comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus canẽ: sic qͥtͣnsit impatiens cõmiscetur rixe alt̾ius
Sic̃ noxiꝰ ẽ qͥ mittit lanceas ⁊ sagittas ĩ mortẽ: sic uir̾
qͥ fraudulent̃ nocet amico suo. Et c̾ fuerit dep̾hensꝰ:
dic̃. Ludens feci. Cum defecerint ligna extinguet᷑ ignis:
et susurrone subtracto uirgia conquiescunt. Sicut
carbones ad primas et ligna ad ignem. si ħo tracundus
suscitat rixas. uerba susurronis qͣsi simplicia: ⁊ ip̃a per¬
ueniunt adintima uentris. Quomͦ si argentosordido
ornare ueł uas fictile: sic labiatum̃tia c̃ pessimo corde
sotiata. Labiis suis intelligit᷑ u̾micꝰ: cũ ĩ corde tracta

Expanded text:
r rixae alterius. Sicut noxius est qui mittit sagittas, et lanceas in mortem: ita vir, qui fraudulenter nocet amico suo: et cum fuerit deprehensus, dicit: Ludens feci. Cum defecerint ligna, exstinguetur ignis; et susurrone subtracto, jurgia conquiescent. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
a scientie. Tolle uestim̃tũ eiꝰ qͥ fideussor extitit alie¬
ni: ⁊ ꝓextͣneis aufer pignus ab eo. Suauis ẽ hoĩ pa¬
nis mendacii: et pꝰea implebit᷑ os eiꝰ calculo. Cogita¬
tiones consiliis roborabunt᷑: ⁊ gub̾naculis tractan¬
dasunt bella. Ei qui reuelat mysteria ⁊ambulat
fraudiilent̃ ⁊ dilatat labia sua: non cõmiscedais.
Qi maleclicit patͥ suo ⁊ mat̾: extinguet᷑ luc̾na eiꝰ in

Expanded text:
estimentum eius qui fideiussor extitit alieni et pro extraneis aufer pignus ab eo suavis est homini panis mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patri s
Abbreviated transcription (Latin):
rum gr̃a bona. Diues ⁊ pauꝑ obinau̾unt qͥ: utͥusq o¬
perator ẽ dominꝰ. Callidꝰ uidit malũ et abscondit se.
ĩnocens ꝑtͣnsiit ⁊̃ afflictꝰ ÷ dampno. finis modestieti¬
mor dñi: diuitie ⁊ gła et uita. Arma ⁊ gladii ĩ ina
ꝑu̾si: custos autẽ aĩe sue. longe recedit ab eis. Pu̾¬
bium ẽ adolescens iuxta uiã suã. etiã cũ senuerit ñ rece¬
det ab ea. Siues pauꝑib imꝑat. ⁊ qͥ accipit minuũ:¬

Expanded text:
usque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus im
Abbreviated transcription (Latin):
dentie: nisi ea dixeris que u̾sant᷑ in corde eiꝰ. Impr
cum in ꝓfundum uen̾it pecc̃oꝵ cõtempnit: s seqͥt᷑
eum ignominia ⁊ opprobriũ. Aqua ꝓfunda u̾ba
ex ore uiri: et torrens reclundans fons sapientie. Ac¬
ciꝑe ꝑsonam impii ĩ iudicio ñ ẽ bonũ: ut declines
aueritate iudicii. Labia stulti ĩmiscent serixi̾. ⁊
ros eiꝰ uirgia ꝓuocat. Os stulti cont̾cio eiꝰ: ⁊ labia ip̃¬

Expanded text:
dentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius dentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit sed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia ill
Abbreviated transcription (Latin):
cingrstus cõꝓbat᷑. Hõstultꝰ plãudet manib cum
spopõd̾it ꝓ amico suo. Qͥ meclitat᷑ cdiscordias dili¬
gre rixas: et qui exaltat os sium querit ruiam.
Oi ꝑũsi cordis est non inueniet bonum: et cͥuer¬
tit linguam incidet in malum. Natꝰ ÷ stultꝰ in
ignominia sua s nec pr in fatuo letabit᷑. Animꝰ
gaudens etatem floridam facit: sp̃c tristis exicat¬
ossa. Munera de sinu impĩ accipit: ut ꝑu̾tat se¬
mitas iudicii. In facie pridentis lucet sapientia:
oculi stultoꝵ infinib t̾re. Irapris filiꝰ stultꝰ ⁊ dolor
matris que genuit eũ. Non ẽ bonum dampnum
inferre iusto: nec ꝑcute pͥncipẽ qui recta iudicat.
O moderat᷑ sermones suos doctus et prudens ẽ: ⁊
p̃ciosi sp̃c uir eruditꝰ. Stultꝰ qͦ si tacuerit sapiẽs
reputabit᷑: et sicomp̾sserit labia sua intelligens:
Occasiones querit qui uult reced̾e ab amico: omni
tẽꝑe erit exꝓbrabilis. Non recipit stultꝰ uerba pri¬

Expanded text:
obatur homo stultus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur discordiam diligit rixas et qui exaltat ostium quaerit ruinam qui perversi cordis est non inveniet bonum et qui vertit linguam incidet in malum natus est stultus in ignominiam suam sed nec pater in fatuo laetabitur animus gaudens aetatem floridam facit spossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum non est bonum damnum inferre iusto nec percutere principem qui recta iudicat qui moderatur sermones suos doctus et prudens est et pretiosi spiritus vir eruditus stultus quoque si tacuerit sapiens putabitur et si conpresserit labia sua intellegens occasiones quaerit qui vult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba pru
Abbreviated transcription (Latin):
dit columpnas .uii. Immolauit uictimas suas:
miscuit uinũ et ꝓposuit mensam suã. misit ancil¬
las suas ut uocarent ad arcem. et ad menia ciuita¬
tis. Si quis est ꝑuulus. ueniat ad me. Et insipi¬
entib locuta ẽ. uenite comedite panẽ meũ: et bibi¬
impium. generat maculã sͥ. Noli arguere derisorẽ.
ne od̾it te. Aigue sapientẽ: ⁊ diliget te. Sa sapi¬

Expanded text:
immolavit victimas suas, miscuit vinum, proposuit mensam suam. Misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem, et ad moenia civitatis. Si quis est parvulus, veniat ad me, et insipientibus locuta est: Venite, et comedite panem meum, et bibiimpium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. da sapi
Abbreviated transcription (Latin):
noxia cupient. ⁊ impriidentes odibunt scien¬
tiam: Conuertimini ad correptionẽ meam.
En ꝓferam uob̃ sp̃m meum et ostendam u̾bame¬
a. Quia uocaui et reniustis extendi manum
meam et non fuit qui aspiceret. despexistis omne
consilium meum: ⁊ increpationes meas negle¬

Expanded text:
ia cupiunt et inprudentes odibunt scientiam convertimini ad correptionem meam en proferam vobis spiritum meum et ostendam verba mea quia vocavi et rennuistis extendi manum meam et non fuit qui aspiceret despexistis omne consilium meum et increpationes meas negle
Abbreviated transcription (Latin):
odit moriet᷑. Inferniis ⁊ ꝑditio corã dño: qͣnto
magis corda filioꝵ hominũ: Non amat pe¬
stiłens eũ qͥ se corripit: nec ad sapientes gͣditur.
Cor gaudens exhilarat faciem. inmerore ani¬
mi deicit᷑ sp̃c. Cor sapientis querit doctͣnam: ⁊
os stiutorum pascit᷑ imꝑicia. Om̃is dies pauꝑẽs ma¬
li. secura mens qͣsi iuge conuiuium. ¶ell̾ poꝵ
c̃timore dñi: Quod thesauri magni insatiabiles
tulum saginatum cum odio. uir tracundꝰ ꝓuocat
rixas. qui patiens ẽ mitigat suscitatas. It̾ impio¬
rum qͣsi sepes spinarum: uia ustoꝵ absq offen¬
diculo. filius sapiens letificat patrem: et stultꝰ
h̾o despicit matrem suã. Stulticia gaudiũ stulto:
et uir prudens dirigit gressus suos. Dissipant᷑
sermo opportumus est optimus. Semitauite suꝑ
erucditum. ut declinet de inferno nouissimo. Do¬
mus suꝑborum demoliet᷑ dominus: et fumos fa¬
ciet t̾minos uidue. Abhominatõ domini cogitatio¬
nes male: ⁊ putꝰ sermo pulcherrimus firmabitur

Expanded text:
no quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali stimore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles.tulum saginatum cum odio. Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gressus. Dissipantur sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nem aĩe sue in gaudio eiꝰ non mise: ebit᷑ extͣne¬
us. Domꝰ impioꝵ delebit᷑: tab̾nacula iustoꝵ
g̾minabunt. Est ua que uidet᷑ homini iusta:
nouissima autemeiꝰ declucunt ad mortem.
Risus dolore miscebit᷑: et extrema gaudii luc¬
tus occupat. Uiissurs replebitur stultꝰ: ⁊ suꝑ
eum erit iur boñ. Innocens credit omni u̾bo: astutꝰ
considerat gressus suos. Sapiens timet ⁊ declinat
amalo. stultꝰ transilit et confidit. Impatiens oꝑa¬
bit᷑ stulticiam: et uir u̾bosus odiosus ẽ. Possideb̾t
paruuli stulticiã: et astiiti expectabunt scientiã.

Expanded text:
nem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extranenem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus imgerminabunt. Est via, quae videtur homini justa: novissima autem ejus deducunt ad mortem. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ualib pr̃m: et aliis congregant᷑ absc uidicio. Qi
parcit uirge odit filium suum: qui autem dilt
git illum instant̃ erudit. Iustus comedit ⁊ re¬
plet animam suam: uenter autemimpiorũ ĩ¬
saturabilis. Sapiens mulier edificat domũ suã:
ĩsipiens extructam qͦ destruit manib suis. Am¬
bulans rectoitinere ⁊ timens dm: despicit᷑ ab eo qͥ
infami gradit᷑ uia. In ore stulti uirga suꝑbie: la¬
bia autem sapientium custodiunt eos. ubi ñ ft̃
bones p̾sepe uacuum est: uͥ autem plurime se¬
getes. ibi manifesta fortitudo boum. Cestis fideł
non mentit᷑: ꝓfert autem mendacium dolosus
testis. Querit derisor sapientiã ⁊ ñ inueniet. do¬
ctrina prudentium facił. uade contͣ uirum stul¬
tum: et nescit labia prudentie sapientie. Calli
diest intelligere uiamsuam: et imprudentia
stultoꝵ errans. Stultos illudit peccatum inter
iustos morabit᷑ gr̃ã. Eor qd̾ nouit amaritudi¬

Expanded text:
valibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui valibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virggit illum: instanter erudit. Justus comedit et replet animam suam: venter autem impiorum insaturabilis. Sapiens mulier edificat domum suam: insipiens extructam quoque destruet manibus. Ambulans recto itinere: et timens Deum: despicitur ab eo qui infami graditur via. In ore stulti virga superbie: labepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia calldi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudi
Abbreviated transcription (Latin):
a festinata minuerur: q̃ autẽ paulatim colligit᷑
manu. multiplicabit᷑. Spes qͣ differtur affligit
animã: lignum uite desiderium ueniẽs. Qui de¬
trahit alicui rei ip̃e se infuturo obligat: qͥ autẽ
timet p̾ceptum in pace u̾sabit᷑. Filio doloso nichil
tur uia eiꝰ. Lex sapientis fons uite: ut declinet
aruina mortis. Doctrina bona dabit grãm: in
itinere contemptoꝵ uorago. Astutus omnia a¬
git cum cõsilio: qui autẽ fatuus est aꝑit stulticiã.
Nunci impii cadet in malum: legatus fidelis sa¬
nitas. Egestas et ignominia ei qui deserit discipli¬
nam: qͥ autem adquiescit arguenti glificabit᷑.
Desiderium si cõpleat᷑. delectat animam: detestã¬
tur stulti eos qui fugiunt mala. Quicũ sapienti¬
b gradit᷑ sapiens erit: amitꝰ stultorum efficiet᷑ simi¬
li. Peccatores ꝑsequet᷑ malum: et iustis retribuẽtͦ
bonã. Bonus relinquet h̃edes filios ⁊ nepotes: ⁊ cu¬
stoditur iusto substantia pecc̃oris. Multi cibi ĩ no¬

Expanded text:
 autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti pientis fons vitae ut declinet a ruina mortis doctrina bona dabit gratiam in itinere contemptorum vorago astutus omnia agit cum consilio qui autem fatuus est aperit stultitiam nuntius impii cadet in malum legatus fidelis sanitas egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam qui autem adquiescit arguenti glorificabitur desiderium si conpleatur delectat animam detestantur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in no
Abbreviated transcription (Latin):
Q emoue ate os prauum: et de trabentia labia
sint ꝓcul ate. Oculi tui recta uideant: ⁊ palpebͤ
tue precedant gressus tuos. Sirige semitampe¬
dib tuis: ⁊ omnes uie tue stabilient᷑. Ne decli¬
nes ad dexteram neq ad sinistram: auerte pedẽ
tuum amalo. uias enim que a dextris sunt no¬
uit dominus. Querse uero sunt que asinistris
sunt. Ip̃e autem rectos faciet cursus tuos. itine¬
ra autem tua in pace ꝓducet. silimi attende
sapientiam meã ⁊ prudentie mee inclina au¬
rem tuã ut custodias cogitationes et lisciplinã
labia tua conseruent. fãuus enim stillans la-¬
bia meretricis: et nitidiꝰ oleo guitur eiꝰ. Noius¬
sima autem illus amara quasi absinchium:
et acuta qͣsi lingua eiꝰ gladĩ biceps. Pedes eius
descendunt in mortem. ⁊ adinferos gressus illiꝰ
penetrant. Isemitam uite non ambulant:

Expanded text:
remoue a te os prauum, et detrahentia labia remoue a te os prauum, et detrahentia labia sint procul a te. oculi tui recta uideant et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. dirige semitam pedibus tuis, et omnes uiae tuae stabilientur. nec declines in dexteram aut in sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius. nouissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penetra
Abbreviated transcription (Latin):
uite. uiam sapientie monstrabo tͥ: ducã te ꝑ se¬
initas equitatis. Quas cum ingressus fueris non
artabunt᷑ gressus tui: et currens non habebis of¬
fendiculum. Tene disciplinam ne dimitras eũ:
custodi illam quia ip̃a ẽ uita tua. Ne delecteris
semitis impiorum: nec tͥ placeat malorum ui¬
a. fuge ⁊ ab ea nectranseas ꝑillam. declina et
desere eam. Non enim dormiunt nisi cum male¬
fecerint. nec rapit᷑ sompnus ab eis nisi supplanta¬
uerint. Cometlunt panem impietatis. ⁊ uinũ
iniquitatis bibunt. Iustorum autem semita qͣsi
lux splendens procedit: ⁊ crescit usq ad ꝑfectam
diem. Nia impioꝵ tenebrosa: nesciunt uͥ corru¬
unt. filimi ausculta sermones meos: ⁊ adeloqͥa
mea inclina aurem tuam. Ne recedant ab oculis
tuis: custodi ea in medio cordis tui. uita enim sũt
inuenientib ea: ⁊ uniuerse caam sanitas. Omi¬
custodia serua cortuum: quia ex ip̃o uita ꝓcedit.

Expanded text:
vitae viam sapientiae monstravi tibi duxi te per sevitae viam sapientiae monstravi tibi duxi te per semitas aequitatis quas cum arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebrosa nesciunt ubi corruant fili mi ausculta sermones meos et ad eloquia mea inclina aurem tuam ne recedant ab oculis tuis custodi ea in medio cordis tui vita enim sunt invenientibus ea et universae cacustodia serua cor tuum, quia ex ipso uita procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem iustorum benedicent᷑. Illusores ip̃e deludet:
et mansuetis dabit gratiam. Głam sapientes
possidebunt: stultoꝵ exultatio ignominia. Au¬
dite filii disciplinam patris. ⁊ atcendite ut scia¬
tis prudentiam. Donum bonum tribuam uob̃.
legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filiꝰ
fui patris mei tenellus. et unigenitus corã ma¬
tre mea: ⁊ docebat me atq dicebat. Suscipiat.
uerba mea cor tuum. custodi p̾ceptamea ⁊ uiuet
ꝑosside sapientiam. posside prudentiam: ne obli¬
uiscaris neq declines auerbis oris mei. Ne dimi¬
ttas eam et cristodiet te: dilige eam et seruabit te.
Principium sapientie posside sapientiam: ⁊ in
õmni possessione tua adquire prudentiã. Arripe
illam. et exaltabit te. Glorificaberis ab eacum eã:
fueris amplexatus. Qabit capiti tuo augmenta
gr̃atum: ⁊ corona inclita ꝓteget te. Auclifilimi
et suscrpe uerba mea: ut multiplicent᷑ tͥ anni

Expanded text:
tem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet tem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia audite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque dicebat suscipiat verba mea cor tuum custodi praecepta mea et vives posside sapientiam posside prudentiam ne obliviscaris neque declines a verbis oris mei ne dimittas eam et custodiet te dilige eam et servabit te principium sapientiae posside sapientiam et in omni possessione tua adquire prudentiam arripe illam et exaltabit te glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus dabit capiti tuo augmenta gratiarum et corona inclita proteget te audi fili mi et suscipe verba mea ut multiplicentur tibi anni
Abbreviated transcription (Latin):
stabiliuit celos prudentia. Sapientia illiꝰ erupe¬
runt abyssi: et nubes rore concrescunt. filimi
ne effluant hec ab oculis tuis. Custodi legem
atq consilium: et erit uita anime tue. ⁊ gracia
faucib tuis. Tune ambulabis fiducialit̃ in ui¬
a tua: ⁊ pes tuus non impinget. Si dormieris ñ
timebis quiesces. ⁊ suauis erit sompnus tuus. Ne
paueas repentino terrore: ⁊ irruentes tͥ potentias
impiorum. Dominus enim erit in latere tuo. ⁊
custodiet pedem tuum ne capiaris. Noli ꝓhib̾e
benefacere eum qui potest siuales et ip̃e benefac.
Ne dicas amico tuo uade ⁊̃ reuertere ⁊ cras dabotͥ.
cum statim possis dare. Ne moliaris amicotuo
malum: cum ille inte habeat fidutiam. Ne cõ¬
tendas aduersus hominem frustra: cum ip̃e ni
chil t̾ mali fecerit. Ne emuieris hominem ĩistũ
nec imiteris uias eius: quia abominatio dñieᷤ.
omnis illusoꝵ ⁊ cum simplicib sermotinatio eiꝰ.
Egestas a domino in domo impii: habitacula au¬

Expanded text:
stabilivit caelos prudentia sapientia illius eruperunt abyssi et nubes rore concrescunt fili mi ne effluant haec ab oculis tuis custodi legem atque consilium et erit vita animae tuae et gratia faucibus tuis tunc ambulabis fiducialiter in via tua et pes tuus non inpinget si dormieris non timebis quiesces et suavis erit somnus tuus ne paveas repentino terrore et inruentes tibi potentias impiorum Dominus enim erit in latere tuo et custodiet pedem tuum ne capiaris noli prohibere benefacere eum qui potest si vales et ipse benefac ne dicas amico tuo vade et revertere et cras dabo tibi cum statim possis dare ne moliaris amico tuo malum cum ille in te habeat fiduciam ne contendas adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula au
Abbreviated transcription (Latin):
tia p̃parat uitam et sectatio maloꝵ mortẽ. Abho¬
minabile domino cor ꝓͦuum: ⁊ uoluntas elꝰ in
hiis qui simplicit̃ ambulant. Manus in manu
non erit innocens ma lus: sem̃ autem iustorũ
saluabit᷑. Circulus aureus innarib suis: mulier
pulchra et fãtua. Desiderium uistoꝵ om̃e boñ ẽ. p̃¬
stolatõ impioꝵ furor. Alii dĩuiclunt ꝓpria ⁊ ditioreͤ
fiunt: alii rapiunt non sua. et semꝑ in egestate st̃.
Anima que bñclicit impinguabit᷑ ⁊ qͥ inebriat.
ip̃e qͦ in ebriabit᷑. Qui abscondit frumenta ĩ tẽpe¬
maledicet᷑ in populis: benedictio autẽ suꝑ capnt
uendentium. Bene consurgit diluculo qui q̃rit
bona. Qi auteminuestigator maloꝵ e̾. oppͥme¬
tur ab eis. Qi cõfidit inliuitiis suis corruer: isti
autẽ qͣsi uirens folium gminabunt. Qi cõtͤbat¬

Expanded text:
tia praeparat vitam: et sectatio malorum mortem. Abotia praeparat vitam: et sectatio malorum mortem. Abominabile Domino pravum cor: et voluntas ejus in iis, qui simpliciter ambulant. Manus in manu non erit innocens malus. semen autem justorum salvabitur. Circulus aureus in naribus suis: mulier pulchra et fatua. Desiderium justorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. Alii dividunt propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. qui abscondit frumenta, maledictus in populis: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium germinabunt. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
pio nulla erit ultͣ spes et expectatio sollicitoꝵ peri¬
bit. Iustus de angustia liberatus est: ⁊ tradet᷑ impiꝰ
ꝓeo. Simulator ore decipit amicũ suum: iusti auͭ
libabunt᷑ scientia. In bonis iustorum exaltabit᷑ ciui
tas: ⁊ inꝑdinone impiorum enit laudatõ. Bene¬
dictione iustorum exaltabit᷑ ciuitas: ⁊ ore impioꝵ
subuertet᷑. Qui despicit amicũ suum indigens
corde est: uir autem prudens tacebit. Qui ambu¬
lat fraudulent̃ reuelat arcana: qui autem fide¬
lis est: celat amicii cõmissum. ubi non ẽ gubnator
populus corruet: salus autem uͥ multa consilia.
Affliget᷑ malo qui fidem facit pro extraneo. qͥ au¬
temcauet laqueos: securus erit. Mulier gratiosa
inueniet głam: et robusti habebunt cliuitias:
Benefacit anime sue uir misericors. qͥ autem on¬
delis ẽ: et ꝓpinquos abicit. Impius facit opꝰinstabi¬
le: seminanti autẽ iusticiã merces fidelis. Elemen¬

Expanded text:
pio nulla erit ultra spes et expectatio sollicitorum peripio nulla erit ultra spes et expectatio sollicitorum peribit iustus de angustia liberatus est et tradetur impius pro eo simulator ore decipit amicum suum iusti autem lit laudatio. Benedictione justorum exaltabitur civitas: et ore impiorum subvertetur. Qui despicit amicum suum, indigens corde est: vir autem prudens tacebit. Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana: Qui autem fidelis est animi, celat amici commissum: Ubi non est gubernator, populus corruet; salus autem ubi multa consilia. Affligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cavet laqueos, securus erit. Mulier gratiosa inveniet  Al. habebit gloriam: et robusti habebunt divitias. Benefacit animae suae vir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit opus instabile: seminanti autem justitiam merces fidelis. Clemen
Abbreviated transcription (Latin):
acetum dentib et fumus oculis: sic piger iis
qui miserunt eũ. Timor domini apponet dies:
⁊ anni impiorum breuiabunt᷑. Expectatio iu¬
stoꝵ leticia: spes autẽ impioꝵ ꝑibit. fortnudo sĩ¬
plicis uia domini: et pauor iis qui oꝑant᷑ malũ.
iustꝰ in et̾num non cõmouebit᷑: impii autem
non habitabunt suꝑ t̾rã. Os iusti ꝑturiet sapi¬
entiam: lingna prauoꝵ ꝑibit. Labia iusticõsi¬
derant placita: ⁊ os impiorum ꝑu̾sa. Statera
dolosa abhominatõ ẽ apud dm: ⁊ pondꝰ equum
uoluntas eiꝰ. ubi fuerit suꝑbia: ibi erit ⁊ cõtume¬
lia. Ubi autem humilitas: ibi ⁊ sapientia. Sim¬
plicitas iustoꝵ cliriget eos: ⁊ supplantatio ꝑu̾so¬
rum uastabit illos. Non ꝓderunt cliuitie ĩ die
ultõnis: uisticia autem lib̾abit amorte. Iusti¬
cia simplicis diuget uiameiꝰ. et in ĩpietate sua
corruet impiꝰ. Iusticia rectorum lib̾abit eos: ⁊ ĩ
insidus suis capientur iniqui. Mortuo homini ĩ¬

Expanded text:
m dentibus et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. timor domini adponet dies et anni impiorum adbreuiabuntur. expectatio iustorum laetitia: spes autem impiorum peribit. fortitudo simplicis uia domini, et pauor his qui operantur malum. iustus in aeternum non commouebitur: impii autem non habitabunt in terra. os iusti parturiet sapientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos et supplantatio peruersorum vastabit illos non proderunt divitiae in die ultionis iustitia autem liberabit a morte iustitia simplicis diriget viam eius et in impietate sua corruet impius iustitia rectorum liberabit eos et in insidiis suis capientur iniqui mortuo homine im
Abbreviated transcription (Latin):
uite increpatio cliscipline. Ut custodiant te a mu¬
liere mala: et a blanda lingua extranee. Non cõ¬
cupiscat pulchritudinem eiꝰ cor tuum: ne capi¬
aris nutib illius. Precium enim scorti uix uniꝰ
est panis. Mulier autem: uiri p̃ciosam animã ca-
pit. Nunquid abscondere potest homo ignem in
sinu suo. ut uestimenta illiꝰ non ardeant: aut ã¬
bulare suꝑ primas ut ñ cõburantur plante eiꝰ.ᷤ¬

Expanded text:
vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muvitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mulier autem viri pretiosam animam pit. Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant; aut ambulare super prunas et non comburantur plantae e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtas qͣsi uir armatꝰ. Siuero impiger fueris:
ueniet ut fons messis tua. ⁊ egestas longe fu¬
tur ore ꝑuerio. Annuit oculis: terit pede. di¬
gito loquiturꝰ: prauo corde machinat᷑ malum.
et in omni temꝑe uirgia seminat. Huic extẽ¬
plo ueniet ꝑditio sua. subito conteretur. nec
habebit ultͣ meclicinam. Sex sunt que odit do¬
minus: et septimum detestat᷑ anima eiꝰ. Oculoᷤᷤ
fullimes. linguam mendacẽ: manus effundentes
innoxium sanguinem. cor machinans cogitatõ¬
nes pessimas. pedes ueloces ad currendum in malũ:
ꝓferentem mendatia. testem fallacem ⁊ eum qͥ se¬
minat int̃ frẽs discordias. Conserua fili mi p̃cepta
patris tui: et ne dimittas legem matrie tue. liga
eam in corde tuo iugiter. ⁊ circunda gutturi tuo.
Cum ambulaueris gracliant᷑ tecum: cum dormi¬
eris custodiant te. ⁊ euigilans loquere cumeis.
quia mandatum lucerna est. ⁊ lex lux ⁊ uia

Expanded text:
peries quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, peries quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe futur ore perverso, Annuit oculis, terit pede, digito loquitur, Pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Huic extemplo veniet perditio sua, et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum detestatur anima ejus: Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem: Cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum in malum; Proferentem mendacia testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discordias: Conserva, fili mi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via
Abbreviated transcription (Latin):
impium: et funib peccõꝵ suoꝵ constringit᷑. Ip̃e
moriet᷑ quia non habuit disciplinam. ⁊ inulti¬
tudine stulticie sue decipietur. silimi si spopons
deris pro amico tuo defixisti apid extraneum
manum tuã. Illaqueatus es uerbis oris tui et
captus propriis sermonib. fãc gͦ quod dico fili
mi: ⁊ temet ip̃m lib̾a. quia incidisti in manꝰ
ꝓximi tui. Discurre festina: suscita amicum.
tuum. Ne dederis sompnum oculis tuis: nec
dormitent palpebre tue. Eruere qͣsi dai mula
de manu: et qͣsi auis de insidiis aucupis. Uade¬
ad formicam opiger: ⁊ considera uias eiꝰ ⁊ dis¬
ce sapientiam. Que cum non habeat ducẽ
nec p̃ceptorem nec principem: paratestate ci¬
bum sibi ⁊ congregat in messe quod comedat.
llsq quo piger dormis: quando consurges ex
sompno tuo: Paululum dormies. paululum
dormitabis. paulultm conseres manus ut dor¬
mias. ⁊ ueniet tͥ quasi uiator egestas. ⁊ pau¬

Expanded text:
impium et funibus peccatorum suorum constringitur ipse impium et funibus peccatorum suorum constringitur ipse morietur quia non habuit disciplinam et multitudine stultitiae deris pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis . Audad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam; quae cum non habeat ducem vel praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormis? Quando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pau
Abbreviated transcription (Latin):
domus eiꝰ. Ne des alienis honorẽ tuũ ⁊ annos tu¬
os crudeli ne forte impleant᷑ extranei uiribꝰ tu¬
is. et labores tui sint in domo aliena: ⁊ gemas
innouissimis qͣndo consumpseris carnes ⁊ corpꝰ
tuum. et dicas. Cur detestatus sum discipli¬
nam. ⁊ increpationib non adquieuit corme¬
um nec audiui uocem docentium me. ⁊ ma¬
gistris non inclinaui aurem meamͦ. Pene fu¬
i in omni malo: in medio eccl̃e ⁊ synagoge. Bi¬
be aquam de cysterna tua: et fluenta puteitui.
Diriuentur fontes tui foras: et in plateis aqͣs
tuas cliuide. Habeto eas solus: nec sint aliem
ꝑticipes tui. Sit uena uia bñdicta. ⁊ lestare c̃
muliere adolescentie tue. Cerua karissima. et
graussimus hinulus. Ubera eiꝰ in ebrient te om̃i
temꝑe: ⁊ in amore illiꝰ delectare iugit̃. Quare
seduceris filimi ab aliena. ⁊ foueris insinu al¬
terius: Respicit dominus uas hominis: ⁊om̃s
gressus illiꝰ considerat. Iniquitates sue capiunt

Expanded text:
domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli. Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes tuas, et corpus tuum. Et dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, Nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam: Pene fui in omni malo, in medio Ecclesiae et synagogae. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas tuas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui sit vena tua benedicta et laetare cum muliere adulescentiae tuae cerva carissima et gratissimus hinulus ubera eius inebrient te omni tempore in amore illius delectare iugiter quare seduceris fili mi ab aliena et foveris sinu alterius respicit Dominus vias hominis et omnes gressus illius considerat iniquitates suae capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ceptasuscipiet: stultꝰ cedit᷑ labiis. Qi ãbulat sim¬
plicit̾ ambulat confident̃: qui autem dep᷑uat ui¬
as suas: manifestꝰ erit. Qͥ annuit oculo dabit do¬
pacificat. Nen a uite os iusti: et os impioꝵ oꝑit
ĩiqͥtatẽ. Odium suscitat rixas: et uniu̾sa delicta
oꝑit caritas. In labiis sapientis inueniet᷑ sapien¬
tia: et uirga in dorso eiꝰ qui incliget corde. Sapien¬
tes absconclunt scientiã: os autẽ stulti cõfusioni

Expanded text:
cepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dor. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt sapientiam: os autem stulti confusioni
Abbreviated transcription (Latin):
pientia cunctis opib p̾ciosissimis: et omne deside¬
rabile ei non potest comparari. Ego sapientiaha¬
bito inconsilio: et eruditis intersum cogitationib.
Timor domini. odit malum. Arrogantiam ⁊ suꝑ¬
biam et uiam p᷑uam. ⁊ os bilingue detestor: Mheñ
e̾ consiliũ ⁊ equitas: mea prudentia. mea ẽ forti¬
tudo. Per me reges regnant: et legum conditoreᷤ
iusta decernunt. Pme principes imꝑant: ⁊ potẽ¬
tes decernunt iusticiã. Ego diligentes me diligo:
mina mea argento electo. Ininis iusticie ambu¬
lo: inmedio semitarum iudicii ut ditẽ diligẽteᷤ
me. ⁊ thesaures eorum repleam. Dbminus possedĩ
me ĩ untio uiaꝵ suarũ: anteꝙͣ qͥcqͣm face̾t apͥnci¬
pio. Ab eterno ordinata sum et ex antiquis anteꝙͣp¬

Expanded text:
pientia cunctis pretiosissimis et omne desidepientia cunctis pretiosissimis et omne desiderabile ei non potest conparari ego sapientia habito in consilio et eruditis intersum cogitationibus timor Domini odit malum arrogantiam et superbiam et viam pravam et os bilingue detestor meum est consilium et aequitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt per me principes imperant et potentes decernunt iustitiam ego diligentes mina mea argento electo. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii: Ut ditem diligentes et thesauros eorum repleam. Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio. Ab aeterno ordinata sum
Abbreviated transcription (Latin):
si auis festinet adlaqueum. et nescit qr de ꝑiełõ
a: neq decipiaris semitis eiꝰ. Multos enim uuilne¬
ratos deiecit: ⁊ fortissimi quiq interfecti sunt ab
ea. uie inferi domus eius. penetrantes in inferiora
mortis. Nunquid non sapientia clamitat. ⁊ prui-
cib suꝑ uiam in mediis semitis stans: iuxta portaᷤᷤ
ciuitatis in ip̃is forib loquitur dicens. Ouiri ad
uos clamito: et uox mea ad filios hominum. In¬
telligite paruuli astutiam: et insipientes animad¬
uertite. Audite qm̃ de reb magnis locutura sum:
et aꝑientur labia mea ut recta p̃dicent. ueritatẽ
meclitabit᷑ guitur meum: ⁊ labia mea de testabũ¬
tur impium. Iusti sunt omnes sermones mei. ⁊ ñ
est ineis prauum quid neq ꝑu̾sum. Recti sunt.
intelligentib. ⁊ equi inuenientib scientiã. Acci¬
pite disciplinam meam ⁊ non pecuniã: doctrinã
magis quam aurum eligite. Melior est enim sa¬

Expanded text:
si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo a neque decipiaris semitis eius. Multos enim uulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus eius, penetrantes ad inferiora re. Nunquid non sapientia clamitat, inquit Scibus super uiam in mediis semitcivitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et insipientes animadvertite audite quoniam de rebus magnis locutura sum et aperientur labia mea ut recta praedicent veritatem meditabitur guttur meum et labia mea detestabuntur impium iusti sunt omnes sermones mei non est in eis pravum quid neque perversum recti sunt intellegentibus et aequi invenientibus scientiam accipite disciplinam meam et non pecuniam doctrinam magis quam aurum eligite melior est enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
uaga: quietis in patiens. nec ualens ĩ domo cõsi¬
stere pedib suis: nunc foris. nunc in plateis. ñc
iuxta angulos insidians: app̾hensumq deoscu¬
lat᷑ iuuenem. ⁊ ꝓcaci uultu blandit᷑ dicens.
uitimas ꝑsalute debiii. hodie redditli uotaine
a. Iecirco egressa sum in occursum tuum: desi¬
derans te uid̾e ⁊ repperi. Intexu frͣnib lectum
meum: straui tapetib pictis ex egypto. Asꝑsi cu¬
bile meum myrra ⁊ aloe ⁊ cinnamomo. ueni ĩ¬
ebriemur uberib ⁊ fruamur cupitis amplexib:
donec illuceseat dies. Non est enim uir in domo
sua: abiit uia longissima. Sacculum pecunie sec̃
tulit: in die plene lune reu̾surus ẽ domũ suam.
Irresiuit eum multis sermonib. et blandiciis la¬
biorum protraxit illum Statim eam sequit᷑ qͣsi
bos ad uictimam ductus: et qͣsi agnus lasciuiens
et ignorans. et nescit quod ad uicula stultꝰ tra¬
hatur: donec tranfsigat sagitta iecur eiꝰ. uelut

Expanded text:
vaga quietis inpatiens nec valens in domo consivaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute dea. Idcirco egressa sum in occursum tuum, desiderans te videre et reperi. Intexui funibus lectulum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Aspersi cubile meum myrrha, et aloe, et cinnamomo. Veni, inebriemur uberibus, et fruamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit. In die plenae lunae reversurus est in domum suam. inquit, eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum; statim eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus; velut
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ substantiã domus sue tradet. Qi autẽ adult̃ ẽ:
ꝓpt̾ cordis inopiam ꝑdet animã suã. Turpitudinẽ
et ignominiam congregat s̃: et opptobrium illiꝰ ñ
delebitur: quia zelus et furor uiri non parcet ĩ
die uindicte. nec adquiescet cuiusc p̃cib: nec
suscipiet ꝓ redemptione dona plurima. fili micu¬
stodi sermones meos: ⁊ p̃cepta mea reconde t̾. fui.
gem meam qͣsi pupillam ocili tui. Liga eam in di¬
gitis tuis: scribe illam in tabulis cordis tui. Dicsa¬
pientie soror. mea es: et prudentiã uoca amicam
tuam. ut custodiat te amuliere extranea: ⁊ ab ali¬
ena que u̾ba sua dulcia facit. De fenestraem̃ do¬
mus mee ꝑcancellos prospexi: et uideo parulos
considero uecordem iuuenẽ qͥ tnͣsit ꝑ plateas. Iuxͣ
angulum et ꝓpeuiam domus illiꝰ gradit᷑: in obͤ¬
curo ad uesꝑascente die. innoctis tenebris ⁊ cali¬
gine. Et ecce muller occurrit illi ornatu meret᷑¬
cio: p̾parata ad capiendas animas garrula et

Expanded text:
tiam domus suae tradet qui autem adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva si pupillam oculi tui liga eam in digitis tuis scribe illam in tabulis cordis tui dic sapientiae soror mea es et prudentiam voca amicam tuam ut custodiat te a muliere extranea et ab aliena quae verba sua dulcia facit de fenestra enim domus meae per cancellos prospexi et video parvulos considero vecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris et caligine et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas garrula et
Abbreviated transcription (Latin):
et qui iniq agunt auferentur ex ea. filli mi ne
obliuiscaris uocis mee: ⁊ precepta mea custodi¬
at cor tuum. Longitudinem enim dierum. et
annos uite ⁊ pacem apponent tͥ. Misericordia
et ueritas non te deserant. Circundaeas gutturi
tuo. ⁊ describe in tabulis cordis tui: ⁊ inuenies gra¬
tiam et disciplinam bonam coram d̾o ⁊̃ hominib.
Habe fidutiam in domino ex toto corde tuo: ⁊ ne
innitaris prudentie tue. In omnib uiis tuis co¬
gita illum: et ip̃e diriget gressus tuos. Ne sis sapi¬
eus apud temet ip̃m: time dominum. ⁊ recede a malo.
Sanitas quippe erit umbilicotuo: ⁊ irrigatio os¬
sum tuorum. Honora dominum de tua substan
tia et de primitiis omnium frugum tuarum. et
implebuntur horrea tua saturitate ⁊ uino tor¬
cularia redundabunt. Disciplinam domini fi¬
li mi ne abicias: nec defictas cum ab eo corripi eriᷤ.
Quem enim diligit dominus corripit: et quia¬

Expanded text:
et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudinem enim dierum et annos vitae et pacem adponent tibi misericordia et veritas non te deserant circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui et invenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hominibus habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae in omnibus viis tuis cogita illum et ipse diriget gressus tuos ne sis sapiens apud temet ipsum time Dominum et recede a malo sanitas quippe erit umbilico tuo et inrigatio ossutia, et de primitiis omnium frugum tuarum: et implebuntur areae tuae saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias: nec deficias, cum ab eo corripieris: quem enim diligit Dominus, corripit: et qua
Abbreviated transcription (Latin):
tes simplicit̾. seruans semitas iustitie. ⁊ uias
sc̃orum custodiens. Tunc intelliges iusticiam et iu¬
ditium et eqruitatẽ ⁊̃ omnem semitam bonam: si
intrauerit sapientia in cortuum et scientia aĩe
tue placuerit. Consilium custodiet te ⁊ pruden¬
tia seruabit te: ut eruaris de uia mala abhomi¬
ne qui ꝑu̾sa loquitur. Qui relinquunt it̃ rectũ
et ambulant ꝑuias tenebrosas: quiletantur
cum malefecerint. ⁊ exultant in reb pessimis.
Quorum uie ꝑu̾se. ⁊ infames gressus eorum. ut
eruaris amuliere aliena et ab extranea que mol
lit seimones suos et relinquit ducem pub̾tatis
sue ⁊ pacti dei sui oblita est. Inclinata ẽ enimi
ad mortem domus eiꝰ: ⁊ ad inferos semite illius.
Omnes qui ingrediunt᷑ ad eam non reu̾tenturꝰ
nec apprehendent semitas uite. Ut ambules in
uia bona: et calles iustorum custodias. Q enĩ
recti sunt habitabunt in terra: et simplices
ꝑmanebunt in ea. Impii uero de terra ꝑdenturꝰ

Expanded text:
tas iustitiae et uias sanctorum custodiens. tunc intelleges iustitiam et iudicium et aequitatem et omnem semitam bonam. si intrauerit sapientia cor tuum et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala uunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere lit sermones suos et relinquit ducem pubertatis suae et pacti Dei sui oblita est inclinata est enim ad mortem domus eius et ad impios semitae ipsius omnes qui ingrediuntur ad eam non revertentur nec adprehendent semitas vitae ut ambules in via bona et calles iustorum custodias qui enim recti sunt habitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur
Abbreviated transcription (Latin):
i̾sti:. et imprudens ħo dissipabit illud. Qi seqͥt᷑ iꝰstici
tiũ ascendit sapiens: et destruxit robur fiducie eiꝰ.
Qͥ custodit os suum et linguã suã custodit ab an¬
gustiis aĩam suã. Suꝑb et arrogans uocat᷑ ĩ doctus:
qui inira oꝑat᷑ suꝑbiam. Desideria occidunt pigrum
Noluer̃t enim quicqͣm manꝰ eiꝰ oꝑari. Totadie cõcu¬
piscit ⁊ desid̾at. qͥ autẽ iustꝰ ẽ: tribuet. ⁊ ñcessabit.

Expanded text:
iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiiusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustititium ascendit sapiens et destruxit robur fiduciae eius qui custodit os suum et linguam suam custodit ab angustiis animam suam superbus et arrogans vocatur indoctus qui in ira operatur superbiam desideria occidunt pigrum noluerunt enim quicquam manus eius operari tota die concupiscit et desiderat qui aute
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. Pu̾sa uiauiri aliena ẽ: qui autẽ mundꝰ
ẽ rectum op̃ eiꝰ. Meliꝰ est sed̾e in angulo dogmatis: ꝙͣ
c̃ muliere litigiosa. ⁊ ĩ domo cõmuni. Anima impii
desiderat in alũ: ñ miserebit᷑ ꝓximo suo. Multato
pestilente sapientioꝵ erit ꝑiuil̾. ⁊ si sectet᷑ sapiẽtẽ:
sumet scientiã. Exrogitat iustꝰ de domo impii: ut
detrahat impios a malo. Q obturat aurẽ suam
ad clamorẽ pauꝑis: et ip̃e clamabit ⁊ ñ exaudiet᷑.
Mimꝰ absconditũ extinguit iras: et donũ ĩ sinũ in¬
dignafõnẽ maximã. Oaudium iusto ẽ fac̾e iudici¬
um: et pauor oꝑantib iniquitatẽ. uir qͥ errau̾it
auia doctne: incetu gigantum cõmorabit᷑. Qi dili¬
git epłas in egestate erit: qͥ amat uiñ ⁊ pinguia nõ
dicabit᷑. Pro iusto dabit᷑ impiꝰ: ⁊ ꝓ rectis ĩiqiuus. se¬
liꝰ est habitate ĩ t̾ra deserta: quã cũ muliere rycosa et
iracunda. Thesaur᷑ desiderabilis et oleũ ĩ habitacło

Expanded text:
mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domoobturat aurem suam ad clamorem pauperis et ipse clamabit et non exaudietur munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam gaudium iusto est facere iudicium et pavor operantibus iniquitatem vir qui erraverit a via doctrinae in coetu gigantum commorabitur qui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto datur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo
Abbreviated transcription (Latin):
impietas uero pecc̃orem supplantat. Est qͣsi di¬
ues cum nichil habeat: ⁊ est quasi pauꝑcũ ĩ
multis diuitiis sit. Redemptio anime uiri di¬
uitie sue: qui autem pauꝑ est increpationem
non sustinet. Lux nistorum lecificat: luc̃na au̾
impioꝵ extinguet᷑. Anime dolose errant ĩ pec¬

Expanded text:
impietas uero peccatores supplantat. est quasi diimpietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inte
Abbreviated transcription (Latin):
Homo u̾sutus celat scientiã: ⁊ cor insipientiũ pto¬
uocat stulticiã. Manꝰ fortium dominabit᷑: q̃ autem
remissa ẽ tributis seruiet. Merorin corde uiri humi¬
liabit eum: et sermone bono lecificabit᷑. Qui negli¬
git dampnum propt̃ amicum iustꝰ ẽ: it̃ autẽ im¬
piorum decipiet eos. Noninueniet fraudulẽtꝰ
lucrum: et substantia hominis erit auri p̃ciũ.
In semita iusticie uita: it̃ autẽ deuium ducit ad
mortem. filius sapiens doctrina patris: qͥ autẽ il¬
lusor est non audit cum arguitur. De fructuo¬
tis sui homo saturabit᷑ bonis: anima autem p̾nia¬
ricatorum iniqua. Qi custodit os suũ. custoditd
animã suã: qui autem inconsideratꝰ ẽ ad loquẽ¬
dum sentiet malum. uult ⁊ non uisit piger: a¬
nima autẽ oꝑantium impinguabit᷑. uerbum
mendax iustus detestabit᷑: impiꝰ autẽ cõfundit
et confundet᷑. Iusticia custodit innocentis uiã

Expanded text:
Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium proHomo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illud, et sermone bono laetificabitur. qui neglegit damnum propter amicum, iustus est: iter autem impiorum decipiet eos. non inueniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. in semita iustitiae uita: iter autem deuium ducit ad mortem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: