comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã: nisi is qui est ad̾o hic uidit patrẽ.
quid. ẽ. qđ ait: Ego uidi patrem.Uos ñ uidi¬
stis patrem: & tam̃ ñ uenitis ad me nͥ traha¬
mini a patre. Quid. ẽ. autẽ uoħ trabi ã patre
nͥ discere ã patre: quid est discere a patre.
nͥ audire ã patre: Quid.ẽ. audire a patre.
nͥ audire. uerbum patris. id. ẽ. me: Ne forte
gͦ cum dico uob̃. omis qui audiuit ã patre
&e clidicit. dicatis apud uos. s numꝗͣ uidimꝰ
patrem. quomͦ discere potiumus a patre :
ã meipso audite. Non qr patrem uidit qͥs qͣ
s qui. ẽ. a deo hic uidit patrem. Ego noui pa¬
trem: ab illo sum. S quomͦ uerbũ ab illo cu¬
net cum dicente & trahit auclientẽ. Animo¬
neat qđ sequitur. Am̃ am̃ dico uob̃. qui cre¬
dit in me habet uitam ȩt̃nam. Reuelare se uo-¬
luit quid eẽt. Nam compendio dicere potuit.
Qui credit in me habet me. Ipse enini xp̃c ue
rus deus est: & uita ȩt̾na. Quigꝰ credit in me
inquit: it in me. & qui it in me: habet me.

Expanded text:
quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cunet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me.
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ exponens nob̃ apłs paulus hẽ panẽ.
unus panis inquit unum corpus multi
sumus. O sacram̃tum pietatis. o signũ uni¬
tatis: o uincłm caritatis. Qui uult uiuiere:
habet ubi uiuat. habet unde uiuat. Acce¬
cdat. credat: incorꝑetur ut uiuificet᷑. Nlon
abhorreat a compage membrorũ: ñ sit pl¬
tre membrũ qd̾ resecari mereatur. Nõsst
distortum: de quo erubescatur. Sit pulchrũ.
sit aptum. sit sanum: hereat corꝑi. uiuat
deo de d̾o. Nunc laboret in t̾ra: ut posteare¬
gnet in cȩlo. litigabant gͦ uidei ad inuicem:
dicentes. Quomꝰ potest hic nob carnem suam
dare ad manducandum: Litigabant utiq
ad inuicem: qñ panẽ concorliȩ ñ intellige.¬
bant. nec sumere uolebant. Nam qͥ mandu-¬
cant talem panẽ: ñ litigant ad inuicem
qm̃ unus panis. unum corpus multi su-¬
mus. & ꝑ hunc facit d̾̃s unius moris ha¬
bitare in domo. Qđ autẽ adinuicem liti¬
gantes quęrunt quomͦ possit d̾s carnem
suam dare ad manducandum: ñ statim

Expanded text:
est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad maad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s docibiles dei. Quare hoc dixi õ u¬
dei: Pater uos ñ docuit: quomꝰ me po¬
testis agnoscere: Om̃s regni illiꝰ homines
docibiles dei erunt: ñ ab hominib audi¬
ent. Et si ab hominib audiunt: tam̃ qd in¬
telligunt intus datur. intus choruscat. in¬
tus reuelatur. Qͥd faciunt homines forin¬
secus annunciantes. qͥd facio ego mͦ cumlo¬
quore Strepitum u̾boꝵ ingero aurib ur̃is.
Nisigͦ reuelet ille qui intus. ẽ. quid dico
aut qͥd loquor: Eat̾ior cultor arboris: inte¬
rior. ẽ. creator. Qui plantat & qͥ rigat: exte¬
rius oꝑatur. Hoc facimus nos. S neq qui
plantat. ẽ. aliquid neq qui rigat: s qui in¬
crem̃tum dat ds̃. hoc. ẽ erunt om̃s docibi
& didicit: uenit ad me. Uidete quomꝰ trabit
pater. Docendo delectat: ñ necessitatẽ impo¬

Expanded text:
omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Juomnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes doet didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitatem impo
Abbreviated transcription (Latin):
nem filii hominis & bibitis eiis sanguinẽ.
ñ habebitis uitam in uob. hȩ ñ utiq ca¬
dauerib s uiuentib loquebat᷑. Unde ne
istam uitam intelligentes & de hac re liti¬
garent: sequutus adiunxit. Qui mandu-¬
cat meam carnẽ & bibit meum sanguinẽ:
habet uitam ȩt̾nam. Hanc gͦ ñ babet: qͥ istũ
panem ñ manducat. nec istum sanguinẽ

Expanded text:
beritis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. » Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde ne istam vitam intelligentes de hac relitigarent, secutus adjunxit: « Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. » Hanc ergo non habet, qui istum panem
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sic se tangi uoluit: sic tangitur ab
eis a quib bene tangitur. ascendens ad pa-¬
trem. manens cum patre. ȩqualis patri.
Unde & hic si aduertis: nemo uenit ad me
nͥ quem pat̃ traxerit. Nolite cogitare in¬
uitum trahi: trabitur animus s amore.
Hec timere debemus ne ab hominib qui
uerba ꝑpendunt. & a reb maxime diuiniˢ
intelligendis longe remoti sunt. in hoc scpͥ¬
turarum sc̃arum euangłico u̾bo forsitanre¬
p̃hendamur: & dicat᷑ nobis. Quomͦ uolun¬
tate credo si trahor: Ego dico. Parum.ẽ. uo¬
luntate: etiam uoluptate tͣheris. Quid est
trahi uoluptate: Delectare in dño: & dabit
tͥ pecitiones cordis tui. Est quecdã uoluptaᷤ
cordis: cui panis dulcis est ille cȩlestis. Por¬
ro si poetȩ dicere licuit. trabit sua quẽq uo¬
luptas. ñ necessitas s uoluptas. ñ obligatio
s deledatio: quanto fortius nos dicere debe¬
mus trabi hominẽ ad xp̃m. qui delectatur

Expanded text:
tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur
Abbreviated transcription (Latin):
nusit me trarerit eum: Si trahit᷑ ait aliqͥ
inuitus uenit. Si inuitus uenit: ñ credit.
uII. Si ñ credit: nec uenit. Non enim ad ap̃m
ambulando currinius s credendo: nec mo¬
tu corꝑis s uoluntate cordis acceclimus. ld̾o
illa mulier quȩ fimbriã tetigit: magis teti¬
git quam turba quȩ p̃mit. lcleo dñs dixit.
auis ine tetigit: &. mirantes discipli dixert̃.
Turba te compͥmit: & dicis. quis me tetigit:
& ille repetiuit. Tetigit me aliquis. Illa tan¬
git: turba p̃mit. Quid. ẽ. tetigit nͥ credidit:
Undeꝙ mulieri illi post resurrectionẽ clix̃:
uolenti se mittere ad pedes eius. Noli me tan¬
gere: ñdum enĩ ascendi ad patrem meum.¬
ad uides: hoc solum me. eẽ putas. Noli me
tangere quid est: Hoc solum me. eẽ. puta̾:
qd̃ tibi appareo. Noli sic credere: hoc. ẽ. no¬
li me tangere. Nondum enĩ ascencli ad pa¬
trem. Tibi ñ ascendi: nam inde numquã re¬
cessi. in terra ñ tangebat stantem: quomo¬
do tangeret ad patrem ascendentem: Sic

Expanded text:
t aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
quid seqͥtur: Ore autẽ confessio fit ad salutẽ
De radice cordis surgit ista confessio. Aliqͣn¬
do audis confitentem: & nescis credentem.
S nec debes uocare confitentem: quẽ uidi¬
cas ñ credentem. Hoc. ẽ. enĩ confiteri: dicere
qd̾ habes incorde.Si autẽ aliud in corde ha¬
bes aliud dicis: loqueris ñ confitẽris. Cũ
gͦ in xpm corde credatur: qd̾ nemo utiq
facit inuitus. qͥ autem trahit᷑ tainquã in¬
uitus cogi uidetur: quomͦ istam soluimꝰ

Expanded text:
quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ducat. inuisibilit̾ saginatur : qr & inuisibi¬
liter nascitur. Infans uitus est: nouus intus
est. Ubi nouellatur: ibi sacratur. Quid g ca¬
lib murmurantib respondit iħc. Nolite
muirniurare inuicem: tamꝗͣ dicens. Scio
quare ñ esuriatis: & istum panem ñ intel¬
ligatis neq quȩratis. Nolite murmurare
inuicem: nemo potest uenire ad me nͥ pat̃
qui misit me trarerit eum. Magna gr̃ȩ cõ¬
mendatio. Nemo uenit nͥ tractus. Quẽ trahat
& quẽ ñ trahat. quare illum trabat & illũ ũ
trabat: noli uelle uidicare. si ñ uis errare. Se¬
mel accipe & intellige. Non traheris: ora ut
adhibetur: ñ uoluntas excitatur. lntrare
quisq ȩccłiam potest nolens: accecłe ad altare
potest nolens. acciꝑe sacramentũ potest no¬
lens: crecłe ñ potest nͥ uolens. Si corꝑe cretłe¬
tur fieret innolentib: s ñ corꝑe crelitur.
Apłm audi. Corde creditur ad iusticiam. &

Expanded text:
ducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi novellatur, ibi satiatur. 2. Quid ergo talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, qtrahat, noli uelle iudicare, si non uis errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, ora uadhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diceret idem apłs de iudeis. lgnoranteᷤ
enim d̾i iusticiam ꝙ suã uolentes constitu¬
ere: iusticiȩ d̾i ñ sunt subiecti. Inde erãt
isti qui panem de cę̧lo descendentem ñ in¬
telligebant: qi sua iusticia saturati. iusti¬
ciam d̾i ñ esuriebant. Quid. ẽ. hoc iusticia
d̾i & iusticia hominis: lusticia dĩ hie dicit᷑
ñ qua iustus. ẽ. deus: s quã dat homini
łs ut ustus sit homo ꝑd̾m. Quȩ autẽ erat
illorum iusticia: Quia de sius uirib p̃su-¬
mebant: & quasi impletores legis se ipsosex
sua uirtute dicebant. Nlemo autẽ implec le¬
gem: nͥ quem adiuuerit gr̃a. id. ẽ. panis qͥ
de cȩlo descendit. Legis enim plenitudo cõ-¬
pendio ut ait apłs caritas. ẽ. Caritas ñ num¬
mi s d̾i: caritas ñ terrȩ. ñ cęli. s eius qui fe¬
cit celum & tr̾am. Unde ista caritas homitu:¬
nem qui de cęlo descendit: hortans ut crecda¬
mus in eum. Credẽ enĩ in eum: hoc ẽ. mandu¬
care panem uium. Qui credit in eũ: man¬

Expanded text:
s de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coelum nem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, man
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio ciun legeretur
audiuimus. panem se. eẽ. di¬
xisset qui de cęlo descendit:
murmurauerunt iudei q
pane de cęlo longe erant: nec eum esurire
nouerant. Fauces cordis languidas habe¬
bant: aurib aꝑtis surdi erant. Uidebant:
& ceci stabant. Panis quippe. iste: intĩoris
hominis quęrit esuriem. Unde & alio lo¬
co dicit. Beati qui esurumt & sicumt ui¬
sticiam: qm̃ ipsi saturabunt᷑. lusticiam uͦ
nob̃. eẽ. xp̃m paulus apłs dicit. ac ꝑ hoc qͥ¬

Expanded text:
in Evangelio cum legeretur, audivimus, panem se esse dixisset, qui de coelo descendit, murmuraverunt Judaei, et pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Justitiam vero nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
chil hic docuit: Quid qđ patrem magistrũ
homines ñ uicłunt. filium uidunt : filius
dicebat: s pater docebat. Ego cum homo
bum meum: Si ego cũ homo sim illum do¬
patre: doceat te pater. audi uerbũ eius. ad
uerbũ eius inquis audio: In pͥncipio erat
u̾bum. Non factum.ẽ. s erat. Et uerbum
Serat apud d̾m. & d̾s erat u̾bum. Quomꝰ ho¬
mines in carne constituci audiant tale uer

Expanded text:
hil hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo bum meum? Si ego cum homo sim, illum doPatre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti au
Abbreviated transcription (Latin):
supra multa te constituã: intra ingau.¬
dium dñi tui. Pauca quippe sunt bona
om̃ia p̃sentis uitȩ quã libet multa uide¬
antur:. sed tunc̾ fidelis seruus suꝑ mul¬
ta constituit᷑: quando deuicta omi cor¬
ruptionis molestia de ȩternis gaudiis
in illa celesti sede głatur. Tunc ad dñi
sui gaudiũ ꝑfecte intromitit᷑: quãdo
in ęterna illa patria assũptus atq ange¬
cetib ad mixtus: sic int̾ius gaudet de mu¬
nere: ut non sit iam quod ext̃ius doleat

Expanded text:
super multa te constituam: intra in gausuper multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angeoetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat
Abbreviated transcription (Latin):
tio impenditur: quasi accepta talenta ge
minant᷑. Sed is qui unũ talentũ accepe¬
rat. abiens fodit interrã: &e abscondit
pecuniã dñi sui. Talentũ in terra. abscon¬
dere est: acceptũ ingeniũ intrenis acci¬
b implicare: lucrũ sp̃uale ñ querere: cor
at̾renis cogitationib nũquã leuare. Sunt
namq ñ nulli qui donũ intelligentiȩ ꝑce¬
ꝑunt: sed tam̃ sola quȩ carnis sunt sa-¬
piunt. De quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Sapientes
sunt ut faciant mala: bene autẽ facere
nescuint. Sed dñs qui talenta contulit. ix¬
racionẽ pofiturus redit: quia is qͥ nunc
pie sp̃ualia dona tribuit. districte in
iudicio merita exquiret. Quid quisq
accepit considet: & quod lucrũ de accep
tis reportet penset. Seruus qui geminata
talenta retulit a dño laudat᷑: atq ad eter¬
nã remunerationẽ intromitat᷑: cũ ei¬
uoce dominica dicit᷑. Euge serue bone
& fidelis: quia suꝑ pauca fuisti fidelis.

Expanded text:
tio impenditur, quasi accepta taletio impenditur, quasi accepta taleminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt. De quibus per prophetam dicitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitserve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis,
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ talentis: donũ quinq sensuũ. id est
ext̃ioꝵ scientia exprimitꝰ. Duob uͦ: intel¬
lectus. & oꝑatio designatur. Unius autẽ
talenti nomine: intellectus tantũ mͦ de¬
signat᷑. Sed is qui quinq talenta acceꝑat.
alia quinq lucratus est: quia sunt ñ
nulli qui & si int̾na ac mystica penetra¬
re nescunt. pro intentione tam̃ suꝑnȩ
patriȩ docent recta quȩ possunt de ipsis
ext̃iorib quȩ acceꝑunt. Dũq se a carnis
petulantia. aterrenarũ rerũ ambitu atq¬
a uisibiliũ uoluptate custodiunt: abhis
etiam alios ad monendo compescunt. Et
sunt ñ nulli qui quasi duob talentis di
tati. intellectũ atq oꝑationẽ ꝑcipiunt:
subtilia de int̾nis intelligunt: mira de
exteriorib oꝑant᷑. Cumq & intelligñdo
& oꝑando aliis p̃dicant: quasi duplica.¬
tũ de negocio lucrũ portant. Bene autẽ
alia quinq uel alia duo in lucrũ uenis¬
se referunt᷑ : quia dũ utriq sexni p̃dica¬

Expanded text:
ntis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus ttati, intellectum atque operationem percipiunt, et dum subtilia intelligunt, mira de exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referentur, qui, dum utrique sexui praedica
Abbreviated transcription (Latin):
uos uocat: eisq ad negociũ talenta partut.
Post multũ uero temꝑis positurus racio¬
nẽ reuertit᷑ : bene oꝑantes proapportato
lucro remunerate seruũ uero abono oꝑe
torpentẽ dãpnat. Quis itaq iste homo ẽ. qͥ
ꝑ egre ꝓficiscit᷑ nsi redempdor ñr. qui in
ea carne quã assũpserat abi it in cȩlũ:
Carnis & enĩ locus ꝓprius terra ẽ. Que
quasi ad peregrina ducit᷑: dũ ꝑ redẽp¬
torẽ nr̃m in cȩlo collocatur. Sed hõ iste .uiii.¬
ꝑ egre ꝓficiscens serins suis bona sua tra¬
didit: quia fidelib suis sp̃ualia dona
concessit. Et uni quidẽ quinq talenta:
alii duo: alii uero cõmisit unũ. Quinq
&e enĩ sunt corꝑis sensus: iudelicet uisus:

Expanded text:
t, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite considare nos admonet: ne nos
qui plus cetĩs in hoc mundo accepisse ali¬
quid cernimur: abauctore mundi grauiꝰ
inde iudicem᷑. Cum enĩ augent᷑ dona: ra¬
ciones ȩtiã crescunt donors. Tanto gͦ esse

Expanded text:
sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto e
Abbreviated transcription (Latin):
ne si intra talentũ abscondit᷑. talenti diis
ad iracundiã ꝓuocet᷑. Piger ce enĩ seruus
cũ iam iuidex culpas examinat talentũ
de terra leuat: quia sunt pleriq qͥ tunc
se aterrenis desidiis & oꝑib subtrahunt.
quando iam ꝑ animaduersionẽ iudicis
ad eternũ suppliciũ trahunt᷑. Ante ergo
detalenti nr̃i ponenda racione uigileinꝰ:
ut eũ iam uidex ad feriendũ inminet.
lucrũ nos qđ fecimus excuset.

Expanded text:
ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ curet om̃ino ne taceat: habens re¬
rũ affiuentiã. uigilet ne a miscdiȩ largita¬
te torpescat. Habens artem qua regit᷑ mag¬
noꝑe studeat ut usũ atq utilitatẽ illius
cũ ꝓximo partiat᷑. habens loquendi locũ
apud diuitẽ. dãpnationẽ ꝓ recento talen¬
intercedat. Tantũ quippe ab uno quoq nr̃m
uenturus udex exiget: quantũ dedit
Ut gͦ de talenti sui racionib redeunte dño
quisq securus sit: cũ tremore penset co
tidie quid accepit. Ecce nãq uixta est: ut
ille qui peregre ꝓfectus est redeat. Peregre
quippe abiit: qui de hac terra inqua na¬
tus ẽ. longe discessit. Sed profecto reũtit᷑.
ut de talenti acceptione raciones ponat:
quia si abona actione toepescimus. de ip¬
sis donis quȩ contulit nos districtuis ui-¬
dicat. Considemus gͦ quid accepimus:
atq in eors erogatione uigilemus. Nulla
nos ab spuali oꝑe terrena cura impediat:

Expanded text:
tellectum, curet omnino ne taceat; habens retellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem pro retento talenintercedat. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus Judex exiget, quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cum tidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat,
Abbreviated transcription (Latin):
bras cecidit. Illic coactus patitur tenebras
ultionis: qui hic libent sustinuit dene¬
bras uoluptatis. Sciendũ uero est: quod
nullus piger abhac talenti acceptione se-¬
curus ẽ. Nullus namq est: qui ueracit᷑
dicat. talentũ minime accepi: ñ est unde
ponere racionẽ cogar. Talenti enĩ nomi-¬
ne cuilibet pauꝑi ȩtiam hoc ipsu reputa¬
bitur quod uel minimũ accepit. Aliꝰ naq
steriũ debet ex talento. Alius terrenã sub-
stantiã accepit: erogationẽ talenti debet
ex rebus. Alius nec internors intelligen¬
tiam nec rerũ affluentiã accepit: s tam̃
didicit artẽ qua pascit᷑: ipsa ars ei in
talenti acceptionẽ reputabit᷑ Alius ni-¬
chilhors assecutus ẽ. s tam̃ fortasse fa-¬
nliaritatis locũ apud diuitẽ meruit:
talentũ ꝓfecto familiaritatis accepit. Si
gͦ nichil ei pro indigñtib loquit᷑: ꝓtalen.¬
ti retentione dãpnabitur. Habens igitur in-¬

Expanded text:
bras cecidit; et illic coactus patitur tenebras bras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius sterium debet ex talento; alius terrenam accepit substantiam, erogationem talenti debet ex rebus; alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accipit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputabitur; alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit; si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. Habens ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
q mysticũ ꝑducunt᷑ ut etiã de int̾na intelli-¬
gentia polleant. qui exteriora fidelit̃ ad mi¬
nistrant. Generalis etiã mox sententia sub¬
ditur: qua dicit᷑. Onĩ habenti clabit᷑ ꝙ abũ¬
dabit: ei autẽ qui non habet et quod ui¬
detur habere auferet᷑ abeo.Habenti namq
dabit᷑ e habundabit: quia quisquis cari¬
tatem habet eriam dona alia ꝑcipit. Quis¬
quis caritatẽ non habet: ȩtiam dona quȩ
ꝑcipisse uidebatur amittit. Unde necesse
est fẽs mei: ut ꝑ om̃e quod agitis erga ca¬
ritatis custodiã uigiletis. Caritas autem
uera est & amicũ diligere in dõ: & inimi¬
cũ diligere ꝓpt̃ dm̃. Quã quisquis ñ ha¬
bet: om̃e bonũ amittt quod habet. Talẽ¬
to quod acceꝑat priuat᷑: & iuxta dñicam
sententiã in extiores tenebras mittit᷑. Per
penam quippe in extĩores tenebras cadet:
qui ꝑculpa suã sponte ininteriores tene¬

Expanded text:
que mysticum perducuntur, ut etiam de interna intellique mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tene
Abbreviated transcription (Latin):
deatis intelligere quȩ ñ audistis: quatiꝰ
alia ex aliis colligentes. etiam illa discattꝰ
ex uobis metipsis agere: quȩ nec dũ exp̃di¬
catoris ore didicistis. Pigrũ uͦ seruũ qua
sententia feriat audiamus. Tollite ab eo
talentũ: & date el qui habet decẽ talenta.
Oportunũ ualde idebat᷑: ut cũ amalo
seruo unũ talentũ tollitur: ei potius qͥ¬
duo quã qui quinq talenta acceꝑat da¬
retur. Illi enĩ dari debuit qui mĩnus:
quã qui plus habuit. Sed sicut suꝑius
diximus. ꝑ quinq talenta quinq uide¬
extĩorũ ministrationẽ meruit. ab intel¬
lectu internoꝵ ad huc uacuus fuit. Unũ
gͦ talentũ quo intellectũ significari ĩã¬
diximus. illi dari debuit: qui bene ex¬
teriora quȩ acceꝑat ministrauit. Quod
cotidie in scã ȩccła cernimus: quia ple¬
riq dũ bene administrant extĩora quȩ
accipiunt. ꝑ ad iunctã gr̃am ad intellectũ quo¬

Expanded text:
deatis intelligere quae non auditis, quatenus deatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unuduo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videexteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quo
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatores se fatent᷑. & dñm repellunt:
eumq quẽ in se scĩficare debuerant fugi¬
unt: & uelut inꝑturbatione consiliũ ñ
habent: dũ moriuntꝰ & uitã timent. Un¬
de & huic seruo ꝓtinus respondet᷑. Ser
ue male et piger: sciebas quia meto ubi
ñ semino: &e congrego ubi non spargo:¬
oportuit gͦ te dare peccunã meã nũmu¬
lariis: & ego ueniens recepissẽ utiq qđ
meũ est cũ usura. Ex uerbis suis seruus
constriungit᷑ cũ dñs dicit. meto ubi non
semino: & congrego ubi ñ sparsi. Ac si apte
dicat. Si urta tuã sententiã &e illud ex qm¬
qđ ad erogandũ non dedi: quanto mans
a te exquiro quod ad erogandũ dedie lcai¬
am p̃dicationis impendere. qui hane ua¬
nr̃m ꝑiculũ aspicitis. si dominicã pecu¬
auditis. In usura quippe: pecunia etiã
ñ data recipit᷑. Cum enĩ hoc reddit᷑ quod
acceptũ fuerat: etiã illud suꝑ impendit᷑ qũ
de accepta hac uerbi pecunia usuras sol

Expanded text:
et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protine male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non spargogo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; am praedicationis impendere qui hanc vanostrum periculum aspicitis si dominicam pecua exigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod de accepta hac verbi pecunia usuras solv
Abbreviated transcription (Latin):
tionis redit dicens. Dñe. scio ͭ homo durus
es: metis ubi ñ seminasti. & congregas
ubi ñsparsistie &e timens abii et absc̃on¬
di talentũ tuũ. in terra: ecce habes qđ tuũ
est. Notandũ quod inutilis seruus durũ
talentũ expendere: qui hoc solũ timere
debuerat: ne hoc sine lucro ad dnm repor
taret. Sunt enĩ pleriq intra sc̾am ȩccłam
quoꝵs iste seruus unaginẽ tenet: qui me¬
lioris uitȩ uias aggredi inetuunt: & tam̃
iacere in sui torporis ignauia ñꝑtimes¬
cunt. Cumq se peccatores considerant.
scĩtatis uias arriꝑe trepidant: & rema-¬
nere in suis iniquitatib ñ formidant.
Quoꝵ bene petrus adhuc in infirmitate
positus speciem tenet: cũ uiso miraculo
pisciũ dixit. Exi a me dnĩe: quia hono
peccator sũ. Immo si te peccatorẽ conside¬
ras: oportet ut a te dñm ñ repellas. S
qui idcirco melioris habitus uias ce re¬
ctioris uitȩ apprehendere arcẽ nolũt.
quia infirmos eẽ. se conspicunt: quasi

Expanded text:
redit, dicens: « domine, scio quia durus es; metis ubi non seminasti, congregas ubi non sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est . » Notandum est quod inutilis servus dominutalentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reptaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
q esset discipłs. Barnabas aut apprehersũ
illũ duxit ad apłos : & narrauit illis quomͦ
in uia inidisset dñm et quia locutus est ei:
& quomͦ in damasco fiducialit᷑ egerit ĩno.¬
mine dñi iħu. Et erat cum illis intrans oe
exiens in hierłm: fiducialit̾ agens in noĩe

Expanded text:
iscipulus Barnabas autem adprehensum illum duxit ad apostolos et narravit illis quomodo in via vidisset Dominum et quia locutus est ei et quomodo in Damasco fiducialiter egerit in nomine Iesu et erat cum illis intrans et exiens in Hierusalem et fiducialiter agens in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
chiam: nemini loquentes uerbũ nisi solis
iudeis. Erant autem quidã ex eis uiri
ciprii & cͣci. Quicũ introissent anthio.¬
chiã. loquebantur ad grecos: annuntian¬
tes dnĩm iħm. E t erat manus dñi cum eis:
multusq numerus numerus credentiũ

Expanded text:
i solis Judaeis. Erant autem quidam cum eis de Cypro, et Cyrene. Qui cum introissent Antiochiam loquebantur ad Graecos, annuntiantes Dominum Jesum, et erat manus Domini cum eis. Et multus numerus credentium
Abbreviated transcription (Latin):
enim spũi sancto &e nobis. nichil ultra in.¬
ponere uobis oneris quã hec necessario: ut
abstineatis uos ab immolatis sunulacrors
& sangiune. suffocato & fornicatione. aquils
custodientes uos bene agetis. Ualete. Iui gͥuꝰ.¬

Expanded text:
enim spiritui sancto et nobis nihil ultra inponere uobis oneris quam haec necessaria, ut abstineatis uos ab immolatis simulacrorum et sanguine et suffocato et fornicatione, a quibus custodientes uos bene agetis. ualete. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et exhortabat᷑ om̃is ꝓposito cordis ꝑmanere
in dño. quia erat uir bonus &e plenus sp̃n
scõ &e fide. et apposita est turba multa in¬
dño. Profectus est autẽ barnabas tharsum:
ut querert saulũ. Quẽ cum uiuenisset per¬
duxit antiochiã: &e annũ totum conũsati
sunt in eccłia. et docuerunt turbã multã.
ita ut cognominarent᷑ prunũ authiochiȩ
te michi barnabã ce saulũ: in opus quod
assumpsi eos. Tunc ieuinantes & orantes in¬
ponentesq eis manus: duniserunt illos.
Et ipsi quidẽ missi a sp̃u sc̃o abiert̃ sele¬
uciam. & inde nauigauert᷑ ciprun: &e
cũ uenissent salaminã p̃dicabant uerbũ¬

Expanded text:
tabatur omnes proposito cordis permanere in Domino quia erat vir bonus et plenus Spiritu Sancto et fide et adposita est turba multa Domino profectus est autem Tarsum ut quaereret Saulum quem cum invenisset perduxit Antiochiam et annum totum conversati sunt in ecclesia et docuerunt turbam multam ita ut cognominarentur primum Antiochiae te mihi Barnaban et Saulum in opus quod adsumpsi eos tunc ieiunantes et orantes inponentesque eis manus dimiserunt illos et ipsi quidem missi ab Spiritu Sancto abierunt Seleuciam et inde navigaverunt Cyprum et cum venissent Salamina
Abbreviated transcription (Latin):
modo cognoscit᷑ uxoris plena dilectio: Uxor
neminem debet sapientiorem putare qͣm
dñm suum. & si sit alter sapientior: tam̃
illa sapientiorem alt̾m. eẽ. intelligere ñ de¬
bet. Uxor neminẽ formosiorẽ debet puta¬
re quam uirum suũ. Et si sit alter formo
formosior apparere. ꝑ fectum enĩ odium
& ꝑfectus amor rerum iudiciũ ñ cogno¬
scit: utputa si ꝑfecte odis aliquem qua¬
liacumq fuerint apud illũ omĩa tͥ dis

Expanded text:
modo cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter silla sapientiorem esse intelligere non debet. uxor neminem fortiorem debet putare, quam virum suum; etsi alter sit sibi apparere; perfectum enim odium et perfectus amor rerum iudicia non cognoscunt. nam si perfecte hodias aliquem, qualiacumque fuerint apud illum, omnia tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Magistrũ uocat: cuius ñ uult. eẽ. disci¬
pulus. Simplicissimus int̾rogator et
malignissimus insicliator: de magno
manclato int̾rogat qui nec minimũ ob-¬
seruat. Ille eium de maiore. int᷑rogare

Expanded text:
Magistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
titudine iuncerent quẽ rati¬
one uilcere ñ poterant. Aue
ritate nudos se. eẽ ꝑfessi sunt : qͥ mul¬
titudine se armauerunt. Dicebant enĩ
apud unus loquatur ꝓ omĩb. & om¬
nes loquamur ꝑ unum: ut si quidẽ
uicerit om̃s iudeamur uictores. si au¬
tem uictus fuerit uł solus uideat᷑ con¬
fusus. O pharisei qui omĩa ꝓpt̃ homines

Expanded text:
titudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A ritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
timet s etiã amplius diligit. Timere crũ
seruorũ est: diligere filioꝵ. Timor sub
necessitate est: dilectio u lib̾tate. Qui in
timore seruit d̾o pęnam quidẽ euadit:
bonum ꝓpt̾ tuorem. Nuult enĩ ds ut
tuncatur ab hominib quasi dñis. s ut
diligat᷑ quasi pat̾: qr adoptionis sp̃m¬

Expanded text:
timet Deum, non eum diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater
Abbreviated transcription (Latin):
oninis xp̃iana quȩ sponsa est .xp̃i ita de¬
bet diligere dm: ut nichil sit in mundo
qd̃ amplius amet quã eum. ł qͣnta au¬
tem parte plus aliqͥd amat: ꝑ tanta par-¬
te minus amat łm. Quid. ẽ. in tota ani¬
ma diligere dm: ld. ẽ. certissimũ ani¬
mum hab̾e inueritate : q firmum. eẽ.¬
in fide. Alius est enĩ amor cordis: et¬
alius amor animȩ. Amor cordis quodã¬
modo carnalis est: ut ettã carnalit łm

Expanded text:
Christiana, quae sponsa est Christi, ita debet diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Quid est in toto corde, anima diligere Deum? Certissimum animum habere in veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnaliter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut ueniat regnũ dĩ proptẽa ñ facit qͥd
petimus. quia ñ statim cũ illo in ȩt̾nitate
regnamꝰ. Differtur enĩ quod petunus nõ ne.¬
gatur. Uerũptam̃ orantes tanquã senunãtes
ñ deficiamꝰ: tempore eni ꝓprio metemus.
Et simul petamus qm̃ bene petimꝰ ut nõ
faciat quod ñ bene petimꝰ: quia & adhoc ꝑu¬
net qđ in eadẽ oratione dñca dicimus. ne
nos inferas intemptationẽ. Neq enĩ parua
est temptatio: si contra tuã sit causã tua po¬
stulatio. Nõ aũt negligent̃ audiendũ ẽ: qđ
dñs nequisquã eum putaret qđ se ꝓmisit
facere petentib sine patre esse facturũ. cũ
dixisset qđ cũq petieritis in nomine meo.
hoc faciã. continuo subiecit. Ut glorifiect᷑
pater infilio: siquid petieritis in nomine meo
hoc faciã. Nullo mͦ gͥ sine patre hoc filius facit.
quando quidẽ ut in illo pater glorificet᷑ ꝓptẽa

Expanded text:
mus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod mus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
dampnator: qui dignatur fidelib ẽẽ sailui¬
tor. Qui gͦ credit in cũ. quod cumq petiet
in eo nomine quod ẽ. illis qui cralunt in
eũ hoc facit: qm̃ hoc sicut saluator fact. Si
autem qui in eũ credit aliqͥd ꝑ ignorantũ
contra salutem suã pecit. ñ in nomine sl¬
uatoris petit: quia saluator eius ñ erit. si
quod eius salutẽ impediat fecerit. Undetũc
expedit potius. ut nõ faciendo propt̃ qđ n
uocatur faciat quod uocatur. P roptẽa ni
solũ saluator s ȩtiã magister bonus. ut faci¬
at quod cũq petierimꝰ. in ipsa oratione quã
nobis dedit docuit quid petamꝰ: ut etiã sic
intelligamus ñ petere nos in nomine ma¬
gistri. quod petimus pret̾ regulã ipsius
magisterii. Sane quȩdã quãius in nomine
cius petamus. id scd̾m saluatorẽ &e scdm
magistrũ petamus: non tunc qͣndo petimꝰ
facit. s tanĩ facit. Neq enĩ quia & illud peti.¬

Expanded text:
damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvadamnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra suam salutem petit, non in nomine Salvatoris petit; quia Salvator ejus non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud peti
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis: & uigilant̾ audi quod illic positũ est
in nomine meo. Et ipsũ enĩ qđ cumq petie
ritis. ñ ait ut cumq: sed in nomine meo. Qui
nificat saluatorẽ. Non itaq nos saluos faciet
qui cũq rex: sed rex saluator. Ac ꝑhoc quod¬
cumq petimus ad uersus utilitatem salutis.
ñ petimus in nomine saluatoris. Et tam̃ ipse
saluator est ñ solũ quando facit quod petimus.
uerũ ȩciã quando ñ facit. qm̃ qđ uidet peti
contra salutẽ. nõ faciendo potius se exhibet
saluatorẽ. Nouit enĩ medicus quid prosua
qͥd contra suã salutẽ poscat egiotus: & idõ con¬
traria poscentis ñ facit uoluntatẽ. ut faciat sa¬
nitatẽ. Qua propt̃ quando uolumꝰ ut faciat qd̃¬
cumq petimus. ñ ut cumq sed i nomine
eiꝰ petamus: hoc est in nomine saluatoris
petamus. Nõ gͦ contra nr̃am salutẽ petamꝰ
Quod si fecerit. ñ ut saluator facit: quod est
nonĩ eius fidelib eius. Est quippe umpis e

Expanded text:
fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui nificat Salvatorem: non utique nos salvos faciet, quicumque rex, sed rex Salvator; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris. Et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit; quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus; et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ ẽ. quod cũq peueritis hoc faciã: si ds̃
aliqua petentib fidelib etiã consulendo ñ fa¬
cit: Anforte solis apłis dictũ debemus accipe:
Absit. Unde enĩ ad hoc uenit ut diceret: su¬
perius dixerat. qui credit in me oꝑa que ego
facio & ipse faciet & maiora hors faciet: de
qua re pristino sermone tractauimꝰ. Et ne qͥs.¬
do qui credit in me inquib dõ donante &
nos sumus: qui utiq nõ quod cumq petie.¬
rius accipimus. Ipsos quoq beatissimos
si cogitemꝰ apłos: inuenimꝰ etiã eum qui pluꝰ
omĩb laborauit: ñ autẽ ipse sed gr̃ã dĩ cũ
ipso. ter dr̃m rogasse ut ab illo discedet an.¬
gelus satane: nec tam̃ quod rogauerat acce.¬
pisse. Quid dicimꝰ limĩ : Putabimꝰ ne hoc ꝓ¬
missũ ubi ait quod cũq petieritis hoc faciã.
dẽ quod ꝓmittit implebit: si apłos suos in
sua ꝓmissione fraudauit: E uigila gͥ homo

Expanded text:
ligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus ligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisdo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, dem quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo