comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ panis & uirtutem aquȩ
ꝓph&cam & admirabilem consi¬
liarium & prudentẽ architestũ.
& sapientem auditorem. Illis ab¬
stulit. nobis dedit. Merito exulto.
sicut quimuenit spolia multa.
Sine labore meo inueni spolia
que non habebam. Inueni epta¬
ticum. In ueni regnorũ libros.
Inueni ꝓphetar̃ scripta. Inueni
hesdram. Inueni psalmos. Inueni
prouerbia. Inueni ecdesiastem.
In ueni cantica canticorũ. In¬
ueni admirabilem consilia¬
rium xp̃m. Inueni paulum
prudentem architestum. Inue¬
ni sapientem auditorem płm
xp̃ĩanũ. qui nouit ea quȩlegun¬
tur audire. Ille enĩ audit qui
ea q̃ audit intellegit. Lex spĩ¬
talis ẽ: non illam audit iudȩus.
qui audit corporaliter: sed

Expanded text:
uirtutem panis i s et uirtutem aquae, uirtutem panis i s et uirtutem aquae, prophetam et admirabilem consiliarium et prudentem architectum et sapientem auditorem illis abstulit, nobis dedit; merito exulto. sicut qui inuenit spolia multa. sine labore meo inueni spolia quae non habebam, inueni Heptateuchum, inueni Regnorum libros, inueni prophetarum scripturam, inueni Esdram, inueni Psalmos, inueni Prouerbia, inueni Ecclesiasten, inueni Cantica canticorum, inueni admirabilem consiliarium Christum, inueni Paulum prudentem architectum, inueni sapientem auditorem populum christianum, -qui nouit ea quae leguntur audire; ille enim au:iit, qui ea quae audit intellegit. lex spiritalis est; non illam audit Iudaeus qui audit corporaliter, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a coepit. eẽ . uas electionis. ut ha¬
bes de apło paulo quiad gentes mis¬
Merito ergo uocatũ nomen . ẽ. xp̃i
Velocit̃ spolia detrahe: cito diuide.
qr pͥus quã sciat puer uocare patr̃e
aut matrẽ. accipi& uirtutẽ dama¬
sci & spolia mariae contra regem
assyriorum. Ergo rex assyriorũ
eoꝵ scilic& quos uanos ꝑfidia fe¬
cerat amisit spolia q̃ tenebat. Et
iterũ cognoscas quia spolia dep̃c
adiabolo quȩ in adã ille iauaserat
uindicauit. & sabayn uiri excel¬
si adnũ ihũ alligati uincuł tran¬
sier̃ atq ipsum ad orare coeper̃.
Quia captiuã dux̃ captiuitatẽ.
Ideo caput eius abstulit. ut ipse
caput. ẽẽt corporis interempti.
Merito nunc gentes toto orbe caput
regale circumferunt. quia mẽbra
sunt xp̃i. Cogno uisti denationib
cognosce & iam deiudȩis. quibus
dñs ihe abstulit spolia. Hoc ÷
regnũ cęlorũ. abstulit & dedit
genti facienti frustũ eius. Abstulit

Expanded text:
nostra coepit esse uas electionis, ut hanostra coepit esse uas electionis, ut habes de apostolo Paulo, qui ad gentes mismerito ergo uocatum nomen est Christi uelociter spolia detrahe, cito diuide, quia, priusquam sciat puer uocare patrem aut matrem, accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae contra regem Assyriorum. ergo rex Assyriorum, eorum scilicet quos uanos perfidia fecerat. amisit spolia quae tenebat. et ut iterum cognoscas, quia spolia Christus a diabolo, quae in Adam ille inuaserat, uindicauit, et Sabain uiri excelsi ad dominum Iesum alligati uinculis transierunt atque ipsum adorare coeperunt, quia captiuam duxit captiuitatem. ideo caput eius abstulit, ut ipse caput esset corporis interempti. merito nunc gentes toto orbe caput regale circumferunt, quia membra sunt Christi. Cognouisti de nationibus. cognosce etiam de Iudaeis, quibus dominus Iesus abstulit spolia, hoc est regnum caelorum abstulit et dedit genti facienti fructum eius. abstulit
Abbreviated transcription (Latin):
trepidat a uerbis dĩ. postea exultat
indĩ uerbis. Ergo quiht̃ in aula
sua corde uidelic& suo uerba dĩ.
excludit sermoꝰ principũ a corde
suo. excludit timor. timorea.
Sienim quis ingress̃ balneas solis
deponit aestus & calor ex cludit
calorem: Quanto magis diuini iui¬
dicu terror hunc terrorem ex¬
dudit humanũ feruorẽ gratiȩ
scłaris grãe feruor aeternae.
Exultat ergo quiht̃ uerbũdĩ. Ht̃
enim spolia multa quȩ iudȩis ab¬
stulit. ht̃ prostrati hostis exuui¬
as. Sicut đđ abstulit goliȩ gla¬
dium. & ipsius gladio caput eiꝰ.
exseccuit. Sic uerus đđ humi¬
lis atq mansuetus dñs ihẽ in¬
telligibilis goliȩ caput. armis
ipsius amputauit. Arma enim
diaboli gentes erant. fide autem
gentium uulneratus. caput quod
habebat amisit. Distracta spo
lia ꝓstrato. uasa eius direpta
quia alligatus est fortis. Uas dia¬
boli caro erat hominis peccatoris.
sed postea quã in xpm̃ credidim caro

Expanded text:
trepidat a uerbis dei, postea exultat trepidat a uerbis dei, postea exultat in dei uerbis. ergo qui habet in aula sua, corde uide- Licet suo uerba dei, excludit sermones principum a corde suo, excludit timor timorem. si enim quis ingressus balneas solis deponit aestus et calor excludit calorem, quanto magis diuini iudicii terror hunc terrorem excludit iit humanum. feruorem gratiae saecularis gratiae feruor aeternae ! Exultat ergo qui habet uerbum dei; habet enim spolia multa quae Iudaeis abstulit, habet prostrati hostis exuuias. sicut Dauid abstulit e gladium et ipsius gladio caput eius exsecuit, sic uerus Dauid, humilis atque mansuetus dominus Iesus, intellegibilis Goliae caput armis ipsius amputauit. arma enim diaboli gentes erant, fide autem gentium uulneratus caput quod habebat amisit. detracta sunt spolia prostrato, uasa eius direpta, quia alligatus est fortis. uas diaboli caro erat hominis peccatoris; sed posteaquam in Christum credidimus. caro
Abbreviated transcription (Latin):
N onne hanc trepidationẽ. fi¬
duciȩ uiri constantis aequabis:
in eundẽ cucurrit effectũ con¬
fidentia cupientis aeterna
& dituna trepidantis. Sitta¬
men fortior ille quisperat. sit
fortior quip̃sumit: ut inã ego
talis esse merear ut si forte ꝑ¬
secutor in gruerit. non consi¬
derem supplicior meor̃ acer¬
bitates : Nonmetiar torm̃ta
non poenas. non cogitẽ ullius
a trocitatem doloris. sed haec
om̃a leuia ducam. Trepidẽ aut̃
nemerepellat deconcilio sacerdo¬
tum: sundignũ meo collegio iudica¬
uerit uideat magis. licet ꝑ motũ
corporalium terrore poenarum
plus tam̃ trepidantẽ futura iudi¬
cia: & sidixerit mͥ. modice fidei
quare dubitasti. Porrigit tam̃
dexteram & insurgentis fluctus
scłaris huius mole turbatum.
fidam̃tis statione firmauit.
Sequitur uersus .II. Exulto
inuerbis tuis. sicut qui inue¬
nit Spolia aulta.
ona ergo trepidatio uerbis dĩ
si exultationẽ generat: qui enĩ

