comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AVCuSTINuS dixit Inunũ desupra dictis consequen¬
tia ipsa d&ruderis Cam enĩ defilusubs tantia requi rimꝰ
quetu expatre substantia litergenitũ non fateris: sine dubi
omter alia exnihilo factũ et̃ contendis. Quando quidem
nec cor ruptibiles quidem ereatu ras dicipus substitis se. nisi
ut has dm̃ & uo luis sẽꝑim ef fabilem dispensationem & potu¬
is seꝑ singula rem potentiã dicamus ef ficere dũ quolunta tẽ
fuis senouimus qua placuit dõ. & potestatem quapos se sub¬
fili potestis paterna nonsufficit: AVGUSTINVS DIXIT¬
Quasi ego depotestate patris. & non de ipsa paternitatis
uerita te contendã Anei sedicimaluit patrem quem nonsibi
sed crtaturis uoluit eẽ consimilem : &i deo fatendu tibi esł
ex substantia patris extitis se filiũ si & natus & ds̃est : aut fi¬
liũ pariter dm̃ nega re sinon ex paterna substantia sed ex
nulla operante tantũ si cut &iã in aliis creaturis patrisuo¬

Expanded text:
Aug. In unum de supradictis consequenAug. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse contendis: quandoquidem nec corruptibiles quidem creaturas dicimus aliter substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere, dum et voluntatem fuisse novimus, qua placuit Deo, et potestatem, qua posse subFilii potestas paterna non sufficit? Aug. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris vo
Abbreviated transcription (Latin):
nihilo. aut ex altero aut exipsõ Horũ quae so consequen¬
tiã uideamus. Si ex seipsõ. non recte filius dicitur. qui non
natus sed ingenitus p̃dicatur: si exnihilo: creatura cũ
c&eris. Non creaturȩ auctor ostenditur Siexaltero
non eius cui credimus sed nesciocuius in cogniti patris. fi¬
lius p̃dicatur. Quod si p̃ter quat tuor hec inueniri nan¬
potesł quintũ nec dehis propter euidente blas phemiã
tria predicari poenitus pos sunt. restat ut subs tan¬
tialiter de patresit genitus. qui aut diximus net inue¬
deis de his
niriquintus nec p̃ter primũ doceri potesł aliquis mo¬
dus. ut pote cũ net creatura nec alitrius patrisfilius.
nec ut paterdicatur ingenitus FeLICIANUS DIXIT
Qua si uero ego aut preter hat quintũ. aut dehis trib
aliquid predicarĩ qui sic non ex substantia patris extitis s
filiũ di cout tamen ex eius uo luntate non negem genitum

Expanded text:
nihilo, aut ex altero, aut ex se ipso. Horum, quaeso, consequennihilo, aut ex altero, aut ex se ipso. Horum, quaeso, consequentiam videamus. Si ex se ipso; non recte filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur: si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur: si ex altero: non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec non inveniri potest quintum, nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt; restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec invem de his niri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus: ut pote cum nec creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur ingenitus. CAPUT VIII. Fel. Qussi vero ego aut praeter haec quintum, aut de his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse dico filium, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum.
Abbreviated transcription (Latin):
factus interalia p̃dicatur Quodu sit intel lettu
facilus id ipsũ pos se explicari. filimũ nãqua
adoptiui aliina tura les alii sunte hii qui geniti abi¬
nitio filu semꝑ acpropriis Illi primo alictu post
filii. cũꝑad optionẽ in fanili audentus ad scisci
quibus ergo comparandus esł filius di si ad optiuus. ent
apud patrem simi lis nobis : si proprius. ex substantia sub¬
ustitis sedicendus est genitoris Sed induo in quis subis¬
tantia paterna diuiditur. si ex solo patre subs tantia liter
filius generatur: Hoc quam stultũ sit . &iã uisibilia ipsa
nos docent. Quis enĩum quã uel carnaliũ patrũ gignen¬
do diuisus ost: quod si nec in conditione corporis cadit
ipsa diuisio. nemo sic genuit filium ut seꝑder& medium :¬
& sine in tegritate patris. non potuis senasci dicitis filiũ :
sed quid plura: natiuita tẽ filiidĩ ortũq rimantibus
hatni fallor occurrunt. id esł aut expatresit. aut ex

Expanded text:
factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque adoptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis; si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, nemo enim sic genuit filium ut se perderet medium, et salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
funda tã nouadis putandi arte conturbas. idurco
uelim mihi dicas denatura filidĩ. id ẽ substantia ipsa
quid sentias Sicnĩ ut dicere uos soletis omo usionest
patri. ipse quod am modo pater ẽ sibi Alio quin. con¬
subs tanti alis non potest eẽgenitori Nã qui dam
nr̃m omo usiopinionẽ ridere sic solebat dicens
Si non extrinsecus sed ex eodem ipso ꝓlatus est fili¬
us in duos quod am modo uisus ẽ unus. quando quidẽ
non aliud gignens dicitur esse quam genitus
Auqustinius oixit. Dunos dicis aristo telica
arte contendere ipse ad dialecticoũ laquȩos uide¬
ris confugis se: sed nos fidei ueritate confisos nequa¬
quã possint is taterrere quidigitur dicis ex sub sitan¬
tia credo patris nascifiliũ nequiuis se. nem genitũ
patrem filquideamus genẽtationea diuidere
quod ut sitta esł maletreditur filius qui non ex patre
id est non ex eodem ipsogenitus. sed ex trinsetus

Expanded text:
fundatam, nova disputandi arte conturbas: idcirco fundatam, nova disputandi arte conturbas: idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodammodo Pater est sibi; alioquin consubstantialis non potest esse genitori. Nam quidam nostrum Homousii opinionem ridere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodammodo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur esse quam genitus. CAPUT VII. Aug. Dum nos dicis Aristotelica arte contendere, ipse ad dialecticorum laqueos videris confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur dicis? ex substantia credo Patris nasci Filium nequivisse; ne ingenitum Patrem Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius, qui non ex Patre, id est, non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
empla compellis id circoqua sit ignis potentia uideamus
Ex quo semꝑ splendor. semꝑ estuabn utrũ que detonascitur
Hlet id eo ta menignis. sinehorũ quo lib& aliqua tenus in ueni¬
tur ł lac tria nan semui cẽgignunt quia nondes plendo re
ignis ađ por aut deua poeignis &splendor. sed deigne splendor
&ua pori sem ꝑ est genitus. Quȩcũ ita sint. ui des ne &ia inꝗta¬
nira pos sea liquid nascunec osiendi tamen tem pusquo lad
dequo na tũ est sine genito potuerit inueniriSergo
iisibilibus eremplis sta pspeximis. cur nondepaite & filio
uel scã spũ quattũ ad cõmu rem dũ taxat atꝰquam differmn¬
tm &er nita tem siilia p̃dicemus: neque enĩ ideo neces sẽ
qui a mul lũ ab al tero euo arter uetu ente dicimnis sepa raiu
oueia ec aliis reobus qua dã griita nec ides tamen aut equa
gignentia aut sine inuucem docentur exstantia. Sed quiad
ꝓd esł horũ mul tacolliꝗt recũ paucona tes tinoniis qua
Qm̃ sententiã meã precedentiũ patrũ auctoritate

Expanded text:
empla compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus, quo id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre, Filio et Spiritu sancto, quantum ad communem duntaxat atque indifferentem aeternitatem, similia praedicemus? Neque enim ideo necesse esquia nullum ab altero aevo interveniente dicimus separatum: cum etiam ex aliis rebus quaedam ggignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam am sententiam meam, praecedentium Patrum auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsentes non fuimus. Aderant tunc udȩi. ex quorũ
gente ipsesaluato apostolos elegit. per quos ad
nos fidesista ꝑuenit In ipsa aut̃ gente in qua. & ex
qua nasci dignatus esł. longe antea cͥsaias proph&a
predix erat Ecceuirgo in utero accipi& & pari& fili¬

Expanded text:
praesentes non fuimus. Aderant tunc Judaei, ex quorum praesentes non fuimus. Aderant tunc Judaei, ex quorum gente ipse Salvator Apostolos elegit, per quos ad nos fides ista pervenit. In ipsa autem gente in qua et ex qua nasci dignatus est, longe antea Isaias propheta praedixerat: Ecce virgo in utero accipiet et pariet Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ceres inte qui a non totum capiste: agnoscetes dm̃ qui
fecitte Non enim uides animamtuam. cũ omĩa uide¬
at anima tua per carnem tuam Rut siuides animã
tuam. dicmibi qualis uel quanta sit Utrum qua dra.
anrotunda Ntrumlenis anaspera Vtrum calida.
anfrigida. Vtrum alicuius coloris. an omnicolore
carens Nideo. deficis os tendere animã tuam qua lis
st don potes Eccem mortalis estanimatua. & uiui fi¬
cat mortalem carnẽ tuam. Inmortalemdico animã tu¬
aur adu trum que Sicredit. inmortalis esł aduitam
Sinon credit in mortalis est adpoenam. Credimus ergo
dm̃ in mortalem & in uisibilem. non illũ quem uos in fide¬
les dĩ fingitis simul & ad ulterantem & tonantem. sed
dm̃ uerũ totius mundi fabricatorem at querettorem.
& filium eius ilm xp̃m. olim promis sũ per proph&as
tẽnemus quod iam im pletũ es se cognoscimus. sed ideo
&iam hoc credereiubemur. quia quando factũ esł

Expanded text:
ceres in te, quia non totum capis te; agnosceres Deum qui ceres in te, quia non totum capis te; agnosceres Deum qui fecit te. Non enim vides animam tuam, cum omnia videat anima tua per carnem tuam. Aut si vides animam tuam, dic mihi qualis vel quanta sit: utrum quadra, an rotunda; utrum lenis, an aspera; utrum calida, an frigida; utrum alicujus coloris, an omni colore carens. Video, deficis; ostendere animam tuam qualis sit, non potes. Ecce immortalis est anima tua, et vivificat mortalem carnem tuam. Immortalem dico animam tuam ad utrumque. Si credit, immortalis est ad vitam: si non credit, immortalis est ad poenam. Credimus ergo Deum immortalem et invisibilem; non illum quem vos infideles deum fingitis, simul et adulterantem et tonantem: sed Deum verum, totius mundi fabricatorem atque rectorem. Filium ejus Jesum Christum: olim promissum per Prophetas. Tenemus quod jam impletum esse cognoscimus. Sed ideo etiam hoc credere jubemur, quia quando factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mor tales fuis se: aiam eorũ lit tereclamant. quiti li¬
bus erroribus delectantur Nrę autẽ sacrȩlit tere
qualem dm̃ prȩ dicent. paulũ audite a pastoluro In¬
mor lali en q̃ beetin uisibill. incor ruptibili solido lio¬
nor a qlo tia: honui de tur de nos teroculis carnis sed
node tur oculis cordis nonuide turad tempus. sedus¬
ddurin e terum Seddicit pagatius : Os tendemibi
quem colis Res pondeo ł go qui dẽ babeo &iammo¬
au qũ tibi astendam sed tunon habes oculo sunde ude¬
as s cati onum ait saluator nos ter mundo corde. q̃i
ipsi dm̃ ui debunt Cor inmundũ & tenebris peccatoru
obuolutum. dm̃ quȩrit uidere. lux luca in tenebris
sed tenebre eam non conprȩbendunt Num quid qui¬
ace cus non uid& ideo lux non luc& : si nos ses. õ infide¬
lis dice ro douero in lumina oculos meos. uideres nobis.¬
cũ nunt perspeculum in aenignatte. ut pos ses uidere
facie ad faciem Si exoperibus intellegeres arti¬
ficem ꝓcreatura coniceres creatorem Si ex paues¬

Expanded text:
mortales fuisse, etiam eorum litterae clamant, qui talibus erroribus delectantur. Nostrae autem sacrae Litterae qualem Deum praedicent, Paulum audite apostolum: Immortali, inquit, invisibili, incorruptibili, soli Deo honor et gloria . Non videtur Deus noster oculis carnis, sed videtur oculis cordis; non videtur ad tempus, sed videtur in aeternum. Sed dicit paganus: Ostende mihi quem colis. Respondeo: Ego quidem habeo etiam modo quem tibi ostendam, sed tu non habes oculos unde videas. Beati enim, ait Salvator noster, mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cor immundum et tenebris peccatorum obvolutum, Deum quaerit videre? Lux lucet in tenebris, sed tenebrae eam non comprehenderunt . Numquid quia caecus non videt, ideo lux non non lucet? Si nosses, o infidelis, dicere Deo vero, Illumina oculos meos ; videres nobiscum nunc per speculum in aenigmate, ut possis videre facie ad faciem . Si ex operibus intelligeres artificem, ex creatura conjiceres Creatorem. Si expaves
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. legebant . & non in tellegebant: Ceperunt im¬
pleriquȩ promis sasunt. & non gaudebant. sed potius
inuidebant. Nascitur xp̃s ex uirgine. sicut flos ex
uirga. sineullo composito femine. Nasatur in faus par¬
uus rexmagnus Procedunt certa indicia. & signa mag¬
ni regis Pas toubus nuntiant angeli. per stellam.
uelutꝰ ꝑ nouã lin guam. clamant celi: ad ducuntur᷑ de
longin quo magiꝰ. Geniunt ut ad orentad huc in pre¬
sepi ia centẽ sediam in cȩlo & interra regnantem Ad¬
nunti antibus magis regem natum. tur lba tur hero¬
des A neregnũ perdat uult eum occidere Inquem si

