comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mi hoĩes facinꝰ occultatum diligent̾ atq
głam. sed ut uideant. ait dns bona opera
nr̃a. et głificent prẽm urm qui in ceł est
Et idõ ñ suffecit apło mon̾e ut m̃suetudi¬
nem seruaremꝰ. s ut eam ã notam omnib
fac̾emꝰ. Mansuetudo inquit nr̃a nota sit
omnib hoĩbꝰ: Et alio loco. nĩsuecudinẽ
ostantentes ad om̃s hoĩes: uide nͨ illa stĩ
dicendo qñ inmico sͥ in manꝰ tradito cle¬
m̃ter peꝑcit. p̃clarissima lenitus enui̾et
nisi potestas pariter aꝑperet. ñ te gͦ ex¬
a sꝑet uindicandi pocestas: cui leuitatẽ
ñ excussit examinandi nccĩtas. Noli faci¬
nore inuento quere ꝑcussorem: in quo
inueniendo uoliusti ad hib̾e cortorem:
postremo ꝓ ecc̃e utilitate missus es: ħ
eccłie catholice. aut ut modũ dispensa¬
tõnis mee ñ sr̃ gredi uidear. Hoc eccłie
ỹppomensium regionũ dyocesim ꝑtinẽ¬
ti ꝓtesse. hoc expedire contestor: Si nõ

Expanded text:
mi homines. facinus omi homines. facinus ogloriam, sed ut videant, ait Dominus, bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et ideo non suffecit Apostolo monere ut mansuetudinem servaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, vestra nota sit omnibus hominibus ; et alio loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines, ut nec illa sancti Dauid, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. si non
Abbreviated transcription (Latin):
etudine in sana ad sanitatis ociũ legum
coh̾cõne dirigant᷑. uł a malignis operibꝰ
alicui utili operi depucentur. uocatur
cium nũcupandũ. ubi n seuiendi relaxe¬
tur audatia. nec penitendi medicina sb̃¬
tͣhatur. Imple xp̃iane iudex pii prĩs of¬
ficiũ. sic succense iniquitati ut cõsułe hu¬
manitati me memineris. N ͨ inpeccatoꝵ
actrocitatib ex̾ceas ulciscendi libidinem:
sed pectatoꝵ nulm̾bꝰ curndi ad hibeas uo¬
lũtatem. Noli ꝑd̾e pat̾nam diligenciam
ꝙͣ in ip̃a inquisitõne seruasti. qñ tantoꝵ
ĩcelerum confessionẽ nõ extendente ecu¬
leo. nõ sulcãtibꝰ iniguł. nõ urentibꝰ flãmis
sed uirgarum u̾b̾ibus eriusti. Qui modꝰ
coh̾cõnis et a magist᷑s arcium lib̾alium ⁊
ab ip̃is ꝑentibꝰ et seꝑe ⁊̃ ĩ iudiciis solet ab
epĩs haberi. Noli gͦ atrocibꝰ uindicare qd̾
lenius inueiisti: inquirendi ꝙͣ inpuniẽ¬
di necessitas maior est. Ad ħ .n. et mitissi¬

Expanded text:
etudine insana ad sanitatis otium legum etudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur cium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, Christiane iudex, pii patris officium, sic suscense iniquitati, ut consulere humanitati memineris nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissi
Abbreviated transcription (Latin):
Omino exinuo.¬
et m̾ito insigni acq km̃o filio ma¬
cellino: augustinꝰ ep̃s in dño salutem:
Cirrumcelliones illos et cłicos ꝑtis dona¬
ti quos de ypponiensi ad iudiciũ ꝓfactis
eoꝵ publice discipline cura deduxerat: a
tua nobłitate cõperi auditos. et płimos
corum eoꝵ de homicidio qd̾ in restitutum
catholicũ p̃sbiterũ cõmiserunt. et de cede
innocencii alt̾ius catholici pr̃b̾ri. atq de
oculo enus effosso. et digito p̃ciso fuisse cõ¬
fessos. uñ mͥ sollicitudo maxima incussa
est: ne forte sublimitas tua censeat eos
tanta legum seui̾tate plectendos ut qͣ
n ͨ fi̾ om̃ino ꝑmtus. Qmͣuis .ni. ab eoꝵ in¬
pacis uigilancia ꝑtinebat p̾sentuti uide¬
autur examim : nolumꝰ tũ passiones ser¬
uorum dei. quasi uice talionis paribus
suppliciis uindicare. Non quod ste lestis
hom̃ib licenciam facinoꝵ ꝓhibeamus
auferri. s ħ mag̃ suffic̾e uolumus ut
nim et nlła cors ꝑte truncati. uł ab ĩqui¬

Expanded text:
OMINO EXIET MERITO INSIGNI ATQVE CARISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum, catholicum presbyterum, commiserunt. et de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo eius effosso et digito praeciso fuisse confessos. unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum seueritate plectendos, ut, qnec fieri omnino permittas. quamuis enim ab eorum inpacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et nulla corporis parte truncati uel ab inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Omiis dilectissimis et m̾to p̃dicã¬
dis fr̃ĩbꝰ głorio elensio. felicib grama¬
tico. et cet̾is quibꝰ hoc gratũ est augustinꝰ.
Dixit qͥtẽ apłs paulus. Hereticũ hoĩem pꝰ
unam correptõnem de uita. sciens quia sb̃¬
u̾sus est eiꝰ modi et peccat et est a semet
ip̃o dampnatus. Sed qui smñam suam ꝙͣ¬
situte defendũt. p̃sertim qmͣ nõ audatia
p̃sumptõmis sue peperũt. s a seductisatq¬
in errorem lapsis pentibꝰ acceperunt.
Querunt aut̃ canta sollititudĩe u̾itatẽ.
Corrigi ꝑati cũ inueni̾nt: neqͣꝙͣ sũt in¬

Expanded text:
DOMINIS DILECTISSIMIS ET MERITO PRAEDICANDIS FRATRIBUS GLORIO, ELEUSIO, FELICIBUS, GRAMMATICO ET CETERIS, QVIBUS HOC GRATUM EST, AUGUSTINUS. Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a semet ipso damnatus. sed qui sententiam suam sitate defendunt praesertim quam non audatia suae praesumptionis perceperint, sed a seductis atqin errorem lapsis parentibus acceperunt, querunt autem cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati cum invenerint, nequaquam sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ sacͣm̃tũ uen̾ande iuitionis appellat.
bołat samuel nefandos filios heli: per¬
u̾sosq filios suos. qͦs ppłs qr tolerare no¬
luit. diuina u̾itate actusatus: diuina se¬
suꝑbum cõtẽptorẽ dei. Golerat ysaias q̃
qͦs tam młta uera cͥmina iaculat᷑. Gołat
hieremĩas: a qͥb tanta ꝓpetitur: Tolerat
zacarias phariseos et sclas: qͣles illo tẽꝑe
fuisse scͥptura testatur. Scio me młtos
p̃t̾misisse legant ꝙͥ uolũt: legant qͥ pos¬
sũt. eloquia celestia inueĩent om̃s scõs dĩ
seruos et amicos semꝑ hũisse se quos in
suo ppło tołarent. Cum qͥb tñ illiꝰ tẽꝑis
sacͣnta cõmunitãtes. ñ solũ ñ inqͥnabãt᷑