Expanded text:
nonne hanc trepidationem finonne hanc trepidationem fiduciae uiri constantis aequabis? in eundem concurrit effectum confidentia cupientis aeterna et diuina trepidantis. sit tamen fortior ille qui sperat, sit fortior qui praesumit. Utinam ego talis esse merear, ut, si forte persecutor ingruerit, non considerem suppliciorum meorum acerbitates, non metiar tormenta, non poenas, non cogitem ullius atrocitatem doloris, sed haec omnia leuia ducam, trepidem autemne me repellat de concilio sacerdotum, si indignum eo collegio iudicauerit, uideat magis, licet permotum corporalium terrore poenarum, plus tamen trepidantem futura iudicia! etsi dixerit mihi: modicae fidei, quare dubitasti?, porriget tamen dexteram et insurgentis fluctus saecularis huius mole turbatum fida mentis statione firmabit. Sequitur uersus secundus: e dxulto in uerbis tuis t uis, sicut qui inuenit s poli a multa. bona ergo trepidatio a uerbis dei, si exultationem generat; qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. fortis eẽ. debet. & constans
quomodo ergo subtexuit. & a
uerbis tuis trepidauit cormeũ:
Trepidare infirmitatis. ẽ. timoris
atq formidinis. Sed ẽ. infirmi¬
tas ad salutem. est &iam timor
beatus uir quitim& dnm. Qua
ratione beatus: Quia inmanda¬
tis eius cupianimis. Pone gͦ
martyrem int̾̃ꝑi cula constitu¬
tũ. cũ inde inmanitas bestiarũ
ad incutiendum terrorem in¬
fremat. aliunde stridor can¬
dentium lacrimarũ & flãmas
fornacis ardentis. ex aestuet.
Exparte aliqua ꝑsonent trac¬
tus grauium catenarũ. hinc
carnifex cruentus adsistat.
Pone inquã circum spectantẽ
om̃a plena suppliciis. Deinde
cogitantem mandata diuina
illum ignem ꝑp&uum illud
sine fine incendium ꝑfidorum.
illam poene recrudescentis ae¬
rum&am. Trepidare corde
nedum p̃sentib cedit ꝑpetius
sededat exitiis. Pertur bari
ammo dũ futuri iudicii rũphe¬
am illam terribilem quad am
conspectus specie contuetur

Expanded text:
natur fortis esse debet et constans. natur fortis esse debet et constans. quomodo ergo subtexuit: et a uerbis tuis trepidauit cor meum? trepidare infirmitatis est, timoris atque formidinis; sed est etiam infirmitas ad salutem, est etiam timor beatus uir qui timet dominum. qua ratione \'beatus\' ? quia i n mandatis eius cupiet nimis. pone ergo martyrem inter pericula constitutum, cum inde inmanitas bestiarum ad incutiendum terrorem infremat, aliunde stridor candentium laminarum et flamma fornacis ardentis exaestuet, ex parte alia personent tractus grauium catenarum, hinc carnifex cruentus adsistat: pone, inquam, circumspectantem omnia plena suppliciis. deinde cogitantem mandata diuina. illum ignem perpetuum, illud sine fine incendium perfidorum. illam poenae recrudescentis aerumnam, trepidare corde, ne, dum praesentibus cedit, perpetuis se dedat exitiis, perturbari animo, dum fu- turi iudicii romphaeam illam terribilem quadam conspectus specie contuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt: non gratis ꝑ secuntur
cum quise eorũ dederit potestati.
& in possessionẽ scłi totus intraue¬
rit. In suos enĩ iures ibi dominatũ
uindicant atq abhis mercedem
iniquitatis efflagitant. Bene
hoc martyrdicit. qđ in iuste per¬
secutionũ torm̃ta sustineat qui
nihil rapuerit. nullũ uiolentus
oppresserit. nullius sanguinem
fuderit : nullius torum putaue¬
rit .eẽ. uio landũ qui nihil legib
debeat & grauiora latronum
sustinere cogatur supplicia. qͥ
loquat᷑ iuste & non audiatur.
qui loquat᷑ plena salutis & in¬
pugn&ur. ut possit dicere : Cum
lo quebar illis in pugnabant me
gratis. Gratis igitur ꝑsecutionẽ
patitur. qui inpugnat᷑ sine cri¬
mine inpugnatur ut noxius.
cũ sit intali confessione lauda¬
bilis . Inpugnat᷑ quasi ueneficus.
quia in nomine dñi gloriatur.
Cũpietas uirtutum om̃iũ funda¬
m̃tumsit. Uere frustra in pugnat᷑.
qui apud impios & infidos im¬
pietatis accersitur. cumfidei sit
magister. Uerũ quigratis inpug¬

Expanded text:
contendunt, non gratis persecuntur eum. qui se eorum dederit potestati et in possessionem saeculi totus intrauerit. in suos enim iure sibi dominatum uindicant atque ab his mercedem iniquitatis efflagitant. Bene hoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenta sustineat, qui nihil rapuerit, nullum uiolentus oppresserit. nullius sanguinem fuderit, nullius torum putauerit esse uiolandum, qui nihil legibus debeat et grauiora latronum sustinere cogatur supplicia. qui loquatur iusta et non audiatur, qui loquatur plena salutis et inpugnetur, ut possit dicere: cum loquebar illis, inpugnabant me gratis. gratis igitur persecutionem patitur qui inpugnatur sine crimine, inpugnatur ut noxius, cum sit in tali confessione laudabilis, inpugnatur quasi ueneficus, quia in nomine domini gloriatur, cum pietas uirtutum omnium fundamentum sit. uere frustra inpugnatur, qui apud impios et infidos impietatis accersitur. cum fidei sit magister. Uerum qui gratis inpug
Abbreviated transcription (Latin):
non mutat. Discite iudices scłi.
quem in iudicando tenere debeatis
affectũ : quã sobrietat̃ẽ. quã sinceri¬
tatem. Ds omnium dicit. Non pos¬
sum ego ame facere quicquã. Ali¬
bi lego negare sem&ipsũ non potest
N on pott̃ utiq non ꝑ infirmitatem.
sed ꝑ integritatẽ. non ꝑ in possibili¬
tatem faciendi. sed ꝑ obseruantiam
iudicandi. Quid non potest. qui
om̃a potest. nisi qđ possit nolit:

