comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: uidei quos pͥmitꝰ fecit suꝑ om̃s gentẽ
.ẽẽ. qi aliȩ gentes ydola adorabant & demo¬
nib seriuebant. ille autem popłs natꝰ erat
de semine abrahȩ: & ipsi maxime sui. qi pͣ
carnem quam susciꝑe dignatus est cogna
ctus est: Nemo enim saluus fit: nͥ qͥ xp̃m
tem receꝑunt eum. Quid eis p̃stitit: Mag¬
na beniuolentia: magna misccłia. Unicus na-¬
tus est: & noluit remanere unus. Multi
homines cum filios ñ habueruit ꝑacta¬
etate adoptant sibi: & uoluntate facuit̃
qđ natura ñ potuerunt. Hoc faciunt bo¬
mines. Si autẽ aliqͥs habet filium unicũ:
gaudet de illo magis qi solus omĩa possessu-¬
rus est. & ñ habebiqui cum eo diuiclat he-¬
redicatem. ut ne pauꝑior remaneat. N sic
d̃s. Unicum eundẽ ipsum quẽ genuerat
& ꝑ quem cuncta creauerat. miĩt in hũc
mundum ut ñ ẽẽt unicus: s fr̃s haberet
adoptatos. Ñ enim nos natisumus de deo
quomͦ ille unigenitus: s ad optati ꝑ grã

Expanded text:
i quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia et per carnem quam suscipere dignatus est, cognatctus est? Nemo enim salvus fiet, nisi qui Ctem receperunt eum. Quid eis pnam benevolentiam, magnam misericordiam. Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerunt, peracta aetate, adoptant sibi, et voluntate faciunt quod natura non potuerunt, hoc faciunt homines; si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet de illo magis, quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus; unicum eumdem ipsum, quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos; non enim nos nati sumus de Deo, quomodo Unigenitus, sed adoptati per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tas ipsius est: ñ gła ipsius. S quo ꝑducta
est acies honunis curata ꝑ carnem: uidi¬
mus inquit głam eius. głam quasi imige-¬
niti a patre: plenum gr̃ã & ueritatis. De
gr̃a & ueritate alio loco ubius in ipso euan¬
głio si dñs dignatus fuerit donare tracta¬
bunus. Hec nc̃ sufficiant. & ȩdificamini
in xp̃o & confortamini in fide. & uigilate
in bonis oꝑib: ꝙ a ligno nolite recedere.

Expanded text:
tas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta tas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per carnem? Vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit in nob̃. Sanauit oculos nr̃os. Et qͥd
sequitur: Et uidimus głam eius. Głam eiꝰ
nemo posset udere: nͥ carns humilitate
sanaretur unde ñ poterainus iudere. In¬
tendat gͦ caritas ur̃a : & uideat᷑ qd̾ dico.
Irruerat homini quasi puluis in ocłm: irru¬
erat terra. sauciauerat ocłm. uidere ñ pote¬
rat lucem. Oculus iste sauciatus iunguit᷑.
Terra sauciatus erat: & terra illie mittit᷑
ut sanctur. Omĩa eium colliria & medicam̃¬
ta nicduil sunt nͥ de terra. Depuluere cecatꝰ
es: de puluere sanabis. Ergo caro te erce¬
cauerat : caro te sauat. Carnalis enim ani¬
na facta erat: consentiendo affectib carni¬
lib. inde fuerat oculus cordis cecatus.
uerbum factum est caro: meclicus iste fe
cit tͥ collirium. & qm̃ sic uenit ut de cir¬
ne uicia carnis extingueret. & de morit oc¬
cideret mortem: id̾o factum est in te. ut
qnĩ u̾bum caro factum est. tu possis dice¬
re. & uidinius głam eius. Qualem głame
Qualis factꝰ est filius hominis: llta humili¬

Expanded text:
t oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic venit ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret mortem; ideo factum est in te, ut quoniam Verbum caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humili
Abbreviated transcription (Latin):
cusamus. aut in illa quã dicimus bonã parie¬
tes laridamus. s malã domum inbabitantes
malo sꝰ. bonã domum inbabitantes bones: sic
& muncdũ qui inhabitant amando mundũ.
diligunt mitndũ. lpsi enim corele habitãt
in mundo. Nlam qui ñ diligunt mundum
carne u̾sant᷑ in mundo s corde inhabitant
cȩlum: sicut apłs dicit. nr̃a autem conu̾sa¬
tio in cęlis est. Ergo munidꝰ ꝑ eum factꝰ est:
& mundꝰ eum ñ cognouit. In sua ꝓpria ue¬
nit: qi ista omĩa ꝑ istum facta sunt. Et siui

Expanded text:
cusamus; aut in illa quam dicimus bonam, pariecusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ergo mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. 12. In sua propria venit: quia omnia ista per eum facta su
Abbreviated transcription (Latin):
fabricat. Presentia maiestatis facit qd̾ facit.
p̃sentia sua gub̃nat qđ fecit. Siͨgͦ erat in
mundo: quomͦ ꝑ quem mundꝰ factꝰ est. ꝑ
ipsum enim mundꝰ factꝰ est: & mundꝰ eũ
ñ cognouit. Quid est. mundꝰ factꝰ est ꝑ ip¬
sum: Cęlum. t̾ra. mare. & omĩa quȩ meis
sunt: mundꝰ dicit᷑. Iterum alia significatio¬
ne dilectores mundi mundꝰ dicunt᷑. Alundꝰ
ꝑ ipsum factus est : & mundꝰ eum ñ cogno.¬
uit. Nenim celi ñ agnouert̃ creatorem. aut
angłi ñ cognouerunt creatorem suũ: aut
ñ cognouerunt creatorẽ suum sẏdera
quem confitent᷑ demonia. Omĩa undiq
testimonium ꝑhibuerunt. S qui ñ cog¬
nouerunt: Qui amando mundũ dicti
sunt mundꝰ. Amando enim habitant cor¬
de: habitando autẽ hoc appellari merue¬
runt qd̾ ille ubi habitant. Quomͦ dicimus
mala est illa domus aut bona est illa domꝰ.
i in illa quam dicimus malam parietes ac¬

Expanded text:
fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quid est, mundus factus est per ipsum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus dicuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit.Angeli non cognoverunt Creatorem suum, aut non cognoverunt Creatorem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes ac
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. N solum autẽ illi ñ pulsauerunt
ut aꝑiretur: s negando ostim contra se
obstruxerunt. Et ait eis dñs. Nec ego dico
uob: in qua potestate ista facio. Et confusi
sunt ꝑ ioħem: impletumq in illis est. para¬
ui lucernam xp̃o meo. mnimicos eius indu¬
am confusione. In mundo eiat : & mundꝰ ꝑ¬
ipsum factꝰ est. Ne putes qr sic erat in mun¬
do quomͦ u mundo est t̾ra. iti mundo. ẽ. e¬
lum. in mundo sol. luna & stellȩ: in mundo
arbores. pecora. homines. N on sic iste in
mundo erat. S quomͦ erat: Quomꝰͦ arti¬
fex regens qd fecit. Non enim sic fecit quo¬
modo facit faber. fõrinsecus est arca quã
facit: & illa in alio loco posita. ẽ. cum fabri¬
catur quãius urta sit. & ipse in alio loco.
S qui fabricat: extͥnsecus est ad illud qd̃
fabricat. Deus autẽ in mundo infusus fã¬
bricat. ubiq positus fabricat. ñ recedit ali¬
quo: ñ extrinsecus quasi u̾sat molem quã

Expanded text:
vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt. Et ait eis Dominus: Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt per Joannem; impletumque in illis est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus autem mundo infusus fabricat, ubique positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam
Abbreviated transcription (Latin):
uos uolustis Ad horam in lumine eius.
Ego autem habeo testimonium maus
iohanne. Ergo ostendit qr ꝓpt̾ homineᷤ
uoluit ꝑ lucernã demonstrari ad fidem
credentium: ut ꝑ ipsam lucernã inimi¬
ci eius confundentur. Illi enim inimici
qui illum temptabant & dicebant. dic
nob in qua potestate ista facis: int̾rogabo
uosꝰ ego inquit unum sermonẽ. Dicite mͥ.
Baptismus ioliannis unde est. de celo an
ab hominib. Et turbati sunt: & dixe¬
runt apud semet ipsos. Si dixerimus
de cȩlo: dicturꝰ est nob̃. Quare gͦ ñ credi¬
s ille. Si autem ex hominib dixerimus
.ẽẽ timemus popłm ne lapidet nos: qi
tamquã ꝓpħam habebant ioħiem. Tunen¬
tes lapidationem s plus tunentes ueri¬
tatis confessionẽ. responcłiuit mendacium¬
ueritati: & mentita est iniquitas sibi. Di¬
xerunt enĩ. Nescimus. Et diis qr ipsi con¬
tra se clauserant negando se scire qd̃ no¬
uerant : nec ipse illis aꝑuit. qr ñ pulsa¬
uerunt. Dictum est eni. Pulsate ꝙ apietͦ

Expanded text:
ejus; ego autem habeo testimonium majus Joanne 9. Ergo ostendit quia propter homines voluit per lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Interrogabo vos et ego, inquit, unum sermonem: dicite mihi, baptismus Joannis unde est? de coelo, an ab hominibus? Et turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non crediego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tanquam prophetam habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessioneveritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate, et aperietur
Abbreviated transcription (Latin):
dunt om̃ĩa elem̃ta responsũ: et unã simul
in uos sententiã ferunt cęlũ. terra. sol syde-¬
ra. quȩ indignos uos suo ministerio ꝓtestan¬
tes. t̾ribili motu in solitoq defectu tenebraᷤᷤ
mundo ur̃ȩ cȩcitatis ostentant. Q uod si ad
arguendos uos nec celestia nec inferna suf-¬
ficiunt. & crucẽ xp̃i magis potuert̃ petrȩ
atq monum̃ta quã ur̃a corda sentire: saltẽ
cũq secretũ quo solus sũmꝰ pontifex iussus
fuerat intrare reseratũ est ut nichil iã essec
discretionis ubi nichil resederat sc̃itatis. Re¬
pudiatos itaq uos debuistis agnoscere. & om̃e
ius sac̃dotii ꝑdidisse: quia uerũ erat quod
uob̃ ueritas dixerat si crederetis moysi cre¬
deretis & mͥ. Merito gͦ uos testam̃tũ utrũq
condempnat & grã uacuos & lege pͥuatos:
qui icleo resistitis nouis. quia ñ credidistis
antiqͥs. Nos aũt̃ dilectissimi. qui ab ignorã.¬
tiȩ tenebris liberati. fidei lum̃ accepimꝰ. et

Expanded text:
enta responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ostentant Ibidem. Quod si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem cumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
fectio potestatũ. sic suã xp̃o consũ mante iuc.¬
toriã. ut in ipso & cũ ipso om̃s qui in eũ cre-¬
mundi exequeret᷑ in quadã arce suppliciĩ.
latronẽq conuersũ ad paradisi uocaret ha.¬
bitaculũ: uos principes iudeoꝵ legisq doc¬
tores nec conscientiȩ impietate cõpuncti. nec
effectu sceleris mitigandi. fixuris clauoꝵ ad¬
debatis tela linguarũ dicentes. alios saluos
fecit se ipsũ non potest saluũ facere: si rex
isrł est descendat de cruce. & credimꝰ ei.S

Expanded text:
fectio potestatum: sic suam Christo consummante vicfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum cremundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, desce
Abbreviated transcription (Latin):
re conatus ẽ. Et ideo dñm iħm duĩsis con¬
tumeliis affici aut ꝑmisit aut iussit: ut
saciata iniquitas de innocentis in iuriis.
ultius ñ seuiret. S ꝑtinax malicia ꝓpriis
crescebat augm̃tis: & inquẽ obtinuerat ius
illusionis. exigebat et mortis. Unde cũ ce sũ.¬
mi sac̃dotes &e principes udeoꝵ om̃isq mul¬
titudo crebris uocib acclamarent crucifige:
tradidit iħm ꝑsequentiũ uoluntati. barrab¬
ba illis latrone dimisso. ut qui indie festo
auctorẽ int̾ficiebant uitȩ. impunitas eis p̃.¬
no. retorsit mortẽ in mortis auctorẽ: & om̃s
principatus diũsasq uirtutes ꝑ obiectionẽ
passibilis carnis elisit. E uacuatũ est genera
le illud uenditionis nr̃ȩ & letale cirographũ:
& pactũ captiuitatis in ius transiit redẽpto¬
ris. Claui illi qui manus dñi pedesq trans¬
foderant. ꝑpetis diabolũ fixere uulnerib:
& scõꝵ pęna m̃broꝵ. inimicarũ fuit inter¬

Expanded text:
re conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis conre conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis prano retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est le illud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit inter
Abbreviated transcription (Latin):
tradixit: censũ subiit. didragna soluit. ue¬
ctigalia ñ in hibuit. quȩ dĩ st̃ dõ. & quest̃
cȩsaris cęsari reddenda constituit: pauꝑta.¬
tem elegit. obedientiã suasit. mansuetudinẽ
qͥd de dñi iħu oꝑib notũ sit. quid de potes¬
tate comꝑtũ. Cecis uisũ. surdis auditũ. clau¬
dis gressũ: mutis donauit eloquiũ. Febres
abegit. dolores resoluit: demonia eiecit.
mortuos uiuificauit. mari & uentis ut qͥ¬
escerent imꝑauit. Magnũ prorsus regẽ ista
demonstrant: qui ñ humana excellat potẽ¬
tia. s uirtute diuina. Hanc gͦ uidei obici.¬
ant potestatẽ: cõmutent actionẽ suã. & bãc
ꝓferant ore. quod tenent corde.Quare de
trenis calũpniant᷑: qͥ cȩlestia ꝑsecunt᷑: Quã¬
uis gͦ pilatꝰ onerosũ sibi inuidiosũq senti¬
ret. qͦd eũ de neglectu amicitiȩ cȩsaris impe¬
tebant: aliquandu tam̃ furorẽ eoꝵ mitiga¬

Expanded text:
tradixit, censum subiit, didragma solvit, vetradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitiga
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi uidaica impietas labo¬
raret. ut causam aliquã ꝑpetran¬
di in dñm iħm facinoris inueni¬
ret. & m̃dacia quȩ falsi testes in iustis sac̃¬
dotib famulando ꝓtulerant nichil quod
morte dignũ eẽt. afferrent: hoc quasi in¬
suꝑabile reperunt. ut dñm mundi affec¬
tati regni inuidia ꝑ urguerent. Cumq pi¬
latus iħm quẽ frustra uidebat argui uellet
absolui: calũpniose & minacit᷑ conclama¬
runt. si hunc dimittis ñ es amicꝰ cęsaris.
Om̃is enĩ qui se regem facit. contradicit cȩ¬
sari. Sultã in simulationẽ imprudent̃ pila¬
te timuisti. Formidabile fuerit nom̃ regi¬
ũ: & ꝓ imꝑio cęsaris opprimi debuerit.
noue molitio potestatis. si dñandi consiliũ
tirannicus tͥ ꝓdidit apparatus. si ꝓuisioar¬
moꝵs. si congregatio diuiciarũ. si p̃sidia
detecta sunt militũ. Quid eũ grauari sinis
de affectata potentia: cuiꝰ specialis fuit de
humilitate doctrina: Romanis legib ñ cõ¬

Expanded text:
dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non con
Abbreviated transcription (Latin):
molatus ẽ. xp̃s: ꝑcuius in effabilẽ gr̃am
om̃iũ carismatũ benedic̃tione ditamur.
& ita in nouitatẽ auetustate transferem᷑.
ut ñ solũ paradysi restituam᷑ habitaculo.
s ȩtiam regni cȩlestis glẽ preparemꝰ¬

Expanded text:
tus ; per cujus ineffabilem gratiam omnium charismatum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis gloriae praeparem
Abbreviated transcription (Latin):
pleti qui est caput principatus & potesta¬
tis. in quo & circuicisi estis circũrisione
sine inanib: in exspoliatione corꝑis carnis.
in circumcisione.xp̃i: consepulti ei in ba¬
ptismate. in quo & conresurreximus ꝑ fi¬
dem oꝑationis dei: qui suscitauit eum a
mortuis. Et mors gͥ & resurrectio & cir¬
cumcisio eius: ꝓ nob̾ facte sunt. Ctenuim¬

Expanded text:
leti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c̃: peccato mortuus est.
Non qr ipse peccauerit. neq
enim peccatum fecit nec inient᷑
est dolus in ore cuis: s mortuus est ut nos
qui mortui sumus peccatis. illo moriente ne
quaquã peccato & uicus iuueremus. Unde
moriente. & consurreximus resurgente:
sic cum eo cͥcumcisi sumus & post circum¬
cisionem sollempni purgatione mundati.
Unde nequaꝗͣ iam indigemus circũcisioẽ
carnali. Et ut scias ꝓpt̾ nos illum fuisse
circumcisum: audi paulum manifestissi¬
me p̃dicantem. ln quo habitat omĩs pleni

Expanded text:
pro peccato mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat, i
Abbreviated transcription (Latin):
duinoꝵ beneficioꝵ alta mysteria: responde¬
amꝰ inquo possumꝰ miscdĩȩ redẽptoris. Denꝰ
illi conpunctionẽ de peccatoꝵ emĩdatione ꝓ
spinis suis. offeramꝰ illi cor suo tunore confi¬
xũ ꝓ clauis suis: reddamꝰ illi palmã ꝑseue¬
rañtiȩ ꝓ alapis suis.¬

Expanded text:
divinorum beneficiorum alta mysteria, respondedivinorum beneficiorum alta mysteria, respondeamus in quo possumus misericordiae redemptoris: demus illi compunctionem de peccatorum emendatione pro spinis suis; offeramus illi cor suo timore confixum pro clavis suis; reddamus illi palmam perseverantiae pro alapis suis
Abbreviated transcription (Latin):
cio: fidẽ in suis requirebat. S quia in ꝓpria
uenit. & sui cũ reciꝑe noluert̃: ꝓsuauitate
fidei acetũ ei ꝑfidiȩ ꝓpinauert᷑. Porrigunt
acctũ malicie: qui uinũ sapientiȩ quod a
xp̃o acceꝑant peccando ꝑdiderant. Po tatur
acerbitate maloꝵ nr̃oꝵs: daturꝰ dulcedinẽ
bonoꝵ suoꝵ. S & nunc cotidie quando pec¬
catis contristat᷑. et exacerbat᷑: acetũ quodãmͦ
illi potus. & cib fellis ingerit᷑. Uelũ templi
scindit᷑. uelũ ornam̃tũ habitaculi ẽ. Chorus¬
cante gͥ gr̃ã. eccłi̾a edificatͦ: synagoga destru¬
itur. Uelo templũ honore nudatur: remoto
ꝑ ad uentũ xp̃i uelamine litterȩ: ut cũ apło
reuelata faciȩ. legis interiora pandant᷑. Qd̃
aut monum̃ta aꝑiunt᷑: mortis claustra re.¬
serant᷑ resurgunt laxata sede tartarea cum
xp̃o scĩ. & quẽ suꝑi ñ recipiunt. inferi dm̃
esse cognoscũt. Unde nos agnoscentes ei ganõ

Expanded text:
sitio, fidem suis requirebat. Sed quia in propria sitio, fidem suis requirebat. Sed quia in propria venit, et sui eum recipere noluerunt, pro suavitate fidei acetum ei perfidiae propinaverunt. Porrigunt acetum malitiae, quia vinum sapientiae, quod a Christo acceperant, peccando perdiderant. Potatur acerbitate malorum nostrorum, daturus dulcedinem bonorum suorum. Sed et nunc quotidie quando peccatis contristatur et exacerbatur, acetum quoddam illi potus et cibus fellis ingeritur. Velum templi scinditur; velum ornamentum habitaculi est. Coruscante igitur gratia, Ecclesia aedificatur, Synagoga destruitur, veli templum honore nudatur, remoto per adventum Christi velamine litterae; ut cum Apostolo revelata facie legis interiora pandantur. Quod autem monumenta aperiuntur, mortis claustra reseruntur, resurgunt laxata sede tartarea cum Christo sancti: et quem superi non recipiunt, inferi Deum esse cognoscunt. Unde nos agnoscentes erga nos
Abbreviated transcription (Latin):
scda esse cȩpit: s decognato splendore ꝓcessit.
qui in prum luminis origine iã manebat.
Et licet in utraq lampade gemina &e duplex
micare uideatur flãma: utraq tam̃ una
substantia ẽ. Ita &e in unigenito dĩ filio. & si
ꝑsonȩ species propria ẽ: generis tam̃ natura
cõmunis ẽ: ñ de patre incipiens. s expatre¬
& cũ patre subsistens. Omĩa de nichilo creata
st̃: ille solus de dõ ds̃. Hic gͦ cũ informa eẽt.¬
in ligno crucis cũ uitȩ esset lignũ appensus
ẽ: quasi se ipsũ pensaret in p̾cio ꝑditoꝵ. Ala.
pis cesus ẽ: spinis coronatꝰ est. Quod uͦ cocci.¬
nea indutus ẽ. clamide: indum̃ta xp̃i me-¬
rita scõrũ st̃. Item. Tunc itaq martyrũ san.¬
guine. in illo coccineo colore ꝑfundit᷑. Quod
autẽ iudei purpurea clamide indutũ flexo
ad orant genu: uelint nolint regẽ illũ et
dĩm confitent᷑. Quod aũt dixit in cruce si.

Expanded text:
secunda esse coepit, sed de cognato splendore processit, secunda esse coepit, sed de cognato splendore processit, qui in primi luminis origine jam manebat; et licet in utraque lampade genuina et duplex micare videatur flamma, utraque tamen una substantia est: ita et unigenito Dei Filio, si species personae propria est, generis tamen natura communis est, non de Patre incipiens, sed ex Patre cum Patre subsistens. Omnia de nihilo creata sunt, ille solus de Deo Deus. Hic ergo cum in forma Dei ein ligno crucis cum vitae esset lignum appensus est, quasi seipsum ppis caesus est, spinis coronatus est. Quod vero coccinea indutus est chlamyde, indumenta Christi merita sanctorum sunt; item tunc itaque martyrum sanguine in illo coccineo colore perfunditur. Quod autem Judaei purpurea chlamyde indutum flexo adorant genu; velint nolint, Regem illum et Dominum confitentur. Quod autem in cruce dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcreatũ. Quod uͦ dixi ex dõ genitũ. forte sug
aliqui minꝰ eruditi. qͥdicant in corde suo. Quo¬
nͦi ds̃ filiũ genuit: Nichil hic corporeũ cogi¬
temus. Quid est enĩ ds dm̃ genuit: nͥ ignis¬
de igne apparuit: lux de luce processit: Ergo
ꝓpt̾ aliquos qui tardi st̃ ad intelligendii: ali¬
quã iam speciẽ. uel cõparitionẽ de t̾reis ac̃
uisibilib assumamꝰ. Uerbi gr̃a. si lampas ac.¬
cendat᷑ ex lampade. si una illuminet᷑ ex alia:
ñ tibi uidet᷑ flãma quodã mͦ flãmã parturi¬
ens. splendorẽ de splendore genuisse: Non
tͥ uidet᷑ in estimabili ratione natũ fuisse lum̃
ex lumine: Et cũ de lampade ad lampadẽ tns.¬
ferat᷑: li cet due lampades arcdeant tam̃ ille
ignis ipse ẽ. in scła. qui splendebat in pͥma.
Nũquid de nichilo. aut de aliqͦ nouo inicio
factus ẽ. ignis ille: S magis de natura sui
splendoris effusus ẽ. E rgo illa illuminatio q̃

Expanded text:
ex Deo genitum, forte sint ex Deo genitum, forte sint aliqui de minus eruditis qui dicant in corde suo: Quomodo Deus Filium genuit? Nihil hic corporeum cogitemus. Quid est enim Deus Deum genuit, nisi de igne ignis apparuit, lux de luce processit? Ergo propter aliquos qui tardi sunt ad intelligendum, aliquam jam speciem vel comparationem de terrenis ac visibilibus assumamus. Verbi gratia: si lampas accendatur ex lampade, si una illuminatur ex alia, non tibi videtur flamma quodammodo flammam parturiens, splendorem de splendore genuisse? Non tibi videtur inaestimabili ratione natum fuisse lumen ex lumine? Quod cum de lampade ad lampadem transferatur, licet duae lampades ardeant, tamen ille ignis ipse est utique in secunda, qui splendebat in prima. Nunquid de nihilo, aut de aliquo novo initio factus est ille ignis? Sed magis de natura sui splendoris effusus est. Ergo illa illuminatio qua
Abbreviated transcription (Latin):
mur assumere. Arriani autẽ. & diuersȩ here¬
ticoꝵ ꝑuersitates. ñ in una illũ comedt̃ domo:
&r idõsicut indiluuio ñ saluatꝰ est nͥ qͥ intra
archã noe fuit inuentꝰ. ita diuersȩ fidei homi
nes intra ecclĩȩ domũ non habentes agnũ qͥ
cũ pedib comedere nos debere scriptura cõme¬
morat: hoc est ut dm̃ & hominẽ pari confes¬
sione uenerem᷑. Caput gͦ diuina: pedes huma¬
na substantia est. Caput accipiamꝰ de eo qͦddi¬
cit beatꝰ ioħs. in principio erat uerbũ: pedes
usꝰ. de quo paulus apłs scribit. semetipsũ ex in.¬
aniuit formã serui accipiens. in similitudine
hominis faccus. &e habitu inuentꝰ ut homo. &
factus ex muliere. factus sublege. Oportuit gͦ:
ut huiꝰ modi agni carnib succinctis lũbis. id
est mortificatis carnalib passionib cũ sũma
cordis &e corꝑis puritate uescam᷑. Caput cũpe¬
dib id ẽ. ex dõ genitũ credamꝰ: & ex homine

Expanded text:
mur assumere. Ariani ergo et diversae haeremur assumere. Ariani ergo et diversae haereticorum perversitates non in una illum comedunt domo; et ideo sicut in diluvio non salvatus est nisi qui intra arcam Noe fuit inventus, ita dnes extra Ecclesiae domum non habentes agnum, qucum pedibus comedere nos debere Scriptura commemorat, hoc est ut Deum et hominem pari confessione veneremur. Caput ergo divina, pedes humana substantia est. Caput accipiamus de eo quod dicit beatus Joannes: In pricipio erat Verbum ; pedes vero de quo Paulus apostolus scribit: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus est ut homo ; et, Factus ex muliere, factus sub lege . Oportuit ergo ut hujusmodi agni carnibus succinctis lumbis, id est mortificatis carnalibus passionibus, cum summa cordis et corporis puritate vescamur. Caput cum pedibus, id est ex Deo genitu
Abbreviated transcription (Latin):
filios recipit. semꝑ. xp̃c credentib immolat᷑.
Hic est gͦ ille uitulus saginatꝰ. quẽ inneteri
testam̃to docem᷑ offerri: uitulꝰ ex bobꝰ id est
expacriarcharũ. exꝓpħarũ. ex abrahe gene
ratione descendens masculus immaculatus.
Masculus: idest contra om̃e peccatĩ robustꝰ.
& ualidus. Masculini enĩ & uirilis ẽ. ani
mi. illecebras repudiasse peccati: sicut femi¬
neȩ fragilitatis ignauia ẽ. uitii suscepisse la¬
scuuã. Unde & ille typũ gerens diaboli pha¬
rao p̃mens popłm dĩ. in imicus sp̃ui. amicꝰ
carni: fortitudines p̃focabat. concupiscentiaᷤ
tates nr̃as: &e sicut ouis ad occisionẽ ductus
ẽ &e sicut agnꝰ corã tondente se. sic ñ aꝑuit os
stiũ. Hic est ille agnꝰ quẽ inuna domo come¬
dere ex lege p̃cipim᷑: succinctis lũbis nrͣis.
Comedere autẽ caput cũ pedib quid est in una
domo: Id est ieccłiȩ unitate: carnes eiꝰ iube¬

Expanded text:
filios recipit, semper Christus credentibus immolatur. filios recipit, semper Christus credentibus immolatur. Hic est ergo ille vitulus saginatus quem in Veteri Testamento docemur offerre: vitulus et bubus, id est ex patriarcharum et prophetarum, ex Abrahae semine descendens: masculus immaculatus; masculus, id est contra omne peccatum robustus et validus: masculini enim et virilis animi est illecebras rupisse peccati, sicut femineae fragilitatis ignavia est vitii suscepisse lasciviam. Unde et ille typum gerens diaboli Pharao premens populum Dei, inimicus spiritui, amicus carni, fortitudines praefocabat, concupiscentias as, et sicut ovis ad occisionem ductus est; et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Hic est ille agnus quem in una domo comedere ex lege praecipimur, succinctis lumbis nostris. Comedere autem caput cum pedibus quid est in una domo? id est in Ecclesiae unitate carnes ejus jube
Abbreviated transcription (Latin):
ad incitandũ libere uoluntatis auctoris in
ginẽ dĩ. & similitudinẽ. Has gͦ datas nobis
& intꝰ insertas acreatore diuicias in prauos
transtuleramꝰ usus. & consũpseramꝰ in exer¬
citia uicioꝵ derelicto fonte uirtutũ: peregre.
& nimis longe apatre ꝓfecti. non locis ab
eo. et regionib s cordib &e oꝑib discedenteᷤ.
Qui enĩ sequit᷑ proprias uoluntates. & ꝑ
passiones suas rapit᷑: adõ exul efficit᷑. Ad quẽ
suscepta pacatoꝵ agnitione redeuntib nob.
& quidẽ redeuntib ñ gressu corꝑis s m̃tis af.¬
fectu: cũ imm̃sa miscđia. cũ ineffabili leti¬
cia. & consolatione obuiã uenit. Intrat festa
conuiuii. ordinat cͥoros atq sĩphoniaᷤ. id est
exultationes cȩlestiũ gaudioꝵ: quib angłi
lȩtant᷑ incelis. suꝑ uno peccatore penitentiã
agente. Redeuntib itaq nob̃ adem̃dationẽ
hoc conuuinũ cotidie celebrat᷑: cotidie pater

Expanded text:
ad incitandum liberae voluntatis affectum in ad incitandum liberae voluntatis affectum in ginem et similitudinem Dei. Has ergo datas nobis et intus insertas a creatore divitias, in privatos transtulimus usus, et consumpseramus in exercitia vitiorum derelicto fonte virtutum, peregre et nimis longe a patre profecti , non locis ab eo et regionibus, sed cordibus et operibus discedentes. Qui enim sequitur proprias voluptates, et per passiones suas rapitur, exsul a Deo efficitur. Ad quem suscepta peccatorum agnitione redeuntibus nobis, et quidem redeuntibus non gressu corporis, sed mentis affectu, cum immensa misericordia, cum ineffabili laetitia et consolatione obviam venit; intrat festa convivii; ordinat choros atque symphonias, id est exsultationes coelestium gaudiorum, quibus angeli exsultant in coelis super uno peccatore poenitentiam agente. Redeuntibus itaque nobis ad emendationem, hoc convivium quotidie celebratur; quotidie pater
Abbreviated transcription (Latin):
de uilissimis & manissimis oꝑib liberat᷑
Hodie agnꝰ ille qui tollit peccata mun¬
di in redẽptionẽ humanȩ salutis offert᷑
quando postes domoꝵ sanguine iubent᷑
inscribi. id ẽ. crucis titulo frons nr̃a de¬
pingi: ne locũ angłs exterminator inue¬
niat᷑. Sub hoc temꝑe excutit᷑ pharao cũ
exercitu eiꝰ in mari rubro ꝑeuntib sacro
tas. Subhoc temꝑe ꝓ reditufilii uinio¬
ris qui ꝑierat &e inuentus ẽ: id ẽ. prosa¬
lute gentiũ saginatus ille uitulus immo
tib. ad creatorẽ nr̃m reũtim᷑ subpeni¬
tudine peccatoꝵ. E uerteramus enĩ: &
ꝑdideramꝰ acceptã adõ patre substantiã.
Gideamus quã substantiã. Idest uniuĩsȩ
naturȩ bona. Dĩ enĩ substantia ẽ. om̃e qđ
uiuimꝰ sipimus. cogitamꝰ: intellec̾tus &e
ratio ad discretionẽ boni & mali. Dĩ substã¬
tia est: etiã lib̾tas arbitrii: quã acceꝑamꝰ
uel ad declinanda blandim̃ta peccati. uel

Expanded text:
de vilissimis et inanissimis operibus liberatur . de vilissimis et inanissimis operibus liberatur . Hodie Agnus ille qui tollit peccata mundi in redemptionem humanae salutis offertur, quando postes domorum sanguine illius jubentur inscribi: id est crucis titulo frons nostra depingi, ne locum angelus exterminator inveniat. Sub hoc tempore excutitur Pharao cum exercitu in mari Rubro. Pereuntibus sacro tas. Sub hoc tempore pro reditu filii junioris, qui perierat, et inventus est pro salute gentilium, saginatus ille vitulus immoltibus, ad Creatorem nostrum revertimur sub poenitudine peccatorum. Everteramus enim et prodideramus a Deo Patre substantiam. Videamus quam substantiam, id est universae naturae bona. Dei enim est substantia omne quod vivimus, sapimus, cogitamus, intellectus et ratio ad discretionem boni et mali. Dei substantia est etiam libertas arbitrii quam acceperamus, vel ad declinanda blandimenta peccati, vel
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃ta ipsius manu missionis. & adqͥsi.¬
tȩ tabulas libertatis. Totis itaq uirib stu
uilegio: & oꝑante peccato uelut ingrato p̃¬
nr̃a est cultꝰ religionis: iusticia oꝑis. puri¬
tas castitatis. Hanc onũ m̃tis uigilantia
contra diabolũ undicemꝰ: qui quanto in¬
festior ẽ. ad ex pugnandũ animȩ thesaurũ
tantomagis eũ nouit eẽ. p̾ciosũ. Et idoq
memunit exul cęli quid agat᷑ incelo: qͣn¬
ta homini tremĩti sermones dĩ preparet᷑
remuneratio: zeli indicat magnitudo. Pro¬
dit głam dũ exercet inuidiã. inimicus be
neficii illius qui de terra assũptũ homi¬
nẽ secũ regnaturũ esse ꝓmutit incelo: ut
fideliũ beatitudo mortaliũ inconfusionẽ
& congrue subdie in signi sol¬
lẽpnitatis hodiernȩ inuoce
exultationis assinginꝰ: & cũ
paulo aplõ dicimus. Ecce nc̃ tempꝰ accepta¬
bile. ecce nc̃ dies salutis. Hodie int̾fectis
egyptiis: de luto ac paleis dĩ popłs idest

Expanded text:
strumentum ipsius manumissionis, et acquisistrumentum ipsius manumissionis, et acquisitae tabulae libertatis. Totis itaque viribus stvilegio, et operante peccato velut ingrato prnostra est cultus religionis, justitia operis, puritas castitatis. Hanc omni mentis vigilantia contra diabolum vindicemus: quia tanto infectior est ad expugnandum animae thesaurum, quanto magis eum novit esse pretiosum. Et ideo quia meminit exsul coeli quid agatur in coelo, quanta homini trementi sermones Dei praeparetur remuneratio, zeli indicat magnitudo. Prodit gloriam, dum exercet invidiam. Et inimicus est beneficiis illius, qui de terra assumptum hominem secum regnaturum esse promittit in coelo, ut fidelium beatitudo mortalium in confusionem une et congrue sub die insignis solemnitatis hodiernae in vocem exsultationis assurgimus, et cum Apostolo dicimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hodie interfectis Aegyptiis, de luto ac paleis Dei populus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
deceptus appetiit: & in ipsũ celi dñatorẽ
parricidales manꝰ inferre p̾sũpsit. Et subi¬
to ꝑ tantũ nefas etiã crim̃ maiestatis incur¬
rit : ac sic hominẽ quẽ uiolentꝰ tenebat
ꝓ scriptus amisit. Pro scriptꝰ in quã. Nam
statim in ipso homine quẽ redẽptio in
us originale reuocauit: titulos suos. xp̃c
affixit. Hec est illa crux quã in postib re-¬
giis. id est insignata fronte gestamꝰ: quã
iustissime inpossessionẽ receptã dñs car¬
dinalis & imꝑator legitimꝰ imp̃ssit. ut
ruit: qui iã scdo reus ut dictum ẽ. maie¬
statis apparuit. Nã in excelsis factori suo
carus cũ diuinitatis consortiũ factoris
immemor concupunt. nc̃ iam in aucto¬
rẽ rerũ cruentas manꝰ consuetudine im.¬
pietatis extendit: ac sic p̃donis iusta dãp.¬
natio gratuita captiui facta est manunus¬
sio. Et ideo nc̃ gemit. inuadit. curuit: si
forte uel furto a nobis possit auferre in¬

Expanded text:
deceptus appetiit, et in ipsum coeli dominatorem deceptus appetiit, et in ipsum coeli dominatorem parricidales manus inferre praesumpsit. Et subito per tantum nefas etiam crimen majestatis incurrit, ac sic hominem quem violentus tenebat, proscriptus amisit. Proscriptus, inquam: nam statim in ipso homine quem redemptio in ejus originem revocavit, titulos suos Christus affixit. Haec est illa crux quam in postibus regiis signatam in fronte gestamus, quam justissime in possessione receptam Dominus cardinalis et imperator legitimus impressit, ut ruit, quia jam saeculo reus, ut dictum est, majestatis apparuit. Nam in excelsis factori suo charus, tunc divinitatis consortium factoris immemor concupivit, nunc jam in auctorem rerum cruentas manus consuetudine impietatis extendit. Ac sic praedonis justa damnatio gratuita captivi facta est manumissio. Et ideo nunc gemit, invidet, circuit, si forte vel furto a nobis possit auferre in
Abbreviated transcription (Latin):
exinanit᷑ ex propria natura in adoptio.¬
mali ꝑsuasoris uire transfũdit. Abstulit
sine dubio renascentis gr̃a libertatis: an.
xii esse posst̃ primȩ origini. scda natiuita¬
te orti. Quid mͥ nẽ qui cũq ille es ingeris
naturale adȩ uinculũ: cũ me in ap̃o ag¬
noscas renatũ: Quid mͥ inquã peccatũ ob.¬
ponis alieniĩ: ubi mͥ remitti profiteris &
ꝓpriũe Quid mͥ opponis ueteris cẏrogra¬
phi debitũ: cũ illuo uideas noua captione
uacuatũe Cautionẽ enĩ & pactũ cũ xp̃o
in baptismo fecimꝰ. ut homo illi seruaret
innocentiã. & ille homini redderet głam:
famulus seruitiũ offerret. & dñs regnũ
pararet. Q uid agat int̾ hec familie puasoe
alienȩ : uidet seruos quondã suos inique
ase occupatos ꝑ agnitionẽ xp̃i ingenuitati
traditos. & se causȩ p̃ iudicio cecidisse: &e se
plus petendi incurrisse discrim̃. Quomͦ
obedientiã deb̾etur. ille dm̃ specie hominiꝰ

Expanded text:
exinanita et exposita natura in adoptioexinanita et exposita natura in adoptiomali persuasoris jure transfudit. Abstulit sine dubio renascentis gratia xii esse possunt primae origini secunda nativitate nati. Quid mihi nunc quicunque es ille, ingeris naturale Adae vinculum, cum me in Christo agnoscas renatum? Quid mihi inquam peccatum opponis alienum, ubi mihi remitti profiteris et proprium? Quid opponis mihi veteris chirographi debitum, cum illud videas nova cautione vacuatum? Cautionem enim et pactum cum Christo in baptismo fecimus, ut homo illi servaret innocentiam, et ille homini redderet gloriam; famulus servitium offerret, et Dominus regnum pararet. Quid agat inter haec familiae persuasor alienae? Videt servos quondam suos inique a se occupatos per agnitionem Christi ingenuitati traditos, et se causae praejudicio cecidisse, et se plus petendi incurrisse discrimen. Quomoobedientiam deberetur, ille Deum specie hominis
Abbreviated transcription (Latin):
munus anim̃ recognosce. Si quis resur¬
recturũ esse te dubitas: mirare uitȩ ꝓlẽ.
quã paulo ante nouerã mortis heredem.
Ubi sunt qui dicunt eẽ. genesim uel fatuĩ:
ꝑ quod inpeccatũ transire pars hominũ
iolenta necessitate cogantur. Ubi suͣt
qui dicunt esse anunas: quȩ cũ dãpna¬
tione natȩ ad mortẽ cogente malȩ natu¬
rȩ p̃finitione rapiant᷑: Iam primũ si ita
est. quare malos & humana lex ce diui¬
na condempnat: nisi quia uitiũ uolun¬
tatis inculpa est: Iusticia enĩ nõ punit:
qđ natura cõpellit. S & si aliquis deputa¬
tus fuerit ꝑditiomi p̃ uidicata sorte nas¬
cendi: eece descenditur in fontẽ tanqͣm in
sepulchriĩ etiã si mala fuisset natura utiq
euanuisset in nichilũ. Accepisset deterior
origo t̾minũ: quia sumebat melior uita
principiũ. Hic iam indeamus: quomͦ nos
ds̃ nr̃ demanu redennt inunici. Totus
homo diluit᷑. absoluit᷑: in nouatur. Cũ
uenerit diabolus ĩ ni agnoscit suũ. quẽ

Expanded text:
munus annuum recognosce. Si resurrecturum esse te dubitas, mirare in te prolem, quam paulo ante noveras mortis haeredem. Ubi sunt qui dicunt esse genesim vel fatum, per quod in peccatum transire pars hominum violenta necessitate cogatur? Ubi sunt qui dicunt esse animas, quae cum damnatione natae ad mortem cogente malae naturae praefinitione rapiantur? Jam primum si ita est, quare malos et humana lex et divina condemnat, nisi quia vitium voluntatis in culpa est? Justitia enim non punit, quod natura compellit. Sed esto. Aliquis deputatus fuerit perditioni, praejudicata sorte nascendi. Ecce descenditur in fontem tanquam in sepulcrum. Etiam si maculata fuisset natura, utique evanuisset in nihilum. Accepisset deterior origo terminum, quia sumebat melior vita principium. Hic jam videmus quomodo nos Deus noster de manu redimit inimici. Totus homo diluitur, absolvitur, innovatur. Cum venerit diabolus, jam non agnoscit suum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
salutifero renascunt᷑ occasu. Exuunt᷑ fedi¬
tate in uisibilis senectutis expeccatoꝵ defor¬
mitate contracte: induuntur pulchritu¬
dine celestis infantiȩ. Stupemꝰ interdũ ad
aut legimꝰ dñm iħm. xp̃m. ex sola fenuna
cessante uirilis consortiĩ societate ꝓgenitũ.
Ecce nc̃ ꝑegrinantib naturȩ legib: inu¬
mere ꝑ omnẽ terrã multitudines desolo
sinu fontis tamquã partu uirginis ꝓcre
tur. & mater diuinȩ prolis efficit᷑. Cesset
gͦ infideliũ cȩcus error asserere: qđ femi¬
na quȩ sine uiro filiũ potuit parere. uir.¬
go ñ potuerit ꝑmanere. Ecce quantoꝰ &
quantoꝵ fr̃s sub una nocte nobis edidit.
fecunda de sinu integritatis ȩcclĩa mat̾
sponsa. Mirabaris paulo ante de incor.¬
ruptionenascentẽ hominẽ: mirare nẽ
quod ñ minus nouũ est ȩtiam renascen.¬
tẽ. Conferamꝰ si placet has duas matres: &e
utriusq generatio fidẽ nr̃am int̾ utrã q¬

Expanded text:
salutifero renascuntur occasu. Exuuntur foedisalutifero renascuntur occasu. Exuuntur foeditate invisibilis senectutis, et peccatorum deformitate contractae, induuntur pulchritudine coelestis infantiae. Stupemus interdum ad aut legimcessante virilis consortii societate progenitum. Ecce nunc peregrinantibus naturae legibus, innumerae per omnem terram multitudines de solo sinu fontis tanquam partu virginis procrtur, et mater divinae prolis efficitur. Cesset ergo infidelium caecus error asserere, quod femina quae sine viro filium potuit parere, virgo non potuit permanere. Ecce quantos et quantorum fratres sub una nocte nobis edidit fecunda de sinu integritatis Ecclesia mater et sponsa. Mirabaris paulo ante de incorruptione nascentem hominem: mirare nunc, quod non minus novum est, etiam renascentem. Conferamus si placet has duas matres, et utriusque generatio fidem nostram in alterutra
Abbreviated transcription (Latin):
hominis culpa dãpnat᷑. Criminosus tin.¬
guit᷑: & solũ crim̃ extinguit᷑. Quogene¬
re ꝓpħicũ illud impletur oraculũ: &e o.¬
peruit inquit aqua tribulantes eos: unꝰ
ex eis ñ remansit. Unus ex illis id ẽ. umi¬
cũ. ac primũ illud originale peccatũ sa.¬
cri fontis unda uacuauit: illud singula¬
re delictũ primi parentis interiit. Osten¬
dit hoc loco magnificentia tanti mune¬
ris : beatȩ p̃sentiã trinitatis. E cce mala
innumera antiquis ac crescentib imp̃s.¬
sa uulnerib. ꝑ petiuis gehennȩ uix expi¬
anda suppliciis: trina sub mersione pur.¬
gantur. Uno mom̃to oꝑante uelocit᷑ do: in¬
tia aquarũ sinus. flãmarũ pabula consumũ¬
tur. Et ideo beatus apłs dicit. Consepulti su.¬
mus cũ. xp̃o ꝑbaptismũ in morte. Dimer:¬
gunt᷑ animȩ sacro gurgite. ueniunt int̃ cõ.¬
fiia mortis ce uitȩ: et quȩ ꝑditioni obno¬
xie fuerant in illo primȩ natiuitatis ex ortu.

Expanded text:
hominis culpa damnatur. Criminosus tinhominis culpa damnatur. Criminosus tingitur, et solum crimen exstinguitur. Quo genere propheticum illud impletur oraculum: Et operuit, inquit, aqua tribulantes eos; et unus ex eis non remansit . Unus ex illis id unicum ac primum illud originale debitum sacri fontis unda vacuavit. Illud singulare delictum primi parentis interemit. Ostendit hoc in loco magnificentia tanti muneris beatam praesentiam Trinitatis. Ecce mala innumera antiquis ac recentibus impressa vulneribus, perpetuis gehennae vix expianda suppliciis, terna submersione purgantur. Uno momento operante velociter Deo, inter aquarum sinus flammarum pabula consumuntur. Et ideo B. Apostolus dicit: Consepulti sumus cum Christo per baptismum in mortem. Demerguntur animae sacro gurgite, veniunt confinia mortis et vitae. Et quae perditioni obnoxiae fuerant illo primae nativitatis exortu,
Abbreviated transcription (Latin):
ocdierni diei sacro scã sollẽpnitã
hebraice phase. grece pascha.
latinȩ transitus int̾pretat᷑. hoc
celebrauert᷑ uidei: post longe
cap̾tiuitatis iugt̃ ex egypto recedentes. Fe¬
iterũ phase agit᷑: iterũ transitꝰ celebratur.
Quomꝰ iterũ transitus cȩlebrat᷑: Idẽ de
seruitute ad lib̾tatẽ. de iniquitate ad iusti¬
ciã: de culpa ad gr̃am. de morte ad uitã. ꝑ
salutifera fluenta transit᷑. Putes iterũ exel¬
si brachii antiqua rubri maris exercere
miracula. Ingredit᷑ anima uitales undas
cratas. I ngredit᷑ mortiferis plena debitis.
paulopost felicib peccatoꝵ ditanda nau¬
fragiis. In uno edẽq unde salutaris elem̃¬
to.taiquã egyptiꝰ peccator perit: tãquã he¬
breus iusticia tota ꝑtiansit. Reus diluit᷑.
reatus ab olct᷑. Mira dñi clementia: quȩ
in reuocabile scelus ce infectas criminũ
macula ad infectũ reuocat. & peccatorẽ
pacato moriente uiuificat. Ecce homo
fonte dimergit᷑: & sola secreto munere

Expanded text:
odierni diei sacrosancta solemnitas, Hebraice phase, Graece pascha, Latine transitus interpretatur. Hoc celebraverunt Judaei post longum captivitatis jugum ex Aegypto recedentes. Ececce iterum phase agitur, iterum transitus celebratur. Quomodo iterum transitus celebratur? Idem de servitute ad libertatem, de iniquitate ad justitiam, de culpa ad gratiam, de morte ad vitam per salutifera fluenta transitur. Potes iterum excelsi brachii antiqua Rubri maris exercere miracula. Ingreditur anima vitales undas, cratas. Ingreditur mortiferis plena debitis, paulo post felicibus peccatorum ditanda naufragiis. In uno eodemque undae salutaris elemento, tanquam Aegyptius peccator perit, tanquam Hebraeus justitia tota permansit. Reus diluitur, reatus aboletur. Mira Domini clementia, quae irrevocabile scelus, et infectas criminum maculas, ad infectum revocat, et peccatorem peccato moriente vivificat. Ecce homo fonte demergitur, et sola secreto munere