Expanded text:
fierent, legebant, et non intelligebant: coeperunt impleriquae promissa sunt, et non gaudebant, sed potius invidebant. Nascitur Christus ex virgine sicut flos ex virga, sine ullo composito semine. Nascitur infans parvus, rex magnus. Procedunt certa indicia, et signa magni regis: pastoribus nuntiant Angeli, per stellam velut per novam linguam clamant coeli. Adducuntur de longinquo Magi; veniunt, ut adorent adhuc in praesepi jacentem, sed jam in coelo et in terra regnantem. Annuntiantibus Magis regem natum, turbatur Herodes; et ne regnum perdat vult eum occidere, in quem si
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit. Omĩa que hab& pater. mea sunt. Multa
&in numerabilia sunt tes timonia ꝗbus ꝓbetur qui¬
a filius uerus ds̃patris ẽ filius Et paterds̃ uerũ ge¬
nuit filiũ dm̃ Et pater & filius unus ẽ ds̃. Sediste
filius unicus di patris omnipotentis uideamus quid
fecit propternos quid passus ẽ propter nos. Natus ẽ
sanar& superbos Exaltauit sehomo & cecidit h¬
umi liauit seds̃. & erexit humilitas xp̃iquid ẽ ꝰ manũ
ds̃ homini iacentipor rexit: Noscecidimus ille descen¬
dit. Nos iacebamus ille se inclinauit. Prendamus &
surgamus. ut non inpoenã cadamus: Ergo inclinatio
qui a homonatus ẽ ex hominibus Vnde excelsa qui¬
a deuir gine: uirgo concepit. uirgopeperit. & post par

Expanded text:
qui dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt . Multa qui dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt . Multa et innumerabilia sunt testimonia quibus probetur quia Filius verus Dei Patris est Filius, et Pater Deus verum genuit Filium Deum, et Pater et Filius unus esFilius unicus Dei Patris omnipotentis videamus quid fecit propter nos, quid passus est propter nos. Natus de sanaret superbos. Exaltavit se homo, et cecidit: humiliavit se Deus, et erexit. Humilitas Christi quid est? Manum Deus homini jacenti porrexit. Nos cecidimus, ille descendit: nos jacebamus, ille se inclinavit. Prendamus et surgamus, ut non in poenam cadamus. Ergo inclinatio Quia homo natus est ex hominibus. Unde excelsa? Quia de virgine. Virgo concepit, virgo peperit, et post par
Abbreviated transcription (Latin):
E ilius dĩsi non cresct ꝗtinec potest dssenescere. ꝑfectus
natus esł Per fectus quidẽnatus si non crescit &minor
non remansi. aequalis e. Nã ut sciatis omnipotentẽ de
ornipotente natũ ipsã audite quiueritas ẽ Dese qđ
dicit ueritas hoc ẽ uerũ. Quid aitueritas. Quidait
filius quie ueritas Quȩcũq pater fatit. hoee & fi¬
lis similiter facit. Omp̃s ẽ filius omĩa faciendoquȩ
uluerit Nãsi facit aliqua pater quaenon facit fi¬
lius falsũ dixit filius: que cũque pater facit. ha̧ȩc &
filius facit similiter. Sed qui auerũ dixit filius. cre¬
dite quae cũ que paterfacit. hac & filius facitsimilit
& credidistis infiliũ omnipotentẽ Quod uerbũ & si
insymbolo non dixtis. tamen hocẽ quod ex pres sis tis.
quando inunicũ ipsũ dm̃ credidistis: hab& aliquid
pater quod non hab& filius: hoc arriant her&ici
blas phemi dicunt non ego: sedego quid dicoͫ si hab&
aliquid pater quod non hab& filius. mentitur filius

Expanded text:
ilius Dei si non crescit, quia nec potest Deus senescere; perfectus natus est. Perfectus quidem natus, si non crescit, et minor non remansit; aequalis est. Nam ut sciatis omnipotentem de omnipotente natum, ipsum audite qui Veritas est. De se quod dicit Veritas, hoc est verum. Quid ait Veritas? quid ait Filius, qui est Veritas? Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit . Omnipotens est Filius, omnia faciendo quae voluerit. Nam si facit aliqua Pater quae non facit Filius, falsum dixit Filius: Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter. Sed quia verum dixit Filius: credite, Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter; et credidistis in Filium omnipotentem. Quod verbum etsi in Symbolo non dixistis, tamen hoc est quod expressistis, quando in unicum ipsum Deum credidistis. Habet aliquid Pater quod non habet Filius? Hoc Ariani haeretici blasphemi dicunt, non ego. Sed ego quid dico? Si habet aliquid Pater, quod non habet Filius; mentitur Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
non mou& cũ uid& tantã spetiem. tantã pulchri¬
tudinem tantumꝰ qu ÷ dȩ corem hominem formatuꝰ
resolui inpulueres: os sa dispergiterrã terrȩ¬
mando remandari: Nonte istaxp̃i ane deter¬
reant: seminatus est homonon ꝑditus. anima
quidem descerdente habitaculum eius soluitur.
Non estenim presto illa domina: quȩ curagerat lute¬
ȩdomui itq: eius resitur& ruinas.. uaditenim.
sodoncnte beneuiuis & adregnũ diꝑuenirȩ conten¬
dis: ut quid formidas ue hiculum mortis ꝓͥficisceris
quidem & in iu icĩpati& atempus carotua: Reuer