Expanded text:
non mutat. Discite, iudices saeculi, non mutat. Discite, iudices saeculi, quem in iudicando tenere debeatis affectum, quam sobrietatem, quam sinceritatem. dominus omnium dicit: non possum ego me facere quicquam. alibi lego: negare semet ipsum non potest. non potest. utique non per infirmitatem, sed per integritatem. non per inpossibilitatem faciendi, sed per obseruantiam iudicandi. quid non potest qui omnia potest, nisi quod posse nolit
Abbreviated transcription (Latin):
nec salutẽ corporis ambiendam. sed
animi puritatem. Deniq qui susan¬
nam ab soluit tacentem. se obtulit
mosti. In illa causa ut neno. desperaret.
in hac utrem̃dȩ uniuersitatis sacrifici¬
um non negaret. Caesus postremo
non conuitiatus . ẽ. non repercussit᷑.
& dñs cęli atq terrarum studium
deposuit ultionis. Uocẽ humilita¬
tis emisit dicens. Simale locutussum:
testimonium ꝑ hibe demalo. Sibene.
quid me cedis: Quasi infirmus cȩdis
deplorat in uiriam. & cũ se posset
ulcisci. quaeri maluit quã uindicare
Ergo & hic ꝑsonã iudicis p̃positique
suscepit : dicens. Non possum ame
facere quicquam. Sonus enĩ iudex.
nihil exarbitrio suo facit. & domȩsti¬
cae ꝓposito uoluntatis. sed iuxta le¬
tẽperat. non indulgit ꝓpriȩ uolim¬
tati. Nihil paratum & medicatũ do¬
mo defert. sed sicut audit itaiudi¬
cat: & sicut sehab& negotii natura
decernit. Obsequitur legib non ad
uersatur. Examinat causȩ merita

Expanded text:
nec salutem corporis ambiendam, sed nec salutem corporis ambiendam, sed animi puritatem. denique. qui Susannam absoluit tacentem, se obtulit morti; in illa causa. ut nemo desperaret, in hac, ut redimendae uniuersitatis sacrificium non negaret. caesus postremo non conuiciatus est, non repercussit, et dominus caeli atque terrarum studium deposuit ultionis, uocem humilitatis emisit dicens: si male locutus sum m, testimonium perhibe de malo; si bene, quid me caedis? quasi infirmus caedis deplorat iniuriam et, cum se posset ulcisci, queri maluit quam uindicare. Ergo et hic personam iudicis propositumque suscepit dicens: nonpossum a me facere quicqnihil ex arbitrio suo facit et domesticae proposito voluntatis, sed juxta letemperat, non indulget propriae voluntati, nihil paratum et meditatum domo defert, sed, sicut audit, ita judicat, et sicut se habet negotii natura, decernit; obsequersatur, examinat causae merita,
Abbreviated transcription (Latin):
petcatis. Non enim ideo ꝑ nostãret. hlia¬
si qui aliter patrẽ nob reconciliare non
poss&. sed ut qualis aduocatus. cẽ debeat
de monstrar&. qualissac̃dos. ut non solũ
dieb sed &iam nostib ꝓgrege xp̃i de¬
beat p̃cator adsistere. An in petrandi
egebat auxilio qui facere ipse poterat
quod rogabat: Quem ad modum ipse
dicebat. ego ad patrẽ uado. & quod¬
cumq ab eo petieritis in nomine meo
hoc faciam. Deniq alibi ait cumla¬
tarũ suscitaret. Sciebam quod sẽꝑ
me audis. Hic quasi infirmus per¬
noctabat. quisciebat quod sẽꝑ audit᷑.
& clamauit. Latare ueniforas. Lo¬
cuta ẽ. resurrectio: mors recessit.
Suscepit &iam affectũ rei: & stetit
ante iudicem quasi reus. Nec dedig¬
natus . ẽ. dñs om̃iũ p̃sidis uilitatem.
Interrogatus tacebat. ostendens in
clamore uocis nec inforensis ad sertio¬
ne patrocinii sed in conscientię inte¬
gritate. eẽ. in nocentiȩ defensionem :¬

Expanded text:
peccatis. non enim ideo pernoctaret, quapeccatis. non enim ideo pernoctaret, quasi qui aliter patrem nobis reconciliare non posset, sed ut qualis aduocatus esse debeat demonstraret, qualis sacerdos, ut non solum diebus. sed etiam noctibus pro grege Christi debeat precator adsistere. an inpetrandi egebat auxilio, qui facere ipse poterat quod rogabat, quemadmodum ipse dicebat: ego ad patrem uado, et quodcumque ab eo petieritis in nomine meo hoc faciam? denique alibi ait, cum Lazarum suscitaret: sciebam quod semper me audis, nec quasi infirmus pernoctabat, qui sciebat quod semper auditur, et clamauit: Lazare, ueniforas. locuta est resurrectio, mors recessit. Suscepit etiam affectum rei et stetit ante iudicem reus nec dedignatus est dominus omnium praesidis uilitatem. interrogatus tacebat. ostendens non in clamore uocis nec in forensis adsertione patrocinii. sed in conscientiae integritate esse innocentiae defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
cui ad plaudebat. & euangelista ait
O m̃a ꝑ ipsũ fastas: & sine ipso factũ. ẽ.
nihil. ut docer& non solũ oꝑatorẽ
om̃iũ filiũ. sedociã pat̾nȩ oꝑationis
eẽ consortẽ. Ego tam̃ arbitror: qđ
hic locus adiudicii formã uideatur
eẽ referendus. Cuangeliũ & enim:
non solũ fidei doctrina. sed &iam
morũ . ẽ. magisterium: & speculum
iustȩ conuersationis. Inuenio ine¬
uangelio qđ dñs ihs̃ multorũ affectus
& officia susceperit. ut doceret quo¬
modo nos in his conuersari opost&
officiis. Suscepit ꝑ sonã pastoris.
& ait: Pastor bonus animã suam
ponit ꝓouib suis. Ideoq ꝓratio¬
nabili grege seipsũ passioni corpo¬
ris non negauit. ut ouem lassam
crucis suae humeris suꝑponens. pu
honeris funstione recrearet. Sus¬
cepit aduocati ꝑsonam. Ipsũ enim
aduocatũ habemus apud patrem
Pernoctabat inoratione ꝓnobis: ut nos
suo informar& exemplo quẽ ad mo¬
dũ ueniã nr̃is debeamus exorare

Expanded text:
cui adplaudebat, et euangelista ait cui adplaudebat, et euangelista ait : omnia per ipsum facta sunt et sine ipso f actum est nihil, ut doceret non solum operatorem omnium filium, sed etiam paternae operationis esse consortem. Ego tamen arbitror, ur esse referendus; euangelium etenim non solum fidei doctrina. sed etiam morum est magisterium et speculum iustae conuersationis. inuenio in euangelio, quod dominus Iesus multorum affectus et officia susceperit, ut doceret, quomodo nos in his conuersari oporteret officiis. suscepit personam pastoris et ait: pastor bonus animam suam ponit pro ouibus suis, ideoque pro rationabili grege se ipsum passioni corporis non negauit, ut ouem lassam crucis suae humeris superponens pii oneris functione recrearet. Suscepit aduocati personam; ipsum enim aduocatum habemus apud patrem. pernoctabat in oratione pro nobis, ut nos suo informaret exemplo, quemadmodum ueniam nostris debeamus exorare
Abbreviated transcription (Latin):
Iudic& ille: quiad ꝓnuntiandum nul¬
lo odio. nulla leuitate ducatur.
Audisti hodie quo diudex uerus &
iustus locutussit: Non possum in¬
quit ego ame facere quicquã. Non¬
nulli heretici solebant hinc facere
quaestiones. quasi infirmus eẽt
filius quia se nihil faceret: quasi scđm
diuinitatem quoq: subditꝰ. & pat̃nos
subiestus imperio. nec aduertunt
qđ hoc quoq magis potestatis diuinȩ
unitas comꝓbetur. ubi putant in¬
ter patrem. & filiũ. eẽ. distantiam
potestatis: nihil ase fac̃ filius. quia
ꝑunitatem operationis. nec filius
sine patrefacit. nec sine filio pater
Deniq pater dic̃ ad filiũ. Faciamus
hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ
nram. cõmunẽ ad serens operationẽ
eẽ. ubi cõmune consiliũ. ẽ. Quid sine
sapientia facit. qui om̃ã in sapientia
fecit ut lectũ. ẽ. om̃a insapientia fe¬
cisti: Deniq sapientia dix̃. Cum
facer& cȩlos cũ illo erã. & ego eroem

Expanded text:
iudicet ille, qui ad pronuntiandum nuliudicet ille, qui ad pronuntiandum nullo odio, nulla offensione, nulla leuitate ducatur. audisti hodie, quid iudex uerus et iustus locutus sit: non possum, inquit, ego a me facere quicquam. Nonnulli haeretici solebant hinc facere quaestiones, quasi infirmus esset filius qui a se nihil faceret, quasi secundum diuinitatem quoque subditus et paterno subiectus imperio, nec aduertunt, quod hoc quoque magis potestatis diuinae unitas conprobetur, ubi putant inter patrem et filium esse distantiam potestatis. nihil a se facit filius, quia per unitatem operationis nec filius sine patre facit nec sine filio pater. denique pater dicit ad filium: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, communem adserens operationem esse, ubi commune consilium est. quid sine sapientia facit qui omnia in sapientia fecit, ut lectum est: omnia in sapientia fecisti? denique Sapientia dixit: cum faceret caelos cum illo eram, et ego eram
Abbreviated transcription (Latin):
scđm iudicia eius uiuificari petit.
maxime cũ ipse alibi dicat. & non
intres in iudicium cum seruotuo: Sed
aliud ẽ illud udicium beneficiorum
xp̃i. cui respondere non possumus:
quisenim potest debitum referrae na¬
turȩ debitum salutis & gratiae:A
liud iudicium quod fragilitatis nrãe
aestimatione censemur. In hoc ipso
tam̃ iudicium cũ misericordia copu¬
latum. ẽ: ut ueritas udicii. miseratio¬
ne dñi tẽperetur. Aut fortasse quia
dixerat iudica iudiciũ meũ: ideo
subtexuit miserationes dñi nimium
multas. eẽ. Graue est enim dealio
iudicare. Vnde &iã scriptum est.
Nolite iudicare & noniudicemini.
Cumenim unusquisq sit suorum con¬
scius peccatorũ. quo modo potest
de alterius iudicare peccato: Iudi¬
cet de alterius errore : qui non ht̃
quod in seipso condẽpnet. Iudicet
ille quinonagat eadẽ q̃ in alio pu¬
tauerit punienda: ne cũ dealio
iudicat. in se ferat ipse sententiam.

Expanded text:
secundum iudicia eius uiuificari petit, secundum iudicia eius uiuificari petit, maxime cum ipse alibi dicat: e t non intres i n iudicium cumseruotuo ? sed aliud est illud iudicium beneficiorum Christi, cui respondere non possumus — quis enim potest debitum referre naturae, debitum salutis et gratiae? —, aliud iudicium, quo fragilitatis nostrae aestimatione censemur. in hoc ipso tamen iudicium cum misericordia copulatum est, ut ueritas iudicii miseratione domini temperetur. Aut fortasse, quia dixerat: iudica iudicium meum, ideo subtexuit miserationes domini nimium multas esse; graue est enim de alio iudicare. unde etiam scriptum est: nolite iudicare, ut non iudicemini. cum enim unusquisque sit su- orum conscius peccatorum, quomodo potest de alterius iudicare peccato ? iudicet de alterius errore, qui non habet quod in se ipse condemnet, iudicet ille, qui non agat eadem quae in alio putauerit punienda, ne, cum de alio iudicat, in se ferat ipse sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
quod perierat : sed iudei dimitti sibi
latronẽ postular̃ : iħm̃ repudiauer̃.
Quis. ẽ. aut̃ qui se longe fac̃ ad nõ: nisi
qui non ex quirit iustitias eius: qui
uero iustitias exquirit: ꝓpe. ẽ. adhe¬
ret dõ. & ideo iustitias dĩ querentibus.
dic̃ apłs. Uos quieratis longe: factiestis
ꝓpe insanguine xp̃i. Sanguis xp̃i: iusti¬
tia est. Deniq ipse ait adiohannem.
Sinenos implere omnem iustitiam: Se
tsi longe est apeccatoribus
salus: tamen nemo desperet.
quia multȩ sunt misericordiȩ. Qui
suo peccato pereunt. misericordia
dñi liberantur. Miserebor inquit.
cuius misertus ero. Palam aparuit non
querentib uocauit refugientes. congre¬
gauit ignaros. ꝓ om̃ib seobtulit passi¬
oni Nonergo multum misericors.
Misericordia enĩ hominis in ꝓximũ suũ.
miseri cordia dñi in omnem carnem.
ut om̃is caro addm̃ ascender& illa dñi
miseratione donata. Sed quomodo
cũ dixerit multas. eẽ. dnĩ miserationes.

Expanded text:
quod pe ri era t, sed Iudaei dimitti sibi quod pe ri era t, sed Iudaei dimitti sibi latronem postularunt Iesum repudiauerunt.\' Quis est autem qui se longe facit a domino nisi qui non exquirit iustitias eius? qui uero iustitias exquirit prope est. adhaeret deo. et ideo iustitias dei quaerentibus dicit apostolus: uos qui eratis longe facti estis prope in sanguine Christi. sanguis Christi iustitia est; denique ipse ait ad Iohannem: sine nos implere omnem iustitiam. Seqtsi longe est a peccatoribus salus, tamen nemo desperet. quia multae sunt misericordiae. qui suo peccato pereunt. misericordia domini liberantur: miserebor, inquit, cuius misertus e r o. palam apparuit non quaerentibus, uocauit refugientes, congregauit ignaros, pro omnibus se obtulit passioni. non ergo multum misericors ? misericordia enim hominis in proximum suum, misericordia domini in omnem carnem, ut omnis caro ad deum ascenderet illa domini miseratione donata. Sed quomodo, cum dixerit multas esse domini miserationes,
Abbreviated transcription (Latin):
aliam non fuisse. nisi ut xpm uideret.
Demq uidit: & uinculis solui corpo¬
ris postulauit. Possumus & iã intelle¬
gere. Iudica iudicium meum: quasi
grauior nobis causasit deiudicio n r̃o
quã deerrore dicenda. Frrantiem̃
facilius datur uenia. quã in probe ina¬
lium iudicanti. Necesse. ẽ. enĩ eam
formã inte redire iudicii: quã in aliũ
ipse discernendam putaueris. Sequit᷑
uersus .iII. Longe est a peccatorib:
salus. qm̃ iustitiaf tuas non ex¬
qui si erunt.
uoIrum serum .ẽ. uidicium : eorum
salust longe .ẽ. Sed ipsi sunt sui auc¬
tores periculi. qui dño non ad ꝓpin¬
quar̃. Ideo facti sunt longe: quia uo¬
luntate sua. a salutis segrã separauer̃.
Non refugit eos salus: sed ipsi salutem
quise elongauerunt. Uenit adiudeos
sed illi salutẽ non receper̃. Quomodo
non receper̃ : audi. Iħs. salus. ẽ. Iħs fi¬
lius hominis nuncupatus. ẽ. Uenit
filius hominis querere & saluũ facere

Expanded text:
aliam non fuisse nisi ut Christum uideret. aliam non fuisse nisi ut Christum uideret. denique uidit et uinculis solui corporis postulauit. Possumus etiam intellegere: iudica iudicium meu m. quasi grauior nobis causa sit de iudicio nostro quam de errore dicenda; erranti enim facilius datur uenia quam inprobe in alium iudicanti. necesse est enim eam formam in te redire iudicii, quam in alium ipse decernendam putaueris. Sequitur uersus tertius : longe est a peccatoribus salus. quoniam iustitias tuas non exquisierunt. quorum serum est iudicium, eorum salus longe est; sed ipsi sunt sui auctores periculi, qui domino non adpropinquarunt. ideo facti sunt longe. quia uoluntate sua a salutis se gratia separauerunt; non refugit eos salus, sed ipsi salutem qui se elongauerunt. uenit ad Iudaeos, sed illi salutem non receperunt. quomodo non receperunt. audi Iesus salus est, Iesus filius hominis nuncupatus est; uenit filius hominis quaerere e t saluum facere
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. impius nonuenit: qm̃ non
resurgunt impii in iudicium łlic
petit ut absoluat᷑: alius ut coercitus
tis suae iudicio ipse punitur. Apud
imꝑatores istos non puniunt᷑ sceleris
rei barbari. quod insua gente cõmis¬
scerint: quia non sibi subditi sed gra¬
uiore nomine hostes habentur. qui
sine interrogatione priuati sceleris
puniuntur. Itti &xp̃c suos castigat
quos diligit : alienos itc̃quã generali
dam pnatione impietatis astrictos.
poenȩ damnat aeternȩ. Nouissima
enĩ destruetur mors: & tam̃ uere¬
cũ dia. docet ꝓpħa exemplosui. ut¬
&iam qui diffidit oꝑ ibussuis. ꝓpt̃
uerbũ tam̃ dementiorem speret sen¬
tentiam. Alius ꝓpt̃ diuitias uiue¬
recupit. alius ꝓpt̃ filios. hic ꝓpt̃
uerbũ dĩ uiuificare petit. sicut
symeon dñi expectauit aduentum.
Unde & dñm intẽplo accipiens ait.
nunc dimittis seruum tuum in pace.
quia uider̃ oculimei salutare tuum:
ad serens. uiuendi sibi cupiditatem

Expanded text:
uenit, impius non uenit, quoniam non uenit, impius non uenit, quoniam non resurgunt impii in iudicium. hic petit ut absoluatur, alius ut cohercitus tis suae iudicio Ipse punitur. apud imperatores istos non puniuntur sceleris rei barbari quod in sua gente commiserint. quia non sibi subditi. sed grauiore nomine hostes habentur, qui sine interrogatione priuati sceleris puniuntur. ita et Christus suos castigat quos diligit, alienos tamquam generali damnatione impietatis adstrictos poenae donat aeternae; nouissima enim destruetur mors. et tamen uerecunde docet propheta exemplo sui, ut etiam qui diffidit operibus suis propter uerbum tamen clementiorem speret sententiam. Alius propter diuitias uiuere cupit, alius propter filios. hic propter uerbum dei uiuificari petit, sicut Symeon domini expectauit aduentum; unde et dominum in templo accipiens ait: nunc dimittis seruum tuum in pace, quia uiderunt oculi mei salutare tuum, adserens uiuendi sibi cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
lerabilius sit mori. quã talia subire
supplicia. Optant utiq audiri bene
sibi conseu. optant & iã hi quigra¬
uib flagitiis urgent᷑ pęnã mortis
celeritate transigere. ut aliquanta
compendia pęnarũ lucrentur. Spes
.ẽ. &iã deiudicis misericordia. Ipso
exilio claustra carceris duriora sunł.
Necreditus in ꝑpetuum om̃ib inter¬
cluditur religatis. Si hoc operatur
humañ examen. quanto magis xp̃i
est om̃ib expetendum: Differtur
diaboli iudicium ut sit semꝑ inpęnis
reus. semꝑ in ꝓbitatissuȩ innexus
catena. conscientiȩ suȩ inperpetuũ
sustineat ipse iudicium. Ideo diues
ille in euangło licet peccator. poe¬
nalib urguet᷑ aerumnis ut citius
possit euadere. Diabolus autem
nequaquã punitus adiudicium de¬
monstrat᷑ : nequaquã ad huc pęnis
eẽ. subiectus. nisi qua sipse tantorum
consciusscelerum soluit timore per¬
p&uo. nealiquando securussit. Im¬
mo ut uerius dicam: sc̃s adiudiciũ

Expanded text:
lerabilius sit mori quam talia subire lerabilius sit mori quam talia subire supplicia. optant utique audiri bene sibi conscii, optant etiam hi, qui grauibus flagitiis urgentur, poenam mortis celeritate transigere, ut aliquanta conpendia poenarum lucrentur. spes est etiam de iudicis misericordia. ipso exilio claustra carceris duriora sunt nec reditus in perpetuum omnibus intercluditur relegatis. si hoc operatur humanum examen, quanto magis Christi est omnibus expetendum! differtur diaboli iudicium, ut sit semper in poenis reus, semper inprobitatis suae innexus catena, conscientiae suae in perpetuum sustineat ipse iudicium. ideo diues ille in euangelio licet peccator poenalibus urgetur aerumnis, ut citius possit euadere, diabolus autem nequaquam peruenisse ad iudicium demonstratur, nequaquam adhuc poenis esse subiectus. nisi quas ipse tantorum conscius scelerum soluit timore perpetuo, ne aliquando securus sit. Immo, ut uerius dicam, sanctus ad iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
sam iudici nontim̃di quia apud mise¬
ricordem udicem sibi causa ẽ: apud
redẽptorẽ suum uult cito &sperat ab¬
solui. Ab so lutio enim matura scõrũ. ẽ.
Vnde & dñs ait ꝑ ezechielem. ad angłos
quiministrisunt ultionum. Ascĩs meis
incipite. Non uult dñs cõmunescĩs
cũdiabolisociis consortium. ẽẽ. iudicii.
Diaboł enim &ministrieius cũ hominib
non flagellabuntur. Separata . ẽ. pȩna
ubi distat &culpa. Ideoq alio loco
scriptura ait : tempus incipere iudiciũ
dĩ adomodĩ. Quos misere̾tur enĩ cito
castigat. ut non diutius ad ficͥantur
futuri expestatione iudicii. non pro¬
lixius misera reatus sorte maceren¬
tur. ut unus quisq reddat etiã dupli¬
cia peccata sua: quotandẽ possit ab¬
solui. Poena enim reoꝵ: quedã ab solu¬
tio delictoꝵ. ẽ. Nidimus hoc scło
insertos nexib: catenarum reos.
inspecie pompȩ miserabilis duci. &
nonumquã patiunt᷑ in sontes. ut tol¬

Expanded text:
sam iudicii non timendi, quia apud misesam iudicii non timendi, quia apud misericordem iudicem sibi causa est, apud redemptorem suum uult cito et sperat absolui; absolutio enim matura sanctorum est. unde et dominus ait per Ezechiel ad angelos, qui ministri sunt ultionum : a sanctis meis incipite. non uult dominus commune sanctis cum diaboli sociis consortium esse iudicii; diabolus enim et ministri eius cum hominibus non flagellabuntur. separata est poena, ubidistat et culpa. ideoque alio loco scriptura ait: tempus incipere iudicium dei a domo dei. quos miseratur enim, cito castigat, ut non diutius adficiantur futuri expectatione iudicii, non prolixius misera reatus sorte macerentur, ut unusquisque reddat etiam duplicia peccata sua, quo tandem possit absolui. poena enim reorum quaedam absolutio delictorum est. Uidemus in hoc saeculo insertos nexibus catenarum reos in specie pompae miserabilis duci, et nonnumquam hoc patiuntur insontes. ut to
Abbreviated transcription (Latin):
ut a tedisceremus humilitatẽ : diditimꝰ.
Non solum sermone tuo. sedetiã astutuo
Feci quodimperasti. Vide humilitatẽ meã.
Adhleta bonus mẽbra sua monstrat.
ut conuersationis suȩ ad ꝓb& disciplinã.
M onstrat & iam tunc mẽbra sua: qnđo
post aliqua certamina grauioroe
iterũ certare compellitur: ut uidex
uidens fessum corpus. nequaquã eũ
certare compellat. Et tu ostende
cordistui humilitatem: ut titulos uir¬
tutis ostendas. Ostende & corporis
tui certamina ut dicas: certam̃ bonũ
certani. cursũ consũ maui. & uidens
sp̃italis iudex certamin& coronam
iustitiȩ decernat. qm̃ legẽ agonis
implesti. Sequitur uersiculus .ii.
Fudica iudicium meum & liberame:
propter uerbum tuum uiui ficame
Testinant innoxii adiudiciũ. & pro¬
priȩ innocentiȩ arbitres desiderara
Icitius comꝓbari. Hab& hocusus exiã
in scło : qđ .ẽ. cõmune cũ scĩs. Uerum is
quia puddm̃ iustus ẽ. habet aliam cau¬

Expanded text:
ut a te disceremus humilitatem: didicimus ut a te disceremus humilitatem: didicimus non solum sermone tuo, sed etiam actu tuo; feci quod imperasti: uide humilitatem meam. Athleta bonus membra sua monstrat, ut conuersationis suae adprobet disciplinam. monstrat etiam tunc membra sua, quando post aliqua certamina grauiora iterum certare conpellitur, ut iudex uidens fessum corpus nequaquam eum certare conpellat. et tu ostende cordis tui humilitatem, ut titulos uirtutis ostendas, ostende et cordis tui certamina, ut dicas : certamen bonum certaui, cursum consummaui et uidens spiritalis iudex certaminis coronam iustitiae decernat, quoniam legem agonis implesti. Sequitur uersiculus secundus: iudicaiudi cium eum et libera me; propter uerbum tuum uiui f ica me. festinant innoxii ad iudicium et propriae innocentiae arbitro se desiderant citius conprobari; habet hoc usus etiam in saeculo quod est commune cum sanctis. uerum is, qui apud deum iustus est, habet aliam cau
Abbreviated transcription (Latin):
quauisti angłis. sicut dixisti. qm̃
quȩ non nubunt : neq: ducuat uxo¬
res. erunt sicut angłi incelo. Postre¬
mo. addexterã dĩ in illo filiihomi¬
nis solio collo casti. sicut ipse digna¬
tus es dicere. Ex hoc aut̃ erit filius
hominis sedens addexterã uirtatis
dĩ. Vnde apłs ad mirantꝰ diuinȩ do¬
na pietatis. simul ostendens unam
patris & filii. eẽ. liberalitatem: ait.
Ds aut̃ quidiues . ẽ. in misericordia
ꝓmulta caritate quadilexit nos.
Audis in quo debeas homo diuesesse.
quas habere uirtutes amaͦrem dĩ
te probato imitari caritatisq celestis:
catis conuiuificauit nos in xp̃o cuius
grã estis saluati. & simul suscitauit.
qui addexterã dĩ sedet . ꝓpt̃ nos hu¬
miliatus est. Ideoq dicit nobis. Discite
ame quia mitissum & humilis corde
Non dix̃ discite a mequia potenssum.
sed quia humilis corde. ut tu illum
imiteris. ut tu eidicas. dñẽ audiui
uocẽ tuã. impleui p̃ceptũ tuũ. Dixisti

Expanded text:
quauisti angelis, sicut dixisti: quoniam quauisti angelis, sicut dixisti: quoniam quae non nubunt et qui non ducunt uxores erunt sicut angeli in caelo, postremo ad dexteram dei in illo filii hominis solio conlocasti, sicut ipse dignatus es dicere: ex hoc autem erit filius hominis sedens ad dexteram uirtutis dei. Unde apostolus admirans diuinae dona pietatis, simulostendens unam patris et filii esse liberalitatem ait: deusautem qui diues est in misericordia propter multam caritatem qua dilexit. audis in quo debeas, homo. diues esse. quas habere uirtutes: amorem dei in te probare, imitari caritatis caelestis ducatis, conuiuificauit nos in Christo. cuius gratia estis saluati, et simul suscitauit, qui ad dexteram dei sedet, propter nos humiliatus est ideoque dicit nobis: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a me quia potens sum\\ sed quiahumilis corde, ut tu illum imiteris, ut tu ei dicas: domine, audiui uocem tuam, impleui praeceptum tuum. dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
Ille quise exinaniuit: plenus est.
le qͥ non ropinã arbitratus ẽ. esse
se aequalem dõ. formã serui accipiensᷤ
ingła. ẽ. dĩpatris. Suscepi quem
nesciebam: agnoui quẽ non cognos¬
cebam. confiteor quem negabam.
psigenu corporis flecto: ipsi genu
m̃tis inflecto. ipsum adoro quem
ante fugiebam. Gratias tibi agimus
ihũ dñe quod creastinos. sed creatos
feris. bestis. mutis animañtib p̃secisti.
Maiora sunt uisitationis tuę munerox.
Uisitatos. maiestatistuę consortiis ho¬
norastidicens. Narr̃̾abo nom̃ tuum
dicens fr̃ib meis. Suscepto enim cor¬
pore frat̃ es factus. nec dñs. eẽ. de fisti.
Maior redẽptionis grã. pereclita¬
tes morte ꝓpͥra redemisti. Sic̃ scrip¬
tũ .ẽ. Expedit unũ hominem mori
ꝓpopulo. Suscitasti mortuos : diceas
soluite hoctẽplum. & intriduore¬
suscitabo illud. In illo enimtẽplo
dominici corporis: om̃ib: resurrec¬
tio ad creuit. Resurgentes ad ae¬

