comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eniscłq diei opuis. inutroq
continetur. liber quoq nũi
quia nicħ̾ ht̃ medium int se
⁊ leuiticum simile sortitur.
ad moysen indeserto sinartẽ
Nicħ ergo post historiã lenitici
rat. In pͥmo quippe mense
tio agere cepunt. In exodo
autem: ⁊ genesi quia mltũ
temꝑis medium mortis io¬
sepł ⁊ egͥllionis filioꝵ isrł
flrxerat coniuntio ñ optinet
principium. s oportunum
dispensationi eoꝵ. dispensa¬
tur exordium. hec sũt noĩa

Expanded text:
et ejusdem diei opus in utroque continetur. Liber quoque Numeri, quia nihil habet medium inter se et Leviticum, simile sortitur ad Moysen in deserto Sinai, etc. . Nihil ergo post historiam Levitici rat. In primo quippe mense tio agere coeperunt. In Exodo autem et Genesi, quia multum temporis medium, mortis Joseph et egressionis filiorum Israel, fluxerat, conjunctio non obtinet principium, sed opportunum dispensationi eorum dispensatur exordium: Haec sunt nomina
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ pharan. Dheran auctus. to¬
phol. insulsitas laban. dealbat̃o.
asseroth. atria. auctus ẽ enĩ ppłs.
nũo hõium doctrina legis ⁊ ꝓpħa¬
rum s insulsus fuit. qr sal sapĩe
nõ hũit dealbatus uõ legis cetimo¬
niis uatiisq munditiis quas ex lit¬
tan legis. se hr̃e credidit. Qui bñ
ꝑ atria sig̃catur. tancł ꝑ diuintas
sccipturas ad introitũ fider ꝑatus
Uñ multi inaduentuxͥ. facilius
susceꝑunt. quẽ añ p̃dẽm agnoue¬
tũt. usi philippꝰ. qũe scup sit moĩ¬

Expanded text:
Inter Pharan. Pharan auctus; Thophel, insulsitas; Laban, dealbatio; Haseroth, atria. Auctus est enim populus numero hominum, doctrina legis et prophetarum; sed insulsus fuit, quia sal sapientiae non habuit, dealbatus vero legis caeremoniis variisque munditiis, quas ex littera legis se habere credidit. Qui bene per atria significatur, tanquam per divinas Scripturas ad introitum fidei paratus, unde multi in adventu Christi facilius susceperunt, quem ante praedictum agnoverunt, unde Philippus: Quem scripsit Mo
Abbreviated transcription (Latin):
siue ager redi¬
minon poterce¬
hric aut domũ
⁊ agrum redimi
p̃cipit. S forsan
intentiones of¬
ferentiũ dec̾̃nit.
tamqͣm ibi nõ

Expanded text:
sive ager, redimi non poterhic autem domum et agrum redimi ecipit. Sed forsan intentiones offerentium decernit, am ibi no
Abbreviated transcription (Latin):
cepta occ̃one. unusquisq ĩ reliquis simiłe.
autsi tui plus d̃s reuelat. suꝑiorẽ ꝓseqͣt᷑
ymaginem. ego .ii. sie me imparem ut¬
¶ nomii uolum̃.

Expanded text:
scepta occasione unusquisque in reliquis similem, aut si cui plus Deus revelat, superiorem prosequatur imaginem. Ego enim vere me imparem juronomii volumen.
Abbreviated transcription (Latin):
llud cͦ qd qͣdam ꝯnexione tͥbuũ cast
positio. ⁊ metationis ordo describit᷑. sig̃e
aliqũe statũ intesurrectione mortuoꝵ.
ꝙ tres adorientem collocant᷑. tresad octi¬
dentem tres ad mare. ⁊ tres ultie ad aqͥ¬

Expanded text:
d quadam connexione tribuum castrorum positio et metationis ordo describitur, significat aliquem statum in resurrectione mortuorum. Quod tres ad orientem collocantur, tres ad occidentem, tres ad meridiem, et tres ultimae ad aqu
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ħ gñalit̃ diximus. uolentes hꝰ libri
ꝯtinentiã misticã brenut ꝯ p̃hende. ut sꝰ¬
cepta occ̃one. unusquisq ĩ reliquis similẽ.
aut si cui plus ds̃ reuelat. suꝑiorẽ ꝓseqͣt᷑
ymaginem. ego .ti. ũe me imparem iu¬
¶ nomii uolum̃.¬
ab̃. Numnoꝵ libꝵ multiplii mist̾ioꝵ
obsturitate ĩ nolutũ. pr̃es oftendũt. Ibi¬

Expanded text:
 libri continentiam mysticam breviter comprehendere: et suscepta occasione unusquisque in reliquis similem, aut si cui plus Deus revelat, superiorem prosequatur imaginem. Ego enim vere me imparem juronomii volumen. Numerorum libri multiplici mysteriorum obscuritate involutum P
Abbreviated transcription (Latin):
pariuili non intrabitis ĩ
regnum celoram. Non
precepit apostolis. ut eta¬
tem habxant paruulorũ.
sed innonenciant. et qd̃
illi per annoz possident.
hi possideant per industre¬
am. ut malicia non sa¬
piencia parnuli sunt.
Quicunq ergo humilia¬
uerit se sicut parulus iste.
hic est maiea in regno ce¬
lonim. Sicut iste pariui
lus cuius nobis exemplũ
trihus. non perseuerat ĩ
iracundia. non lesus me¬
ninit. non uidens pul¬
chram mulierem delecta¬
tur non aliud cogitat ⁊
alind loquitur. sic et uos
nisi talem habueritis ĩ¬
nocenciam. et auinu pu¬
ritateux regnum celorũ
non poteritis intrare
Sine aliter. Quicunq
humiliauerit se si cut
paruilus iste. hic est ma¬
ior in regno celorũ. Qui
imitatus me fuerit. et
se ini eo exemplo humi¬
liauerit. ut tantum se
deiciat. quãtum ego de¬
ieci. formam serm acci¬
piens: hic intrahit in
regnum celorum. Et qͥ
susceperit unum parini¬
lum talem ui nomine
meo. me suscipit. Qui
talis fuerit. ut cristi mu¬

Expanded text:
tis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coellus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Sive aliter, quicunque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum: qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum ego dejeci formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coelorum Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imi
Abbreviated transcription (Latin):
bra he namqz prount¬
tens deus. quomã
nemmnem habuit per quẽ
turaret maiorem. i traint
per semctip̃m dicens. Nisi
benedicens benedicam te.
et multiplicans multipli¬
cabo te. Et sic longanrim¬
ter ferens. adeptus est re-¬
promissionem. Homines
emm per maiorem sui
nirant. et omnns contro¬
uersie eorum finis. adcõ¬
firmacionem est uiramẽ¬
tum. In quo et abundan¬
tius uolens deus ostende¬
re pollicitacions heredibz
mimobilitatem consilii
sin. interposut iusiuran¬
dum ait per duas res iino¬
biles. quib impossibile ẽ
mentiri deum. fortissimũ
solacium habxannus. qui
confugunus ad tenendã
propositam spem. quam
sicut anchoram habemus
amme tutam ac firmam.
et iicedentem usq ad inte¬
riora uelaminis: ubi pre¬
cursor pro nobis intrount
ihesus secundum ordinem
melchisedech. pontifex fac

Expanded text:
brahae namque promittens Deus, quoniam neminem habuit, per quem juraret, majorem, juravit per semetipsum, dicens: Nisi benedicens benedicam te, et multiplicans multiplicabo te. Et sic longanimiter ferens, adeptus est repromissionem. Homines enim per majorem sui jurant: et omnis controversiae eorum finis, ad confirmationem, est juramentum. In quo abundantius volens Deus ostendere pollicitationis haeredibus immobilitatem consilii sui, interposuit jusjurandum: ut per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam spem: quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam, et incedentem usque ad interiora voluminis: ubi praecursor pro nobis introivit Jesus, secundum ordinem Melchisedech pontifex fac
Abbreviated transcription (Latin):
drce apostoli natalicia ce¬
lebramus: debemus um¬
tari quod columis. Sstẽ¬
dat nostre obsequium de¬
uocionis. imitate sollẽ¬
nitas mentis. Despicia¬
mus que terrena st̃. relic¬
us temporalib mercemꝰ
tterna. Si autem necdũ
possumus relinquere pro¬
pria: saltem ne concupis¬
camus aliena. Si net¬
dum mens nostra accen¬
ditur igne caritatis: in
ambicione sua habrat
frenum timoris: ut pro¬
uectus sui passionis ue-¬
getata. dum ab akenoꝵ
appetitu compescitur. qñq
ad propria contenmẽda
perducatur.¬

Expanded text:
dreae apostoli natalitia cedreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aperte dicat. Et si ex¬
terius munera offerruda
non habeo. intra memet¬
ipsum tamen inuenio.
quod in ara tuc laudis ĩ¬
pono. qui a qui nostra do¬
natione non pasceris. o¬
blacione cordis melius
placaris. Nichil quippe
offertur deo. ditius uolũ¬
tate bona. Holuntas enĩ
bona est. sic aduersa alte¬
rius. sicut nostra pertime¬
scere. sic de prosperitate pro¬
rimi. sicut de nostro pro¬
fectu gratulari. aliena
damnia nostra credere. a¬
liena lu cra nostra deputa¬
re. amicum non propter
mundum. sed propter de¬
um diligere. municũ eciã
amando tollerare: nulli
quod pati non ius facere:
nulli quod tibi iuste impẽ
am ultra uires uelle. Qͥd
ergo isto holocausto locu-¬
plecius. quando perhoc qd̃
deo nimolat. in ara cordis
amna semet ipsam mac¬
tat: S ed hoc hone uolũ¬
tatis sacrificium nunꝙͣ
plene persoluitur nisi mũ¬
di huius cupiditas perfec¬
te deseratur. Quia ergo
fratres carissimi beati an¬

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Etsi exAc si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. fratres charissimi, beati An
Abbreviated transcription (Latin):
iii. mercati sunt. Estima¬
cionem quippe precii non
nõ ht. sed tamen regnũ
dei tanti ualet. quantũ
habes. Saluit namq
zachee duidium substã¬
cie. qui a dimidiũ aliud
ad hoc quod imuste abstu¬
lit. restituẽdum in qua¬
druplum reseruait.
Daluit petro et andree:
dimissis retibus et nai.
Ualiit iudue duob mi¬
nutis Ualuit alteri cali¬
ce aque frigide. Regnum
itaq dei ut diximus: tãti
ualet quantum habes.
ensate igitur ł .ix.¬
mlius cum emitur. quid
carius cum possidetur:
Sed fortasse net calix aq̃
frigide suppetit. qui indi¬
genti prebeatur. etiam tũc
securitatem nobis promuit¬
tit sermo diuinus. Redẽto¬
re et enii nato. celi ciues
ostensi sunt. qui clamarẽt
gloria in excelsis deo. et in
terra pax hominibus bo¬
ne uoluntatis. Ante dei
namq oculos. nunqm ẽ
manus uacua a munere.
si archa cordis repleta sit¬
bona uoluntate. Hĩc ete¬
num psalmista dicit. Iu
me sunt deus uota tua q̃
reddam laudaciones tibi.

