comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃e scõꝵ decus
angelorum
rector humam ge-¬
neris et auctor uo¬
bis eternũ tribue
beingnus scandere
regnũ. Angelum
pacis michael ad
istam celitus mitte
rogitamus aulam
nob̾ ut crebro uem-¬
ente crescant pros¬
pera cuncta. An¬
gelus fortis gabri¬
El ut hostem pellat
antiquũ. uolitet
ab alto sepuis tem¬
Misertus nriꝰn¬
gelum nobis medi¬
cum salutis mitte
de celis raphal ut
oẽs sanet egros pa¬
actus. Sinc dei
nrĩ gem̃trix mari¬
a touuis et nob̾ cho¬
rus angeloꝵ semp

Expanded text:
e sanctorum decus angelorum, Rector humani generis et auctor, Nobis aeternum tribue benignus Scandere regnum. Angelum pacis Michael ad istam Coelitus mitti rogitamus aulam, Nobis ut crebro veniente crescant Prospera cuncta. Angelus fortis Gabriel, ut hostem Pellat antiquum, volitet ab alto, Sepius temMisertus nostri. Angelum nobis medicum salutis Mitte de celis Raphael, ut omnes Sanet egrotos, paactus. Hinc Dei nostri genitrix Maria Totus et nobis chorus angelorum Sem
Abbreviated transcription (Latin):
Et concepit et pe¬
perit filumn ⁊ dixͭ
Doca nomen eiꝰ nõ
populus meus. qr
uos non ppłs meꝮ
et ego non ero uest.
¶t̾ erit mus filioꝵ
israel quasi arena
maris que sine mẽ¬
sura est: et nõ nu¬
merabr̃. Et erit in
loco ubi dicetur ei
tur els fili dei iu¬
uentis. Eet cõgre¬
gabuntur filiiͦ iu¬
da et filii isrł ꝑit̾.
et ponent sibũnz
caput urũ ⁊ ascẽ¬
dent de terra quia
magnus dies iezra

Expanded text:
et concepit et peperit filium et dixit voca nomen eius Non populus meus quia vos non populus meus et ego non ero vester et erit numerus filiorum Israhel quasi harena maris quae sine mensura est et non numerabitur et erit in loco ubi dicetur eis tur eis filii Dei viventis et congregabuntur filii Iuda et filii Israhel pariter et ponent sibimet caput unum et ascendent de terra quia mag
Abbreviated transcription (Latin):
sradis fiducia
Petrus pisca¬
tor erat. diues non
fuerat. cibos manu
et arte querebat. et
tamen loquitur con¬
oĩa. t quia nori
sufficit tantũ uelĩ¬
fectum est. et secuti
sumus te. fecimꝰ qd
dabis premii .Rin.¬

Expanded text:
Grandis fiducia, Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur conomnia. Et quia non sufficit tantum dimierfectum est: Et secuti sumus te, fecimus quod dabis praemii? R
Abbreviated transcription (Latin):
cet in spiciamꝰ
illum̃ mane rapi¬
entem ad uesperũ
escas diden tem.¬
E iane et uespen
posita pro eo ac si
diceretur priris ⁊
postea. Sic accipi¬
amus prins rapi¬
et postea duidet

Expanded text:
cet, inspiciamus illum mane rapientem, ad vesperum escas dividentem. Mane et vesperum posita sunt pro eo ac si diceretur, Prius et postea. Sic ergo accipiamus, Prius rapiet, postea dividet
Abbreviated transcription (Latin):
raptatorem
bus sacerdotun
ut ubicumq in¬
ueniret ue dei
sectatores atrrahẽt
et adduceret utiq
pumendos. ⁊bat
spirans ⁊ hauhelãᷤ
cedes. hic est ille ma¬
ne rapiens. R Audi¬

Expanded text:
raptorem:bus sacerdotum, ut ubicumque inveniret viae Dei sectatores, attraheret et adduceret, utique puniendos, ibat spirans et anhelans oedes. Hic est ille mane rapiens. Na
Abbreviated transcription (Latin):
t obtimierũt
pueri eius re¬
gnum: unusquis
in loco suo. et imposu¬
erunt sibi omnes dy¬
a demata post morte
eius et filii eorum pꝰ
eos amus młtis. Et
multiplicata st̃ ma¬
la interra. et exiit ex
eis radixx pcci. Anty¬
ochus illuscri filius
antiochi regis qͥ fue¬
rat rome obses. et re¬
gnauit in anno cẽ
coꝵ. In dieb ilsis
exierunt ex israel
filii miqui et sufi¬
serut multis di¬
tentes:eamus et
disponamus testa¬
mentũ cum genti¬
b que cirta nos st̃
quia ex quo recessi¬
mus abeis muene¬
runt nos multa ma

Expanded text:
t obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque in loco suo et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris filius Antiochi regis qui fuerat Romae obses et regnavi« In diebus illis exierunt ex Israel filii iniqui, et suaserunt multis dicentes: Eamus et disponamus testamentum cum gentibus quae circa nos sunt, quia ex quo recessimus ab eis, invenerunt nos m
Abbreviated transcription (Latin):
ost passionem¬
mortis uiniculis. que
uim suam in eo qd̵
pct̃i erat nescius in
cedendo ꝑdiderant
infirmitas in ĩmor¬

Expanded text:
Post Passionemmortis vinculis, quae vim suam in eum, qui peccati erat nescius, in edendo perdiderat, infirmitas in vir
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dictum est
Erat lumen uer
ꝙ illuĩat omẽ
hominẽ uenientẽ
in hunc mondũ.
sic et agnus sĩgu¬
lariter solus sine
macula sine pc̃to.
macule absunt se
sint. s cuiꝰ macula
nulla fuit: et quid
nobis ꝓdest agnus
dei. Etce ait qui
tolł pcc̃a mondi. se¬
cuti sunt illũ. Hoc
audito duo qui erãt
sequencia. Esce ag¬
et audierũt eũ dũo
discipuli sequentẽ
et secũti sunt ihm̃.¬

Expanded text:
de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singulariter, solus sine macula, sine peccato; maculae abstersae sint, sed cujus macula nulla fuerit. Quidnobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant sequentia. Ecce AgEt audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eis. cuius figure
et habitus est ubi qui
occurrerit uobis. ⁊ lo¬
cutus est uobis u̾ba
i pylosus: et zo¬
na peslicia accinctꝰ
rembus. Qui ait
helyas thesbites ẽ
Misitq ad eũ quin¬
qua genarium pͥn¬
aͥpem: et quinqua¬
gnnta qui erant cũ
do. Qui ascendit
ad eum sedentiq in
uertire montis. ait.
Homo dei. Rex pre¬
ceꝑit. ut descendas.
Respondensq hely¬
as dixit quinqua¬
genario. Si homo
dei sumi. Descendat
ignis de celo et deuo¬
ret te et quinqua¬
gnita tuos. Descen¬
ditq ignns de celo ⁊
deuoranit eum et
quin quaginta qui
erant cum eo. Rur¬
sum misit ad eum
principemt quinqͣ¬
genarium alterũ
et quinquaginta

