comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uincła. ⁊ carceres. ꝑ ħ qͦd dicit in suꝑ no¬
tat hȩc in eisdẽ ꝑsonis fuisse. lapida¬
ti fc̃ ut heremias in egypto. hierechi¬
el inbabylone. secti st̃. ut ysayas. tẽp¬
tati sc̃. ꝓmissionib in occisione gladii.
mortẽ exẽpla pacientiȩ. a sanguine
q̃ in patrui suoꝵ a qͥb illi occisi st̃. mmi¬
qͥtate ꝑsist̾ent. ⁊ in nouo testam̃to nec
defuit. nec de bonoꝵ fideliũ multi¬
tudo. qͥ etiã tẽporali felicitate p̃polle¬
ant. & in ea largitoris di bonitatẽ am¬

Expanded text:
vincula et carceres. Per hoc quod dicit, insuper, notat haec in eisdem personis fuisse. Lapidati sunt, ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; tentati sunt promissionibus in occisione gladii, id mortem exempla patientiae a sanguine qui in patrum suorum, a quibus illi occisi sunt, iniquitate persisterent: et in Novo Testamento nec defuit, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant, et in ea largitoris Dei bonitatem mi
Abbreviated transcription (Latin):
nere. usq ad mortẽ ꝑtulit. ꝑse¬
q̃ntes. ac seuentes. ⁊ ai. uicto⁊
opp̃sso suꝑbe illudentes. qͦd uͦ
carnẽ suam resuscitauit. ⁊ dis¬
cipłoꝵ aspectib. ⁊ ꝯtactibꝰ red¬
didit. eisꝙ uidentibꝰ in celũ¬
ascendit. ipsos edificauit. ⁊ qͦd expec̃¬
tare deb̾ent. ⁊ p̾dicare euidentissima
u̾itate monstͣuit. Clñ & iacob uet̾is &¬

Expanded text:
nere, usque ad mortem pertulit persequentes ac saevientes, et quasi victo et oppresso superbo illudentes. Quod vero carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus in coeluascendit, ipsos aedificavit, et quod exspectare deberent, et evidentissima veritate monstravit. Unde et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
sectꝰ ẽ sicut ⁊ in pͦs etiã pluralis nuimerꝰ.
ꝓ singłar ponit᷑. uͥ dr. astiter̃c reges t̃¬
re. ⁊ pͥncipes conuener̃t in unii. Nam
reges dixit ꝓ herode. ⁊ pͥncipes ꝓpͥila¬
to. seq̃r extinxer̃t impetũ ignis. ut tͦs
pueri. missi a nabugodonosor in forna¬
cẽ ignis. ⁊ effugart̃ gladii aciẽ .i. exercitũ
accinctũ gladio. ut iosue. dauid. ⁊ alii

Expanded text:
am pluralis numerus pro singulari ponitur, ubi dicitur: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Nam reges dixit pro Herode, et principes pro Pilato. Exstinxerunt impetum ignis, ut tres pueri missi a Nabuchodonosor in fornacem ignis, et effugarunt aciem gladii, id est exercitum accinctum gladio, ut Josue, D
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to sepe patrib his in q̃ dicta st̃.
& aliis huiꝰmodi. tẽporalis felicitas mor¬
strat᷑ exhibita: innouo aũ testam̃to ñ
ẽ tempꝰ taliũ rerũ. Añ dedit d̃s talia.
ad ueterẽ hominẽ ꝑtinentia. ut pret̃
eũ ñ intelligat᷑ alius largitor. etiã t̾re¬
ne felicitatis. q̃ ad ueterẽ hominẽ ꝑti¬
net. In xp̃o aũ nouo homine. nouis no
pectu etiã iniicoꝵ uoluit pati. ⁊ irri¬
sus mori. tamꝗͣ derelictꝰ a deo. ut gr̃a
noui testam̃ti cõmendaret᷑. qͣ disceremꝰ

Expanded text:
Testamento saepe patribus in his quae dicta sunt, et aliis hujusmodi temporalis felicitas monstratur exhibita; in Novo Testamento, non est tempus talium rerum: ante dedit Deus talia ad veterem hominem pertinentia ut praeter eum intelligatur alius largiter etiam terrenae felicitatis quae ad veterem hominem pertinet. pectu inimicorum voluit pati, et irrisus mori tanquam derelictus a Deo, ut gratia Novi Testamenti commendaretur, qua disceremus
Abbreviated transcription (Latin):
tas qͣ efficim᷑ unũ corpꝰ. unici filii dei. S¬
cut enĩ unũ corpꝰ hominis. multis constat
m̃bris.⁊ uegetat om̃ia m̃bra una anima.
faciens in oculo ut uideat. in aure ut au¬
diat. ⁊ sic in cet̾is. ita sp̃s sc̃s m̃bra corꝑis¬

Expanded text:
t fiat unum corpus unici Filii Dei. Sicut enim unum corpus hominis multis constat membris, et vegetat omnia membra una anima faciens in oculo ut videat, in aure ut audiat, et sic in caeteris, ita Spiritus sanctus membra cor
Abbreviated transcription (Latin):
seruis. creator ꝓ creat᷑a morit᷑. ⁊ cet̾a. hii¬
iꝰ modi. Ideo uolo uos scire ista. ut imple¬
amini iomnẽ plenitudinẽ dei .i. ut con¬
fessione. & gr̃ãrũ actione. sicut patͥ. ita
⁊ filio honorẽ exhibeatis. ut sit plena
diuinitatis ꝓfessio in uob̾. qͥa tunc in¬
chil deest xp̃iano. cũ patrẽ. ⁊ filiũ. sic
cognoscit. Alit̃ ñ ẽ integra ꝓfessio dei¬
tatis: qͥa fides nec in solo patre indegͣ ẽ.
nec in solo filio ꝑfecta. Ei aũ. Niͣ. hȩc o¬

Expanded text:
servis, Creator pro creatura moritur, etc. hujusmodi: ideo volo vos scire ista, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei, id est ut confessione et gratiarum actione, sicut Patri ita et Filio honorem exhibeatis, ut sit plena divinitatis professio in vobis, quia tunc nihil deest Christiano cum Patrem et Filium sic cognoscit: aliter non est integra professio deitatis, quia fides, nec in solo Patre integra est, nec in solo Filio perfecta. Ei autem.
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥm̃tum sp̃ualis unitatis. Hȩc aũ par
ẽ. si bona nr̃a inuicẽ diligamꝰ. si pecc̃a q̃
sũ dãpno tͥtici. aut cũ spe salutis corrig̾n¬
doꝵ. eradicari ñ possunt. usq ad messem
ultimã toleramꝰ. si etiã ꝑfectionis oꝑa q̃
tñ fieri. ⁊ ñ fieri licet. ne infirmi scandali¬
ita. Debetis seruare unitatẽ sp̃s. qͥa ũ
corpꝰ eẽ debetis multoꝵ adunatiõe m̃broꝵ.¬
⁊ potestis. qͥa unus sp̃s scił hãbitat ĩ uos¬
bis. qͦ unũ corpꝰ efficim᷑. nũ corpꝰ enĩ ef

Expanded text:
atis. Haec autem pax est, si bona nostra invicem diligamus, si peccata quae sine damno tritici, aut cum spe salutis corrigendorum eradicari non possunt, usque ad messem ultimam toleramus; si etiam perfectionis opera quae cum fieri et non fieri licet, ne infirmi scandaliita, debetis servare unitatem spiritus, quia unum corpus esse debetis multorum adunatione membrorum: potestis, quia unus spiritus scilicet habitat in vobis, quo unum corpus efficimu
Abbreviated transcription (Latin):
Ci aũ qͥ potest om̃ia ista quȩ peto face
re .i. cõplere. potens ẽ dico. scd̾m uirtu¬
tẽ quȩ oꝑat᷑ in nob̾ hominib bona.
aut intelligimꝰ. Potens ẽ enĩ d̾s hec fa
quȩ nemo peteret. uł intelligeret. ut
scił. d̾s homo fieret. ⁊ ꝓ hõib morere¬
t᷑: & huiꝰ modi. Alia ei inqͣm ipsi sit gła.¬