Expanded text:
pter sacramentum venerandae unctionis appellat. pter sacramentum venerandae unctionis appellat. Tolerat Samuel nefandos filios Heli, perversosque filios suos, quos populus quia tolerare noluit, divina veritate accusatus, divina sebum contemptorem dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina iaculatur; tolerat Hieremias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo tempore fuisse scriptura testatur. scio me multos praetermisisse; legant, qui uolunt, legant, qui possunt, eloquia caelestia, inuenient omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes non solum
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs et sustinusti eos ꝓpt̾ nͣ meũ et ñ tefeci
quod caritatẽ tuam pͥmã reliqͥsti. iemor
esto iq unde excideris: et a ge penitẽtiam
geris: Hoc suꝑioribꝰ angłis dͥ nõ potest. qͥ
ꝓpetuam retinent caritatẽ. unde qͥ defe¬
cerũt et lapsi st̃: dẏabolus ẽ ⁊ angłi eius.
tat. ⁊ faciat pͥora opera sua. Et obiciũt᷑
nob̾ cͥmina maloꝵ hoĩm. ñ nr̃a s aliena
p̾sencia uid̾emus. et zizamis pp̃ frum̃ta
ꝑcentes ꝓunitate tołaremꝰ : ñ solũ nul¬
la rep̾hensione s ⁊̃ ñ ꝑua lande nos dig¬
nos duc̾et. qͥcũq scͥptuuis sc̃as ñ corde
surdus audiret. Golerat alron młtitu¬
dinem icolũ exigẽtem. et fabͥcanten.
et adorantem. tołat moyses adu̾sus de¬
um tot milia murmurãtia: et tociens
offendencia scm̃ nom̃ eiꝰ. Tołat dd̾ sau¬
lem ꝑsecutorem suũ scełatis morib
celestia desentem. magicis artibꝰ ĩf̾u̾a

Expanded text:
habes et sustinuisti eos propter nomen meum habes et sustinuisti eos propter nomen meum quod caritatem tuam primam reliquisti. memor esto itaque, unde excideris, et age paenitentiam geris. hoc superioribus angelis dici non potest, qui perpetuam retinent caritatem, unde qui defecerunt et lapsi sunt, diabolus est et angeli eius. tat et faciat priora opera sua. et obiciuntur nobis crimina malorum hominum, non nostra sed alienaus et zizaniis propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus audiret. Tolerat Aaron multitudinem idolum exigentem et fablicantem et adorantem; tolerat Moyses aduersus deum tot milia murmurantia et totiens offendentia sanctum nomen eius; tolerat Dauid Saulem persecutorem suum sceleratis moribus caelestia deserentem, magicis artibus inferna
Abbreviated transcription (Latin):
lectoribꝰ suis dñt pax cecũ. et cũ ipĩs ꝑle
bibꝰ quibꝰ ille lite scͥpte st̃. pacẽ ñ hñt.
et ip̃i nob̃̾ obiciunt uł faasa cͥmina mor¬
tuoꝵ. uł t̃ si u̾a. tñ aliena: ñ ĩtlłigentes. ĩ
hiis que nos eis obicimꝰ om̃s illos ten̾i. ĩ hns
uͦ que nob̾ obiciũt. paleam ⁊ pizania mes
ĩ uuitate. ip̃i cõmunicant mał. quibꝰ aũt
displicẽt. et eos emĩdare ñ possũt n ante
tempꝰ messis audent. zizama eradicare.
ne simł eradicent et tͥcicum ñ fcĩs eoꝵ.
s altari xp̃i cõmunicunt. ita ut ñ solum
lerant. quod ꝓbono equitatis od̾ũt: Si hñt
aures audiant quid sp̃c dicat eccłns. si .n.
in apocalipsi iohis legit᷑. Angło inquit ec¬
clesie ephesi scͥbe. Hec d ͭ qui tenet .uii. stel¬
las in text̾a sua: qui ambulat ĩ medio.
.uii. cantelabroꝵ aureoꝵ. Scio opera tua ⁊
et nõ sũt. ⁊ inuensti eos m̃daces et patͣrͫ

Expanded text:
lectoribus suis dicunt: Tax telectoribus suis dicunt: Tax tebibus, quibus illae litterae scriptae sunt, pacem non. habent. et ipsi nobis obiciunt uel falsa crimina mortuorum uel etiam si uera tamen aliena non intellegentes in his, quae nos eis obicimus, omnes illos teneri, in his uero, quae nobis obiciunt, paleam uel zizania messin unitate, ipsi communicant malis, quibus autem displicent et eos emendare non possunt neque ante tempus messis audent zizania eradicare, ne simul ersed altari Christi communicant: ita ut non solum lerant, quod pro bono aequitatis oderunt. 22. Si habent aures, audiant quid Spiritus dicat Ecclesiis. Sic enim in Apocalypsi Joannis legitur: Angelo, inquit, Ecclesiae Ephesi scribe, Haec dicit qui tenet septem stellas in dextera sua, qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum: Scio opera tua et et non sunt, et inuenisti eos mendaces et patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͭ cognonit ꝓuidus imꝑator: reli¬
quos ab offici ͭ  custoditos: fecit medio¬
lauium ꝑuenire: Quocũ ⁊̃ cecilianus
uenisset: ip̃m qͦ sic̃ scͥpsit exhibuit. Co¬
gnita q cã: qͣ diligẽtia. qͣ cautela. qͣ pro¬
iusione. sic̃ eius iudicant lict̾e. cecili a¬
nũ ĩ notissimũ. illos imꝓbissimos iudi¬
cauit: Et ad huc baptiant extͣ eccãm.
et si possint rebaptizant eccłam. sacri¬
ficant indissẽsione et schistnatͥe: ⁊ pa¬
cis noĩe ppłos salutũt. quos ĩpace sa¬
lutis ext̾minãt. Conscindit᷑ iitus ⁊ͣ
batisma xp̃i: et noluit in se ista ꝑ ordi¬
narias humanas potestates flagellis
temꝑalibꝰ em̃dari. ne met̾nas penas ꝓ¬
ne fariam seꝑationẽ: de codicibꝰ ñ tm̃
nostris s ⁊̃ eoꝵ recitamꝰ eccłas. qͣrum
noĩa hodie legũt. et qͥb hodie ñ cõmu¬
nicant qͤ cũ recitãtur in cõuẽticuł eoꝵ.

