comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dnẽ in uoluntate tua p̾stitisti decori
meo uirtutẽ: auertisti faciẽ tuam
ame & factussũ conturbatus. Sic oe
Auertente autẽ te faciẽ tuã turbabun.
t̃. Sed quare hoc facis: quare auertis
faciẽ tuã ut turbent᷑ : aufenes SPu
eorũ erat. Gliant̾. sibi tribuunt. Se¬
ipsos uistificant. A uerte ergo faciẽ
tuã ut curbent᷑. aufer spm eorũ &
deficiant. clament ad te cito. exau¬¬
dime dñe. defecit sp̃s m̃s. nea uertas
faciẽ tuã ame. Auferes spm eorũ
& deficient: ET IN PULUERẼ SOUAI
conuertenior. Inuenit se homo
poenitens depeccato suo. quia non
habebat uires exse. & conficetur
dõ dicens se. eẽ. terrã & cinerem.
O suꝑbe conuersus es in puluerem
tuũ. ab latus.ẽ. sp̃s cuus: iã non
te iactas. non te extollis. non te
iustificas. Uides quia depuluerẽ
factus es : & a uertente faciẽ suã
dño intuũ puluerẽ recidisti. Roga gͦ.
confitere puluerẽ tuũ. & infirmitatẽ¬

Expanded text:
ne, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus» . Sic eautem te faciem tuam, turbabuntur.» 13. Sed quare hoc ffaciem tuam, ut turbentur? «Auferes spiritum eorum erat: gloriantur, sibi tribuunt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ut turbentur: aufer spiritum eorum, et deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, conversus es in pulverem tuum , ablatus est spiritus tuus; jam non te jactas, non te extollis, non te justificas; vides quia de pulvere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem recidisti. Roga ergo, confitere pulverem tuum et infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
iã dictũ erat & puaricator. t̾raes
& int̾rã ibis. Cibus serpentis esse
nonuis. noli. eẽ tra. Quomꝰ inquis
non ero t̃ra: si trena non sapias.
Audi apłm: ut nonsis t̃ra. Nam
corpus qđ geris terra est. sed tu noli
.tẽ t̃ra. Quid . ẽ. hoc : di resurrexis¬
tis inqͥt cũ xp̃o. quȩ sursũ sunt
quȩrite. ubi xp̃s.ẽ. indextera dĩ
sedens. quȩ sursũ s̃ sapite nonquȩ
suꝑ trã. Si non sapis t̃rena: non es
t̾ra. Sinon es t̃ra. non manducaris
a serpente. cuicib data . ẽ. terra.
Cibũ suũ dat ds̃ serpenti quando
uult. quẽ uult. Bene autẽ iudi-¬
cat. falli non potest. nonei dat
aurũ ꝓterra. Om̃ia ate expec¬
tanc dnẽ. ut des illis cibũ intẽpr̃
oportuno. Cõ deders illis collisemi.
Ante illoss. sed non colligent nisi cũ
dederis. Ante diabolũ erat iob. & qͥdẽ
non deuorauit iob. sed uel tẽptare
non ausus .ẽ. nisi cũ ille dediss&: A te

Expanded text:
jam dictum erat et praevaricatori, «Terra es, jam dictum erat et praevaricatori, «Terra es, et in terram ibis» . Cibus serpentis esse non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non ero terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «Si resurrexistis,» inquit, «cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextra Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Si non sapis terrena, non es terra; si non es terra, non manducaris a serpente, cui cibus data est terra. Cibum suum dat Deus serpenti, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.» Ante illos sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum Job erat; et quidem non devoravit Job, sed vel tentare non ausus est, nisi cum ille dedisset. «A te
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ non ꝑmittat᷑ habe caput
xp̃m.: repelle caput draconis. Sug¬
gestioni eiꝰ noli consentire : a tua
Et iste draco manducare uult. sed dĩ
manducat quẽ uult. Om̃ia ate ex¬
orpotuno. Om̃a. & repentia quoꝵ
non .ẽ. numerus. & animalia pusilla
& magna & ipse diaco. & om̃is creatura
tua qua implesti terrã: omĩa ate ex¬
pectant ut des illis cibũ intẽpore opor¬¬
tuno unicuiq cibũ suũ: habes cibum
tuũ : hab& & draco cibũ suũ. Sibene
uixeris: xp̃m cibũ habebis. Si a xp̃o
recesseris: cib draconis eris. Om̃ia a te
expectant ut des illis cibũ intempo-¬
re oportuno. Quiddictũ . ẽ. ipsi dra-¬
coni : terrã manducabis. Dra coni
dictũ .ẽ. trã manducabis omĩbus dieb
uitȩ tuȩ. Audisti cibũ draconis:
non uis ut doe te ds̃ manducandũ
draconi. Noli.eẽ. cib draconis. ⁊d
.ẽ. noli relinquere uerbũ dĩ. Ubi enĩ
dictũ .ẽ. draconi trã manducab̾. ibi

Expanded text:
ut autem non permittatur, habe caput ut autem non permittatur, habe caput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus noli consentire, a via Et iste draco manducare vult, sed non manducat quem vult. «Omnia a te extuno. Omnia:» et repentia quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, et ipse draco, et omnis creatura tua, qua implesti terram; «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno,» unicuique cibum suum. Habes cibum tuum, habet et draco cibum suum. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; si a Christo recesseris, cibus draconis eris. «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno.» Quid dictum est ipsi draconi? «Terram manducabis.» Draconi dictum est: «Terram manducabis cunctis diebus vitae tuae.» Audisti cibum draconis. Non vis ut det te Deus manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, noli relinquere verbum Dei. Ubi enim dictum est draconi, «Terram manducabis;» ibi
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliquid facere nesciente dnõ suo.
& turbari aliquẽ illo noniubente: iste
autẽ nec ad illã ianuã positus est qua
nã. Sed est quȩdã ianua. qua intratꝰ
in hoc scłm. ianua quȩdã mortalita¬
tis circa ista infirma carnis huius
detrimenta & supplementa: Adistã
ianuã : quasi quidã ostiarius est.
Hic hab&e potestatẽ in isto mari. qua
naues cõmeant. sed non tantũ ut fa-¬
ciat aliquid nesciente. aut nolen.¬
te dño suo: ne forte aliquis dicat
perdidit quidẽ ille magnã potes-¬
tatẽ suꝑior̃ apparatuũ. sed ego
in his in firmus sum. hic me potest
habe in potestatẽ. opus.ẽ. ut seruiã dñ¬
illi. Noli falli : nouit teꝰ ds̃ tuusꝰ
Et sic te nouit. ut capillos tuos ha-¬
beat numeratos. Quidgͦ times :
tẽptaturus . ẽ. forte carnẽ tuam :
flagellũ .ẽ. dñi tui non potestas
tẽptatoris tui. Wlt nocere saluti.
quȩ ꝓmittit᷑. sed non ꝑmittitur.

Expanded text:
potest aliquid facere nesciente domino suo, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam positus est, qua nam . Sed est quaedam janua, qua intratur in hoc saeculum, janua quaedam mortalitatis: circa ista infirmae carnis hujus detrimenta et supplementa, ad istam januam quasi quidam ostiarius est; hic habet potestatem in isto mari, qua naves commeant, sed non tantam ut faciat aliquid nesciente aut nolente Domino suo. Ne forte aliquis dicat: Perdidit quidem ille magnam potestatem superiorum apparatuum; sed ego in his infimis sum, hic me potest habere in potestate, opus est ut serviam illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te novit, ut capillos tuos habeat numeratos . Quid ergo times? Tentaturus est forte carnem tuam: flagellum est Domini tui, non potestas tentatoris tui. Vult nocere saluti quae promittitur; sed non permittitur:
Abbreviated transcription (Latin):
putate. totã istã aoministrationẽ creatu¬
rȩ. Domus ista magna hab& dñm. hab&
seruos & in ipsis seruis. hab& arca se ꝓxi-¬
mos sibi in apparatib meliorib uestiũ.
thesauror. horreorũ magnarũ possessio-¬
nũ. Hab& etiã seruos in infimis ministerus
ita subditis sibi potestatib: ut qͦsdã habe
at & admundandas cloacas. A sum mis
atq ꝓcuratorib usq ad extrema ista. &
infima ministeria. quã multi sunt gradꝰ.
Sigͦ aliqͥs magnꝰ ꝓcurator offendat . &
poena dñi sui. uerbi gra fiat ostiarius
in extremo loco aliquo. si exercens dattĩ
sibi potestatẽ uolentes intrare uel exire
ꝑ turb& scđm modũ potestatis quam
accepit ad ño: illi autẽ nesciunt eum
fuisse aliqͣndo magnũ ꝓcuratorẽ.
magnã potestatẽ illius. tẽ. arbitrant᷑.
quia qͥd ꝑdiderit nesciunt: Et tamen
frs mei. ostiarius ille. de quo dixi ad simi¬
litudinẽ domus magnę huius terrenȩ

Expanded text:
putate totam istam administrationem creatuputate totam istam administrationem creaturae: domus ista magna habet dominum, habet servos, et in ipsis servis habet circa se proximos sibi in apparatibus melioribus vestium, thesaurorum, horreorum, magnarum possessionum; habet etiam servos in infimis ministeriis, ita subditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem accepit a domino, illi autem nesciant eum fuisse aliquando magnum procuratorem; magnam potestatem illius esse arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae,
Abbreviated transcription (Latin):
ongłi corde mundo : & ex illa faciunł
quicꝗͥd hic fic Et potestates ex illa
ordinant᷑: A sũmis usq inima : Et si
potestates sũ morꝰ cęlor reguntur
uerbo dĩ. quantomagis inferiores
atq terrenȩ : Reman& gͦ inmalis:
sola nocendi cupiditas. hanc hab&
homo inpotestate cu piditatẽ nocen¬¬
di. uoluntatẽ ad ꝓniciẽ. Si autẽ cui.¬
quã nocere potuerit: nongłietur.
non ipse nocuit. Data ẽ. ei potestas.
Semel dictũ .ẽ. sententia firma est:
non ẽ. potestas nisiadõ. Quid gͦti-¬
mes: in aquis sit draco. in mari sit
diaco : illuc transiturus es. Sic. ẽ fictus:
ut illudat᷑ hc: Adhutic locũ ordinatis est :
in his sedib deputatus ost. Si magnũ aliqͥd
illi putas eẽ. has sedes quia non nosti. sedes
angłor unde lapsus est : miraris sedes mor¬
eiꝰ głiatio: dãnatio est. Similitudinẽ acci-¬
pite breuit: quia reuera magnũ aliquid
ẽ. hoc nosse & intelligere. Domũ magnã aliꝗ

Expanded text:
Angeli corde mundo, et ex illa faciunt Angeli corde mundo, et ex illa faciunt quidquid hic fit, et potestates ex illa ordinantur a summis usque in ima. Et si potestates summorum coelorum reguntur verbo Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Remanet ergo in malis sola nocendi cupiditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatem nocendi, voluntatem ad perniciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est, sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordinatus est, in his sedibus deputatus est. Magnum aliquid illi putas esse has sedes, quia non nosti sedes Angelorum unde lapsus est: quae iatio, damnatio est. 10. Similitudinem accipite breviter; quia revera magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
factũ adilludendũ ei ab angłis
meis. Omẽ altũ uid& : & ipse est¬
rex om̃iũ quȩ inaquis sunt . Cui
testimonio congruit hoc in psalmo. Cũ enĩ
malia pusilla & magna. ubi repentia
qͦrũ non .ẽ. numerus. ubi naues nauigant
ligno tute : aic Draco hic quẽ finxisti.
ad illudendũ ei. Sed ad illudendũ ei.
Quomͦ ds̃ illi illudit: antradidit eum
adilludendũ hoc est ut illudat᷑: pu¬¬
taremꝰ qđ ds̃ illi illud& : nisi scriptu¬¬
ra iob soluiss& quȩstionẽ. Ibi enĩ dictũ
ẽ. ad illudendũ ei ab angłis meis. Uis
illude draconi: esto angłs dĩ. Sed non-¬
dũ es angłsdĩ . Donec sissi eũ cursum
tenes ut sis: sunt angłi qͥ illudant
draconi ne tibi noceat. Prepositi enĩ s̃
angłi cȩloꝵ: suꝑ potestates aereas:
& inde ꝓcedit uerbũ qđ fit hic Intu¬¬
ent̾ enĩ legẽ fixã. legẽ ȩt̃nã. iuben-¬
tẽ sine scriptura. sine syllabis. sine
strepitu fixã sẽꝑ & stantẽ. intuentꝰ

Expanded text:
factum, ad illudendum ei ab Angelis factum, ad illudendum ei ab Angelis meis. Omne altum videt; et ipse rex omnium quae in aquis sunt» . Cui testimonio congruit hoc in Psalmo. Cum enim malia pusilla et magna, ubi repentia quorum non est numerus, ubi naves navigant ligno tutae, ait: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Sed si ad illudendum, quomodo Deus illi illudit? An tradidit eum illudendum, hoc est, ut illudatur? Putaremus quod Deus illi illuderet, nisi Scriptura Job solvisset quaestionem; ibi enim dictum est: «Ad illudendum ei ab Angelis meis.» Vis illudere draconi? Esto angelus Dei. Sed nondum es angelus Dei. Donec sis, si eum cursum tenes ut sis, sunt angeli qui illudant draconi, ne tibi noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates aereas, et inde procedit verbum quod fit hic. Intuentur enim legem fixam, legem aeternam, jubentem sine scriptura, sine syllabis, sine strepitu, fixam semper et stantem; intuentur
Abbreviated transcription (Latin):
hic serpens iste. & ut dicere coeperã
lapsus diabolus decȩlo hunclocum
accepit: obseru& capit eiꝰ atimore
sçłi. & acupiditate scłi. Hinc enĩ sug.¬
gerit aliqͥd: aut unde times. auc
unde cupis. Aut amorẽ tuũ tẽptat
aut timorẽ : Iu si timueris gehennas.
amaueris regnũ dĩ. obseruabis cap̃
euis. Fuitato capite. securus eris: nec
ille lapsũ tuũ tenebit. nec de tua
ruina gaudebit. Nemo autẽ dicat
ut dixi : magnã hab&e potestatẽ.
Uident enĩ homines quasi quantũ
acceperit potestatis: quid ꝑdi¬
derit non uident maiestatis. Ipse
autẽ sc̃s iob in uerbis suis mysticis
& alte secretis. dicens de ista potes¬
describens illũ multis modis. in
figuris similitudinẽ exponens.
qͥd ille sit uł qͥd ualeat. hoc quoq
ait. Non est quicquã simile ei fac¬
tũ suꝑ trã: ad illudendũ eiaban-¬
głis meis Ds̃ ibi loqͥt᷑ in libro iob:
non est quicquã ei suꝑ t̾rã simile

Expanded text:
hic serpens iste, et, ut dicere coeperam, hic serpens iste, et, ut dicere coeperam, lapsus diabolus de coelo hunc locum accepit; observet caput ejus, a timore saeculi, et a cupiditate saeculi. Hinc enim suggerit aliquid, aut unde times, aut unde cupis; aut amorem tuum tentat, aut timorem. Tu si timueris gehennas, amaveris regnum Dei, observabis caput ejus. Evitato capite, securus eris; nec ille lapsum tuum tenebit, nec de tua ruina gaudebit. Nemo autem dicat, ut dixi: Magnam habet potestatem. Vident enim homines quasi quantum acceperit potestatis; quid perdiderit, non vident. Ipse autem sanctus Job in verbis suis mysticis et alte secretis, dicens de ista potesdescribens illum multis modis in figuris similitudinum, exponens quid ille sit, vel quid valeat, hoc quoque ait: «Non est quidquam simile ei factum super terram, ad illudendum ei ab Angelis meis.» Deus ibi loquitur in libro Job: «Non est quidquam ei super terram simile
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hoc unũ ex posuimꝰ. quantũ dñs
dedit qđ cdurũ uidet᷑ dictũ ab iob.
sic & cȩtera quȩ ibi uident᷑ quasi as:¬
ꝑa & blasphema. habent incellectus
suos. Qd putaremus alit̃ esse. nisi ds̃ ꝑ¬
hiber& testimoniũ. Et antequã loque¬¬
ret̾ iob & postea quã totũ locutus est
homo sine querela. uerax dĩ cultor
Dix̃ hoc ds̃ : dix̃ ante tẽptationẽ illius.
N equis autẽ in illis uerbis forte male
in telligens scandalizaret᷑. & putanx
iustũ quidẽ uirũ fuisse iob ante tẽp¬¬
tationẽ. intẽptatione autẽ graui
defecisse. & lapsũ . eẽ. In sacrilegam
blasphemiã : finitis om̃ib sermonibus
& ipsius iob. & amicor eius: a quib:
ci consolatio reddebat᷑. Dicit dstes¬
timoniũ. illos non uerũ locutos sicut
seruus eius iob Nonenĩ locuti estis
inquit conã me uerũ quiequã sicut
seruus ms iob Deinde iub&. ut ille
re caput serpentis & securus hocma-¬
re transire. quia necesse est habitoe

Expanded text:
 quantum Dominus dedit, quod durum videtur dictum a Job; sic et caetera quae ibi videntur quasi aspera et blasphema, habent intellectus suos. Quod putaremus aliter esse, nisi Deus perhiberet testimonium, et antequam loqueretur Job, et posteaquam totum locutus est«Homo sine querela, verax Dei cultor» . Dixit hoc Deus, dixit hoc ante tentationem illius. Ne quis autem in illis verbis forte male intelligens scandalizaretur, et putaret justum quidem virum fuisse Job ante tentationem, in tentatione autem gravi defecisse, et lapsum esse in sacrilegam blasphemiam; finitis omnibus sermonibus, et ipsius Job, et amicorum ejus a quibus ei consolatio reddebatur, dicit Dominus testimonium, illos non verum locutos, sicut servum ejus Job. «Non enim locuti estis,» inquit, «coram me verum quidquam, sicut servus meus Job.» Deinde jubet ut ille re caput serpentis, et securus transire hoc mare; quia necesse est habitet
Abbreviated transcription (Latin):
ic accipit᷑ ad primũ sonũ. sed discute
te ne labaris. Attendit enĩ sẽꝑ ille
serpens calcaneũ suũ. Quid uisus ÷
dixisse iob. utinã. etãẽ. nob arbi ter
utinã eãẽ. medius aliqͥs. qͥ uidicarae
incerme &te : hoc dõ. hoc homo. hoc
instercore homo. hoc uł incȩlo an¬¬
głs dõ. utinã ecẽ. nob̾ arbiter.
Sedqͥd p̃uidebat: qͥd optabat:. mul-
Medius ad cõponendã causã. Non-¬
ne ini mici eramus dĩ. & malam
causã habebamus ad uersus dm̃ e
Iuis finirae causã istã malã. nisullę
medius arbit̃ : qͥ nisi uenirae miscđiȩ
mediator : quia ȩqualis patri ds̃.
Dicit alio loco. Mediator autem
unius non est : ds̃ autẽ unus est. Incer
duos: mediator. Prgo xp̃s. mediator in¬
t̃ hominẽ & dm̃. Nonquia ds̃: sed quia
homo. Nonquia ds̃ ȩqualis patri : sed
equalis patri non mediator. Vt autẽ sic
mediator. descendat a supiore ad infe¬¬
riorẽ : abȩqualitate patris. faciat quod

Expanded text:
Sic accipitur ad primum sonum: sed discute Sic accipitur ad primum sonum: sed discute te, ne labaris; attendit enim serpens ille semper calcaneum tuum. Quid visus est dixisse Job? «Utinam esset nobis arbiter!» utinam esset medius aliquis qui judicaret inter me et te! Hoc Deo homo, hoc in stercore homo, hoc vel in coelo angelus Deo: Utinam esset nobis arbiter! Sed quid praevidebat? quid optabat? «MultiMedius ad componendam causam. Nonne inimici eramus Dei, et malam causam habebamus adversus Deum? Quis finiret causam istam malam, nisi ille medius arbiter, qui nisi veniret, misericordiae mediator; quia aequalis Patri Deus. Dicit alio loco: «Mediator autem unius non est; Deus autem unus est» . Inter duos mediator: ergo Christus mediator inter hominem et Deum. Non quia Deus, sed quia homo: nam quia Deus, aequalis Patri; sed aequalis Patri, non mediator. Ut autem sit mediator, descendat a superiore ad inferiorem, ab aequalitate Patris; faciat quod
Abbreviated transcription (Latin):
ille draco: utrũ iob lingua labe¬¬
retur. Om̃ĩs enĩ homo in actu suo
pedes hab& in eo qđ agit. in quo
mouetur: ibi tanꝗ ambulat.
Dicebat ille multa. Quanta
enĩ diã iob: qͥ legunt nouer̃
in tã multis illis uerbis obserua-
suggestionẽ. Respondit & mu-¬
ueri sic̃ dignũ erat responđe
mulieri: Locuta es inquit: tan¬
quã una de insipientib mu-¬
lierib Si bona ꝑcepimus de
manu dñi. mala quare non
sustineamus : & inc̃ illa om̃a¬
quȩ dixit: nusꝗ lapsus est. Qđ mul¬¬
ti in illis uerbis non intelligunt. &
quȩdã ibi sic accipiunt. quasi aliqͥd
durũ dixerit iob indm̃. Nã inter
multa hoc etiã dixit. uelut stoma¬¬
chans aduersus dm̃: sic̃ uidebat᷑ non
intelligentib Ille autẽ gestabat ꝓ¬
sonã magnã. magnę ꝓphetiȩ. Ut-¬
nã inquit loquens ad dm̃: utinam
nobis arbic̃: quasi qͥ int̾ nos udica-¬
rae. & qͦ iudicante causã uincerae.

Expanded text:
ille draco utrum Job lingua labeille draco utrum Job lingua laberetur. Omnis enim homo in actu suo pedes habet in eo quod agit; in quo movetur, ibi tanquam ambulat. Dicebat ille multa; quanta enim dixit Job, qui legunt, noverunt: in tam multis illis verbis observabasuggestionem. Respondit et mulieri, sicut dignum erat respondere mulieri: «Locuta es,» inquit, «tanquam una de insipientibus mulieribus: si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus? Et inter illa omquae dixit, nusquam lapsus est» . Quod multi in illis verbis non intelligunt, et quaedam ibi sic accipiunt, quasi aliquid durum dixerit Job in Deum. 8. Nam inter multa etiam hoc dixit, velut stomachans adversus Deum, sicut videbatur non intelligentibus: ille autem gestabat personam magnam magnae prophetiutinam esset arbiter»? Quasi qui inter nos judicaret, et quo judicante causa mea vinceret.
Abbreviated transcription (Latin):
oluntatẽ habae nocendi: potes-¬
tatẽ autẽ nisi acciperoe non
haberae. Quantũ accipit ille
potestatis: tantũ ego patior.
Non gͦ ab illo patior: sed ab eo
qui potestatẽ dedit. Contem¬
natur suꝑbia tẽptatoris
mei : susti neant᷑ flagella patris
mei. Repulsus . ẽ. tẽptator: obser¬
uatũ .ẽ. caput eiꝰ. Penitrare non potuit
incor: muratã ciuitatẽ forinsecꝰ
oppugnauit. sed non expugnaũ.
Accessit alia tẽptatio.: ꝑmissus est
ad corpus eius. Percussit graui uol¬¬
nere. a capite usq ad pedes. conta¬¬
bescebat putredine. scatebat uer-¬
mib. ammissa domo. sedebat in
stercore. Ibi eua captiuata adia¬
bolo ad adiutoriũ. marito supposi
ta adlapsũ. suggerit utblasphe¬
maret᷑ ds̃. Primo suggessit in pa-¬
radiso. ut contemneret᷑ ds̃ : modo
ut blasphemet᷑ d̃. Ualuit tunc
IN in tegrũ : nuncuictus.ẽ. aputre¬
dine: Inparadiso deiecit: in st̃core
suꝑatus est. Attendebat autẽ

Expanded text:
voluntatem habet nocendi, potesvoluntatem habet nocendi, potestatem autem nisi acciperet, non haberet; quantum accepit ille potestatis, tantum ego patior: non ergo ab illo patior, sed ab eo qui potestatem dedit; contemnatur superbia tentatoris mei, sustineantur flagella patris mei. Repulsus est tentator, observatum est caput ejus, penetrare non potuit in cor. Muratam civitatem forinsecus oppugnavit, sed non expugnavit. Accessit alia tentatio: permissus est ad corpus ejus, percussit gravi vulnere a capite usque ad pedes; contabescebat putredine, scatebat vermibus, amissa domo sedebat in stercore. Ibi Eva captivata, a diabolo non ad adjutorium marito supposita, sed ad lapsum, suggerit ut blasphemetur Deus. Primo suggessit in paradiso ut contemneretur Deus, modo ut blasphemetur Deus. Valuit tunc in integrum, nunc victus est a putri: in paradiso dejecit, in stercore superatus est. Attendebat autem
Abbreviated transcription (Latin):
ob ille sc̃s sedebat instercore.: &e
currebat in uia. Uidete quẽ ad¬
modũ obseruauerit caput eius.
& quomͦ ille calcaneũ eius attex.¬
debat. Ille repellebat suggeren.¬
tẽ: ille sperabat labantem.
Coepit & eiꝰ muliereulã. sub trax̃
oma quę habebat. Solã diabo.¬
lus dimisit ad iutricẽ suã : non
mariti consolatricẽ. sed potiꝰ
tẽptatricẽ. Cepit &iã ipsam :¬
non obseruantẽ caput eius. ad¬
huc enĩ illa eua erat: sediã ille
adã non erat. Ablatis omnib:
remansit iobcũ uxore. ꝑ quam
tẽptaretur: & cũ dõ a quo rege-¬
ret᷑. Quid illo pauꝑiꝰ subito fac¬
tũ. si domũ eius consideres : qͥo
illo ditius. sicor eius cogites :
Uide pauꝑtatẽ Edomus: ab¬
latas om̃a. Uide diuitias cordis.
dñs dedit. dñs abstulit. sic̃ dño
placuit ita factũ .ẽ. sit nomen
dnĩ benedictũ. Dñs dedit. dñs
abstulit. Nouerat rectorẽ suũ.
&e tẽptatorẽ suũ. Permissorem
tẽptatoris sui nouerat : nichil
sibi inqͥt diabolus tribuat.

Expanded text:
le sanctus sedebat in stercore, et currebat in via: videte quomodo observaverit caput ejus, et quemadmodum ille calcaneum ejus attendebat. Ille repellebat suggerentem, ille sperabat labentem: cepit et ejus mulierculam; subtraxit omnia quae habebat, solam dimisit adjutricem suam, non mariti consolatricem, sed potius tentatricem; cepit etiam ipsam non observantem caput ejus. Adhuc enim illa Eva erat; sed jam ille Adam non erat. Ablatis omnibus, remansit Job cum uxore, per quam tentaretur; et cum Deo, a quo regeretur. Quid illo pauperius subito factum, si domum ejus consideres? Quid illo ditius, si cor ejus cogites? Vide paupertatem domus: ablata sunt omnia. Vide divitias cordis: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dominus dedit, Dominus abstulit:» noverat rectorem suum, et tentatorem suum; permissorem tentatoris sui noverat. Nihil sibi, inquit, diabolus tribuat;
Abbreviated transcription (Latin):
pisti: uolens autẽ ꝓbare ds̃ homini
qđ ab illo habeat quicquid hab&e. ut
cũ bonitate habeat & humilitate:
aliquando eũ ꝑ turbat. Auertit ab
illo faciẽ suã. & decidit intẽptatio.¬
nẽ & ostendit illi qr qd̾ iustus erat.¬
& recte ambulabat. ipse regente
fiebat. A uertente autẽ te faciẽ
tuã turbabunt᷑. Uidete quiddicat: &
inalio psalmo. Ego dixi in abundanti¬
amea : non mouebor in et̃aõ. Presũpsic
dese impletus erat bonitate. & puta¬¬
bat a se sibi. eẽ. totã bonitatẽ. & dixit
in corde suo non mouebor in ȩternũ.
S edquia iã senserat dĩ gr̃am se ꝑcepisse.

Expanded text:
i quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulabat, ipso regente fiebat. «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Videte quid dicat et in alio psalmo: «Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit de se; impletus erat bonitate, et putabat a se sibi esse totam bonitatem, et dixit in corde suo: «Non movebor in aeternum. » Sed quia jam senserat Dei gr
Abbreviated transcription (Latin):
li ibi tenere mentẽ tuã. noli consenti¬
re hoc qđ uenit inmentẽ. Capit ser¬
pentis est. Caput calca: & euadesce¬
teros motus. Quid est caput calca. &¬
Ipsã suggestionẽ contemne. Sed lucrũ
si iggessit. Magnũ ibi lucrũ est.mag-¬
nũ ibi aurũ est. Si hanc fraudẽ feceris:
diues eris. Caput serpen tis ẽ. calca.
ꝓdest homini. si totũ mundũ lucretꝰ.
animȩ autẽ suȩ detrimentũ patiat᷑ :
Perea t mundi lucrũ: nefiat animę
damnũ. Hȩc dicens. obseruasti caput
serpentis & calcasti : ille autẽ diabolus
calcaneũ tuũ obseruat. Quid est ob¬
seruat calcaneũ tuũ : quando laba¬
ris auia dĩ. Iu obseruas pͥmã sugges¬
tionẽ : ille autẽ obseruat lapsũ tuũ.
Sienĩ lapsus fueris: cades. Sicecideris:
possidebit. Ut autẽ non cadas. noli
exire deuia. angustã tͥ semitã strauit
ds̃. Quicqͥd extra illã lubricũ est: ꝓpt̃¬

Expanded text:
li ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid est, caput calcaIpsam suggestionem contemne. Sed lucrum suggessit: magnum ibi lucrum est, magnum ibi aurum est; si hanc fraudem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, lubricum est. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ uenientẽ in hunc mundũ. Et
ego sũ uia. & ueritas. & uita. ꝓme is.
adme is. Sigͦ ipse . ẽ. lum̃. & ipse est
uia : si ab illo recesseris. nec in lumine
eris. nec in uia: Etquid te sequitur
Qd̾ dicit deimpiis qͥdã psalmus. fiat
uia illoꝵ tenebrȩ & lubricũ. hicgͦ
draco antiquus hostis nr̃. ira ꝑfidus.
insidiis astutꝰ. inmari magno est.
Draco hic quẽ finxisti. adilludendẽ
ei lã tu illude draconi. Adhoc enĩ
hic factus est draco. Ipse cadens pec¬
cato suo de sublimi habitatione cȩ¬
lorũ: & ex angło factus diabolus.
accepit quendã locũ suũ in hoc
marimagno &e spatioso. Regnũ eiꝰ
qđ putas carcer est. Multi enĩ dict̃.
Quare tantã potestatẽ diabolus
accepit ut dñetꝰ in isto scło. & tantũ
ualeat : tantũ possit quantum
ual&e: Aut quantũ potest. nisi ꝑ¬
missus nichil potest. Tu sic age :
ne ꝑmittat᷑ ince. aut si ꝑ missus
fuerit ad tẽptandũ: uictus absce¬¬
dat. & non possideat. ꝑmissus est

Expanded text:
hunc mundum» ; et, «Ego sum via, et veritas, et vita» . Per me is, ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus diabolus, accepit quemdam locum suum in hoc mari magno et spatioso. Regnum ejus quod putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam potestatem diabolus accepit, ut dominetur in isto saeculo, et tantum valeat, tantum possit? Quantum valet, aut quantum potest? Nisi permissus, nihil potest. Tu sic age, ne permittatur in te; aut si permissus fuerit ad tentandum, victus abscedat, et non possideat. Permiss
Abbreviated transcription (Latin):
excedimus: effari non possumus.
bi enĩ audiuit ineffabilia uerba.
quȩ non licoe hominiloqͥ. Quid
gͦ in quiunt illi carnales. illi
lepores. nos non rigabim᷑:
Ad nos nichil ꝑuenia& : Et qͦmͦ
emittit fontes in conuallibus: Et quo¬
mͦ in medio montiũ ꝑtransibunt aq:
Ad hoc gͦ ꝓtina. siue tẽpantes sumus
uobis. Unde hoc quẽ imitamur÷
Caritas inquit xp̃i cõpellit nos. Iu
particeps uerbi. & si hodie spũalis.
heri carnalis. ad carnales dedigna¬
ris descenđẽ. cũ ipsũ uerbũ caro fac-¬
tũ sit. & habutira in nobis : bene.¬
dicamus gͦ dñm. & laudemus eũ.
qͥngat montes desupiorib: suis: Ini¬
de ueni&  rigatio ad t̾rã: in de exum¬
& humilia satiabunt᷑. Sequit᷑ enĩ
De fructu oꝑum tuorũ satiabit᷑ t̾ra.
Quidest defructu oꝑum tuorum:
satiatur. Nondicat: meritis suis
tatt̃ gr̃am fuisse. Si grã dicitur:
gratis datur. Si oꝑib reddit᷑: mer¬
ces redditur. Gratis gͦ accipe: quia

Expanded text:
excedimus, effari non possumus: excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilia verba, quae non licet homini loqui» . Quid ergo, inquiunt illi carnales, illi lepores, nos non irrigabimur? ad nos nihil perveniet? Et quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «Charitas,» inquit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis . 8. Benedicamus ergo Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» Quid est, «De fructu operum tuorum?»satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus. Si circũ cidamini : xp̃s uo.
bis nichil ꝓderic. Dic̃ hoc paulus
tanꝗ mons: inde nos dicimꝰ sonantes
depetra. Rigar dñs ipsã petrã de
essae in infidelitate asꝑa. uolens eã
rigare de suꝑiorib: suis. ut fluerae
aqua in conualle. clamauit. Saule.
saule. qͥd me ꝑseq .ris : non eilegit
ꝓpħam. non ei legit alterũ apłm.
O m̃ia enĩ ista contemnerar mons mag.¬
nus. Rigauit illũ de supiorib suis.
Etstatĩ rigatꝰ. & manare iã uolens.
Dñe ait. quid me iuibes facere : accipe
illũ montẽ uel petrã unde possis
dare uocẽ tuã. accipe illũ cuide
rigari de suꝑiorib & effluere inin¬
feriorib. Audi hoc & ĩn uno loco. Siue
inquit mente excessimus dõ. siue
temꝑantes sumus uobis. Qđ ait m̃te
excessimus: uos caꝑe non potestis.
Excessimus enĩ om̃ia ista carnalia:.
uos ad huc carnales estis. Dõ gͦ m̃te
excessimus. Et qđ uidemus cũm̃ te

Expanded text:
Gentibus: «Si circumcidamini, Christus Gentibus: «Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit» . Dicit hoc Paulus, tanquam mons: inde nos dicimus, sonantes de petra. Riget Dominus ipsam petram de esset in infidelitate aspera, volens eam rigare de superioribus suis ut flueret aqua in convalle, clamavit: «Saule, Saule quid me persequeris?» Non ei legit prophetam, non ei legit alterum apostolum; omnia enim ista contemneret mons magnus: rigavit illum de superioribus suis; et statim rigatus et manare jam volens: «Domine,» ait, «quid me jubes facere» ? Accipe illum montem vel petram, unde possis dare vocem tuam; accipe illum, et vide rigari de superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et in uno loco: «Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carnalia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente
Abbreviated transcription (Latin):
erat xp̃s: Audiant᷑ gͦ libent̃: de me¬¬
dio petrarũ dantes uocẽ suã. Nichil
suauius tali uoce alitũ illȩ sonant :¬
& petrȩ resonant. Sonant illi: dis-¬
putaint spũales. resonant petrȩ tes-¬
timonia. respondent scripturȩ. Ecce
inde uolatilia: demedio petrarũ datt
uocẽ suã habitant enĩ in montibus.
Ipsi monces. & illȩ petrȩ : inde habea
uocẽ. Vt enĩ rigemur scripturis :
confugimꝰ ad
apłm paulũ.
I lle unde hab& : Confugimus ad
esaiã. Psaia¬
as unde ÷ audi
unde. Rigans montes desuꝑiori¬
b suis. Modo si ad nos uenerit gen¬
tilis. homo in circũ cisus. crediturus
xp̃o: damus ei baptismũ. nec reuo¬
caimus ad illa oꝑa legis. Et si nos
interrogor iudȩus. quare itti facia-¬
mus : soncimꝰ depetra. dicius hoc
fecit paulus. hoc fecit petrus. De
medio petrarũ damus uocẽ nr̃am
Illȩ autẽ petra. ipse petrus. mons magnꝰ
quando orabat. & illũ uisũ uidebat:
desupiorib rigabat᷑. Paulus apłs dicit

Expanded text:
ibenter, de medio petrarum dantes vocem suam, Nihil suavius tali voce alitum. Illae sonant, et petrae resonant: sonant illae, disputant spirituales; resonant petrae, testimonia respondent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum dant vocem suam; habitant enim in montibus.Ipsi montes et illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde: «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis. Et si nos interroget Judaeus quare ita faciamus, sonamus de petra, dicimus, Hoc fecit Petrus, hoc fecit Paulus: de medio petrarum damus vocem nostram. Illa autem petra, ipse Petrus mons magnus, quando orabat et illum visum videbat, de superioribus rigabatur. Paulus apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ a nob̵ laudat᷑. Psallã dõ meo ꝗ¬
diusũ. Suauis SiT diseciatio mea :
eso aui̾e iocondabor in drĩo. So¬
auis sit ei disputatio meti. Q uȩ iẽ.
disputatio hominis ad dm̃ nisi confessio
peccatorũ : confitere dõ qđ es: & dis putas¬
ticũ illo Disputa cũ illo: fac bona opera
& disputa. lauamin mundi estote. esai-¬
as dicit: auferte neqͥtias ab animis uris
a conspectu oe oculorꝰ meorũ. Cessate
a nequitiis ur̃is. distite benefacere : iudi¬¬
cate pupillo. & iustificate uiduã & ue¬
nite disputemꝰ dic̃ dñs. Quid est dispu-¬
tare cũ dõ : illite indica scienti. ut in¬
dic& set nescienti. Sua uissit cidispu-¬
tatio mea. Ecce hoc . ẽ. dño suaue. dis-¬
puttitio tua. sacrificiũ humilitatis
tuȩ: contribulatio cordis tui holocaus-¬
tũ uitȩ tuȩ. hoc est suaue dõ. Tibi aut̃
qͥd .ẽ. suaue: ego autẽ iocundabor in
dño Ipsa ẽ. mutua disputatio quã

Expanded text:
semper a nobis laudatur: «Psallam Deo meosemper a nobis laudatur: «Psallam Deo meoit ei disputatio mea: ego autem jucundabor in Domino. Suavis sit ei disputatio mea:» quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio peccatorum? Confitere Deo quod es, et disputasti cum illo. Disputa cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; cessate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsa est mutua disputatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ fumigare montes : precẽ añored¬
de Ecce magni montes. suꝓbi montes.
ingentes. non rogabant dm̃. Serogari
uolebant: & suꝑiorẽ non rogabant.: &s
enĩ potens & tumidꝰ & suꝑb in terra. qͥ
dignet᷑ humilit̃ rogare dm̃ : de impiis
loquor: non de cȩdris libani qͣs plantaũ
dnis impiꝰ qͥlib&. infelix anima. rogare
dm̃ nescit: & uult serogari ab hominib
Mons .ẽ opꝰ.ẽ. ut tangat illũ ds̃ & fumiga.
Quando coeperit fumigare: dabit dõ
p̃cẽ. tanꝗsacrificiũ corđ. Fumigat ad
dm̃: deinde tundit pectus. Incip̃& flere.
qri ae fumꝰ excutit lacrimas. Itangit
qͥcqͥd cantabit. Cantemꝰ dño inuita
et̾ĩntas erit. Uite nrȩ mortał: spes est
psallã dõ meo: neforte cũ coeꝑ imus
psallere dõ in illa ciuitate. pucemus
nos aliud aliqͥd acturos. Tota uita nr̃a:
erit psallere dõ. Si ueni& infastidiũ
q̃d laudamꝰ. potest uenire infastidiũ.
& nr̃a laudatio. Si sẽꝑ ille amatur.

Expanded text:
Quid est fumigare montes? Precem Domino reddere. Ecce magni montes, superbi, montes ingentes, non rogabant Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani quas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tangat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit et flere, quia et fumus excutit lacrymas. «Qui tanquidquid est, cantabit. Cantemus Domino in vita aeternitas erit: vita vitae mortalis, spes est psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur,
Abbreviated transcription (Latin):
os & ducentes sp̃m. erigune ut dixi fi¬¬
dentẽ oculũ cordis. & circũ spiciunt m̃te
uniuersũ mundũ. terrã. mare &cȩlum.
&̾ uidentes om̃a pulchia. disposita. or¬
dinata currere. digeri generib. fulciri
seminib. mutare successorib. currere
tẽporib : plac&r eis in his artifeao ut & ĩp-¬
si placeant in artifice artifici. & excla-¬
mant p̃magno gaudio. qr uere huic
lȩciciȩ nichil cõparari potest quam
magnificata s̃ oꝑa tua onẽ. om̃a insa-¬
pientia fecisti. Ubi est ipsa sapientia.
in ꝗͣ om̃a fecisti : quo sensu attingitur :
quo oculo uidetur : quo studio quęri¬
tur: quomerito possidet᷑ : quoputa¬
tis nisi grã sua. qui donaũ ut simus.
don&e ut boni simꝰ donat conuersis.
qͥ ancequã conuerterent᷑. & auersi
irent post uias suas. nonne quȩ siuit
eos: nonne descendit ÷ nonne uerbũ
caro factũ est & habitauit in nobis :
nonne accendit lucernã carnis suę

Expanded text:
os et ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fios et ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fidentem oculum cordis; et circumspiciunt mente universum mundum, terram, mare et coelum, et videntes omnia pulchre disposita, ordinata currere, digeri generibus, fulciri seminibus, mutari successionibus, currere temporibus placet eis in his artifex, ut et ipsi placeant in artificio artifici; et exclamant prae magno gaudio, quia vere huic laetitiae nihil comparari potest: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti.» Ubi est ipsa sapientia in qua omnia fecisti? quo sensu attingitur? quo oculo videtur? quo studio quaeritur? quo merito possidetur? Quo putatis, nisi gratia sua? Qui donavit ut simus, donat ut boni simus. Donat conversis, qui antequam converterentur, et cum aversi irent post vias suas, nonne quaesivit eos? nonne descendit? nonne Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ? nonne accendit lucernam carnis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
tie.eẽ. non poss. ideo non asa pi-¬
entia & persapientiã facta s̃ :
Nongͦ exigit ds̃ incellectũ de eqͦ
& mulo: sed hominib dic̃. noli.¬
te . eẽ. sic̃ equus & mulus. quib
non est intellectus. d equo na.¬
tura. ẽ: homini crimen est. hoc
gͦ dicit ds̃. Non exigo participa¬
tionẽ sapientiȩ meȩ. ab eis quȩ
non feci adimaginẽ meã: sed ubi feci in¬
de exigo. & usũ eiꝰ rei postulo quã dona¬
ui. homines gͦ reddentes dõ quȩ dĩ sunt.
si cesari reddunt qđ cȩsaris.ẽ. id ẽ. red¬
dentes cȩsari imaginẽ suã. & reddentes
dõ imaginẽ suã : erigunt ipsã mentẽ
suã non ad se sed ad artificẽ suũ & adlum̃
inde s̃. & ad calorẽ quendã spũalẽ unde
feruescunt. & unde remoti frigescunt.
& unde recidentes contenebrant᷑. & qͦ
reuertentes illuminant᷑. qr pie illi di-¬
xer̃ tu illuminabis lucernã meã dnẽ:
ds̃ ms̃ illum ina tenebras meas. Discus¬¬
sis tenebris t̾renȩ stultitiȩ. aꝑientes

Expanded text:
 non possunt, ideo non in sapientia et per sapientiam facta sunt? Non ergo exigit Deus intellectum de equo et mulo: sed hominibus dicit, «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quod equo natura est, homini crimen est. Hoc ergo dicit Deus: Non exigo participationem sapientiae meae ab eis quae non feci ad imaginem meam; sed ubi feci, inde exigo, et usum ejus rei postulo, quam donavi. Homines ergo reddentes Deo quae Dei sunt, si Caesari reddunt quod Caesaris est ; id est, reddentes Caesari imaginem suam, et reddentes Deo imaginem suam, erigunt ipsam mentem suam, non ad se, sed ad artificem suum, et ad lumen unde sunt, et ad calorem quemdam spiritualem unde fervescunt, et unde remoti frigescunt, et unde recedentes contenebrantur, et quo revertentes illuminantur: et quia pie illi dixerunt, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» ; discussis tenebris terrenae stultitiae, aperientes
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝓsapientiã factũ est. Iuicqͥd
nouit sapientiã. & quicqͥd non no-¬
uit sapientia. & tamen increatura
dĩ.ẽ. insapientia factũ. ẽ. & ꝑsapi-¬
entiã factũ est. Qui cognoscunt
sapientiã : lucẽ habent. Sapienti¬¬
ã qͥ non cognoscunt: habent tam̃
artificẽ sapientiã. cũ sinc ipsi de¬
tenti insapientiã: Et qͥ eã lumen
habent. etiã artificẽ habent.
N on quicũq artificen habent. &iã
lucẽ habent. Et quidẽ in homini¬¬
b multis̃. qͥ eiꝰ participes fuint:
& sapientes uocantur. Multi
eiꝰ exꝑtos: stulti nominantur.
ꝓ pc̃ hoc uitioso nomine stulti no-¬
minant᷑ : qr si studeant sapien¬¬
tiae. sipetant. siquerant. sipul-¬
sent. poss̃ ꝑ uenire ad eiꝰ partici¬¬
pationẽ. Non enĩ naturȩ. sed
negligentię denegat᷑. Sunt
etiã aliae creaturȩ. quȩ non suNł
fieri participes sapientiȩ : sic̃
om̃s bestiȩ. om̃a pecora. om̃s ar-¬
bores : quȩ nec sensũ habent ul¬

Expanded text:
 sapientiam factum est. Quidquid novit sapientiam, et quidquid non novit sapientiam, et tamen in creatura Dei est, in sapientia factum est, et per sapientiam factum est. Qui cognoscunt sapientiam, lucem habent sapientiam; qui non cognoscunt, habent tamen artificem sapientiam, cum sint ipsi detenti insipientia: et qui eam lucem habent; etiam artificem habent; non quicumque artificem habent, etiam lucem habent. Et quidem in hominibus multi sunt qui ejus participes fiunt, et sapientes vocantur; multi ejus expertes, stulti nominantur. Propter hoc vitioso nomine stulti appellantur, quia si studeant sapientiae, si petant, si quaerant, si pulsent, possunt pervenire ad ejus participationem: non enim naturae, sed negligentiae denegatur. Sunt autem aliae creaturae, quae non possunt fieri participes sapientiae; sicut omnes bestiae, omnia pecora, omnes arbores, qu
Abbreviated transcription (Latin):
redditionis nobis exhibere: & me
debitorẽ debito satis facere. &
ex actores securiores efficere.
& gͦ ipse bonũ qđ reddamus:
qͥ non reddidit quicqͥd mali fece-
litis. & exclamauer̃ cũ psalmo
uiscera cordis nr̃i & dixer̃: quã
magnificata s̃ oꝑa tua drĩe
om̃a insapientia fecisti. reple¬
ta ẽ. t̾ra creatura tua. Quicqͥd

Expanded text:
redditionis nobis exhibere, et me redditionis nobis exhibere, et me debitorem debito satisfacere, et exactores securiores efficere: det ergo ipse bonum quod reddamus, qui non reddidit quidquid mali feceralitis, exclamaverunt cum Psalmo viscera cordis nostri, et dixerunt: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti: repleta est terra creatu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ incelũ ascendisti: & repleta .ẽ. t̾ra creatu¬¬
ra tua. Psalmũ fr̃s nondũ finiuimꝰ. sedali:¬
quid inde in nomine xp̃i. &iã ad dñicam
SIT UNOS SIR
TUNIS OMINIB
ꝑmulta ora scorũ unũ uerbũ son&e.
qđ cũ in pͥncipio ds̃ apud dm̃. ibi
non hab& syllabas. qr non haboe
tẽpora. Nec mirandũ nobis sit. qĩ
ꝓpt̃ infirmitatẽ nr̃am descendit
ad particulas sonorũ nr̃or. cum
descenderit ad suscipiendã infir-
iã multos nobis fecisse sermones.
mysteriaq ipsa quȩ hic clausa
tenent᷑. ucpul santib aperirent᷑.
attulisse nobis non paruas ꝑ ali-¬
quot diȩs moras tẽporis cũ ꝓnuti¬
tiant᷑ cũ cõmendant᷑. cũ clausa
eẽ. monstrant᷑. cũ aꝑiunt᷑. cum
eruunt᷑. cũ ostendunt᷑. Aoꝑ hoc
meminit ut̾ caritas d̾ixi urã: nec
p̃terito die ad eiꝰ t̃minũ psalmi
nos ꝑuenire pocuisse. & distulisse.
nhunc diẽ uoluit dñs. & tempus

Expanded text:
cum in coelum ascendisti, et «repleta est terra creatucum in coelum ascendisti, et «repleta est terra creatura tua.» Psalmum, fratres, nondum finivimus; sed aliquid inde in nomine Christi etiam ad diem sit unus serturis omnibus per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad suscipiendam infirmisalmum jam multos nobis fecisse sermones, mysteriaque ipsa quae hic clausa tenentur, ut pulsantibus aperirentur, attulisse nobis non parvas per aliquot dies moras temporis, cum pronuntiantur, cum commendantur, cum clausa esse monstrantur, cum aperiuntur, cum eruuntur, cum ostenduntur; ac per hoc meminit, ut dixi, Charitas vestra, nec praeterito die ad ejus terminum psalmi nos pervenire potuisse, et distulisse in hunc diem. Voluit Dominus et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
do uidebimꝰ : qͥd enĩ non apatre ꝑfiliũ
creatũ est : qͥcqͥd timbulat & repit int̾ris.
qͥcqͥd natat in aqͥs. qͥe ꝗͥd uolat in aere. qͥe¬
qͥd incelo circũ agit. qͣntomagis tr̃a : totus
mundꝰ creatura dĩ ẽ. Sed nescio qͥd hic sig¬
nificat deqͣdã creatura noua deqͣ dic̃ apłs.¬
ecce factas̃ om̃a noua. Om̃a autẽ exdõ . No-¬
ua creatura quȩ facta. ẽ : om̃s credentes in
xp̃m. exuentes se ueterẽ hominẽ. & induen¬¬
tes nouũ. Repleta. ẽ tr̃ creatura tua. In
uno loco t̾rȩ crucifixus erat. in uno exiguo
loco cecidit granũ illud in t̾ra & mortifi-¬
catũ .ẽ: sed magnũ fructũ attulit. Singy¬
laris eras dñe iħu: donec transires: Agnosco
malio psalmo uocẽ tuã qͣdixisti: singula-¬
rissũ ego donec transeã: Singularis gͦeras
donec transires. Singularis eras. cũ agno.¬
usti occasũ tuũ. Sed ab occasu in ortu tͣti.¬
sisti. Ortus es: splenduisti. Clarificatus es

Expanded text:
 non a Patre per Filium creatum est? Quidquid ambulat et repit in terris, quidquid natat in aquis, quidquid volat in aere, quidquid in coelo circumagitur, quanto magis terra, totus mundus creatura Dei est. Sed nescio quid hic significat de quadam creatura nova, de qua dicit Apossunt sunt omnia» «nova: omnia autem ex Deo» . Nova creatura quae facta est, omnes credentes in Christum, exuentes se veterem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clarificatus es,