Expanded text:
Ei autem qui potest omnia, ista quae peto facere, id est complere. Potens est, dico, secundum virtutem quae operatur in nobis, hominibus bona aquae nemo peteret vel intelligeret, ut scilicet Deus homo fieret, et pro hominibus moreretur, et hujusmodi alia. Ei, inquam, ipsi sit g
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. si a fr̃e orit᷑ molestia. Uł alt̃ alt̾ius oña
portate. ⁊ ħ ñ ficte. ñ ꝓ t̾reno cõmodo. s in
caritate. Ipsa ẽ enĩ actio
recti itim̃s: q̃ oculos semꝑ ad dm habet.
C̃alis actio nec frangit᷑ negotio. nec frigida
ẽ otio. nec turbulenta ẽ. nec marcida. nec
audax. nec fugax. nec p̃ceps. nec iãcens.
lta gͦ ambulate. ⁊ sitis solliciti .i. studiosi.
cauti. attenti. seruare ut sacroscm̃. unita¬

Expanded text:
stia: vel alter alterius onera portate. Et hoc non ficte, non pro terreno commodo, sed in charitate. Ipsa est enim actio recti itineris, quae oculos semper ad Deum habet. Talis actio nec frangitur negotio, nec frigida est, nec turbulenta est; nec marcida, nec audax, nec fugax, nec praeceps, nec jacens. Ita ergo ambulate, et sitis solliciti, id est studiosi, cauti, attenti, servare, ut sacrosanctum, unita
Abbreviated transcription (Latin):
los ordines. ai. qͥa d̾s potest om̃ia face¬
re. uł ut ei sit a uob̾ gła. itaq obsecro
tis de bono inmeliꝰ ꝓficiendo digne. uo¬
catiõe qͣ uocati estis. so: ita ambuletis. ut cors¬
ueniat meȩ p̃dicatiõi ur̃a ambulatio. ita¬

Expanded text:
Quasi dicat: Quia Deus potest omnia facere, vel ut ei sit a vobis gloria, itaque obsecro tis, de bono in melius proficiendo, digne vocatione qua vocati estis, id est ita ambuletis ut conveniat meae praedicationi ambulatio
Abbreviated transcription (Latin):
re. & ħẽ qͦd ait ei aũ qui potest facere¬
om̃ia .i. cõplere in uobis suꝑhabim¬
dant̃ qͣm petimꝰ. aut intelligimꝰ. id
plusqͣm nos petere sciamꝰ. aut presu
mamꝰ. iõ dicit petimꝰ aut intelligimꝰ.
qͥa plꝰ intelligimꝰ. qͣm petamꝰ. Potest
hoc in uobis dico. scđ̾m u̾tutẽ quȩ o¬
ꝑat᷑ in nobis .i. ita potest ħ in uobis.
sicut iã fecit in nobis apłis. Ei in qͣm
ipsi .i. soli. ñ homini. qͥ nichil ex se po¬
test. sit gła. ꝓhis quȩ fecit m ȩccłia.

Expanded text:
qui potest omnia facere, id est complere in vobis, superabundanter quam petimus aut intelligimus, id est plusquam nos petere sciamus aut praesumamus. Haimo Ideo dicit: Petimus aut intelligimus, quia plus intelligimus quam petamus. Potest hoc in nobis dico, secundum virtutem quae operatur in nobis id est ita potest hic in vobis sicut jam fecit in nobis apostolis. Ei, inquam, ipsi, id est soli, non homini qui nihil ex se potest, sit gloria, pro his quae fecit in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
głi enĩ sine carne uiuunt. uͥgi¬
nes uͦ. in carne tͥumphant. Iñ est
qͦd in tab̾nacło dñi supp̃mũ oꝑi¬
m̃tũ erat de pellib iatinctinis.
ꝑ qͦd intelligit᷑ celibum uita. łla¬
bet enĩ iacintus sp̃em similem
throno. ita qͥ in carne uͥgineam
puritatẽ seruant. suꝑ celestib
similant᷑ hii st̃ qͥ cũ mulierib
timo ut dixi. & bñ. qm̃ uere ita
nitate. ⁊ licet sit hoc bonũ tñ si
alligatus es uxori. noli q̃rere so¬
lutionẽ & si instet necessitas.
S si solutus es abuxore. noliq̃¬
rere uxorẽ: si potes continere
stͥngentis imꝑio. ĩ potestate di¬
missa st̃ in his audiendꝰ ẽ apłs

Expanded text:
ne carne vivunt, virgines vero in carne triumphant. Inde est quod in tabernaculo Domini supremum operimentum erat de pellibus hyacinthinis, per quod intelligitur caelibum vita. Habet enim hyacinthus speciem similem throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, supercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulieribus timo ut dixi, et bene quoniam vere ita nitate; et licet sit hoc, bonum tamen si alligatus es uxori, noli quaerere solutionem, et si instat necessitas. Sed si solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem, si potes continere.stringentis imperio, in potestate dimissa sunt. In his audiendus est Apo
Abbreviated transcription (Latin):
cͥtudine. deo: ñ qͦmei seruiat.
de his quȩ st̃ mundi. scił. de do¬
placeat uxori. Alagna enĩ ama¬
ritudo ẽ indomo uxor tͥstis. &
diuisus ẽ ñ na̾tura s actu. qͥa
partĩ do. partim seruit mun¬
do. & similit mulier innupta.
a deo. qͦd facit timor custos ma

Expanded text:
udine Deo, non quomodo ei serviat. de his quae sunt mundi, scilicet de doplaceat uxori. Haimo Magna enim amaritudo est in domo uxor tristis, et divisus est, non natura, sed actu, quia partim Deo, partim servit mundo. Et similiter mulier innupta, a Deo, quod facit timor custos mal
Abbreviated transcription (Latin):
scił. beatiorerit si sic ꝑmanserint. scđm
meũ consiliũ. & nẽ qͥs hoc consiliũ tanqͣ
humanũ. & ñ diuinũ putaret contẽp¬
bitat apłs. s contẽptores increpat. uñ
& dñs Non dubitat. s increpat dicens. si
me sciretis. forsitan & patrẽ meũ sciretis.
& alibi cũ uen̾it filiꝰ hoĩs. putas inue
nies in terra fidem: Clerbo dubitatio¬

Expanded text:
erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Et ne quis hoc consilium tanquam humanum et non divinum putaret contembitat Apostolus, sed contemptores increpat, ut et Dominus non dubitat, sed increpat dicens: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas inveniat fidem in terra
Abbreviated transcription (Latin):
dicans d̾o. maleutit᷑ qͥs bono. conti¬
nentiã dedicans ydolo. maleutit᷑qͥs
malo concupiscentias relaxans ad¬
ult̾io. Bene malo: concupiscentias
restͥngens conubio. Si gͦ meliꝰ ẽ bene
uti bono. ꝗͣ bene utimalo. cũ utr̃ꝙ¬
sit bonũ. ita qͥdat uͥginẽ suã nup¬
nũ ẽ enĩ pudicitia coniugalis. s me¬
lius ẽ continentia uͥginalis. uł ui¬
test nub̃e. similit & uidua. potest
nube. s beatiꝰ ẽ contin̾e. & hoc ẽ qͦd
ait. Aulier alligata ẽ legi uiri. qͣn¬
totẽpore uir eiꝰ uiuit. ut ñ liceat

