comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis suis. fraudulẽtissiã
ꝰrapax puniẽda teme¬
itate. pastoĩs habitũ ĩ¬
duii: crudelissimꝰ tyrã
iĩfausto ꝓdigio põtifi
b ꝑsonã assumit: te¬
ebrarũ q mĩstros falsa
ite ꝑfusos uelut mĩstros
istitie sbornat. Pcedit
bito rididosũ plasma
sredit᷑ falsus et fallere
moliens antistes splen¬
dissuna stola decoratus.
facie letus. habitu in¬
cessuq quasi reuerẽdꝰ.
putaret᷑ subsequũt᷑.
satellites fassitatis pes¬
tib et ip̃i candidis fat

Expanded text:
is suis fraudulentissimam rapax punienda temeritate pastoris habitum induit, crudelissimus tyrannus infausto prodigio pontificis personam assumit, tenebrarumque ministros falsa luce perfusos, velut ministros justitiae subornat. Procedit subito ridiculum plasma, progreditur falsus et fallere moliens antistes splendidissima stola decoratus, facie laetus, habitu incessuque quasi reverendus, putaretur; subsequuntur satellites falsitatis, vestibus et ipsi candidis fa
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Seruite dño ĩ ti¬
more Quia ueo in becilli¬
tas cordis humani ad
negligentiã ab adolescen¬
cia ꝓna. facile ĩ spirita¬
lib studiis tepescit maxĩe
ubi ydemptitas fastidiũ
generat. ueld in cursu
continue psalmodie
dignũ duximꝰ ad correc¬
tionem negligentiũ pã¬

Expanded text:
dicens: Servite Domino in timore . Quia vero imbecillitas cordis humani ad negligentiam ab adolescentia prona, facile in spiritualibus studiis tepescit, maxime ubi identitas fastidium generat, velut in cursu continuae psalmodiae, dignum duximus ad correctionem negligentium pan
Abbreviated transcription (Latin):
euidenciꝰ ĩnotuit. ꝙ in
sermoĩb in cõuentu
quociens debita cũ lau¬
de meĩnit: asserẽs nullã
ex omĩb uirtutib qͥs
isdẽ uero monachus ĩ
simplicitate cordis sui
enu̾arat. tante fortasẜ
excellẽcie fuisse. quãte
pia cõtẽplãtis erat hĩ¬
utas: qui negligẽtiores
et infirmiores quosq
iuxta se positos nec inde¬
bat nec attendebat. solos
illos ꝑtinaci studio p̃ ocu¬
lis habẽs quos pita et
morib spectabiles esse
sciebat. quatuiꝰ eoꝵ cõ¬
ꝑatiõe sibimetipĩ uita
sua ꝓ ĩ oculis suis uiles¬

Expanded text:
 innotuit, quod in Sermonibus in conventu quoties debita cum laude meminit; asserens nullam ex omnibus virtutibus, quas idem vere monachus in simplicitate cordis sui enumerarat, tantae fortassis excellentiae fuisse, quantae pia contemplantis erat humilitas, qui negligentiores et infirmiores quosque juxta se positos nec videbat, nec attendebat, solos illos pertinaci studio prae oculis habens, quos vita et moribus spectabiles esse sciebat, quatenus eorum comparatione sibimetipsi vita sua in oculis suis viles
Abbreviated transcription (Latin):
senioribꝰ secũ retẽta sic lo¬
cutꝰ est Refocillãdi grã
moditũ aliꝙͥ liquoris aff
lĩgue delinita. fauciũq

Expanded text:
senioribus secum retenta, sic locutus est: « Refocillandi gratia modicum aliquid liquoris affelinguae delinita, fauciumq
Abbreviated transcription (Latin):
ciõe mulcet et eĩgit:
si tãta ẽ pusillãiuta
cõfitẽtis ecĩa gͣuissiã si¬
luctu aboleĩ posse spen¬
rẽt᷑: ꝑ sacrificiũ spũs h¬
miliati cordisq cõtrs
facile deleri posse mes¬
flua exhortacõe suedo
Nõ sic pastores mltĩ
eccĩa dei ĩdiscreto et ĩ¬
tuoso spũ suo dispg¬

Expanded text:
e mulcet et erigit; ac, si tanta est pussillanimitas confitentis etiam gravissima scluctu aboleri posse sperarentur per sacrificium spiritus humiliati cordisque contriti, facile deleri posse melliflua exhortatione suadet. Non sic pastores multi in Ecclesia Dei, indiscreto et impetuoso spiritu suo disp
Abbreviated transcription (Latin):
rũ et ie laude discretoꝵ ca
pã pulchre xii¬
sacra scͥptura dis¬
crecioez mr̃ez cõmẽorat
limes ĩt̾ u̾tutes et uicia
mediꝰ. alt̾utra hec ab ĩui¬
cẽ sagaci ꝓuidẽcia dist̃¬
mĩat ⁊ picia u̾tutũ spe¬
cie adũbrata exsufflat:
ipĩguat et ordiãt ⁊ ĩfir¬
mũ ĩ fide nõ ꝓicit: sed
mat̾na magis pietate
suscipit ⁊ cõsciãs peccat᷑¬
ces sibi ꝑ cõfessioĩs u̾ecũ¬
diã denudatas ꝑ ĩuecti¬
oĩs aspitatẽ neqͣꝙͣ exul

Expanded text:
rum, et de laude discretorum . Quam pulchre sacra Scriptura discretionem matrem commemorat limes inter virtutes et vitia medius, alterutra haec ab invicem sagaci providentia disterminat, vitia virtutum specie adumbrata exsufflat, impinguat et ordinat, infirmum in fide non projicit, sed materna magis pietate suscipit, conscientias peccatrices sibi per confessionis verecundiam denudatas per invectionis asperitate
Abbreviated transcription (Latin):
legũt. et tñ seculari¬
t̾ buiere seculares dici
et eẽ non solũ nõ ue¬
rent᷑. uerũ eciã gloriã¬
tur: uel illi qui cũ re

Expanded text:
legunt, et tamen saeculariter vivere, saeculares dici et esse, non solum non verentur, verum etiam gloriantur: vel illi, qui cum Re
Abbreviated transcription (Latin):
et̾no sponso. in cuiꝰ pu¬
rissimũ thalamũ nõ mõ
macła pccĩ. s neq ruga
negligencie quã benig

Expanded text:
erno sponso, in cujus purissimum thalamum non modo macula peccati, sed neque ruga negligentiae, quod benig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manꝰ honũs dei młti¬
plicabãt᷑ ꝑ dies ͥ spe
recupãde sanitatis aĩatꝰ
eũdem dei fau̾lũ adire dẽ¬
seris mortalib cõpiose
tribuebat᷑: sibi quoq
ceci tatis caligine deter¬
sa. lum ẽ dulce restituet᷑

Expanded text:
 manus Hominis Dei multiplicabantur per dies, spe recuperandae sanitatis animatus, eumdem Dei famulum adire deseris mortalibus copiose tribuebatur, sibi quoque caecitatis caligine detersa lumen dulce restitue
Abbreviated transcription (Latin):
minaliter de ceto nõ
s ĩ die tremẽdi exami¬
s iusti iudicis dei rñ¬
os. fit ataq cõsensus
uere nurabilis ⁊ statuit᷑
pactũ pene sine exẽplo.

Expanded text:
minaliter de caetero non tua in die tremendi examinis justi judicis Dei respondebo. » Fit itaque consensus vere mirabilis, statuitur pactum pene sine exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
rem dei et ad consolan
isdẽ reuerendissimꝰ au
eã cudã frĩ multis p̃cibis
exoratus seriatĩ exposu
cuiꝰ perbis fidẽ non ad¬
bẽ oĩ religioni detrahes
est Porro meoratus sĩ
scripto que audierat coͥ¬
mendauit: uñ et nobe
q̃ dicturi sumꝰ ipiꝰ exp

Expanded text:
rem Dei, et ad consolationem idem reverendissimus abbas eam cuidam fratri multis precibus exoratus seriatim exposuit, cujus verbis fidem non adhibere, omni religioni detrahere est. Porro memoratus frater scripto, quae audierat, commendavit: unde et nos ea quae dicturi sumus, ip
Abbreviated transcription (Latin):
copiosa suꝑne grẽ dulce¬
dine ꝑfusus fuerit q¬
q non ĩefficax ꝓscele¬
tis et pccõrib int̾cessos
extiterit: mirabilis i
et uere mẽoria dignas
balduniꝰ militis et sce¬
leratissimi pccõris ĩ ex¬
mis conu̾sio manifeste
declcirat: q̃ qualit̾ accian
non ad ĩpĩtatẽ ꝓmuitã¬

Expanded text:
copiosa supernae gratiae dulcedine perfusus fuerit, quamque non inefficax pro sceleratis et peccatoribus intercessor exstiterit, mirabilis illa et vere memoria digna Balduini militis et sceleratissimi peccatoris in extremis conversio manifeste declarat. Quae qualiter acciderit, non ad impunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m adorauit et ayt Ob¬
secro pietatẽ tuã dñe fili
ne tradas bestiis aĩa illã
que suã tnͣsgressionẽ corã
ymagine mea tociẽs deplo¬
rauit Cui respõdit dñs
Nosti dilecta mater ⁊ ꝙ

Expanded text:
 adoravit et ait: Obsecro pietatem tuam, Domine, Fili, ne tradas bestiis animam illam, quae suam transgressionem coram imagine mea toties deploravit. Cui respondit Dominus: Nosti, dilecta mater,
Abbreviated transcription (Latin):
tis affcũ grẽ dei cõmen¬
dauit Qui eciã infirmꝰ
orante abbate aiẽquior
tõe pultus statũ suũ me¬
significãs rursus ob-¬
mutuit. et post modi¬
cũ int̾uallũ in pace qͥe¬
uit Qus accusabit ad¬
uersus electos dei: Si
deus iusticat. quis est qͥ

Expanded text:
e Dei commendavit. Qui etiam infirmus, orante abbate, animaequior tione vultus statum suum mesignificans, rursus obmutuit, et post modicum intervallum in pace quievit. Quis accusabit adversus electos Dei? Si Deus justificat, quis est q
Abbreviated transcription (Latin):
boy senex cepit de requie¬
felicitatis et̾ne cogitãe
uniu̾sa que mũdi et
carnis sũt fastidire ad
uentissimũ hñs deside¬
riũ dissolui et cũ xpo
eẽ. hoc enĩ multoma¬
gis meliꝰ Ip̃o itaq in
hoc spiritalis desiderii
agone constituto. et di¬
cente cotidie ĩ orationib
suis. qñ ueniã et arꝑebo añ fa¬
ciẽ deisuꝑuenit sacratis¬
sunꝰ dies cene diũ. ĩ quo
solẽpnit̾ sicut moris
est tõuentus ad mensa
cisq sacͣmentis ꝑticipae
debebat Cũq iã instae̾t
hora diini sacrificii et
frẽs ad ꝑcipiendã sacrã
cõnuũonẽ in ordine suo
ad altaͬe accederent: ipẽ
quoq int̾ ceteros acces¬
sit diuini muneis ꝑti¬
ceps fiei̾ gestiẽs Bũpta
adhuc eandẽ eukaristiã
salutarẽ in ore tenẽt p̃ in

Expanded text:
 senex coepit de requiefelicitatis aeternae cogitare, universa quae mundi et carnis sunt fastidire, adventissimum habens desiderium dissolvi et cum Christo esse ; hoc enim multo magis melius. Ipso itaque ii agone constituto et dicente quotidie in orationibus suis: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? supervenit sacratissimus dies Coenae Domini, in quo solemniter, sicut moris est, conventus ad mensam cisque sacramentis participare debebat. Cumque jam instaret hora divini sacrificii, et fratres ad percipiendam sacram communionem in ordine suo ad altare accederent, ipse quoque inter caeteros accessit, divinis muneris particeps fieri gestiens. Sumpta adhuc eamdem eucharistiam s
Abbreviated transcription (Latin):
citate germũs quodãmõ
arrideñtem pauꝑis cꝰ¬
dam porcellus furtuuis
irreptionib intrare
consueuit et quia in
domo diui sui ob rei fa¬
nulicus penuriã unde
uentriculũ suũ replere

Expanded text:
citate germinis quodammodo arridentem, pauperis cujusdam porcellus furtivis irruptionibus intrare consuesceret, et quia in domo domini sui, ob rei fammaris penuriam, unde ventriculum suum replere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiq ex illis q̃ natura
ꝓna atq uentri obedĩa
fuxit Qd̾ si ꝓ libitu suo
coẽdit. atq pinguescit.
nichil ĩde iusticia ledit᷑.
nichil deus offendit᷑. qr
iumẽtũ qd̾ suũ est facit
Pm̃ nõ erimꝰ arguendi
in iudicio dei ego et ingr̃
tuus de ceruicib iumẽ¬
toꝵ: ẜ unusquisq de col
suo iudicabit᷑ Nũt
Ego si placet respire col¬
lu meũ: et uide si gros¬
siuis sit collo ingrĩ tui.
inde me iuste forsitan
rep̾hendẽ poteis Hoc
itaꝙ dicto caputiũ suũ¬
exuit et capite denudato
osq ad humeros appa¬
ruit ip̃iꝰ collũ ut erat
pductũ et gracile: qd̾
quatus eẽt carnib exesũ
et tenue. erat tñ ex do¬
no telesti pulchrũ et
cadidũ nimis sicut col¬
lũ oloris Qd̾ cũ uiderẽt
uniu̾si qui aderãt. leta¬
ti st̾ leticia magna bñ¬
dicentes dnm̃ qui dedit

Expanded text:
tique ex illis quae natura prona atque ventri obedientia finxit. Quod si pro libitu suo comedit, atque pinguescit; nihil inde justitia laeditur, nihil Deus offenditur: quia jumentum, quod suum est, facit. Proinde non erimus arguendi in judicio Dei, ego et magister tuus de cervicibus jumentorum, sed unusquisque de collo suo judicabitur. Nunc ergo, si placet, respice collum meum, et vide si grossius sit collo magistri tui, unde me juste forsitan reprehendere poteris. » Hoc itaque dicto caputium exuit, et capite denudato usque ad humeros, apparuit ipsius collum, ut erat productum et gracile: quod quamvis esset carnibus exesum et tenue, erat tamen ex dono coelesti pulchrum et candidum nimis, sicut collum oloris, quod cum viderent universi qui aderant, laetati sunt laetitia magna, benedicentes Dominum, qui ded
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate luctu mixto
gaudio pacta. et spiri¬
talib filiis tanti prĩs
non tam ipalẽ mortẽ
eius lugentib ꝙͣͣ głose
uictorie ipĩꝰ qua de ũmi¬
co ꝓ iustitia fortiter occũ¬
bens teuphauit congra¬
tulantib: sañ corpus
eius añ fores oratorii cla¬
reuallis in cellula q̃ olim
ob receptionẽ scõꝵ corpoꝵ¬

Expanded text:
celebritate, luctu mixto gaudio, peracta, et spiritualibus ejus filiis tanti Patris non tam temporalem mortem ejus lugentibus quam gloriosae victoriae ipsius, qua de inimico pro justitia fortiter occumbens triumphavit, congratulantibus, sanctum corpus ejus ante fores oratorii Claraevallis in cellula, quae olim ob receptionem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pastor et rcõr huiꝰ re¬
ligiose domꝰ fieri meruit.
de qua sicut uts bernar¬
dus ĩ quoda sermone¬
optimos et p̃cio sissimos
cũaꝵ redditus singulis
cĩnis colligit deus: nichil¬
ne meritoꝵ illi accreuis¬
se putabimꝰ Accreuit

Expanded text:
 pastor et lector hujus religiosae domus fieri meruit, de qua, sicut beatus Bernardus in quodam sermonoptimos et pretiosissimos animarum redditus singulis annis colligit Deus, nihilne meritorum illi accrevisse putabimus? Accrevit
Abbreviated transcription (Latin):
exuspat seculare gau¬
diũ q̃d̾ nũc est re in re
Si quis aũt scłm relin¬
quens et ad conu̾sione
ueniẽs centuplũ istud

Expanded text:
erat saeculare gaudium, quod nunc est in re. Si quis autem saeculum relinquens, et ad conversionem veniens, centuplum istud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas eis mittendo ni¬
sitauit illoᷤ oriens ex al¬
to In ipĩs eciam diebuꝰ
in pratis uineis et agri
curtib q ecdẽ eccĩa tre¬
uit: nec tamẽ religioẽ

Expanded text:
sonas eis mittendo visitavit illos Oriens ex alto. In ipsis etiam diebus in pratis vineis, et agris curtibusque eadem Ecclesia crevit, nec tamen religione
Abbreviated transcription (Latin):
soluisset Qd̾ tñ rarissi¬
me accidebat: qr cũ tete¬
ris donis eciã a grã sa¬
nũ et conpetentis robo¬
ris corpus acceꝑat. et
ad oẽ opus bonũ ꝓ regẽ¬
tis ulud sp̃s arbitrio ꝑci¬
tũ Ceterũ inflexibilem
mentis eius in seruitio
dei uigilanciã quis dig¬
ne ãmirari quis congrue
effari queat: qualit̾ sci¬
licet infra longissimũ
et cotidianũ sacrarũ ui¬
giliciꝵ spaciũ seipm ad
toleranciam ardui illiꝰ
ꝓpter hũane nature fra¬
gilitatem dormitare se

Expanded text:
solvisset. Quod tamen rarissime accidebat, quia cum caeteris donis etiam a gratia sanum et competentis roboris corpus acceperat, et ad omne opus bonum, pro regentis illud spiritus arbitrio, paratum. Caeterum inflexibilem mentis ejus in servitio Dei vigilantiam quis digne admirari, quis congrue effari queat, qualiter scilicet infra longissimum et quotidianum sacrarum vigiliarum spatium seipsum ad tolerantiam ardui illiuspropter humanae naturae fragilitatem dormitare se
Abbreviated transcription (Latin):
tũc et ipẽ cuc̾rit et stetit ĩ
hostio claustri ꝑ qd̾ pentu¬
rus eẽsꝑabat᷑ Itaq ĩgre¬
diente dñõ accessit et aido¬
rauit eũ: flagitans ut
ꝑcepta: cepit eum attẽciꝰ
intueri. et miro pitt pieta¬
tis affcũ tonpaciebatur
ei Siquidem. appare bat
ei beluti dolens atq ĩfirmꝰ
confyeus clauis et lancea
ꝑforatus cic si eadẽ hora
de cruce depositus eẽt. ita
ut sangius obertim. de
plagis recentib emana¬
ret Porro ipẽ dñs linthe¬
olos mũdos quasi corpa¬
li ci tenẽs eisdem pulneri¬
b imp̾mebat: et cruore
deterso in t̾ram ꝓiciebat
eos Quos fr̃ ille cũ sũma
ueneratiõe recolligens ac
młta deuotione deosculãs:
quasi redemptionẽ aĩe sue
in sinũ suo repositos cõser¬
uabat hiis et hꝰmoĩ reue¬
lationib freꝙ̃ter a dnõ re¬
creatus. non cessauit usq
ĩfinẽ oꝑari bonũ ad omẽs:
maxĩe autẽ ad ꝑegrinos
et paupes egrotantes Qͣ

Expanded text:
tunc et ipse cucurrit et stetit in ostio claustri, per quod venturus esse sperabatur. Itaque, ingrediente Domino, accessit et adoravit eum, flagitans ut percepta coepit eum attentius intueri, et miro pietatis affectu compatiebatur illi. Siquidem apparebat ei veluti dolens et infirmus, confixus clavis et lancea perforatus, ac si eadem hora de cruce depositus esset, ita ut sanguis ubertim de plagis recentibus emanaret. Porro ipse Dominus linteolos mundos, quasi corplia tenens, eisdem vulneribus imprimebat, et cruore deterso in terram projiciebat eos. Quos frater ille cum summa veneratione recolligens, ac multa devotione deosculans, quasi redemptionem animae suae in sinu suo repositos conservabat. His et hujusmodi revelationibus frequenter a Domino recreatus, non cessavit usque in finem operari bonum ad omnes, maxime autem ad peregrinos et pauperes aegrotantes. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ cura excipiebat licet
eĩ inualitudinariꝰ eẽt ac
totũ se deo cõmittebat qm̃
ipĩ cura ns⟧ de nobis Bcie¬
bat nimirũ uirtutes cũe
ĩ corꝑis infirmitate ꝑfici:
nec posse monachũ spiri¬
tales a dño consolatioẽs
culas carnis sue tenere

Expanded text:
modi cura excipiebat. Licet enim valetudinarius esset ac se Deo committebat, quoniam ipsi cura est de nobis . Sciebat nimirum virtutes animae in corporis infirmitate perfici , nec posse monachum spirituales a Domino consolationes culas carnis suae tenere
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ eis fornicari sole¬
bat a corde suo elimi¬
nauit: ut eas sibi dnãri
ulterius nõ ꝑmitteret
Cisterciensiũ uero insti¬
tuta sacra. que licet sint
speculũ iusticie. factio¬
in estimatione eius
uuluerant. tota mẽtis
desiderio complexus ẽ:

Expanded text:
et cum eis fornicari solebat, a corde suo eliminavit, ut eas sibi dominari ulterius non permitteret. Cisterciensium vero sacra instituta, quae licet sint speculum justitiae, factioin aestimatione ejus viluerant, toto mentis desiderio complexus e
Abbreviated transcription (Latin):
marimathi con¬
uersus quidam dege¬
bat noĩe robertus.
qui illuc a clareual¬
ĩmeor erat. s uirtutis
et deuotionis exempla
frĩb eiusdem loci in oĩ
conuersatione sua dabat
Int̾ cetera pero pietatis
studia que dñõ sedulꝰ
offerebat hoc p̃cipuũ
habebat qd̾ beatissime
dei genitritas et pirgi

Expanded text:
Mauriniaci conversus quidam degebat, nomine Robertus, qui illuc a Claravalimmemor erat, sed virtutis et devotionis exempla fratribus ejusdem loci in omni conversatione sua dabat. Inter caetera vero pietatis studia, quae Domino sedulus offerebat, hoc praecipuum habebat, quod beatissimae Dei genitricis et virgi
Abbreviated transcription (Latin):
nocte apparuit ei isdem
beatissimꝰ pr̃. et mag¬
nifice con solatꝰ est di¬
tens Quid tibi uisũ ẽ
fr̃  ͥ ita de dei mĩa et

Expanded text:
nocte apparuit ei isdem beatissimus Pater, et magnifice consolatus est, dicens: « Quid tibi visum est, frater, ita de Dei mise
Abbreviated transcription (Latin):
numento quo pie mes̃¬
rie hũbertũ locatũ dixi¬
mꝰ ob reuerentiã sanc¬
titatis ipĩꝰ recondite st.
ubi felici pausationere¬
qui escẽs saluatorẽ ex¬

Expanded text:
numento, quo piae memoriae Humbertum locatum diximus, ob reverentiam sanctitatis ipsius, reconditae sunt, ubi felici pausatione requiescens, Salvatorem ex
Abbreviated transcription (Latin):
faceret Dñs autẽ uolẽs
ostende sollicito p̾ori ꝙͣ¬
iusto zelo moueret᷑. ꝙͣtaq
eẽt ꝑnicies negligencie.
nel pocius cotemptus
et suꝑbie frĩs illiꝰ. aperu¬
it oculos eius. iuditq fr̃e
ipõ de stallo suo se mouẽte
et ante gdũ altaris solo¬
capite modicũ quid indi¬
nate ostiũ q chori egredi
festinante teterrimũ demo¬
nem collo eius insilientẽ
ipm̃ q usq ad introitum
infirmitorii miris modis
gesticulando atq cochĩnã
egredientis humeris ferus
agitator rursus insiliit.
et tamꝙͣͣ uere irrõnale u¬
mentũ capistro secordie
tractũ flagello turpissime
molliciei psq antespon¬
dam lcũli in quo malosuo
pausare gestiebat mina¬
ciꝰ stolidum h ͦ iumentũ.
pu illiꝰ uimenti sanctã
deuocionem secutum fuis

Expanded text:
faceret. Dominus autem volens ostendere sollicito priori, qjusto zelo moveretur, quantaque esset pernicies negligentiae, vel potius contemptus et superbiae fratris illius, aperuit oculos ejus; viditque, fratre ipso de stallo suo se movente, et ante gradum altaris modicum quid inclinante, ostiumque chori egredi festinante, teterrimum daemonem collo ejus insilientem, ipsumque usque ad introitum infirmitorii miris modis gesticulando atque cachinnanegredientis humeris ferus agitator rursus insiliit, et tanquam vere irrationale jumentum capistro socordiae tractum, flagello turpissimae mollitiei usque ante spondam lectuli, in quo malo suo pausare gestiebat, minatius stolidum hoc jumentum pii illius jumenti sanctam devotionem secutum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
so studio portauit Qui cũ
adhuc eẽt etate ꝑiter et
religione nouellꝰ: modica
pãni noui scissurã ad re¬
sarciẽdã uestẽ ĩ grabato suo
sine licẽtici ꝯdidit. sed dũ eã
paululũ reqͥsisset. et reuer¬
sato undiq stratu mĩme
reppisset: miratꝰ abcessit¬
et remordẽte cõsciã furtuiã
rapiuulã p̾uata cõfessioẽ
ꝙͣtociꝰ delere curauit. Et

Expanded text:
so studio portavit. Qui cum adhuc esset aetate pariter et religione novellus, modicam panni novi scissuram ad resarciendam vestem in grabatulo suo sine licentia condidit. Sed dum eam post paululum requisisset, et reversato undique stratu minime repet remordente conscientia, furtivam rapinulam privata confessione quantocius delere curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ uelut obdormiens
spm̃ emisset: tanta sene¬
nitate et grã subito reful¬
sit tãq mircibili quadam
inuitatione facies eiꝰ głi

Expanded text:
m velut obdormiens spiritum emisisset, tanta serenitate et gratia subito refulsit, tamque mirabili quadam immutatione facies ejus g
Abbreviated transcription (Latin):
pa minus discrete ĩue¬
tionis huilima satisfcio¬
cam illam sniãm de ce¬
tero solliciciꝰ obseruare
curauit in qua ait Pos
qui spiritales estis. huiꝰ¬
tatis ¶Attendãt quesod
istud exemplũ quitũꝙ
emulatores ordinis st̾
qͥcũq zelo iusticie accen
tant furoris: et emẽd¬
sibi ꝙͣ aluis ꝑ indiscets¬
nem in ꝑuiciem trahãt
dũ et seipõs ꝑ iram dila¬
cerant: et quos emenda¬
re debuerant. dũ exaspe¬
rãt exulcerãt et ad ex¬
cusandas excusatioẽs
in pccĩs ꝓrũpere com¬

Expanded text:
pa minus discretae invepa minus discretae invectionis humillima satisfactiocam illam sententiam de caetero sollicitius observare curavit, in qua ait: Vos qui spirituales estis, hujuitatis . Attendant, quaeso, istud exemplum, quicunque aemulatores. Ordinis sunt, quicunque zelo justitiae accenstant furoris, et emendasibi quam aliis, pro indiscretione in perniciem trahant, dum et seipsos per iram dilaniant, et quae emendare debuerant, dum exasperant, exulcerant, et ad excusandas excusationes in peccatis prorumpere com
Abbreviated transcription (Latin):
obserũancia feruens et sol
passet: bisũ est illi tunt
teneret Seq̃ti quoq do¬
pisset: tota iam ebdo¬
mada semel indulcam
suauitatẽ sentire ꝓme¬
ruit Ex tũc ergo et dein¬
ces hanc panns uite dul¬
cedinem mułtiplicit̾ et
multo tꝑe sensit: modo
rarius et modo crebrius
put dator grẽ sp̃s sanctꝰ
pauꝑi suo concedere dig¬
natꝰ est Ecm̃ est autem
ut aliqñ quẽpiã de amicꝭ
suis ꝓ culpa sua obiuirgãs
iuste ĩuectioĩs mensurã
supra modũ excedẽt᷑ͥnec
tamẽ añꝙͣ diuinoꝵ sacra¬
mentoꝵ munus ab alta¬
ri sumiẽt ex asꝑatã frĩs¬
frĩs conscienciam ꝑ satis¬
factionẽ linire curauit
Unde fcm est ut hostiam
pacificam frẽ necdũ pa¬
cificato ꝑciꝑe p̃sumẽs:
ꝓ melleã spiritalis sua¬
uitatis dulcedine qua
antea refici et recrear
consuerat  suꝑ fel et
absinthiũ amarissuma
amaritudine fauces
suas infectas tremebũd̃
horret Quo circa rea¬
tũ suũ ꝙͣͣtocius admeo¬
riã reducens et ꝓ cul¬

Expanded text:
antia fervens et sollpasset, visum est illi tunc teneret. Sequenti vero Dopisset, tota jam hebdomada semel indultam suavitatem sentire promeruit. Ex tunc ergo et deinceps hanc panis vitae dulcedinem multipliciter et multo tempore sensit, modo rarius, et modo crebrius, prout dator gratiae Spiritus Sanctus pauperi suo concedere dignatus est. Factum est autem ut aliquando quempiam de amicis suis pro culpa sua objurgans, justae invectionis mensuram supra modum excederet, nec tamen antequam divinorum sacramentorum munus ab altari sumeret, exasperatam fratris conscientiam per satisfactionem lenire curavit. Unde factum est ut, hostiam pacificam, fratre necdum pacificato, percipere praesumens, pro mellea spiritualis suavitatis dulcedine, qua antea refici et recreari consueverat, super fel et absynthium amarissima amaritudine fauces suas infectas tremebundus horreret. Quocirca reatum suum quantocius ad memoriam reducens, et pro cul
Abbreviated transcription (Latin):
pigriciã et exci¬
tandu deuotionẽ iirã
unũ de uellatorib xpĩ¬
ꝓferemꝰ ĩ mediũ : qui
in cenobio clareuallis
ab adolescentia usq
ad decrepitã etatem sõ
monastice discipline
uigo desudãs. tam mł¬
tiplicia et acerrima de¬
monũ certamĩa ꝓpes¬
sus esti ut nisi sp̃s ad¬
nuusset infirmitutẽ
ipsus tantam larua¬
ii umbraꝵ maliciã
calo et sanguis neqꝙͣ¬

Expanded text:
 et excitandam devotionem nostram unum de bellatoribus proferemus in medium, qui in coenobio Claraevallis ab adolescentia sua usque ad decrepitam aetatem sub monasticae disciplinae jugo desudans, tam multiplicia et acerrima daemonum certamina perpessus est, ut nisi Spiritus adjuvisset infirmitatem ipsius, tantam larvalium umbrarum malitiam caro et sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
gherardi subterfugit pe¬
riciã Cementariis fabris.
agricolis ortulanis. su¬
toribus atq textoribus:
facue magister erat Cũq
iudicio oĩm oĩbus ẽẽt sa¬
piencior: solus ĩ suis ocu

Expanded text:
Gerardi subterfugit peritiam? Caementariis, fabris, agricolis, hortulanis, sutoribus atque textoribus, facile magister erat. Cumque judicio omnium omnibus esset sapientior, solus in suis ocu
Abbreviated transcription (Latin):
nouicioꝵ intrasset. e
in lĩgua sua illa placa¬
bili et edificatoria cũc¬
tos hylares et ad obser¬
uãciã sacri ꝓpositi fer¬
uerciores reddiss. unu
ex eis seorsũ reuocans
ĩtimos recessus cordis
tui tã ꝑniciose depasci
Nouitio ciutẽ pre ueci¬
dia pix aliꝙͣ loqui aud̃¬
te. ait ille uere mitis
et hũilis corde qui se pa¬
torẽ et nõ martẽnarũ
ouib exhibe̾ nouerał
Dcio fili dilcĩssime sco¬
ea que circa te agunt
et ꝓpte̾a pr̃no pietatis
tibi cõpacior affectu
In hac nãq tanta mo¬
ra absencie mee cũ de¬
sideratissimasꝑ mͥ fĩ¬

Expanded text:
Novitiorum intrasset, et Novitiorum intrasset, et in lingua sua illa placabili et aedificatoria cunctos hilares, et ad observantiam sacri propositi ferventiores reddidisset, unum ex eis seorsum revocans titia, quae intimos recessus cordis tui tam perniciose depascitur? » Novitio autem prae verecundia vix aliquid loqui audente, ait ille vere mitis et humilis corde, qui se pastorem, et non mercenarium omnibus exhibere noverat: « Scio, fili dilectissime, scio quae circa te aguntur; et propterea paterno pietatis tibi compatior affectu. In hac namque tanta mora absentiae meae, cum desideratissima sem
Abbreviated transcription (Latin):
et fidelis dispẽ¬
sator ãnone dnĩce quo¬
dã tꝑe ꝓ causis eccĩe soli¬
to diucius foris mora¬
tus fuei̾t: siquidẽ ꝓ pa¬
ce faciẽda ꝓ scismate
resartiendo ꝓ heresib
confutandis: freq̃ter
ex mandato sũmi põti¬
ficis licet ĩuitissimꝰ exi¬
re cogebat᷑ Explicitis
itaq causarũ nexib ꝓ
quibus exierat ad moͣ¬
steriũ reu̾tit᷑: et qmͣci
ciuis oportunitas dat
cellã nouitioꝵ ĩgredit᷑:
quatinꝰ nouelli et tenei
filioli quos lacte nutrie¬
bat. qnͣto diutius sacre
erhortacioĩs ipꝰ dulce¬
dine caruerãt: tanto
copiosius ab ꝑberib cõ¬
solatioĩs eius reficeren¬
seĩnabat suꝑ oẽs aquas:
et pix umꝙͣ absq fenoe
sꝑitalis lucri redibat:
implẽs cellã ꝓbationis
quor nũs aliqũ ꝑsq ad
centũ extendebat᷑: ita
ut ad horas diuini offi¬
cu nouicus chor replen¬
tib exceptis pautis seno¬
rib qui discipline pre¬
uidebant. monachi foris
stãe togerent᷑ Cũ ergo
sicut prediximꝰ cellam

Expanded text:
et prudens dispensator annonae Dominicae quodam tempore pro causis Ecclesiae solito diutius foris moratus fuerat. Siquidem pro pace facienda, pro schismate resarciendo, pro haeresibus confutandis, frequenter ex mandato summi Pontificis, licet invitissimus, exire cogebatur. Explicitis itaque causarum nexibus, pro quibus exierat, ad monasterium revertitur, et quam citius opportunitas datur cellam Novitiorum ingreditur; quatenus novelli et teneri filioli, quos lacte nutriebat, quanto diutius sacrae exhortationis ipsius dulcedine caruerant, tanto copiosius ab uberibus consolationis ejus reficerenseminabat super omnes aquas: et vix unquam absque fenore spiritualis lucri redibat; implens cellam probationis quorum numerus aliquando ad centum extendebatur, ita ut ad horas divini officii, Novitiis chorum replentibus, exceptis paucis senioribus, qui disciplinae providebant, monachi foris stare cogerentur . 17. Cum ergo, sicut praediximus, cellam
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ meruit seu ꝙ tam
Ex celiete grañi pcipiens¬
non eam apud se serua¬
uit teste cõscĩa. s nec pau¬
cis tm̃ familiarib suis
eã reuelauit. qd̾ certe et
ipm sine ꝑiculo uix fieri
posse uideret᷑ perũ ĩ pub¬
lico cõuentu sicut supra
retulimꝰ corã uniuersita¬
te frm̃ eam sibi collatã
eẽ manifestauit: et ta¬
mẽ mentẽ adeo ĩ timorẽ dei
solidatã habuit: ut paĩ¬

Expanded text:
s meruit: seu quod tam excellentem gratiam percipiennon eam apud se servavit, teste conscientia; sed nec paucis familiaribus suis eam revelavit, quod certe et ipsum sine periculo vix fieri posse videretur. Verum in publico conventu, sicut supra retulimus, coram universitate fratrum, eam sibi collatam esse manifestavit, et tamen mentem adeo in timore Dei solidatam habuit, ut vani
Abbreviated transcription (Latin):
sũ m̾ eẽt. ut qd̾ corp¬
ltꝰ nõ poterã spirital¬
t̾ supꝑlerẽ: rediens ꝙ¬
ĩ spũ singulas cie cil¬
rẽ officinas. qualiter
se frẽs haberẽt diligent̾
explorans. eciã ad cellã
nouitioꝵ accessi In qua
cũ uniu̾sos ĩ tuore dei
exultantes et ad pnĩe
labores accĩctos ĩuenis¬
sẽ: te solũ nimia tristi¬
cia depeire considerãs
ĩgenui. Cũq blandiẽ¬
dotibi te nchi astrui¬
gere uellem tu me
aduersatus et faciẽ a me
autens amarissime fle¬

Expanded text:
sum mihi esset, ut quod corporaliter non poteram, spiritualiter supplerem; rediens in spiritu singulas circuirem officinas, qualiter se fratres haberent, diligentius explorans, etiam ad cellam Novitiorum accessi: in qua cum universos in timore Dei exsultantes, et ad poenitentiae labores accinctos invenissem, te solum nimia tristitia deperire considerans, ingemui. Cumque blandiendo tibi te mihi astringere vellem, tu me aversatus, et faciem a me avertens, amarissime fie
Abbreviated transcription (Latin):
ihmñ xp̃m. et offerre ei
hiũilem sue clareuallẽsis
familie. salutationẽ. Ad
quã uocem nouicius
qua potuit capitis in¬
clinatione et motu aoi¬
nuens labiorũ: clausis
oculis eadẽ hora obdormi¬

Expanded text:
istum, et offerre ei humilem suae Clarae-Vallensis familiae salutationem. Ad quam vocem Novitius, qua potuit capitis inclinatione, et motu annuens labiorum, clausis oculis eadem hora obdormi
Abbreviated transcription (Latin):
O felix aĩa in qua duuẽ
dilcioĩs ignis scoriam
pcã et rubiginem negli¬
gencie usq adeo excoxit
ut illã dulcedinem illã
iliã beatitudinẽ quam
dñs elcĩs sius reseruat
in p̃miũ. in hac corrupti¬
bili pita p̃libare qd̾ãmõ
et p̃gustare mereret᷑ fe
disciplina tante ꝑfcĩoĩs
discipłi ĩ clareualle floru¬
isse noscũt᷑ ẽalb ergo
pisitationib et consola¬
chus lenficatus et corrobo¬
ratus: cotidians lamẽ¬
tis exercebat᷑ suspirãs

Expanded text:
O felix anima, in qua divinae O felix anima, in qua divinae dilectionis ignis scoriam peccati et rubiginem negligentiae usque adeo excoxit, ut illam dulcedinem, illam beatitudinem, quam Dominus electis suis reservat in praemium, in hac corruptibili vita praelibare quodammodo et praegustare mereretur. Fdisciplina tantae perfectionis discipuli in Claravalle floruisse noscuntur. Talibus ergo visitationibus et consolachus laetificatus et corroboratus, quotidianis lamentis exercebatur, suspirans
Abbreviated transcription (Latin):
Est cantaret᷑. ĩ ipã uero
hiclinatione p̃dc̃s serius
dri nõ quidẽ scrutans seu
põmissũ fidei seccetũ erũ¬
ere gestiens. sed pauẽ¬
dotremendo et cĩmiran¬
xocepit in  simplici¬
tate cordis sui meditari
Nͣ sublime et in cõp̃hen¬
siile eẽt tante maiesta¬
ps archanũ. quã nosse
pita et pita eterna ẽ scd̾m
quã sapeͬ sapiẽcia sine
errore ẽ ĩ qua delcari
poluptas sine comꝑatio¬
neͣ au conformari sinu
fuꝰ grã omnes gentes
quasi non suit sic st̾ co-¬
rã ipã: que in futura in¬
panb omẽ sensũ: et gau¬
diũi sine intpolatiõe seu
pus discrẽtione Inclina¬
tione uero illa diuine re¬
uerencie ex hibita cũ feat᷑
isdẽ se erige̾t subito aꝑti
sũt intellectuales ocłi eiꝰ
et quasi totus extra se
raptus uidit uisionẽ qnͣdã
głosam atq mirabilẽ de
trinitate q̃ deus est: quã
mirabiliorem digniorem¬
rẽ eẽ omib uisitatioĩbus
quib unꝙͣͣ a dño uisita¬
ri meruerat intelligebat

Expanded text:
is, cantaret; in ipsa vero inclinatione praedictus servus Dei, non quidem scrutans, seu commissum fidei secretum irrumpere gestiens, sed pavendo, tremendo, et admirando, coepit in simplicitate cordis sui meditari quam sublime et incomprehensibile esset tantae majestatis arcanum, quam nosse vita, et vita aeterna est, secundum quam sapere, sapientia sine errore est, in qua delectari, voluptas sine comparatione, cui conformari, simicujus gratia omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram ipsa, quae in futura viensum, et gaudium sine interpolatione, seu temporis discursione. Inclinatione vero illa divinae reverentiae exhibita, cum frater idem se erigeret, subito aperti sunt intellectuales oculi ejus, et quasi totus extra se raptus vidit visionem quamdam gloriosam atque mirabilem de Trinitate, quae Deus est, quam mirabiliorem, dignioremrem esse omnibus visitationibus, quibus unquam a Domino visitari meruerat, intelligebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dimittã Et prĩarcha ia¬
cob Bidi dnm̃ facie adfa¬
ciem: et salua fcã ẽ aĩa
mea Quia uero ĩ hũilita¬
tis custodia fiducie pedẽ
ulterius extende curauit:
locus quẽ calcasset pes ip
eius fiereti adhuc excellẽ¬
ciori carismatũ grã ditari
sempitnũ induudue t̾r¬
tatis misteriũ cõtẽplandũ
ꝙͣtũ quidem hoĩ adhucine¬
tali carne circũdato possi¬
bile erat: mirabili digna¬
tione grẽ dei admissus est
thecostes dũ a frĩb alasil
instancia sacre uigilie
telebrarent᷑. et iã dĩmnus¬

Expanded text:
triarcha Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Quia vero in humilitatis custodia fiduciae pedem ulterius extendere curavit, locus, quem calcasset pes ejus, ipsius fieret, adhuc excellentiori charismatum gratia ditari sempiternum individuae Trinitatis mysterium contemplandum, quantum quidem homini adhuc mortali carne circumdato possibile erat, mirabili dignatione gratiae Dei admissus est. tecostes, dum a fratribus alacri instantia sacrae vigiliae celebrarent
Abbreviated transcription (Latin):
diũ noĩare: cõmota st̃
oĩa uiscera eius suꝑ pie¬
tate noĩs illius quã ue¬
hement̾ amabat. iterũq
ꝑcunctatus est dicens
Et quo tendit dñe nu
quo tendit dnã nrã Cui
ille rñdit. Ad uisitandũ
messores suos uenit. Hiis
itaq dcĩs: ꝑsona q̃ loq̃¬
bat᷑ repente dispariut
Quio uiso uir dei plus
magis intra sestupuit
Et reductis ocłis ad scã
dei genitritẽ et ad comu¬
tes eus attonito pisu
intendebat ĩ eas Ille au¬
tẽ mode̾atis gressib in¬
cedẽtes. Penerũt unci
post ciliã usq ad cõuen¬
ꝑate abĩuitẽ decimbula¬
re ceperũt tanꝙͣ gracia
uisitationis huc atq
illuc int̾ monachos et
conu̾sos Et dũ ita face¬
rent: tandẽ ab ocłis in¬
tuentis euanuerũt. se¬
seq in celos bñ uene¬
rant receperũt Porro
uir dei herebat fixus et
de loco moueri nõ pote¬
rat i usqueqͦ miraculũ

Expanded text:
i nominare, commota sunt omnia viscera ejus super pietate nominis illius, quam vehementer amabat, iterumque percunctatus est dicens: « Et quo tendit, domine mi, quo tendit Domina nostra? » Cui ille respondit: « Ad visitandum messores suos venit. » His ita dictis, persona quae loquebatur repente disparuit. Quo viso vir Dei plus magis intra se stupuit. Et reductis oculis ad sanctam Dei genitricem, et ad comites ejus, attonito visu intendebat in eas. Illae autem moderatis gressibus incedentes, venerunt una post aliam usque ad convenparatae ab invicem deambulare coeperunt tanquam gratia visitationis huc atque illuc inter monachos, et conversos; 164 et dum ita facerent, tandem ab oculis intuentis evanuerunt, seseque in coelos unde venerant receperunt. Porro vir Dei haerebat fixus, et de loco moveri non potuit, usquequo miraculu
Abbreviated transcription (Latin):
autoritate mĩta. ĩ a¬
baciam scdm̃ regulã sq̃
pũs benedicti disponẽd
surrexis Haut pero muł¬
to post hec. elapso ipis
spacio molismenses moͣ¬
chi polũtate dnĩ gaufri¬
di abbatis sui qui rober¬
to successerat nũcios ad
romanã curiã destinar̃t:
a dño pͥp orbano ĩportu¬
ne postulantes quatinus
p̃fatus abbas robertus
loco pristino id ẽ molismẽ¬
si eccĩe redderetur Qno¬
pũ importunitate dñs
legato suo uenerabili si
hugoni ut si fui posset
idem abbas reuerteret᷑
et monachi heremũ dili¬
gentes in pace cõsisterẽt

Expanded text:
auctoritate munita, in abbatiam secundum Regulam S. Patris Benedicti disponendam surrexit. Haud multo vero post elapso temporis spatio, Molismenses monachi voluntate domni Gaufridi abbatis sui, qui Roberto successerat, nuntios ad Romanam curiam destinarunt, a domino papa Urbano importune postulantes, quatenus praefatus abbas Robertus loco pristino, id est Molismensi Ecclesiae redderetur. Quorum importunitate domnus legato suo, venerabili scilicet Hugoni, ut, si fieri posset, idem abbas reverteretur, et monachi eremum diligentes in pace consisterent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinꝰ reuerteris: et et̾ne
istius leticie ꝑticipium
obtinebis. Huiꝰ rei grã
missus sumcid uos ĩdi¬
care ista que uidi. ut
et ipĩ benefacientes ꝓ¬
ficiatis et ꝑseueretis ĩ
bono: scientes ptiq qr
non deerit merces oꝑi
pro Et cũ ista bis dixis¬
set. illico paledicens eis
obdormiuit in domino

Expanded text:
protinus reverteris, et aeternae protinus reverteris, et aeternae istius laetitiae participium obtinebis. Hujus rei gratia missus sum ad vos indicare ista quae vidi, ut et ipsi benefacientes proficiatis et perseveretis in bono, scientes utique quod non deerit merces operi vestro. » Et cum ista dixisset, illico valedicens eis, obdormivit in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
quõ fieri pt̾ solet in ad¬
uentu ciuspiam potẽ¬
tissimi reg regis aut
unꝑatoris Exant eciã
illic sci ĩnuabiles ĩmẽ¬
sa claritate choruscan¬
tes quoꝵ clii iam ad¬
uenercinit. alii cidhuc de
cũctis ꝑtib ueniebant.
quasi ad grande specta¬
lũ certatim ꝓperantes.
et nelut ad diem solẽpne
undiq confluentes Au¬
diebat᷑ p̃terea ibidem
suauitas armonie celes¬
tis. et resonabat mndiꝙ
grãꝵ actio et uox laudis
uidebam et audiebam
nimis obstupuissem. sa¬
citatus sum ab angelo
ductore meo que nam
eẽt tante solẽpnitatis
et leticie occasio ipẽre¬
ro rñdit. Hec est celele¬
tas noua noui cuuise
scĩ hodie de domo cdlarͤ¬
uallis assũpti: Et in gau¬
cendi hoc itaq dicto
uissit me citius egredi.
cũ ego nuniũ detesturer:
obsecrabã medullitus
ut ab illa felicitate cio
miserias corꝑis ampliꝰ
nõ remutterer Ille uero
tet te cid frẽs tuos regre¬
di. donec c̃nũties que¬
pidisti uidisti Quo fc̃o

Expanded text:
o fieri solet in adventu cujuspiam potentissimi regis aut imperatoris. Erant etiam illic sancti innumerabiles, immensa claritate coruscantes, quorum alii jam advenerant, alii adhuc de cunctis partibus veniebant, quasi ad grande spectaculum certatim properantes, et velut ad diem solemnem undique confluentes. Audiebatur praeterea ibidem suavitas harmoniae coelestis, et resonabat undique gratiarum actio et vox laudis. videbam et audiebam nimis obstupuissem, sciscitatus sum ab angelo ductore meo quaenam esset tantae solemnitatis et laetitiae occasio. » Ipse vero respondit: « Haec est celebritas nova, novi cujusdam sancti hodie de domo Claraevallis assumpti, et in gaucendi. » Hoc itaque dicto jussit me citius egredi, cum ego nimium detestarer, obsecrabam medullitus, ut ab illa felicitate ad miserias corporis amplius non remitterer. Ille vero tet te ad fratres tuos regredi, donec annunties quae vidisti. Quo facto
Abbreviated transcription (Latin):
aditus obstructꝰ: ne
ergo abbas p̃dicto ui¬
ro dei. iuuenis respon¬
sũ insinuasset. respon¬
dit ille Exspectate pau¬
lsꝑ. et ex facti fine ꝓ¬
Quid multa. Non
młti fluxerãt dies: et
ecce iuuẽis i ͤ libidinũ
furiis agitatꝰ ĩmeõr
tremendi iudicii dei ꝓ¬
sessioĩs uiniculũ rupit:
et ad uomitũ scłi reu̾sꝰ
apostota uilis efficit᷑
et sic demũ fantastite
illiꝰ meret᷑ͣsis seductia
dep̃hendit᷑ Porro sociꝰ
ille quẽ secũ educe̾ ius¬
sus fuerat. ipẽ cũ eo no¬
uiciꝰ extiterat: et sacrũ
habitũ licet frustra cũ
eo susceꝑat Qui ad ali¬
am tnͣsmissus domiũ
cũ audisset sociũ iuguñ
ordinis abiecisse: tũc
ipẽ rupto ꝓfessionis u̾¬
tulo tũ eo apostatare
nõ distulit unde patẽ¬
catioĩs ille qui scd̃m
ꝓpheciã sufflat prum
in fornace id ẽ uirulĩ¬
tas crͣlis uoluptatis de¬
lcãtiones ĩ cordibr eor
accendecͥit: et ꝑ hoc utͤ
seduxerat Cuiꝰ in exta¬

Expanded text:
aditus obstructus, neergo abbas praedicto viro Dei juvenis responsum insinuasset, ille respondit. « Exspectate paulisper; et ex facti fine p» Quid multa? Non multi fluxerant dies, et ecce juvenis ille libidinum furiis agitatus, immemor tremendi judicii Dei, professionis vinculum rupit, et ad vomitum saeculi reversus, apostata vilis efficitur: et sicis seductione deprehenditur. Porro socius ille quem secum educere jussus fuerat, ipse cum eo novitius exstiterat, et sacrum habitum, licet frustra, cum eo susceperat. Qui ad aliam transmissus domum, cum audisset socium suum jugum Ordinis abjecisse, tunc et ipse rupto professionis vinculo, cum eo apostatare non distulit. Unde patenicationis ille, qui secundum prophetam sufflat prunas in fornace , virulentas carnalis voluptatis delectationes in cordibus eorum accenderat, et per hoc utrosque seduxerat. Cujus inextr
Abbreviated transcription (Latin):
uidã de spirita¬
lib filiis reuen¬
dissimi prĩs ro¬
berti. tũ uiã angustã el
artã q̃ ducit ad uitam
ĩdeclinabili studio cuci¬
risset: tandẽ placiutꝰ
laborib eius finẽ inpo¬
ne. ut in pace inidip̃z
dormiens requiescet Cũq
iã instaret hora qua de
mũdi hiuꝰ stadio euo¬
tandus. et ad celeste bra¬
uiũ eẽt ĩuitandus. dñs
obbas cũ cetei̾s frĩbus
grã quietis ĩ lcũlo suo¬
se tollorauerat. et ecce
sopor diũ irruit suꝑ eũ
biditq ĩ sõpnis duõs
pulch̾rimos adolescẽtes
uoltu et hĩtu ĩsigniter
celucentes. qui quasi
lilia. rosas et uiolas.
at diu̾si geneis flores
ĩ choro clareuallensi to¬
niose spargebãt: itaq
uit paiimentũ omẽ
pictũ at uarus colorib
benustatũ eẽ uidẽt᷑ Quo
uiso miratus est ualde:
⁊ quasi simplicitatẽ or¬
uus zelãs dixit ad eos
Nuid uobis uisũ ⁊ ẽ o

Expanded text:
iritulibus filiis reverendissimi Patris Roberti, cum viam angustam et arduam, quae ducit ad vitam, indeclinabili studio cucurrisset, tandem placuit Domino laboribus ejus finem imponere, ut in pace in idipsum obdormiens requiesceret. Cumque jam instaret hora, qua de mundi hujus stadio evocandus, et ad coeleste bravium esset invitandus, domnus abbas cum caeteris fratribus gratia quietis in lectulo suo collocaverat. Et ecce sopor Domini irruit super eum, viditque in somnis duos pulcherrimos adolescentes, vultu et habitu insigniter relucentes, qui quasi lilia, rosas et violas, ac diversi generis flores in choro Claraevallensi copiose spargebant, ita ut pavimentum omne pictum, ac variis coloribus venustatum esse videretur. Quo viso miratus est valde, et quasi simplicitatem Ordinis zelans, dixit ad eos: « Quid vobis visum est, o
Abbreviated transcription (Latin):
ĩplenitudinem ptãtis
ta curia cardinales ali
glorificantes te et ma¬
tis tius obsecũdantes
pleno pietatis iudicio
suꝑ oem mortalẽ nata¬
ram exaltent᷑ a te Ee¬

Expanded text:
plenitudinem potestatis ca curia cardinales aliqglorificantes te, et mandatis tuis obsecundantes, , pleno pietatis judicio super omnem mortalem naturam, exaltentur a te
Abbreviated transcription (Latin):
laciũ. ut iã tanto eẽt
potencior ad subuinẽ¬
dũ qnͣto sũme maiesta¬
tis faciem pitimiꝰ con¬
tẽplaret᷑ ꝑ sanctos suc¬
religionis pigor con¬
seruatus in eadẽ głosa
domo illibatus durauit
sicut in tꝑib ueneabi¬
us ac deo digni piri
successoris dñi werne¬
rii. postea lingonensis
epĩ dina fauente grã
nobis ꝓbare concessũ ẽ
Testis enĩ nobis est dñs
qr cũ in cłaualle disci¬
plius clanstralibꝰ et
sacri ordĩs obseruãcus
subditi essemꝰ . tm̃ ibi
religionis et grauitatis
tm̃ q puritatis et ho¬
nestatis pidimꝰ. ut
sepiꝰ ut in gracia dei
exultantes dicẽmꝰ in
cordib nrĩs. qr si ipẽ

Expanded text:
ut jure tanto esset potentior ad subveniendum, quanto summae Majestatis faciem vicinius contemplaretur; per sanctos sucreligionis vigor conservatus, in eadem gloriosa domo illibatus, duravit, sicut in temporibus venerabilis ac Deo digni viri successoris domini Garnerii, postea Lingonensis episcopi, divina favente gratia nobis probare concessum est. Testis enim nobis est Dominus, quia cum in Clara-Valle disciplinis claustralibus et sacri Ordinis observantiis subditi essemus, tantum ibi religionis et gravitatis, tantumque puritatis et honestatis vidimus, ut saepius in gratia Dei exsultantes diceremus in c
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. et ꝑ seip̃m scm̃
illũ cõuentũ rege̾t. dis¬
trictiꝰ sacri ordinis ĩsti¬
tuta in loco ilo obser¬
uari nõ potuissẽt In¬
curia nẽꝑe uł leuitas
seu dissolucio q̃ ẽ riu¬
na ordĩs. locũ ibi peni¬
tus nõ habebãt: sed
caritatis emłacio ibi

Expanded text:
m illum conventum regeret, districtius sacri Ordinis instituta in illo loco observari non potuissent, Incuria nempe vel levitas seu dissolutio, quae est ruina Ordinis, locum ibi penitus non habebant; sed charitatis aemulatio ibi
Abbreviated transcription (Latin):
quo in requiem assumẽ¬
do angeli scĩ nouã festiui¬
tatẽ et nouũ gnudiũ eẽnt
ilico celebraturi O btĩ

Expanded text:
quo in requiem assumendo angeli sancti novam festivitatem et novum gaudium essent illico celebraturi. O b
Abbreviated transcription (Latin):
Quia quidꝙ de massa
pitcili spũ carente fiat.
uchil mea int̾esse confi¬
do Tanta ita fidei uir¬
cutisq constanicia muni¬
tus uir det dnĩ iohẽs cor¬
rptibilis carnis mace¬
riam exiit et bona dñĩ
in tra piuenciũ pidere
ꝓmeruit Corpus eius
uixta sacra ossa frm̃ ue¬
teris abbacie quoꝵ pa¬
cienciam et hũilitatem
haut segnit imitatus
fuerat: condigno hono¬
re sepultũ requiescit in
aquila illa grã
sublinis sancte cõtem¬
alationis alis ornatus
uarietate uirtutũ medul¬
lam cedri id est ꝑfectio¬
nem religionis. quam
de sũmitate libani id est

Expanded text:
quia quidquid de massa quia quidquid de massa vitali spiritu carente fiat, nihil mea interesse, confido. » Tanta itaque fidei virtutisque constantia munitus vir Domini Joannes, corruptibilis carnis materiam exuit, et bona Domini in terra viventium videre promeruit. Corpus ejus juxta sacra ossa fratrum veteris abbatiae, quorum patientiam et huc militatem haud segniter imitatus fuerat, condigno honore sepultum requiescit in aquila illa grandsublimis sanctae contemplationis alis, ornatus varietate virtutum, medullam cedri, id est perfectionem religionis, quam de summitate Libani, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dam uenissẽt: bidentes
hoiẽm feruentissimũ
nec ĩ ipã grauissima
infirmitate a solito rigo¬
re suo in tm̃ cedere ut
saltem uestib egritudi¬
ni et debilitati sue com¬
petentib refrigeraret
zelo quodam compassio¬
nis ducti uestes aliquã¬
tulũ tractabiliores quas
tante ꝑsone et infirm¬
tati congruere nouen
usserũt auferri : Nete¬
tes ut causa leuanũs
eis uestiri dignaretur
Tũ uero fortis atletha
diũ eadẽ pestimenta
coram se posita seuer
intuens. ait Ita ne
beatiorem me faciet
uestis mollis et tenem
magis ꝙͣ grossa et rus¬
ticaͣ᷑ aut quale emol¬
mentũ erit humilitate
quam a p̾mis mee cõuer¬
sionis ãnis tanta sollicit
dine seruare curaui ĩnu
nente mortis articulo ꝑ
litate ꝑ quã elegi abietꝰ
eẽ in domo dei mei nedabe
occasionẽ ũmicis meis
confundendi me cũ loqd
eis in porta Cũ auten
uocante dnõ moribũdoo
hos ic̃iãq morientesa¬
tus exuero. quantũ ua¬
tis putridũ lũt carub
sactũ indute et oriual

Expanded text:
us, venissent, videntes hominem ferventissimum nec in ipsa gravissima infirmitate a solito rigore suo in tantum cedere, ut saltem vestibus aegritudini et debilitati suae competentibus refrigeraretur, zelo quodam compassionis ducti vestes aliquantulum tractabiliores, quas tantae personae et infirmitati congruere noverant, jusserunt afferri, petentes ut causa levaminis eis vestiri dignaretur. Tum vero fortis athleta Domini eadem vestimenta coram se posita severius intuens, ait: « Itane beatiorem me faciet vestis mollis et tenera. magis quam grossa et rusticana? Aut quale emolumentum erit, humilitatem, quam a primis conversationis meae annis tanta sollicitudine servare curavi, imminente mortis articulo pelitate, per quam elegi abjectus esse in domo Dei mei , nec dabo occasionem inimicis meis confundendi me, cum loquar eis in porta . Cum autem vocante Domino moribundos hos, jamjamque morientes artus exuero, quantum vultis, putridum hunc carnis saccum induite et ornate;