Expanded text:
non movet, cum videt tantam speciem, tantam pulchrinon movet, cum videt tantam speciem, tantam pulchritudinem, tantumque decorem, hominem formatum resolvi in pulveres, ossa dispergi, terram terrae mandari? Non te ista, christiane, deterreant. Seminatus est homo, non perditus. Anima quidem discedente habitaculum ejus solvitur: non est enim praesto illa domina, quae curam gerat luteae domus, atque ejus restauret ruinas. Vadit enim, so donante bene vivis, et ad regnum Dei pervenire contendis. Utquid formidas vehiculum mortis? Proficisceris quidem, et injuriam patietur ad tempus caro tua: rever
Abbreviated transcription (Latin):
angulo dam nauerit: cauete fratres doctrinas
haereticorum tã quã in sidias luporũ Oues xp̃i.
auditeuocem pastoris uesstri Qui in trat per osti¬
um in oui leouium. illepastor esł ait qui aut̃ as¬
cendit peraliam partem. fur est& latro. Caue¬
tefures. cau& elatrones: Non qui escit pastor
clamare. non sinit &iam suos canestacere. Nonse
seques tr& ouis a summo pastore. neipsa sein de¬
praedatione ne quis simi offerat lupiraptoris :
liter sperate. patienter expectate Reddetur
uobis nouitas perbaptis mum. uetustate disce¬
dente: deonerabi tur anima sarcinis pet cato¬
rũ. ut libertate nouae uitȩ induta aduersus dia¬
bolũ cũ ad uitorio diuino ualeat fortiter dimi¬
care Eum quȩ a quo superata es tita super&. ut
in regnodĩ trans lata dehos teuicto. secura regna
Magna fides ẽneces saria: qm̃ magnũ prae¬
miũ promittitur
Nec ad tendatis quid nunc fit. sed nunc quid fit
Quod enĩ nunc fit. multos mou&. Quem enim

Expanded text:
angulo damnaverit? Cavete, fratres, doctrinas angulo damnaverit? Cavete, fratres, doctrinas haereticorum, tanquam insidias luporum. Oves Christi, audite vocem pastoris vestri. Qui intrat per ostium in ovile ovium, ille pastor est, ait: qui autem ascendit per aliam partem, fur est et latro . Cavete fures, cavete latrones: non quiescit pastor clamare, non sinit etiam suos canes facere. Non se sequestret ovis a summo pastore, ne ipsa se in depraedationem nequissimi offerat luni raptoris. liter sperate, patienter exspectate: reddetur vobis novitas per Baptismum, vetustate discedente; deonerabitur anima sarcinis peccatorum, ut libertate novae vitae induta, adversus diabolum cum adjutorio divino valeat fortiter dimicare, eumque a quo superata est ita superet, ut in regno Dei translata, de hoste devicto secura, regneMagna fides est necessaria, quoniam magnum praemium promittitur. Nec attendatis quid nunc fit, sed quid tunc fit: quod enim nunc fit, multos movet. Quem enim
Abbreviated transcription (Latin):
dr factus esthomo Quod prote suscepit leuauit
incelum. terrenũ quẽ corpus fecit celeste. Sicre¬
dis & tu quod possis resur gere & incelũ ascende¬
te. qui a certus es detanto pignore. seturus eris
de tanio munere Regnat homo iam sus ceptus a
xp̃o ad dex terã patris sedens & ut sui abillo reg¬
num accipiant. uocat. inuitat. horta cur ⁊ festi¬
n& ad eum omnis anima. quac auidã estglorie
pergat ad talem regem. a quo ut accipiat poresta¬
tem non ei prȩcium pecuniae dabit. sed plenam
perfectamqr fidem cũ ad eum ad tulerit. &i¬
am angelos uidicabit Indeuenturus quis est¬
is te qui exspectatur uenturus mortuos uiuos¬
cuudicare nisi ille homo qui pronobis digna¬
tus estincruce pendereꝰ hamo susceptus. exs¬
pectatur ut ueniat. C&erũ scđmid quodds̃ est
& patri ae qualis est.semper iu dicat & semper
praesens est Ueni &̃ aũt redempior noster in ea
tes tans. a communione totius orbis secer nensinuno

Expanded text:
Deus factus est homo. Quod pro te suscepit, levavit Deus factus est homo. Quod pro te suscepit, levavit in coelum; terrenumque corpus fecit coeleste. Si credis et tu quod possis resurgere, et in coelum ascendere; quia certus es de tanto pignore, securus eris de tanto munere. Regnat homo jam susceptus a Christo, ad dexteram Patris sedens; et ut sui ab illo regnum accipiant, vocat, invitat, hortatur. Festinet ad eum omnis anima quae avida est gloriae, pergat ad talem regem, a quo ut accipiat potestatem, non ei pretium pecuniae dabit; sed plenam perfectamque fidem cum ad eum attulerit, etiam angelos judicabit. CAPUiste qui exspectatur venturus mortuos vivosque judicare, nisi ille homo qui pro nobis dignatus est in cruce pendere? Homo susceptus exspectatur ut veniat. Caeterum secundum id quod Deus est, et Patri aequalis est, semper judicat, et semper praesentestans a communione totius orbis secernens in uno
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuus in marimit teretur Sorsdata est suꝑ
xp̃i uestimenta. ut unitas omnimundo praedica re¬
tur Proiectus esł naui in mare ionas. mors xp̃i
in cordibus gentium conlocata est: susceptus est
abestia propb&a. custodiendus non comedendus
Audi hic ipsius uocem xp̃i per scm̃ da uid: Non de¬
relinques animã meam apud inferos. nec dabis
scm̃ tuũ uidere cor ruptionem Inuentraebestiae ma¬
rina positus ionas scs orauit. in infernoxp̃s descen¬
dens mortuos suscitauit Tertio die proph&a litoꝵ
in colbmis esł redditus. die tertia xp̃s desepulchro
surgens suꝑ caelo est ex altatus. Ad praedica¬
tionem ionȩ ꝑ penitentiam saluata est ciuitas.
per xp̃i praedicationem tabierusalem redem at
apostolus. ipseesti& qui ascendit suoer ort̃is celos
ut adim pler& om̃ia: Quie st quidescendiꝰ As ho¬
mo: quies ł qui ascendit idem ipse ds̃ & homo
Agnoscat seomnis homo. qm̃ propter hominem

Expanded text:
fugitivus in mare mitteretur: sors data est super fugitivus in mare mitteretur: sors data est super Christi vestimenta, ut unitas omni mundo praedicaretur. Projectus est e navi in mare Jonas: mors Christi in cordibus Gentium collocata est. Susceptus est a bestia Propheta, custodiendus, non comedendus: audi hic ipsius vocem Christi per sanctum David, Non derelinques animam meam apud inferos, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . In ventre bestiae marinae positus Jonas sanctus oravit: in inferno Christus descendens mortuos suscitavit. Tertio die Propheta littori incolumis est redditus: die tertio Christus de sepulcro surgens, super coelos est exaltatus. Ad praedicationem Jonae per poenitentiam salvata est civitas: per Christi praedicationem sancta Jerusalem redempta Apostolus, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia . Quis est qui descendit? Deus homo. Quis est qui ascendit? Idem ipse Deus homo. Agnoscat se omnis homo, quoniam propter hominem
Abbreviated transcription (Latin):
natus est carnem in qua moree tur a nobis accipere
quid iam dicam defigura illa ionȩ pro ph&ae. quã
ipse dñs expressius demons trans ait aduidaos. Cene¬
ratio haec generatio nequam es ł Signũ quȩ rit
& signum nondabitur ei. nisi signum ione proph&e
sicut enim ionas fuit inuentre coeti tribus diebus
& tribus noctibus. ita oport& esse & filium hominis
in cordeterrȩ tribus di ebus & tribus noctibus
Ipsam figuram proꝓh&icam. conparando breuiter
ꝑcur ramus Missusionas ad ciuitatem niniuae. ut
eius finem prȩdicar& missus es txp̃s a patre. ut
finẽ mundi omnibus demons trar& fugit ionas in
tharsis a facie dni : fuga ionȩ uelox transitus xp̃i
De quodi cit proph&a exultauit sicut gigans ad cur¬
rendamuiam Ascenditnauem pro ph&a fugiens.
lignũ xp̃s ascendit Permare huius scłi transiens.
in ruit tempestas magna in mari. Perturbatioma¬
ris. per fidia iuidaeorũ Data est sors. ut propheta

Expanded text:
natus est carnem in qua moreretur a nobis accipere. natus est carnem in qua moreretur a nobis accipere. Quid jam dicam de figura illa Jonae prophetae, quem ipse Dominus expressius demonstrans, ait ad Judaeos: Generatio haec, generatio nequam est; signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita oportet esse et Filium hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Ipsam figuram propheticam comparando, breviter percurramus. Missus est Jonas ad civitatem Ninive, ut ejus finem praedicaret: missus est Christus a Patre, ut finem mundi omnibus demonstraret. Fugit Jonas in Tharsis a facie Domini: fuga Jonae, velox transitus Christi; de quo dicit Propheta, Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Ascendit navem Propheta fugiens: lignum Christus ascendit, per mare hujus saeculi transiens. Irruit tempestas magna in mari: perturbatio maris, perfidia Judaeorum. Data est sors, ut propheta
Abbreviated transcription (Latin):
persique discipuli : Dum de sepulchrosur rexit.
gaudentes. una in domo sunt congregati
Dũ incruce pependit. diffidentia discipulorum Dnde
sepul chro surrexit. congregatiogentium dumintruce
pependit. timore negauit p&rus Dũ desepul adiro
sur rexit. amore totus crediditmundus Non solum
tuncactum esł hoc certamen. sed & nunc agitur
pugnatur. laborant membra xp̃i Vrgente aduer¬
sario resistitur illi qͣm̃ capud nostrum iam sed& in ca¬
lo: Ad hoc ille pugnare uoluit. ut tedocer& quomodo
uinceres Sed siuires tuȩ paruȩ sunt. ipsum in uoca sal¬
uatorem. ipsum in uoca ad iutorem Cũ teper spexerit
fideliter inuocantem. qui prote pependit in ligno
& hic uictoriam. & coronã uictoriae praeparabit in
& prȩdicta est & promissa & impleta Hlamoseȩ
proph&a ait. post biduum resuscitabitnos. die
tertia ueniemus. & quasi antelucem paratum illum
inueniemus:osten dens nos in illore surgere. qm̃ dig¬

Expanded text:
persique discipuli: dum de sepulcro surrexit, persique discipuli: dum de sepulcro surrexit, gaudentes, una in domo sunt congregati. Dum in cruce pependit, diffidentia discipulorum: dum de sepulcro surrexit, congregatio Gentium. Dum in cruce pependit, timore negavit Petrus: dum de sepulcro surrexit, amore totus credit mundus. Non solum tunc actum est hoc certamen, sed nunc agitur: pugnatur, laborant membra Christi urgente adversario, resistitur illi; quoniam caput nostrum jam sedet in coelo. Ad hoc ille pugnare voluit, ut te doceret quomodo vinceres. Sed si vires tuae parvae sunt, ipsum invoca salvatorem, ipsum invoca adjutorem. Cum te perspexerit fideliter invocantem, qui pro te pependit in ligno, et hic victoriam, et coronam victoriae praeparabit in et praedicta est, et promissa, et impleta. Nam Osee propheta ait, Post biduum suscitabit nos, die tertia veniemus, et quasi ante lucem paratum illum inveniemus : ostendens nos in illo resurgere, quoniam dig
Abbreviated transcription (Latin):
spineam coronam in ponerent. dum uestimenta eius
conscinderent: dum uiderent pendentem illum. quẽ
ui derant miracula facientem. dum fel & ace tum
darent . dum lancea per foderent : Qualis uox uelu¬
tiuictoriae eorum fuit dicentium. si filius dĩ est
descendat de cruce: sed hoc ille per eos clamabat.
qui patientiam xp̃o auferre cupiebat. Nt excita¬
tus insultationibus iudeorum de mons trar& poten¬
tiam. sed perder& patientiam Ille aut̃ rex for¬
tis & singulare consilium per quod nascitur & regi¬
tur. omne sanum consilium. utram que aciem res¬
piciebat . utram que aciem seruabat & patientiae
& potentiae & quod seruauit. exhibuit. Nam &
patientiam seruauit. quia decruce non descendit
Et potentiam demons trauit. quod de sepulchro
surrexit Dum in cruce pependit. falsa uictoria
uidaeorum. Dum de sepulchrosurrex it. uera con¬
fusio uidȩorum. & sempiterna uictorta xp̃ia no¬
rum. Dũ incruce pependit. mesti. contristati. dis¬

Expanded text:
spineam coronam imponerent, dum vestimenta ejus spineam coronam imponerent, dum vestimenta ejus conscinderent, dum viderent pendentem illum quem viderant miracula facientem, dum fel et acetum darent, dum lancea perfoderent? Qualis vox veluti victoriae eorum fuit dicentium, Si Filius Dei est, descendat de cruce ? Sed hoc ille per eos clamabat, qui patientiam Christo auferre cupiebat, ut excitatus insultationibus Judaeorum, demonstraret potentiam, sed perderet patientiam. Ille autem Rex fortis, et singulare consilium per quod nascitur et regitur omne sanum consilium, utramque aciem respiciebat, utramque aciem servabat, et patientiae, et potentiae: et quod servavit, exhibuit. Nam et patientiam servavit, quia de cruce non descendit; et potentiam demonstravit, cum de sepulcro surrexit. Dum in cruce pependit, falsa victoria Judaeorum: dum de sepulcro surrexit, vera confusio Judaeorum, et sempiterna victoria Christianorum. Dum in cruce pependit, moesti, contristati, dis
Abbreviated transcription (Latin):
potu erant retinere. Dñs autẽ ihs sciens omĩa
quȩ uentu raerant superse. non enim ali quid
igno rabat qui ad hoc uenerat. Egressus ẽ adeos
& ait illis Quem quaeritis. at illiꝰ lhm̃natare¬
num: ait illis : Ego sum: Quoͣmedo aut̃ dixit illis
ero sum. abierunt retro & cetiderunt interram
Eccera dius uerelucis latens ad huc subnube carnis.
res pexit tenebras. & pros trauit ad ter ram
Quomodo tunc udȩi audebunt illã respicere
daritatem. quando. istam in firmita tem tole¬
ra reminime potuerunt: sedut impler& prop¬
ter quod uenerat. ex surgunt rur sus tenebrae.
dat eis in sepotes tatem. Capiunt tenebrȩlucẽ:
non sequendam sed occidendam permittit se
luxabeis teneri duci. suspendi. occidi. ut expo¬
liatus nube carnis. fulgorẽ redder& maiestatis
Quȩ tamen acta sunt in illocer tamine quao fortiores si¬
bi es seui debanturminis tridi aboli. dum fremerent
dentibus. dũ in riderent. dum caput agitarent. dum

Expanded text:
poterant retinere. Dominus autem Jesus sciens omnia poterant retinere. Dominus autem Jesus sciens omnia quae ventura erant super se non enim aliquid ignorabat qui ad hoc venerat, egressus est ad eos, et ait illis: Quem quaeritis? At illi: Jesum Nazarenum. Ait illis: Ego sum. Quando autem illis dixit, Ego sum, abierunt retro, et ceciderunt in terram . Ecce radius verae lucis latens adhuc sub nube carnis, respexit tenebras, et prostravit ad terram. Quomodo tunc Judaei audebunt illam respicere claritatem, quando istam infirmitatem tolerare minime potuerunt? Sed ut impleret propter quod venerat, exsurgunt rursus tenebrae: dat eis potestatem, capiunt tenebrae lucem, non sequendam, sed occidendam; permittit se lux ab eis teneri, duci, suspendi, occidi, ut exspoliatus nube carnis, fulgorem redderet majestatis. Quae tandem acta sunt in illo certamine? Quam fortiores sibi esse videbantur ministri diaboli, dum fremerent dentibus, dum irriderent, dum caput agitarent, dum
Abbreviated transcription (Latin):
lus decipit. xp̃s redimit. diabolus occidit. xp̃s
restituit Inter hȩc omĩa. ipsum nostrum regem
aduersarius diabolus ex pstimauit carne peri¬
mendum.tã quã capite prostrato c&era sibi
membra facilius sub iugar& falsus que in hoc
quod uidebat dm̃ laterein carne. minime cogi¬
tabat In scius tantisa cramenti. quodillemẽ¬
diatores s&. & ita tem pera redm̃ in homine.
ut hominem conuinger& dõ Occidit qua si
poten tem hominem. defendentem homines.
& sen sit dm̃ liberantem om̃s quos creauerat ho¬
mines. Denique in ipsa passione: uid& specta¬
culum tanti certaminis Armatur uidas.
ut prȩtiouendat magis trum Et qui erat innumero
Dat osculum falsum. in quo erat nequitiae signũ÷
fingit pacem plenus malitia in cor de excitantur
uidȩi ueniunt cũ facibus laternis & armis
Querunt multi unum. & ueniunt filii tenebrarũ
ferentes in manibus lucem. per quã illã ueram
aliis demons trarent. quã ipsi cecati corde non

Expanded text:
lus decipit, Christus redimit; diabolus occidit, Christus lus decipit, Christus redimit; diabolus occidit, Christus restituit. Inter haec omnia ipsum nostrum Regem adversarius diabolus existimavit carne perimendum, tanquam capite prostrato caetera sibi membra facilius subjugaret: falsusque in hoc quod videbat, Deum latere in carne minime cogitabat: inscius tanti sacramenti, quod ille Mediator esset, et ita temperaret Deum in homine, ut hominem conjungeret Deo; occidit quasi potentem hominem defendentem homines, et sensit Deum liberantem omnes quos creaverat homines. Denique in ipsa passione videte spectaculum tanti certaminis. Armatur Judas ut pretio vendat magistrum, et qui erat in numerodat osculum falsum, in quo erat nequitiae signum: fingit pacem plenus malitia in corde. Excitantur Judaei, veniunt cum facibus, laternis et armis: quaerunt multi unum, et veniunt filii tenebrarum, ferentes in manibus lucem, per quam illam veram aliis demonstrarent, quam ipsi caecati corde non
Abbreviated transcription (Latin):
trauit mortem corporis. non es setimendam: dum
prior ipse pro omnibus dignatus esł mori. neeius
exercitus adiabolo in anima poss& occidi : hoca¬
gebat in illo praelio diabolus. si sibi consenti re tus
Animas perdere cupiebat. & salutem corporibus
promit tebat : x p̃smori docebat ad tempus. & ani¬
mã&s corpus uiuere in aeternum Ille dicebat Si
mibi consenseritis. dabo uobis uitam istam tẽ poralem
Xp̃s dicebat. Siamenon dis ces seritis. nec tem po¬
ra lem perditis. & ae ternam accipietis
diabolus dicebat Nolite perdereistam lu cem
xp̃s dicebat Erro qui feci & istam. dcibo melio¬
rem Quod ille promittit. ait xp̃s noster
In potes tatemda renon hab&: & haec lux mea
ẽ. & hȩcuita amecreata estsed illa propt̃
quam do cendã ueni. multo excellentior & melim
est Transite abono ad melius. nedi abolo consenti¬
endo remaneatis in peius in hoc tam magnocer¬
tamine dũ diabolus captiuat. xp̃s liberat. Diabo¬

Expanded text:
travit mortem corporis non esse timendam, dum travit mortem corporis non esse timendam, dum prior ipse pro omnibus dignatus est mori, ne ejus exercitus a diabolo in anima posset occidi. Hoc agebat in illo praelio diabolus, si sibi consentiretur: animas perdere cupiebat, et salutem corporibus promittebat. Christus mori docebat ad tempus, et animam et corpus vivere in aeternum. Ille dicebat, Si mihi consenseritis, dabo vobis vitam istam temporalem; Christus dicebat, Si a me non discesseritis, nec temporalem perditis, et aeternalem accipietis. Diabolus dicebat, Nolite perdere istam lucem; Christus dicebat, Ego qui feci et istam, dabo meliorem. Quod ille promittit, ait Christus noster, in potestate dare non habet, et haec lux mea est, et haec vita a me creata est: sed illa propter quam docendam veni, multo excellentior et melior est. Transite a bono ad melius, ne diabolo consentiendo remaneatis in pejus. In hoc tam magno certamine dum diabolus captivat, Christus liberat; diabo
Abbreviated transcription (Latin):
estis. seruate quod accepistis Imi tamini fide¬
les matrem capitis uestri. sponsi uestri. Non
uobis denegabit pignora. quinatus esł deuir¬
ginemaria Quod tantaematri contulit. & in sua
sa caro eius sterilis fuit dumper eamꝰ praedicando
spiritales filios regenera uit aduitam. & posł passi¬
onem per totum mundum fructificauit occisa
Crucifixi Ex hoc omnilibertateni ad sumpta. fidu¬
ciam suianima capiat xp̃i ana Nonenim erubesce¬
redeb& in cruci fixũ se credidis sexp̃m Crux illa
fidelibus nones ł ob probrium. sed trium phus
cruxilla uexillum nostrum est. contra aduersa
rium diabolum Pugna uit enim rex noster prono¬
bis contra aduersa rium nr̃m Aduersa rius diabo
lus mor temminando terrebat. sed xp̃s acternam ui¬
tam promit tebat aduersarius diabolus carnem
perem pturum se es se dicebat. rexaũt noster ut doce¬
r& quomodo eius exercitus uincer&Inse demons¬

Expanded text:
estis, servate quod accepistis. Imitamini fideestis, servate quod accepistis. Imitamini fideles matrem capitis vestri, sponsi vestri: non vobis denegavit pignora, qui natus est de virgine Maria. Quod tantae matri contulit, et in sua sa caro ejus sterilis fuit, dum per eam praedicando spirituales fili os regeneravit ad vitam, et post passionem per totum mundum fructificavit occisa. CAPUT V. 5. Passio. Crucifixi. Ex hoc omni libertate assumpta, fiduciam sui anima capiat christiana. Non enim erubescere debet in crucifixum se credidisse Christum. Crux illa fidelibus non est opprobium, sed triumphus. Crux illa vexillum nostrum est contra adversarium nostrum diabolum: pugnavit enim Rex noster pro nobis contra adversarium nostrum. Adversarius diabolus noster mortem minando terrebat, sed Christus aeternam vitam promittebat. Adversarius diabolus carnem perempturum se esse dicebat: Rex autem noster ut doceret quomodo ejus exercitus vinceret, in se demons
Abbreviated transcription (Latin):
cumulas & xp̃s a te noninueni & urꝰ qua non dumue¬
iteus hbra ut patiatur Teneris qui dem pensen¬
do in psb: sed dũ multa agis contra ipsum. perdi¬
disti toip sum. Quid m&u is talem regem qui sic uenit
regna re ut teno lit excludere: quem quȩris. rex
regum es ł Si celis securus obtinere tuum regnuĩ
ipsi sup plica res. ut abillo acuperes sempiter num
Regn& xp̃s. Quo modo uenit regnare: suscipiat
credentes in rideat persequentes faciat certan¬
tes adiuuat labo rantes coron& uincentes. Don&
scĩ tatem. am& castitatem . remuner& iurginita¬
tem Gaude te uirgines scã uirgo peperitx pͥm
Non uos contrist&s terilitas. quarũ fides magna
est fecundi tas Nedoleatis. non uos essema tres. quae
spiri taliter generatis. Uirgines permanetis.
fili os suscipitis. in tegritatem non amittitis
Accepistis ab illo nomen ma ternum. & decus asti¬
tatis in uos permaneat sem piternum Amate qđ

Expanded text:
cumulas; et Christus a te non invenitur, quia nondum vecumulas; et Christus a te non invenitur, quia nondum venit ejus hora ut patiatur. Teneris quidem persedo in ipso: sed dum multa agis contra ipsum, perdidisti te ipsum. Quid metuis talem Regem, qui sic venit regnare, ut te nolit excludere? Quem quaeris, Rex regum est: si velles securus obtinere tuum regnum, ipsi supplicares, ut ab illo acciperes sempiternum Regnet Christus quomodo venit regnare: suscipiat credentes, irrideat persequentes, faciat certantes, adjuvet laborantes, coronet vincentes; donet sanctitatem, amet castitatem, remuneret virginitatem. Gaudete, virgines sanctae, virgo peperit Christum. Non vos contristet sterilitas, quarum fides magna est fecunditas; nec doleatis non vos esse matres, quae spiritualiter generatis, virgines permanetis, filios suscipitis, integritatem non amittitis. Accepistis ab illo nomen maternum, ut decus castitatis in vos permaneat sempiternum. Amate quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua ciuita texp̃s surgat regna re Vtrique
praedicant. utrique confitentur Sed illi aliter
istialiter: Illi ut inuentus ad oretur. istiut cap¬
tus necetur: Ouidei ad hoc fertiss in manibus
lucernam legis. ut aliisuiam de monstraetis. &
uobis tenebras ingeratis Eccemagi primiciȩ
gentium xpo offerunt munera . Non solum a urx̃
tus. & mirram. uerum &iam animassuas Et uos
ropudiat ini quitas pro pria. ut illũ qui uos uenit
obligatos liberare dementes effecti. eum quae¬
ratis occidere : Quid uobis pro fuit quod prodidis¬
tis herodi ubi xp̃s nascere turꝰ. non neuos lesistis.
quamxp̃o aliquid nocuistis. Audiens enim ille
a uobis. ubi xp̃snatus pos sit inueniri. uestrȩ
gentis in fantes. continuo prȩcepit occidi :
seuit hero des. ut in termultos perdat̃unum &
plurimos necando se efficit reum. nec accidit
quem quȩrit hominem dm̃ Ohero des magna tua
imiquitas Et in fantes netas. ⁊ tu e nequi tiģ testos

Expanded text:
ex qua civitate Christus surgat regnare. Utrique ex qua civitate Christus surgat regnare. Utrique praedicant, utrique confitentur: sed illi aliter, isti aliter; illi, ut inventus adoretur; isti, ut captus necetur. O Judaei, ad hoc ferentes in manibus lucernam Legis, ut aliis viam demonstretis, et vobis tenebras ingeratis: ecce Magi primitiae Gentium Christo offerunt munera, non solum aurum, thus et myrrham, verum etiam animas suas; et vos repudiat iniquitas propria, ut illum qui vos venit obligatos liberare, dementes effecti eum quaeratis occidere! Quid vobis profuit, quod prodidistis Herodi, ubi Christus nasceretur? Nonne vos laesistis quam Christo aliquid nocuistis? Audiens enim ille a vobis ubi Christus natus possit inveniri, vestrae gentis infantes continuo praecepit occidi. Saevit Herodes, ut inter multos perdat unum: et plurimos necando se efficit reum, nec occidit quem quaerit hominem Deum. O Herodes, magna tua iniquitas! et infantes necas, et tuae nequitiae testes
Abbreviated transcription (Latin):
cientem Aluus tumes at uirginis. claus trum pu¬
doris perman&. Impletur uterus matris. sine
ullo conplexu patris. Sentit prolem. quȩ seigno¬
rabat conuigem Angelus adurginem loqui¬
tur. a uirginecorpit paratur xp̃s fide conci¬
pitur: miraris hȩcꝰ adbuc mirãre Parit mater
& uirgo. faeta & in tacta Hascitur filius sine
hominepatre. qui fecit & ipsam matrem: fac¬
tor omnium fit inter omĩa. portatur manibus
matris rector totius orbis Lambit ubera. re¬
gens sidera tac&. & uerbum est Necdum ꝑ lin¬
guã sede mons tratquis ess&. & uniuersa crea¬
tura suum na tum indicat creatore. Angłi pasto¬
ribus adnuntiant. stella magos inuitat
Rusticitas pastorũ. ad monitionem exigit an¬
gelorum curiositas magorum. instructa est
lingua cȩlorum Magi udȩorum regem
predi cant iuidȩi abnegant Illi quaerunt᷑ adora¬
re istiquȩrunt ocudere Dicunt magi herodire¬
gi. Quem querunt natum regem Dicunt udȩi.

Expanded text:
cientem. Alvus tumescit virginis, claustrum pucientem. Alvus tumescit virginis, claustrum pudoris permanet: impletur uterus matris sine ullo complexu patris, sentit prolem quae se ignorabat conjugem. Angelus ad virginem loquitur, a virgine cor praeparatur, Christus fide concipitur. Miraris haec? Adhuc mirare. Parit mater et virgo, feta et intacta: nascitur filius sine homine patre, qui fecit et ipsam matrem. Factor omnium fit inter omnia: portatur manibus matris rector totius orbis: lambit ubera, regens sidera: tacet, et Verbum est. Necdum per linguam se demonstrabat quis esset, et universa creatura suum natum indicat Creatorem. Angeli pastoribus annuntiant, stella Magos invitat: rusticitas pastorum admonitionem exigit Angelorum, curiositas Magorum instructa est lingua coelorum. Magi Judaeorum regem praedicant, Judaei abnegant: illi quaerunt adorare, isti quaerunt occidere. Dicunt Magi Herodi regi quem quaerunt natum Regem: dicunt Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
Ante quã illã uiro conuinger& eam mulierem ap
sit natus ex uirgine: Sic accepistis. sic uos credere dix¬
istis Credo haec Natiui tasdĩ & hominis factaesł
causa hominis. ut sublimis illa maiestas procedens
ex cordepatris in funder&. senlin utero matris. Causa
exegit pietatis. ut homo inuenire tur perditus. &
dõpatripermediatorem restituae retur inuen¬
cus Mira tamen hȩc natiuitas secunda fra tres di¬
lectissimi. C&erum illam primã quade patre
natus es ł sinca liqua matie. quisenar rabit:
Sihanc non possumus explicare illam quando ua¬
lemus uel in choare si hȩoi csta nos exer& ut
fideida& locum: illam quando at tingimus quȩ
nec corda potuerunt conpraehendere prop h&a¬
rumͫ: De hactamen secunda mira & ir ef fabili
dicamus aliquid. quod factũ est pronabis ut
uerbum caro fier& & habitar& in nobis
Quis enim non ex̃ pauescat cum audit dm̃na tum.
Audis nascentem ii de in ipso ortunt: miracula fa¬

Expanded text:
; antequam illam viro conjungeret, eam mulierem app; antequam illam viro conjungeret, eam mulierem appsit natus ex virgine. Sic accepistis, sic vos credere dixistis, Credo. Haec nativitas Dei et hominis facta est causa hominis: ut sublimis illa Majestas procedens ex corde Patris, infunderet se in utero matris, causa exegit pietatis; ut homo inveniretur perditus, et Deo Patri per Mediatorem restitueretur inventus. Mira tamen haec nativitas secunda, fratres dilectissimi. Caeterum illam primam qua de Patre natus est sine aliqua matre, quis enarrabit? Si hanc non possumus explicare, illam quando valemus vel inchoare? Si haec ita nos exercet, ut fidei det locum; illam quando attingimus, quam nec corda potuerunt comprehendere Prophetarum? De hac tamen secunda mira et ineffabili dicamus aliquid, quod factum est pro nobis, ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Quis enim non expavescat, cum audit Deum natum? Audis nascentem, vide in ipso ortu miracula fa
Abbreviated transcription (Latin):
tur diuina scriptura seruans rebus tem pora. qui¬
bus recognitis manifesta exerceat ueritate.
Om̃ nechoc uacat amis terio : quod in montechoreb
super petramius sus estascenderemorses & stare¬
Ipsaest illa paera quȩ per cafsa produxita quas populo
sitienti. dequadicit ses daqud dis rupit param & flux¬
erunt aquȩ u Eposito lus aut̃ exponens hoc ait
Pattes nos tri escam sipuritalem manducauerunt &e
undem potums piri telem biberunt Bibebant enim
despirita li consequenti p&era p&ra autem eratxp̃si
Ipsa sunt illa posterio radi. Exp̃fdibi. Hoc uidit mox¬
ses propbe tando quod paulus ex ponuit dicenda
Cũ uenit in quid plenitudo temporis. misit ds̃ filium
suum factum ex muliere: Mulierem hic ponit con¬
su & icdinem seruans locutionis haebraeȩ. quȩ om̃s
fȩminas mulieres appellat. Nam scriptum esł
Separa temu lieres. quae non dum cogno uerunt uirum
Et deipsa eua dictum est: for mauit eã inmulierem

Expanded text:
tur divina Scriptura, servans rebus tempora, quitur divina Scriptura, servans rebus tempora, quibus recognitis manifesta exerceat veritate: quoniam nec hoc vacat a mysterio, quod in monte Horeb super petram jussus est ascendere Moyses, et stareIpsa est illa petra, quae percussa produxit aquas populo sitienti : de qua dicit sanctus David, Disrupit petram, et fluxerunt aquae . Apostolus autem exponens hoc ait: Patres nostri escam spiritualem manducaverunt, et eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali consequente eos petra: petra autem erat Christus Ipsa sunt illa posteriora Dei, Christus Dei. Hoc vidit Moyses prophetando, quod Paulus exponit dicendo: Cum venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere . Mulierem hic ponit, consuetudinem servans locutionis hebraeae, quae omnes feminas mulieres appellat. Nam scriptum est, Servate mulieres quae nondum cognoverunt virum : et de ipsa Eva dictum est, Formavit eam in mulierem