Expanded text:
dicans Deo: male utitur bono, continentiam dedicans idolo. Male utitur malo, concupiscentiam relaxans adulterio: bene utitur malo, concupiscentiam restringens connubio. Sicut ergo melius est bene uti bono, quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum: ita qui dat virginem suam nupnum est enim pudicitia conjugalis, sed melius continentia virginalis, vel vitest nubere, similiter et vidua potest nubere, sed beatius est continere. Et hoc est quod ait: Mulier alligata est legi viri quanto tempore vir eju
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. De his aũ. Supͣ egit de nuptiis. de
qͥb illi q̃sierant. hic agit de ydolochitis.
.i. ĩmolaticiis ẏdoloꝵ. in qͥb adeo indis¬
cretũ usum qͥdã habebant. ut exeo aut
scandalizarent᷑. aut saltẽ confundent᷑
infirimi. & ipsi qͥ licitis mordinate ute¬
bant᷑ eccłiasticã in se formã confundeq.
& unitatẽ scindent. Scientes enĩ om̃ia¬
ẽẽ ex creatiõe munda. ĩmolata ydolis.
corã infirmis in ydolio mandicabant.
sub uen̾atiõe ydoli & exẽplo eoꝵ subue¬
istis scitis ut ego. & ħ ẽ qͦd ait De hisaũ
atore & creaturis. hoc dicit de his int̃
eos maiorib qͥ hñtes scientiã. cũ offer¬

Expanded text:
is, etc. Supra egit de nuptiis, de quibus ipsi quaesierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veistis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his auCreatore et creaturis. Hoc dicit de his inter eos majoribus, qui habentes scientiam cum offe
Abbreviated transcription (Latin):
meant corrũpi: & qͥ emunt. ut
faciunt conuigati qͥ ꝓuident
filiis. sint tanqͣ ñ possidentes.
ut scił. ñ apponant corꝑituris
reb. s sic habeant. ut amore illiꝰ
ñ hereant. & ut uniu̾salit̃ col¬
ligã. qͥ utunt᷑ ħ mundo siã tãꝗꝙͣ
ñ utentes iit scił. ex bonis eiꝰ fa¬
ciant bona. ñ malifiant. q̃ bo¬
na ne putent᷑ mala: bonis daz¬
tur. itẽq tollunt᷑: ut ꝓbentur.
Ne gͦ putent᷑ magna. uł. sũma.
dant᷑ & malis. Itẽq eis tollunt᷑.
estimanda. qͥa fig᷑a .i. pulcͥtu¬

Expanded text:
ter corrumpi; et qui emunt, ut faciunt conjugati, qui provident filiis, sint tanquam non possidentes, scilicet non apponant cor perituris rebus; sed sic habeant, ut amore illis non haereant. Et ut universaliter colligam, qui utuntur hoc mundo, sint tanquam non utantur, ut scilicet ex bonis ejus faciant bona, non mali fiant: quae bona ne putentur mala, bonis dantur. Itemque tollentur ut probentur, ne vero putentur magna vel summa, dantur et malis. Itemque eis tolluntur aestimanda, quia figura, id est
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis. meliꝰ facit qͥã & ap̃ dmil
lim̾̃itũ collocat. & a scłi sollicitu¬
bono. Dũo enĩ hec scił bonũ. & ma¬
iiͦiiͬ. differentias faciunt. bñ uti¬
tur aliqͥs bono. continentiã de

Expanded text:
luntatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitubono. Duo enim haec, scilicet bonum et maquatuor differentias faciunt. Bene utitur aliquis bono continentiam de
Abbreviated transcription (Latin):
empti estis p̃cio .i. sanguine xp̃i.
Et qͥa empti estis: nolite fieri serui
hominũ. ita scił. ut post ponatis
dite uicẽ emptori. ut serui sitis
xp̃i. ñ hominũ. Hii st̃ serui hõi¬
nũ. qͥ humanis se subiciunt suꝑ¬
stitionib qͦdcontingit uob si dica¬
tis. ego sũ pauli. ego apollo. & hu¬
dix̾at. hic iterat. ut plene cõmen¬
det dicens. unꝰ qͥsꝙ frat̃ in ħstatu
maneat ap̃d̃m .i. in obseruatiõe
mandatoꝵ di. in qͦ uocat᷑ ẽ. ñ a
qͦ uocat᷑ ẽ. qͥa nullus stat᷑ nocet.
in qͦ aliqͥs nocat᷑. De uirginibꝰ¬

Expanded text:
empti estis pretio, id est sanguine Christi. Et quia empti estis, nolite fieri servi hominum, ita, scilicet ut postponatis dite vicem emptori ut servi sitis Christi, non hominum. Hi sunt servi hominum qui humanis se subjiciunt superstitionibus, quod contingit vobis si dicatis: Ego sum Pauli, ego Apollo, et hudixerat hic iterat, ut plene commendet dicens, unusquisque frater in hoc statu maneat apud Deum, id est in observatione mandatorum Dei, in quo vocatus est, non a quo vocatus est, quia nullus status nocet, in quo aliquis vocatur. De virginib
Abbreviated transcription (Latin):
aũ a sp̃ũ scõ mͥ inspiratũ. do
sd̃e qͦd supͣ dedi scił. ñ nubendi.
s continendi. uͥ tñ ahud licet
ta. ac ꝑ h constat qͥa sũ ĩdoneus.
indandis consiliis salutarib.¬

Expanded text:
autem a Spiritu sancto mihi inspiratum do, idem quod supra dedi, scilicet non nubendi, sed continendi, nisi tamen aliud licet.ta, ac per hoc constat quod sum idoneus in dandis consiliis salutarib
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̾ & qui liber uocat᷑
ẽ: seruus ẽ xcp̃i. Pretio em¬
pti estis: nolite fieri ser¬
ui hominũ. Unꝰ quisq
in qͦ uocat᷑ ẽ frat̃ in hoc
ꝑmaneat aput deum.
De uirginib aũ p̃cep¬
tum dñi ñ habeo. con¬
silium autẽ do: tanqꝗͣ
miscdiam consecut᷑ a
dño ut sim fidelis Ex

Expanded text:
similiter qui liber uocatus est, seruus est Christi. pretio empti estis: nolite fieri serui hominum. unusquisque in quo uocatus est frater, in hoc permaneat apud deum. de uirginibus autem praeceptum domini non habeo: consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fi
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ. si qͥs uocatꝰ est seruus: qͥa eque
ut dñs suus seruis ẽ xp̃i. qͦd ita
ait. qͥ enĩ existens serius uoca
Ioem ẽ. ac si dix̾it. seruus dñ ẽ. s ho¬
nestiꝰ nom̃ posuit dicendo libtꝰ qͥ&¬

Expanded text:
rae, si quis vocatus est servus, quia aeque ut dominus suus servus est Christi. Quod ita ait: Qui enim existens servus vocatDomini. Ac si diceret, servus Domini est, sed honestius nomen posuit dicendo lib
Abbreviated transcription (Latin):
Y ñ cogat᷑. ad udaicos ritꝰ. Seruat
apłs ubiꝙ. qͦd congruere uidet. si
seruata ñ impedit salutẽ. moneis
ne intalib spes salutis ponat᷑ c̃¬
subdens. Cixcuncisio enĩ nichil
ẽ & p̃putiũ nichilẽ qͥa ad salutẽ
uatio mandatoꝵ di. UUnꝰqͥsq. eĩ¬