Expanded text:
ille qui se exinaniuit plenus est, ille qui se exinaniuit plenus est, ille qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, formam serui accipiens, in gloria est dei patris. suscepi quem nesciebam, agnoui quem non cognoscebam. confiteor quem negabum. ipsi genu corporis flecto. ipsi genu mentis inflecto. ipsum adoro quem ante fugiebam. Gratias tibi agimus, Iesu domine, quod creasti nos et creatos feris bestiis, mutis animantibus praefecisti. maiora sunt uisitationis tuae munera. usitatos maiestatis tuae consortiis honorasti dicens: narrabo nomen tuum fratribus meis; suscepto enim corpore frater es factus nec dominus esse desisti. maior redemptionis gratia. periclitantes morte propria redemisti, sicut scriptum est: expedit unum hominem mori pro populo. suscitasti mortuos dicens: soluite hoc templum. et in triduo resuscitabo illud ; in illo enim templo dominici Corporis omnibus resurrectio adcreuit. resurgentes adae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ patris. Considera ohomo quid
legas. Non laborauit apłs potentiã
sed de monstrare quanta sit humilita¬
tis grã. quantus eiꝰ ꝓfectus. Sisim¬
plicib accipias aurib & xp̃m ex¬
altauit. sed xp̃s nonq sua sedque tua
erant illa humilitate querebat. Ac¬
cipe ergo argutis aurib: moraliter
tibi ꝓfuit. mistice tuã redemit salutẽ.
Quomodo uis intellege. salus. ẽ. tua. Sipu¬
tas quod xp̃o ꝓfuit humilitas sua.
cui ergo non ꝓderet: Sullũ ex altauit.
quem non augebit: Factus. ẽ. minist
om̃iũ dñs & auctor om̃iũ. uapulauit
pedes lauit. crucifixus ẽ. mostuusẽ.
Sedinhis om̃ib: detrim̃tũ nullũ uideo
diuinitatis eius: ꝑfectũ oꝑationis
agnosco. Quinihil habebat quod ad
potestatẽ suam adderet: habuit
quod adcultum suae maiestatis ad¬
iungeret. Audeo dicere. Operatio¬
nissuȩ munus amiseroet: nisi id hu¬
militas recȩpiset. Itaq nos quidẽ
redemit: sed etiam sibi ad qui siuit.
Nihil ergo humilitas ad fert dispendui

Expanded text:
i patris. Considera, o homo, quid legas. non laborauit apostolus potensed demonstrare quanta sit humilitatis gratia, quantus eius profectus. si simplicibus accipias auribus, et Christum exaltauit; sed Christus non quae sua, sed quae tua erant, illa humilitate quaerebat. accipe ergo argutis auribus: moraliter tibi profuit, mystice tuam redemit salutem. quomodo uis intellege, salus est tua. si putas quod Christo profuit humilitas sua, cui ergo non proderit? si illum exaltauit, quem non augebit? factus est minister omnium dominus et auctor omnium uapulauit. pedes lauit, crucifixus est, mortuus est. sed in his omnibus detrimentum nullum uideo diuinitatis eius, profectum operationis agnosco. qui nihil habebat quod ad potestatem suam adderet, habuit quod ad cultum suae maiestatis adiungeret. audeo dicere: operationis suae munus amiserat, nisi id humilitas recepisset. itaque nos quidem redemit, sed etiam sibi adquisiuit. nihil ergo humilitas adfert dispendii;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ihũ. quicũ dĩ eet. non rapinã
arbitratus ẽ. eẽ. se aequalemdõ. sed
semocipsum exinaniuit formam
serui accipiens. Nec nos igitur no¬
bilitatem generis. necdiuitias reqͥ¬
ramus: si uolumus xp̃m sequi. Ex¬
maniuit se cũ eẽt indĩ formã: cũ diues
eẽt. pauꝑ factus. ẽ. Noli ettu contẽp¬
nere plebrium quia nobilises. no¬
li despicere seruũ. quia potens es: no¬
li pauperẽ fastidere quia diues es.
Num quid nobilior. nũquid potentior
tu despicis. Ille ꝓte humiliauit se
usq ad mortem & mortem crucis. ut
tuȩ lapsum aboler& suꝑbiȩ: ut qđ¬

Expanded text:
deiesset non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo. sed semet ipsum exinaniuit formam seruiaccipiens. nec nos igitur nobilitatem generis nec diuitias requiramus, si uolumus Christum sequi. exinaniuit se, cum esset in dei forma. cum diues esset, pauper factus est. noli et tu contemnere plebeium, quia nobilis es, noli despicere seruum. quia potens es, noli pauperem fastidire, quia diues es. numquid nobilior, numquid potentior,tu despicis, ille pro te humiliauit se usque ad mortem et mortem crucis, ut tuae lapsum aboleret superbiae, ut, q
Abbreviated transcription (Latin):
portart desiderans. initat insepluri¬
mos. & lacessit̾. qui inuident nr̃o ꝓftc¬
tui. Quod etiã inposteriorib euident̃
ostendit. Cũ odiosis habentib pacẽ:
erã in quit pacificus. Nihil tam̃ tran¬
quillata eius ꝓficiebat. ut eos quipacẽ
oderant. sua tran quillitate cõponerit
& eox studia conprimeret. Cũ loque¬
barillis impugnabant me gratis. Hoc
ẽ cũ causas inpugnandi ñ haberent: ta¬
m̃ inpugnandi studiũ ñ deponebant.
Ita ergo multiplicant᷑ siuenequitiȩ spi¬
ritales. siue homines. & multiplicat᷑ eoꝵ
inquitas suꝑ iustũ. Verbigr̃ã Si filiũ
iustus amittat. quod scłi usu sȩpecon¬
tingit. siamittat patrimoniũ. uel diuer¬
sis affiat᷑ in cõ modis rerũ. uel corporis
infirmitatib tunc dicunt suꝑbi Ubi ẽ
iustitiaei : Vbi misericordia: Ecce qrsi
mulat ẽ: ecce qr ei innocentia sua nihil
ꝓdest Ideoq aduitȩ hui specimen ex¬
tra hendũ. tres illi scõspetie amici. ob¬

Expanded text:
portare desiderans inritat in se pluriportare desiderans inritat in se plurimos et lacessit, qui inuident nostro profectui. quod etiam in posterioribus euidenter ostendit: cum odiosis non habentibus pacem eram, inquit, pacificus. nihil tamen tranquillitas eius proficiebat, ut eos qui pacem oderant sua tranquillitate conponeret et eorum studia conprimeret; cum loquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniquitas super iustum. uerbi gratia si filium iustus amittat, quod saeculi usu saepe contingit, si amittat patrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multatus est, ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, ob
Abbreviated transcription (Latin):
qr eger dolorẽ aut ñ uult. aut ñ potest sus¬
tinere ꝓpt̃ infirmitatẽ affectus sui rogat
ut medicꝰ eũ quadã bonitate & suauitate
sua curet ñ asperitatẽ adhibeat medica¬
m̃tox: ñ ferro madat uulnerũ fibras aut
si alit̃ ñ potest ut cũ moderatione faciat
& quadã sublimitate mitig& uim doloris.
Rideo in ruuangelii. bonitate melius do¬
cent᷑ iustificationes dĩ.: quã in legis se uerita¬
te Op̃ aut̃ iustitiar: iustificatio est Vn¬
de scriptũ est qr pharisȩi se iustificare uo¬
luer̃ ñ baptizati baptis moiohannis In
eo eñ iustificationẽ ñ fecer̃ qr noluerunt
nitate uult agere ut eifiat peccatox re¬
missio sine a trocitate dãpnationis. cũ re¬
missionis grã. Sequit᷑ uersus .V.Mui
Boꝵ EGO MItẼ INTΟΤΟ CORDEMEO
SCRUTABOR MANDATAN
uanto magis quis dõ seruire deside ̾¬
rat : tanto magis in se excitat aduersarios.
& tã quã athleta fortis coronã iustitȩ re¬

Expanded text:
quia aeger dolorem aut non uult aut non potest susquia aeger dolorem aut non uult aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suauitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non ferro incidat uulnerum fibras aut, si aliter non potest, ut cum moderatione faciat et quadam subtilitate mitiget uim doloris. et ideo in euangelii bonitate melius docentur iustificationes dei quam in legis seueritate. opus autem iustitiae iustificatio est. unde scriptum est, quia Pharisaei se iustificare noluerunt non baptizati baptismo Iohannis. in eo enim iustificationem non fecerunt, quia noluerunt nitate uult agere, ut ei fiat peccatorum remissio sine atrocitate damnationis cum remissionis gratia. Sequitur uersus quierborum, eg o autem in toto corde meo scrutabor mandata tua. quanto magis quis deo seruire desiderat, tanto magis in se excitat aduersarios et tamquam athleta fortis coronam iustitiae re
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃dicatione mitescit terrorẽq inmitis
deponit affectus: quanto magis dõ laus
sua ẽ deferenda: quinisi bonꝰ eẽt. suꝑter¬
rã stare quis poss& : priũ ẽ aut̃ dĩ: ut
bonus sit. Deniq in euagł habes. q arbor
bona fructus bonos facit. Fructꝰ angłi
suntutes hominũ. Merito ergo. arbor
bona. bonos fructus facit. Prius igit᷑
ra dix laudet᷑: ut fructꝰ possit ꝓbari Sed
it alibi ait idem dñs iħs. Et pat̃ ur̃ qui
bonẽ: dabit bona data petentibse Seb
quã uis bonꝰ ds̃sit cuius etiã amãra plus
ꝓs. Non enĩ inferunt ut noteant sedut
corrigant rogat᷑ tamen ut in bonitat suã
docrat nos iustitias suas. Considera medicũ
utilia ad ponentẽ medicamenta uulnerib
catam̃ quȩ mordrant ulceris uiris: aut
certe fero putre facta resecantẽ: Cũ in
eo ipso sitbonꝰ medicꝰ qr utilitatẽ operat᷑ at¬
groti & fatiat quod ꝓdesse nouenit. tam̃

Expanded text:
se praedicatione mitescit terroremque inmitis se praedicatione mitescit terroremque inmitis deponit affectus; quanto magis deo laus sua est deferenda, qui nisi bonus esset, super terram stare quis posset ? proprium est autem dei ut bonus sit. denique in euangelio habes, quia arbor bona fructus bonos facit. fructus eius sunt uirtutes hominum. merito ergo arbor bona bonos fructus facit. prius igitur radix laudetur, ut fructus possit probari. sed et alibi ait idem dominus Iesus: et pater uester qui bonus est dabit bona data petentibus se Sed quamuis bonus deus sit, cuius etiam amara plus prosunt —non enim inferuntur ut noceant, sed ut corrigant —, rogatur tamen, ut in bonitate sua doceat nos iustitias suas. considera medicum utilia adponentem medicamenta uulneribus, ea tamen, quae mordeant ulceris uirus, aut certe ferro putrefacta resecantem. cum m eo ipso sit bonus medicus, quia utilitatem operatur aegroti, et faciat quod prodesse nouerit, tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
deliqui Iure ergo tẽptationib traditẽ.
qͣm delinquebat. Delin quebat autẽ qr
dĩ eloquiũ ñ tenebat. Uerũ inde ordinẽ
emendationis inuenit. unde culpa ꝓcesse¬
rat Coepit eẽ sub iectus elo quio diuino.
& culpa desunt. Sequit᷑ uersus .iIII. Bo¬
nus es dñe . et inbonitate tua
doce me iustificationes tuas
tiã usus disciplinȩ scłaris accepit: ut
unus quisq iudice suũ laudet AInde
apłs sequens diumarũ ordinẽ scriptura¬
rũ. cũ dicer& causã. itacoepit. De om̃i¬
b quib: accusor rex agrippa a uideis.
estimo mefelicẽ apudte: incipiens ratio¬
nẽ reddere. Et in fra. Credis rex agrip¬
pa ꝓphetis: scio q credis Ergo si laudã¬
t homines in quib pleriq aliena lau¬
dant᷑. quanto magis unꝰ quisq disibi con¬
ciliare grãm debet. ut dicat bonꝰes dñe :
Nã si hocdicat᷑ hominiut ẽẽ ad moneatur
quod forsitan non sit. & bonitatis &iã ip¬

Expanded text:
deliqui. iure ergo temptationibus traditus deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitur uersus quartus: bonus es, domine, e t in bonitate tua d o ce m e iustif icationes tuas. etiam usus disciplinae saecularis accepit, ut unusquisque iudicem suum laudet. unde apostolus sequens diuinarum ordinem scripturarum, cum diceret causam, ita coepit: d e omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Iudaeis, aestimo me felicem apud te incipiens rationem reddere, et infra: credis, rex Agrippa, prophetis? scio quia credis. ergo si laudantur homines, m quibus plerumque aliena laudantur, quanto magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam debet, ut dicat: bonus es, domine! nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur quod forsitan non sit, et bonitatis etiam ip