comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ST EPHAN US. beatus
& primus postapostolos abapł̃isdia.¬
conus ordinatus. ante apłos corona¬
tus. illas t̾ras passus in lustrauit: is¬
tas mortuus uisitauit: Sedmortuuꝰ
non uisitar&: nisi et mor tuus uiue¬
ret Exiquus puluis. tantum popu¬
lum congregauit Cins latet :
beneficia patent: Cogitate Rmĩ
quae nobis ds̃ seruauit in resur¬
rectione iustorũ: quitanta praestat
de puluere mortuorum: Caro scĩ
stephani ꝑ loca singula diffamatur:
sed fidei eius meritum commendatur:
Sic exspectemus consequi temporalia
beneficia: ut eum imitando accipere
mereamur aeterna: Quid nobis¬
Quid nobis
beatus martyr imitando insua passio¬
nȩ ꝓposuit. hoc ad tendere. hoc credere.
hoc implere. uereest sollempnia scĩ¬
martyris cȩlebrare : Dñs ihs̃ xp̃s int̃
p̃cepta magna & salubria diuina et al¬
tissima quȩ dedit discipulis suis: hoc ui¬

Expanded text:
Stephanus, beatus et primus post Apostolos ab Apostolis diaconus ordinatus, ante Apostolos coronatus; illas terras passus illustravit, istas mortuus visitavit. Sed mortuus non visitaret, nisi et mortuus viveret. Exiguus pulvis tantum populum congregavit: cinis latet, beneficia patent. Cogitate, charissimi, quae nobis Deus servet in regione vivorum, qui tanta praestat de pulvere mortuorum. Caro sancti Stephani per loca singula diffamatur: sed fidei ejus meritum commendatur. Sic exspectemus consequi temporalia beneficia, ut eum imitando accipere mereamur aeterna. Quod nobis beatus Martyr imitandum in sua passione proposuit, hoc attendere, hoc credere, hoc implere, vere est solemnia Martyris celebrare. Dominus noster inter praecepta magna et salubria, divina et altissima quae dedit discipulis suis, hoc vi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiet. et uitã ae ternã pos sidebit
¶uienĩ terrenis affectibus siue pos¬
sessionibus. ꝓxp̃ĩ discia. pulature¬
fecerit: eo plures inueniet. quise inter¬
no suscipere affectu. et suis gaudeant
sustentare substantiis : Eiusdẽ nimiru
professionis uitaeq consortes. qui seꝓ
xp̃o pauperẽ factũ. in suis donib: agrisq
recipere et maiore prorsus quam
uxor parens fr̃. aut filius carnalis.
deuotione caritatis refouere delec¬
fectionẽq quaꝑ caritatẽ inuicẽ serui¬
unt. ostendit: Cuiꝰ rei. et in nobisip
cum alicubi prorerũ necessitate di¬
gre dientes. cuncta nobis mon asterio¬
rũ habita cula. quasi propria pete¬
re cognouimꝰ. Cunctos in nr̃m obse¬
quiũ. sincerissima de uotione ꝓnos
aspeximꝰ : et maximae inbeateme¬
moriae patre nr̃o benedicto cuiꝰ
hodie uenerandã ad sumptionis
diẽ debita soll ẽpnitate. recolimꝰ.¬
finẽ totum lectionis huiꝰ tenorẽ
uidemus ꝑfectissime compleri¬

Expanded text:
ternam possidebit. Qui enim terrenis affectibus sive possessionibus pro Christi discipulatu reAl., amore profecerit, eo plures inveniet qui se interno suscipere affectu, et suis gaudeant sustentare substantiis: ejus nimirum professionibus vitaeque consortes, qui se pro Christo pauperem factum in suis domibus agrisque recipere, et majore prorsus quam uxor, parens, frater, aut filius carnalis devotione charitatis refovere delecfectionemque qua per charitatem invicem serviunt, ostenditur. Cujus rei et in nobis ipcum alicubi pro rerum necessitate digredientes cuncta nobis monasteriorum habitacula, quasi propria, patere cognovimus, cunctos in nostrum obsequium sincerissima devotione pronos aspeximus, et maxime in beatae memoriae Patre nostro beato Benedicto, cujus hodie venerandam assumptionis diem debita solemnitate recolimus, totum lectionis hujus tenorem videmus perfectissime compleri
Abbreviated transcription (Latin):
Quorũ in superi oribus huiꝰ lectionis
dñs meminit. cum principe quodam
inter rogante. quid bonifaciendo uitã
posset haber eꝑpetuam. siuis inquitad
uitã in gredi seru amandata. Non homi¬
cidium facies. non adulteriũ. non faci¬
honora patrẽ et matrẽ. etdiliges pro

Expanded text:
quorum et in superioribus hujus lectionis quorum et in superioribus hujus lectionis Dominus meminit, cum principe quodam interrposset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non furtum, non fahonora patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
gis sae cularia : Sciendum namq ẽ
om̃s. qui ad exemplũ apłorum suare¬
liquer unt omã. esecuti sunt xp̃m: ui
dices cum eo uenturos sicut etiã om̃e
mortaliũ genꝰ esse uidicandũ. Quia
enĩ duode nario sepe numero solet in
scripturis uniuersitas designari: ꝑ
duodecĩ sedes apłorum omniũ nume¬
rosita siudicantiũ etꝑduodecim tribus
israhel uniuer sitas eorum qui uidi¬
candisunt ostenditur. Unde notandũ
quod sunt ordines aelectorũ inuidi¬
tio futuri. Unus uidicantiũ cũ dño
de quibus hocloco memoratur. qui
reliquer int omã et secuti s̃ illũ. ali¬
us uidicaturus ad nõ qui non quidẽ
omã sua pariter reliquer unt: sed de
his tamen quae habebant cottidianas
darehelemosynas. pauperibus xp̃icura¬
bant Unde auditur is: in iuditio Ve¬
nite benedicti patris mei possidete para¬
tum uobis regnũ a constitutione mundi
E suriuienĩ : et dedistis mihi manduca¬
re Sitiui: & de distis mihibibere. et cet̃.

Expanded text:
gis saecularia? Sciendum namque est gis saecularia? Sciendum namque est omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti sunt Christum, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designari, per duodecim sedes apostolorum omnium numerositas judicantium, et per duodecim tribus Israel universitas eorum qui judicandi sunt, ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri: unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memorat, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum; alius judicatorum a Domino qui non quidem ia sua pariter reliquerunt, sed de his tamen quae habebant quotidianas dare eleemosynas Christi pauperibus curabant. Unde et audituri sunt in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere , et caetera,
Abbreviated transcription (Latin):
uos quis aecuti estisme in regenera¬
tione. cum sederit filius hominis in
sede maiestatis suae. sedebitis et uos
suꝑ sedes duodecĩ. uidi cantes duo¬
decĩ tribus isrł: In hac quippe uita
prosuo nomine laborantes in aliap̃¬
miũ sꝑare docuit idest inregeneratio¬
ne. cum uidelicet inuitã in morta¬
lem fuerimꝰ resurgendo regene¬
rati. : qui inuitã caducã fueramꝰ¬
mortalit̃ geniti: Et iusta prorsus
retributio ut quihic ꝓxp̃o huma¬
naegloriã celsitudinis neglecxeraN¬
uidices cumeohumanae comuersationis
ad sidant Et quia se quendis eius uestigiis
nulla ratione poterant auelli usq: ad fasti¬
gun: udiciariae potestatis illũ sequendoꝑ
ueniant. Nemo autẽ putet duodecĩtantũ
decim solesunt tribus isrł iudicandae¬
Alio quin tribus leui quaetercia decima ẽ
iniudicata recedet. Etpaulus quit̃cius
te mat hias electusẽ : iudi candisor¬
tepriuabitus. cũ ipsae dicat. Nescitis
qm̃ angłos udicabimꝰ: quanto ma¬

Expanded text:
vos qui secuti estis me, in regeneravos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Fet vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. In hac quippe vita pro ejus nomine laborantes, in alia praemium sperare docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, qui in vitam caducam mortaliter eramus geniti. Et justa prorsus retributio ut qui hic pro Christo humanae gloriam celsitudinis neglexerunsingulariter cum eo humanae conversationis assideant; et qui a sequendis ejus vestigiis nulla ratione poterant avelli, usque ad fastigium judiciariae potestatis illum sequendo perveniant. Nemo autem putet duodecim tantumdecim solae sunt tribus Isralioqui tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedet, et Paulus qui decimus te Matthias electus est, judicandi sorte privabitur cum ipse dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
TDI ENS ad nõ petrus
qui diues difficile intrarȩt
in reqnũ caelorum. sciensq cũ suis
condiscipulis ad integrũ mundi fal¬
lentis sprae uissae delitias. uoluit
agnoscere quid uel ipsi uel caeteri
mundi contemptores. promaiori
mentis uirtute. maioris p̃mii spera¬
re deberent. Etrespondens dño:
ait Ecce nos reliquimꝰ omã: etse¬
tibi soller ter intuendũ. quod non solũ
se omareliquisse. sed et dnm̃ sequiglo¬
riatur. Qui astultum profecto ẽ uixta
platonẽ. et diogenẽ et quosdã alios phi¬
losophos uitae quidẽ huius diuitias
calcare. et non haec proae terna ad¬
ipiscenda uita. sed pro magni agere
mortali um laude captanda. Stultũ
p̃sentes labores ultro absq spe futu¬
rae subire. quietis &e pacis. Perfectꝰ
autẽ illeẽ: qui habiens uendit omã
quae habet etdat pauperibus. acue¬
niens sequitur xp̃m̃. Habebit enĩ
thesaurum: non de ficientẽ in caelis
Vnde bene inter rogante petro: dixit
ta libusihs Amen dico uobis. quod

Expanded text:
Audiens a Domino Petrus quia dives difficile intraret in regnum coelorum, sciensque secum suis condiscipulis ad integrum mundi fallentis sprevisse delicias, voluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, et sesolerter intuendum quod non solum se omnia reliquisse, sed et Dominum sequi gloriatur: quia stultum profecto est, juxta Platonem et Diogenem, et quosdam alios philosophos, vitae quidem hujus divitias calcare, et non haec pro aeterna adipiscenda vita, sed pro inani agere mortalium laude captanda: stultum praesentes labores ultro, absque spe futurae subire quietis et pacis. Perfectus autem ille est qui abiens vendit omnia quae habet, et dat pauperibus, ac veniens sequitur Christum. Habebit enim thesaurum non deficientem in coelis. Unde bene interrogante Petro, dixit talibus Jesus: Amen dico vobis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lixibus tribuit sequitur. non tantũ ip¬
sae uitã ꝑcipiet : seda etiã deuita alio¬
rum cum dnõ uidicabit. Atq itafit.
ut iniuditio ut diximus. duo sint ordi
ordines: dño narrante cõperimus:
Unũ eorũ. qui fidei xpĩanae miste¬
rus initiati. opera fidei exercere con
tatur: Discedite ame maledicti