Expanded text:
n cogatur ad Judaicos ritus. Servat Apostolus ubique quod congruere videt, sivservata non impedit salutem, monens ne in talibus spes salutis ponatur, etsubdens: Circumcisio enim nihil est, et praeputium nihil est. Quia ad salutem vatio mandatorum Dei. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ habere. Cum uͦ dicit nubat.
cundȩ uͦ ꝑmissȩ st̃. Deniq prime
nuptiȩ sub benedictiõe di celebnt᷑
sublimit. scdȩ uͦ. etiã in p̃senti ca¬
rent gła. Nubat dico. & hoc dicotm̃
indño. faciat: scił. sine tũrpitudi¬
nis suspitiõe. & uiro suȩ religionis
nubat. Clel ita continua. mulier. ⁊
nubere. s conuigata etiã si causa
fornicatioĩs dimissa ẽ. ñ potest dũ
uiuit uix eiꝰ. qͥa mulier alligataẽ
legi uiri. qͣnto tẽpore uir eiꝰ uiure
qͦd si dormierit uir eiꝰ. lib̾ata ẽ eui
uult nubat tm indno. beatior autẽ
erit si sic .i. in nupta ꝑmanserit se¬
cundũ meũ consiliũ. sãtis ostendit
dunt. qͣs huccis sonantib ñ sapi¬
entib tertullianꝰ inflauit dum
sedas nuptias tanꝗͣ illicitas ma¬

Expanded text:
malos habere. Cum vero dicit, nubat, cundae vero permissae sunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in praesenti carent gloria. Nubat dico, et hoc tantum in Domino, faciat scilicet sine turpitudinis suspicione, et viro suae religionis nubat. Vel ita continua; mulier, etnubere, sed conjugata, etiamsi causa fornicationis dimissa est, non potest, dum vivit vir ejus. Quia mulier alligata est legi viri quanto tempore vir ejus vivit, quod si dormierit vir ejus, liberata est, cui vult nubat, tantum in Domino. Beatior autem erit, si sic, id est innupta, permanserit secundum meum consilium. Satis ostendit dunt, quas buccis sonantibus non sapientibus Tertullianus inflavit, dum secundas nuptias tanquam illicitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
exi. scił. ut nubat qͥa uͥgoñ uult
contin̾e. qͦd uult uirgo faciat cꝰtos:
qͥa ñ peccat custos. sinubat uirgo:
Ideo dico si oportet ñ peccat. nã de
isto alio patet qͥa benefacit. ñ tm̃
ñ peccat ille. scił. qͥ statuit in cor¬
de suo seruare uͥginẽ suã. ñ inge¬
rens ei fomitẽ nuptiarũ. statuit
dico firmꝰ in ꝓposito. ñ curans uł¬

Expanded text:
icet ut nubat, quia virgo non vult continere. Quod vult virgo, faciat custos, quia non peccat custos, si nubat virgo. Ideo dico, si oportet, non peccat. Nam de isto alio patet, quia bene facit, non tantum non peccat ille, scilicet qui statuit in corde suo servare virginem suam, non ingerens ei fomitem nuptiarum. Augustinus Statuit, dico, firmus in proposito suo, non curans
Abbreviated transcription (Latin):
estis. initiã uob̾ laq̃ũ fornica¬
tiõis. ñ hoc dico ut laqueũ uob̾
iitiã. s hoc dico adid tendeis
quod honestum est: scilicet ut
turpe sit coniugiũ. s qͥa
uandi s e dño sine impedimñto. qͦd
ẽ inconiugio. Cũm gͥ ait. ad id qͦt
honestũ est. ñ matͥmoniũ ẽẽ turpe
monstrauit. s qͦd honesto erat ho¬
nestius. gn̾alis honesti nõie cõm̃-¬
dauit. qͥa honestiꝰ qͥd est. nͥ qͦd mag̃¬
ẽ honestũ: Sicut gͦ bono meliꝰ. & be¬
ato beatiꝰ ẽ: sic honesto honestiꝰ ẽ qͦd
honestũ uoluit appellare. Si qͥs aũ.

Expanded text:
estis, injiciam vobis laqueum fornicationis. Non hoc dico ut laqueum vobis injiciam, sed hoc dico, ad id tendens quod honestum est, scilicet ut turpe sit conjugium, sed quod vandi 86 se Domino sine impedimento, quod est in conjugio. Cum igitur ait ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nomine commendavit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum. Sicut ergo bono melius, et beato beatius est, sicut honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
facit. quȩ ñ mͦ sp̃u. s etiã corpore
sc̃a ẽ ñ enĩ potest fieri. ut ñ sie
ampliꝰ innupta hoc facit. quȩ
lib̾a a necessitatib mundanis.
qͥb constͥcta ẽ nupta. intensiꝰ
uacat celestib p̃ceptis. que aũ
nupta ẽ. cogitat q̃ st̃ mundi. ⁊¬

Expanded text:
am corpore sancta est, non enim potest fieri, ut non sit amplius innupta hoc facit, quae libera a necessitatibus mundanis, quibus constricta est nupta, intensius vacat coelestibus praeceptis. Quae autem nupta est, cogitat quae mundi
Abbreviated transcription (Latin):
tare coniugiũ. qͦd& tñ concedo.
s i his ego parco uob̾. scił. dũ
consulo hec euitare q̃ tͥbulati¬
ones carnis. & sollicitudines
memoratas habent. uł. dũ
concedo uob̾ qͦd uultis. & sigͣue¬

Expanded text:
tare conjugium, quod et tamen concedo. Sed in his ego parco vobis, dum consulo haec evitare quae tribulationes carnis et sollicitudines memoratas habent, vel dum concedo vobis quod vultis,
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ꝓpt̃ dm. ab illo qͥ horret nom̃ xp̃i.
Ibi benuiolentie lex seruat᷑: ħ ueritã
custodit᷑. Ideoq cũ liceat sẽꝑ dimitt̾e.
potest se alii sẽꝑ copulare fideli. s
ñ alii infideli. In pace aũ. Qiͣ. fide¬
cauit nos ds. & ĩo ñ debemꝰ ẽẽ causa
discordiȩ. & ñ oportet nos litigare.
cũ discedente qͥ odio d̃i discedit. Yn¬
de enĩ. supͣ hortat᷑ꝰ ẽ. ne fidelis dese¬
rat infidelẽ. ꝑ ea q̃ forte euener̃t.
qͥa eadẽ fieri posst̃ idem hortat᷑.
reddens rõnẽ cur ñ expediat. u̾t
fidelis dimittat infidelẽ. qͣmuis
ẽ cũ infideli. qͥa uñ scis tu muliet
fidelis. si uirũ infidelẽ saluũ fa¬
cies: Hoc iõ dicit: qͥa forsan posses
crede. qͥ ñ horrent nom̃ xp̃i. Deu¬
de dicit uiro. idẽ de muliere. aut uñ
scis uix fidelis. si mulierẽ infidelẽ.
saluã facies: Clñ inꝗͣ hoc scis ouir.
uł mulier. nͥ ita habeas te ad tuũ
cõparẽ. sicut ds diuisit unicuiq

Expanded text:
i. Ibi benevolentiae lex non servatur, hic veritas custoditur. Ideoque cum liceat semper dimittere, alii dicunt potest se alii semper copulare fideli, sed non alii infideli. In pace autem. cavit nos Deus, et ideo non debemus esse causa discordiae. Et non oportet nos litigare cum discedente, quia odio fidei discedit. Unde enim supra hortatus est ne fidelis deserat infidelem per ea quae forte evenerunt, quia eadem fieri possunt, idem hortatur reddens rationem cur non expediat, ut fidelis dimittat infidelem, quamvisest cum infideli, quia, unde scis, tu mulier fidelis, si virum infidelem salvum facies? Hoc ideo dicit quia forsan possunt credere qui non horrent nomen Christi. Deinde dicit viro idem de muliere: Aut unde scis, vir fidelis, si mulierem infidelem salvam facies? Unde, inquam, hoc scis, o vir vel mulier, nisi ita habeas te ad tuum comparem, sicut Deus divisit unicuique,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneat in ea uocatiõe .i. in ea
conditiõe uocatiõi ñ repugnan
eas conditiões. uł. consuetudines
uitȩ retulit. q̃ nichil obsunt fidi.
bonisq morib sicut enĩ comunx
sic & latͦ ad xxp̃i fidem uocat᷑. s ille
in coniugio. ñ a coniugio. ist e¬
uͦ ñ in latͦcinio: s a latcimo. Non
enĩ necesse ẽ. ut coniuges desi¬
sicut necesse ẽ. ut latrones desi¬
nant ẽẽ latͦnes. Seruus. & cetera.
Supͣ posuit. imũ exẽplũ de ritu
uiuendi. hic aliud de conditio
es. ñ sit tͥ cure oͣ uelis hoc fuge.
s si potes lib̾ fieri. magis utere.

Expanded text:
ermaneat in ea vocatione, id est in ea conditione, vocationi non repugnanteas conditiones vel consuetudines vitae retulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Sicut conjux, sic et latro ad Christi fidem vocatur; sed ille in conjugio, non a conjugio; iste vero non in latrocinio, sed a latrocinio. Non enim necesse est ut conjuges desisicut necesse est ut latrones desinant esse latrones. Servus, etc. Supraposuit unum exemplum de ritu vivendi; hic aliud de conditiones, non sit tibi curae, quasi velis hoc effugere, sed si potes fieri liber, magis utere
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ ẽ institutio: & ad dm̃ ora¬
tio. Qcͥqͥd enĩ egit xp̃c. p̃ces. sup¬
plicationesq fuer̾̃t ꝓ hominib.
sangͥnis effusio clamor fuit ualid̾.
in qͦ audicus ẽ. ꝓreu̾entia etꝰoem
passiõis. Reu̾entia eiꝰ ẽ. qͦd sñ pec¬
cato passus ẽ. ꝓ sola caritate. ꝑ ħ
gͦ illũ curã de nob̾ hr̃e asserit. &
excellentiã caritatis eiꝰ ofteroit.

Expanded text:
tutio et ad Deum oratio. Quidquid enim egit Christus, preces supplicationesque fuerunt pro hominibus sanguinis effusio; clamor fuit validus, in quo auditus est pro reverentia ejusdem passionis, reverentia ejus, quod sine peccato passus est pro sola charitate. Per hoc ergo illum curam de nobis habere asserit, et excellentiam charitatis ejus ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ locutus ẽ pater. de gen̾osa xͥ
natiuitate. quẽ admodũ & in a¬
lio loco de pontificatu eiꝰ. dicit¬
d̾s pater. tu tam dignꝰ es sacer¬
dos scił. docens. ⁊ orans. ⁊ offerens.
& h in ȩt̾irum. ñ ad tempꝰ ut a a¬
dinis .i. sacerdotii melchisedech.
qͥ ñ tẽporalis fuit. scͥpt᷑a subticeis¬
de miciũ. & finem uitȩ eius infi¬
gura xp̃i. qͥ caret micio & fine.
⁊ sicut ille obtulit in pane ⁊ ui¬
nis & uini. corpꝰ & sangͥnẽ suũ.
discipłis tͣdidit. Sãcerdos aũ¬
xp̃c ẽ ñ scdm id qͦd natus est de
patre. deus ap̃ deum. coet̃nus
gignenti. s ꝓpt̾ carnẽ assũptã.
ꝓpt̃ uictimam. qͣm ꝑ nobis ob¬
tulit. & xiͣ. qͥs quereret. Quid
egit pontifex: Subdit. eoce qͥ
tatis suȩ obtulit preces. suppli¬
cationesq ad eũ scił. dni. qͥ pos¬
set saluũ facere illũ qͥ p̃cabat᷑.
a morte .i. eum resuscitare. & qͥa

Expanded text:
illud locutus est Pater de generosa Christi nativitate, quemadmodum in alio loco de pontificatu ejus, dicit Pater: Tu, tam dignus es sacerdos, id est docens et orans, et offerens. Et hoc, in aeternum, non ad tempus ut Aadinis, id est sacerdotii Melchisedech, qui non temporalis fuit, Scriptura subjiciente initium et finem vitae ejus, in figura Christi qui caret initio et fine. Et sicut ille obtulit in pane et vinis et vini corpus et sanguinem suum discipulis tradidit. Sacundum id quod natus est de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, sed propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis obtulit. Et quasi quis quaerat: Quid egit pontifex? Subdit: Ecce, qui tatis suae, obtulit preces, supplicationesque ad eum, scilicet Deum, qui posset salvum facere illum, qui precabatur, a morte, id est eu
Abbreviated transcription (Latin):
ingerunt se. Sic & xp̃c homo ñ
clarificauit ꝑ suas u̾tutes sem&e¬
ipsũ ut sͥ sumeret .i. sͥ tͥbueret. ñ
clarificauit dico ita ut ponti¬
fex fier& sicut ipse ait. Ego ñ
clarifico meipsũ. s ille clarifica¬
uit eũ in baptismo ⁊ pontificẽ
ꝯstituit. qͥ alibi locutꝰ ẽ ad eum
dicens in psalmo. filiꝰ m̃s estu.
qͥ idem dicturꝰ erat ei inbaptis¬
mo. & in tͣnsfig̾atione. & addit.
ego hodie genuite. mͥ consub¬
stantialẽ: qͥa idem ẽ cũ patre.
in sub̾a. Clarificat᷑ ẽ enĩ filiꝰ a

Expanded text:
 homo non clarificavit per suas virtutes semetipsum, ut sibi sumeret, id est sibi tribueret. Non clarificavit, dico, ita ut pontifex fieret, sicut ipse ait: Ego non glorifico meipsum , sed ille clarificavit eum in baptismo et pontificem constituit. Qui alibi locutus est ad eum, dicens in Psalmo: Filius meus es tu. Quod idem dicturus erat ei in baptismo et in transfiguratione. Et addit: Ego hodie genui te, mihi consubstantialem, quia idem est cum Patre in substantia. Clarificatus est enim Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
orauit ꝓlixius. & totũ fecit pro
nob̾. ñ ꝓ se. qͥa ñ timore mortis
necessario.s causa nr̃ȩ salutis
orauit. obtulit p̾ces dico cũ da¬
more ualido .i. cũ intentiõe effi¬
cacissima. ut qñ ꝓlixiꝰ orabat.
& ista offerens exay¬
accepit in resira
ħ iõ dicit. ut certi simꝰ nos consecu¬

Expanded text:
oravit prolixius, et totum fecit pro nobis non pro se, quia non timore mortis necessario, sed causa nostrae salutis oravit. Obtulit preces dico, cum clamore valido, id est cum intentione efficacissima, ut quando prolixius orabat, Et ista offerens exauaccepit in resurres est. Hoc ideo dicit ut certi simus nos consecu
Abbreviated transcription (Latin):
no: ⁊ mali a minꝰ malo. Eoce ħ osten¬
dit qͥs sit solidꝰ cibus. scił. seꝑare bo¬
exercitatos. Qui aũ inualida. & mex¬
ercitata m̃te ħ ñ possunt ꝓfecto nͥ fi¬
dei qͦdam lacte teneant᷑. ut & inuisibi¬
lia quȩ ñ uident. & intelligibilia q̃ ñ¬
dum intelligunt credant. facile ad ua¬
nas. & saclegas fabulas ꝓmissiõe sci¬
entiȩ seducunt᷑ ut & bonũ & malũ
ñ nͥ corꝑalib ymaginib cogitent. &

Expanded text:
. Ecce hic ostendit quid sit solidus cibus, id est separare boexercitatos. Qui autem invalida et inexercitata mente hoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et
Abbreviated transcription (Latin):
aiͣ. ñ solum p̃ces & supplicatiões
obtulit.s etiã obediuit patri.
usq ad mortẽ. & qͥa obediuit ex¬
se qͥ consũmat᷑ ẽ ꝑ obedientiã
passionis. factus ẽ sufficiens cau¬

Expanded text:
at: Non solum preces et supplicationes obtulit, sed etiam obedivit Patri usque ad mortem: et quia obedivit exse qui consummatus est per obedientiam passionis, factus est sufficiens cau
Abbreviated transcription (Latin):
bũ: Mente ad huc paruulis ⁊ lacte mi¬
tͥendis ꝑciꝑe talia ñ ualentib. om̃is
de hac re sermo qͦ agit᷑. ut ñ solũ creda¬
t᷑. uerũ etiã intelligat᷑. sciat᷑q qͦd dr̃.
oñosus ẽ. faciliꝰ illos p̾mit qͣm pasciti
ex qͦ fit. ut sp̃uales ista carnalib ñ om¬
mm̾ taceant ꝓpt̾ catholicã fidem. quȩ
om̃ib p̃dicanda ẽ. nͨ tñ sic disserant. ut
uolentes eã ꝑducere ad intelligentiã.
ñ capacẽ facilius fastidiri faciant u
u̾itate sermonẽ. qͣm in sermone ꝑcipi

Expanded text:
bum? Mente adhuc parvulis et lacte nubum? Mente adhuc parvulis et lacte nutriendis percipere talia non valentibus, omnis de hac re sermo quo agitur, ut non solum credatur, verum etiam intelligatur, sciatur quod dicitur, onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi
Abbreviated transcription (Latin):
mutatioẽ. & de sacͥficii eiꝰ. & testa¬
m̃ti excellentia.⁊ nouitate. ⁊ de
legis atq sacͥficioꝵ illiꝰ tẽꝑis reꝑ¬
batione. & de aliis multis de qͥbꝰ
ut dictũ ẽ. nob̾ gͣnois ẽ sermo. &
inint̃pretabilis ad dicendũ .i. ñ
habilis ad interp̃tandũ uob̾. ñ¬

Expanded text:
mutatione, et de sacrificii ejus et testamenti excellentia et novitate, et de legis atque sacrificiorum illius temporis reprobatione, et de aliis multis, de quibus, ut dictum est nobis, grandis est sermo et ininterpretabilis ad dicendum, id est non habilis ad interp
Abbreviated transcription (Latin):
re. Niͣ ex hõib sumit᷑. & talis qͥ
possit ꝯsueca bonitate condolere
his qͥ ignorant .i. ignorantia pec¬
cant. ⁊ his qͥ errant .i. scient̃ pec¬
cant.⁊ m̃ito condolere debet. ꝗͦ¬
sacerdos qͥ cͥcundatꝰ ẽ infiron¬
ut alii. quẽ admodũ. qͣ necessi¬

Expanded text:
 Ex hominibus sumitur, et talis qui possit consueta bonitate condolere his qui ignorant, id est ex ignorantia peccant; et his qui errant, id est scienter peccant. Et merito condolere debet, qusacerdos, qui circumdatus est infirmiut alii, quemadmodum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis xp̃i. Nlã omĩa illis. ⁊ illi xp̃o
subdunt᷑ ut res dissimiles & ĩ nat᷑a
trifiliꝰ. Sciendũ etiã qͦd in hac enu
fit cõmemoratio sp̃c sci. sicut nec ib.
caput mulieris uir: caput uiri xp̃c.¬

Expanded text:
vos, estis Christi, nam omnia illis, et illi Christo subduntur, ut res dissimiles, et in natutris Filius. Sciendum etiam quod in hac enumfit commemoratio Spiritus sancti; sicut nec ibi: Caput mulieris vir, caput viri C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinec: sñ qua ista uita ñ ducit᷑ Unde
apłs. Tẽptatio uos ñ app̃hendat. nͥ hu¬
mana. Et si qͦ suspicatiões uitare ñ pos¬
tas. firmasq sentencias contin̾e debemꝰ.
Si qͦs suspicam᷑. qͦd ẽ humana tẽptatio:
saltẽ iõ iudicemꝰ. Qñ gͦ ñ errat᷑ in reb ut
recta sit imꝓbatio uitioꝵ. uͥtutũq apꝓ¬
batio. ꝓfecto si errat᷑ in hominib. ue¬
nialis ẽ humana tẽptatio. qͦd aũ ꝑni¬
ciosũ ẽ ꝓhibet apło dicens. ⁊e soute

Expanded text:
rtinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspiciones vitare non postas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicamur quod est humana tentatio, saltem non judicemus. Quando ergo non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. Quod autem perniciosum est prohibet Apostolus dicens: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ria ẽ. si añ iudiciũ eiꝰ a seruo ꝓcedat sentẽ¬
tia. Ecce iudiciũ ꝓhibet apłs. qͥa occulta
st̃ nob̾ corda hõinũ. In his plerũꝙ credu¬
litas nr̃a fallit᷑. s cauendũ ẽ. ne ꝑniciosa
opinatiõe fallam᷑. ut qͥa ñ possumꝰ hõiũ
indagare conscientiã. de ipsis reb habe¬
amꝰ uerã certãꝙ sententiã hoc mͦ. ut si nes¬
ciamꝰ an ille uł ille hõ sit impudicꝰ pudi¬
cus ue. uł iustus. siue iniustus. oderimꝰ
t̃n ĩpudicitiã. & iniusticiã. ⁊ pudicitiã.⁊
susticiã diligamꝰ. & hȩc appetenda. illaq
uitanda. in di u̾itate conspiciamꝰ. ut cũ
de ipsis reb qͦd appetendũ ẽ appetimꝰ. &
qͦd deuitandũ ẽ deuitamꝰ. ignoscat᷑ & no

Expanded text:
icium ejus a servo procedat sententia. Ecce judicium prohibet Apostolus, quia occulta sunt nobis corda hominum. In his plerumque nostra credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa opinatione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam, hoc modo, ut si nescimus an ille, vel ille homo sit impudicus pudicusve, vel justus, sive injustus. Oderimus tamen impudicitiam et injustitiam; et pudicitiam, et justitiam diligamus. Et haec appetenda, illaque vitanda in Dei veritate conspiciamus, ut cum de ipsis rebus quod appetendum est, appetimus, et quod devit
Abbreviated transcription (Latin):
bi. iã. scił. in p̃senti. cũ expectandũ
eẽt. donec ds iudicet querit᷑ int̾ dis¬
pensatores qͥs inueniat᷑ ut fidelis.
scił. cui possit credi ut bñ dispenset.
m ꝓminimo ẽ ut a uob̾ iudicer qͣi
infidelis dispensator aut ab huma¬
no die .i. humano intellectu qͥ ñ u¬
aet occulta & potest falli. Clel abhu
uob̾. uł ab aliis iudicer. s neꝙ ego qͥ
meliꝰ me noui q̃ uos: iudico meip¬
sũ. ⁊ ita ꝑiculũ ẽ uobis de ignotis
corois mei uł alioꝵ iudicare. Eanta
enĩ ꝓfunditas credenda ẽ ẽẽ in hoĩs q̃ late
at etiã ipsũ hominẽ in qͦ ẽ: ut ĩ petͦ ꝓfim¬
ditas infirmitatis latebat. cũ se cũ dño te¬
aut uix possit uerã ꝓferre sententiã. qͦmͦ
mens de se diffinitã ferre sententiã ait. neꝙ
merpsũ iudico. qͣmeliꝰ me noui qͣm illi. sed
git: Et qͥs głat᷑  mundũ se habere cor:
Humiliat se apłs hoc dicens. ut hõ loqͥt᷑
qͥ potest hab̾e culpam nescius. Q aũ. Qs.¬

Expanded text:
cet in praesenti cum exspectandum esset donec Deus judicet, quaeritur quis inter dispensatores inveniatur ut fidelis, scilicet cui possit credi ut bene dispenset. Mihi pro minimo est ut a vobis judicer, quasi infidelis dispensator, aut ab humano die, id est humano intellectu, qui non videt occulta, et potest falli. Vel, ab hvobis, vel ab aliis judicer. Sed neque ego, qui melius me novi quam vos, judico meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda est esse in homine, quae lateat ipsum hominem, in quo est, ut in Petro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Doaut vix possit veram ferre sententiam, quomodo mens de se definitam dare sententiam, ait: Neque meipsum judico qui melius me novi quam illi, sed git? Et quis gloriatur mundum se habere cor? Humiliat se Apostolus hoc dicens, ut homo loquitur, qui potest habere culpam nescius. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
sic nos existimet ñ ut dños. s ut mi¬
n stͦs ap̃i. qͦd ñ pseudo st̃. Hoc iõ ãit
apłs qͥa de eo minꝰͥ sentiebant. s sic
hõ sentiat. ut ds qͥ eũ elegit & sic existi¬
met nos ut dispensatores mymst̾ioꝵ
dei. uł mystioꝵ dei: qͥa scđm modũ cu¬
uisq myst̾ia diuidimꝰ. uł mynist̾ia.
Et sciendũ qͦd ñ solũ boni. s etiã mali
dispensatores st̃ Si enĩ ꝑ bonos ñ dis¬
pensaret᷑. ñ recte apłs diceres imitato¬
res mei estote. Rursus si ꝑ malos ñ dis¬
pensaret᷑ ñ diceret dñs de qͥbdã. q̃ di¬
cunt facite: quȩ aũ faciunt nolite fa

Expanded text:
os, sed ut ministros Christi, quod non pseudo sunt. Hoc ideo ait Apostolus, quia de eo minus sentiebant, sed sic homo sentiat ut Deus, qui eum elegit, et sic existimet nos, ut dispensatores ministeriorum Dei, vel mysteriorum Dei, quia secundum modum cujusque mysteria dividimus, vel ministeria. Et sciendum quia non solum boni, sed etiam mali dispensatores sunt. Si enim per bonos nos dispensaretur, non recte Apostolus diceret: Imitatores mei estote . Rursus si per malos non dispensaretur, non diceret Dominus de quibusdam: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
te ponimꝰ. Uita p̃sens nr̃a ẽ si modes¬
te ⁊ cũ gła di agitur. Mor̾s nr̃a ẽ: si spe
fut᷑i libent̾ ꝓ xp̃o morimͦ. siuie p̃sentia
ur̃a st̃. quib sustentati d̾o seruiunt.
siue futura spe quoꝵ seruiunt. p̃señ¬
tia enĩ nr̃a st̃. si sic utim᷑ eis ad susten¬
tationẽ. ut ñ offendamꝰ. fu̾tura nr̃a
st̃ si ea credentes magis obtamꝰ. Uel
ita. Siue mundus nr̃ ẽ: hoc iõ dicit. qr
etiã elem̃ta mundi nob̾ seruiunt. si¬
ue uita doctoꝵ. siue mors eoꝵdẽ ur̃a
ẽ. Clam & uita. & mors doctoꝵ ad edifi¬
cationẽ subditis eẽ debent.ł ꝑui

Expanded text:
te ponimus. Vita praesens nostra est, si modeste et cum gloria Dei agitur. Mors nostra est, si spe futuri libenter pro Christo morimur. Sive praesentia nostra sunt, quibus sustentati Deo serviunt, sive futura, spe quorum serviunt; praesentia enim nostra sunt, si sic utimur eis ad sustentationem, ut non offendamus. Futura nostra sunt, si ea credentes, magis optamus. Vel ita: Sive mundus noster est. Hoc ideo dicit, quia etiam elementa mundi nobis serviunt, sive vita doctorum, sive mors, eorumdem nostra est. Nam et vita et mors doctorum ad aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
uũ possunt cognoscere dm. Igit᷑ quem
potuer̃t illi nosse. nec habere. isti potue¬
it habere añꝗͣ nosse. Beatissimi aũ st̃
ilui qͥb hoc ẽ dm habere qͦd nosse. xp̃ia¬
uiolant maxime ille qui uxorẽ patͥs
habet & qͥtemplũ dei uiolans. disꝑdet᷑
soꝰ nemo seducat se. uł uos. ciͣ ds hoc ne¬
gligat s potus. si qͥs int̾ uos uidet᷑ sa¬
piens  in hoc seculo .i. scđ̾m sapientiã
hriiꝰ seculi stultꝰ fiat ap̃ se & d̾m. contͣ na¬
turã credat posse ut ita sit uere sapiens.
qͥa stultus seculo. prudens ẽ deo. Et me¬
rito ap̃ se stultus ẽ. qͥa ita ẽ ⁊ ap̃ dm. sapi¬
entia enĩ huiꝰ mundi stulticia ẽ apud
dm̃ .i. sãpientiã illã stulticiã ds ꝓbat
qͥ facit qͥd mudꝰ posse fieri negat. Ce
nõta qͥd aliq̃n in sc̃pturis sapĩa ponit᷑
ꝓ astucia. abusione uerbi: ñ ꝓpͥetate.
Qd aũ mundi sap̃ia sit stulticia: con¬
firmat auctoritate. Scͥptũ ẽ enĩ in
ios: cõprehendã.i. falsos ostendã. sapi¬

Expanded text:
um possunt cognoscere Deum. Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus hoc est Deum habere quod nosse. Christiaora sua violant, maxime illi qui uxorem patris habet, et quasi templum Dei violans disperdetur. Ideo nemo seducat se, vel nos, quasi Deus hoc negligat, sed potius, si quis inter vos videtur sapiens esse in hoc saeculo, id est secundum sapientiam hujus saeculi, stultus fiat apud se, et Deum contra naturam credat posse. Ut ita sit vere sapiens, quia stultus saeculo prudens est Deo. Et merito apud se stultus est, quia ita est apud Deum. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud Deum, id est sapientiam illam stultitiam Deus probat, qui facit quod mundus posse fieri negat. Et nota quod aliquando in Scripturis sapientia ponitur pro astutia, abusione verbi, non proprietate. Quod autem mundi sapientia fit stultitia confirmat auctoritate. Scriptum est enim in Job: Comprehendam, id est falsos ostendam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Rabanꝰ. Inpentateuto extellitex¬
oduss in quo pene omnia sacramenta
Iq̃b eccłia instruitur. figuralit̾ expͥmun.¬
Itur. ꝑ corporalem enim exitum filiorũ
Atrł de egypto corporali: nr̃ exitins de ecp¬
to sp̃uali signat᷑. ꝑmare rubrum ⁊ pha¬
S raonis subuifionem atq egyptiorumr:
baptismi misterium ⁊ sp̃ualium hostiũ
int̾itus. ꝑꝰ typici agni immolationem ⁊
hebreoꝵ lib̾ationem. ueri agni passio ⁊
nr̃a redẽptio. Decelo datur manna &
aqua de petra. hic ẽ panis: qui de celo
descendit ⁊ dostrina xp̃i.In monte dãt
p̃cepta atdq nudicra popło di: ut suꝑ¬
nis subiciam̃ disciplinis. Tabnacłm ⁊
spnalia figurant᷑. cistica unc̾tio ⁊ di

Expanded text:
 EXODUM. In Pentateucho excellit Exodus, in quo pene omnia sacramenta quibus Ecclesia instruitur, figuraliter exprimuntur. Per corporalem enim exitum filiorum Israel de Aegypto corporalis noster exitus de Aegypto spirituali signatur. Per mare Rubrum, et Pharaonis suaptismi mysterium et spiritualium hostium interitus. Per typici agni immolationem, et Hebraeorum liberationum, veri Agni passio et nostra redemptio. De coelo datur manna, et aqua de petra. Hic est panis qui de coelo descendit et doctrina Christi. In monte dantur praecepta atque judicia populo Dei, ut supernis subjiciamur disciplinis. Tabernaculum, et itualia
Abbreviated transcription (Latin):
tenter suggerere: ut in cunctis actibue
nr̃is qui nos finis sequatur sedula inten¬
tione preuidere curemus. quid scd̃m d̾i
uoluntatẽ qualiter agat᷑ sollerter ex plore
faciatis. Multi sunt uocati: pauci autẽ elec-¬
ti. Certa est uocatio cunctoꝵ: qui ad fidem
ueniunt. Qui uͦ fidei sacramentis quȩ ꝑce¬
perunt. bona quoq oꝑa ꝑseueranter ad iun-¬
gunt ͥ isti sua conuocatione. &̾e electionem
certam. intuentibus faciunt: sicut econtra
qui post uocationem ad crimina reuertunt᷑:
cum in his ex hac uita migrauerint: certũ
iam om̃ibus r᷑eprobi sunt reddunt. Hec enĩ
facientes: non peccabitis aliquando. De ma-¬
ioribus peccatis dicit: quȩ quicumq egerit.
non habet hereditatem in regno xp̃i ⁊ d̾i.
⁊ a quibus om̃is qui supradictis uirtutibus
se manciparit: Immunis dño ꝑmanet.
Auoquin sunt peccata minora de qͥbꝰ scͥptũ ẽ:
quia non est homo iustus in terra qui faci¬

Expanded text:
tenter suggerere, ut in cunctis actibus tenter suggerere, ut in cunctis actibus nostris qui nos finis sequatur, sedula intentione praevidere curemus, quid secundum Dei voluntatem, quid aliter agatur solerter exploremfaciatis. Multi sunt vocati, pauci vero electi . Certa est vocatio cunctorum qui ad fidem veniunt; qui vero fidei sacramentis quae perceperunt bona quoque opera perseveranter adjungunt, isti suam vocationem et electionem certam intuentibus faciunt. Sicut, e contra, qui post vocationem ad crimina revertuntur, cum in his ex hac vita migraverint, certum jam omnibus quia reprobi sunt reddunt. Haec enim facientes, non peccabitis aliquando. De majoribus peccatis dicit, quae quicunque egerit, non habet haereditatem in regno Christi et Dei, et a quibus omnis qui supradictis virtutibus se manciparit, immunis Domino permanet. Alioquin sunt peccata minora, de quibus scriptum est: Quia non est homo justus in terra, qui faci
Abbreviated transcription (Latin):
enim non diligit fr̾em suũ qu̾e uidet coti
die. dm̃ que non uidet quomͦ potest diligere:
Hec eñi si uobiscum ad sint ⁊⁊ superent: non
superent dixit: si aduersum bella uitioru
potentiori uirtute preualuerint. Cui enim
non presto sunt hec: cecus ẽ ⁊ manu teptans.
Ocłs scientiam: manus operationẽ designat.
Cecus aut̃e est ci manu temptans: qͥ scientiã
recte operationis non habens. quicquid sibi
rectũ uidetur operatur . ⁊ lumen ueritatis
ignorans. quasi manũ ad o pus qd non ui-¬
det extendit: gressus in iter qd̾ non uidet at¬
tollit᷑. ideoq repente miser in ruinam
perditionis qũa pre scire nequibat incidit.
alis est aut̃e om̃is cui non presto sunt hec
quȩ petrus loquit᷑: quia ꝑ incrementa uir¬
tutũ sp̃italium. ad consortium diuinitatico
ꝑuenire conuenit. At contra salomon sapi-¬
entem monens auditorem: ⁊ palpebre in-¬
quit tuȩ precedant gressus tuos. Qd̃ est pa-¬

Expanded text:
enim non diligit fratrem suum quem videt, enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Haec enim omnia si vobiscum adsint et superent, non superent dixit, si adversum bella vitiorum potiori virtute praevaluerint. Cui enim non praesto sunt haec, caecus est, etc. Oculus scientiam, manus operationem designat. Caecus est autem et manu tentans, qui, scientiam rectae operationis non habens, quidquid sibi rectum videtur operatur, et lumen veritatis ignorans quasi manum ad opus quod non videt extendit, gressus in iter quod non praevidet attollit, ideoque repente miser in ruinam perditionis, quam praescire nequibat, incidit. Talis autem est omnis cui non praesto sunt haec quae Petrus loquitur, quia per incrementa virtutum spiritualium ad consortium divinitatis pervenire nos conveniat. At contra Salomon sapientem monens auditorem: Et palpebrae inquit tuae praecedant gressus tuos . Quod est pa
Abbreviated transcription (Latin):
patienter to: lerat. &e priᷤs existat: iuxta illud
apłi pauli. Caritas patiens est: benigna ẽ.
In pietate aut̾e: amorem fraternitatie. eq̃t
Ut non alterius rei intuitu pietatis opera
suis quisq aduersariis impendat: nisi fratͥ¬
ne tantum dilectionis. Hoc uidelicet tota in
tentione procurans: ut quos docendo solum
uel redarguendo nequit. ad affectum pietatis
orando uel benefaciendo conuertat. In amore
autẽ fraternitatis: caritatẽ. Caritatem hoc
loco appellat specialiter eam qua conditorem
diligimus. quȩ proficientibus uirtutũ gra¬
dibus. merito amore fraternitatis ad iungi¬
tur: quia nec d̃s sine proximo. nec sine d̾o
proximus perfecte ualet amari. Et quidem
di amor excellentior ẽ amore proximoꝵ: qr
illos sicut nos ipses: dm̃ uͦ toto corde. tota
anima. tota uirtute. diligere iubemur.
Sed tamen consuetudine nos amoris fr̃ni:
oportet ad amoiem conditoris ascendere. Q

Expanded text:
patienter tolerat, etiam pius existat, juxta illud patienter tolerat, etiam pius existat, juxta illud apostoli Pauli: Charitas patiens est, benigna est . In pietatut non alterius rei intuitu pietatis opera suis quisque adversariis impendat, nisi fraternae tantum dilectionis, hoc videlicet tota in intentione procurans ut quos docendo solum vel redarguendo nequit ad effectum pietatis, orando vel bene faciendo convertat. In amore autem fraternitatis, charitatem. Charitatem hoc loco appellat specialiter eam qua Conditorem diligimus, quae proficientibus virtutum gradibus merito amori fraternitatis adjungitur, quia nec Deus sine proximo, nec sine Deo proximus perfecte valet amari. Et quidem Dei amor excellentior est amore proximorillos sicut nos, Deum vero ex toto corde, tota anima, tota virtute diligere jubemur , sed tamen consuetudine amoris fraterni oportet nos ad amorem Conditoris ascendere. Qui