem interpellat: quoniam Ecclesia instantissime in oratione perseverat, moritur in anima, quando peccat in corpore. Flebat autem mater unicum filium suum, quia Ecclesia spiritalium filiorum suorum mortem quotidie flere non cessat, sicut faciebat Paulus apostolus, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobi
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Et cum eccła Manus met distillauerus
mnxrram & digiti mei pleni myrra ꝓbatis sima
Custodiamus ctiam pedes. ne sint ueloces ad
currendum inmalũ. sed potius ad pacẽ euan¬
gelitandam. ut impleat᷑ in nobisillud quod in
esaia scriptũ est: Beati pedes pacẽ portantes
Et cũ psalmista. Lucerna pedib: meis uerbũ
tuum dñe. Sienim hos quinq sensus bene cus:¬
todierimus sp̃italit̃ ad nõ resuscitari mere¬
bimur & erimus de illis de quib: esaias ait
Quĩ aembulat in iustitissiuns. aecet̃ Et hȩc ri

Expanded text:
 Et cum Ecclesia: « Manus meae distillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima . » Custodiamus etiam pedes, ne sint veloces ad currendum in malum, sed potius ad pacem evangelizandam, ut impleatur in nobis illud, quod in Isaia scriptum est: Beati pedes pacem portantes. Et cum Psalmista: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . » Si enim hos quinque sensus bene custodierimus, spiritualiter a Domino resuscitari merebimur, et erimus in illis, de quibus Isaias ait: « Qui ambulant in justit
Abbreviated transcription (Latin):
Igressi aũt. cireuibant ꝑ castella
euangeli zantes. & curantes ubiq:.
Quid euangelizarent. uel quomodo cura¬
rent apłi. marcus exponit plenius
Predicabant inquit ut pęnitentiã age¬
rent. & ungeebant oleo multos ȩgros
& sanabant᷑ Dicit et ia cõbs. Infirmat᷑
quis in uobis. inducat presbiteros eccłȩ
et orent suꝑ ipsũ. ungaentes eum oleo

Expanded text:
Egressi autem circumibant per castella, Egressi autem circumibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent Apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant. Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum ungentes
Abbreviated transcription (Latin):
theũ. domũ quã ingrediant᷑ apłioli¬
genda decernit᷑. ut mutandi hospicii.
necessitudinisq uiolande causa non
suppetat Et quicũq non receperiNT
uos. exeuntes de ciuitate illa. & iã
puluerẽ pedũ ur̃oꝵ excũtite intes¬
timoniũ supra illos Puluis excu
tit᷑ de pedib in testimoniũ laboris
sii. qđ ingressi sunt in ciuitatem.
& p̃dicatio apłica ad illos usq ꝑue¬
nerit Siue excutit᷑ puluis. ut ni¬
hil ab eis accipiant. ne aduictũ qui¬
dem necessariũ. qui eugłm spreue¬
rint Allegorice aut̃ qui uerbo
humilit̾ intendunt. si quib ut
homines terrenȩ leuitatis neuis
obscurent᷑. ꝑ ea mox quȩ recipi¬
unt. euangelice p̃dicationis uesti¬
gia purgant᷑. Qui uero ꝑfidia.
uł neglegentia. uel etiã studio
contẽp̃nunt. horũ uitanda cõmu¬
nio. fugienda synagoga censet
Excutiendus pedũ puluis. ne gestis
manib: et pulueri cõparandis.
mentis caste uestigiũ polluatur.

Expanded text:
tthaeum domus quam ingrediantur apostoli elitthaeum domus quam ingrediantur apostoli eligenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint, vos exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimotitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem qui verbo humiliter intendunt, si quibus ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox, quae recipiunt Evangelicae praedicationis vestigia, purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur, excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qui non portant᷑ non deeruNT.
Hoc & deduab tunicis intellegendũ
est. ne quisquã eorum pxeter illam
qua eẽt indutus. aliam portandam
putar& sollicitus ne opus eẽt. cum ex
illa potestate poss& accipere. Quod
uero scđmo marcũ non portari. uel
haberi duas tunicas. sed ex pressius
in dui ꝓhib& dicens It ne indue¬
rent᷑ duab: tunicis Quid eos mo¬
n&. nisi non dupliciter. sed simplicit᷑
ambulare: Alit̃. In duab: tunicis
uidet᷑ mihi duplex ostendere ues¬
timentũ Non quo in locis sey
quis tunica debeat ẽẽ contentus.
sed quo in tumica uestimentum
intellegamus. ne alio uestiti. aliud
nobis futuroꝵ timore seruemus
Et in quamcũq domũ intrãueritis.
ibi manete. & inde ne exeatis
Dat constantię generale mandatũ.
ut hospitalis necessitudinis iura
cus todiant Alienũ p̃dicatorem
regni cȩlestis astrũens cursitare
ꝑ domos. & inuiolabilis hospiti i¬
iuramutare ec otiose seđm ma¬

Expanded text:
etiam quae non portantur non deerunt. etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret sollicitus: ne opus esset, cum ex illa potestate possit accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas: sed expressius indui prohibet dicens, et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter in duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum; non quo in locis Scytquis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica vestimentum intelligamus: non alio vestra aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete et inde ne exeatis, dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos et inviolabilis hospitiijura multare. Nec otiose secundum Ma
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc non ita p̾cepisse dnm. tam quam
euan gelistę uiuere aliũnde non debeant.
qua eis p̾bentib quib adnuntiant euan¬
gelium: Alioquin contra hoc p̃ceptum
laborib transigebat. ne cuiquã grauis
eẽt. sed potestatẽ dedisse. in qua scireNT
sibi ista deberi Cum aũt adño aliquid
imperat᷑. ni fiat in oboedientiȩ culpa ẽ
Cũ autem potestas dat᷑. lic& cuiq non
uti. et tamquam de suo iure cedere
ut securi non possiderent. neq porta¬
rent huic uite necessaria. nec magna.
nec minima Ideo posuit nec uirgam.
ostendens a fidelib: suis om̃a deberi mi¬
nistris suis nulla suꝑflua requirentib:.
Ac ꝑ hoc addendo dignus ẽ operarius
cibo suo prorsus aperuit & in iustra¬
int unde hȩc om̃a loqueret᷑. Hanc
ergo potestatẽ uirge nomine signifi¬
cauit cũ dicit. nequid tollerent in
uia: nisi uirga tantũ. Ut intellega¬
tur quia ꝑ potestatẽ adnõ acceptã:
que uirge nomine significata est.

Expanded text:
haec non ita praecepisse Dominum, tanquam haec non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant Evangelium. Alioqlaboribus transigebat, ne cuiquam granis esset — sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inoboedientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedereut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi minisac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit, et illustravit unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est,
Abbreviated transcription (Latin):
modo matheus et lucas commemora¬
uerint dixisse dnm̃ discipulis. ut nec
uirgã ferrent. cũ dicat marcus: et p̃¬
cepit eis nequid tollerent in uix nisi
uirgã tantum Quod ita soluit᷑. ut in¬
tellegamus ab alia significatione dic¬
tam uirgã quȩ scđm marcũ ferenda
est. & sub alia illam quȩ scđm ma¬
theũ & lucã non est ferenda. sicut
sub alia significatione intelli gitur
temptatio. de qua dictũ est. ds̃ ne¬
minẽ temptat: & sub alia de qua dic̃¬
tũ est. temptat uos dñs ds̃ uester. ut
sciat si diligitis cũ Illa seductionis
ut nec uirg᷑a ferrent. & ut nonnisi
uirgã ferrent Cũ enĩ scđm mathe¬
um dicer& eis. nolite possidere au¬
tinuo subiecit Dignus ẽ enĩ opera¬
rius cẏbo suo Unde satis osten¬
dit cur eos hȩc possidere: ac ferre no¬
luerit. non quod necessaria non sint
sustentationi hinus uitȩ. sed quia
sic eos mittebat. ut eis hȩc deberi
monstraret ab illis: quib: euangeliũ
credentib adnuntiarent. Clar& aint

Expanded text:
modo Matthaeus et Lucas commemoraverint, dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent; cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, de qua dictum est: deus neminem temtat, et sub alia, de qua dictum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat, si diligitis eum. illa seductionis ut nec uirgam ferrent et ut nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum diceret eis: nolite possidere autinuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quod necessaria non sint sustentationi nujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem,
Abbreviated transcription (Latin):
illos inquit euangeli zare regnũ dĩ.
quia in delic& utrũq iuxta io hanis
baptiste. uł ipsius saluatoris exẽplũ
p̃dicabant Poenitentiã agite. adꝑ¬
pinquabit enĩ regirũ celoꝵ Regni
enĩ cęloꝵ ianuis ꝓpinquare est. de his
quẽq quib ab eo discesserat pęnitere.

Expanded text:
lizare regnum Dei » quia videlicet utrumque juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris exemplum praedicabant: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Regnum enim coelorum januis propinquare, est de his quemque quibus ab eo discesserat, poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ magnitudini ad testaret᷑ etiam
magnitudo factorũ fidẽq uerbis
daret uirtus ostensa. & noua face¬
rent. qui noua p̾dicarent Unde
nunc quoq cũ fideliũ numerositas
excreuit. intra scãm ȩccłam multi
sunt qui uita uirtutũ tenent. &
signa uirtutũ non habent Quia
frustra miraculũ foris ostenditur.
si deest quod intus operet᷑. Nam
iuxta magistri gentiũ uoce. linguę
insignũ sunt non fidelib: sed infide¬

Expanded text:
stium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui viam virtutum tenent, et signa virtutum non habent. Quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infide
Abbreviated transcription (Latin):
matur Omi aut̃ generi dõ deuote hu¬
militatis. merces succedit illa. ut quise
tẽpore suȩ pere grinationis humiliatit:
tempore uisitationis eius ex altetur.
Sobrii estote & uigilate. quia aduer¬
sarius uester diabolus tamquã leorũ¬
giens. circuit querens quẽ deuoret

Expanded text:
matur. Omni autem generi devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore suae peregrinationis humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. Sobrii estote, vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devo
Abbreviated transcription (Latin):
urȩ fraternitati fieri Tanto inquit
fortiores estote infide. tanto maiorẽ
habetote fiduciã ad superandas di¬
aboli uersutias. quanto constat quia
non uossoli temptamini. sed ipsa pas¬
sione quȩ uos fatigat. ei quoq quȩ
Et quia a constitutione mundi semꝑ

Expanded text:
vestrae fraternitati fieri, etc. Tanto, inquit, vestrae fraternitati fieri, etc. Tanto, inquit, fortiores estote in fide, tanto majorem habe te fiduciam ad superandas diaboli versutias, quanto constat, quia non vos soli tentamini, sed ipsa passio quae vos fatigat, ei quoque quaeet quia a constitutione mundi sem
Abbreviated transcription (Latin):
Circuit inquit ille nos singulos. & tam¬
quam hostis clausos obsidens muros. ex¬
plorat et temptat. analiqua sit pars
menbrorũ minus stabilis. & minus fi¬
da. cuius aditu ad interiora penetret᷑
Offert oculis formas dil & faciles uo¬
& faciles uo¬
luntates. ut uisu destruat castitatem.
Aures ꝑ canora musica temptat. ut in so¬
no dulcioris auditu soluat & molliat
xp̃i anum uigorem Linguã conui¬
tio ꝓuocat. manũ iniurus lassescentib:
ad petulantiã cȩdis instigat Vt frau¬
datorẽ faciat. lucra opponit in iusta
Ut animã pecunia capiat. ingerit ꝑni¬
tiosa cõpendia Honores terrenos ꝓ¬
mittit. ut cȩlestes adimat: Ostendit
dos seruos dĩ inquie&us semꝑ. t semper
et semꝑ infestus. In pace subdolus: in
ꝑsecutione uiolentus. Quam obrem
laces insidias. uel aꝑtas minas stare de¬
b& instructus animus. et armatus. ta
paratus semꝑ adrepugnandũ. quam
est ad inpugnandũ semꝑ paratus inimicꝰ ro
eandem passionẽ ei quȩ inmundo est

Expanded text:
circuit. Circuit ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat dos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in persecutione uiolentus. Quamobrem, laces insidias uel apertas minas stare debet instructus animus et armatus, tam paratus semper ad repugnandum quam est ad inpugnandum semper paratus inimicus. eamdem passionem ei, quae in mundo est,
Abbreviated transcription (Latin):
miserat peccat salubriter ad teritur.
& illa quȩ spontanea mentis deuotione.
aꝑfectiorib dõ uel ꝓximis inpace exibe¬
tur. rerum circũ stantium. necnon & ea
qua incursantib ꝑsecutionũ turbinib.
inuictus ꝑ patientię uirtutẽ animus ar

Expanded text:
miserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribus Deo vel proximis in pace exhibetur rerum circumstantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invictus per patientiae virtutem animus ar
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio huius. Nion solũ cundẽ
sp̃m reꝓmittit. sed &iã quod ex ip¬
sius dono ad p̃dicandũ euangeliũ
ilonẽĩ reddendi eeñte declarat cũ
dicit Cũ uenerit para elỹtus quẽ
ego mitt̾a uobis apatre. spm̃ ueri¬
tatis qui apatre ꝓcedit ille testi

Expanded text:
ionis hujus, non solum eumdem Spiritum repromittit, sed etiam quod ipsius dono ad praedicandum Evangelium idonei reddendi essent, declarat, cum dicit: « Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre Spiritum veritatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
none indig&. quare eundẽ spm̃ pa¬
grece. latine consolator siue aduo¬
catus dicit᷑ Beneaũt consolator.
tia de dñi absentia: uel ad sufferen¬
das tribulationes & passiones conso¬
latus ẽ. sed &iam cotidie ꝓpeccati
ꝑp&ratione lugentib dũ spem ue¬
nie reꝑmittit. magnã consolatio¬
nem impendit. A quo se consola¬
ri p̃cabat᷑ ꝓpheta. cũ dicebat Con¬

Expanded text:
PaGraece, Latine consolator sive advocatus dicitur. Bene autem consolator, tia de Domini absentia, vel ad sufferendas tribulationes et passiones consolatus est, sed etiam quotidie pro peccati perpetratione lugentibus, dum spem veniae repromittit, magnam consolationem impendit. A quo se consolari precabatur Propheta, cum dicebat: « Con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inuitass& dnm̃ ad domũ suã. & uidis¬
set mulierẽ peccatricẽ. lacrimis pedes eius
rigantẽ. & capillis suis tergentẽ. dicebat
niens dns ait illi: Simon. habeo tibi ali¬
quid dicere: Atille dixit: Magister
dic Ait illi: Duo debitores erant cuidã
feneratori. unus debebat denarios quin¬
gentos. et alter quinquaginta: Non
habentib aũfeis unde redderent. dona¬
uit ambob. Quis ergo eũ plus diligere
debuit: Atille hoc quod negare non po¬
erem: Intraui in domũ tuã. aquam
pedib meis ñ dedisti Hȩc aũt lacrimis
rigauit pedes meos. & capillissuis tersit

Expanded text:
asset Dominum ad domum suam, et vidisset mulierem peccatricem lacrymis pedes ejus rigantem, et capillis suis tergentem, dicebat veniens Dominus, ait illi: « Simon, habeo tibi aliquid dicere. At ille dixit: Magister, dic. » Ait illi: « Duo debitores erant cuidam feneratori, unus debebat denarios quingentos, et alius quinquaginta. Non habentibus illis unde redderent, donavit utrisque. Quis ergo eum plus diligere » habuit? At ille hoc, quod negare non poerem? Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti, haec autem lacrymis rigavit pedes meo
Abbreviated transcription (Latin):
plaudebant. non solum ȩgrõtos ad me¬
dicum accedentes. sed &iam ipsum me¬
dicũ ore contuma ci rep̃hendebant di¬
centes: Quia hic peccatores recipit. &
mandũcat cũ illis: Vnde cognoscimꝰ
quia sicuit uera iustitia cõpassionem
ne & misericordia publicanos & peccato¬
res su scipere non ẽ dedignatus: Phari¬
sei quidẽ qui falsose iustos arbitrabant᷑.
non solũ peccatores despiciebant. sed¬
&iam ipsum medicũ peccatores uocantẽ¬

Expanded text:
plaudebant, non solum aegrotos ad meplaudebant, non solum aegrotos ad medicum accedentes, sed etiam ipsum medicum ore contumaci reprehendebant, dicentes: « Quia hic peccatores recipit, et manducat cum illis. » Unde cognoscimus, quia sicut vera justitia compassionem ne et misericordia publicanos et peccatores suscipere non est dedignatus. Pharisaei quidem qui falso se justos arbitrabantur, non solum peccatores despiciebant, sed ipsum medicum peccatores vocante
Abbreviated transcription (Latin):
n illo tempore. Frant adꝓpin¬
quantes ad iłim publicam & pecca¬
tores ut audirent illũ. & reliqua
icut unius peccatoris casus. mul¬
tos ad desperationẽ trahere so¬
l&. qui eius malũ exemplum
imitant᷑. sic unius recuperationiul¬
tis ꝓdest ad salutẽ Quod in exor¬
dio huius lectionis facile comꝓbamꝰ.
si superiora huius euangeln sollici¬
te consideramus Ut enĩ supra¬
euangelicus sermo retulit. transi¬
ens ił .s. uidit hominẽ sedentema
ad theloreuma nomine leui: qui &
ipse princeps erat publicanorũ. & uo¬
cauit eũ At ille relictis om̃ib surgens
secutus ẽ eum Et fecit ei conuiuium
magnũ in domo sua. & erat turba
magna publicanoꝵ discumbentium cũ
lum susceptũ. sed &iã in ordine apos¬
tolatus uocatũ. tandẽ resumpta fidũ.¬
cia. quasi ȩgroti ad medicũ accesserunt
ut audirent illũ Et non solũ ad col¬
loquendum. sed &iam ad conuescendũ
recepti sunt Quod uidentes scribe
& pharisei. qui de falsa iustitia sibi ad¬

Expanded text:
n illo tempore: Erant appropinquantes ad Jesum publicani et peccatores, ut audirent illum. » Et reliqua. Sicut unius peccatoris casus multos ad desperationem trahere solet, qui ejus malum exemplum imitantur, sic unius recuperatio multis prodest ad salutem. Quod in exordio hujus lectionis facile comprobamus, si superiora hujus Evangelii sollicite consideremus. Ut enim evangelicus sermo supra retulit: Transiens Jesus, vidit hominem sedentem ad telonium, nomine Levi, qui et ipse princeps erat publicanorum, et vocavit eum. At ille relictis omnibus surgens, secutus est illum. Et fecit ei convivium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum discumbentium cum lum receptum, sed etiam in ordinem apostolatus vocatum, tandem resumpta fiducia, quasi aegroti ad medicum accesserunt, ut audirent illum. Et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes scribae et Pharisaei, qui de falsa justitia sibi ap
Abbreviated transcription (Latin):
tum oues Et si ꝑdiderit unã ex illis. non¬
ne dimittit non aginta nouẽ in deserto.
& uadit ad illam quȩ perierat donec
inueniat illam : Acsi dicer&: Siuos
ouem ꝑditam tanto studio. et labore in¬
quiritis. non oui. sed ur̃ȩ auaritiȩ con¬
sulentes. quanto magis ego hominẽ ad ima
ꝑditione debeo liberare : Quia non ue
ni quenquã ꝑdere. sed om̃s saluare:
p̃italiter homo iste ille est de quo ꝓphe

Expanded text:
nam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? » Ac si diceret: Si vos ovem perditam studio tanto et labore inquiritis, non ovi, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto mpecore, debeo lini quemquam perdere, sed omnes salvare . Spiritaliter homo iste, ille est de quo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib diem uocationis nr̃e. ut
semꝑ incerti de aduentu iudicis. ita
solliciti cotidie uiuamꝰ. quasi die alia
adiudiciũ ꝓperare debeamꝰ. Sedae¬
cipi&is in quit uirtutẽ suꝑ uenientis
hierus alẽ & in om̃i iudea & samaria
& usq adultimũ terre Acsidice¬
r& Nonenĩ putare deb&is ueniente
inuos spũ sc̃o. ftatĩ huius mundi fie¬
ri consuminationẽ. sed uobis tan¬
tũ uirtutt̃ de me testificandĩ p̃be¬
re Et cũ hȩc dixiss&. uidentib
illis eleuatus ẽ. & nubes suscepĩt eũ
ab oculis eoꝵ Ubĩq creaturaere¬
atori suo prestat obsequiũ astra
indicant nascentẽ. patientẽ obnu¬
bunt. recipiunt nubes ascendentẽ
redeuntẽ ad iudiciũ comitant᷑. Et
ecce duo uiri adstiterunt iuxta
illos inuestib albis. qui & dixer̃¬

Expanded text:
mortalibus diem vocationis nostrae, ut, semper incerti de adventu judicis, ita sollicite quotidie vivamus, quasi die alia ad judicium properare debeamus. « Sed accipietis inquit virtutem supervenientis amaria, et usque ad ultimum terrae. Ac si diceret, Non enim putare debetis veniente in vos Spiritu sancto, statim hujus mundi fieri consummationem, sed vobis tantum virtutem de me testificandi praebere. Et cum haec dixisset, videntibus illis, elevatus est. et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura creatori suo praestat obsequium: astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Et ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. ipse &iã librũ actuum ap¬
postoloꝵ unde nunc p̃sens lectio
sonat edidit. Ubi & primitus de
ultimo conuiuio quõ dñs postre¬
surrectionẽ suã cum discipulis su¬
is habuit. simul & de ascensione eiꝰ
ad celũ quã hodie celebramus. men.¬
nem feci. idest euangeliũ De om̃ia¬
b o theophile ep̃e. qui hunc me
librũ actuum apłoꝵ scribere co
monstrando. uel ea que ad exẽpla
uite ꝑtinebant facere & postea do¬
cere quia iłis bonũ doctorem insti¬
tuens nulla nisi quę docuit fecit
sq indic̃ qua p̃cipiens apłis. ꝑ sym¬
scr̃ quos elegit assumptus &̃ Datꝰ
p̃cepta ante assumptionẽ obserua re
& adimplere. que uel in hoc libro uł
in cuangeliis legunt᷑ Quib & p̃buit
scipsũ uiuum post passionẽ suã in mul¬
tis argumentis. ꝑdies quadraginta ap

Expanded text:
scripsit, ipse etiam librum Actuum apostolorum, unde nunc praesens lectio sonat, edidit: ubi et primitus de ultimo convivio quod Dominus post resurrectionem suam cum discipulis suis habuit, simul et de ascensione ejus ad coelum, quam hodie celebramus, mennem feci, » id est Evangelium, « de omnibus, o Theophile » episcope, qui hunc me librum Actuum apostolorum scribere cogmonstrando, vel ea quae ad exempla vitae pertinebant, « facere et » postea « docere, » quia Jesus bonum doctorem instituens, nulla nisi quae docuit fecit. « Usque in diem qua praecipiens apostolis quos elegit, assumptus est, dans praecepta ante assumptionem observare et adimplere quae vel in hoc libro vel in Evangeliis leguntur. Quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis argumentis
Abbreviated transcription (Latin):
populũ uideoꝵ  Auctorẽ uero uitȩ inter¬
fecistis. & cetr:: Illũ qui plismaũ t hominẽ
de limo terrȩ & in spiraut in faciẽ eius sp̃i
raculũ uitȩ & factus est homo in anima ui¬
uentem: ilũ qui dixit Egosũ uia ueritas
& uita. Et de quo iohannes. Hic est uerus
ds̃. & uita ȩterna Et nunc fr̃ scia quia ꝑ
ignorantiã fecistis. Sienim cognouissent
s aut. qui p̃nuntiauit ꝑ osꝰ onniũ prophe¬
tarum pati xp̃m suum. impleuit sit & ctr
Hlinc& ipse dñs deope & alio discipulo ait
Ostultai et tardi corde ad eredendũ in omib
quȩ locumi sunt ꝓphetȩ Nonne hȩc opor¬
t in apicus amorse. & om̃ib ꝓphetis in¬
terpritabat᷑ illis de om̃ib scripturis q̃
tiam passionis in głam suam intraturũ.
qua ratione se gloriant᷑ esse xpianos.
qui iuxta uiriũ suarũ modulũ. neq
scripturas qualit̃ ad xp̃m ꝑtine̾ant
inuestigare. neq ad głam quam cũ

Expanded text:
populum Judaeorum. « Auctorem vero vitae interpopulum Judaeorum. « Auctorem vero vitae interfecistis, » illum qui plasmavit hominem de limo terrae, raculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Illum qui dixit: Ego sum via, veritas et vita , et de quo Joannes: Hic est verus Deus et vita aeterna . Et nunc, fratres, scio, quia per ignorantiam fecistis. Si enim cognovissentDeus autem qui praenuntiavit per os prophetarum pati Christum suum, implevit sic, etc. Hinc et ipse Deus Cleophae et alii discipulo ait: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae, nonne haec oporEt incipiens a Moyse et omnibus prophetis interpretabatur illis de omnibus Scripturis quae tiam passionis in gloriam suam intraturum, qua ratione se gloriantur esse Christianos, qui juxta virium suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant investigare, neque ad gloriam quam cum
Abbreviated transcription (Latin):
herodem. herodes mittit ad pilatum
Interduas impi&ates discurrit piocas.
& tameii impioas pigatem non potest
condempnare. Presens est reus & non
inuenitur reatus: Tradidistis mihi hunc
bominem. inquid quasi auertentem
populum. & etee coram uobis in terro¬
gans nullam causam inuenio ineo in his
quibus cum accusatis. Dicitis quod pre¬
cipiat tributa non solui cȩsari comꝓbaiufal¬
sum cẽ qđ dicitis. Docere hunc contralegem
dicitis ꝓbaui eũ non destruere legẽ. sed adim¬
plere: om̃a quȩ obiecistis. indiuersũ inuenta
sunt Et petistis uirũ homicidã dari uobis
Trat aũt ait cuangeliũ qui dicebat᷑ barrabas
uinctus qui in seditione fecerat homicidium.
Barrabas eni filius patris eoꝵ interpretat᷑ sig: qui¬
nificat diabolũ qui multas seditiones in toto
concitat orbe. & homicidia scilicet et adul¬
teria & om̃a crimina. qui statim ut is cru¬
cifixus est. barrabas iste dimissus. suffocat

Expanded text:
Herodem, Herodes remittit ad Pilatum. Herodem, Herodes remittit ad Pilatum. Inter duas impietates, discurrit pietas, et tamen impietas pietatem non potest condemnare. Praesens est reus, et non invenitur reatus. Tradidistis mihi hunc hominem, inquit, quasi avertentem populum, et ecce coram vobis interrogans, nullam causam invenio in eo, in his in quibus eum accusatis. Dicitis, quod praecipiat tributa non solvi Caesari: comprobavi falsum esse, quod objicitis. Docere hunc contra legem dicitis: probavi eum non destruere legem, sed adimplere; omnia quae objecistis in diversum inventa sunt. Et petistis virum homicidam dari vobis. Erat autem, ait Evangelium, qui dicebatur Barrabas, vinctus, qui in seditioBarabbas enim, qui filius patris eorum interpretatur, significat diabolum, qui multas seditiones in toto concitat orbe, homicidia scilicet et adultera et omnia crimina, quia statim ut Jesus crucifixus est, Barabbas iste dimissus, suffocat
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit eũ gła resurrectionis. glori
siceuit ł ascensionis. & glorificaũ
sur deter seisionis Quem uos
quidẽ tadidistis Hine eñ respon¬
ace pilatꝰ dño dicens. Numquid ego
iideus su  gens tua e pontifices¬
tui tradiderunt tt mihi Quid fecis
Subaudit᷑ ut tradereris mihi :
Tradider̃ enim dnm sacerdotes ꝑ inuidiã.
tradidit iudas ꝓcupiditate Tradidit
pater ꝓ nr̃a liberatione. tradidit sem&¬
enim ait apłs qui ꝓprio filio non peꝑcit.
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit eum: De fi¬
lio aũt Qui dilex̃ nos. & tradidit
seni& ipsum ꝓnobis. Et negastis ante̾ fa¬
ciem pilati: Dicentes crucifige. erucifige
talc̃ nos non habemꝰ reg̃ẽ nisi cẽsarem
Nos legem habemus & secundum logem deb&
mori. quia filium e se fecit: Iudicante illo
dimitti. Querebat enim ait cuangeli¬
um pilatus opor tunitatem ut dimit te¬
r& ihm̃ dicenf Ego Non inuenio in eociu¬
sam. sed neq herodes Pilatus mittit ad

Expanded text:
ficavit eum gloria resurrectionis, gloficavit eum gloria resurrectionis, gloficavit gloria ascensionis, et glorificavit suae dextrae sessione. Quem vos quidem tradidistis. Hinc enim respondit Pilatus Domino, dicens: Nunquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi, quid fecisti ? subauditur, ut tradereris mihi. Tradiderunt enim Dominum sacerdotes per invidiam, tradidit Judas per cupiditatem, tradidit Pater pro nostra liberatione, tradit semenim ait Apostolus: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. De filio autem: Qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis. Et negastis ante faciem Pilati. Dicentes: Crucifige, crucifige, talem nos non habemus regem nisi Caesarem, nos legem habemus, et secundum legem debet mori, qui filium Dei se fecit. Judicante illo dimitti. Quaerebat enim, ait Evangelium, Pilatus opportunitatem ut dimitteret Jesum , dicens: Ego non invenio in eo causam, sed neque Herodes, Pilatus mittit ad
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ auditẽ. Notandũ qđ uiros de
genere isrł. & timentes dm̃ ad audi¬
endum dĩ ꝓuecat uerbũ. Uiri enĩ
dicunt᷑ auirib. qui nesciunt toleran¬
do deficere. aut in prosperis aliqua
se elatione iactari. sz animo stahili
defixi. & celestiũ rerũ contemplaci¬
one firmati. manent semꝑ in pauidi
Quitimetis dñm inquid audite. id est
qui reuerentiam habetis nominis ers
Quis eius uerba non meretur audirȩ.
nisi qui cognoscitur & timere
Timor aut̃ dñi. quia iustus xrectus
est. auditum renouat. amorem tri¬
buit. ardorem caritatis inflãmat
Ds abraham & dsisaac. & ds̃ iacob. ds
patrum nr̃orum. Poterat dicere
ds̃ abraham. isaac. & iacob. sed ter
nominat dm̃abraã. diñisaac. dm̃
patrũ nostroꝵ. Prudent̃ enũ ꝑsonas
distinex̃. & naturam uniuit blori¬
ficauit filiũ suum. quando post resur¬
rectionẽ nimis mirabilẽ. totius mun¬
di credulitatẽ. ds̃ ei in eo qđ homo
factus est. habere cyncessit blori¬

Expanded text:
qua. Notandum quod viros de genere Israel, et timentes Dominum, ad audiendum Dei provocet verbum. Viri enim dicuntur a viribus, quia nesciunt tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare, sed animo stabili defixi, et coelestium rerum contemplatione firmati, manent semper impavidi. « Qui timetis Dominum, inquit, audite, » id est, qui reverentiam habetis nominis ejus: quia ejus verba non meretur audire, nisi qui cognoscitur et timere. Timor autem Domini, quia justus et rectus est, auditum renovat, amorem tribuit, ardorem charitatis inflammat. « Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus patrum nostrorum. » Poterat enim dicere, Deus Abraham, Isaac et Jacob, sed ter nominat Deum Abraham, Deum Isaac, Deum patrum nostrorum. » Prudenter enim personas distinxit, et naturam univit. « Glorificavit Filium suum, » quando post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus in eo quod homo factus est, habere concessit. Glori
Abbreviated transcription (Latin):
In hac ergo piscatione quȩ post resur rec¬
tionẽ facta est. decebat ut solibonipis¬
ces caperent᷑ ꝑ quos electoꝵ numerꝰ sig¬
nificaret᷑. Miserunt ergo retia. et ia
non ualebant illud trahere p̃multitu¬
dine pisciũ. Quod exteriora miracula
ininteriorem fidẽ frequẽt̃ instruanT¬
ut in p̃senti loco demonstrat᷑. quando
nouerant. ex captura pisciũ cognouer
Cum ergo ꝓ tota noctẽ laborantes nibil
cot̾pissent. mox ut ad eius iussione misissent.
tantã multitudinẽ piscium cȩper̃. ut rete
trahere non ualerent. Dicit ergo discipu¬
lus ille. quem diligebat iħs petro dñs est
Et quia inter om̃s uirtutes. uirginalis integri¬
tas quodam priuilegio p̃cellit. recte incor¬
ruptibile dñi corpus incorruptꝰ uirgo pri¬
or recognouit. iohannes scilicet. cuius est
hoc euangłm. Sed cum om̃s audissent
quia dñs est. qui eum p̃ceteris amauit.
prior uenire festinauit. Unde & subdit̾

Expanded text:
In hac ergo piscatione, quae post resurrecIn hac ergo piscatione, quae post resurrectionem facta est, decebat ut soli boni pisces caperentur, per quos electorum numerus significaretur. « Miserunt ergo rete, et jam non valebant illud trahere prae multitudine piscium. » Quod exteriora miracula interiorem fidem frequenter instruant, in praesenti loco demonstratur, quandonoverant, ex captura piscium cognoverunt. Cum ergo tota nocte laborantes nihil cepissent, mox ad ejus jussionem tantam multitudinem piscium ceperunt, ut rete trahere non valerent. « Dicit ille discipulus quem diligebat Jesus Petro: Dominus est. » Et quia inter omnes virtutes virginalis integritas quodam privilegio praecellit, recte incorruptibile Domini corpus incorruptus virgo prior recognovit, Joannes scilicet, cujus est hoc Evangelium. Sed cum omnes audissent quia Dominus est, qui eum prae caeteris amavit, prior venire festinavit. Unde subditur: «