Expanded text:
luxibus tribuit, sequitur, non tantum vitam ipse percipiet, sed etiam de vita aliorum cum Domino judicabit: atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo sint ordinordines Domino narrante comperimus: unum eorum qui fidei Christianae mysteriis initiati, opera fidei exercere conttatur: Discedite a me maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
didit in nomine unigeniti filudei.
Nui qm̃ nec uerbotenus xp̃m colere
uoluerunt. nec uerba saltimeius
audire sed adhoc tantũ ueniunt inu¬
diciũ. ut cũ eis qui tudicantur peccato¬
ribus indãpnationẽ mittantur aet̃nã:
Uerum his cũtimore et pauore debito
paulisꝑ commemoratis. ad loetissi¬
ma potius dnĩ etsaluatoris nr ĩ pro¬
missa. comuertamus auditũ. Videa¬
tantum modo uitaep̃mia. suis sequa¬
cibus. sed etp̃sentis munera pollicet᷑
eximia: & omis inquit qui relique¬
ri domũ. uel frs. aut sorores. aut pa¬
trẽ. aut matrẽ. aut uxorẽ. aut filios.

Expanded text:
dit in nomine unigeniti Filii Dei . Qui quoniam nec verbo tenus Christum colere voluerunt, nec verba saltem ejus icio, merentur audire. sed ad hoc tantum veniunt in judicium, ut cum eis qui judicantur peccatoribus, in damnationem mittantur aeternam. Verum his cum timore et pavore debite  Al., debito paulisper commemoratis, ad laetissima potius Domini et Salvatoris nostri promissa convertamus auditum. Videatantummodo vitae praemia suis sequacibus, sed et praesentis munera pollicetur eximia. Et omnis, inquit, qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, au
Abbreviated transcription (Latin):
Pater: ignosce illis quia nesciunt. quid
faciunt: Dicunt sibi sed ipsȩ hoc potuit
tam quã filiusdĩ : tamquã unicus patris
Caro enĩ pendebat: sed ds̃ intus latebat:
Nos autẽ quid sumꝰ. qui ista faciamus:
Fallit qui iussit: non fallit: Simultũ
ateputas imitari dnm̃ tuũ adtende. STE¬

Expanded text:
Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; dicunt sibi, Ipse hoc potuit, tanquam Filius Dei, tanquam unicus Patris. Caro enim pendebat, sed Deus intus latebat. Nos autem quid sumus, qui ista faciamus? Fefellit qui jussit? Absit: non fefellit. Si multum ad te putas imitari Dominum tuum, attende Ste
Abbreviated transcription (Latin):
urĩ qui incaelisẽ qui facit oriri solẽ¬
suum suꝑ bonos & malos: et pluit suꝑ
iustos & iniustos: Hoc uidimus:
negare non possumus: Numquid
dictumẽ nubibus pluite suꝑ agros
cultorũ meorũ. & recedite abagris.
blasphematorũ meorũ : Numquid
dictum est soli. uideantte . qui meco¬
lunt. nonte uideant. quime maledi¬
cunt: Beneficia decaelo: beneficia
det̾ra Scatent fontes agripinguescunt:
etista boni habent & mali: Habent
grati : habent ingrati : Quitanta praes
tat bonis & malis : putamꝰ nihil seruat
bonis: hoc dat. & bonis et malis: quod
donauit & lapidatoribus stephani: Hoc
Maxime ergo fr̃s exemplo huius
martyris in imicos nros amare discamus:
exemplũ ꝓpositumẽ de dõpatre. qui facit¬
solẽ suum oriri suꝑbonos et malos: Dix̃
amator inimicorũ suorũ inmundũ uenit.
leuit: delendo peccata ex inimicis : ami¬
cos fecit De his amicis: est iste sc̃s
frementibus. irascentibus. insultantib
in ridentib crucifigentibus: ait: Pater

Expanded text:
facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Hoc videmus, hoc negare non possumus. Numquid dictum est nubibus: Pluite super agros cultorum meorum, et recedite ab agris blasphematorum meorum? Numquid dictum est soli: Videant te qui me colunt, non te videant qui mihi maledicunt? Beneficia de coelo, beneficia de terra: scatent fontes, agri pinguescunt, t ista boni, habent et mali; habent grati, habent ingrati. Qui praestat tanta bonis et malis, putamus nihil servat bonis? Hoc dat bonis et malis, quod dedit et lapidatoribus Stephani: hoc vero Maxime ergo, fratres, exemplo hujus Martyris, inimicos nostros amare discamus. Exemplum propositum est de Deo Patre, qui solem suum oriri facit super bonos et malos. Dixit amator inimicorum suorum in mundum venit, levit: delendo peccata, ex inimicis amicos fecit. De his amicis erat etiam frementibus, irascentibus, irridentibus, insultantibus, crucifigentibus, ait: Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos suos Graue p̃ceptum: sed
grandep̃mium: Denique cum hoc mo¬
ner &. uidete quid dixerit: Diligite
inimicos uros bene facite eis qui oͬder̃¬
uos. & orate proꝑsequentib uos A¬
distis opus. exspectate mercedem : etui

Expanded text:
inimicos suos. Grave praeceptum, sed grande praemium. Denique cum hoc moneret, videte quid dixerit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus vos. Audisti opus, exspec
Abbreviated transcription (Latin):
let: quantũ uales: Vnũ instrumentum :¬
de hoc factumest Euuangelii instru¬
mentũ est : ubi om̃s emptisumus: Ibi ille:
ubitu Quia serui sumus: instrumen¬
tumest: Quia filii sumus: testamentũ
est: Ip sum: ad tende: Conseruũ ad ten
de : multumẽ: Adtende: Infir mos ocu¬
los habes: Intuere solem: lucernã uide.
Suis enĩ discipulis: dixit dñs: Nemo accen¬
dit lucernã & ponit eam sub modio: sed
supra candelabrũ : ut luceat omnibuse
qui indomo sunt: Sicluceat lumen

Expanded text:
let, quanti vales. Unum instrumentum nobis factum est. Evangelium instrumentum est, ubi omnes empti sumus: ubi tu, ibi ille. Quia servi sumus, instrumentum est: quia filii sumus, testamentum est. Ipsum attende, conservum attenDei. Multum est ad te, quia infirmos oculos habes, intueri solem? lucernam vide. Suis enim discipulis dixit Dominus: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ae quitans p̃cedentẽ et subse quentẽ
cuna eum aec desiasticorũ uirorũ
haberet et intuentes eum repente ae¬
quũ illius maleficiis suis ad ae moni¬
bus uexarifecerunt. Statimq beatꝰ
proturbauit dae monia. Respitiensq
in parte mox ut magos ẽ contẽplatꝰ
illi caecati. et ab eisdẽ dae moniis per¬
uasi. caeciderunt retrorsũ. Vnde
intelleexit uirdnĩ. eorum id ꝑpetra¬
tum ne quitia. Et cũ ussis set eosad
seduci: inter rogati reiordinẽ ꝓdide¬
runt. Quibus respondit: beatissi¬
mus pontifex. Perpetuo caeci essede¬
betis neuidentes ad comsuetã ꝑuer¬
sitatem redire temptetis In nomine
troliberi auexatione dae monũ sitis
Q ui comfestĩ adae monibus emunda¬
ti. etcredentes. fonte salutariꝑ fusi
sunt: hac ꝑmanente caecitate damp¬
nati iubentebeato gregorio decae¬
teros stipe a ecelesi astica aliti.

Expanded text:
equitans, praecedentem et subsequentem equitans, praecedentem et subsequentem cuneum ecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus vexari fecerunt. Statimque beatuperturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nominetro, liberi a vexatione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti.
Abbreviated transcription (Latin):
gre gorium latere non potuit:
quia et magnitudo mali et magna¬
tio ꝑ sonarum sefacile prodidit.
Quembeatus gregorius multis et sua¬
uissimis monitionibus. seu distrieti
diuini examinis terroribus studio¬
sissime et sepissimae immo indesinen¬
ter per suadere contendit. ut uxo¬
rem suã in gram̃ pactã reciper et.
aqua quo quomodo diuelli nisimor¬
te. aut amborũ consensu interceden¬
te nequiret. Sedhis diabolica p̃¬
uentus in re medi abilit̾ ꝑtinatia.
monita eius spraeuit. Quẽ beatꝰ
gregorus. apłica auctoritate ab
aecclesia sub anathe mate nisire¬
sipis ceret: sequestrauit. Quã ex¬
communicationẽ. idestegre ad mo¬
dum ferens. et peccata peccatis accu¬
mulans. duos magos peccuniis ex
cerent Q uieũ facie ignorantes:
dũ quadã die ad processionẽ ex mo
reꝑgit beatus gregorius. illieminꝰ
secus transitũ stantes. ibieũ rogant.
insinuari. Q uibus responsũ ẽ ipsum
esse. quisolus pontificali dignitate

Expanded text:
Gregorium latere non potuit, Gregorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monita ejus sprevit. Quem beatus Gregorius apostolica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex cerent. Qui eum facie ignorantes, dum quadam die ad processionem ex more pergit beatus Gregorius, illi eminus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
uiduxerant. Scitote frs quia in con
reliquiarum inhonore a płorum
uel martirum ipsius. quibus specia¬
liter assignabantur supra sacrum¬
sc̃maltare libamina offere bantur.
semper illorum sanguis hos pannos
intrauit qui effusus est: pronomine
cunctis qui uiderant. munitisq ite¬
rum buxtulis signo suo. tradidit
eis incorporabilia munera uoti sui.
Et cũ gaudio reuersi. haec ꝑordinẽ
dno suonontiarunt. et sui desideru
compotẽ reddiderunt. Qui p̃tiosa
sc̃oꝵ patrocinia reuertentes suscep̃:
ethonorabiliter. in loco uenerabili
condidit. Quo ds̃ frequentiora quã
in sc̃i petri aecdesia miracula opera¬
ridignatur ad laudem et gloriam
nominis sui. usq: in hodier numdiẽ:
ATERNICHIL hommnꝰ
familias erat romae ualde
rebus ditissimꝰ. sed religione ni¬
mis egenꝰ. quiñ uitus miꝰ plenꝰ quãrebus:
Cumux or sua ei displicuisset. fe¬
cit sibi abea contra p̃ceptũ saluã¬
toris nr̃i diuortiũ. Res uero beatũ

Expanded text:
vi duxerant: Scitote, fratres, quia in consvi duxerant: Scitote, fratres, quia in consreliquiarum in honore apostolorum vel martyrum ipsius quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, qui effusus est pro nomine cunctis qui viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum patrocinia reverenter suscepit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula operari dignatur ad laudem et gloriam nominis sui 13 usque in hodiernum diem. 25. Pater nihilominus familias erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostri divortium. Res vero beatum
Abbreviated transcription (Latin):
eosque sacroscĩs missarum sollemp¬
nus praecepit inter esse Unde cũ
ad locum suisermonis ẽ uentum. sua¬
det populo dĩ et sanctorumgratiã
exorare : quatinꝰ in hac redignetur
aꝑtissime sic suã potentiã pate fa¬
cere ut quidme reatur fides eui¬
dentius minꝰ creduli. etignorantes
possint cognoscere. Et data oratio¬
ne. accepit abeo cul tellũ quiteme¬
rauerat signa et suꝑ altare corporis
scĩpetri. acceptã un op annipor tionẽ
ꝑ medium punigens secauit. Exqua
statĩ sanguis decucurrit : et omnẽ
eandẽ particulã cruentauit Viden¬
tes autẽ supra scripti legati
et om̃s populi stupendũ et archanũ
fidaei sacrae miraculũ ceciderunt
proni int̾rã: ad orantes dm̃ et dicen¬
tes Mirabilis ds̃ inscis suis. ds̃ isrł
ipsae dabit uir tutẽ. etfortitudinẽ
plebi suae benedictus ds̃ Et facto
silentio. inter alia fidei docum̃ta
dixit adeos beatus gregorius. Qui
ante has uenerandas reliquias par¬

Expanded text:
eosque sacrosanctis missarum solemneosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Deus . Et facto silentio inter alia fidei documenta, dixit ad eos beatus Gregorius, qui ante has venerandas reliquias par
Abbreviated transcription (Latin):
sionis nraẽ addicere : est imauimus
siquidẽ nos ossa apłorum uel mar¬
trrum praetio sahinc ferre. sicut
de cuerat tantũ uirum uti. dñs nr̃ẽ.
a tanta nichil ominꝰ sede quisita tam
longo. et de ficillimo fatis satis cane¬
re itinere. et datis nobis panni modi¬
cae paruunculae: hac sihuius mo¬
dipanni culi genꝰ apud nos nequi uisset
inueniri: Nisi enim cauta sollicitudo
nobis subuenisset. ut qđ gere bamus
cognosceremus. et sic stolidae ad nrm̃
dnm̃ nobis contigisset uenire :
dubium non est periculũ honcris
et gratiae suae nosdebiuis semen¬
rere. Quos archidia conꝰ modesta in¬
crepatione redarguit: cur intantã p̃¬
sumptionẽ eruperint. ut apłica sigilla cor¬
ruperint hortans eos ut redirent: et
quae acceperant dño suo cumhonore
deferrent: Sedhi nullatenꝰ monitis
eius ad quiescentes: usq add omnigre¬
gorii uenerep̃sentiã. Factoq comꝑto
pacientis sime eorum tulit stultitiam

Expanded text:
sioni suae addicere? Aestimavimus sioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inposuit. munisq eis singillo suae
scãe auctoritatis. petitoribus usu aec¬
clesiasticotradidit. Qui debita cum
ueneratione benedictionẽ pecitam
etaccepta suscipientes: profectisunt
uiam suam gaudentes Seddũ ꝑ ali¬
quantos dies regressionis suae itercar¬
perent: ei qui primꝰ caeteris habe¬
batur amica humanitati subripuit
curiositas dicens. sod alibus sestulte
itineris subis selaborem. cum nesci¬
rent. quid p̃ciosidno suo referrent.
pede temptim autẽ crescente collatione
uerborum & uirescente suggestioneso¬
tiorum confractis apłicae dignitatis si¬
gillis. apertae sunt buxtulae. et in sin¬
gulis singulat panni repertaes unt par¬
tiunculae Mexq cum indignatione
romam regr essi: archidi a conẽ ad eunt
comquirentes Ut quid in quiunt dõnꝰ
apłicus tamuile pem dit dnm̃ nrm̃ qui
tantã gratiã seapudeũ obtinuis sespe¬
rauerat. quosic uoluerit illi illu de¬
re. et nos de honoratione et offen¬

Expanded text:
imposuit; munitisque eis sigillo suae imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae sunt buxtulae, et in singulis singulae panni repertae sunt 12 portiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi, archidiaconum adeunt conquerentes: Ut quid, inquiunt, dominus apostolicus tam vilipendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offen
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis simꝰ scđm carnis pro¬
sapiã et potentis simus uixta regiam
in suo modomagnificentiã cumꝑ int¬
nuntios familiaritatẽ apłicae sedis
adeptus esset : etfre quenti ad monitione
epł arum a etiã ab eato gregorio trans¬
mis sarum instructione ergadĩ et scorũ
cultum sufficient̃ fuisset inbutus. mi¬
sit perstre nuos et de uotos missos con¬
digna exenia ad sedem pontificalẽ.
petens reliquias beatorum a płorum
hac martyrum sibi transmitti: Cuiꝰ
legatos sc̃s a postolicus honorabiliter
et gratant̃ suscipiens : aliquandiu secũ
morarifecit: atq: inde sinenter scõrũ
apłorum memorias ad cr̃mithe¬
ria martyrum exmore prisco pro
huius modi negotio missas caelebran¬
do. etreliquias ineoru ueneratione
comsecrando circumiens. p̃fectosq
legatos sibi comites semper habens
Cumex plicuisset eorum cselebratio¬
nes quorum reliquias petebatur :
particulati eosdẽ pannos consecra¬
tos. suꝑ quibus scã caelebrauerat
diuidit. & his singillatimbuxis

Expanded text:
nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenter sanctorum apostolorum memorias, ac coemeteria martyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis
Abbreviated transcription (Latin):
ples pimguedine tre senonũ populus
inuia huius peregrinationis sibim&e
obiuantes concor darent. utriq cooꝑa¬
tus est dñs Illiastruendȩ ueritatis
& fidei constantiã huic rredendi &
obsecundandi conferens efficatiam.

Expanded text:
ples pinguedine terrae Senonum populus, dum in via hujus peregrinationis sibimet obviantes concordarent, utrisque cooperatus est Dominus; illi instruendae veritatis fidei constantiam, huic credendi et obsecundandi conferens efficaciam.
Abbreviated transcription (Latin):
nae inportabili opportunitate quie¬
tungere bat sc̃ȩ romanae aecclesiae.
possessionesq eidem et mancipia ꝑtinen¬
tes crudelissime deuastabat: Quade
rebeatipontificis ꝑ int̃nuntios admonitio¬
ne correptus: maiori exarsit insania ad¬
eo ut urbẽ depopulandã addret: Cui ad¬
uenienti: beatus gregorius ut colloque¬
retur : occurrit: Tantãq uim nutudiui¬
no eiusuerbis inesse ex ꝑtus fuit : ut cum
humillima indulgentia religiosa apłi¬
cae satis facer&. et sed einceps sibi subdi¬
tum etscae romanȩ aecclesiae deuotum
famulum spopondisset: His deniq: postta
usq ad exitũ infirmatur : uene randipa¬
pae orationẽ poposcit. atq inresponsũ
accepit. quod ei dñs adhuc spatiũ pceni¬
tentiae largiretur. et utplenius con¬
ualescer&. illis quibus nutritꝰ fuerat
cybis indulgere studeret. Qui ius sis
obteperans
conualuit: et in reliquũ
de uotus uixit:¬

Expanded text:
ne importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit
Abbreviated transcription (Latin):
debat: Etreuer si sunt pasto¬
res glorisicantes & laudentes
dm̃ inom nib que au dierant
& inclerant sicut dictũ est
adillos Glorisicant pastores
& lau clant lm̃ inomnibus
que au dierant abangelis
& inderant in bethleem sicut
dictum ẽ. adillos. Idest & in
hoc glorisicant qđ non aliud
ueni entes inuenerant quam
dictum est ad illos sure sieut
dictum ẽ. ad illos gloriam dõ
laudesq referunt & hoc
enm illis facere dictum est
ab angelis. Non quidẽ uer¬
bo inpe rantibus. sed formã
suȩ deuo cionis offerentibus
cum deo inex celsis gloriam
unanima exulta cione re¬
sonarent: Nam & quidicit
euangelito uobis gauclium
magnũ. qđ erit omni populo.¬
ad glorisicandũ utique dm̃
laudendumq pro uocat.
Sed & magistrispiritaliũ gre¬
gum mo do cȩteris dor̃¬
mientibus contem plando
caelestia subeunt : modo
fidelium castra lustrando
& ꝓbitatis exempla que¬
ren do cir cum eunt: modo
ad publicũ pasto ralis of¬

Expanded text:
debat. Et reversi sunt pastodebat. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Glorificant pastores et laudant Deum in omnibus quae audierant ab angelis, et viderant in Bethleem, sicut dictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venientes invenerant, quam dictum est ad illos; sive sicut dictum est ad illos, gloriam Deo laudesque referunt. Et hoc enim illis facere dictum est ab angelis, non quidem verbo imperantibus, sed formam suae devotionis offerentibus, cum Deo in excelsis gloriam unanimi exsultatione resonarent. Nam et qui dicit: Evangelizo vobis gaudium magnum quod erit omni popuload glorificandum utique Deum laudandumque provocat. Sed et magistri spiritalium gregum modo caeteris dormientibus contemplando coelestia subeunt, modo fidelium castra lustrando et probitatis exempla quaerendo circueunt, modo ad publicum pastoralis of
Abbreviated transcription (Latin):
ferens in debuit dicere
considerabat incorde suo
& conseruabat in corde
suo Sedquia scãs scriptu¬
ras legerat & scie bat ꝓ¬
phetas: confere bat ea
quȩ secum sunt acta dedño:
cum his que nouerat aꝓ
phetis scripta decdño: & cõ¬
lata ad mincem cognouit
instar caelestiũ cherubin
socia si uultus luce concor¬
dia: Dixerat enim gabri¬
hel: Ecce concipiẽs iu
tero. & paries filium: p̃¬
dixerat isaias ecce uirgo
concipi&. et pariet filiũ.
Prȩ dixerat michas filias
syon intur re gregis ad¬
uenturas & potestatem
primam tunc ẽẽ uentu¬
ram: Dice bant pastores
suꝑnȩ sibi ciuitatis intur¬
rae gregis apparuisse co¬
hortes que natum cane¬
rent xpm Legerat ma¬
ria. bos cognouit posses¬
sorem suum. & asimuis p̃¬
sepe dñi sui Uidebati
in presepe dĩ silium ua¬
gientem. qui ho mines
saluat ac ii menta. &
in his singulis atq huius¬
mo di conferebat quȩ
legerat. & con parabat
his que audiebat & ui¬