Expanded text:
vi mercati sunt. Aestimavi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Pensate igitur, fravilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi .
Abbreviated transcription (Latin):
tor quid aut quantum
dimisit. qui pene nichil
habuit: Sed in rehac fra¬
bet parum totum deseru¬
it. Certe nos et habita.
et ea que nuimime habe¬
mus ex desiderio querimꝰ
Multum ergo petrus ⁊
andreas dimisit. quando
uterq desideri a habendi de¬
reliquit: Multum dimi¬
sit. qui cum re possessa. e¬
ciam concupiscenciis re¬
nunciauit. A sequentib
ergo tanta dunissa sũt
quanta a non sequenti¬
bus concupisci potuerũt.
Nemo igitur eciam cũ
quosdam conspicit mł¬
ta reliquisse. apud semz¬
ip̃m dicat. mutari mũ¬
di huius contemtorem
nolo. sid quod relinquã
non habeo. Dulta frẽs
relinquitis. si desideriis ter¬
renis renunciatis. Exteri¬
ora et enim nostra domino
qmͣ libet parua sufficiunt
Cor namq et non substã¬
ciam pensat nec ꝑpendit
quantum in eius sacrifi¬
cio. sed ex quanto profera¬
tur. Nam si exteriorem
substanciam perpẽdamꝰ
ecce sancti negociatores
nostri perpetuã ãgelorum
uitam datis retib et na¬

Expanded text:
tor quid aut quantum tor quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, frabet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt. Cor namque, et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et na
Abbreviated transcription (Latin):
udistis frẽs karissi¬
ini. quia ad unius
iussionis uocem. petrus et
andreas relictis retib secu¬
ti sunt redentorem. Nul¬
la uero hunc facere adhuc
miracula iiderant. nichil
ab eo de prenuo eterne re¬
tribucionis audierant:⁊
tamen ad unumi domini
preceptum hoc quod possi¬
dere uidebantur obliti sũt.
Quanta nos eius mira¬
cula uidemus. quot fla¬
gellis affligimur. quãtis
minarum asperitatibus
deterremur. et tamen uo¬
cantem sequi contẽminꝰ
In celo iam sedet: qui de
conuersione nos admo¬
net. Iam iugo fidei colla
gericium subdidit. iam
mundi gloriam straiit.
iam rumis enis crebrescẽ¬
tibus districti sui iudicii
diem propinquantem de¬
nunciat: et tamen su per¬
ba mens nostra non uult
hoc sponte deserere. quod co¬
tidie perdit in uita. Qd
eius iudicio dicturi sum.
qui ab amore presentis
seculi. nec preceptis flet¬
timur. nec uerheribus
emendamur: Luiii.
Tortasse aliquis ta¬
citis sibi cogitacio¬
nibus dicat. Ad uocem
dñicam uterq iste pisca¬

Expanded text:
udistis, fratres charissimi, quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescentibus, districti sui judicii diem propinquantem denuntiat; et tamen superba mens nostra non vult hoc sponte deserere quod quotidie perdit invita. Quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste pisca
Abbreviated transcription (Latin):
fui. et desideraui amplec¬
ti te. O bona crux que de¬
corem et pulchritudinẽ
de membris dñi suscepisti
dui desiderata. sollicite q̃
cupiscenti ammo prepa¬
rata. accipe me ab homi¬
nib. et redde me magistro
nico. ut per te me recipiat
qui per te me redeunt. Et¬

Expanded text:
deravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amacupiscenti animo praeparata! Accipe me ab hominibus, et redde me Magistro meo, ut per te me recipiat, qui per te me redemit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum ubi crur para¬
ta erat. uidens eamt a lon¬
ge. exclamauit uoce ma¬
gna dicens. S alue crux
que in corpore cristi dedica¬
ta es. et ex membris eis
tanqͣm margaritis orna
ta. Anteqͣm te ascenderet
habusti. modo uero amo¬
rem celestem ohitinens. pro
uoto susciperis: Sciunt
o adte.ita ut et tu exultãs
suscipias me discipulum

Expanded text:
crux parata erat, videns eam a longe, exclamavit voce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore Christi dedicata es, et ex membris ejus tanquam margaritis ornata. Antequam te ascenderet habuisti; modo vero amorem coelestem obtinens pro voto susciperis. Sciens  ita ut et tu exaltans susc
Abbreviated transcription (Latin):
mundo dampnemur.
Itaq fratres mei cũ con¬
uemtis ad manducan¬
dum. inincem erpectate.
Sequis esurit. Domi mã¬
ducet. ut non in iudici¬
um conueniatis. Cete¬
ra autem cum uenerodis¬

Expanded text:
nemur. Itaque, fratres mei, cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis. Caetera autem cum venero dis
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tribus ifrael. trib
leui que tertiadecina est ab
eis. iudicanda non erit.
aut solum illũ populum
non eciam gẽtes ceteras
iudicabunt. Quod autẽ
ait in regeneracione ꝓcul
dubio mortuorum resur¬
rectionem. nomme uoluit
regeneraciomis intelligi.
Sic enim caro nostra rege¬
rabitur per incorruptionẽ.
quemadutodũ ẽ anima
regenerata per fidem. Stẽ¬

Expanded text:
duodecim tribus Israhel, tribus duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
minus in sede maiesta¬
tis sue. sedebitis et uos
super sedes duodecim. iu¬
dicantes du oecim trib
ifrael. Hic discimus cũ
discipulis sus nidicatu¬
rum iesum. Unde et a¬
libi dixit iudeis. Si ego
in behebub eicio demonia.
filii uestri in quo eicinit:
Ideo ip̃i iudices uestrie
runt. Nec qm̃ superduo¬
decim sedes sessuros esse
ait duodecim solasz hoiẽs
cun illo indicaturos pu¬
care debemus. Duodena
partes nuimeri septena¬
rii. quo significatur ple
aliera per alteram partẽ¬
multiplicate. duadecim
saciunt. Nam et quatu
or et tria quater duodetĩ
sunt. Et si qua alia hu¬
nis duodenarii numeri q̃
ad hoc ualeat. racio reperi¬
tur. Alioquim qm̃i in locũ
iide traditoris apłm ma¬
dicandum sedeat non ha¬
beluit. Qui profecto cum
aliis sanctis ad nunierũ
idicium se pertinere demõ¬
strat cum dicit. Nescitis qi
angelos iudicabimus: De
ipsis quoq iudicandis ĩ hoc
numero duodenario simi¬
lis causa est. Non enim
quia dictum est indicãtes

Expanded text:
minis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. Unde et alibi Iudaeis dixit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudices erunt uestri. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. Duodenarpartes numeri septenarii, quo significatur pleraltera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apbi ad judicandum sedeat non habebit, qui profecto cum aliis iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes
Abbreviated transcription (Latin):
cione cum sederit filius ho¬
minis in sede maiestatis
sue. sedebitis et uos super
sedes duodecim. iudicantes
duodecim tribus isra el.
Non dixit qui reliquistis
omnia. hoc enim et socrates
fecit phylosophus. et multi
alii qui dinicias contemp¬
serunt. scd qui secuti estis
me. quod proprie a postoloꝵ
est atq credentium. in rege¬
neracione cum sederit filiꝰ
hominis in sede maiestatis
sue. quando ex mortuis de cor¬
rupcione resurgent. ĩ corrup¬
ti. sedebitis et uos in soliis
indicanciumt. condempnã¬
tes duodecim tribus ifrael.
quia nobis credentibus. illi
credere noluerunt. uiii.
Tomnis qui relique¬
rit domnun. uel frẽs.
aut sorores. aut patrem.
aut matrem. aut uxorent.

Expanded text:
lius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit: qui reliquistis omnia, hoc enim et Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: 151 quod proprie apostolorum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matre
Abbreviated transcription (Latin):
ter nomen meũ. centuplũ
accipiet. et uitam eternam
possidebit. Multi autem
erunt prumi nauissimi. ⁊
nouissimi primir. Locus iste
cum illa sentencia cõgruit.
in qua saluator loquitur.
non ueni pacem mittere
sed gladium. Ueni enim
separare hominem a patre
suo. et matrem a filia. et
nurum a socru. et inimici
hominis domestici eius.
Qui ergo propter fidẽ cristi
et predicacionem enuange¬
lii. omnes affectus contemp¬
serint. atq dinicias et scl̃i
uoluptates. isti centuplũ
recipient. et nitam eternã
possi debũt. Ex occasione
huius sentencie quidã in¬
troducunt mille annos pꝰ
resurrectionem dicentes.
nobis tunc centuplum õ¬
mum rerum quas dimi¬
simus. et uitam eternam
esse reddendam. non intel¬
ligentes. quod si in ceteris
digna sit repromissio iu
xorib appareat turpitudo.
ut is qui unam pro domi¬
no dimiserit. centum reci¬
piat in futuro: S ensus gͥ
iste est. Qui carnatia pro
saluatore dimiserit. spiri¬
tualia recipiet. Que com¬

Expanded text:
lum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru: et inimici hominis domestici ejus Supra X, 34. Qui ergo propter fidem Christi, et praedicationem Evangelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates: isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae, quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes tunc nobis centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam esse reddendam: non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo; ut qui unam pro Domino dimiserit, et centum recipiat in futuro. Sensus ergo iste est: Qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritualia recipiet: quae com
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ita ut per totam urbem
sonus predicacionis ac sci¬
tatis ipsius fieret. et exiret¬
faina per innuersam circa
regionent de illo. Iant enimi¬

Expanded text:
ae, ita ut per totam urbem sonus praedicationis et sanctitatis ejus fieret, et fama per universam circa regionem de illo exi
Abbreviated transcription (Latin):
lu lum dormitare. Cadẽsq
de fenestra satis excelsi ce¬
naculi spiritũ exalauit.
Inero. et ira succẽsus¬
lites igne cremari. paulũ
cum longino. et megisto
prefectis. atq acesto centuri¬

Expanded text:
lulum dormitare coepit, cadensque de fenestra satis excelsi coenaculi, spiritum exhalavit.Nero Caesar ira succensuslites igne cremari praecepiit, Longino et Megisto praefectis atque Acesto centuri
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq gemi fixit. et tetẽ¬
dit collum. Spiculator
sit. et caput enis abscidit.
Quod postqmͣ a corpore
precisum fuit. nomen dñi¬
ihesu cristi ebraice clara no¬
ce personuit: Statimq: de
corpore ens mda lactis ĩ
nestimenta militis exili¬
uit. et post eam sanguis¬
.rb. efflurit. Etolla uero qua
sibi ligauerat oculos. cũ¬
pere. non comparuit. Tã¬
ta etiant lucis ĩmensitas
et odoris su auitas ni mo¬
mento illuts decollauonis
celitus ibi emicuit. ut mor¬
talium oculi splendorem
illum sufferre. et humana
lingua odorem narrare

Expanded text:
trumque genu flexit et collum tetendit. Spiculator sit et caput ejus abscidit; quod postquam a corpore praecisum fuit, nomen Jesu Christi Hebraice clara voce personuit. Statim de corpore ejus unda lactis in vestimento militis exivit et postea sanguis effluxit. Stola vero, qua sibi ligaverat oculos, non comparuit. Tanta etiam lucis immensitas et odoris suavitas in momento illius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferre et humana lingua odorem narrare
Abbreviated transcription (Latin):
bus gandium. Sed et in¬
stitutor imperatoris a deo
illi est amicicia copulatus
uidens in eo diumã scien¬
ciam. ut se a colloquio illi¬
us temperare iux posset:
quatinus si ore ad os illũ
alloqui non ualeret. fre¬
quentibus dans et accep¬
tis epistolis ip̃ius dulce¬
dine et amicabili colloqͥo
atq consilio frueretur. et
sic eius doctrina agente
spiritu sancto multiplica¬
batur. et anabatur. ut li¬
cite ian doceret. et a młtis
libentissime au diretur.
Disputabat si quid̃ cum
chtutcorum philosophis.
et reuincebat nideos. Dñ¬
gister cesaris coram es re¬
legit. et in cunctis admi¬
rabilem reddidit. Sena¬
tus eciam de illo non me¬
digcriter senciebat. iii¬
ram in cenaculo ediciori
se subducens aspectibuts¬
diret documenta uite per¬

Expanded text:
bre gaudium. Seneca etiam institutor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio atque consilio frueretur. Sic nimirum ejus doctrina, agente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum ethnicorum philosophis et revincebat Judaeos, undgister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentiebat. Igiram in coenaculo editiori se subducens aspectibusdiret documenta vitae per
Abbreviated transcription (Latin):
reliquimus omnia. et se¬
cuti sumus te. Quid er¬
trus dixit. E cce nos reliqͥ¬
mus omna. et secuni su¬
mus te. Quid ergo erit
nobis: Grandis fiducia.
Petrus piscator erat. di¬
nes non fuerat. ciboz ma¬
nu et arte querebat. et tam̃
loquitur confidẽter reliqui

Expanded text:
a et seculi sumus te, quid ertrus dixit: Ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te, quid ergo erit nobis? Grandis fiducia! Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur co
Abbreviated transcription (Latin):
uero quod semel dicitur do¬
minus deus sabaoth. diui¬
ne nature cognoscimus mnu¬
tatem. Plane absq omin
dubitacione credendum est
prẽm. et filium. et spiritũ
sanctũ. unũ esse deũ omni
potentem. etermi. in cõ¬
mutabilem. et singuli ho¬
rum deus. et simul omnes
unius deus. Et singulus
nes una substancia. qui a
quicquid est pater es quod
deus est. quo substancia est.
quo eternitas est. hoc filius
hurspiriins sanctus. Ita
euam et filius eoquod dẽ
est. quo substancia est quo
eternitas est. hoc pater est.¬

Expanded text:
vero, quod semel dicitur, Dovero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, diviae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione credendum est Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse Domipotentem, aeternum, incommutabilem: et singuli horum Deus, et simul omnes unus Deus: et singulis nes, una substantia: quia quidquid est Pater, quo Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Filius, hoc Spiritus sanctus est. Ita etiam et Filius, eo quo est Deus, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est
Abbreviated transcription (Latin):
dinem nostram. Cum
enim singulari numero
dicit. ymaginem: osten¬
dit unam naturam esse.
ad cinus ymaginem hõ
fiebat. Cum uero dicit
pluraliter nostram. ostẽ¬
dit deum ad cuins yma¬
ginem homo fiebat. non
unam esse personam .U.
Ienim illa essencia
patris et filii et spi¬
ritus sancti una esset per¬
sona. non diceretur adi¬
maginem nostram sed
ad ymagnent meaur: nec
dixisset faciamũs. sed faciã.
Siuero in illis tribus per¬
soins.tres essent intelligẽ¬
de. uel credende substancie
non diceretur ad ymagi¬
nem nostram. sẽd ad yma¬
gines nostras: Sed ad u¬
nam ymagiem unm
dei. homo factus dicitur.
ut una sancte trmitatis
essencialiter diuinitas in¬
timetur. Hanc quoq tri¬
nitatem personarum atz
unitatem nature. prophã
ysaias reuelatam sibi nõ
tacuit. cum se dixit sera¬
phin udisse clamancia.
sanctus. sanctus. sãctus.
dominus deus sabaoth.
Ubi prorsus in eo quod
dicitur tertio sanctus. per¬
sonarum trinitatẽ. in eo

Expanded text:
dinem nostram . Cum dinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur ad imaginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset faciamus; sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae, vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 personarum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit Seraphim vidisse clamantia: Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Deus Sabaoth : ubi prorsus in eo, quod dicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo
Abbreviated transcription (Latin):
parabilis est in operibus:
qmͣius quedam opera dei
quibusd̃ personis speciali¬
ter conuemiant. si cut pr̃ĩ
uor illa que de celo sonu¬
it super cristum baptiza¬
tum. et ad filii personain
humanitatis tantũ modo
pertinet suscepcio. et spiri¬
tus sancti persone propri¬
e congriit illa colum ba
in cuius specie idem sp̃s
sanctus descendit super
eundem filium dei. secũ¬
tum. Ceneanus igitur
firmissime patrem et fi¬
lium et spiritum sctm̃
unum naturaliter esse¬
deuin: neq tamen ipm
prem esse qui filius est
neq filium ipm esse qui
pater est. nec spm̃ sactũ
ipi esse qui pater aut
filius est. Dna ẽ enim
patris et filii et spiritus
sancti essencia. in qua nõ
est aliud pater. aliud filiꝰ
aliud spiritus sanctus. ꝙͣ¬
ins personaliter sit alius
pater. alius filius. alius
spiritus sanctus. Quod
nobis maxime in ip̃o sãc¬
tarum scripturarũ demõ¬
stratur incio. ubi deus di¬
cit. Faciamus hominem
ad magniem et similitu¬

Expanded text:
parabilis est in operibus, parabilis est in operibus, quamvis quaedam opera Dei quibusdam personis specialiter conveniant; sicut Patri vox illa, quae de coelo sonuit super Christum baptizatum; et ad Filii personam humanitatis tantummodo pertinet susceptio; et Spiritus sancti personae proprie congruit illa columba, in cujus specie idem Spiritus sanctus descendit super eumdem Filium Dei secun3. Teneamus igitur firmissime Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una est enim Patris et Filii et Spiritus sancti essentia. In qua non est aliud Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitu
Abbreviated transcription (Latin):
nitas in persoins uera et
sempiterna uuitas in sb̃¬
stancia. quia una est sub¬
stancia. pater. et filius.i
spiritus sanctus. Het ne¬
ro sancta trinitas. nichil¬
manns est in tribus per¬
sons simul nommatis.
qmͣ in una qualibet per¬
sona semel dicta. quia u¬
naqq persona. plena est
substancia in se. Non tñ
tres substancie. sed innus
deus. una fubstancia. unua
potencia. una eternitas.
una magnitudo una bo¬
nitas. pater. et filius ⁊ sp̃s
sanctus. Nec aliud est pr̃
in natura. qmͣ filius uel
spiritus sanctus: nec ali¬
nd filius uel spiritus sct̃s
qmͣ pater in natura: qͥb
est una natura. Sed aliꝰ
est pr̃ in persona. alius fili¬
us in persona alius sp̃s
sanctus in persona. In pa¬
tre manet eternitas. in
filio equalitas. in spiritu
sancto eternitatis equali¬
tatisq connexio.
num omnes in sub¬
stancia. et essencia.
omm potencia. et deitate.
Sicut enim cadem sanc¬
ta trinitas inseparabilis
est in substancia. ita inse¬

Expanded text:
nitas in personis, vera et nitas in personis, vera et sempiterna unitas in substantia, quia una est substantia Pater et Filius et Spiritus sanctus. Haec vero sancta Trinitas nihil est in tribus personis simul nominatis quam in una qualibet persona semel dicta, quoniam unaquaeque persona plena est substantia in se, non tamen tres substantiae, sed unus Deus, una substantia, una essentia, una aeternitas, una magnitudo, una bonitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nec aliud est Pater in natura quam Filius vel Spiritus sanctus, nec aliud Filius et Spiritus sanctus quam Pater in natura, quibus est una natura. Sed alius est Pater in persona, alius Filius in persona, alius Spiritus sanctus in persona. In Patre aeternitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto aeternitatis aequalitatisque connexio. Unum omnes in substantia et essentia, omnipotentia, et divinitate. Sicut enim eadem sancta Trinitas inseparabilis est in substantia, ita inse
Abbreviated transcription (Latin):
substancie. nunis essoicie.
umius potestatis. creatorẽ
ominum creaturam̃. a qͦ
omma. per quem omma.
ii quo omnia. Credim
patrem a semctipso nõ ab
alio. Filium a patre geni¬
tum deun uerum de deo ne¬
ro. lumen uerum de lumine
uero. Non tamen duo lu¬
mmaria. sed unimi lumẽ.
Spiritum sanctum a prẽ
et filio. equaliter proceden¬
tem. consubstancialem:
et cretermm patri et filio.
deus ni se. filius ple¬
nas deus a prẽ genitus:
spirinis sanctus plems
deceg: a patre et filio proce¬
denci Mon iamen tres de¬
os dicimus: sed unũ deũ
onimpoientem etermim.
imuisibilem incõmutabi¬
lem. Qui totus ubiq est.
totus ubiq presens. non
per partes diisus. sed to¬
tus in omnibus. non lo¬
caliter. sed potencialiter.
Qui sine conuitacione sui
mutabilia creauit. et cre¬
ata gubernat. semper ma¬
nens quod est. Cui nichil
accidens esse poterit. quia
simplici diuinitatis na¬
prium est. cui idem est esse
unuere. ⁊ intelligere. Et hec
tria unus deus. in
ra sempiternaq tri¬

Expanded text:
tantiae, unius essentiae, unius potestatis, creatorem omnium creaturarum; a quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Credimus Patrem a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero: non tamen duo lumina, sed unum lumen. Spiritum sanctum a Patre et Filio aequaliter procedentem; consubstantialem, coaeternum Patri et Filio. Deus in se, Filius plenus Deus a Patre genitus, Spiritus sanctus plenus Deus a Patre et Filio procedens. Non tamen tres deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incommutabilem, qui totus ubique est, totus ubique praesens: non per partes divisus, sed totus in omnibus non localiter, sed potentialiter. Qui sine communicatione sui, mutabilia creavit et creata gubernat, semper manens quod est. Cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis narnum est, cui idem est esse, vivere, et intelligere. Et haec tria unus Deus. Haec et sempiterna tri
Abbreviated transcription (Latin):
care corpus enis et san¬
gumem bibere. Ei qui
manducat meam car¬
nem. et hubit meũ san¬
guinem. in me manci
et ego in eo. Hoc ẽ ergo
manducare illam escam
cristo manere. et illum in¬
se manentem habere. ac ꝑ
hoc qui non manet ĩ xp̃o.
et ni quo non manet cri¬
stus. proculdabio nõ mã¬
ducat spũ aliter euis car¬
nem. licet carnaliter et in¬
sibiliter premat dentibr
sacramenta corporis et
sangunus cristi. sed ma¬
gis tante rei sacramẽtũ
ad iudici sibi mandu¬
cat et bibit. qui ĩmũdus
presunt ad cristi accedere
la crantenta. que alius
non digne suunt. nisi qͥ
mundus est. De quib
dicitur. Heati mundo
corde. qm̃ ip̃i deum iide¬
Icut misit me n¬
et ego uuo propter prẽm¬
Et qui manducat me:
et ipse uiuet propter me.
Non enin filius parti¬
cipacione patris fit meli¬
or qui est natus equalis.
sicut participacione filii
per unitatem corporis et
sanguins quam illa
manducio potacio q si¬
gnificat. efficit nos meli¬
ores. Bnunius ergo nos

Expanded text:
rpus ejus, et sanguinem bibere. Et qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat spiritualiter ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi; sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, quia immundus praesumit ad Christi accedere sacramenta, quae alius non digne sumit, nisi qui mundus est; de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videicut misit me, inet ego vivo propter Patremet qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ exmanunt. factus
obediens usq ad signũ
crucis. Sicut misit me
inuens pater. et ego nn¬
no propter patrem. et qͥ
manducat me. et ipse
umet propter me. Ac si

Expanded text:
ipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
fecit pellem meam. et car¬
nem meam: contrunt ossa
mca. Edificauit in grro
meo: et circundedit me pel¬
le. et labore nn tenebrosis
collocaiit me. qua si mor¬
tues sempiternos. Gymel.
Circumedificauit aduer¬
sum me ut non egrediar:
aggrauauit compedem
meam. Sed et cum cla¬
mauero et rogauero: ex¬
dudet oracionem meam.

Expanded text:
fecit pellem meam, et carfecit pellem meam, et carnem meam, contrivit ossa mea. Aedificavit in gyro meo, et circumdedit me felle et labore. In tenebrosis collocavit me, quasi mortuos sempiternos.  Gimel.  Circumaedificavit adversum me, ut non egrediar: aggravavit compedem meum, Sed et cum clamavero, et rogavero, exclusit orationem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
e spiritalib autem
nolo uos ignoiare
fratres. Scitis quia cũ
gentes essetis: ad simula¬
chra muta prout du ce¬
banuni euntes. Ideo uo¬
in spiritu dei loquens di¬
cit anathema ihesu. Et¬
nemo potest dicere domi¬
nus ihesus. nisi in spiritu
sancto. Diuisiones uero
gr̃arum sunt. idem autẽ
spiritus. Et diuisiones
mistracionum sunt:
idem autem dñs. Et dii¬
siones operacionum sũt:
idem uero deus. qui opera¬
Pnicuiq autem datur
manifestacio spiritus ad
utilitatem. Alii quidem
per spiritum datur sermo
sapiencie. alii autem sermo
sciencie. secundum eundẽ
spiritum. alteri fides in eo¬
dem spiritu. Alii gr̃a sani¬
tatum in unospiritu. alii
opetacio uirtutum. alii ꝓ¬
phecia. alii discretio spiri¬
tuum. alii genera lingua¬
rum. alii interpretacio ser
monum. Feria .uiͨ. Aleph.
goux uidens pauper¬
tatem meam: in uir¬
ga indignationis enis.
Meminauit et aoduxrit
in tenebras: et non in lucẽ.
Tantum in me uertit: et
conuertit manum suam
tota die Heth. Detustã

Expanded text:
e spiritalibus autem nolo vos ignorare fratres scitis quoniam cum gentes essetis ad simulacra muta prout ducebamini euntes ideo noin Spiritu Dei loquens dicit anathema Inemo potest dicere dominus' Iesus' nisi in spiritu sancto. diuisiones autem donationum sunt, idem autem spiritus; et diuisiones ministrationum sunt idem ipse dominus; et diuisiones operationum sunt, idem uero deus, qui oUnicuique datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Alii quidem per Spiritum datur sermo sapientiae; alii autem sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum: alteri fides in eodem Spiritu; alii gratia sanitatum in uno Spiritu: alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretaI. Aleph. Ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis ejus. Me minavit, et adduxit in tenebras, et non in lucem. Tantum in me vertit, et convertit manum suam tota die.  Beth.  Vetustam
Abbreviated transcription (Latin):
iam quia fidelis est gau¬
deat. E ed ecce quod pro¬
misit mimme seruauit.
Ad excertenda praua opera
ad cencupiscendas mun¬
di pompas dilapsus est:
uideamus si iam scit plã¬
gere quod erraint. Apud
misericordem namq nedi¬
cem. nec ille fallar habebi¬
tur. qui ad ueritatem re¬
uertitur. eciam postqmͣ
mentitur. quia om̃ps deus
nostram suscipit. ipse suo
iudicio hoc quod errauimꝰ

Expanded text:
jam quia fidelis est, gaujam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus itentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Qui crediderit.
et baptiatus fuerit. saluꝰ
erit. Qui uero non credi¬
derit. condemnabitur.
Fortasse miusquisq apid
semetipsũ dicat. Ego iã
credidi. saluus ero. De¬
rum dicit. si fidem operi¬
bus tenet. Uera etemm
fides est. que in hoc quod
uerbis dicit. maribus nõ
contradicit. Hinc est enĩ
ꝙ de quibusd falsis fideli¬
bus. paulus dicit. Qui
confitentur se nosse deum:
factis autem negant.
Hinc iohannes ait. Qi
dicit se nosse deun. et mã¬
data enis non custodit.
mendax est. Quod cum
ita sit. fidei nostre uerita¬
tem in uite nostre consi¬
deracione. debemius agno¬
scere. Tunc etenim uera¬
citer fideles sumus si qd̃
uerbis promittimus. ope¬
ribus implemus. In die
quippe baptismatis omi¬
bus nos antiqui hostis o¬
peribus atq omnibus põ¬
pis abreminciare promi¬
simus. Itaq inusquisq
uestrum ad consideracio¬
nem su am mentis oculos
reducat. et si seruat post
baptismum quod a ñ bap¬
tismum spopondit: certus

Expanded text:
Sequitur: 3. Qui crediderit, Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis auteHinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid cum omni creatu
ra. homo. nixta aliquid oĩs
creatura homo. Onni gͦ
creature predicatur enuan¬
gelium. cũ soli homini pre¬
dicatur. quia ille indelicet
docetur. propter quem in t̾¬
ra cuncta creata sunt. et a
quo omma per qnͣdam si¬
militudinem aliena nou
Otest eciam omnis
creature nomme. oĩs¬
nacio gencium designari.
Ante et enim dictũ fuerat
in uiam gencium ne abie¬
ritis: nunc autem dicitur.
predicate omni creature.
ut scilicet prius a ndea a¬
postolorum repulsa predi¬
cacio. tunc nobis in adnu¬
tornim fieret cum hanc il¬
la ad dampnaciomis sue
testimonnum superha re¬
pulisset. S ed cum discipu¬
los ad predicandum mit
tit. quid aliud in mundo
facit nisi grana seminis
aspergit. Et panca mittit
in semure. ut multarũ
messium fruges recipiat
ex nostra fide. Neq eteni
in uniuersum mundũ
tanta infidelium messis
exurgeret. si de manu do¬
mini suꝑ racionalen ter¬
ram. illa electa grana pͥ¬
dicancium non uenissẽt.

Expanded text:
aara homo, juxta aliquid omnis creatura homo. Omni ergo, creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non test etiam omnis creaturae nomine, omnnatio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset.
Abbreviated transcription (Latin):
cia. quid ammonendo di¬
cat audiamus. Emites ĩ
mundunt unmersum pre¬
dicate enuangelium omni
creature. Numi quid fratres
mei sanctum enuangeliũ
uel insensatis rebus. nel bru¬
tis ammalibus fuerat pre¬
dicandum. ut de eo discipu¬
lis dicatur. predicate omni
creature. Sed omnis crea¬
tiexesnomine signatur hõ.
Sunt namqr lapides. sẽd
nec uuunt nec senciunt.
Sunt herbe et arbusta. in¬
nunt quidem sed non sen¬
ciunt. Dnuunt dico. non
per anmani. sed per uiridi¬
tatem. quia et panlus di¬
uit. Insipiens tu quod semi¬
nas non inuificatur. nisi
prius moriatur. Unui gͥ
quod moritur. ut iuifice¬
tur. Lapides itaq sunt: s
non uiunt. Arbusta aũt
sunt: uinunt sed nõ sẽciunt.
Huita uero anmalia sũt.
discernunt. Angeli et entm
sunt: inuunt. senciunt et
discernunt. Omiis autẽ
creature aliquid habet hõ.
Habet naiq esse cõmune
cum lapidibus. muere tũ
arboribus. sentire cũ anĩa¬
libus. intelligere cũ ãgelis.
Si igitur commune habet

Expanded text:
o dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet