comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est Proinde restat ut ab spũ adiuudur. Deindepo¬
nodo adiuuat᷑ utrum in corporefit aliquid ut inde
quasi relaxetur &emic& eius intentio quomia ue
nat ubi inseipsa uideat signi ficantes similitudines
ueibi iam erant ecuidebant᷑ sicut multahabem
mmemoria que non semper intuem. Anfiunt illic
a anteron fucrant uł in aliquo spũ sunt quo illa
impens emergens ibi eas uideat: Sed siuam in
ma in eaquȩui denda sunt exeratur sed ipsa prorsus
in haec ad sumitur siue tantum spiritalit̃ cernenda
siue &iam intellectualit̃ cagnoscenda ualiquando
inscipsa uidet ista aliquando ꝑ alterius sp̃s cõmix¬
tionem quicquid horum est temere affirmari non
oportera. illud tam̃ dubiumẽẽ uondeb& corporiles
imagines quae spũ cernunt᷑ non semꝑ signacẽ aliarũ
rrum siue inuigilantib siue in dormientib siuein

Expanded text:
test? proinde restat, ut ab spiritu adiuuetur. deinde quotest? proinde restat, ut ab spiritu adiuuetur. deinde quomodo adiuuatur? utrum in corpore fit aliquid, ut inde quasi relaxetur et emicet eius intentio, quo in id ueniat, ubi in se ipsa uideat significantes similitudines, quae ibi iam erant nec uidebantur, sicut multa habemus et in memoria, quae non semper intuemur? an fiunt illic, quae ante non fuerant, uel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas uideat? sed si iam inma in ea, quae uidenda sunt, exeratur, sed ipsa prorsus in haec adsumitur, siue tantum spiritaliter cernenda siue etiam intellectualiter cognoscenda? an aliquando in se ipsa uidet ista, aliquando per alterius spiritus conmixtionem? quidquid horum est, temere adfirmari non oportet. illud tamen dubium esse non debet corporales imagines, quae spiritu cernuntur, non semper signa esse aliarum rerum siue in uigilantibus siue in dormientibus siue in
Abbreviated transcription (Latin):
inter est quod ecis ap̃sentib: ueris quecor porib
constanti affectione discernunt si aut̃ aliquidsiȩ¬
nificant siuedormientib exhibeant᷑ siueui gilantib
cum &oculis uident p̃setia corpora & absentum
imagines cernunt sp̃uitm quam oculis prestosint
siue illa que extcisis dicit̃ alienato prorsus anime
a sensibus corporis mirus modus est si commixtio¬
nealterius sp̃s fieri potest ut eaque ipse scit phuius
modi imagines ei cuimisc&ur ostendat siue intelle¬
genti siue utabalio intellecta pandantur Sienin
demons trantur haec necutiq: a corpore demonstrart
possunt qui restat nisi ut ab aliquo spũ demons¬
trentur  non nulli quidem uolunt animam huma¬
nam habereuim quandam diuinationis in seitee sed
siterest cur non semꝑ potest cũ semꝑuelit inquia
on semꝑ adiuuatur ut possit : Cumergo aduiuat᷑
dum quid anullo aut a corpore adhoc adiuuaripo¬

Expanded text:
interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibus corporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore demonstrari possunt, quid restat, nisi ut ab aliquo spiritu demonstrentur? Nonnulli quidem uolunt animam humanam habere uim quandam diuinationis in se ipsa. sed si ita est, cur non semper potest, cum semper uelit? an, quia non semper adiuuatur, ut possit? cum ergo adiuuatur, numquid a nullo aut a corpore hoc adiuuari po
Abbreviated transcription (Latin):
adumꝰ alis quinon aderant cã quã ad esen d
picentes aut̃ aliqui referunt quod uidissent aliqui
non possunt : sicenim & somnia quidam obliuiscun¬
tur quidam mominerunt: quando aut̃ poenitus
auertitur atque abripitur animi intentio a sensib
corporis: tunc magis dici extsis sol& & tunc omnino
quecuimq sint presentia corpora &iam patentib
oculis nonuidentur nec ulleuoces prorsus audi
untur actotus animi contuitꝰ aut incorporuminia¬
ginib: est ꝑspiritalen aut in rebus in corporeisul¬
lacorporis imagine figuratis ꝑ intellactualem
uisionem : sedcum spirittilis uisio poenitus alienato
a sensib corporis animo imaginib: corporcilium
d&in&ur siue in semnis siue mextasi sinihil sigui¬
ficant quae uident᷑ ipsius anime sunt imaginatio¬
mes sicut &iam uigilantes & sani &nulla alienatione
moti multorum corporum quae non assunt sensib
corporis cogitatone imagines uersint : Verum hoc

Expanded text:
et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autem aliqui referunt, quod uidissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminerunt. quando autem penitus auertitur atque abripitur animi intecorporis, tunc magis ecstasis dici solet. Tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora, etiam patentibus oculis non videntur, nec ulluntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritalem aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem uisionem. Sed cum spiritalis uisio penitus alienato a sensibus corporis animo imaginibus corporalium detinetur siue in somnis siue in extasi, si nihil significant, quae uidentur, ipsius animae sunt imaginationes, sicut etiam uigilantes et sani et nulla alienatione moti multorum corporum, quae non adsunt sensibus corporis, cogitatione imagines uersant. uerum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
buscorpors alienata inuisione corporalisumꝰ dis¬
cernimus ab eo spĩtalẽ uisionẽ quacor pora abso¬
tia imaginalit̃ coritamꝰ siue memorit̃ recor dants
uttum que formantes siuequcomnino nusquans
parbitrio uł opinatione fingentes ab hisom̃iba
discernimꝰ illa corporailia qua euidemũs & inquo
p̃sentib sunt sensus corporis nr̃i ut non dubitens
haec eẽ corpora illa uero imagines corporum. Co
aut̃ uł nimia cogitationis in tertione uł aliquas
morbi ut frectius ꝑ febrem accidexe sol& idõ
mixtione cuius quã alterius sp̃s scumali seuboni
itticor porcliũ rerum in spũ exprimunt᷑ imagnes
itm quam ipsis corporis sensib corpora pedi¬
tur manente ttmen &iam in sensib corpous
tentione sicuident᷑ que in spu fiunt imagneses¬
poram: quem ad modum corpora ipsa ꝑcoois
stci ut si mud cernatur  homo aliquis presens

Expanded text:
bus corporis . alienata in uisione corporali sumus, disbus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia imaginaliter cogitamus, siue memoriter recordantesutcumque formantes siue quae omnino nusquam sunt pro arbitrio uel opinatione fingentes. ab his omnibus ita discernimus illa corporalia, quae uidemus et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemus haec esse corpora, illas uero imagines corporum. cum autem uel nimia cogitationis intentione uel aliqua ui morbi, ut phreneticis per febrem accidere solet, uel conmixtione cuiusquam alterius spiritus seu mali seu boni ita corporalium rerum in spiritu exprimuntur imagines, tamquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur manente tamen etiam in sensibus corporis intentione, sic uidentur, quae in spiritu fiunt imagines corporum, quemadmodum corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens
Abbreviated transcription (Latin):
ds mundauit tucom munia nedixeris in spũ audȩ¬
bat redditꝰ aut̃ corporis sensib idipsum quod uisũ
atq: auditũ memoria tenuerat in eodẽ spũ cogi¬
tando cernebat. queom̃a poncor poralia sed corpo¬
ralium imagines erant si ue cum primũ in ipsa alie¬
patione uisesunt siue cum postea recor datȩ acq
contate : cum uero disceptaibat᷑ & requi rebat᷑ utilla
signa mtellegerent᷑ mentis erat accio conantis sed
deerat effectus donec nuntiatisunt quiue erant
acorndio. Acuero corporcili &iam accedente ui¬
sione cum et sp̃s sc̃s rursus inspũ eius dicer&. uad
tumeis ubi&illud signum ostenderat & in pressera
uoces adiuta diuinitus mens intellexit quidillis
signis om̃ib: ageretur: Hisatq huius modi rebusd¬
ligent̃ consideratis : satis appar& corporalẽ uisione
referri ad spiritalem eamq spiritalem referri acd
tellectuale sed cum uigilantes req mente a sensi¬

Expanded text:
deus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiedeus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiebat. redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, cum et spiritus sanctus rursus in spiritu ei diceret: uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensi
Abbreviated transcription (Latin):
cessit : & spũ ꝓph&icomente in lustrata ꝑ turba¬
toregi quidillo signo porter derdur aperuit: Ip
corporalit̃ uiderat & trans acticis imaginen
in spũ coritando cernebat: nec aliquid intellec¬
tupoterat pisi nosse signum eẽ & quid significa¬
r& inquirere : Vidit p&rus in aliena tione mex¬
tis uas quattuor lineis alligatũ summiti deccie¬
lo plenum uariis animalib cũ audiuit & uocẽ
macta amanducat: quicũ red dit᷑ sensib dausu
disceptar& ecce quos cornelius miserat puntiauit
eos sp̃s dicens : exceuiri queruntae : sed surge descer¬
de &uadecum illis quia ego misieos: quic̃ uonis¬
s& ad cornelium quidin illa iusione intellexerit
ubi audierat quaed s̃ mundauit tunc communia
dixeris ipse indicauit dicens sed mihi ds̃ ostendit
Neminẽ communẽ aut immundum hominẽdicen
Cum ergo illum discum uider& alienat᷑ a corporis
se sibus & illas uoces macta & manduca & que

Expanded text:
cessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbacessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo portenderetur, aperuit, ipscorporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae
Abbreviated transcription (Latin):
in animo inuenerimꝰ &si quidẽ sp̃s in rationalis
est ueluti pecoris hucusq oculinuntiant: siaut̃
anima rationalis est &iam intellectuinuntiatur
atq idsp̃iu ut eius illic imago fier& puntia uer̃
alicuiusrei signũ est aut intellegat᷑ continuo quid
significa aut querat᷑ qm̃ nec intellegi necraquiri
pisiofficiom̃tis potest. Vidit rex baltsasar articu¬
los manus scribentis in pari&e continuo queper
corporis sensum imagorei corporaliter factȩ spitui
cius in pressaest : atq in ipso uiso facto ac preterto
illa ncoritatione ꝑmansit : Videbat᷑ inspũ &ñ
dum intellezebatur. Nec tunc intellectum erat
hoc signum cum corporedit̃ fier& : atque oculiscor¬
poralib apparer& : lam tam̃ signũ eẽ intellege¬
bat᷑ id habens exm̃tis officio & quia requirebat᷑
quod significara : &iam ipsam in quisitionem uti¬
que mens agebat : quonon conꝑtodanihel ac¬

Expanded text:
in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usque oculi nuntiant; si autem anima rationalis est, etiam intellectui nuntiaturatque id spiritui, ut eius illic imago fieret, nuntiauerunt, alicuius rei signum est, aut intellegatur continuo, quid significet, aut quaeratur, quoniam nec intellegi nec requiri nisi officio mentis potest. Uidit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellegebatur id habens ex mentis officio. et quia requirebatur, quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. quo non conperto Danihel ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quoditintũ incellgatur ecintelles nẽ
intellestiale cuntellgbile subendẽ signisiteone
a ppellamꝰ Tria igit istagenera uisorũ corporale
spitale aintellectuale singillatm consideranda s̃
ut ab inferiorib ratio ad superiora consndat
lam quidem superius exemplum proposunmus
quomuna sententia om̃a triã uideant᷑ goiera
Quot enimlgit᷑ diliges ꝓximũ tium ttmquã taipsũ
corporcilit᷑ littere uident̃ sp̃italit̃ proximũ corita¬
tur intelles tualit̃ dilectio conspicit᷑: sed & litt̾ere
absentes possunt sp̃italit᷑ coritari a proximus
presens potest corporalit̃ uiꝰderidilactio autem
pecpersubstantiam suã potest oculis corporis
cerni nec ꝑimaginẽ corpori similem spũ coritari
sed solam̃ te idest intellectu cognosci a ꝑcipicor¬
porlis saneuisio pullihorum generip̃sid& sed ꝗđ
tur cu aliquid oculis cernitur continuo fit ima¬
toei in sp̃u sednon dinoscit᷑ facti nisi cum ablatis
oculis habeo qđ ꝑoculos uidebam imaginem cius

Expanded text:
 intellegatur nec intellegat, nunc intellectuale et intellegibile sub eadem significatione appellamus. Tria igitur ista genera uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem superius exemplum proposuimus, quo in una sententia omnia tria genera uideantur. cum enim legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsu, corporaliter litterae videntur, spiritualiter proximus cogitatur, intellectualiter dilectio conspicitur. Sed et litterae absentes possunt spiritualiter cogitari, et proximus praesens potest corporaliter videri; dilectio autem nec per substantiam suam pcerni nec per imaginem corpori similem spiritu cogitari, sed sola mente, id est intellectu, cognosci et percipi. corporalis sane uisio nulli horum generi praesidet, setur. nam cum aliquid oculis cernitur, continuo fit imago eius in spiritu; sed non dinoscitur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius
Abbreviated transcription (Latin):
nificactiue trans lato utiq uocabulo ñ propt
dictesunt umbresta & quod ait plenitudinẽ
diuinitatis corporaliterhabitare translan
uerbo usus est : spiritade aut̃ plurib modis dica
Nam & corpus quod futurum est in resurra¬
tione scõrum spiritale appellat apłs ubiat
seminatur corpus animale resurg& corpus
spirittile eo quod miris modis ad omnem fao¬
litatem & in corruptionem spũi subdatur &s
ne ulla indigentia corporalium alimentorum
solo uiui ficetur spũ nonquod in corpoream sub¬
stantiam sit habiturum: neque enim & hoca
pus qualenunc habemꝰ anime hab& subsen¬
tiam & hocest quod anima quia dictumest
sicut scriptum est & qui sct sp̃s filicium ho¬
minis siascendat ipse sursum. & sp̃s pecous
si descendat ipse deorsum interranꝰ đr̃ sp̃s
lus animne atquem ꝑtin& imago & ognitiodĩ unde
dic̃ apłs . renouamini spũmertis urãe & induite

Expanded text:
gnificatiue translato utique uocabulo non proprie gnificatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare translato uerbo usus est. Spiritale autem pluribus modis dicitur. nam et corpus. quod futurum est in resurrectione sanctorum, spiritale appellat apostolus, ubi ait: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, eo quod miris modis ad omnem facilitatem et incorruptionem spiritui subdatur et sine ulla indigentia corporalium alimentorum solo uiuificetur spiritu, non quod incorpoream substantiam sit habiturum; neque enim et hoc corpus, quale nunc habemus, animae habet substantiam et hoc est quod anima, quia dictum estsicut scriptum est: et quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur lus animae, ad quem pertinet imago et agnitio dei. unde dicit apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae et i
Abbreviated transcription (Latin):
corporis Necipseille obtutus quoceł pitur: Tera
uero intellectuale ab intellectu quia m̃tale
amente ipsauocabuli nouitatenimis absir¬
dum est ut dicamꝰ horum uocabulorum ndo¬
nem si subtilius reddam & pro lixior &perpe¬
xior sermo erit cum hoc uł xulla uł certe non
tantanecessitas exgat: satis est ergo sure con¬
porale aliquid uel propriae dici cum de corpo¬
rib: agitur uł &iam trans latio uocabulo si ca
dictum est quia in ipso in habitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit̃ n eque diuinitas
corpus est : sed quia sacram̃ ta ueteris testtimeno
appellat umbras futuri : propt̃ umbrarumcõ¬
parationem corporalit̃ dixit habitare in xp̃o
plenitudinẽ diuinitatis quod in illo impleant᷑
om̃a quaein illis umbris figurata sunt : ac si
quod ammodo umbrarum illarum ipsesit co¬
pus hocest figurarum & significationem illi¬
rum ipsesit ueritas: sicut ergo ipsefigurae s¬

Expanded text:
corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, quia mentale a mente ipsa uocabuli nouitate nimis absurdum est ut dicamus. Horum uocabulorum rationem si subtilius reddam, et prolixior et perplexior sermo erit, cum hoc uel nulla uel certe non tanta necessitas exigat. satis est ergo scire corporale aliquid uel proprie dici, cum de corporibus agitur, uel etiam translato uocabulo, sicut dictum est: quia in ipso inhabitat omnis plenitcorpus est, sed quia sacramenta Veteris Testamenti appellat umbras futuri, propter umbrarum comparationem corporaliter dixit habitare in Christo plenitudinem divinitatis, quod in illo impleantur omnia, quae in illis umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus , hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit veritas. Sicut ergo ipsae figurae si
Abbreviated transcription (Latin):
nera uisorũ Vnum ꝑcorporis sensus alterũ
ꝑ sp̃m quoille imagines continent᷑. Dilectio
autem nũquid aliteruid &ur presens inspetiȩ
quae est & alit̃ absens in aliqua imagine sui
simili : non utiq sed quantũm ente cerni potest
ab aliom agis ab aliominus ipsa cernitur: si
aut̃ aliquid corporalis imaginis cogitatur :
non ipsa cernitur: haec sunt tria genera uisio¬
num dequib: & in superioribus libris aliquid
diximus sicut respostulare uidebatur Non
tamen eorum numerum commemorauimus
& nc̃ breuit̃ eis in sinuatis. qm̃ suscepta questio
flagitat utdehis aliquanto uberius disseranꝰ :
debemusea certis & congrus signare nominib
neas sidue circum loquendo moras faciamus
Primum ergo appellonꝰ corporale quia ꝑconꝰ¬
pus ꝑcipitur &corporis sensib: exhibetur : scđn
spiritale : quicquidenim corpus non est & tañ
pus quam uiscorpori similis sit imago absentis

Expanded text:
nera uisorum: unum per corporis sensus, alterum nera uisorum: unum per corporis sensus, alterum per spiritum, quo illae imagines continentur. dilectio autem numquid aliter uidetur praesens in specie, qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? non utique. sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur. Haec sunt tria genera uisionum, de quibus et in superioribus libris aliquid diximus, sicut res postulare uidebatur, non tamen earum numerum commemorauimus; et nunc breuiter eis insinuatis, quoniam suscepta quaestio flagitat, ut de his aliquanto uberius disseramus, debemus ea certis et congruis signare nominibus, ne adsidue circumloquendo moras faciamus. primum ergo appellemus corporale, quia per corpus percipitur et corporis sensibus exhibetur; secundum spiritale: quidquid enim corpus non est et tamen pus, quamuis corpori similis sit, imago absentis
Abbreviated transcription (Latin):
mani festum est om̃ib in hoc enim uidetur cȩlũ
& terra & om̃a quae in eis conspicua sunt oculis
nr̃is nec illud alterum quo absentia corpora
lia cogitant᷑ insinuare difficileest ipsum quip¬
pecelum & terrã & om̃a que ineis uidere pos¬
sumus &iã intenebris constituti coritamꝰ ubi
nihil uidentes oculis corporis animotam̃ cor¬
porales imagines intuemur seuueras sict ip¬
sacor porauidem & memoria retinemus scu
fictas sicut cogititio formare potuerit: alit̃
enim contamus carthaginem quam nouimus:
alit̃ alexan driam quã non nouimus : tertium
uero illud quod dilectio intellecta conspicitur
etis rescontinet quȩ non habent imagines sui
similes quae non sunt quod ipse : Nam ho¬
mo uł arbor uł sol & quecumq alia corporaa
si ueuulestia siue terrestria & presentiaui¬
olent r in suis formis & absentia cogitantur
imaginib: animo in pressis & faciunt duoge¬

Expanded text:
manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum et terra et omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo absentia corpora corporalia cogitantur, insinuare difficile est; ipsum quippe caelum et terram et ea, quae in eis uidere possumus, etiam in tenebris constituti cogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. tertium uero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur in suis formis et absentia - cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo ge
Abbreviated transcription (Latin):
lum quodeam sescire confirmat: ꝓpria euidit
uonim aginaliter: sed quia ipsa acorpore aliena¬
ao utrumꝰ omnino mortuũ corpus deliquerit aro
scđm modum quendam uiuentis corporis ibi ani¬
ma fuerit sed mens eius ad uidenda uel audien¬
da in effabilia illius uisionis abrepta sit. hocin¬
certum erat ideo forsitandixit siueincorpore
siue extracorpus nescio ds̃scit : Quod aut̃ non
imaginaliter sed propriae uidetur & non ꝑcor¬
pus uid&ur hocea uisione uid&ur : qua eomnes
ceteras superat harum species atque differen¬
tias quantum medñs adiuuerit explicare curabo:
Icce in hoc uno precepto cum legit᷑ diliges pro¬
ximumtuum tam quã teipsum triauisionem
genera occurrunt: Vnum ꝑ oculos quibus ip¬
selittere uidentur alterum ꝑ spm hominis
quo proximꝰ & absens cogitatur tertium per
contuitum mentis quo ipsa dilectio intellecta
conspicitur In histrib: generib: illud primum

Expanded text:
lum — quod etiam se scire confirmat — proprie uidit, lum — quod etiam se scire confirmat — proprie uidit, non imaginaliter. sed quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit an secundum modum quendam uiuentis corporis ibi anima fuerit, sed mens eius ad uidenda uel audienda ineffabilia illius uisionis abrepta sit, hoc incertum erat, ideo forsitan dixit: siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit. Quod autem non imaginaliter, sed proprie uidetur et non per corpus uidetur, hoc ea uisione uidetur, quae omnes ceteras superat. harum species atque differentias, quantum me dominus adiuuerit, explicare curabo. ecce in hoc uno praecepto cum legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, tria uisionum genera occurrunt: unum per oculos, quibus ipsae litterae uidentur, alterum per spiritum hominis, quo proximus et absens cogitatur, tertium per contuitum mentis, quo ipsa dilectio intellecta conspicitur. in his tribus generibus illud primum
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq cercũ est aututrumq incertũ autque¬
ui sum est manifestũ est enim incor porcame
utiq sicuident᷑ ꝑ corpus sed longe ille dspuc
cogere ut sicorporeum ccelum corporosi cil
uidit incertum sibicẽ dicer& utrum in corpori
anextra crpus iduiderit restat ergo fertosse
ut qm̃ mentiri nonposse apłs quicunta cura egit
ut discerner& quid sar& & quid nescro hocip¬
sum eum incellegamꝰ ignorasse utrur quanddo
intertium caelum raptus est in corpore fuerit
quomodo est anima in corpore cum corpi suiue¬
redicit᷑ si ueuigilantis siuedor mientis siue in
extasi a sonsibꝰ corporis alienata anomnino
de corpore exierit ut mortuum corpusiacer& do¬
nec ꝑ acta illa de monstratione menbris nor¬
cuis anima redder&ur & nonquasi dormens
euiglar& aut ex tasi alienatus denuo rediro
in sensus sed mõrtuus omnino reuiuis ccropro¬
inde quoduidit raptus usque intertium ccre¬

Expanded text:
utrumque certum est aut utrumque incertum aut quoutrumque certum est aut utrumque incertum aut quoper quod uisum est? manifestum est enim incorpoream utique sic uidentur per corpus, sed longe ille dispar cogere, ut, si corporeum caelum non corporeis oculis uidit, incertum sibi esse diceret, utrum in corpore an extra corpus id uiderit. Restat ergo fortasse, ut, quoniam mentiri non posset apostolus, qui tanta cura egit, ut discerneret quid sciret et quid nesciret, hoc ipsum eum intellegamus ignorasse, utrum, quando in caelum tertium raptus est, in corpore fuerit, quomodo est anima in corpore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuisceret. proinde, quod uidit raptus usque in tertium cae
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur iusticia sapientia &siquid cius nodi & hoc
erat ccdum id quoque manifestum est oculis hui.
corporis uideri aliquid tale nom posse ac perhocsi
bitare No poterat scio inquid hominẽ in xp̃o an¬
teannosquat tuor decimn hoc scio nemo dubitee qui
mihi credit sedutrũ incorpore anextracorpus es¬
cio ds̃ scit : Q uidergosus qued discernis habeo qđ
uesuis necredentes fallantur : Raptum inquit
cundem hominẽ usque intertium caclum: Ad
illud ccdum autcorpuserit aui sp̃ssicor puserat
a corpores oculis uisum est quur illud ceuluĩ eẽ scit̃
& incorpore uisum eẽ nescitur : siaut̃ sp̃serat aut
corporis imaginẽ prebuit &tam incertũ est utr i
corpus fueritꝰ quam in cestum est utruni incorpore
uisum sit : aut sic uisũ est quomodo uideur nites pi¬
entia sincullis imaginib: corporum &nichillim i
certum est uideri nonpotuisse percorpus. uit er

Expanded text:
uidetur iustitia, sapientia et si quid eius modi, et hoc uidetur iustitia, sapientia et si quid eius modi, et hoc erat caelum, id quoque manifestum est oculis huius corporis uideri aliquid tale non posse. ac per hoc, sbitare non poterat. scio, inquit, hominem in Christo ante annos quattuordecim. hoc scio nemo dubitet, qui mihi credit; sed, utrum in corpore an extra corpus nescio, deus scit. Quid ergo scis, quod discernis ab eo, quod nescis, ne credentes fallantur? raptum, inquit, eundem hominem usque in tertium caelum. at illud caelum aut corpus erat aut spiritus. si corpus erat et corporeis oculis uisum est, cur illud caelum esse scitur et in corpore uisum esse nescitur? si autem spiritus erat, aut corporis imaginem praebuit et tam incertum est utrum corpus fuerit, quam incertum est utrum in corpore uisum sit; aut sic uisum est, quomodo uidetur mente sapientia sine ullis imaginibus corporum, et nihilominus certum est uideri non potuisse per corpus . aut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dit quarum erant similia ÷ Nam & nos di¬
mus cum somnia nr̃a narramus ił alquam
eis reuelationem uidi montem uidifluuium
ditres homines & siquid eius modi eci nomina
ribuentes illis imaginib: quehabent resipsequa¬
um simileserant: a postolus aut̃ illos inquit scio
lud nescio ad siutrumq: imaginalit̃ apparuit
trumq: parit̃ sctur parit᷑ uenescitur siaut̃
ro priae cdum &ideo scit᷑ quomodo potuit
agnalit̃ corpus illius hominis apparerebia
celum corpereũ uidebatur. quarelatebat utrũ
oreis oculis uider&ur : siaut̃ in certũ erit
uni aculis corporis anspititu uideretur &
dictum est siue in corpore sui aetracorp
scio quomodo non incertũerat dilluddutũ¬
ere caelum corpencũ uideraur animaginasit
ostenderctur : Item quaȩsis ubstantia incorporea
uidebitur non in aliqua imaginecorpors sad sicut

Expanded text:
uidit, quarum erant similia. nam et nos diciuidit, quarum erant similia. nam et nos dicimus, cum somnia nostra narramus uel aliquam in eis reuelationem: uidi montem, uidi fluuium, uidi tres homines et si quid eius modi ea nomina tribuentes illis imaginibus, quae habent res ipsae, quarum similes erant; apostolus autem, illud, inquit, scio, illud nescio. At si utrumque imaginaliter adparuit, utrumque pariter scitur pariterue nescitur; si autem proprie caelum — et ideo scitur — quomodo potuit imaginaliter corpus illius hominis adparere? Nam si caelum corporeum uidebatur, quare latebat, utrum corporeis oculis uideretur? si autem incertum erat, utrum oculis corporis an spiritu uideretur — et ideo dictum est: siue in corpore siue- extra corpus nescio — quomodo non incertum erat et illud, utrum uere caelum corporeum uideretur an imaginaliter ostenderetur? itemque, si substantia incorporea uidebatur, non in aliqua imagine corporis, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ipsamdĩ substantiam. aliud uisibilem oreatu¬
m inqua sed s̃ humanis & corporalib: sensib
esentabat ut dicer& ostende mihi tem&i psũ :¬
cciliqua imago dĩ corporailis : quam gum io¬
annes uider& in spũquerebat quidesseocique
espondebatur uł ciuitas est uł populi sunt uł
aliquid aliud cum uider& illebestiam siuemu¬
erem siue aquas siue quid cius modi: sed sco in¬
uid raptum hominẽ usq intertium caelum: ođ
spiritalem imaginem corporcili similem caelũ
ꝓpellare uoluiss&s : sicerat &iam imago corpo¬
ralis eius inqua illuc raptus a scnderat: sicergo
asuum corpus appellara quã uis imagino cor¬
potis quomodo illud cclũ quãuis imaginem
ccdi nequecurar& discernere quid scir& &quid
nescir&. id est quia scir& raptum hominẽ usq
tertium cclum uescir& aut̃ utrum in corpo
anextra corpus sed simplicit̃ parnra uisio¬
eic̃arum rerum nominib: appellans illaque

Expanded text:
esse ipsam dei substantiam, aliud uisibilem creatuesse ipsam dei substantiam, aliud uisibilem creaturam, in qua se deus humanis et corporalibus sensibus praesentabat, ut diceret: ostende mihi temet ipsum, nec aliqua imago rei corporalis, quam cum lohannes uideret in spiritu quaerebat, quid esset, eique respondebatur uel: ciuitas est uel: populi sunt uel aliquid aliud, cum uideret ille bestiam siue mulierem siue aquas siue quid eius modi, sed, scio, inquit, raptum hominem usque in tertium caelum. Quodsi spiritalem imaginem corporali similem caelum appellare uoluisset, sic erat etiam imago corporis eius, in qua illuc raptus ascenderat. sic ergo et suum corpus appellaret quamuis imaginem corporis, quomodo illud caelum quamuis imaginem caeli, neque curaret discernere, quid sciret et quid nesciret, id est quia sciret raptum hominem usque ad tertium caelum, nesciret autem, utrum in corpore an extra corpus, sed simpliciter narraret uisionem earum rerum nominibus appellans illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quis nr̃m certus eẽ audeat : Num forti lii
&iam illud consequens erit ut certium cadim
fuisse dubitemꝰ quoraptum hominẽ dixit Sien
res ipsa demonsera ter est: tertium ccelum de¬
monstratũ est : Si aut̃ imago aliqua corpora¬
liũ similis facta est : ponerat illud certium cae¬
lum sed illa ostensio sicordina te est utuider&us
sibi ascendere primum ccelum superquodui¬
der& altcrum quorursus ascndens iterum alte¬
rum uider& supcrius. quocum ꝑueniss& poss&
diccre scint̃ tium caelum raptum sedillud qđ
tertium calum ess& quoraptus est : Nequedu¬
bittiuit nequedubitare nosuoluit: Ad hoc enim
premisit scio & in de coepit ut quod sescire apłsdic̃
solus ille noncredat uerum c̃ẽ quinon credit apło
suit ergo hominem raptum eẽ usque in tertium cedũ:
Soinde illud quoraptus est uere tertium care¬
lum et nonsignum aliquod corporale quod
tum ostender&ur mosi usque adõ sentiebat aliud

Expanded text:
quis nostrum certus esse audeat? Num forte hinc quis nostrum certus esse audeat? Num forte hinc etiam illud consequens erit, ut tertium caelum fuisse dubitemus, quo raptum hominem dixit? si enim res ipsa demonstrata est, tertium caelum demonstratum est; si autem imago aliqua corporalium similis facta est, non erat illud tertium caelum, sed illa ostensio sic ordinata est, ut uideretur sibi ascendere primum caelum, super quod uideret alterum, quo rursus ascendens iterum alterum uideret superius, quo cum peruenisset, posset dicere se in tertium caelum raptum. sed illud, quod tertium caelum esset, quo raptus est, neque dubitauit neque dubitare nos uoluit. ad hoc enim praemisit "scio" et inde coepit, ut quod se scire apostolus dicit, solus ille non credat uerum esse, qui non credit apostolo. Scit ergo hominem raptum esse usque in tertium caelum . proinde illud, quo raptus est, uere tertium caelum est, non signum aliquod corporale, quod cum ostenderetur Moysi, usque adeo sentiebat aliud
Abbreviated transcription (Latin):
poralia extra corpus uideri omnino non posse
curnon ꝑ ea ipsaqueuidit quomodo &iam poti¬
rituidere discreuit : Si enim certus erat illa ẽẽ
spiritalia quur non consequenter extracorpus
ea seui dissecuidisse certus nihil hominus erat
Si aut̃ corporalia eẽ nouerat ponni ꝑ corpusu
deripotuisse quurnon &iam nouerat sundeo
godubitat utrum in corpore an extra corpus
eauiderit nisi forte ita &iam dubitat utrum
illa corpora ansimilitudines corporum fuer̃:
Prius itaq uidecimꝰ quid sit in uerborum istor
dequib non dubittit quomodo &iam illud du¬
bit& apparebit : Scio inquid hominem in xp̃o
ante annos quattuor decim siue in corpore nesa
siue extra corpus nescio ds̃ scit : raptum eus
modi usque in tertium caelum Sut ergo anti
annos quattuor decm in xp̃o raptum hominon
usque ad tertium cadum hoc omnino nondi¬
bitat : Nec nos ergo debemꝰ sed utrum in corpore
apextra corpus dubitat undcillo dubiante

Expanded text:
poralia extra corpus uideri omnino non posse, poralia extra corpus uideri omnino non posse, cor non per ea ipsa, quae uidit, quomodo etiam potuerit uidere, discreuit? si enim certus erat illa esse spiritalia, cur non consequenter extra corpus ea se uidisse certus nihiloSi autem corporalia esse noverat, nonnisi per corpus videri potuisse cur non etiam noverat? Unde ergo dubitat utrum in corpore an extra corpus ea viderit, nisi forte ita etiam dubitat utrum illa corpora an similitudines corporum fuerint? Prius itaque videamus quid sit in verborum istorum de quibus non dubitat, quomodo etiam illud dubitet apparebit. 8. Scio, inquit, hominem in Christo ante annos quatuordecim, sive in corpore nescio, sive exsque in tertium coelum. Scit ergo ante annos quatuordecim in Christo raptum hominem usque ad tertium coelum, hoc omnino non dubitat; nec nos ergo dubitemus: sed utrum in corpore an extra corpus, dubitat; unde illo dubitante,
Abbreviated transcription (Latin):
an ca substantia quenullam corporis simlitud¬
nemgerit sicut ds̃. sicut ipsamens hominis uł in¬
telleentia uł ratio sicut uirtutes prudentia ius¬
titia castitas caritas pi&as & quecumq: alies
quas intellgendo atque castigando enumeran
discernimꝰ definimus : non utiq intuentes limi¬
menta earum uł colores aut quo modo sonent
aut quidoleant autquid in ore sapiant autquo
contrect antib decclore seu frigore mollitudine
seuduritia lenitate siue asperittite renunti :
sed alia quadam uisione alia luce. alia rerum cu¬
dentia & ecilonge c&eris prestantiore atque
certiore : rursus igitur ad eadem ipsa apłi uerba
redeamus & ea dili gentius ꝑscrutetur hoc sine
dubitatione primitus constitutoꝵ multo maxs
atq: incomparabiliter amplius. scisse quod de
cor poreci corporeoquena turanos ut sciamꝰ uttũ¬
que conamur: siergo sciebat spitalia ꝑ corpusca¬

Expanded text:
an ea substantia, quae nullam corporis similitudian ea substantia, quae nullam corporis similitudinem gerit, sicut deus, sicut ipsa mens hominis uel intellegentia uel ratio, sicut uirtutes, prudentia, iustitia, castitas, caritas, pietas et quaecumque aliae sunt, quas intellegendo atque cogitando enumeramus, discernimus, definimus, non utique intuentes liniamenta earum uel colores aut quomodo sonent aut quid oleant aut quid in ore sapiant aut quid contrectantibus de calore seu frigore, mollitudine seu duritia, lenitate seu asperitate renuntient, sed alia quadam uisione, alia luce, alia rerum euidentia et ea longe ceteris praestantiore atque certiore. Rursus igitur ad eadem ipsa apostoli uerba redeamus et ea diligentius perscrutemur hoc sine dubitatione primitus constituto multo magis atque inconparabiliter amplius apostolum scisse, quod de incorporea corporeaque natura nos ut sciamus utcumque conamur. si ergo sciebat spiritalia per corpus, cor
Abbreviated transcription (Latin):
dire potui &eum rusticanum uix ualentem qđ
sentiebat exprimere qui & iugilare sescira &uide¬
requedam non oculis corporis: nam utei: uerbis
utar quancũ recolere possum : anima mea in quit
uidebat eum nocuilimei nontam̃ scebat utrum
corpus ess& animago corporis : non enim erattalis
utista discerner& : Verum tam̃ simpliciter fide
lis ut eum sicaudirem: Ac sullud quod seui disse
Narrabat ipseui dissem : acꝑ hoc si paradisum pauł
rttiuidt ut apparuit p&io illedis cussum mis¬
sus ecaelo ut ioli anni quicquid in a pocalipsi se
uidisse conscripsit : ut io rechieli campus. lle cũ
ossib: mortuorum & illa eorum resurrectienat
esaie sedens ds̃ & in conspectuei: seraphim aa
unde carbo assũptus prophete labia mundauit :
mani festum est aimignorare potuisse utrum
in corpore anextracorpus cauiderit : sed sicxtra
coipus uisa sunt &copora nanfuerunt: ad huc
queri potest utrum imagines corporum fuerin

Expanded text:
dire potui et eum rusticanum uix ualentem quod dire potui et eum rusticanum uix ualentem quod sentiebat exprimere, qui et uigilare se sciret et uidere quiddam non oculis coutar, quantum recolere possum: Anima mea, inquit, videbat eum, non oculi mei. Non tamen sciebat utrum corpus esset, an imago corporis. Non enim erat talis, ut ista discerneret, verum tam simplis, ut eum sic audirem, ac si illud, quod se uidisse narrabat, ipse uidissem. Ac per hoc si paradisum Paulus ita uidit, ut adparuit Petro ille discus submissus e caelo, ut Iohanni quidquid in Apocalypsi se uidisse conscripsit, ut Ezechieli campus ille cum ossibus mortuorum et illa eorum resurrectio, ut Esaiae sedens deus et in conspectu eius Seraphin et ara, unde carbo adsumtus prophetae labia mundauit: manifestum eum est ignorare potuisse, utrum in corpore an extra corpus ea uiderit. Sed, si extra corpus uisa sunt et corpora non fuerunt, adhuc quaeri potest, utrum imagines corporum fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
tirem :illasq: imagines quae ipsam nrãm consensio¬
em ludificare consueuer̃ non eẽ ueracorpora sed
in somnis eas p̃sentare. firmissime &iam dormi¬
ens tenerem atq: sentirem: hoctim̃ fallebar ali¬
quando quod amicomeo quẽ similit̃ in somnis uide¬
bam idipsum ꝑsuadere amab ar non eẽ illa corpo¬
ra que uidebamus sed ẽe imagines somniantium:
cum &ipse utiq: int̃ illos sic mihi apparer& quo¬
modo illacui tam̃ & hoc dicebam nequeid uerum
qđ parit̃ loqueremꝰ sed &iam ipsum tunc aliud
ilquid uidere dormientẽ &utrumista egouide
omninoine nescire : Vtrũ cum eidem ipsiper¬
sundere moliebar quodipsenon essa: ad ducebar
exparte euam ipsum putare eẽ cui profectonon
loque er si omninodo sicadficerer quod ipse non
ess& it cinon poterat quam uis mirabiliter uigilans
uitia lor mientis pisiduci imaginib corpora
acsicor pora ipsa essent : In exttisiaut̃ unum au¬

Expanded text:
tirem illasque imagines, quae ipsam nostram consensiontirem illasque imagines, quae ipsam nostram consensionem ludificare consuerunt, non esse uera corpora, sed in somnis eas praesentari firmissime etiam dormiens tenerem atque sentirem. hoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter. in somnis uidebam, id ipsum persuadere conabar non esse illa corpora, quae uidebamus, sed esse imagines somniantium, cum et ipse utique inter illa sic mihi adpareret, quomodo illa: cui tamen et hoc dicebam neque id uerum esse, quod pariter loqueremur, sed etiam ipsum tunc aliud aliquid uidere dormientem et, utrum ista ego uiderem, omnino nescire. uerum cum eidem ipsi persuadere moliebar, quod ipse non esset, adducebar ex parte etiam putare esse ipsum, cui profecto non loquerer, si omni modo sic adficerer, quod ipse non esset. ita non poterat quamuis mirabiliter uigilans anima dormientis nisi duci imaginibus corporum, ac si corpora essent ipsa. In extasi autem unum au
Abbreviated transcription (Latin):
tra corpds raptus sit quis audeat dicere sescire
sinecorpore ad loca corporalia mpipotest deo
corpus adspiritalia : hacc ipsa dubeteaio cius
uelut corit intellegi: siquidem descipso hacccom
scripsisse nemo ambigit te lefuisse illud quorar¬
cus est: quodutrum cõrporale anspirittle csseidinose
discerni qua e non possit cum enim uel in somnis uel
in extasi corporum exprimunt᷑ Imagines non dis¬
cernuntur omnino a corporib: nisicum homored¬
ditus sensibus corporis. recogniosat sein illis fuisseima¬
ginib: quas non ꝑ sensum corporis auriebatquis
enim cum a somno euigilauerit non continuosen¬
tiat imaginaria fuisse queuidebat quã uis cum ea
uider& dormiens euigilantium corporalib uisis
discernere nonualebat equam quã mihi accedisse scio
&obhoc &iam aliis accidere potuisse uł posse non
dubito ut in somnis uidens in somnis meuidere sen¬

Expanded text:
tra corpus raptus sit, quis audeat dicere se scire,tra corpus raptus sit, quis audeat dicere se scire,i neque spiritus sine corpore ad loca corporalia rapi potest nec corpus ad spiritalia, haec ipsa dubitatio eius uelut cogit intellegi — siquidem de se ipso haec eum scripsisse nemo ambigit — tale fuisse illud, quo raptus est, quod, utrum corporale an spiritale esset, dinosci discernique non posset. Cum enim uel in somnis uel in extasi corporum exprimuntur imagines, non discernuntur omnino a corporibus, nisi cum homo redditus sensibus corporis recognoscit se in illis fuisse imaginibus, quas non per sensus corporis hauriebat. quis enim, cum a somno euigilauerit, non continuo sentiat imaginaria fuisse, quae uidebat, quamuis, cum ea uideret dormiens, a uigilantium corporalibus uisis discernere non ualebat? quamquam mihi accidisse scio et ob hoc etiam aliis accidere potuisse uel posse non dubito, ut in somnis uidens in somnis me uidere sen
Abbreviated transcription (Latin):
quae non lic& hominiloqui : in his uerbis primum
queri sol& quid dicat tertium caelum : dein deutrũ
illic uoluerit intellegparadisum anpostea quã
raptus est intertium caelum raptum ẽẽ &mpa¬
radisum ubicum que sit para disus nonut hoc fuerit
rapi intertium caelum quod in para disum : sed
prius intertium caclum & post inde in paradisũ:
Ethoc sic ambiguum est ut non mihiui deatur
posse dissolui ÷ nisi aliquis non ex presentibu s a płi
uerbis sed exaliis fortescripturarum lociudratio¬
ne ꝑspicua inueniat aliquid quod doccat siue
intertio cado eẽ paradisum siue nonessercum
&i psum tertium caelum quid sit nonliquido ap¬
pareat : utrum in rebus corporalib anforte in
spiritalib: intellegendum sit poss& quidem dici
non nisi in locum aliquem corporalem hominem
rapi potuisse cum corpore : sed quia & hoc ittipo¬
suit ut nescire sedixerit utrũ incorpore anex¬

Expanded text:
quae non licet homini loqui. In his uerbis primum quae non licet homini loqui. In his uerbis primum quaeri solet, quid dicat tertium caelum, deinde, utrum illic uoluerit intellegi paradisum, an, posteaquam raptus est in tertium caelum, raptum esse et in paradisum, ubicumque sit paradisus, non ut hoc fuerit rapi in tertium caelum, quod in paradisum, sed prius in tertium caelum et post inde in paradisum. et hoc sic ambiguum est, ut non mihi uideatur posse dissolui, nisi aliquis non ex praesentibus apostoli uerbis, sed ex aliis forte scripturarum locis uel ratione perspicua inueniat aliquid, quo doceat siue in tertio caelo esse paradisum siue non esse, cum et ipsum tertium caelum quid sit non liquido adpareat, utrum in rebus corporalibus, an forte is spiritalibus intellegendum sit. posset quidem dici nonnisi in locum aliquem corporalem hominem rapi potuisse cum corpore; sed quia et hoc ita posuit, ut nescire se dixerit, utrum in corpore an ex
Abbreviated transcription (Latin):
BIXORDIO SCRIETURESCAI QUAT
inscribitur genesis donec liomo primusde
para diso dimissus est : undecim libris siue
as serendo atquedefendendo qua ecerta
demcertis quae potuim  & sicut potuimus disser¬
uimus atque conscripsimus non tam prescriben¬
tes dereb obscuris unicuiq quid sentut : quam
nos docendos inquibus dubitauimꝰ ostendentes
temeritatem quae affirinandi a mouortes alec¬
tore ubi non ualuimus prebere scientiaefirm¬
tattm: Isteautẽ duo decimus liberea iam cura ex¬
paditis quanos ꝑtractandus cextus sacrarum lit¬
terarũ occup abat liberius atq plixius uersabit
de paradiso questionem neputemur cuitais se qđ
uid&ur apłs intertio caelo insinuare paradisũ
ubiait. scio hominẽ in xp̃o ante annos quattuor de¬
um siue incorpore nescio siue extracorpus nescio
ds̃ scit : raptum huius modi hominem usqueinter¬
tium calum : Et scio eius modi hominem siuem
corponre siue extracorpus nescio dsscit quia rap¬
tus est in para disum : et audiuit in effabilia uerba

Expanded text:
xordio scripturae sanctae, quae inscribitur Genesis, donec homo primus de paradiso dimissus est, undecim libris siue adserendo atque defendendo, quae certa de incertis, quae potuimus et sicut potuimus, disseruimus atque conscripsimus, non tam praescribentes de rebus obscuris unicuique quid sentiat, quam nos docendos in quibus dubitauimus ostendentes temeritatemque adfirmandi amouentes a lectore, ubi non ualuimus praebere scientiae firmitatem. iste autem duodecimus liber ea iam cura expeditus, qua nos pertractandus textus sacrarum litterarum occupabat, liberius atque prolixius uersabit de paradiso quaestionem, ne putemur euitasse, quod uidetur apostolus in tertio caelo insinuare paradisum, ubi ait: scio hominem in Christo ante annos quattuordecim, siue in corpore nescio, siue extra corpus nescio, deus scit, raptum eius modi usque in tertium caelum . et scio eius modi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia uerba,
Abbreviated transcription (Latin):
tem et ipsum manifeste utuideamte i Cũpaulo supe
sicut quisloquit᷑ ad amicum suum: sentiebat ergoquio
uidebat : & quod nonuidebat desiderabat : Nama
paulo pꝰcum dixiss& eids̃ inuenistienim gratiã mons¬
pectumeo & sciote p̃om̃ib: respondit ciostendemim¬
cdaritatẽ tuã &tt̃ quidẽ responsum accepit ad ño
figuratũ dequo nc̃ longũ ẽ disputure quando eidã
c̃poteris uidere faciem mẽa & uiuere : nenim uide¬
bithomo faciem mea & uiu&: Demde subiecit a ae
illi : Eccelocus penesme & stabił suꝑ p&rã statini
transi& mea maiesitis & ponãte inspecula petri at
gam manũ me suꝑte donec transeam & auferama¬
nũ & tc̃ uideb posterioram ea : Nam facies iea pon
apparebittibi : nec itm̃ secuta scriptura hoc&iam
corporalit̃ fuctũ eẽ parrauit satisq ꝑhoc demons¬
tratũ est figurate dictũ eẽ in ecđȩ significttione
ipseest enim penes dñm quia eccla est templũei: &p¬

Expanded text:
temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo supertemet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quid uidebat et quod non uidebat desiderabat. nam et paulo post, cum dixisset ei deus: inuenisti enim gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus, resclaritatem tuam. et tunc quidem responsum accepit a domino figuratum, de quo nunc longum est disputare, quando ei dixit: non poteris uidere faciem meam et uiuere; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adparebit tibi. nec tamen secuta scriptura hoc etiam corporaliter factum esse narrauit satisque per hoc demonstratum est figurate dictum esse in ecclesiae significationem. ipse est enim locus penes dominum,