Expanded text:
quod ubi cognouit prouidus imperator, reliquod ubi cognouit prouidus imperator, reliquos ab officialibus custoditos fecit Mediolanium peruenire. quo cum etiam Caecilianus uenisset, ipsum quoque, sicut scripsit, exhibuit cognitaque causa qua diligentia, qua cautela, qua prouisione, sicut eius indicant litterae, Caecilianum innocentissimum, illos inprobissimos iudicauit. Et adhuc baptizant extra ecclesiam et, si possint, rebaptizant ecclesiam; sacrificant in dissensione et schismate et pacis nomine populos salutant, quos a pace salutis exterminant. conscinditur unitas Cbaptisma Christi et nolunt in se ista per ordinarias humanas potestates flagellis temporalibus emendari, ne in aeternas poenas nefariam separationem. de codicibus non tantum nostris sed etiam eorum recitamus ecclesias, quarum nomina hodie legunt et quibus hodie non communicant. quae cum recitantur in conuenticulis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cumultuosas et fallaces q̃relas suscipe
ut de iuidicõ epõx. qui rome sedeuat ip̃e
iudicaret: sed alios ut dixi epõs dedit.
a qͥb tñ illi ad ip̃m rursum imꝑatorem
ꝓ uocare maluerũt. Qua ire illos ꝙ̃ad
modũ detestet᷑ audistis. atq utinam saltẽ
ip̃iꝰ iudicõ insanissimis aĩosita ᵇ suis fi¬
nem posuissent.atq ut ip̃e eis cessit. ut
de illa cũ post epõs iudicaret. a scĩsantistib
postea ueniam peciturꝰ dũ tñ illi qd̾ alt̾iꝰ
dicent nõ hẽrẽt. si eiꝰ siñe nõ obtemꝑarẽt.
ad quẽ ip̃i ꝓuocau̾ũt. sic et illi alñ cede¬
rent uerit᷑ati. Iussit .n. ille ut ei ꝑtes ad
agendam cãm romã occurie̾nt: Qruo c̃
cecilianus nestio qua cã nõ occurrisset:
int̾pellatꝰ. ab eis. p̃cepit ut mediolanũ se¬
querentur. Tñc se aliqui eoꝵ subtͣh̾e ce¬
peruit: fortasse indignati. qr ñ ẽ eosi¬
nutatus cõstantimis. ut iam statim atq
uelociter cecilianũ dampnaret ab sentẽ:

Expanded text:
tumultuosas et fallaces querelas suscipere, ut de iudicio episcoporum, qui Romae sederant, ipse iudicaret, sed alios, ut dixi, episcopos dedit. a quibus tamen illi ad ipsum rursum imperatorem prouocare maluerunt. qua in re illos quem ad modum detestetur, audistis. atque utinam saltem ipsius iudicio insanissimis animositatibus suis finem posuissent atque, ut eis ipse cessit, ut de illa causa post episcopos iudicaret a sanctis antistitibus postea ueniam petiturus. dum tamen illi, quod ulterius dicerent, non haberent, si eius sententiae non obtemperarent, ad quem ipsi prouocauerunt, sic et illi aliquando cederent ueritati! iussit enim ille, ut ei partes ad agendam causam Romam occurrerent. quo cum Caecilianus nescio qua causa non occurrisset, interpellatus ab eis praecepit, ut Mediolanium sequerentur. tunc se aliqui eorum subtrahere coeperant fortasse indignati, quia non est eos imitatus Constantinus, ut iam statim atque uelociter Caecilianum damnaret absentem.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit euangłium suũ in om̃ibꝰ gẽtibꝰ sucu¬
rumi. Et apłs paulus añqmͣ sermo dei in
affricam ꝑuenisset. in ipõ capite epłe qmͣ
scbit ad romanos. Per quem accepimus
inquit gr̃m et apłatum ad obaudiẽdũ
fidei in om̃ibꝰ gentibꝰ ꝓnoĩe eiꝰ. Deinde ip̃e
ab hierłm incirruitu ꝑtotam asyam us
in illiricum euͣngelium p̃dicauit. eccłias¬

Expanded text:
dicit euangelium suum in omnibus gentibus futurum et apostolus Paulus, antequam sermo dei in Africam peruenisset, in ipso capite epistulae, quam scribit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum ad obaudiendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius. deinde ipse ab Hierusalem in circuitu per totam Asiam usque in Ill
Abbreviated transcription (Latin):
meo marcellmo. ñ corm̃tis ungularam
ati flamarum sed uͥgarum coħ̾citi. hor¬
renda facmorm frẽs et cõ p̃sbr̃os meos
ase ꝑpetrata cõfessi sunt. Quos scilic u¬
nũ eoꝵ exceptum in sidiis trucidauint.
altui etomo raptũ. ccło eftosso digitoq
amputato trũcau̾int. h cũ compisseᷤ
illos fuisse confessos. idõq minime du¬
bitarẽ sͣiira tua securos eẽ uenturos
has ad tuam nobłitatem lĩais acceleraui
maiore atq cͥtõre felicitate gaudeamꝰ
ut eis paria ñ recͥbuant᷑. Qmꝙͣ lapidis
ictibꝰ digitum p̃cid̾e̾ oculũq cõuellere
leges puniendo ñ possint. quod isti se¬
uendo ñ potuerĩt. uñ securꝰ sũ de hñs
qui hc se fecisse cõfessi sũt. quod hanc̃¬
intissitudinem ñ reportabũt: sed ne
uł ip̃i uł illi qͦrũ homicidiũ pate factũ
est ꝑtue potestatis sũiqui młoẽtur hc
tieo: hoc ne fiat. et xͥanus iudicẽ rogtre
et ministri dei sitis. iundices ieos qui

Expanded text:
meo Marcellino, non tormentis ungularum meo Marcellino, non tormentis ungularum atque flammarum sed uirgarum coherciti horrenda facinora in fratres et conpresbyteros meos a se perpetrata confessi sunt, quod scilicet unum eorum exceptum insidiis trucidauerint, alterum e domo raptum oculo effosso digitoque amputato truncauerint. haec cum comperissem illos fuisse confessos ideoque minime dubitarem sub iura tuae securis esse uenturos, has ad tuam nobilitatem litteras accelerauimajore atque certiore felicitate gaudeamus, ut eis paria non retribuantur; quanquam lapidis ictibus digitum praecidere oculumque convellere leges puniendo non possint, quod isti saeviendo potuerunt. Unde securus sum de iis qui hoc se fecisse cobunt; sed ne uel ipsi uel illi, quorum homicidium pate factum est, per tuae potestatis sententiam multentur, hoc timeo, hoc ne fiat et Christianus iudicem rogo etet ministri dei sitis, uindices in eos, qui.
Abbreviated transcription (Latin):
Omino in signi et m̾ito sublimi ac
p̾st antissimo filio a pͥugio aug̃. Non
dubito m hac potestate qm̃ tͥ deus hoĩ ĩho¬
mines dedit. cogitare tediuinũ iudicium.
ubi et iudices stubũt. rõnem de suo uidicõ
reddituri: xͥana qͥppe fide te mibutum scio:
uñ mͥ ad excellenciam tuam maior fiducia
tͥbuit. nõ solum petendi uerũ ĩ monendi
ꝓpt̾ illum dñm in cuiꝰ familia nob̾ci
celesti uire censeris. in quo sp̃e uice et̾ue
ut ñtͥ udear importiꝰ irruere actibus
tuis eã sollicitudine qm̃ me p̃cipue ger̾e
oportet ꝓ eccłia mͥ credita. cuiꝰ ucilicatib
seruis. cui nõ tã ꝑ̃ eẽ ꝙͣ ꝓ desse desidero.
Demde obsecro ut qd̾ moneo uł rgo
ñ dedigius acciꝑe. ñ cũcteris ad qͥescere.
Cirtũcelliones quosdam ⁊cłicos donati¬
stas. cura eoꝵ qͥ discipline publice infui¬
ũt. p̃missa notaria adiudicia legesq ꝑ¬
duxit. Hic cũ audirẽt᷑ a iid clarissomo
et sptabili tͣbuno et notario. fr̾e tuo filio

Expanded text:
OMINO INSIGNI ET MERITO SUBLIMI AC PRAESTANTISSIMO FILIO APRINGIO AUGUSTINUS. Non dubito in hac potestate, quam tibi deus homini in homines dedit, cogitare te diuinum iudicium, ubi et iudices stabunt rationem de suo iudicio reddituri. Christiana quippe fide te inbutum scio, unde mihi ad excellentiam tuam maior fiducia tribuitur non solum petendi uerum etiam monendi opter illum dominum, in cuius familia nobiscum caelesti iure censeris, in quo spem uitae aetertibi uidear importunus inruere actibus tuis ea sollicitudine, quam me praecipue gerere oportet pro ecclesia mihi credita, cuius utilitatibus seruio, cui non tam praeesse quam prodesse desidero. deinde obsecro, ut, quod moneo uel rogo, non dedigneris accipere, non cuncteris adquiescere. Circumcelliones quosdam et clericos Donatistas cura eorum, qui disciplinae publicae inseruiunt, praemissa notoria ad iudicia legesque perduxit. hi cum audirentur a uiro clarissimo et spectabili tribuno et notario fratre tuo, filio
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse iam credo. Sic̃ nc̃ inmambꝰ hc̃o
librum ad honoratum nostrum. de qͦstio¬
nibus ꝯuibdam qͥnq quas mͥ ꝓposuit et
per lict̾ns intimauit. Cui nõ continuo res¬
pondere iudes qmͣ mimme oporteat. Cari¬
tus .u. que tanꝙͣ nutͥx fonet filios suos ñ¬
en ordine amiandi: sed mordine subuen¬
endi infirmiores fortõribꝰ iñ ponit. qͥs ta¬
les uult esse qͣles iam illi sunt. quos nõ
cõtempnendo sed dehuis cõfitendo. intini
ꝙ me ab eis dictatõnibꝰ impediat qͣbꝰ mag̃
i ardesto.deesse ñ possunt: cũ paululu
spaca uix dat̾ int̾ a c̾uos occupatõnũ qͥbus
nos alieue uł cupiditates uł nccĩtute sau¬
g matos trahũt. et ꝙͥ faciam ꝓrsus nestio
ses ñ nͦ agẽs. Cõm̃do ⁊̃ ego excellie fue eccli¬
am inunidia cõstitutam. ꝓpt̾ cuiꝰ ncc̃itates
meis iͥ collaborantibꝰ et cũ ꝑiclitantibus
missus est: Nec de hac re pła sc̃bo cũ ip̃m

Expanded text:
accepisse iam credo, sicut nunc in manibus habeo accepisse iam credo, sicut nunc in manibus habeo librum ad Honoratum nostrum de quaestionibus quibusdam quinque, quas mihi proposuit et per litteras intimauit, cui non continuo respondere uides quam minime oporteat. caritas enim, quae tamquam nutrix fouet filios suos, non ordine amandi sed ordine subueniendi infirmiores fortioribus anteponit, quos tales uult esse, quales iam illi sunt, quos non contemnendo sed de his confidendo interim quod me ab eis dictationibus impediinardesco, deesse non possunt, cum paululum spatii vix datur inter acervos occupationum, quibus nos alienae vel cupiditates vel necessitates angariatos trahunt: et quid faciam prorsus nescio. 4. ses, non nihil agens. Commendo etiam ego Excellentiae tuae Ecclesiam in Numidia constitutam, propter cujus necessitates meis, ibi collaborantibus et compericlitantibus, missus est. Nec de hac re plura scribo, cum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ungendam. qui cũ ibi essem iamdicts¬
re cepãm: paulo addito sic esse imꝑfectam
scias. Si & rõnem om̃ium dicrum et lucu¬
bratiõnũ alis necessitatibꝰ ĩpensaꝵ tͥ ponsẽ
redde̾ gͣuit̾ cont̾status mirareris. qñta me
dutẽdant qͦ differre om̃o nõpossũt negare
ila ꝑmiitant. in qͦͤ me petẽdo et ãmonẽto
ures uolentẽ. et meffabilitꝰ qr ñ possim
dolentem: Cum .n. ab eoꝵ hominũ neces¬
sicatib alꝙͣtulum naco. qui me sic anga¬
riant ut eos ulło mͦ liceat enitare. n ͨ con¬
tempn̾e oporteat. ñ desũt que dictanda
ppono. sic m̃ articuł tempiumi cõstitut auuit
dilatõnem ñferant. Sic̾ mͥ fuit biuatio ges¬
torum. collatõnis nr̃e satis oposa: cũ iuderẽ
neminẽ se uelle tanto aggeri lict̾arũ legẽdo
nastitas de hac eadem collatione nr̃a ꝙͣm
ñ breues una addilectõnẽ tuam altera ad
uirum illustrem uolusianum quas uos

Expanded text:
adiungendam, quam, cum ibi essem, iam dictaadiungendam, quam, cum ibi essem, iam dictare coeperam, paulo addito sic esse inperfectam scias. si autem rationem omnium dierum et lucubrationum aliis necessitatibus inpensarum tibi possem reddere, grauiter contristatus mirareris, quanta me distendant, quae differri omnino non possunt, nec agere illa permittant, in quae me petendo et admonendo urges volentem, et ineffabiliter quia non possum dolentem. Cum enim ab eorum hominum necessitatibus aliquantulum vaco, qui me sic angariant, ut eos nullo modo liceat evitare, nec contemnere oporteat, non desunt, quae dictanda praepono sic in articulis temporum constituta, ut dilationem non ferant, sicut mihi fuit breuiatio gestorum conlationis nostrae satis operosa, cum uiderem neminem se uelle tanto aggeri litterarum legendonatistas de hac eadem conlatione nostra, qtulae duae non breues, una ad dilectionem tuam, altera ad uirum inlustrem Volusianum, quas uos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnm̃ sit xp̃ianns. et ꝙͣtũ adu̾tere potiu¬
erit ⁊̃ gestis. iubete alligari epłas meas
qͣs de hac re singłas nob mittendas puta¬
ui. Soleo .n. audire inpotestate eẽ idicis
mollire sm̃am. et micius iuindicare qm
leges. Si aut̃ ne lict̾is meis ad hoc consen¬
serit: ħ salte̾ p̾stet ut i custodiam recipi¬
antui ato hoc declem̃cia impatoꝵ ĩpetie
curabimꝰ ne passiones seruoꝵ tei que debei
eẽ ĩ eccłia głose nimicoꝵ sangͥne dehone¬
stẽt᷑. Scio .n. ĩ cã cłicoꝵ au auuensium qͣ
occisi a gentilib nc̃ martires honorantur
impatorem rogatũ facile concessisse. ne
lli qui eos occid̾ant. et capti iam tenebã t.
peua sili pumientur. Libros de baptismo
ꝑuuloꝵ cũ iam codicẽ ip̃m p̃stentie tue mi¬
sissem cur abste rursus accepim oblitꝰ sñ
nͥ forte cũ inspic̾em m̃dosos eos ixppi. et em̃¬
dare uolui quo mirabłit̾ mmipitꝰ ad huc usq
ñ feci Epłam quoꝵ ad te scribendam shus

Expanded text:
m sit Christianus et, quantum aduertere potuierit, etiam gestis iubete allegari epistulas meas, quas de hac re singulas nobis mittendas putaui. soleo enim audire in potestate esse iudicis mollire sententiam et mitius uindicare quam leges. si autem nec litteris meis ad hoc consenserit, hoc saltem praestet, ut in custodiam recipiantur. atque hoc de clementia imperatorum impetrare curauimus, ne passiones seruorum dei, quae debent esse in ecclesia gloriosae, inimicorum sanguine dehonestentur. scio enim in causa clericorum Anaunensium, qui occisi a gentilibus nunc martyres honorantur, imperatorem rogatum facile concessisse, ne illi, qui eos occiderant et capti iam tenebantur, poena simili punirentur. Libros de baptismo paruulorum, cum iam codicem ipsum praestantiae tuae misissem, cur abs te rursus acceperim, oblitus sum, nisi forte, cum inspicerem, mendosos eos repperi et emendare uolui, quod mirabiliter impeditus adhuc usque non feci. epistulam quoque ad te scribendam et his
Abbreviated transcription (Latin):
fidis ip̃iꝰbasilicas aꝑuit. ppłos congͤgat
cũ p̃o est ĩ ille donatꝰ diaconꝰ rebaptiza¬
tus cũ fu̾t colonus eccłie: qͥu̾satus est
ĩula sede p̃cipuus: qui tales ñ cũdo sũt
qñ et ille cũ ipõ est qui ꝓcõstle uł simiui

Expanded text:
fundis ipsius basilicas aperuit, populos congregat. Cum ipso etiam est ille Donatus diaconus rebaptizatus, cum fuerit colonus ecclesiae, qui versatus est in illa caede praecipuus. Qui tales non cum eo sunt, quando et ille cum ipso est? Si Proconsul vel simul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c de toto orbe ꝑdiderit. et in uob̾ soł hr̃e
ceꝑit. nr̃m ẽ.n. hoc ostend̾e̾. Nam nob̾ suf¬
ficit ad cãm nrr̃m qd̾ compleri ꝓphĩam ⁊
scͥptiuus scas ꝑ orbem t̾rarum uidemꝰ. Hoc
aut̃ ego augustinus dictaui. qr olim uolo
qui sine aliquo tu multu aduiuante deo ꝙͣ¬

Expanded text:
Christus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habeChristus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habe haec ostendere; nam nobis sufficit ad causam nostram, quod compleri prophetiam et scripturas sanctas per orbem terrarum uidemus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo qui sine aliquo tumultu adiuuante deo
Abbreviated transcription (Latin):
appere pot̃. qmͣ cũ in eius epłis nomina t̃
regionum uł cuutatũ in uenimus. ad ro¬
manos ad chorintios. ad gulathas. ad ephe¬
sios ad philipenses. ad thessalomcenses. ad
clesias quas cõmemorat in ilł ꝑtibus cõ¬
tenario nu̾o intelligimus cõm̃dari : Ephe¬
sum. smyrnã. sardos. phila delphiam. la¬
oditiam. ꝓꝑsamũ: thyatiram. quibꝰ om̃ibꝰ
eccłiis nos hodie cõmu ᷝ ͤ mamifestũ est. sic̃
manifestũ est uos istis eccłns nõ cõmum¬
care: Querimus gͦ ut nob̾ res pondere ñ
t̾nirum diffusam. et subito in solis affris
n ͨ in ipĩs ominib reman̾et. Et .n. eccłia ca¬
tholica est . ⁊̃ in affrica quia ꝑ om̃s t̾iseã
deus eẽ uoluit et p̃dixit. Pars aut̃ nr̃a
Sed ne dicatis ñ uocari ecołam ñum ca¬
tholicam sed macharianam sicuti eam
uos applłatis: nosse debes quod facillime
gare potestis. et om̃ib notũ est uͥcũq est
ur̃a cõmuo. Dignare gͦ reschere nob̾
ut sciamus qͦmͦ fi̾ possit ut eccłiam suam

Expanded text:
arere potest, quam cum in eius epistulis nomina etiam regionum uel ciuitatum inuenimus? ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad ptem ecclesias, quas commemorat in illis partibus contenario numero intellegimus commendari, Ephesum, Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus ergo, ut nobis respondere non terrarum diffusam et subito in solis Afris nec ipsis omnibus remaneret. etenim ecclesia catholica est etiam in Africa, quia Deus esse voluit et praedixit. Pars autem vestSed ne dicatis, non vocari Ecclesiam nostram catholicam, sed Macarianam, sicuti eam vos appellatis; nosse debes, quod facillime gare potestis, et omnibus notum est ubicumque est uestra communio. dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ipĩ eligant: c̾te uł aliis quos płios
possũt. si ab eis dissimulet᷑ sins laqueis mi¬
plicare : c̾nt uenerabłitas tua instanter
et ceł̾itis ꝓuidendũ. ħ ad scitatem tuam
de concilio minudie scͥptu dix̾imus imitan¬

Expanded text:
em ipsi eligant, certe vel aliis, quos plurimos em ipsi eligant, certe vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis implicare, cernit Venerabilitas tua instanter et celeriter providendum. Haec ad Sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus, imitan
Abbreviated transcription (Latin):
quod xͥani sumꝰ utũtur eu̾te̾. q̃ fidelia corda
tori tuo ñ opꝰ hẽmꝰ młta dic̾e. et tantam ĩ¬
pietatem u̾b̾ exagg̾are. cũ ꝓculdubio te ita
ꝑmoueant. ut ab eis corrigẽdis. ne lacius ser
om̃ino dissimłare nõ possis : Huiꝰ aut̃ ꝑnicõ¬
sissimi erroris auctores eẽ ꝑhibent᷑. pelagius
et celestius. quos quidã in eccã sauari mal¬
si necessitas nlła compellit quoꝵ unꝰ. id est
quo añ paucos annos qͥd gestũ fu̾it. scĩtas tua
de cartagniensi eccã melius instruitur. Pe¬
płes qui enis sensus diligentiꝰ indagare po¬
tuerũt. ad u̾sus eos pro gr̃a xͥ et catholice si¬
dei u̾tate cõfligũt. Precipue sc̃s filius tuꝰ
adiuuande miscd̾ia dñi dei nostri ihũ xp̃i¬
qui te ⁊ reg̾e consulentẽ et orantem exau¬
dire dignatur auctoritati scĩtatis tue de sc̃aꝵ
scͥpturarum auocoritate de ꝓmpte faciliꝰ
eos qui tam ꝑu̾sa et ꝑnicõsa senciunt eẽ¬
mur qmͣ contͥstenuir int̾itu. Qlibet aut̃¬

Expanded text:
ani sumus. conantur euertere, quae fidelia corda tori tuo non opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpomnino dissimulare non possis. Huius autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malsi necessitas nulla compellatquo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Peplures, qui eius sensus diligentius indagare potuerunt, aduersus eum pro gratia Christi et catholicae fidei ueritate confligunt sed praecipue adiuuante misericordia domini dei nostri, quae te et regere consulentem et orantem exaudire dignatur, auctoritati sanctitatis tuae de sanctarum scripturarum auctoritate depromptae facilius eos, qui tam peruersa et pernicmur, quam contristemur interitu. Quodlibet aut
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitueret᷑: frenã de malicie ꝑdicorum
extrema fortasse nccĩtas. ut tules ꝯctide¬
uentur urg̾et. Qͣxͣ quod ad nosactinet.
si nł micius eis fieri posset. mallemꝰeos
liberos relaxari: ꝙͣ passiones frm m̃orũ
fuso eoꝵ sangͥne uuidicari: Nũc uͦ cũ paͣd¬
fieri possit. qͦ et mitis cõmẽdet̾ ecclła
ĩicium cohibeatur audatiũ. cͤ ñ flectã
ĩꝑtem ꝓuidentiorem leniorẽq siñam ꝙ¬
lic indicibꝰ face. t̃ nõ in causis ecołie. Bi
nis ergo nobͣcũ uidiciũ dei pris. et cõm̃da
cõsuetudinem matris. Cũ .ii. tu facis ec¬
clesia facit: ꝓptͥ qmͣ fucis. cuꝰ filius faicis.
Contende bonitate cũ mał. Illi scelere ĩ¬
mani: m̃bra decorͤ uiuo auulserũt: tu
oꝑe niscdi effice ut illa que nefandis oꝑibͤ
exercebant. alicui utili operi integͭ eoꝵ
m̃bra te seruiant. Illi nõ peꝑcerũt corr¬
tõnem sͥ p̃dicantib dei seruis: tuꝑce cõp¬

Expanded text:
constitueretur frenandae malitiae perditorum, constitueretur frenandae malitiae perditorum, extrema fortasse necessitas, ut tales occiderentur, urgeret, quamquam, quod ad nos adtinet, si nihil mitius eis fieri posset, mallemus eos liberos relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari. nunc uero cum fieri possit, quo et mitis commendetur Ecclesia, et immitium cohibeatur audacia; cur non flectas in partem providentiorem, lenioremque sen iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comp
Abbreviated transcription (Latin):
dignaretur instarem. ne passiones ser¬
noꝵ dei catholicoꝵq ꝓ desse debent ad ex¬
emipla paciencie innicoꝵ suoꝵ sangͥne
fẽdarẽtur. et si nollet ad quiesc̾e ĩmico
animo eum resist̾e suspicarer: nc̃ uͦ qñ ap̃
datur sublimitastua : sb̾datur fites tua
cam tec̃ tracto cõmunem. s tu mea po¬
tes qd̾ ego nõ possimi: cõfer nob̾cũ conci¬
lum: et porrige auxiliũ. Diligent̾ actũ
Õut mimici eccłie qui solent uamiloqͥo
seductõnis sollicitare aĩos imꝑitos. tãꝙͣ
de ꝑsecutõne głiantes ꝙͣ se ꝑpeti iactant
horranda facinora sua in catholicos cłi¬
cos cłicos ꝑpetruta fac̾ent᷑. et suis u̾bis
iplicaretrr legenda sũt gesta ad sanã¬
das aiar quas pestetrera suasione uenena¬
uerũt. Nũ quid placet tͥ ut ad finem ge¬
storũ si cruentũ istoꝵ suppliciũ cõtinebͭ
legendo ꝑuenire timeamꝰ: uͥ ponuuꝰ et
ipãm costiẽciam ne malũ ꝓmalo aͥ pas
asũt reddidisse indeantur: si gͦ naliud

Expanded text:
dignaretur, instarem, ne passiones seruorum dei catholicorum, quae prodesse debent ad exempla patientiae, inimicorum suorum sanguine foedarentur, et, si nollet adquiescere, inimico animo eum resistere suspicarer. nunc uero, quandatur sublimitas tua, subdatur fides tua; causam tecum tracto communem, sed tu in ea potes, quod ego non possum; confer nobiscum consilium et porrige auxilium. Diligenter actum est, ut inimici ecclesiae, qui solent uaniloquio seductionis sollicitare animos inperitos tamquam de persecutione gloriantes, quam se perpeti iactant, horrenda facinora sua in catholicos clericos perpetrata faterentur et suis uerbis implicarentur. legenda sunt gesta ad sanandas animas, quas pestifera suasione uenenauerunt. numquid placet tibi, ut ad finem gestorum, si cruentum istorum supplicium continebit, legendo peruenire timeamus, ubi ponimus et ipsam conscientiam, ne malum pro malo, qui passi sunt, reddidisse uideantur? si ergo nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in cã eccłie iudicem xpĩanũ. petentibi
mõnentibꝰ int̾ cedentib nob̾: Solent ho¬
mines qñcũ inimicis eoꝵ cõuictis ienius
micos nr̃os ita diligimꝰ ut nͥ de tua xͥana
obediencia p̾sumamꝰ. a tua nera sentẽcia
ꝓuocemꝰ. Deus omp̃s excellenciam tua¬

Expanded text:
ianum, petentibus, monentibus, intercedentibus nobis. Solent homines quando cum inimicis eorum convictis lenius imicos nostros ita diligimus, ut nisi de tua christiana obedientia praesumamus, a tua severa sententia provocemus. Deus omnipotens Excellentiam t
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit eximietas tua dubitare te xtͫ
intheo ꝓpͥa debeas eadem gesta iub̾e ꝓpo¬
mi: fiat᷑ si pot̃ illuc freq̃ns confluere mł
illoꝵ qmͣis detantis scłibꝰ cõfessoꝵ rogo
unt̃. cõfessionis illoꝵ: qr ĩuenit eccłia
catho . nͭ suam erga atrocissimos nimi¬
cos seruet. atq exhibeat leuitatẽ. In
tautu qͥppe crudulitate qͦcũq p̃t̾ sangͥ¬
nem uindicta ꝓcesserit. magna leuitaᷤ
appebit. Qꝑ et simͦ qͥbdã nr̃is illa atͦcitute
cõmotis uitetur indignũ. et qͣsi dissolu
cõis et negligẽtie siłe tͣuͣsactis tñ moti¬
bus animaꝵ qui recentioribꝰ factis solẽt
tͥbulentius excitari egregie luculenta
bonitus aꝑpebit. et ob hor mag̾ eadẽ ges¬
ta leg̾e atq ostend̾e delectabit. dñe mito
et ꝑdiaconũ ꝑeg̾nũ qui cũ illo ꝑrexit cõ¬
inontorium direxi. Sic habe tanquam
p̃sentiam meam: et qd̾ nob̾ in cõmune
ꝓ eccłie ucilitate placiit. Hoc adiuuãte

Expanded text:
scripsit eximietas tua dubitare te, utrum scripsit eximietas tua dubitare te, utrum in Theoprepia debeas eadem gesta iubere proponi, fiat, si potest illuc frequens confluere mulillorum quamuis de tantis sceleribus confessorum rogo uenit confessionis illorum, quia inuenit ecclesia catholica, ubi suam erga atrocissimos inimicos seruet atque exhibeat lenitatem. in tanta quippe crudelitate, quaecumque praeter sanguinem uindicta processerit, magna lenitas apparebit. quod etsi modo quibusdam nostris illa atrocitate commotis uidetur indignum et quasi dissolutionis et negligentiae simile; transactis tamen motibus animorum, qui recentioribus factis solent turbulentius excitari, egregie luculenta bonitas apparebit, et ob hoc magis eadem Gesta legere atque ostendere delectabit, domine meret per diaconum Peregrinum qui cum illo perrexit, commonitorium direxi; quod sic habe tanquam praesentiam meam. Et quod vobis in commune pro Ecclesiae utilitate placuerit, hoc adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit p̃stantia tua uehem̃t᷑ expecto ⁊
ineccłia ypponiensi iamiamq cupio re¬
atarsiac sifieri potuerit ponis eccłias ĩ
ĩdiocesi constitutas: ut audeant hoĩes
pleneq agnoscãt cõfessores miqͥtatis ñ
dei timore extorq̃nte penitenciam. sed
indiciaria diligẽtia crudelissimoꝵ pecto¬
rum aꝑiente duriciam siue illoꝵ qͥ de ho¬
micidio et de excecato ac debilitato p̃s
se qmͣuis sͥ dic̾ent displic̾e negare nõ
ausi st̃ refugientes catho^ pacẽ ueludne
cͣmimbꝰ polluant᷑ aliems. et ĩ illo scisma¬
tis sacrilegio int̾ sceleratoꝵ tam ĩmaui¬
um tñtam multitudinẽ ꝑdurãtes. siue
pͣ illoꝵ qͥ se inde nõ recessliros ⁊̃ demõstͣta
sͥ catho u̾itate et donatistarũ ꝑu̾sitate di¬
uerũt: nõ est leue qd̾ deus agi uoluit. per
oꝑam tuam. Utinam tales eoꝵ cũs cͤbras
sic audias. et facinora eoꝵ atq insana
ptinatia sic sepe ꝓdat᷑. eadẽq publicatu
gesta. ĩ om̃iũ noticiam ꝓferant᷑. Ꝙ aũt

Expanded text:
misit praestantia tua, uehementer expecto et in ecclesia Hipponiensi iam iamque cupio recitari ac, si fieri potuerit, per omnes ecclesias etiam in dioecesi constitutas, ut audiant homines pleneque agnoscant confessores iniquitatis non dei timore extorquente paenitentiam sed iudiciaria diligentia crudelissimorum pectorum aperiente duritiam siue illorum, qui de homicidio et de excaecato ac debilitato presse, quamuis sibi dicerent displicere, negare non ausi sunt refugientes catholicam pacem, uelut ne criminibus polluantur alienis, et in illo schismatis sacrilegio inter sceleratorum tam immanium tantam multitudinem perdurantes, siue etiam illorum, qui se inde non recessuros etiam demonstrata sibi catholica ueritate et Donatistarum peruersitate dixerunt. non est leue, quod deus agi uoluit per operam tuam. utinam tales eorum causas crebras sic audias et facinora eorum atque insana pertinacia sic saepe prodatur eademque publicata gesta in omnium notitiam perferantur! quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
nat aurib. ñ ne cariora insca ⁊ celesti¬
a ub̾a ostentat: adde uiri eius suscep¬
tõnẽ carnis ne carnalib in heres. ⁊
nehis implicareris assũpta. ad de cõtu¬
mo lias. flagella mortem. mortẽ aũt
crucis. talib concepit᷑ semnid. taliq
inuitam nouam cornubio ꝓcreauit.
elanguescis ⁊ cõtabestis in uet̾em ho¬
minẽ Ita ne matrem t̾renã ñ hẽbat
imꝑator tinis: que tñ cum ei ñtiar¬
etur agẽti celestia respõdit. Que

Expanded text:
onat auribus? nonne cariora uiscera et caelestionat auribus? nonne cariora uiscera et caelestia ubera ostentat? adde uiri eius susceptionem carnis, ne carnalibus inhaereres. et ne his implicareris, adsumpta: adde contumelias, flagella, mortem, mortem autem crucis. Talibus concepte seminibus talique in uitam nouam conubio procreate, languescis et contabescis in ueterem hominem! itane matrem terrenam non habebat imperator tuus? quae tamen cum ei nuntiaretur agenti caelestia. respondit: \'Quae
Abbreviated transcription (Latin):
si turris fondam̃ta posusti. ne dicãt
trãseñtos. hic hõ cepit edifĩcare. ⁊
nõ potuit perfic̾e Carnalis eĩ affect
est iste. ⁊ ad huc net̾em hominẽ sonat.
⁊ eadẽ ipã bñficia qͥb in hãc itã editꝰ
susceptꝰ atq nutͥtꝰ est. enu̾ata deri¬
deat. seruetq pociꝰ udiq pietatẽ. hñt
hec locũ ubi maiora nõ uocãt. Mater
in sempit̾nã uitam pepit. hec fidei la¬
cte nutͥuit ⁊ mitrit. cibosq maiores
uagiro uultis. horrecet hec mat̾ toto
orbe difuisa. tam uariis ⁊ młtiplicib
errorũ in festatõnib agitat᷑. ut ab or¬
tim iã filii eiꝰ adn̾sus eã insertis aͣmis
bellig̾are ñ dubit᷑ãt. Ignania ⁊̃ atꝙ
torpore qͦrũdam quos gͤino cõtin
mẽbra suia frigesce plurimis locis.
⁊ fouendis ꝑuulis minꝰ idoleauea fieri
dolet. unde nͥ ꝑalios filios unde nͥ ꝑ
u̾taris Nõ ne hec grauiorib q̃reł młd¬

Expanded text:
si turris fundamenta posuisti; ne dicant si turris fundamenta posuisti; ne dicant transeuntes: Hic homo coepit aedificare, et non potuit perficere. Carnalis enim affectus est iste, et adhuc veterem hominem sonat. et eadem ipsa beneficia, quibus in hanc uitam editus, susceptus atque nutritus est, enumerata derideat. seruet potius ubique pietatem; habeant haec locum, ubi maiora non uocant. Mater in sempiternam lucem peperit, haec fidei lacte nutriuit et nutrit cibosque maiores uagire uultis, horrescit. haec mater toto orbe diffusa tam uariis et multiplicibus errorum infestationibus agitatur, ut abortiui etiam filii eius aduersus eam infrenis abelligerare non dubitent. ignauia etiam atque torpore quorundam. quos gremio continet, et membra sua frigescere plurimis locis et fouendis paruulis minus idonea fieri dolet. unde nisi per alios filios, unde nisi per uerteris? nonne haec grauioribus querelis ins
Abbreviated transcription (Latin):
stĩs. rapit euogelice p̾dicatõis off¬
iciũ. dat signũ dñs ut uigilemꝰ in
castris. ut edificemꝰ turrẽ. de qua
hostẽ sẽpit̾ne nite ⁊ prospice̾. ⁊
propessere naleamꝰ Rapit militẽ
um ⁊ retinet mater nõ plane tał
quał machabeoꝵ fuit. nec saltim
simił lacede moniis mat᷑b de qͥbus
memorie ꝓdictũ est. qd̾ filios suos
ut ꝓt̾rena pat̾a sanguinẽ fud̾et᷑.
młto ampliꝰ atq ardenciꝰ inc̾tami¬
na bellica quã signoꝵ sontꝰ excitabãt
Nam mat̾ que te ad disdendam uitam
remoueri a curis scłarib nõ ꝑmutit
satis ostendit quẽad modũ te si opꝰ eẽt
ad subeundam mortẽ penitꝰ scłm rupu¬
diare ꝑmitt̾et. Sed qͥd dicit aut ad ale¬
gat. forte decem illos menses aͥb uis¬
ca eius honerasti. ⁊ dolores ꝑturicionis.
ac labores educatõnis. Hoc int̾fice n̾¬
to sauitari. hoc ꝑde mat̾s ut in uitã e¬
t̾nã inuenias eam. hoc mem̃to ut ocu¬
das inea si diligis eam. si tiro xp̃i es.

Expanded text:
rapit evangelicae praedicationis officium. Dat signum Dominus ut vigilemus in castris, ut aedificemus turrim, de qua hostem sempiternae vitae et prospicere et propellere valeamus. Rapit militem um, et retinet mater! non plane talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est quod filios suos, ut pro terrena patria sanguinem funderent, multo amplius atque ardentius in certamina bellica, quam signorum sonitus excitabant. Nam mater quae te ad discendam vitam removeri a curis saecularibus non permittit, satis ostendit quemadmodum te, si opus esset, ad obeundam mortem penitus saeculum repudiare permitteret. 7. Sed quid dicit, aut quid allegat? Forte decem illos menses quibus viscera ejus onerasti, et dolores parturitionis, ac labores educationis. Hoc, hoc interfice verbo salutari; hoc perde matris, ut in vitam aeternam invenias eam. Hoc memento ut oderis in ea, si diligis eam, si tiro Christi es,
Abbreviated transcription (Latin):
nec or oportet nͣ dec reu̾a tribu¬
endũ est mat᷑ ⁊ domesticis turã :¬
horũ q̃tte indigẽcia si pauꝑib
ut sis ꝑfectꝰ instituisti distͥbu̾e ta¬
lia. tui pͥmũ aput te locũ obim̃e de¬
bẽt Sicĩs eĩ suns ⁊ maxĩe domesti¬
⁊ ẽ infideli detior. Qmib ordinãdis
reb siut collum exueris induẽd̾
sapiẽtie uĩcłs ꝓfectu a nob̾ es. qͥd
t᷑ nocẽt. aut quo pacto te peruel¬
lũt mat̾s lacͥme fluẽtes carnẽ at
serni fuga. aut mors ancillarnm
uit frm̃ morbosa ualitudo. Si est
inte caritas ordinata. sciẽs p̃pon̾e
p̃dam uolut̾b iaceat. ⁊ patũ hẽre
cor ad seqñdam dñi uolũtatẽ. Ineo
qd̾ uł flagellando ł ꝑcendo agere
statuerit cũ seruis suis. Hec med¬
itare. in hiis esto. ut ꝓuectꝰ tuuꝰ
manifestꝰ sit iom̃ib Obsecro
te ut caueas. ne maiorẽ t̾sticiã
dos bonis frĩb torpore tuo qmͣ
letitiã alactate iam ded̾as Com¬
m̃dare aũt te littis qͥb uoluisti

Expanded text:
nec oportet nec decet, revera tribuendum est matri et domesticis tuis. Horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua, primum apud te locum obtinere debet: Si quis enim suis et maxime domestiet est infideli deterior. quibus ordinandis rebus si. ut collum exueres induendum sapientiae uinculis, profectus a nobis es, quid tibi nocent aut quo pacto te peruellunt matris lacrimae fluentes carnem aut serui fuga aut mors ancillarum aut fratrum morbosa ualitudo, si est in te caritas ordinata sciens praeponere praedam uolucribus iaceat, et paratum habere cor ad sequendam domini uoluntatem in eo, quod uel flagellando uel parcendo agere statuerit cum seruis suis? haec meditare, in his esto, ut prouectus tuus manifestus sit in omnibus. obsecro te, ut caueas. ne maiorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate iam dederas; commendare autem litteris. quibus uoluisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ nõ tep̃ edificare. ⁊ ñ potuit ꝓfic̾e.
Aut qͥs rex nadens comitt̾e bellũ cum
alio rege. ñ p̾mũ sedet ⁊ cogitat. si
gĩti milib ueĩt ad illũ Ceterũ dñ ad¬
huc longe est. mittit legatõnẽ rogãs
patẽ Q uo añt ꝑtinerẽt iste similitudi¬
nes. ip̃a ꝯclusione sotis aperuit: ait
oĩ Sit gͦ oĩs exuob̾ qui nõ renũciat oĩ¬
b que sũt eiꝰ : ñ pot meꝰ eẽ discipł. Itꝙ¬

Expanded text:
 coepit aedificare, et non potuit perficere? Aut quis rex vadens committere bellum cum alio rege, non primum sedet, et cogitat si ginti millibus venit ad illum? Caeterum dum adhuc longe est, mittit legationem, rogans pacem. Quo autem pertinerent istae similitudines, ipsa conclusione satis aperuit: ait enim, Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus quae sunt ejus, non potest meus esse discip
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetã. rẽ plenã miserie. spẽ beatitudĩs
mana. his ne tu miseris ⁊ collũ. ⁊ manꝰ
⁊ podẽs. cũ ⁊ honorib huiꝰsemodi sub¬
iugari affectat ⁊ fcã tua ñ alit̾ fru¬
cnosa existimas. ⁊ ambis inherr̾e.
qͦ ñ m inuitatꝰ. s nec ꝯpulsꝰ qͥdem
ire debuisti: hic tu fortasse theren¬
ciam serm mͥ respõsũ dederis. Ohe
tu u̾ba fundis. hic sapiẽtia. Cape
gͥ. ut fundã pociꝰ quã effimdã. au
si ego canto. tu at̃ ad aliã uocẽ saltas.
ne sic qͥdẽ me penitet. habet eĩ suã
hilaritatẽ ipã cantatõ. ⁊̃ cũ ad eam
mẽbra ñ monet. tui plena caritatis
modulatõne cãctat᷑. uerba q̃dã in epi¬
stolis tuis memoranerĩ. s de his tͣcͣ¬
tare cũ fcõꝵ uiteq tociꝰ tue cura

Expanded text:
am miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne tu inseris et collum et manus et pedes, cum et honoribus huiusce modi subiugari adfectas et facta tua non aliter fructuosa existimas et ambis inhaerere, quo non modo inuitatus, sed nec compulsus quidem ire debuisti? Hic tu fortasse Terentiani serui mihi responsum dederis: Ohe! tu uerba fundis hic, sapientia? cape igitur, ut fundam potius quam effundam. aut si ego canto, tu autem ad aliam uocem saltas, nec sic quidem me paenitet. habet enim suam hilaritatem ipsa cantatio, etiam cum ad eam membra non mouet, cui plena caritatis modulatione cantatur. uerba quaedam in epistulis tuis me mouerunt, sed de his tractare, cum factorum uitaeque to