Expanded text:
ferens? Debuit dicere, ferens? Debuit dicere, considerabat in corde suo, et conservabat in corde suo, sed quia sanctas Scripturas legerat, et sciebat prophetas, conferebat ea quae secum sunt acta de Domino cum his quae noverat a prophetis scripta de Domino, et collata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui vultus luce concordia. Dixerat enim Gabriel: Ecce concipies in utero, et paries filium . Praedixerat Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Praedixerat Micha filias Sion in turre gregis adventuras, et potestatem primam tunc esse venturam. Dicebant pastores supernae sibi civitatis in turre gregis apparuisse cohortes, quae natum canerent Christum. Legerat Maria: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Videbat in praesepi Dei Filium vagientem qui homines salvat ac jumenta; et in his singulis atque hujusmodi, conferebat quae legerat, et comparabat his quae audiebat et vi
Abbreviated transcription (Latin):
moyses qui primus intypum
eccła septifor mis sororessep¬
tem pascentes ab inruentiũ
pastorum donec suas oues ad¬
aquarent in probitate de¬
fentlit : Post modum in ter
pascua deserti dñm uidere
& alloqui atq in uirga pasto¬
ralisigna facere ac populum
dĩ liberare promerunt:
arietẽ sui patris demanu
ursi. uel leonis eripiens.
ostendit eum de sua stirpe
& ciuitate nas citurum:
Cuisimilis nonẽ. Eri piens
in opem demanu fortioris
eius. agenum & pauperẽ
ara pientibus eũ: Etideo
non est parui ducenda
pastorum at testacio qui
tunc igilare & angelicae
exultacionis hẏmniũ audi¬
re meruerunt: Quando
relictis indeserto r̃ionaginta
Nouem ouibus adrequi¬
ren lam ouem centesimã
bonus pastor apparuit.
Cuius semꝑ aduentũ totus
sidelium grex desiderans
implorat Erraui sicut
ouis que perierat. requi¬
re seruum tuum dñe:
Naria autem conseruabat
omnia uerbahec: confe¬
rens incorde suo Quid
uult hoc quod dicit con¬

Expanded text:
Moyses qui prius in typum Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in virga pastorali signa facere ac populum Dei liberare promeruit. arietem sui patris de manu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, Domine . Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Quid vult hoc quod dicit, con
Abbreviated transcription (Latin):
pientes sedsim plices qui fucare
anclita nescirent. dñs sui preco¬
neselegit. Nonr& hores sed
pis catores ad euange lizandũ
destinauit: Deniq & in ueteri
testa mento p̃cipuos quos que
sue dis pensacionis numtios.
pastores ordinauit: Protho¬
martir abel qui innocuam
pastoralis ossicii conuersacio¬
nem proprio sanguine dica¬
uit: Cuiusq insigurã domi¬
nice passionis sanguis clamat
deterra. quasi doctissimus
acprimus opilionũ primicias
gregum suorum dño deuotus
õfferebat: Abraham pater
sidei qui exultauit ut iider&
nonauri me& alla. quib suo
cul tui ornamenta conquire¬
r& Sedaquarum fontes quib
peccora potar& interrȩ uenis
fodiendo quesisse dis cribitur
Iacob duo decim tribuumpat᷑
bis denis annis inpascen dispec¬
corib astu ure batur & gelu :
quibus infiguram ueri pastoris
haustum. ostensa inter doctri¬
ne salutaris aquas uir tutum
suarum uarietate sta tu subli¬
miore donabat legis lator

Expanded text:
pientes sed simplices, qui fucare pientes sed simplices, qui fucare audita nescirent, Dominus sui praecones elegit; non rhetores, sed piscatores ad evangelizandum destinavit. Denique et in Veteri Testamento, praecipuos quosque suae dispensationis nuntios pastores ordinavit. Protomartyr Abel qui innocuam pastoralis officii conversationem proprio sanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut videret non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu urebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator
Abbreviated transcription (Latin):
dinem quasi mariã. uiribem
spiritalium doctorum caetũ
quasi ioseph. & humilẽ me¬
diatoris dĩ & hominum
scripturae sacrȩ paginis in¬
sertum quasimnprȩ sepio po¬
sitũ infantem xp̃m prima
uisione repperiunt: De quo
uidelic& scãrum scriptura¬
rum p̃sepio eximiũ illud
animal & sacro scĩs hostus
aptissimum pascebatur:
Quod exul tando ꝓclamabat
clñs pascit me : & nichilmͥ
deerit. in loco pascue ibi me
collo cauit. Et paulo post¬
Parastim cons pectu meom̃sã
aduersus eos quitribulant
me: Uidentes autẽ inquit
cognouerunt deuerbo
q̃d̃ dictum erat illis clepu¬
ero hoc: Quia nimirum iusti
.ẽ. ordinis ut cognita a ma-¬
ta. & honore digno caele¬
brata uerbi incar natione :
ad ipsam quandoq uerbi
gloriam contuen dam ca¬
pacioris longo exerciomentis
accumine pertingatur: Et
cre sidei tibi hoc uicdeatur exem¬
plum. Nonuilis ꝑsona pastorum:
certe quo ulior ad prudentiam :
eo preciosior ad fidem: Nonsa¬

Expanded text:
dinem, quasi Mariam, virilem dinem, quasi Mariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, Scripturae sacrae paginis insertum, quasi in praesepio positum infantem, Christum prima visione reperiunt. De quo videlicet sanctarum Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptissimum pascebatur, quod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocaam adversus eos qui tribulant me . Videntes autem, inquit, cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio mentis acumine pertingatur. Et cre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non sa
Abbreviated transcription (Latin):
mariam & iosepħ & infantẽ
positum in p̃sepio: Uidentes
autẽ : cognouerunt de
uerbo qđ dictũ erat illis
depuero hoc Festinant pas¬
tores xp̃i quẽ cognouere
tota mentis intencione. ui¬
dere aduentũ desiderant:
N eq enĩ cum desichia xp̃i ẽ.
que renda sentencia. etidõ
fortem non nulli querentes
in uenire non merentur :
quia desidio se xp̃m requi¬
runt: Idõ pastores isti sine
mora inuenerunt: quia ad
illũ side nonficta currebant:
Adquẽ festinanter ire est
ñ pedum gressus accelerare.
sed insi de semꝑ ac uirtute
prosicere: Inuener unt
in quid mariam & ioseph
et infantem positũ inp̃sepio:
Sed & domini ci gregis pas¬
tores quo crebrius ac sua¬
uius inter huius uite tene¬
bras caelesti ad tolluntur
ora culo: eofer uentius
sublimen patrum p̃ceden¬
cium uitam in qua panis
uitar semꝑ et se: uatur
et re sicit: Quasi portas
bethleem contem plando
sub eunt: Nihilq inhac
aliud quã uir ginalem
catho licae aeccła pulcritu¬

Expanded text:
 Joseph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventius sublimem patrum praecedentium vitam, in qua panis vitae semper et servatur et reficit, quasi portas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
trum tuorum Iuid est qđ
ante redemptoris ad uentũ
angeli ab hominib ad orantur
& tacent : post modum uero
adorari resugiunt. Nisiqd̃
naturam nrãm quã prius des¬
pexerant. postquam hanc
suꝑ se assumptam conspiciunt
subtractam sibi uidere per¬
times cunt̾. Neciam subse
uelud in firmam contempne¬
re ausi sunt : quam superse
ui delic& in cae li regem uene¬
rantur. Nec habere dedig¬
nantur socium hominẽ qui
suꝑ se adorant hominẽ dm̃
nos in mundicia polluat: qui
meter na p̃sentia & dĩ cies.
& angelis &quales sumus
Uindicemus moribus: digni¬
tatem nram: Nulla nos luxuria
in quinet: nulla turpis cogitacio
accus& Nõmalicia mentẽmor¬
deat : non in ui diȩ rubigo con¬
sum mat Non elatio infl&: non
ambitio per terrena oblecta¬
menta dilam&. ñira in flãm&.
Du & enim uocatisunt homines
Desen de ergo tibi homo contra
uicia honorem dĩ : quia propt̃¬

Expanded text:
trum tuorum . Quid est quod trum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propt
Abbreviated transcription (Latin):
ensq uoci angelorum chori
concinunt: & congaudentes
clamant: Gloria inex celsisdõ.:
& inter ra pax hominibus bo¬
ne uo luntatis: Prius quippe
quam redemptor nr̃ ꝑ car
cum angelis habuimus: aquoꝵ
claritate atq mim dicia ꝑ
prime cul pa meritum. ꝑ
cotidiana delicta. longe
distabamus Qua enim
peccando extranei eramus
adõ: extraneos nos a suo c̃¬
sor cio cheputabant angeli
ciues dĩ Sed quia nos cogno¬
uimus regem nr̃m: recogno¬
uerunt nos angeli ciues suos
Quia enim caelirex terram
nr̃ae carnis assumpsit: insir¬
mita tem nram̃ illa iam an¬
geli celsitu do non des picit
geli: intencionem prioris
dis cor diȩ post ponunt:
tosq des pexerant: iam
socios. uenerantur: Hincẽ.
enim quod loth & iosuȩ ange¬
los adorant: Nectamen ad¬
orare prohibentur: Io hannes
uero in apocalẏpsi ad orare
angelum uoluit: sed tamen
hisdem hunc angelus nesede¬
beat adorare conpescuit
dicens Uide nefeceris con¬

Expanded text:
ejusque voci angelorum chori ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor noster nasm cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. deunt, intentionem prioris discordiae postponunt; tosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, con
Abbreviated transcription (Latin):
tem dico: sed sed secum dum na¬
turam Nam depotestate scrip¬
tum est Inpropria uenit Inna¬
turã & enim sua ante tempora
natus est : in nr̃a uenit extem¬
pore: Qui ergo aeter nus per¬
manens temporalis apparuit:
alienum est ubi descendit: &
quia per ꝓphetam dicitur:
Omnis caro fenum: factus ho¬
mo fenum nrm̃ uertit infru¬
mentum: Qui defem& ipso
ait Nisi granum frumenti ca¬
dens in terrã mor tuũ suerit.
ipsum solũman&: Unde &
natus in presepe reclinatur:
ut sideles om̃s uidelic& scã am¬
malia carnissue frumento
re ficer&: Neabinter nae
intelle gentiȩ pabulo ieiuna
remanerent. Quid est hoc¬
quod uigilantibus pastorib
angelus appar&: eosq dĩcla¬
ritas circum fulg&: Nisiqd̃
illi p̃ceteris uidere sub limia
maerentur. quisi delibus gre¬
gibus p̃ esse sollicite sciunt
dumq ipsi pie super gre¬
gemi ugilant: eliuina suꝑ
eos gratia. largius choruscat Regẽ
uero natum angelus nuntiat.

Expanded text:
tem dico, sed secundum natem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinut fideles omnes, videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab internae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Item quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat,