comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gus piger arare noluit: mendi¬
cabit ergo estate et nõ dabitur el.
Sicut aqua ꝓfunda sic cõsiliũ
in corde uiri: sed homo sapiens
exhauriet illud. Multi homĩes
misencoides uocãturͥ uirũ auĩ
fidelẽ quis ĩueniet: Iustus qui
ambulat in simplicitate sua:
bt̃os post se filios derelinquet.
Riex qui sedet in solio iudicii: dis
sipat om̃e malũ intuitu suo.
Quis p̃t dicere mũdũ est cor me-¬
umr: purus sũ a pc̃co: Pondus
et pondus. mensura et mẽsura:
utrũq ab hoĩabile est apud deũ.
Ex studiis suis ĩtelligitur puer:
si mũda et recta sũt oꝑa eius. Au-¬
rem audientẽ et oculũ uidentẽ:
dñs fecit utrũq. Noli diligere
sompnũ: ne te egestas opp̾mat.
Aperi oculos tuos: et saturare
panibz. Malũ est. malũ est. di¬
cit omũs emptor: et cũ recesserit
tũc głabitur. Aurũ et multitudo
scĩe. Tolle uestimentũ eius qui
fideiussor exͣtitit alieni: et pro ex¬
traneis aufer pignus ab eo. Sua¬
uis est hom̃ panus mendacii:

Expanded text:
arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudiciisipat omne malum intuitu suo. Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Pondus et pondus, mensura et mensura: utrumque abominabile est apud Deum. Ex studiis suis intelligitur puer, si munda et recta sint opera ejus. Aurem audientem, et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos, et saturare panibus. Malum est, malum est, dicit omnis emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo scientiae tolle vestimentum eius qui fideiussor extitit alieni et pro extraneis aufer pignus ab eo suavis est homini panis mendacii
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur impius: et pro rectis ĩi¬
quus. Melius est habitare in t̾¬
ra deserta: qm cũ nuliere rixosa
et iracũda. Thesaurus desiderabi¬
lis et oleũ in habitaculo iusti:
et ĩpuidẽs homo dissipabit illdꝰ.
Qui sequit̾ iusticiã et miscd̾iã:
forciũ ascendit sapiẽs: et destrux¬
it robur fiducie eius. Qui custo¬
dit os suũ et linguã suã: custo¬
dit ab angustia aĩam suã. Su¬
ꝑbus et arrogãs nocat᷑ indoctꝰ:
qui in ira oꝑatur suꝑbiã. Desi¬
deria occidũt pigrũ: noluerũt enĩ
die cõcupiscit et desiderat: qui ãt
iustus est tribuet et nõ cessabit.
hostie ĩpioꝵ abhoĩabiles: que
offerũtur ex scelere. Testis mẽdax

Expanded text:
datur impius et pro rectis inidatur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiam et misericordiam fortium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogans vocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim die concupiscit et desiderat: qui autem justus est tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles; quia offeruntur ex scelere. Testis mendax
Abbreviated transcription (Latin):
te est. Qui cõgregat thesauros
lingua mendacii panus et excor¬
est: et ĩpinget᷑ ad laqueos mor¬
tis. Riapine ĩpioꝵ detrahẽt eos:
quia noluerũt facere iudiciũ.
Puersa uia uiri aliena est: qui
aur̃ mũdus est rectũ opus eius.
Melius est sedere in angulo dõma¬
tis: qmͣ cũ muliere litigiosa. et ĩ
domo cõi. Aĩa impii desiderat ma
lum: nõ miserebit᷑ ꝓximo suo.
Nultato pestilẽte sapiẽcior erit
ꝑuulus: et si sectet᷑ sapĩam su¬
met scĩam. Excogitat iustus de
domo impii: ut dẽtrahat ĩpios
a malo. Qui obturat aur̃ẽ suã
ad clamorẽ ꝑauꝑis: ex ipse cla¬
mabit et nõ exaudiet᷑. saunus
absconditũ extĩguet iras: et do¬
nũ in sinu indignacionẽ max¬
imã. Gaudiũ iusto est facere iu¬
diciũ: et pauor oꝑ antibz ĩiqui¬
tatẽ. Uir qui errauerit a uia doc¬
trine: in cetu gygantũ cõmora¬
bitur. Qui diligit epulas in e¬
gestate erit: qui amat uinũ et
pinguia nõ ditabit᷑. Pro iusto

Expanded text:
auros lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desidelum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus: et si sectetur sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit et non exaudietur. munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae in coetu gigantum commorabitur qui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto
Abbreviated transcription (Latin):
graciã labioꝵ suoꝵ habebit a¬
micũ regẽ. Oculi dñi custodiũt
scienciã: et supplantãtur uerba
ĩ qui. Dicit piger leo est foris: in
medio platearũ occidendus sũ. ẜo¬
uea ꝓfunda os aliene: cui iratus
est dñs incidet in eã. Stulticia col¬
ligata est in corde pueri: et uirga
discipline fugabit eã. Qui calũp¬
niat᷑ ꝑ auperẽ ut augeat diuiniaᷤᷤ
suas: dabit ipse diciou et egebit.
Inclina aurẽ tuã: et audi uerba
sapientiũ. Appõne aut̃ corad doc¬
trinã meã: que pulchra erit cũ¬
dãbit in labiis tuis : ut sit in dño
fiducia tua: unde et ostendi eã ti¬
bi hodie. Ecce descripsi eã tibi tri¬
pliciter in cogitacioĩb et sciẽtia:
ut ostenderẽ tibi firmitatẽ et eloqͥa
peritatis. rñdere ex hiis illis qui

Expanded text:
um habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia conligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit dabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ras egenũ in portã⁊ quia dñs iu¬
dicabit causã eius: et cõfringet
eos qui cõfixerũt aĩam eius. No¬
li esse amicus homĩ iracundo:
neq ambules cũ uiro furioso:
ne forte discas semitas eius. et
sumas scandalũ aĩe tue. Noli ẽe
cũ hiis qui defigũt manus suas:
et qui uades se offerũt pro debitis.
Si enĩ nõ habes unde restituas :
quid cause est ut tollas oꝑimẽtũ

Expanded text:
ras egenum in porta; quia Dominus judicabit causam ejus, et configet eos qui confixerunt animam ejus. Noli esse amicus homini iracundo; neque ambules cum viro furioso: ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Noli esse cum iis qui defigunt maet qui vades se offerunt pro debitis, si enim non habet unde restituat, quid causae est ut tollat operimentum
Abbreviated transcription (Latin):
corruet: iusti aut̃ quasi uirens
foliũ germĩabũt. Qui contur¬
bat domũ suã possidebit uẽtos:
et qui stultus est seruiet sapiẽti.
Fructus iusti lignũ uite: et qui
suscipit aĩas sapiẽs est. Si ius¬
tus in terra recipit ⁊ qͣnͣtõmagi
impius et peccator:¬
ui diligit disciplinã dili¬
git scĩam: qui aũt odit
increpaciões insipiẽs est. Qui
bonus est hauriet a dño gra¬
tiã: qui aut̃ confidit cogitaci¬
onib suis impie agit. Nõ robo¬
rabit᷑ homo ex ĩpietate: et ra¬
dix iustoꝵ nõ cõmouebit᷑. Cu¬
lier diligẽs corona est uiro suo:
et putredo in ossibz eius. que
cõfusione res dignas gerit. Co-¬
gitaciões iustoꝵ iudicia: et con¬
silia ĩpioꝵ fraudulẽta. Berba
ĩpioꝵ insidiãtur sanguini:os
iustoꝵ liberabit eos. Uerte im-¬
pios et nõ erũt: domus autẽ
iustoꝵ ꝑmanebit. Doctrina
sua noscit᷑ uir: qui aut uanus
et excors est patebit contẽptiu.
Melior est ꝑ auꝑ et sufficiẽs si¬

Expanded text:
corruet. justi autem quasi virens folium germinabunt. Qui conturbat domum suam, possidebit ventos et qui stultus est, serviet sapienti. Fructus justi lignum vitae: et qui suscipit animas sapiens est. Si justus in terra recipit: quanto magis impius et peccatorqui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens si
Abbreviated transcription (Latin):
applicat eã. Pestilente flagella¬
to. stultus sapiẽtior erit: si autẽ
corripueris sapientẽ intelliget
disciplinã. Qui affligit patrẽ
et fugat matrẽ: ignominiosus
est et infelix. Nõ cesses fili audire
doctrinã: nec ignores sermones
sciẽtie. Testis ĩ quus deridet iudi¬
ciũ: et os impioꝵ deuorat ĩ qui¬
tatẽ. Parata sũt derisorib iudi¬
tia: et mallei ꝑcuciẽtes stultoꝵ¬

Expanded text:
II uersus: Pestilente flagellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stulto
Abbreviated transcription (Latin):
or prudẽs. Pigredo ĩmittit sopo¬
rem: et aĩa dissoluta esuriet. Ex
tustodit mãdatũ custodit ani-¬
mã suã: qui aut̃ negligit uias
suas mortificabit᷑. senerat᷑ dño
qui miseret᷑ pauꝑi: et uicissitu¬
dinẽ reddet ei. Erudi filiũ tuũ
ne desperes: ad ĩterfectionẽ autẽ
eius ne ponas aĩam tuã. Qui
ĩpaciẽs est sustinebit dampnũ:
et cũ rapuerit aliud apponet. Au¬
di consiliũ et suscipe disciplinã:
ut sis sapiẽs in nouissimis tius.
saulte cogitaciões in corde uiri:

Expanded text:
or prudens. Pigredo immittit sopoor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde vi
Abbreviated transcription (Latin):
gressus eius: et cõtra deũ feruet
aĩo suo. Diuicie ad dũt amicos
plurimos: a pauꝑe aut̃ et hii
quos habuit seꝑantur. Testis
falsus nõ erit ĩpunitus: et qui
mendacia loquit᷑ non effugiet.
Multi colũt ꝑsonã potẽtis: et
amici sũt dona tribuẽtis. fr̃es
homĩs pauꝑis odẽrũt eũ: insu¬
per et amici ꝓcul recesserũt ab eo.
Qui tantũ uerba sectat᷑ nichil
habebit : qui aut̃ possessor est
mẽtis diligit aĩam suã: et cus¬
tos prudẽtie ĩueniet bona. Testis
falsus nõ erit ĩpunitus: et qui
loquit᷑ mendaria ꝑibit. Nõ decẽt
stultũ delicie: nec seruũ dñari
principib. Doctrina uiri ꝑ pa¬
cienciã noscit᷑: et gła eius est ĩi¬
qua p̃tergredi. Sicut frẽmitus
leoĩs ita et regis ira: et sicut ros
suꝑ herbã ita et hylaritas eius.
Dolor pũs filus stultus: et ter¬
ta iugit᷑ ꝑstillãcia litigiosa
mulier. Domus et diuicie dant᷑
a parentibz: a dño aut̃ ꝓprie ux¬

Expanded text:
gressus eius et contra Deum fervet gressus eius et contra Deum fervet animo suo divitiae addunt amicos plurimos a paupere autem et hii quos habuit separantur testis falsus non erit inpunitus et qui mendacia loquitur non effugiet multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti fratres hominis pauper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros per herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie ux
Abbreviated transcription (Latin):
et auris sapienciũ queret doct̾¬
nã. Donũ hoñs dilatat uiã
eius: et ante puncipes spaciũ
ei facit. Iustus prior est accusa¬
tor sui:beniet amicus eius et ĩ¬
uestigabit eũ. Contradictiões
cõprimit sors: etit̾ potentes
quoq diiudicat. Frater qui ad¬
iuuat᷑ a fr̃e quasi ciuitas fir¬
ma: et iudicia quasi uectes ur¬
biũ. De fructu oris uiri replebi¬
tur uẽter eius: et genimĩa la-¬
bioꝵ illius saturabũt eũ. Morᷤ
et uita in manu lingue: qui¬
diligũt eã comedẽt fructus eiuͤ
Qui ĩuenit mulierẽ bonã ĩue¬
nit bonũ: et hauriet iocũditatẽ
a dño. Cũ obsecraciõib loquet
pauꝑ: et diues effabit᷑ rigide.
Uir amabilis ad socieratẽ. ma¬
gis amicus erit qmͣ fratar. A¬
elior est pauꝑ qui ambu
lat in simplicitate sua:
qmͣ diues torquẽs labia insipiẽs.
ubi nõ est sciẽtia aĩe nõ est bo¬
nũ: et qui festinus est pedib of¬
fendet. Stulticia hoĩs supplãtat

Expanded text:
et auris sapientium quaerit doctret auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator sui venit amicus eius et investigavit eum contradictiones conprimit sors et inter potentes quoque diiudicat frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma et iudicia quasi vectes urbium de fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors et diligunt eam, comedent fructus eius. qui inuenit mulierem bonam, inuenit bonum et hauriet iocunditatem a domino. cum obsecrationibus loquitur pauper, et diues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater. Melior est pauper, qui ambuplicitate sua quam torquens labia insipiens ubi non est scientia animae non est bonum et qui festinus est pedibus offendit stultitia hominis subplantat
Abbreviated transcription (Latin):
sed sequet̾ eũ ignominia et ob¬
ꝓbriũ. Aqua ꝓfunda uerba ex
ore uiri: et torrẽs redundãs fõs
sapiẽtie. Accipe ꝑsonã impii
nes a ueritate iudicii. labia stul¬
ti ĩmiscẽt se rixis: et os eius iur¬
gia ꝓuocat. Os stulti cõtricio
eius: et labia ipsius ruina aĩe
eius. Uerba bilĩguis quasi sim¬
plicia: et ipsa ꝑueniũt usq ad
interiora uentris. Qui mollis
et dissolutus est in oꝑe suo: fra¬
ter est sua oꝑa dissipãtis. Tur¬
ris fortissima nomẽ dñi: ad ip¬
sam currit iustus et exaltabit᷑.
Substãcia diuitis urbs rõboriᷤ
eius: et quasi murus ualidus
circũdans eũ. Anteqmͣ cõterat᷑
exaltat᷑ cor hõis: et anteꝙͣͣ głifi¬
cetur hũiliatur. Qui prius respõ¬
det qmͣ audiat: stultũ se esse de¬
mõstrat et cõfusione dignũ.
Sp̃us uiri sustẽtar imbecillitatẽ
suã: spiritũ uero ad irascendũ
facilẽ quis poterit sustinere:
Cor prudẽs possi debit scientiã:

Expanded text:
sed sequitur eum ignominia et obsed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii nes a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris qui mollis et dissolutus est in opere suo frater est sua opera dissipantis turris fortissima nomen Domini ad ipsum currit iustus et exaltabitur substantia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
altat os suũ querit ruinã. Qui
puersi cordis est nõ ĩueniet bonũ:
et qui pertit linguã inicidet ĩ ma¬
lũ. Natus est stultus in ignonui¬
nia sua: sed nec pater ĩ fatuo le¬
tabitur. Animus gaudẽs etatẽ
floridã facit: sp̃us tristis exsiccat
ossa. Munera de sinu ĩpius ac¬
cipit: ut ꝑuertat semitas iudi¬
cii. In facie prudẽtis lucet sap̃ia:
oculi stultoꝵ in finibz terre. Ira
pũs filius stultus: et dolor in a¬
tris que genuit eũ. Nõ est bonũ
dampnũ inferre iusto: nec ꝑcu¬
tere principẽ qui recta iudicat.
Qui moderatur sermões suos
doctus et prudẽs est: et p̃ciosi sp̃s
pir eruditus. Stultus quoq si
tacuerit sapiẽs reputabit᷑: et si
cõpiessent labia sua ĩtelligẽs.
ccasiões querit ALI
qui recedere uult ab ami¬
co:oñ tꝑe erit exprobrabilis.
Nõ recipit stultus uerba prudẽ¬
cie: nisi ea dixerit que uersant̃
in corde eius. Impius cũ in ꝓ¬
fundo uenerit ꝑcc̃oꝵ cõtẽpnet:

Expanded text:
nam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si conpresserit labia sua intellegens occasiones quaerit qui ult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba prudentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
reddit mala pro bonis: nõ re-¬
cedet malũ de domo eius. Qui
dimittit aquã caput est iurgi¬
oꝵ: et anteqͣm paciat᷑ cõtume¬
liã iudiciũ deserit. Et qui iusti¬
ficat ĩpiũ et qui condẽpnat ius¬
tum: abhõĩabilis est uterq a¬
pud deũ. Quid ꝓdest habere diui¬
cias stultũ: cũ sapĩam emere nõ
possit: Onũ tꝑe diligit qui a¬
micus est: et frater in ãgustiis
cõprobat. homo stultꝰ plau¬
det manibz: cũ sposponderit ꝓ
amico suo. Qui meditatur dis-¬

Expanded text:
reddit mala pro bonis, non rereddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius. qui dimittit aquam, caput est iurgiorum, et antequam patiatur contumeliam, iudicium deserit. et qui iustificat impium, et qui condetum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam emere non possit omni tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis conprobatur homo stultus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur dis
Abbreviated transcription (Latin):
buccella suta cũ gaudi
o:qmͣ domus plena uictimis
cũ iurgio. Seruus sapiẽs dña¬
bitur filiis stultis: et int̾ fres
hered itatẽ diuidet. Sicut igne
PRO¬
ꝓbatur argentũ et aurũ cami¬
no: ita corda ꝓbat dñs. Maluᷤ
obẽdit lingue ĩi que: et fallax
obrẽperat labiis mendacib.
Qui despicit pauperẽ expbrat
factori eius: et qui in ruina le¬
tatur alterius nõ erit ĩpunituᷤ.
Corona senũ filii filioꝵ: et gła
filioꝵ patres eoꝵ. Nõ decẽt stul¬
tũ uerba cõposita: nec principẽ
labiũ mẽtiens. Gẽma gratissi¬
ma expectario p̃stolantis: quo¬
cũq se uerterit puidẽter ĩtelliget.
Qui celat delictũ querit amici¬
cias: qui altero sermone repe¬
tit separat federatos. Plus ꝓfi¬
cit correpcio apud prudentẽ: ꝙͣ
centũ plage apud stultũ. Sem¬
per iurgia querit malus: auge
lus autẽ crudelis mittet᷑ cõtrã
eũ. Expedit magis inse occurrũ
raptis fetib: qͣm fatuo confi¬
denti sibi in stulticia sua. Qui

Expanded text:
bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgialus autem crudelis mittetur contra eum. expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. qui
Abbreviated transcription (Latin):
et os eius: et la biis illius addet
graciã. Fauus mellis uerba cõ-¬
posita: dulcedo aĩe est sanitas
ossiũ. Est uia que uidetur homĩ
recta: et nouissimũ eius ducit
ad mortẽ. Aĩa laborãtis labo¬
rat sibi: quia cõpulit eũ os suũ.
Uir impius fodit malũ: et in la¬
biis eius ignis ardescit. Homo
ꝑuersus suscitat lites: et uerbo¬
sus seꝑat principes. Uir ĩi quus
lactat amicũ suũ: et ducit eũ ꝑ

Expanded text:
et gratiam. Favus mellis, verba composita: dulcedo animae, sanitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissima ejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit
Abbreviated transcription (Latin):
abhoĩacio dñi est omĩs ãrrogãs:
etiã si manu ad manũ fuerit nõ
erit ĩnocẽs. Miscd̃ia et ueritate
redĩmit᷑ iiquitas: et in timore
dñi declinat᷑ a malo. Cũ placu¬
erĩt dño uie hoĩs: ĩimicos quo¬
q eius cõuertet ad pacẽ. Melius
est parũ cũ leticia: qmͣ multi
fructus cũ ĩiquitate. Cor homĩs
disponet uiã suã: sed diu est di¬
rigere gressus eius. Diuinacio
in labiis regis: in iudicio nõ ex¬
rabitos eius. Pondus et statẽ¬
ra iudicia dñi sũt: et oꝑa eius
omes lapides scli. Abhoĩabiles
regi qui agũt impie: qm̃ iusti¬
tia firmatur soliũ. Uolũtas re¬
gũ labia iusta: qui recta lo qui¬
tur diriget. Indignacio regis nũ¬
cii mortis: et uir sapiẽs placabit
eã. In hylaritate uultus regis
uita: et clemẽtia eius quasi yn¬
ber serõtinus. Posside sapiẽtiã
quia auro melior est: et acqui¬
re prudẽtiã quia p̃ciosior est ar¬
gento. Semita iustoꝵ declinar
mala: custos aĩe sue seruat u¬

Expanded text:
omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate cor hominis disponet viam suam sed Domini est dirigere gressus eius divinatio in labiis regis in iudicio non errabit os eius pondus et statera iudicia Domini sunt et opera eius omnes lapides sacculi abominabiles regi qui agunt impie quoniam iustitia firmatur solium voluntas regum labia iusta qui recta loquitur diligetur indignatio regis nuntii mortis et vir sapiens placabit eam in hilaritate vultus regis vita et clementia eius quasi imber serotinus posside sapientiam quia auro melior est et adquire prudentiam quia pretiosior est argento semita iustorum declinat mala custos a
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ obuiauer̃t sibi: u triusq
operator est dñs. Callidus uidet
malũ et absconder se: ĩnotens ꝑ¬
trã siit et afflictus est dãpno. si¬
nis modestie timor dñi: diuicie
et gła et uita. Arma et gladii in
pia ꝑuersi: tustos aut̃ aĩe sue lõ¬
ge recedit ab eis. ꝓuerbiũ ẽ ado¬
lescens iuxta uiã suã: etiã cũ senui

Expanded text:
obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
atur egentẽ exprobrat factori eiꝰ.
honorat aut̃ eũ. qui miseretur
pauꝑis. In malicia sua expelli¬
tur ĩpuis: sperat aut̃ iustus in
morte sua. In corde piudẽtis reqͥ¬
escit sapĩa: et indoctos quoq e¬
rudiet. Iusticia eleuat gentẽ: mi¬
seros facit ppłos ꝓcc̃m. Acceptuᷤ
est regi mĩster ĩtelligẽs: iracũdiã

Expanded text:
ntem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iustus est: iter ãt impioꝵ de¬
cipiet eos. Nõ ĩueniet fraudulẽ¬
tus lucrũ: et substãcia homĩs
erit auri preciũ. In semuta iusti¬
tie uira: iter aur̃ deuiũ ducit¬
sapiẽs doctrina patris:
qui aut̃ illusor est nõ audit cũ
arguit᷑. De fructu oris homo
sat᷑ abit̾ bonis: aĩa aũt preua¬
ricatoꝵ iniqua. Qui custodit
os suũ custodit aĩam suã: qui
aut̃ in cõsideratus est ad loquẽ¬
dũ senciet mala. Uult et non
uult piger: aĩa aut̃ oꝑanciũ
impĩguabitur. Uerbũ mendax
iustus detestabit᷑: impius aut̃
cõfundit et cõfundet᷑. Iusticia
custodit ĩnocentis uiã: ĩpietas
uero pc̃corẽ supplãtat. Est qua¬
si diues cũ nichil habeat: et est
quasi pauꝑ cũ in multis diui¬
tiis sit. siedempcio aĩe uiri diui¬
tie sue: qui autẽ pauꝑ est incre

Expanded text:
iustus est: iter autem impiorum decipiet eos. non inueniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. in semita iustitiae uita: iter autem deuium ducitFilius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, incre
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicabit᷑. Spes que dif¬
fertur affligit aĩam: lignũ ui¬
te desideriũ ueniẽs. Qui dẽtrahit
alitui ra ipse se in futurũ õbli¬
gat: qui aut̃ timet p̃ceptũ in
pace uersabit᷑. lex sapiẽtis fons
uite: ut declinet a ruina mortis.
Doctrina bona dabit graciã:
in itinere contẽptoꝵ uorago.
astutus omĩa agit cũ cõsilio:
qui aũt̃ fatuus est aꝑiet stulti¬
ciã. Nũtius impii cadet in ma¬
lũ: legatus fidelis saniras. Eges¬
tas et ignominia ei qui deserit
disciplinã: qui aũt acquiescir
arguẽti głificabit᷑. Desideriũ si
cõpleatur delectat aĩam: detestã
tur stulti eos qui fugiũt mala.
Qui cũ sapiẽtib gradit᷑ sapiẽs
erit: amicus stultoꝵ efficietur
similis. ꝓcc̃ores ꝑsequit᷑ malũ:
et iustis retribuẽtur bona. So¬
nus relĩquet heredes filios et ne¬
potes: et custodit᷑ iusto substã¬
cia pc̃coris. Nulti cibi in noua¬
lib patrũ: et alii cõgregãtur
absq iudicio. Qui parcit uir

Expanded text:
abitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere coAstutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleaturtur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae
Abbreviated transcription (Latin):
cor stultoꝵ dissiłe erit. Uictime
ĩpioꝵ ab hoĩabiles dño: uota
iustoꝵ placabilia. Abhoĩacio
est dño uia impii: qui sequit᷑
iusticiã diligitur ab eo. Doctri¬
na mala deserenti uiã uite: qͥ
increpaciões odit mouet̾᷑. Infer¬
nus et ꝑ dicio corã dño ⁊ qnͣto¬

Expanded text:
ultorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulẽter reuelat archana:
qui aut̃ fidelis est celat animi
cõmissũ. Ubi nõ est gubernator
pplus corruet: salus autẽ ubi
multa cõsilia. Affliget᷑ malo.
qui fidẽ facit pro extraneo: qui
autẽ cauet laqueos securus est.
Mulier graciosa ĩueniet glo¬
niã: et robusti habebũt diuiti¬
as. Benefacit aĩe sue uirmise-¬
ricors: qui au t̃ crudelis est ꝓpin¬
quos abicit. Impius facit opꝰ
instabile: seminãti aut̃ iustri¬
am mertes fidelis. Clemẽtia p̃¬
parauit uitã: et sectacio maloꝵ
mortẽ. Abhoĩabile dño cor pra¬
uũ: et uolũtas eius in hiis qui
simplicit̾ ambulãt. Manus ĩ
manu nõ erit ĩnoces malus:
semẽ aut̃ iustoꝵ saluabit᷑. Cir¬
culus aureus in naribz suis:
mulier pulchra et fatua. Desi¬
deniũ iustoꝵ om̃e bonũ est. pres¬
tolacio ĩpioꝵ furor. alii diuidũt
ꝓpria et diciores fiũt: alii rapi¬
unt nõ sua et semꝑ in egestate
sũt. Aĩa que benedicit ĩpingua¬
bitur: et qui ĩ ebriat ipse quoq

Expanded text:
fraudulenter revelat arcana qui autem fidelis est animi celat commissum ubi non est gubernator populus corruet salus autem ubi multa consilia adfligetur malo qui fidem facit pro extraneo qui autem cavet laqueos securus erit mulier gratiosa inveniet gloriam et robusti habebunt divitias benefacit animae suae vir misericors qui autem crudelis est et propinquos abicit impius facit opus instabile seminanti autem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum mortem abominabile Domino pravum cor et voluntas eius in his qui simpliciter ambulant manus in manu non erit innocens malus semen autem iustorum salvabitur circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua desiderium iustorum omne bonum est praestolatio impiorum furor alii dividunt propria et ditiores fiunt alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt anima quae benedicit inpinguabitur et qui inebriat ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ibi frequẽter egestas. Corona
sapiẽtiũ diuicie eoꝵ: fatuitas
stultoꝵ ĩprudẽtia. liberat aĩas
testis fidelis: et ꝓfert mendacia
uersipellis. In tumore dñi fidu¬
tia fortitudĩs: et filiis eius erit
spes. Timor dñi fons uite: ut de¬
clinet a ruina mortis. In mul¬
titudĩe ppłi dignitas regis: et ĩ
paucitate plebis ignominia

Expanded text:
s corona sapientium divitiae eorum fatuitas stultorum inprudentia liberat animas testis fidelis et profert mendacia versipellis in timore Domini fiducia fortitudinis et filiis eius erit spes timor Domini fons vitae ut declinet a ruina mortis in multitudine populi dignitas regis et in pau
Abbreviated transcription (Latin):
rãt placita: et os ĩpioꝵ ꝑuersa.
tatera dolosa ab A¬
hõiacio est apud deũ: et
pondus equũ uolũtas eius.
Ubi fuerit suꝑbia ibi erit et cõ¬
tumelia: ubi aut̃ hũilitas ibi
et sapiẽtia. Simplicitas iustoꝵ
dirget eos: et supplãtacio per¬
rũt diuicie in die ultioĩs: iusti¬
cia aut̃ liberabit a morte. Ius¬
ticia simplicis diriget uiã eius:¬

Expanded text:
ant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos et supplantatio perrunt diuitiae in die ultionis: iustitia autem liberabit a morte. iusti
Abbreviated transcription (Latin):
te custodiẽti disciplinã: qui ãt
increpaciões relinquit errat. Ab¬
scondũt odiũ labia mendacia:
qui ꝓfert cõtumelias insipiens
est. In multiloquio ꝑcc̃m nõ dẽ¬
erit. qui aut̃ moderat᷑ labia sua
prudẽtissimus est. Argentũ electũ
lingua iusti: cor ĩpioꝵ pro nichi¬
lo. labia iusti erudiũt plurĩos:
qui aut̃ indocti sũt in cordis e¬
gestate moriẽtur. Senedictio dñi
diuites facit: nec sociabitur eis
afflictio. Quasi perrisũ stultus
oꝑatur scelus: sapĩa aut̃ est ui¬
rõ prudẽtia. Qd̾ timet impius
ueniet suꝑ eũ: desideriũ suũ ius¬
tis dabit᷑. Qua si tẽpestas trã si¬
ens nõ erit ĩpius: iustus ãt qͣsi
fundamentũ sempiternũ. Situt
acetũ dentib. et fumus oculis:
sit piger hiis qui miserũt eũ.
Tunor dñi apponer dies: et an¬
ni ĩpioꝵ breuiabũtur. Expecta¬
cio iustoꝵ leticia: spes aut̃ im¬
pioꝵ peribit. Fortitudo simpli¬
tis uia dñi: et pauor hiis qui

Expanded text:
e custodienti disciplinam: qui autem increpationes relinquit, errat. Abscondunt odium labia mendacia. Qui profert contumeliam, insipiens est. In multiloquio peccatum non deerit: qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. Argentum electum lingua justi: cor impiorum pro nihilo. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt in cordis egestate morientur benedictio Domini divites facit nec sociabitur ei adflictio quasi per risum stultus operatur scelus sapientia autem est viro prudentia quod timet impius veniet super eum desiderium suum iustis dabitur quasi tempestas transiens non erit impius iustus autem quasi fundamentum sempiternum sicut acetum dentibus et fumus oculis sic piger his qui miserunt eum timor Domini adponet dies et anni impiorum breviabuntur expectatio iustorum laetitia spes autem impiorum peribit fortitudo simplicis
Abbreviated transcription (Latin):
cia est matris sue. Nõ ꝓderunt
thesauri ĩpietatis: iusticia uero
liberabit a morte. Nõ afflĩget
dñs fame aĩam iusti: et insidi¬
as ĩpioꝵ sub uertet. Egestatẽ o¬
perata est manus remissa: ma¬
nus aut̃ foiciũ diuicias parat.
Qui cõgregat in messe filius sa¬
piẽs est: qui aut̃ stertit estate fi¬
lius cõfusioĩs. Senedictio dñi¬

Expanded text:
e. Non proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: ÷ manus autem fortium divitias parat. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius confusionis. Benedictio D
Abbreviated transcription (Latin):
et astuti expectabũt scienciã.
Iacebũt mali ante bonos: et
ĩmpii ante portas iustoꝵ. Etiã
ꝓximo suo pauꝑ odiosus erit:
amici uero diuitũ multi. Qui
despicit ꝓximũ suũ pectat: q̃ ãt
miseretur pauꝑi btus erit. Qui¬

Expanded text:
et astuti expectabunt scientiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauperi beatus erit
Abbreviated transcription (Latin):
tudo bonis. Testis fidelis nõ mẽ¬
cietur: ꝓfert mendaciũ dolosus
testis. Querit derisor sapienciã
et nõ ĩueniet: doctrina pruden¬
ciũ facilis. Uade cõtra uirũ stul¬
tũ et nescit: labia prudẽtie sa¬
piẽtia. Callidi est intelligere
uiã suã: et ĩprudẽtia stultoꝵ ex¬
rans. Stultus illudit pcc̃in: et
int̾ iustos morabit᷑ gracia. Cor
qd̾ nouit amaritudinẽ aĩe sue:
in gaudio eius nõ miscebitur
extraneus. Domus ĩpioꝵ dele¬
bitur: tabernacula iustoꝵ ger¬
minabũt. Est uia que uidetur
hom̃ iusta: nouissima autẽ
eius deducũt ad mortẽ. Risus
dolore miscebit᷑: et extrema gau¬
dii luctus occupat. Uiis suis re-¬
plebit᷑ stultus: et suꝑ eũ erit
uirbonus. Innocẽs credit om̃i
uerbo: astutus cõsiderat gressuᷤ
suos. Sapiẽs timet et declinat¬
a malo: stultus trãsilit et cõfĩ¬
dit. Impaciẽs oꝑabitur stulti¬
tiã: et uir uerbosus odiosus
est. Possidebũt ꝑuuli stulticiã:

Expanded text:
Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet peccatum, et inter iustos morabitur gratia cor quod novit amaritudinem animae suae in gaudio eius non miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis replebitur stultus et super eum erit vir bonus innocens credit omni verbo astutus considerat gressus suos sapiens timet et declinat malum stultus transilit et confidit inpatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite disciplinã in cã et non
petuniã doctrinã magis qmͣ
aurũ eligite. Melior est enĩ sapi¬
ẽtia cũctis opib p̃ciosissimis:
et om̃e desiderabile ei nõ potest
cõparari. Ego sapĩa habito ĩ
consilio: et eruditis ĩtersũ cogi¬
tationib. Tunor dii odit ma¬
lũ. Arroganciã et suꝑbiã et urã
prauã: et os bilingue detestor.
Meũ est consiliũ et equitas:
mea prudẽtia: mea est fortitu¬
do. Per me reges regnãt: et legũ
cõditores iusta decernũt. ꝑ me
principes ĩperãt: et potẽtes de¬
cernũt iusticiã. Ego diligẽtes
me diligo: et qui mane uigi¬
lant ad me ĩueniẽt me. Mecũ
sũt diuicie et gl̾a: opes suꝑbe
et iusticia. Melior est fructꝰ me¬
us auro et lapide p̃cioso: et ge¬
nimĩa mea argẽto electo. In uiiᷤ
iusticie ambulo. in medio semi¬
tarũ iudicii: ut ditẽ diligẽtes
me. et thesauros eoꝵ repleam.
Dñs possedit me mino marũ su¬
arũ: anteqmͣ quicqmͣ faceret a

Expanded text:
et non pecuniam doctrinam magis quam aurum eligite melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis et omne desiderabile ei non potest conparari ego sapientia habito in consilio et eruditis intersum cogitationibus timor Domini odit malum arrogantiam et superbiam et viam pravam et os bilingue detestor meum est consilium et aequitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt per me principes imperant et potentes decernme diligo: et qui mane vigilant ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae, et gloria, opes superbae, et justitia. Melior est fructus meus auro, et lapide pretioso, et genimina mea argento electo. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii: Ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam. Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a
Abbreviated transcription (Latin):
et incuruat suꝑ eos fornicẽ. Lu¬
cerna dñi spiraculũ hoĩs: que
ĩuestigat omĩa secreta u entris.
Miscd̃ia et ueriras custodiũt re¬
gem: et roborat᷑ demẽtia thro¬
nus eius. Exultacio iuuenũ for¬
titudo eoꝵ: et dignitas senũ ca¬
nicies. Liuor uulueris abster¬
get mala: et plage in secrecio¬
ribus uentris.
icut diuisiões a quarũ ita
cor regis in manu dũi:
quocũq uoluerit inlinabit il

Expanded text:
lucerna Domini spiraculum hominis quae investigat omnia secreta ventris misericordia et veritas custodiunt regem et roboratur clementia thronus eius exultatio iuvenum fortitudo eorum et dignitas senum canities livor vulneris absterget mala et plagae in secretioribus ventris icut divisiones aquarum ita cor regis in manu Domini quocumque volu
Abbreviated transcription (Latin):
putrescet. Sapiẽs corde p̃cepta
suscipiet: stultus cedit᷑ labiis.
Qui ambulat simplicit᷑ ambu¬
lat cõfidẽter: qui aut̃ deprauat
uias suas mãĩfestus erit. Qui
ãnuit oculo dabit dolorẽ. stultꝰ
labiis uerberabit᷑. Uena uite
os iusti: et os ĩpioꝵ operit ĩi qui¬
tatẽ. Odiũ suscitat rixas: et uni¬
uersa delicta operit caritas. In
labiis sapiẽtis ĩueniet̾ sapiẽtia:
et uirga in dorso eius qui ĩdiget
corde. Sapiẽtes abscondũt scien¬
ciã: os aut̃ stulti cõfusiõi ꝓximũ

Expanded text:
uersus: Sapiens corde praecepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitur. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt sapientiam: os autem stulti confusioni proximum
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ est eĩ uir ĩ domo sua: ab iit
uia longissĩa. Sactulũ petuni¬
e secũ tulit: in die plene lune re¬
uersurus est domũ suã. Irretiuit
eũ multis sermõib: et blandi¬
tiis labioꝵ ꝓtraxit illũ. Stañ
sequit᷑ eã quasi bos ad uictimã
ductus. et quasi agnus lasci-¬
uincula stultus trahat donec
trãsfigat sagita iecur eius. ue¬
lut si auis festinet ad laqueũ:
er nescir quia de ꝑiculo aĩe illi¬
us agitur. Nũt ergo fili audi
me: et attende uerbis ous mei.
Ne abstrahatur in uiis illius
mens tua: neq decipiaris se¬
mitis eius. Multos enĩ ouluera¬
tos deiecit: et fortissimi quiq in-¬
terfecti sũt ab ea. Uie inferi domꝰ
eius: penetrãtes in inferiora
nõ sapĩa clãmitat ⁊ et
puidẽtia dat uocẽ suã: In sũmis
excelsis q uerticib suꝑ uiã ĩ me¬
diis semitis stans. iuxta portaᷤ
tiuitatis: in ipsis forib loquit̾
dicens. O uiri ad uos clãmito:
et uox mea ad filios hoĩm. In¬

Expanded text:
st enim vir in domo sua abiit via longissima sacculum pecuniae secum tulit in die plenae lunae reversurus est domum suam inretivit eum multis sermonibus et blanditiis labiorum protraxit illum statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lascivincula stultus trahatur donec transfigat sagitta iecur eius velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum in
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi si sposponderis pro
amico tuo: defixisti apdꝰ
extraneũ manũ tuã. Illa quearꝰ
es uerbis ouis tui: et captus ꝓprisᷤ
sermõib tuis. fac ergo qd̾ dico
fili mi. et temetip̃m libera: qͥa
incidisti in manus ꝓximi tui.
Discurre. festina: suscita amicũ
tuũ. Ne dederis sompnũ oculis
tuis: nec dormitẽt palpebre tue.
Eruere quasi dãmula de manur.
et quasi auis de insidiis aucu¬
pis. Uade ad formicã o piger. et
cõsidera uias eius: et disce sapi¬
enciã. Que cũ nõ habeat ducẽ.
nec p̃ceptorẽ. nec principẽ : pa¬
rar estate cibũ sibi: et cõgregat
in messe qd̃ comedat. Usq quo
piger dormis: Quãdo cõsurges
ex sompno tuo: Paululũ dormi¬
es paululũ dormitabis: paulu¬
lũ cõseres manus ut dormias:
et ueniet tibi quasi uiator eges¬
tas. et pauꝑies quasi pir arma¬
tus. Si uero ĩpiger fueris. ueĩet
ut fons messis tua: et egestas
longe fugiet a te. Homo apõsta

Expanded text:
ili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum animam tuam. Illaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus tuis. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui, Discurre, festina, suscita amicum tuum: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis. Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam: Quae cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, Parat aestate cibum sibi, ein messe quod comedat. Usquequo piger dormis? Quando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te . » Quona
Abbreviated transcription (Latin):
cepta erã. Necdũ fontes aquarũ
cruꝑant: necdũ montes graui
mole cõstiterãt. Ante colles ego
ꝑturiebar. Ad huc terrã nõ fece¬
rat: et flumĩa et cardines orbis
terre. Quãdo pparabat celos ãd¬
erã: quãdo certa legeet gyio ual¬
labat abyssos. Quãdo ethera
firmabat sursũ: et librabat fon¬
tes aquarũ. Quãdo cirrũdabat

Expanded text:
arum eruperant: necdum montes gravi mole constiterant. Ante colles ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et flumina, et cardines orbis terrae. Quando praeparabat coelos, aderam: quando certa lege, et gyro vallabat abyssos: Quando aethera firmabat sursum, et librabat fontes aquarum. Quando circumdab
Abbreviated transcription (Latin):
et. ꝓpter ꝑcc̃a labioꝵ ruina ꝓx¬
unat malo: effugiet aut̃ iustꝰ
de angustia. De fructu oris sui
unusquisq replebit᷑ bonis: et
iuxta oꝑa manuũ suarũ retri¬
buet᷑ ei. Uia stulti recta in oculi
eius: qui aut̃ sapiẽs est audit
cõsilia. Fatuus statĩ indicat
irã suã: qui autẽ dissimulat ĩ¬
iuriã callidus est. Qui qd̃ no¬
uit loquit᷑ index iusticie est: qui
autẽ mẽtitur testis est fraudu¬
lentus. Est qui ꝓmittit. et qua¬
si gladio pungit᷑ cõsciẽtie: lin¬
gua autẽ sapiẽciũ sanitas est.
Labiũ ueritatis firmũ erit ĩppe¬
tuũ: qui aut̃ testis est repẽtinuᷤ
concĩnat linguã mendacii. Do¬
lus in corde cogitãciũ mala: qͥ
aut̃ ineũt pacis cõsilia sequit᷑
eos gaudiũ. Nõ cõtristabit ius

Expanded text:
labiorum ruina proximat malo effugiet autem iustus de angustia de fructu oris sui unusquisque replebitur bonis et iuxta opera manuum suarum retribuetur ei via stulti recta in oculis eius qui autem sapiens est audit consilia fatuus statim indicat iram suam qui autem dissimulat iniuriam callidus est qui quod novit loquitur index iustitiae est qui autem mentitur testis est fraudulentus est qui promittit et quasi gladio pungitur conscientiae lingua autem sapientium sanitas est labium veritatis firmum erit in perpetuum qui autem testis est repentinus concinnat linguam mendacii dolus in corde cogitantium mala qui autem ineunt pacis consilia sequitur eos gaudium non contristabit ius
Abbreviated transcription (Latin):
mistas eã: custodi illã qͣa ipsa
est uia tua. Ne delecteris semins
ĩpioꝵ: nec tibi placear maloꝵ
uia. Fuge ab ea nec transeas ꝑ
illã: declina et desere eñ. Nõ enĩ
dormiũt nisi malefererĩt: et ra¬
pitur sõpnus ab eis nisi supplã¬
tauerĩt. Comedũt panẽ ĩpicta¬
tis: et uinũ ĩi quitatis bibũt.
Iustoꝵ aut̃ semita quasi lux
sꝑlendẽs ꝓcedit: et crescit usq
ad ꝑfectã diẽ. Uia ĩpioꝵ tenebro¬
sa: nescĩt ubi corruũt. Fili mi
ausculta sermões meos: et ad
eloquia mea inclina aurẽ tuã.
Ne recedãt ab otulis tuis: tusto¬
di ea in medio cordis tui. Sita
enĩ sũt ĩueniẽtib ea: et uniu̾se

Expanded text:
am: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectam diem. Via impiorum tenebrosa: nesciunt ubi corruant. Fili mi, ausculta sermones meos, et ad eloquia mea inclina aurem tuam. Ne recedant ab oculis tuis, custodi ea in medio cordis tui: Vita enim sunt inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia: et ante nunã exaltatur
spus. Melius est hũiliari cũ mi¬
tib: qm diuidere spolia cũ suꝑ¬
bis. Eruditus in uerbo reꝑiet
bona: et qui in dño sperat bt̃s
est. Qui sapiẽs corde est appella¬
bitur prudes: et qui dulcis elo-¬
quio maiora reꝑiet. fons uite e¬

Expanded text:
 et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, maiora percipiet. Et