Expanded text:
ens: Cuius figure et habitus est vir ille qui occurrit vobis et locutus est verba Vir pilosus et zona pellicia accinctis renibus qui ait Helias Thesbites est misitque ad eum quinquagenarium principem et quinquaginta qui erant sub eo qui ascendit ad eum sedentique in vertice montis ait homo Dei rex praecepit ut desRespondensque Elias, dixit quinquagenario: Si homo Dei sum, descendat ignis de coelo, et devoret te et quinquaginta tuos. Descenditque ignis de coelo et devoravit eum, et quinquaginta quierant cum eo. Rursumque misit ad eum principem quinquagenarium alterum, et quinquaginta
Abbreviated transcription (Latin):
¶ilsicus autẽ ꝓprie
uille gubernator dicit᷑
Unde et a ralla uilli¬
cus nomen accepit.
pecume quã frugumi
et om̃n que dñs possi
nosontis pulcherrimꝰ
liber est qui non gu-¬
bernatione uille: sed
dispensationẽ uniu̾se
domus tulio interpre¬
tante significat. Ad¬

Expanded text:
illicus autem proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit. pecuniae, quam frugum, et omnium quae dominus possidXenophontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat.
Abbreviated transcription (Latin):
pandit hystoria re-¬
uolutum amonum̃¬
to.lapidem et sepul¬
thrum corꝑe uacuũ
et uiuentis domini
testes angelos nunci¬
aliisq discipulis de¬
liramentis similia
uidebantur.

Expanded text:
efecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntialiisque discipulis deliramentis similia videbantur.
Abbreviated transcription (Latin):
seculũ in sollẽmtate sc̃e
marie. Quã ihũs eternꝰ
amator dilexit plurimũ
U̾. Hec maria fuit illa do
gratissiã q̃ unguento p̃ci¬
oso pedes unxit dñi. Qm.

Expanded text:
saeculum in solemnitate sanctae Mariae. Quam Jesus aeterno amore dilexit plurimum. V\. Haec Maria fuit illa, Domino gratissima, quae unguento pretioso pedes unxit illius.
Abbreviated transcription (Latin):
i censura magi¬
sterii de bet sẽp
uirtute discipline
uicia persequi: oppor¬
tettamen ut solli-¬
cite discernamꝰ uicii¬

Expanded text:
i censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamu
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse pulcher ual¬
de secundus natꝰ
post absalon. Et
filio saruie. et cum
abiathar sacerdo
than propheta et
adonia

Expanded text:
et ipse pulcher valde, secundus natu post Absalon. Et filio Sarviae, et cum Abiathar sacerdotthan propheta, et Adonia
Abbreviated transcription (Latin):
sparso uerbi semme
sui moras incolatus
miro clausit ordĩe.
In supreme uocte
sene recombens cum
fratrib obseruata
lege plene cibis in le-¬
galibus cibũ turbe
duodene se dat suis
manibus Cerbũ
caro panem uerum
uerbo carnem efficit
fitq sringuis xpĩ
merum et si senso
deficit ad firman¬
dum cor sincerum
sela tides sufficit.
ATantum ergo sa-¬
cramentum uẽnere¬
mur cermi et anti¬
quũ documentum
nouo cedat ritui
prestet fides supple¬
mentum sensuum
defectui. Genito¬
ri gentoq laus ⁊
iubilatio salꝰ honor
Uirtus quoq sit ⁊
benedictio proce de¬
ti abutroq copar
sit laudatio amẽ.

Expanded text:
Sparso verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observata lege plene Cibis in legalibus, Cibum turbae duodenae Se dat suis manibus. Verbum caro, panem verum Verbo carnem efficit: Fitque sanguis Christi merum, Et si sensus deficit: 2 Ad firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: Procedenti ab utroque Compar sit
Abbreviated transcription (Latin):
hãc mentis tue ĩ¬
tencione quesitũ
est ꝙ̃ iit pascendis
euis quem dilige¬
res ouib cibum
quõ ip̃e eras oppi¬
matus impendẽs¬

Expanded text:
hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impende
Abbreviated transcription (Latin):
n̾amus glorc
hymni noui iuinc
personent xp̃s nouo
cum trannte ad pa¬
tris ascendit trom̃.
Cransit truĩpho
glorie poli potenter
culmina qui morte
mortem assup̃serat
derisus a mortalib¬

Expanded text:
namus gloriae, Hymni novi nunc personent, Christus novo cum tramite Ad Patris ascendit thronum. Transit triumpho gloriae Poli potenter culmina, Qui morte mortem assumpserat, Derisus a mortalib
Abbreviated transcription (Latin):
tribe ergo que
uidisti et que  sunt
et que oportet fieri
post hec. Sa cramen¬
tum septem stellar
quas iudisti in dex¬
tera mea: et septeni
cande labra aurea.
Septem stelle .uii.
angeli sunt septẽ
ephesi eccͣlesie scribe
hec dicit qui tenet
septem steslas index¬
tera sua: qui ãbulat
in medio .uii. cande¬
labroꝵ aureorł.iiĩ.
S̾tio oꝑa tua et la¬
borem et pacienciam
tuam et quia nõ ꝑo¬
test sustinere malos
et temptasti eos qui
se dicunt esse apło
et non sunt et mue¬
nsti eos mendaces.
habes et sustinusti
propter nomẽ meũ

Expanded text:
ribe ergo quae vidisti, et quae sunt, et quae oportet fieri post haec. Sacramentum septem stellarum, quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aurea: septem stellae: angeli sunt septem  Angelo Ephesi Ecclesiae scribe: Haec dicit, qui tenet septem stellas in dextera sua, qui ambulat in medio septem candelabrScio opera tua, et laborem, et patientiam tuam, et quia non potes sustinere malos, et tentasti eos, qui se dicunt esse apostolos, et non sunt; et invenisti eos mendaces, habes, et sustinuisti propter nomen meu
Abbreviated transcription (French):
ilimi ne obli¬
iuscaris legis
inee et precepta m̾ca
custodiat cor tuum
Longitudiem em̃
dieꝵ et amios uite
et pacem apponẽt tͥ.
et ueritas non te de¬
serant. Circunda
eas gutturi tui. et
describe intabulis

Expanded text:
ili, ne obliviscaris legis meae, et praecepta mea custodiat cor tuum. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponet tibi. et veritas non te deserant, circumda eas gutturi tuo, et scribe in tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
emm dei ꝑ uos
blasphematur. Nã
sic apostolus petruꝰ
qui primus dñice
executor sententie
ut ostenderet non ĩ
uacuũ diñ effusa

Expanded text:
enim Dei per vos blasphematur . 55. Non sic apostolus Petrus, qui primus Dominicae exsecutor sententiae, ut ostenderet non in vacuum Domini effusa
Abbreviated transcription (Latin):
ui dicis nõ me¬
candum mecha¬
ris qui exetraris ydo¬
la sacrilegiũ facis
Qui in lege gloria¬
ris per preuaricatio¬
nem legis donum ĩ¬

Expanded text:
ui dicis non mehandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per prevaricacionem legis deum in
Abbreviated transcription (Latin):
ge est in quo pastor
pastor appareat et
suũ in publitũ de¬
ducat. et qui modo¬
ulciscitur. tunc p̃¬
positoꝵ malai per
semetip̃m semẽs

Expanded text:
ge est, in quo pastorum pastor appareat, et a in publicum deducat, et qui modoulciscitur, tunc praepositorum mala per semetipsum saeviens
Abbreviated transcription (Latin):
plum quasi flagel¬
lum de funculis
fecit. et de domo dei
prauos negociato¬
res eiecit. Catheds
uendenciũ colũbas

Expanded text:
psum quasi flagellum de funiculis fecit, et de domo Dei pravos negotiatores ejiciens, cathedras vendentium columbas
Abbreviated transcription (Latin):
Nit autẽ saniuꝰ¬
hel ad uniuer¬
sũ isrł. Ecte audi¬
oiã que locuti estis
ad me et constitiũ
super uos regẽ ⁊ nũc
rex graditur ãte uos
Ego antẽ rm
senui et in cauiti.
Porro filii mei uo¬
uiscũ sũt itaq ab¬

Expanded text:
it autem Samuel ad universum Israel: Ecce audiomnia quae locuti estis ad me, et constitui super vos regem. Et nunc rex graditur ante vos. Ego autem senui, et incanui: porro filii mei vobiscum sunt: itaq
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m gaudium.
mariens olimpo
preditum mundi
regis qui fabrica
minidana urnicẽs
gaudia. ¶ Dunc
te precantes q̃s ig¬
nosce culpis oĩb
et corda sursum sb¬
leua adte supernci
gratia Tt cum
rubente ceperis cla¬
rere nube iudicis
penas repellas debi¬
tas. reddas corona
perditas. G loria

Expanded text:
rum gaudium, Manens Olympo praeditum Mundi regis qui fabricam, Mundana vincens gaudia. Hinc te precantes quaesumus, Ignosce culpis omnibus; Et corda sursum subleva Ad te superna gratia. Ut cum rubente coeperis Clarere nube Judicis, Poenas repellas debitas, Reddas coronas perditas. Da
Abbreviated transcription (Latin):
dens tribunal dexte
patris potestas om̃
collata est ih̃u celitꝰ
que non erat huma¬
nitus ¶It trina
rerum machina te¬
lestium terrestrium
et infernoꝵ cõdita
flectant genu iam

Expanded text:
dens Tribunal dexterae Patris: potestas omnium Conlata Jesu est coelitus, Quae non erat humanitus. Ut trina rerum machina: Coelestium, Terrestrium, Et infernorum condita Flectant genu jam
Abbreviated transcription (Latin):
desto dñe suꝑ¬
plicationib
nrĩs: et sperantes
dente beato petro a¬
poscolo tuo. selesti
protege bengms
auxilio. Per dnĩn.¬

Expanded text:
desto Dne supplicationibus nostris, et sperantes dente beato Petro apostolo tuo, coelesti protege benignus auxilio. Per. In
Abbreviated transcription (Latin):
deq enim ullã
infacie sensit etatẽ
qui supra naturã
suipia etatem ĩ ut̾o
situs mr̃is a men¬
sura ꝑfecte cepit
etatis plenitũdĩs

Expanded text:
e enim ullam infantiae sensit aetatem qui supra naturam, supra aetatem in utero situs matris a mensura perfectae coepit aetatis plenitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tero ꝓpheta describit᷑
ne marie presencia
testatur. S tempꝰ
silecur infancie eo
ꝙ presencia diñ ma¬
terno in utero robo¬
ratu. qui infancie
impedimenta ne¬
sciuit: et ideo ĩ enuͦ¬
inichil suꝑ eo legi¬
mus. insi ortũ eiꝰ
et oraculũ exultati¬
onem in uthero. uocẽ
in deẜto. R Gabriel

Expanded text:
heta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem in d
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam̃ płioꝵ: quia
cõmune est bonũ
Iusticia emim com¬
iumnis est uirtus
et ideo mn ortu iusti
future iute ĩsigne
premittitur ⁊ gr̃a
leuire uirtritis exł¬
tacione uicinoꝵ p̃¬
figurante signat.¬

Expanded text:
titiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatu
Abbreviated transcription (Latin):
Odie nã
sanctus
repentĩno sonitu
super discipulos ue¬
int:mentesq car¬
nalium in sui a¬
morẽ permutauit

Expanded text:
odie namque sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit
Abbreviated transcription (Latin):
ander annos duodecĩ
et mortuus ẽ. Et ob¬
timierunt pueri eiͦ
regnũ. imsquisq
t imposuerunt
sibi omnes dyade¬
matha post mortẽ
eius et filii eoꝵ post
cos ams multis
et multiplicata st̃
mala interra et exi¬
it ex eis radix pccĩ.¬

Expanded text:
ecim et mortuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque t inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix pec
Abbreviated transcription (Latin):
ichil horum ti¬
meas que pas¬
surus es. Ecce missu¬
rus est dyabolus ex
uobis in carcerem
ut temptemini: et
habebicis tribulaci¬
onem dieb decem.
Esto fidelis usq ñ
ad mortem et dabotͥ
coronam uite. Qui

Expanded text:
ihil horum timeas quae passurus es. Ecce missurus est diabolus aliquos ex vobis in carcerem, ut tentemini; et habebitis tribulationem diebus decem. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae: qui
Abbreviated transcription (Latin):
autem quadam die¬
cum uenissent filii
dei et starent corã
dño: uenisset quoq¬
et sathan inter eos
et staret in ꝯspeũ
eius: et diceret dñs
ad sathan. Unde
ait. Sircuui t̾rã
et perambulaĩ eã¬

Expanded text:
cum quadam die venissent filii Dei, et starent coram Domino, venisset quoque Satanas inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satanam: Unde ait: Circuivi terram, et perambula
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sbr̃ monasteriũ cle¬
ricoꝵ mox instituit
exultabat ub̾iꝰ hoĩem
sibi talem datũ diũitꝰ
qui in doct̾na sana edi¬
ficare eccłia eẽt ydoneꝰ¬

Expanded text:
statim monasterium clericorum instituit exultabat uberius hominem sibi talem datum diuinitus, qui in doctrina sana edificare ecclesiam esset ydoneu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in pretermisse a¬
lacriter et fortit̾ sana
mente sanoq ꝯsilio
in sc̃am ecclesiã pre¬
dicauit. O iembris
oĩb sui corpis ĩcolu¬
mis integro aspectu

Expanded text:
nem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
acat dicat solꝰ
Dicat natus ex
uirgine filius maͨ
dicat sponsus mat̾
sue. Qs eto ubi nõ
seminaui:et cõgre¬
go ubi non sparsi
Ditat et maria. et
ego filium te gene¬
rãui: sed uirgĩn¬
tatem meã non ui¬

Expanded text:
icat, dicat: solus dicat natus ex Virgine, Filius Mariae, dicat sponsae matri suae, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non vi
Abbreviated transcription (Latin):
Mne peccatũ
actio est. Actio
autem omĩs
uoluntaria
etam honesta
ꝙͣ turpis. er¬
go uosuntarium ẽ onme pec¬
catum. Tolle excusationem
nemo peccat inuitus. Educa¬
tio et disciplina mores fac̃t.
et id unusquisq sapit quod
didicit. Itaq bona cõsuetudo

Expanded text:
mne peccatum actio est. Actio autem omnis voluntaria est tam honesta quam turpis; ergo voluntarium est omne peccatum. Tolle excusationem; nemo peccat invitus. Educatio et disciplina mores faciunt; et id unusquisque sapit, quod didicit. Itaque bona consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
sentencis defi¬
inta sunt. qui¬
bus hmanus
aminus compomi ad honestatẽ
uttae possit. ¶ Prima ẽ peu¬
dencia. Secunda magnami¬
tas. Tercia contmnentia. Quar¬
ta iusticia. ¶ Singule igit᷑
his officiis quae subtet ãnexa
sunt: honestum ac bene mora¬
tum uirum perficiunt: ratꝭ¬
¶ Capitulũ pͥmũ de prudencia
lisquis ergo prudẽtia
sequi de sideras tunc per
rationem recte uiues si omĩa

Expanded text:
is definitae sunt, quibus animus humanus componi ad honestatem vitae possit. Harum prima est prudentia; secunda magnanimitas; tertia, continentia; quarta, justitia. Singulae tibi in officiis quae subsunt, annexae sunt, ac bene moratum virum efficiunt. CAPUT PRIMUM. De prudentia. Quisquis prudentiam sequi desideras, tunc per rationem recte vives, si omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtͣnsiuit caucasũ albanos i̾citas
massagetas. opulentissima ĩdre
regna penetͣuit. ⁊ ad extremũ la¬
tissimo phison amme tͣnsiisszo
ꝑuenit ad bragmanas. ut hyar¬
cham ĩ throno sedentẽ aureo. T
detantali fonte potentẽ int̾ pau¬
cos discipłos de natura. de mori¬
ret docentẽ. Iñ ꝑelamitas babi

Expanded text:
uit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moriret docen
Abbreviated transcription (Latin):
obseceo te lector ne laborẽ meũ
repͥhensionẽ estimes anͣtiquoꝵ
In tẽplo dei offert unusquisq ꝙ
potest. alii aurũ ⁊ argentũ ⁊ia¬
ꝑides pͥciosos. alii byssũ ⁊ ꝑue¬
Aob̾tũ uñ agitur. si optulerimꝰ
pelles ⁊ capraꝵ pelles pillesa ta¬
necc̃ia iudioat. Uñ ⁊ tota iłla ta¬
b̾nacłi pulcritudo ⁊ ꝑsingłas
species eccłie p̾sentis. fuitureq
distinctio peilib tegitur. ⁊ cili¬
ciis ardorẽq soł ⁊ ĩ iuriã ymbri¬
um ea q̃ uiliera fc̃ ꝓhibent. Le¬

Expanded text:
obsecro te, lector, ne laborem meum reprehensionem existimes antiquorum. In tabernaculo Dei offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purNobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilnecessaria iudicat. Unde et tota illa tabernaculi pulcritudo et per singulas species Ecclesie presentis futureque distinctio pellibus tegitur et cilitiis, ardoremque solis et iniuriam ymbrium ea que viliora sunt prohibent».
Abbreviated transcription (French):
linpluence des corps celestiaux nous demoustrent les maistres de tres mesti¬
mable sciente dastrologie que ou liuire des cieulx qui en si layge uolume
est escoiyt de tant diuerses empraintes ⁊ ymages se peult cõgnoistre
le couros ⁊ la duree des seigneuriee ⁊ des citez que les naturiens appellẽt
periõde Et quelles ont leure maladies ⁊ leur mort cõme ses hõmes en leͬ
endroit. ¶ Aisi ceslui qui tout peust depart⁊ retrenche les puisso¬
cee. Et de sa parduxalle eternite mu ses rles aiui soub le temꝑe

Expanded text:
l'influence des corps celestielz , nous demonstrent les maistres de tres inestil'influence des corps celestielz , nous demonstrent les maistres de tres inestimable science d'astrologie que ou livre des cieulx , qui en si large volume est escript de tant diverses empraintes et ymaiges , se peult cognoistre le cours et la duree des seigneuries et des citez , que les naturiens appellent periode , et que elles ont leurs maladies et leur mort comme les hommes en leur endroit . Ainsi cellui qui puet tout depart et retranche les puissances et de sa pardurable eternité mue les choses qui soubz le temps
Abbreviated transcription (French):
craile qui cõmander souloient par auciorite. Maiz quant doulce misericoe¬
de entremeslee auecques droituriere iustice donne sur les princes et sur
les peuples le detret de plus actrempee punicion lorgueil de trey oultreande
pouoir qui se descongnoist est rabaissie par puissance ennenne la super¬
fluite det biens mondais qui est nourrice de sedicions et de murmure est
chastiee par sa mesme nourreture. Et lingratitude dee dont de dieu est
punie sur les hõmes par sustracion de sa grace que aprez bon amendement
ses graces merueilleusement selon la diuers ite des personnes des lieux ⁊
des temps. Et cõme maistre ⁊ seigneur mue troist ⁊ amendeist fait et
core selon les droiz de nature qui out leur cõmencement en la diuine peoui¬
dente ⁊ liistrument de leur ouurage ou mouuement en la lumiere et en

Expanded text:
obeir par crainte qui commander souloient par autorité . Mais quant doulce misericorobeir par crainte qui commander souloient par autorité . Mais quant doulce misericorde entremeslee avecques droicturiere justice donne sur les princes et sur le peuple le decret de plus attrempee punicion , l'orgueil de trop oultrecuidié povoir qui se descognoist est rabaissié par puissance ennemie , la superfluité des biens mondains , qui est nourrice de sedicions et de murmure , est chastiee par sa mesmes nourreture et l'ingratitude des dons de Dieu est punie sur les hommes par sustracion de sa grace que aprés bon amendement ses graces merveilleusement selon la diversité des personnes , des lieux et des temps , et , comme maistre seigneur , mue , croist et amendrist , fait et core , selon les drois de Nature qui ont leur commencement en la divine providence et l'instrument de leur ouvraige ou mouvement , en la lumiere et en
Abbreviated transcription (French):
lelshaulte ⁊ excellente maieste des prices i la tres
honnouree maginficence dee nobles. Cir conspection des.
lercs et bonne industrie du peuple francoit ilam
Chartier humble secretaire du Roy nr̃esire de mon tree
edoubte seigneur mons᷑ le regent, soigtam imitateur
ddes orateurs. salut en crainte de dieu humiliacion soubz sa iustice cõgnoissã
e ses lugemens ⁊ retourner a sa misericorde soubz la pointur
diuine et infmmie puissante qui les eslieue en flourissant en prosperue
et en glorieuse renõmee. Il est a troierre et tenir fermement que ainsi que
⁊ cõmencemens ⁊ leurs croissances sont maintennes ⁊ã
la diuine prouidence Ainsi est leur fin ⁊ leur detriment par sentence
donnee ou hault conseil de la souuerame sapience qui les aucuns uerse
du hault trosne de imperial seigneurie en la basse sosse de seruitute et de
ificence en Ruine Et sait des uainqueure uancus Et ceulx

Expanded text:
es haulte et excellente majesté des princes , a la tres honnouree magnificence des nobles , circonspection des clers et bonne industrie du peuple françois , Alain Charretier , humble secretaire du roy nostre sire et de mon tres redoubté seigneur monseigneur le regent , lointaing immitateur des orateurs , salut en crainte de Dieu , humiliacion soubz sa justice , cognoissance de ses jugemens et retourner a sa misericorde soubz la pointuredivine et infinie puissance qui les eslieve en florissant , en prosperité et en glorieuse renommee , il est a croire et tenir fermement que , ainsi que leurs commencemens et leurs accroissances sont maintenues et adrecees par la divine providence ainsi est leur fin et leur detriment par sentence donnee ou hault conseil de la souveraine sapience , qui les aucuns verse du hault trosne de imperial seigneurie en la basse fosse de servitude et de magnificence en ruine et fait des vainqueurs vaincus et ceulx
Abbreviated transcription (French):
ificence en Ruine Et sait des uainqueure uancus Et ceulx
craile qui cõmander souloient par auciorite. Maiz quant doulce misericoe¬
de entremeslee auecques droituriere iustice donne sur les princes et sur
les peuples le detret de plus actrempee punicion lorgueil de trey oultreande
pouoir qui se descongnoist est rabaissie par puissance ennenne la super¬
fluite det biens mondais qui est nourrice de sedicions et de murmure est
chastiee par sa mesme nourreture. Et lingratitude dee dont de dieu est
punie sur les hõmes par sustracion de sa grace que aprez bon amendement
ses graces merueilleusement selon la diuers ite des personnes des lieux ⁊
des temps. Et cõme maistre ⁊ seigneur mue troist ⁊ amendeist fait et
core selon les droiz de nature qui out leur cõmencement en la diuine peoui¬
dente ⁊ liistrument de leur ouurage ou mouuement en la lumiere et en

Expanded text:
magnificence en ruine et fait des vainqueurs vaincus et ceulx magnificence en ruine et fait des vainqueurs vaincus et ceulx obeir par crainte qui commander souloient par autorité . Mais quant doulce misericorde entremeslee avecques droicturiere justice donne sur les princes et sur le peuple le decret de plus attrempee punicion , l'orgueil de trop oultrecuidié povoir qui se descognoist est rabaissié par puissance ennemie , la superfluité des biens mondains , qui est nourrice de sedicions et de murmure , est chastiee par sa mesmes nourreture et l'ingratitude des dons de Dieu est punie sur les hommes par sustracion de sa grace que aprés bon amendement ses graces merveilleusement selon la diversité des personnes , des lieux et des temps , et , comme maistre seigneur , mue , croist et amendrist , fait et core , selon les drois de Nature qui ont leur commencement en la divine providence et l'instrument de leur ouvraige ou mouvement , en la lumiere et en
Abbreviated transcription (French):
lelshaulte ⁊ excellente maieste des prices i la tres
honnouree maginficence dee nobles. Cir conspection des.
lercs et bonne industrie du peuple francoit ilam
Chartier humble secretaire du Roy nr̃esire de mon tree
edoubte seigneur mons᷑ le regent, soigtam imitateur
ddes orateurs. salut en crainte de dieu humiliacion soubz sa iustice cõgnoissã
e ses lugemens ⁊ retourner a sa misericorde soubz la pointur
¶ Comme les haulces digntes dee seig neuries soient estabues soubz la
diuine et infmmie puissante qui les eslieue en flourissant en prosperue
et en glorieuse renõmee. Il est a troierre et tenir fermement que ainsi que
⁊ cõmencemens ⁊ leurs croissances sont maintennes ⁊ã
la diuine prouidence Ainsi est leur fin ⁊ leur detriment par sentence
donnee ou hault conseil de la souuerame sapience qui les aucuns uerse
du hault trosne de imperial seigneurie en la basse sosse de seruitute et de

Expanded text:
es haulte et excellente majesté des princes , a la tres honnouree magnificence des nobles , circonspection des clers et bonne industrie du peuple françois , Alain Charretier , humble secretaire du roy nostre sire et de mon tres redoubté seigneur monseigneur le regent , lointaing immitateur des orateurs , salut en crainte de Dieu , humiliacion soubz sa justice , cognoissance de ses jugemens et retourner a sa misericorde soubz la pointurComme les haultes dignitez des seigneuries soient establies soubz la divine et infinie puissance qui les eslieve en florissant , en prosperité et en glorieuse renommee , il est a croire et tenir fermement que , ainsi que leurs commencemens et leurs accroissances sont maintenues et adrecees par la divine providence ainsi est leur fin et leur detriment par sentence donnee ou hault conseil de la souveraine sapience , qui les aucuns verse du hault trosne de imperial seigneurie en la basse fosse de servitude et de
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiarius ordosit requirendꝰ.
Scdo anexpoliatus ab aliqtid
nt utdicand. Tertio q̃ pena
sint ferendi qui in accusatõe uł
cestificatõe defecennt. Eyaito
si duoꝵ testimonio sit condẽpna¬
dus. Orintosideficientibus
accusatonb sit cogend adpur¬
gitom. Sextosiremediũ sit
dand ei quicã dilatois ordinũ¬
inaccusatõe maior ordniũ sint
andiendi. O ctauo quo debe¬
at fi accusatio an inscriptis an
sine scriptis.
nan ualeat multis¬

Expanded text:
judiciarius ordo sit requirendus? Secundo, an exspoliatus ab aliquo sit judicandus? Tertio, qua poena sint feriendi qui in accusatione vel testificatione defecerint? Quarto, an duorum testimonio sit condemnandus? Quinto, si deficientibus accusatoribus sit cogendus ad purgationem? Sexto, si remedium sit dandum ei, qui causa dilationin accusatione majorum sint audiendi? Octavo, quomodo debeat fieri accusatio, an in scriptis, an sine scriptis? nari valeat, auct
Abbreviated transcription (Latin):
mum aitico duomonachi
unus sbeliaconus et duo leuice
rou̾sus ip̃m nntestionium feĩt
imetropolitanosuosetit se pre¬
grauan. In ip̃ra uentilatẽe canse
tres ex cestib defituit. suie ꝑmi¬
none decepti siue canonicaera

Expanded text:
mpetitur; duo monachi, unus subdiaconus, et duo Levitae adversus ipsum testimonium ferunt; a metropolitano suo sentit se praegravari; in ipsa ventilatione causae tres ex testibus deficiunt, sive promissione decepti, sive c
Abbreviated transcription (Latin):
Dertestes exfrio suis ꝓclucũt ne¬
gociatonbus peccusam credide¬
runt ut ex eorum mercib emo
anillicestes sint andiẽdi. Ter¬
cio an illudsit usuras engere

Expanded text:
testes ex fratribus suis producunt; negotiatoribus pecuniam crediderunt, ut ex eorum mercibus emoan illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut ab epõ excoicatꝰ
eo incõsulto ab alio recõ¬
ciliari nõ possit. nisi forte
peius metropolitanum
cõicandiuł recociliandi ab ep̃is ac¬
cipiuit.nõ ep̃i aprebris. atq io ex¬
cõicatos a sacdotib epirecociliare

Expanded text:
icatus eo inconsulto ab alio reconciliari non possit, nisi forte per ejus metropolitanum communicandi vel reconciliandi ab episcopis accipiunt, non episcopi a presbyteris, atque ideo excommunicatos a sacerdotibus reconciliare
Abbreviated transcription (Latin):
aplice mãsuetiromis gr̃a am¬
uence acetis que sacdotium¬
pediunt criminibꝰ tam tui
et uitam tuam religiosam a¬
dientes ab huiꝯte pec̃i uincłẽ
absolucumin suscepto sacdo¬
li offõ confirmanꝰ. It.

Expanded text:
licae mansuetudinis gratia admonente, a caeteris quae sacerdotium impediunt criminibus tam tui et vitam tuam religiosam audientes, ab hujus te peccati vinculo absolutum in suscepto sacerdotali officio confirmamus.
Abbreviated transcription (Latin):
priitus gradu diumi rudim̃¬
ta finciinec ulli uilescat exorci¬
conem pordinem filnec hoc sal¬
tus statutis maioꝵ in ord̾iacõe
bicii srastigium talis accedabut
et nometas ĩpleat et m̃itum
poitatis et stipendia an̾ actates¬
cent ^ iñ sũm pontisicis in reloc
spare debebit facit ħnimia reis¬
sio sacdotum nr̃orum qui põpa
multitudis qͥrunt et putat ex
hac turba aliqd sibidignitatis
adquiri. ¶Hincpassim nũosa
płalitas e ⁊̃ inbus locis ubi so¬
litudotalium repiti dumpro¬
chias extendi cupiunt aut qb
aluro p̾stare no possunt. diumno

Expanded text:
radu divini rudimenta servitii, nec illi villescit exorciconum per ordinem fieri; nec hoc saltu, sed statutis majorum ordinatione sbyterii fastigium talis accedat, ut et nomen aetas impleat, et meritum probitatis stipendia anteacta testentur; jure inde summi pontificis locum sperare debebit. Facit hoc nimia remissio consacerdotum nostrorum, qui pompam multitudinis quaerunt, et putant ex hac turba aliquid sibi dignitatis acquiri. Hinc passim numerosa popularitas etiam his locis ubi solitudo est talium reperitur, dum parochias extendi cupiunt, aut quibus aliud praestare non possunt divino
Abbreviated transcription (Latin):
cim peum et pot̾atem pontifi¬
calem tradente sibi beato. p ten̾e
ꝓmeruut lunis u̾o et cletus mis¬
trabant extiora. priceps aut apos¬
toloꝵ petrus sibo et oratoi insta¬

Expanded text:
 eum, et potestatem pontificalem, tradente sibi beato Petro, tenere promeruit. Linus vero et Cletus ministrabant exteriora, princeps autem apostolorum, Petrus verbo et orationi insiste
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽtur igerẽ et eccłiamderu̾¬
q positam hac offencoe turbare
p̃cipue cum eodemiponolente
hucse porrexisse affirmarẽt ad
dilectõmuram scriptadileximꝰ
ut ecc̃e cuius rector tali casu te¬
neturastrictus uisitatõm con¬
giuam reddatis. u̾m qr ne idem
ipeuenit huc pontifex falsa qͦq
omia de se iactatadisseminat:
turerum fide solertissumne posita¬
ne ułinquocq alio loco ꝓbatur
repente ꝓ lapstꝰ uocesq dedisse
confusas etͥspumas ore iactas¬
se q̈nta fieripot examinatione
q̃ratur. qd̾i tñ siue non possitali¬
Squorum fe̾m testificatõe fumi
siue nũqͣm contisisse dicat᷑ nõ
putand̾ est posse sufficere s c̃tu
manifestũq docum̃tuq de
tantare nõsegnus azenduze
faciat rem tuadilectio frat̾ rus¬
tice suimoris et aptãmasnor

Expanded text:
ideretur ingerere, et Ecclesiam Dei ubique positam hac offensione turbare, praecipue cum eodem ipso volente huc se perrexisse firmarent, ad dilectionem vestram scripta direximus, ut Ecclesiae cujus rector tali casu tenetur astrictus visitationem congruam reddatis. Verum quia nunc idem ipse venit huc pontifex falsaque omnia de se jactata disseminat; tu rerum fide solertissime perquisitan alio quocunque loco probatur repente collapsus, vocesque dedisse confusas, et spumas ore jactasse; quanta fieri potest examinatione quaeratur. Quod tamen sive non possit aliquotum factum testificatione firmari, sive nunquam contigisse dicatur; non putandum est posse sufficere, sed certum manifestumque documentum, quia de tanta re non segnius agendum est. Faciat rem tua dilectio, frater Rustice, sui moris et aptam magno
Abbreviated transcription (Latin):
llnd̃ sane qḋ ad saedotaleir
ꝑtinet dignitatem ⁊ int̾ oĩa
uolumus canonũ statuta ẜ¬
cũ uͥ mĩores st̃ pleres mioresq cõuẽtus
prebrorum cura sufficiat. epalia
aut̃ gubnaculanonnisi inma¬
ioribꝰ ppłis et freq̃tiorib ciuita¬
tibus oporteat presiȯem ne qd
sc̃orumpatrũ dumut inspirat

Expanded text:
llud sane quod ad sacerdotalem pertinet dignitatem, inter omnia volumus canonum statuta scum ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula, nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne quod sanctorum Patrum divinitus inspir
Abbreviated transcription (Latin):
cepint. T Ercio si aute tps or¬
dinatois sueqͥnichil hr̃e urdebãtur
et pꝰordinatõm aliqua inueĩsse
noscunt. an possint e arclinq̃re qͥo
uoluint an nõ. Quarto si desuiᷤ
adquisisse noscũcur. anutriq cõit̾

Expanded text:
io, si ante tempus ordinationis suae, qui nihil habere videbantur et post ordinationem aliqua invenisse noscuntur, an possint ea relinquere quibus voluerint, an non? Quarto, si de suis acquisisse noscuntur, an utrique communiter,
Abbreviated transcription (Latin):
et licet nẽmem diuini tunori
concepnendo uire uirado arbit᷑¬
Intur in memorem ut saluti ꝓpͥe
ulluzi comodum anponat cũni
ad salutis timorem ex necita
neslige non modo adu̾sus ac¬
icipietem set et adusus danter
laccu sandi cueris tanqͣm publi
cum crim̾ cocedimus facultate
quadruplipena eum qui cõuie¬
cus funt moclis omib ferien¬

Expanded text:
Et licet neminem divini timoris contemnendo iureiurando arbitramur immemorem, ut saluti propriae ullum commodum anteponat, tamen, ut ad salutis timorem et necessineglegere, non modo adversus accipientem, sed etiam adversus dantem accusandi cunctis tamquam crimen publicum concedimus facultatem, quadrupli poena eo qui convictus fuerit modis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
atet symomacos nelutip¬
mos et precipuos heticos
¶ab omĩbus sidelibus ee respue¬
dos. et si cõmoiti non resipuerit
ab extis etiam potestatib op¬
primendos omia enim crimiñ
ad compatõm symomace resis
q̃i pronichiloreputant. His¬
que ecc̃a seuitate disciplina pat̾
est ulcisciostendetes quibus ac¬
cusantib uł testificantib sũt¬
qlibet conuincedi. quo iudice
quisq debeat condepnari ł ab¬
solui si cansa uitiata fuit. quo
remedio possit sbleuar si accus¬
sacores defecerintan reus sit co¬
gend adpintatõm et ut facili
pateat qd̃ ⁊ dictun sums exem¬
plum ponatur ib occulis inquo
auctates hincinde controusan¬
tes distiaitur et qd sãctorum
pacrum sensiat auctas liquido

Expanded text:
atet simoniacos veluti primos et precipuos hereticos ab omnibus fidelibus respuendos et si commoniti non resipuerint, ab exteris potestatibus reprimendos. Omnia enim crimina ad comparationem simoniace heresis quasi pro nihilo reputaquae ecclesia severitate disciplinae parata est ulcisci, ostendentes quibus accusantibus vel testificantibus quilibet sint convincendi; quo judice quisque debeat condemnari vel absolvi; si causa vitiata fuit, quo remedio possit sublevari; si accusatores defecerint, an reus sit cogendus ad purgationem. Et ut facilius pateat quod dicturi sumus, exemplum ponatur sub oculis, in quo auctoritates hinc inde controversantes distinguantur, et quid sanctorum Patrum sentiat auctoritas liquido
Abbreviated transcription (Latin):
tatem pacietes cessante necessitate
unfitus renũciare cogunt quemieis
mifacõis indulsit intinto se relisi¬
ose uinentes cum arengione ceslan¬
int priulegus exuntur que relizio¬
sa ꝯusatiom̾int. priuilia ergo quei
rels iosis domib cocedunt᷑ uł in eo

Expanded text:
tatem patientes, cessante necessitate, beneficiis renunciare coguntur que eis miserationis indulsit intuitus, sic religiosem viventes, cum a religione cessaverint, privilegiis exuuntur que religiosa conversatio meruit. Privilegia ergo que religiosis dom
Abbreviated transcription (Latin):
clando an sit pcc̾m ẽe sortilegui. Tei¬
cio aquib genus diuinatois supnt
exordium. Grarto qͥt sut guadi¬
umationis. Grinto ansortiłsi
uł duuni sunt excoicandi sicessare
nouunt. S ertoan excoicatus
ab ep̃o possit recociliar ap̃bro illo ĩ¬
consulto. S eptimo simoriẽtibꝰ

Expanded text:
m esse sortilegum? Tertio, a quibus genus divinationis sumsit exordium? Quarto, quot sint genera divinationis? Quinto, an sortilegi vel divini sint excommunicandi, si cessare noluerint? Sexto, an excommunicatus ab episcopo possit reconciliari a presbytero, illo inconsulto? Septimo, si morientibus
Abbreviated transcription (Latin):
huicordini opari. It̾ iei. Quoci¬
ens ẜmomalus deorenio ꝓcedat.
Tociens u̾o loqm̾ aut non
oportimo loco autnout conuenit
audientib tociens ẜmomalus ꝓ¬
cedit deorenro ad destructionem¬
Rorum qui auduit consrdemusi

Expanded text:
huic ordini operari. C. XXI. Quoties sermo malus de ore nostro pracedat.oties vero loquimur, aut non mportuno loco, aut non ut convenit audientibus, toties sermo malus procedit de ore nostro ad destructionem eorum qui audiunt. Consideremus
Abbreviated transcription (Latin):
ubis nonopibus decet.
Emo recte monitoris pĩn
suscipit nisi qui actibꝰsius erra¬
ta condepnat⁊ amorem ninoce¬
cie conu̾sacõe demonstrat. It¬
celestinus pp̃. Careat ordie que
prestat quiidignũ sblimare ñ

Expanded text:
bis, non operibus docet. Nemo recte monitoris personam suscipit, nisi qui actibus suis errata condemnat, et amorem innocentiae conversatione demonstrat. C. III. Careat ordine, quem praestat, qui indignum sublimare n
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur ingere eteccliam deiu¬
q positam hac offencoe turbare
pcipne cumeo demiponolente
hue se porrexisse affirmaret ad
dilectomuram scripta dileximꝰ
ut ecc̃e cuius rector tali casu te
ipe uenit huc pontifex falsa qͦq
onia de se iactata disseminat.
repente plapiꝰ uocesq dedisse
confusas et spumas ore iactas¬
se qͣnca fier pot̃ examinacione
q̃ratur. qdi tn siue non possit ali¬
quorum sc̃m testificatoe fummñri
aiue nũqͣm contisisse dicat᷑ nõ¬
S prtand̃ est posse sufficere s c̃tu
manifestũq docĩtumqr de
tanca re noseomus azendure
faciat rem tuadilectio frat̾ rus¬
tice suimoris et aptã masuoi
bontificiut eum xxx. dieb tecił
ẽe costituas eñq camib indif¬
ferent᷑ uti nccia probatione cõ¬

Expanded text:
etur ingerere, et Ecclesiam Dei ubique positam hac offensione turbare, praecipue cum eodem ipso volente huc se perrexisse firmarent, ad dilectionem vestram scripta direximus, ut Ecclesiae cujus rector tali casu tenunc idem ipse venit huc pontifex falsaque omnia de se jactata disseminat; repente collapsus, vocesque dedisse confusas, et spumas ore jactasse, quanta fieri potest examinatione quaeratur. Quod tamen sive non possit aliquorum factum testificatione firmari, sive nunquam contigisse dicatur, non putandum est posse sufficere, sed certum manifestumque documentum, quia de tanta re non segnius agendum est. Faciat rem tua dilectio, frater Rustice, sui moris, et aptam magno pontifici, ut eum triginta diebus tecum esse constituas, eumque carnibus indifferenter uti necessaria probatione com
Abbreviated transcription (Latin):
taliratoe discute dm̃no rei apd̾
posforem sic hacrenus possessu
est uidelicet ꝑmanẽtent simo¬
nastium pfatum sci throdor fi¬
nes de quibus causatio motaẽ

Expanded text:
 rei apud possessorem, sicuti hactenus possessum est, videlicet permanente, ut si monasterium praefatum sancti Theodori fines, de quibus causatio mota es
Abbreviated transcription (Latin):
gerere cupit diestatuta aduditi¬
in electoriundicũ ep̃s mimime
occurrit acoione suspendi tadez
renoliatoiudirio accusator espa¬
utrum ab accusatõe ꝓhibitꝰ ꝑso¬
nam testificãtis possit assumere
Ouartoantõ possit ee accãtor⁊
tesfis. Orinto andie ꝯstituta
ion occirrens a coione sit remo¬
uend. Sexto si mep̃or iudi

Expanded text:
gerere cupit; die statuta ad judicium electorum judicum episcopus minime occurrit; a communione suspenditur; tandem revocato judicio accusator culpa, an ab accusatione prohibitus personam testificantis possit assumere? Quarto, an idem possit esse accusator et testis? Quinto, an die constituta non occurrens a communione sit removen
Abbreviated transcription (Latin):
q.u. qui
E ꝯfitetur se pati ꝯtrou̾siaz
tatus frustra postłat dari
sibi potestatem accusandi eum
qui se suum dumesse fatet. Ca
uerolib̾ali t̾minata sifuus ꝓnũ¬
tiatus fu̾it dũm suñ acc̃ãrẽ nõ

Expanded text:
. Qui confitetur se pati controversiam status, frustra postulat sibi dari potestatem accusandi eum, qui se suum dominum esse fatetur. Causa vero liberali terminata, si servus pronunciatus fuerit, dominum suum accusare, non
Abbreviated transcription (Latin):
ẜius cuꝯlibet domꝰ cuius¬
xumiq crimis delator atq accu¬
sator emserit eius extimatõem
capitis atq fortunas petiturus
cuius familiantatim heserit ł¬

Expanded text:
iuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimatione caput atque fortunas petiturus, cuius familiaritati vel dom
Abbreviated transcription (Latin):
Iofficia sclari ad prĩcipale
non nestibulum actionis
rogans tam inpudes iuenitur
qui incelesti milicia que ꝑꝑesiꝰ
pondanda est it et sic̃ aurum re¬
petitis isnib explor ãda stati
dux ẽe desid̾at cum tyro aũ nõ
fuit et prius uelit doc̾e ꝙͣ disce

Expanded text:
officia saecularia principalem locum non vestibulum actionis rogans, tam imprudens invenitur, ut in coelesti militia quae penitus ponderanda est, et sicut aurum repetitis ignibus explorandum statim dux esse desiderat, cum tiro ante non fuerit, et prius velit docere quam disce
Abbreviated transcription (Latin):
tis cognouisse dinoscit. Qc
aplice mãsuetiromis gr̃a am¬
uence acetis que sacdotium¬
pediunt criminibꝰ tam tui
et uitam tuam religiosam a¬
dientes ab huiꝯte pec̃i uincłẽ
absolucumin suscepto sacdo¬
li offõ confirmanꝰ. It.

Expanded text:
uus cognovisse dignoscitur, nos apostolicae mansuetudinis gratia admonente a ceteris quae sacerdotium impediunt criminibus tam tui et vitam tuam religiosam audientes, ab hujus te peccati vinculo absolutum in suscepto sacerdotali officio confirmamus.
Abbreviated transcription (Latin):
et testes ex fribꝰ suis ꝓlucũt ne¬
soclatoribus peccuiam credide¬
runt ut exeorum mercib eo
anilli cestes sint audiẽdi. Ter¬
cio an illud sit usuras exigere

Expanded text:
 testes ex fratribus suis producunt; negotiatoribus pecuniam crediderunt, ut ex eorum mercibus eman illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere
Abbreviated transcription (Latin):
tet ꝙulis non licet stare corã
idice.His ita respondet᷑ pro¬
betur ꝑfectis iniuditio stare
ptando lucrum s n nõ euitã
dapnumułalit aliudẽ sua p̃ꝰ¬

Expanded text:
tis non licet stare coram judice. § 1. His ita respondetur: Prohibetur perfecto in judicio stare captando lucrum, sed non evitado damnum. Vel aliter: Aliud est sua p
Abbreviated transcription (Latin):
adasrtom ꝓp̾e cause ꝓcedit. Hic
ntrum ab accusatoe ꝓhibitꝰ ꝑso¬
nam testificãtis possit assumere
tesfis. Orinto andie ꝯstituta

Expanded text:
ropriae causae procedit. Hic , an ab accusatione prohibitus personam testificantis possit assumere? testis? Quinto, an die constituta
Abbreviated transcription (Latin):
Sset sola.xl. annorum curricula
religiosis domibꝰ opponantur
nõ solum incet̾is rebꝰ. set etia
in lecatis et rẽditatib. S ĩcut

Expanded text:
sed sola XL. annorum curricula religiosis domibus opponantur, non solum in ceteris rebus, sed etiam in legatis et hereditatibus. Grat
Abbreviated transcription (Latin):
pi noni castellisneq in
modicis cuuiratib debent
consticuis preb̾ri ꝑ castella et
moclicas ciuitates atq uillas
debẽt ab epĩs ordinan et ponisi¬

Expanded text:
 non in castellis, neque in modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella et modicas civitates atque villas debent ab episcopis ordinari et poni,
Abbreviated transcription (Latin):
Dem qui eccasticis oisci¬
plinis ĩbuti non sunt et
temꝑni approbatõe discus¬
si non sunt ad sumũ sacͥdo¬
tium non aspirent ¶Bide

Expanded text:
em qui ecclesiasticis disciplinis imbuti, et temporum approbatione discussi non sunt, ad summum sacerdotium non aspirent. Unde