comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alias .u. ut uetus ligus. Alias .R. ut mers.
alias .N. ut serpens. alias p. ut p̾ceps .S. añ
littera p̾cedente.a. species sunt due. ꝑma
ut mecenas. lenas. Scda ut nr̃as. pͥuernaᷤᷤ.
Que a suꝑiorib hoc differunt. quod com-¬
munia sunt oĩma generib ⁊ assumere
debent .i. litteram in genitiuo plurali.
que neutralib in plurali nominatiuo
uocatiuo familiaris ẽ. Igit᷑ nr̃ataum pͥ¬
i̾natium dicimꝰ. quia sunt hec nr̃atia.
pͥũnatia. S & pregnatium ⁊ optima¬
tium dicimꝰ. quia accusatuiꝰ pluralis .i.
litderam habet ut hos & has optimatis.
⁊ has pregnatis. quanus ueteres preg-¬
natum & optimatũ dixerunt. Pregnas
autem feminini ⁊ neutri generis ẽ. As.
⁊ mas. cum sint mouosillaba. analogia
non tenent᷑. s ꝓpͥa quadam declinatio¬
ue assis ⁊ maris facͤ.⁊ in plurali assium
ut pallas. to̾as. athlas. Nam pallantis. tho
ae. exeunt nominatiuo. a: ut catilina

Expanded text:
alias u, ut uetus, Ligus, alias r, ut iners, alias u, ut uetus, Ligus, alias r, ut iners, alias n, ut serpens, alias p, ut praeceps. S autem littera praecedente a species sunt duae: prima, ut Maecenas, Laenas, secunda, ut nostras, Priuernas; quae a superioribus hoc differunt, quod communia sunt omnibus generibus et assumere debent i litteram in genetiuo plurali, quae neutralibus in plurali nominatiuo, accusatiuo, uocatiuo familiaris est. Igitur nostratium, Priuernatium dicimus, quia sunt haec nostratia, Priuernatia, sed et praegnatium et optimatium dicimus, quia accusatiuus pluralis i litteram habet, ut hos et has optimatis et has praegnatis , quamuis ueteres praegnatum et optimatum dixerunt: praegnas autem feminini et neutri generis est. As et mas, cum sint monosyllaba, analogia non tenentur, sed propria quadam declinatione assis et maris faciunt et in plurali assium ut Pallas, Thoas, Atlas, nam Pallantis, Thoaae, exeunt, nominatiuo in a, ut Catilinae
Abbreviated transcription (Latin):
generib .i. feminino neutroq R. lit¬
tera p̃cedente .i. una tant̾ species est¬
ut uir.R. lictera p̾cedente .o. t̾mina¬
torum species sunt due. Alia que ꝑ obli-¬
quos casus ꝓducunt᷑ ut sopor soporis. co¬
lor coloris. Alia corripiunt᷑ ut arbor arbo¬
ris. sed uno mͦ declinant᷑. Castoris & hec¬
toris genit ios ueteres ꝓduxerunt. sed
nos corripimꝰ qͣm greci hor nominum
genitiuos corripiunt .R. littera prece-¬
dente .u. t̾minatorum species sunt due. P¬
ma ut satur. que genitiuo .i. finit᷑ ut satu¬
ri. Scd̃ã quorum genitiuꝰ in is sillabam
uenit. ut sulphur sulphuris. augur au¬
guris. Ncutra autem que ur. litte̾ris fini¬
untur. alia retinent .ii. litteram ut sul-¬
phur sulphuris. alia ĩmutant ut ebur e¬
boris .S. littera finitoꝵ nominum species
sunt octo. Nam aut .a. littera p̃ponit᷑ ut
mecenas. cuutas. aut e: ut uerres. moles.
aut .i. ut panis. aut .o. ut custos. nepos.

Expanded text:
generibus, id est feminino neutroque. R litgeneribus, id est feminino neutroque. R littera praecedente i una tantum species est uir. R littera, praecedente o terminatorum species sunt duae: alia,quae per obliquos casus producuntur, ut sopor soporis, color coloris; alia corripiuntur, ut arbor arboris, sed uno modo cleclinantur. Castoris et Hectoris genetiuos ueteres produxerunt, sed nos corripimus, quoniam Graeci horum nominum genetiuos corripiunt. R littera praecedente u terminatorurn species sunt duae: prima, ut satur, quae genetiuo i finitur, ut saturi; secunda, quorum genetiuus in is litteras uenit, ut sulphur sulphuris, augur auguris. Neutra autem, quae ur litteris finiuntur, alia retinent u litteram, ut sulphur sulphuris, alia immutant, ut ebur eboris. S littera finitorum nominum formae sunt octo ; nam aut a littera praeponitur, ut Maecenas, ciuitas, aut e, ut uerres, moles, aut i, ut panis, aut o, ut custos, nepos,
Abbreviated transcription (Latin):
que in galatia ionis arbitrationẽ
potissimam᷑ facunt diluculo con¬
uenirent. His gͥ aptis solio rex ipse
surrexit. om̃isq ille deorum nuie¬
rus sedes ꝓpͥas cursusq repeti iit.

Expanded text:
quae in Galaxia Iouis arbitri habitationem potissimam faciunt, diluculo conuenirent. His igitur actis solio rex ipse surrexit, omnisque ille deorum numerus sedes proprias cursusque repetiuit.
Abbreviated transcription (Latin):
hec pars tercia. deploquendo. In ea querit᷑
quantum ad ꝓpositum hodierne sufficiat
breuitatis. que sint differentie ꝓloquioꝵ
in qͣntitate. que in qualitate. quid sit u¬
niũsale. quid particulare. quid indefini¬
tum. que sint agentia. que negantia qͣm
um hanͣt singła. quemadmnodum int̾ se
affecta sint. Hinc ꝓgredit᷑ ad quartã par-¬
tem quam ẽẽ diximꝰ. de ꝓloquiorum sũma.
In ea querit᷑ quid sit sumptum. quid il¬
latio. quid sillogismꝰ. quid simꝑasma. qͥd¬
p̾dicatiuus sillogifmꝰ. quid conditionalis.
& quid int̾ sit. Quoe forme sint p̾dicatiui
generis. & que sint utrum certum ordinẽ
teneant. & si tenent que sit eiꝰdem ordinis
ratio. quot modoshãnt singule. & utrũ
himodi certum ordinẽ teneant. Et si ita
ẽ: que sit eiꝰdem ordinis ratio. Deinde con¬
ditionales sillogismi. quot pͥmi modi ac ne¬
cessarii sint. qui etiam istorum ordo sit. qͥd

Expanded text:
hanc pars tertia de proloquendo. In ea quaeritur, hanc pars tertia de proloquendo. In ea quaeritur, quantum ad propositum hodiernae sufficiat breuitatis, quae sint differentiae proloquiorum in quantitate, quae in qualitate, quid sit uniuersale, quid particulare, quid indefinitum, quae sint aientia, quae negantia, quam uim habeant singula, quemadmodum inter se affecta sint. Hinc progreditur ad quartam partem quam esse diximus de proloquiorum summa. In ea quaeritur quid sit sumptum, quid illatio, quid syllogismus, quid symperasma, qdicatiuus syllogismus, quid condicionalis et quid intersit, quot formae sint praedicatiui generis et quae sint utrum certum ordinem teneant et, si tenent, quae sit eiusdem ordinis ratio, quot modos habeant singulae et utrum hi modi certum ordinem teneant et, si ita est, quae sit eiusdem ordinis ratio, deinde condicionalis syllogismi quot primi modi ac necessarii sint, qui etiam istorum ordo sit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd differentia. qͥd accidens. qͥd uͦ ꝓpͥum. qͥd
diffinitio. quid totum. quid pars. qui in
diuidendo modus. qͥ in partiendo. qͥd sit
eqͥuocum. quid uniuocũ. quid ut ita dicã
płiuocũ. Debetis quippe insolentiam ꝑfer-¬
resermonis. qͥ graiã dissertare latialit̾ opuli¬
stis. Que gͦ reb uerba sua sint que aliena. ⁊
quot modis aliena sint. qͥd sit substantia.
qͥd qualitas. quid qͣntitas. quid relatuiũ.
quid loci. quid temporis. qͥd sitꝰ. quid babi¬
tus. quid face̾. quid pati. que sibi opposita.
⁊ quot modis sibi opponant᷑. Hec in pͥma
nr̃a parte censent᷑. In scdã uͦ quam de elo-¬
quendo dixi. querit᷑ quid sit nom. quid ũ¬
bum. quid ex hisiunctum. que ex his subiec¬
tiua pars sententie sit. que declaratiua. qͥ
subiectiue modꝰ sit. qui declaratiue. qua¬
tmꝰ nom̃ accipiat᷑. quatmꝰ uerbũ. quatenꝰ
ꝑfecta sent̾ia possit c̃e ploquium. Excipit

Expanded text:
quid differentia, quid accidens, quid uero proprium, quid quid differentia, quid accidens, quid uero proprium, quid definitio, quid totum, quid pars, qui in diuidendo modus, qui in partiendo, quid sit aequiuocum, quid uniuocum, quid, ut ita dicam, pluriuocum, — debetis quippe insolentiam perferre sermonis, qui Graiam dissertare Latialiter compulistis. Quae ergo rebus uerba sua sint quae aliena et quot modis aliena sint, quid sit substantia, quid qualitas, quid quantitas, quid relatiuum, quid loci, quid tempore, quid situs, quid habitus, quid facere, quid pati, quae sibi opposita et quot modis sibi opponantur, haec in prima nostri parte censentur. In secunda uero, quam de eloquendo dixi, quaeritur quid sit nomen, quid uerbum, quid ex his iunctum, quae ex his subiectiua pars sententiae sit, quae declaratiua, qui subiectiuae modus sit, qui declaratiuae, quatenus nomen accipiatur, quatenus uerbum, quatenus perfecta sententia possit esse proloquium. Excipit
Abbreviated transcription (Latin):
ausonias comꝑauit. Hnic gͥ p̃ceptis parẽ
colluctans. nec graia deserani ordine disse¬
rendi: nec laurentis assertionis effamina
remorabor. Ac pͥus illud cõꝑtum uolo mͥ
romanos togatamq gentem uocabulum
ñdum nouare potuisse. ac dialecticensi¬
cut athenis sum solita nuncupari. meiq
ꝓrsus iuris ẽe. quicquid artes cetere ꝓloqũ¬
tur. Neq ipsam quam auresur̃e ꝓbauẽ
gramaticã. neq alteram opinoris ire clu¬
en facultate: uł illam formarũ diu̾sa ra¬
dio ac pulue̾ lineantem. sine meis posse
rationib explicari. Quippe indicione
mea iureq consistunt sex norme. quib conᷤ¬
tant cet̾e discipline. Nam pͥma ẽ de loquẽ¬
do. Scd̃a. de eloquendo. Tercia. de ꝓloquẽ¬
do. Quarta. de ꝓloquiorum sũma. Qnta.
de iudicando. que ꝑtinet ad iudicationẽ
poetarum ⁊ carminum. Sexta. que dicen¬
da rethorib cõmodata ẽ. In pͥma autem
parte querit᷑. quid sit genꝰ. quid forma.

Expanded text:
ausonias comparauit. Hinc igitur praeceptis parere ausonias comparauit. Hinc igitur praeceptis parere colluctans, nec Graia deserem ordine disserendi, nec Laurentis assertionis effamina remorabor. Ac prius illud compertum uolo, mihi Romanos togatamque gentem uocabulum nondum nouare potuisse ac Dialecticen, sicut Athenis sum solita, nuncupari meique prorsum iuris esse quicquid artes ceterae prolocuntur. Neque ipsam quam aures uestrae probauere, Grammaticam, neque alteram opimi oris praecluem facultate uel illam formarum diuersa radio ac puluere lineantem sine meis posse rationibus explicari. Quippe in dicione mea iureque consistunt sex normae quis constant ceterae disciplinae. Nam prima est de loquendo, secunda de eloquendo, tertia de proloquendo, quarta de proloquiorum summa, quinta de iudicando quae pertinet ad iudicationem poetarum et carminum, sexta quae dicenda rhetoribus commodat. In prima autem parte quaeritur quid sit genus, quid forma,
Abbreviated transcription (Latin):
nali decore. mera ꝙycropis atq attica cͣop¬
bat᷑. maxiieq quod eam palliatorũ põpu¬
lus ⁊ graie uuentutis electio sequebatur.
prudentiũ femine ingenũq mirata. Iu¬
pit̾ aũt iudicandis implendisq uirtu¬
tib posteram romuleis uirtutib graiam
estimans leuitatẽ. quicquid nosset illa la¬
tiali ꝓmere p̾cepit facultate. Ac mox dia-¬
lectica quanꝗͣ parum digne latine loqui
posse crederet᷑: tam̃ ꝓmptiore fiducia res¬
tͥctisq quadam obtutꝰ iubratione lumini-¬
b etiam ante uerba formidabił: sic exorsa.
Ni uaronis mei int̾ latiales glłas. celebrati
mͥ eruditio industriaq suppeteret: possẽ
femina dorice nationis apud romulee uo-¬
cis examina. aut ad modum rudis aut saci
barbara repꝑiri. Quippe pꝰ platonis aureũ
flum̃ atq aristotelicam facultatem. mar¬
ci terentii pͥma me in latinam uoce pellexͦ
industria. ac faudi possibilitatẽ. ꝑ scolas¬

Expanded text:
nali decore mera Cecropis atque Attica compnali decore mera Cecropis atque Attica comprobatur maximeque quod eam palliatorum populus et Graie iuuentutis electio sequebatur, prudentiam feminae ingenium mirata. Iuppiter autem iuducandis implendisque uirtutibus posteram Romuleis uiribus Graiam aestimans leuitatem quicquid nosset illa Latiari promere praecepit facultare. Ac mox Dialectica, quamquam parum digne Latine loqui posse crederetur, tamen promptiore fiducia restrictisque quadam obtutus uibratione luminibus, etiam ante uerba formidabilis sic exorsa: «Ni Varronis mei inter Latiares glorias celebrati mihi eruditio industriaque suppeteret, possem, ego, femina Doricae nationis apud Romuleae uocis examina, aut admodum rudis, aut satis barbara, reperiri. Quippe, post Platonis aureum flumen atque Aristotelicam facultatem, Marci Terentii prima me in Latinam uocem pellexit industria ac fandi possibilitatem per scholas
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex arenis libie anhelantis adducitur
quod & capillitum implȩxum docet. ⁊
amicitia uenenoꝵ: aut fidendũ forma
latione diligit᷑. Quid mẽ: Ex illius hami
fraude colligit᷑. quod circdatrix pellacissima.
⁊ metarum marsiarũ incola comꝓbat᷑. Qͦ¬
dicto cum plures deoꝵ qͣntum decuerat
arride̾nt. pallas aliqͣnto concussior locũ
emergentis inhibuit. memorans hanc ad¬
modum sobͥam. quod quibꝰdam diuis dene-¬
gatum penitꝰ. etiam int̾ tres germanas que
ꝓbande sunt acriorem. a nullo posse cum
asserta ꝓtulerit derideri. Illa au̾t que mar¬
gum̾tum uerose assertionis acrimonieq
detulerat eã tracde iubet. ac se ad insinuan¬
de sollertie habitum cõꝑare. Tunc lubrici an¬
guis circulatos orbes ⁊ hyatuscum gramati¬
&e que insinuatione ꝑacta ꝓpter astabat ac¬
ciꝑe formidaret. ipsi diue que etiam medu-¬
seos crines edomuit. cum figuris illicib ⁊
hamatis illis formulis cõmittunt᷑. Ita cri¬

Expanded text:
aut ex harenis Libyae anhelantis adducitur, aut ex harenis Libyae anhelantis adducitur, quod et capillitium implexum docet et 'amicitia venenorum, aut fidendum pharmalatione diligitur. quod ni est, ex illius hami fraude colligitur quod circulatrix pellacissima et metarum Marsicarum incola comprobatdicto, cum complures deorum quantum decuerat arriderent, Pallas, aliquanto concussior, iocum emergentis inhibuit, memorans hanc admodum sobriam, quod quibusdam diuis penitus denegatum, etiam inter germanas quae probandae sunt, acriorem, a nullo posse, cum asserta protulerit, derideri. Illa autem quae in argumentum uerosae assertionis acrimoniaeque detulerat tradere eam iubet ac se ad insinuandae sollertiae habitum comparare. Tunc lubrici anguis circulatos orbes et hiatus, cum Grammatice, quae, insinuatione peracta, propter astabat, accipere formidaret, ipsi diuae, quae etiam Medusaeos crines edomuit, cum figuris illicibus et hamatis illis formulis committuntur. Ita cri
Abbreviated transcription (Latin):
uentos ad int̾rogantis arbitͥum tͣnsgła¬
ret. Ipsa aũt femina contractioris uideba¬
tur corꝑis. habitꝰq furui. Uerum duma-¬
batur. Nam uniu̾salem dedicatiuam.
particulari abdicatiue obliquam. s am¬
bas posse uertier asserebat. imiiocis equi¬
uoca conectendo. ac solam se disceruere
uerum quid falsũ ne sit uelut quadam
catam dicebat egiptioꝵ rupe. at qui in
parmenidis exinde gymnasiñ atq atti¬
cam demeasse. Illicq uersipellis studii
calumniante ꝓposito. etiam socratis pla-
tomisq sibi amplitudinẽ mancipasse.
Hanc igit᷑ fraudulenta semꝑ argum̃tati¬
one u̾sutam ac de circunuentis płib glo¬
riantẽ: cum cyllenius kyrriceo geminos
angues assurgens ad lamb̾e feminã cre¬
bris linguarũ micatib at demptaret. tũc¬
q etiam iͥtonida gorgo cognoscentis qͣm
gaudio sibilaret nmirũ inquit bromiꝰ qͥ
facetiorͤ deoꝵ eamq penitꝰ nesciebat. Hec

Expanded text:
ventos ad interrogantis arbitrium strangulaventos ad interrogantis arbitrium strangularet. 329 ipsa autem femina contractioris videbatur corporis habitusque furvi, verum dumabatur. nam universalem dedicativam particulari abdicativae obliquam, sbas posse uertier» asserebat « uniuocis aequiuoca conectendo », ac solam se discernere uerum quid falsumue sit uelut quadam catam dicebat Aegyptiorum urbe atque in Parmenidis exinde gymnasium atque Atticam demeasse, illicque versipellis studii calumniante proposito etiam Socratis sibi Platonisque amplitudinem mancipasse. 331 hanc igitur fraudulenta semper argumentatione versutam ac de circumventis pluribus gloriantem cum Cyllenius ceryceo geminus anguis assurgens allambere feminam crebris linguarum micatibus attemptaret, tuncque etiam Tritonida Gorgo cognoscentis quodam gaudio sibilaret, 'nimirum' inquit Bromius, qui facetior est deorum eamque penitus nesciebat, 'haec
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes gradus. ita formam totius capi-¬
tis circulabant. ut nichil deẽe cerneres.
nichil suꝑfluũ detineres. Cum quidem
gynasiis omnib inexꝑtum. In leua quip¬
pe serpensgiris in manib inuolutꝰ. In dex¬
tera formule quedam florentib discolo¬
ra ceris uenustate sollert̃ effigiate laten-¬
tis hani nexu int̾ius tenebant᷑. S qm̃ eius
leua sub pallio occulebat insidiasinꝑmas:
cunctis dextera p̾bebat᷑. Demq ex illis for¬
mulis siquis aliquam ꝑcepisset: mox app̃¬
hensus hamo. ad latentis anguis uirosos
circulos trahebat᷑. Qui tam mox em̃gens.
pͥmo spinosoꝵ dentium acumine uene¬
nato assidius homine morsib affligebat.
dehinc ambitu multiplici circumactum
ad conditiones ꝓpositas coartabat. Si aũt
quãlibet formulã nullusuellet assumere:¬
quibꝰdam obuiis int̾rogatiuncłis occupa¬
bat. aut latent̾ in eos anguem scrꝑe sti-¬
mulabat: donec nexilis complexio circũ¬

Expanded text:
sequentes gradus ita formam totius capisequentes gradus ita formam totius capitis circulabant ut nihil deesse cemeres, nihil superfluum detineres. Cui quidem orsus gymnasiis omnibus inexpertum. In laeua quippe serpens gyris immanibus inuolutus, in dextra, formulae quaedam florentibus discolora uenustate ceris sollerter effigiatae latentis hami nexu interius tenebantur; sed, quoniam eius laeua sub pallio occulebat insidias uiperinas, cunctis dextera praebebatur; denique ex illis formulis si quis aliquam percepisset, mox apprehensus hamo, ad latentis anguis uirosos circulos trahebatur qui tamen mox emergens, primo spinosorum dentium acumine uenenato assiduis hominem morsibus affligebat, dehinc ambitu multiplici circumactum ad condiciones propositas coartabat. Si autem quaquibusdam obvios interrogatiunculis occupabat, aut latenter in eos anguem serpere stimulabat, donec nexilis complexio circum
Abbreviated transcription (Latin):
Ec quoq con¬
tortis stͥngens
effamina nodiᷤ.
Qua fine uil se¬
quitur. nilq re¬
pugnat item.
In cecum suꝑu
ueniens pͥmor¬
dia fandi.
Aduenit excolicum p̾struit axiomas.
ibigiuᷤ memorañ uocẽ consistere uersus.
Nil normale putans. ni fuat assocuumn.
Sed licet ipse modos demũ bis quinq ꝓfatꝰ.
Pallens afflictun uerset aristoceles.
Stoicacircũeant ludantq sophismata sensꝰ.
ꝑ dita neq unꝗͣ cornua fronte gerant.
Ccrisippꝰ cumulet ꝓpͥũ consũmet aceruu.
Carneadesq parẽ uim gerat elleboro.
Nullus apextot ꝓle uirũ par accidit unꝗͣ.
Nec tͥ tam felix sortis honos cecidit.
Inter templa d̃m fas e dialectica fari.
t ioue conspecto iure docentis agis.
uegͥ introgressa ẽ delio conuocante:
pallidior paululum femina. s acri
ad modum uisu. ⁊ iubrantib continua
mobilitate luminib. Cui crines tortuosi
decentiq inflexione crispati ⁊ nexiles iu-¬
debant᷑. Qui tam̃ deducti ꝑ quosdam cõ-¬

Expanded text:
ec quoque contortis stringens effamina nodis qua sine nil sequitur nilque repugnat item in coetum superum ueniens primordia fandi aduehit et scholicum praestruit axioma, ambiguis memorans uocem consistere uerbis, nil normale putans, ni fuat associum. Sed licet ipse modos demum bis quinque profatus pallens afflictim uerset Aristoteles, stoica circumeant ludantque sophismata sensus perdita neque umquam cornua fronte ferant, Chrysippus cumulet granum et consumat aceruum Carneadesque parem uim gerat helleboron, nullus apex tot proli uirum par accidit umquam, nec tibi tam felix sortis honos cecidit: inter templa deum fas est, Dialectica, fari et Ioue conspecto iure docentis agis.» Quae igitur introgressa est, Delio conuocante, pallidior paululum femina sed acri admodum uisu et uibrantibus continua mobilitate luminibus. Cui crines tortuosi decentique inflexione crispati et nexiles uidebantur. Qui tamen deducti per quosdam con
Abbreviated transcription (Latin):
animantũ gerant. quidue hic dicat᷑
numinum subuolare. Non enun dehu-¬
militate illius aeris quero. qui uolu¬
crib ꝑmeat᷑. quem olimpi montis ca¬
cum̃ excedit. qui iux decem stadioꝵ
altitudine sublimat᷑. sed elata disqͥ¬
ro. At iam fas puto quicquid. fiiipyeͦ

Expanded text:
animantum gerant, quidue hic dicatur numinum subuolare; non enim de humilitate aeris illius quaero, qui uolucribus permeatur, quem Olympi montis cacumen excedit, qui uix decem stadiorum altitudine sublimatur sed elata disquiro. At iam fas puto quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
nec tͥ  quidenisi ante poͬculum nr᷑m li¬
cet. Et cum dicto: lenit̃ dextra cordis
pulsum pectꝰq ꝑtractat: ac nescio qua
intuma plenitudine distentum magno
cum tͣgore respiciens: in hec inquit qui¬
b plenum pectus geris egestione coac-¬
tissima uomueris. forasq diffuderis: ĩ¬
mortalitatis sedem nullatenꝰ obtineb.
At illa omni insu magnaq ui quicqͥd
intra pectus semꝑꝰ senserat euomẽbat.¬

Expanded text:
ne tibi quidem, si ante nostrum poculum, licet». Et cum dicto leniter dextra cordis eius pulsum pectusque pertractat ac nescio qua intima plenitudine distentum magno cum turgore respiciens «ni haec – inquit – quibus plenum pectus geris, coactissima egestione uomueris forasque diffuderis, immortalitatis sedem nullatenus obtinebis». At illa omni nisu magnaque ui quicquid intra pectus semper senserat euomebat
Abbreviated transcription (Latin):
ue intra pectus senserat euomebat.
um uͦ illa nausea ac uomitio labo¬
litt̾arum. Cerne̾ erat qͣui libri. quan¬
taq uolumina. quot linguarum oꝑa.
ex ore uirginis diffluebant. Alia ex
papyro que cedro ꝑlita fuerant ui¬
debant᷑. Alii c̃arbasinis uoluminib
implicati libri. ex ouillis multi quoq
t̃gorib. rari uͦ in pͥhyllire cortice sub¬
notati. Erantq quidam sacra nigre¬
dimne colorati. quorum litt̾e animan¬
tum credebant᷑ effigies. Quasq libro-¬
rum notas athanasia conspiciens: qͥ¬
bdam eminentib saris uissit ascri-¬
bi. atq int̾ra specũ ꝑ egiptiorum a¬
dita collocari. Eademq saxa stellã ap¬
pellans. deoꝵ stẽmata p̾cepit ꝯtinere.
grece nauis. Hinc nausea uocat᷑. quia
illi qui in naui sunt ꝓpter sentinã
nauis .i. aquã putidam. nauseã .i. uo

Expanded text:
pectus semper senserat euomebat Tunc uero illa nausea ac uomitio labolitterarum. Cernere erat qui libri quantaque uolumina quot linguarum opera ex ore uirginis diffluebant. Alia ex papyro, quae cedro perlita fuerat, uidebantur, alii carbasinis uoluminibus implicati libri ex ouillis multi quoque tergoribus, rari uero in philyrae cortice subnotati. Erantque quidam sacra nigredine colorati, quorum litterae animantum credebantur effigies, quasque librorum notas Athanasia conspiciens quibusdam eminentibus saxis iussit adscribi atque intra specum per Aegyptiorum adyta collocari, eademque saxa stelas appellans deorum stemmata praecepit continere.Grece, nauis Latine; hinc nausea uocatur, quod illi, qui in naui sunt, <propter sentinam nauis>, id est aquam putridam, nauseam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sfẽma filum quo cingebant᷑ capita sa¬
cerdotum. Unde ⁊ flamines dicti sunt¬
sacerdotes. quasi filamines. Donit᷑ aũt
stema ꝓ genealogia. quia sicut corona
filum circa caput sacerdotis in semet
reflectit᷑. ita genealogia in semet ꝑ suc¬
cessores redit. Appellans illa saxa stellas
Sed dum tͣalia uirgo undant̃ euome¬
ret: puelle quam plures quarum ar-¬
tes alie. alt̾e dicte sunt discipline: sub¬
inde que ex ore effuderat uirgo collige¬
bant. in su ñ una queq illarũ neces¬
siuiiusum facultatemq corripiens.

Expanded text:
st filum, quo cingebantur capita sacerdotum; unde et flammines dicti sunt quasi ‘filamines’. Ponit autem stema pro genealogia, quod sicut corona uel filum circa caput sacerdotis in se reuertebatur, ita genealogia in semet per successiones redit. Appellantur etiam SAXA stelle, Sed tum talia uirgo undanter euomeret, puellae quamplures, quarum Artes aliae, alterae dictae sunt Disciplinae, subinde, quae ex ore uirgo effuderat colligebant in suum unaquaeque illarum necessarium usum facultatemque corripiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerint: ut cycero disputat. Iam diei¬
pot̾ a negante. Cycero ñ disputat. Esse aũ¬
loquii nominatuus casus nominis ⁊ t̾cia¬
sine nomine significat aliquid quod affir¬
mari possit. ⁊ in hominẽ cadit .i. in rem

Expanded text:
et negari ut «Cicero disputat»: iam dicipotest «Cicero non disputat». Esse aubet nominatiuus casus nominis et tersona significat aliquid quod iam affirmari
Abbreviated transcription (Latin):
Umũsalis abdicatuia confirmata. par¬
ticularem suam necessario confirmat.
legata uͦ non necessario eam negat. Si
enim uerum est omnis uoluptas ñ est bo
luptas non ẽ bonum. Si uͦ uniu̾salis ab

Expanded text:
uersalis dedicatiua confirmata particularem suam necessario confirmat, negata non necessario eam negat. Nam si uerum est «omnis uoluptas bonum est», luptas bonum
Abbreviated transcription (Latin):
rei noticia. aꝑte acbreuit᷑ explicat᷑. In hac
tͥa uitanda sunt. Le quid falsum. ne quid
plus. ne quid minꝰ significet᷑. falsum ẽ. h
mͦ. Homo ẽ aminal ĩmortale. Nullus homi
quanuis breuit̾ dictum sit: plus tam̃ ẽ qđ
ad omia anmalia ꝑtinet. Mmꝰ signifi¬
cat᷑ hoc mͦ. Homo ẽ animal gramaticum.
Quanuis enim ñ sit nͥ homo animal gͣma¬
ticum: ñ tam̃ omnis homo gramatie᷑. Dif¬
sinitio plena ẽ hoc mͦ. Homo ẽ amial rati¬
onale mortale. Addendo enim mortale:
seꝑauimus adiis. Addendo enim rõuale:
seꝑaminus a feris.¬

Expanded text:
rei notitia aperte ac breuiter explicatur. In hac tria uitanda sunt: ne quid falsum, ne quid plus, ne quid minus significetur. Falsum est hoc modo: «homo est animai immortale». Nullus enim quamuis breuiter dictum sit, plus tamen est, quod ad omnia animalia pertinet. Minus significatale hoc modo: «homo est animai grammaticum». Quamuis enim non sit nisi homo animai grammaticum, non tamen omnis homo grammaticus. Definitio piena est hoc modo: «homo est animai rationale mortale». Addendo enim «mortale» separauimus a diis, addendo « rationale » separauimus a feris.
Abbreviated transcription (Latin):
ed purum astri¬
ficis celum scan¬
debat habenis.
Hox reuocans m̾¬
so fulgentia syde-¬
Ir dua tẽ semor suͣccedit plaust᷑ boo
Espiri toruo intuer̃t astͣ draconis.
Aurati ⁊̃ flagrans splendebat ĩ armiˢ.
Qui thit estifero fulgentẽ syrion ortu.
Hoc ꝙͦ iysiacis qđ sparsũ florib ardet.
Multiplici abitũ redimit᷑ lumine sertũ.
Uirginiᷤᷤ int̾ea trepidas ꝑlabit᷑ aures.¬
Fama iouiᷤ magno dũ com plet
tecta boa tu.

Expanded text:
ed purum astrificis caelum scandebat habenis Nox reuocans merso fulgentia sideArdua tunc senior succendit plaustra Bootes, et spiris toruo nituerunt astra Draconi; auratis etiam flagrans splendebat in armis qui trahit aestifero fulgentem Sirion ortu; hoc quoque Nysiacis quod sparsum floribus ardet multiplici ambitum redimitur lumine sertum. Virginis intFama, Iovis magno dum complet tecta boatu.
Abbreviated transcription (Latin):
it
apparet. quia fert᷑ scd̃m fabulam ca-¬
nis orionis fuisse. Sirius aũt uocat᷑ a
tractu .i. longitudine signi. Syro enĩ
g̾ce: traho. Ełt enim sydus maximũ.
syruis cum sole orit᷑. solent homines
minio estu solis laborare. Hoc qͦ ser-¬

Expanded text:
id licet, que fertur secundum fabulam canis Orionis. Syrius autem uocatur a tractu, id est a longitudine signi; syrion enim Grece traho dicitur. Est enim sydus maximum, Syrius oritur, solent homines nimio estu solis laborare. NIS
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis uulcanꝰ d̾r detulisse. Redumm¬
.xii. stellas clarimaᷤ. Notandum uero¬
quod hic duas partes celi tetigit. Sep¬
temtͥonalem ꝑ draconem ⁊ bootem.
Australem uͦ ꝑ orionem & sertum. Et

Expanded text:
r detulissse. Hoc Mduodecim stellas clarissimas. Et notandum quod hic duas partes celi tetigit, septentrionalem per Draconem et Bootem, australem uero per Orionem et Sertum, et
Abbreviated transcription (Latin):
cunt sero solem in occcanum mergi.
q mane lotũ emergere. Reuera aũt
ignis solis aqua nutrit᷑. qđ ostendit
ceteris diis ab ethiopib. ad epulas in¬
uitatꝰ. Ethiopes enim uixta occeamĩ
habitant. Cuiꝰ aqua .uii. planetarũ

Expanded text:
citur sol in occeanum mergi que mane lotus emergere. Natura autem ignis solis aqua nutritur, quod et poer dicitur cum ceteris diis ab Ethiopibus ad epulas inuitatus. Ethiopes enim iuxta occeanum habitant, cuius aqua septem planetarum
Abbreviated transcription (Latin):
cridens ẽ. quod ñ nisi eidem forme. s ñ
semꝑ euenit ut rechorica non nͥ homini
accidit. Sed ei pot̾ ⁊ ñ accidere. ut quan¬
uis sit aliquis homo. ñ sit tam orator. Qͥd¬
⁊ ita tam̃ accidit ut unam qͣnq rem ab
om̃ium cõmunione discͥminet. Ut in ho¬
mine risus. Nam nec ridẽ quisquam nͥ ħo
pot̾. nec homo cum uoluerit qnͣtum ieiꝰ
natura ẽ. ridẽ non pot̾. Et differentia a¬
ꝓpͥo eo distat. quod differentia unamqͣn¬
q rem ab eo tantum distinguit. uude que¬
tio ẽ. Propͥum uͦ ab om̃ib. Nam cum homi¬
nem a leone ꝑ differentiam uolentes discer¬
ne. dixerimꝰ quodleo ferꝰ c̃. homo uͦ mitis. id
solum uidem᷑ discern̾e. quod ad susceptum
negotium ꝑtinet. Dicendo enim leo ferꝰ ẽ.
homo mitis: nec hominem ab aliisiitib
ammalib. nec leonem a cet̾is bestiis seum¬
ximꝰ. Cum uͦ hominẽ animal risibile di¬
xerimꝰ. eo a cet̾orum animantiũ generali¬
tate discreuinius.¬

Expanded text:
cidens est quod non nisi eidem formae, sed non semper euenit, ut rhetorica non nisi homini accidit, sed ei potest et non accidere, ut quamuis sit aliquis homo, non sit tamen orator. Pt ita semper accidit ut unamquamque rem ab omnium communione discriminet ut in homine risus. Nam nec ridere quisquam nisi homo potest, nec homo, cum uoluerit, quantum in eius natura est, ridere non potest. Et differentia proprio eo distat quod differentia unamquamque rem ab eo tantum distinguit, unde quaestio est, proprium uero ab omnibus. Nam cum hominem a leone per differentiam uolentes discernere dixerimus, quod leo ferus est, homo autem mitis, id solum uidemur discernere quod ad susceptum negotium pertinet. Dicendo enim «leo ferus est, homo mitis», nec hominem ab aliis mitibus animalibus nec leonem a ceteris bestiis seiunximus; cum uero hominem animal risibile dixerimus, eo a ceterorum animantium generalitate discreuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
claudus faber uenit. qui licet cred̾et᷑
esse umomꝰ. totius mũdi ab eraclito
um garrula puellarum. ⁊ contiario
semꝑ fliubunda fluxu. leuitate ꝑrix
desult᷑oria gestiebat. Quam alii sortem
asserunt. nemesimq n nulli. thyceni¬
q quam plures. aut nortia. Hec au¬
tem qu̾o gremio largiore totius orbis
ornam̃ta portabat. ⁊ aliis imnꝑtiens
rep̾etitinis mnotib conferebat. Rapiẽs

Expanded text:
claudus faber uenit, qui licet crederetur claudus faber uenit, qui licet crederetur esse Iunonius, totius mundi ab Heraclito um garrula puellarum et contrario semper fluibunda luxu leuitate pernix desultoria gestiebat; quam alii Sortem asserunt, Nemesinque nonnulli, Tychenque quam plures aut Nortiam. Haec autem quoniam gremio largiore totius orbis ornamenta portabat, et aliis impertiens repentinis motibus conferebat, rapiens
Abbreviated transcription (Latin):
tera somnificum ac ꝓnus in petulan¬
tiam ieferebat᷑. Huiꝰ gressus incerti. at¬
q olacis temeti madorib implicati. Est
hos duorum uma quidem germanaq
facies. sed alius lucis sydẽ. alius noctis
refulgebat. Dehinc roboris qͥuidãm in¬
auditi. ⁊ ex tyrpandis semꝑ adu̾sitati
b p̃ꝑatus. Sed eius miros lacertos rictꝰ¬
q eleoncos sublimis uino cernebat. Qͥs
intͣer eos decernentes femine. quarum
una uirgo ferebat᷑. alia gn̾ationum
om̃ium mat̾. Illiꝰ arcus cum pharet᷑.
huic rosis decusatim iunctis sertata
contextio. Quain. ⁊ conspic̃e nitentem.
⁊ fantem audire dulces illecebras ⁊ at¬
trahere fragͤantissimis sp̃c hyatib re¬
dolentem ⁊ osculis lamb̾e. ⁊ contigere
corꝑe. eiusq uelles cupidine suspira¬
re. Que quidem  aͣmorum uoluptatũ¬
pͥferebant pudicicie pͥncipatũ. Cum
his grata ceres. ad modum grauis fe¬
mina alumnaq t̾rarum. ⁊ nutrix
mortalium uidebat᷑. Quidam etiam

Expanded text:
tera somnificum ac pronus in petulantera somnificum ac pronus in petulantiam ferebatur. Huius gressus incerti atque olacis temeti madoribus implicati. Post hos duorum una quidem germanaque facies, sed alius lucis sidere, noctis alius refulgebat. Dehinc quidam roboris inauditi et exstirpandis semper aduersitatibus praeparatus; sed eius miros lacertos rictusque Cleonaeos limis Iuno cernebat. Quin inter eos decernentes feminae, quarum una uirgo ferebatur, alia generationum omnium mater; illi arcus cum pharetra, huic rosis decusatim uinctis sertata contextio. Quam et conspicere nitentem et fantem audire dulcis illecebras et attrahere flagrantissimi spiritus halatibus redolentem et osculis lambere et contingere corpore eiusque uelles cupidine suspirare! Quae quidem licet amorum uoluptatumdeferebant pudicitiae principatum. Cum his grata Ceres, admodum grauis femina alumnaque terrarum ac nutrix mortalium, uidebatur. Quidam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
undatione uiridior. aliꝰ lucifuga in¬
umbratione pͥallescens. in ca pite
ut̾q dõmmnandi ꝓ sertũ ꝓ um fi reg¬
ni conditione gestabat. N pit᷑. ui am
unus albidi salis instarcã mendẽ didii
atq spumarum camitiem pfir cͥonco¬
loꝵ. alt̾ he benum ac tartaree noctis
Sobscuritate furuescens. Qui multo qͣ¬
dem ditior fr̃e ⁊ semꝑ eorum que gig¬
nunt᷑ conquisitionib opulentꝰ. At uͦ
datꝰ ac dispuens diuitias opp̾ssiõe que¬
sitas. Uerum utͥq diũse coniuges. Nã
hic nudus om̃ium nutͥcem deoꝵq
hospitam secum ducit: ille puellam
accessib gratulantẽ. Que ita plerũ¬
q frugem ex pͥoscentib tbuat. xnt
magni mun̾is nota sint ei recdibere
centesimã. Dehinc admissi tonantiᷤ ip¬
siuis filii. int̾ quos pͥmus quidem rub̃
uuenis. ac uorax om̃ium sititorq eti¬
am sangumis gradiebat᷑. Alt̾ suauis
⁊ comis. falceinq dexta. leua gestans cͣ¬

Expanded text:
undatione uiridior, alius lucifuga inundatione uiridior, alius lucifuga inumbratione pallescens. In capite uterque dominandi sertum pro regni condicione gestabat; nam unus albidi salis instar candidum atque spumarum canitiei concolorum, alter ebeneum ac tartareae noctis obscuritate furuescens; qui quidem multo ditior fratre et semper eorum quae gignuntur conquisitionibus opulentus; alius s ac despuens diuitias oppressione quaesitas. Verum utrique diuersa coniunx; nam hic nudus omnium nutricem deorumque hospitam secum ducit; ille puellam accessibus gratulantem, quae ita plerumque frugem exposcentibus tribuat, ut magni numinis uota sint eidem redhibere centesimam. Dehinc admissi Tonantis ipsius filii, inter quos primus quidem ruber iuuenis ac uorax omnium sititorque etiam sanguinis gradiebatur; alter suauis et comis falcemque dextera, laeua gestans cra
Abbreviated transcription (Latin):
rum uirorem feta marilumina coruᷤᷤ¬
catus fonti quedam int̾ioris suauitaᷤ
resplendebat. iacinctos denttes etiam
eliotͦpos utͥnq compacti. Qui lapides
Icolorib suiᷤᷤ t̾ras ratis temporum uicib
herbidabant. Quos ei ad obsequiũ nu¬
Iminis recurrentes. uer dicebat᷑ ⁊ autũ¬
nus mun̾e contulisse. Post̾ior autem par̾
corone. słatite. adamante. ⁊ csfallo la¬
p̃idib alligabat᷑. Hos enim hyens undo¬
sa genuerat. Ipsius uͦ din auro tinctã
cesariem comasq credes bracteatas. fa¬
cie autem ingressus ẽ. pͥueri renitentis.
mincessu medio uuienis anheli. in fi¬
ne senis apparebat occidui aͣ ñ nullis
pallium coccineũ. sed auro płimo ruti¬
latum. simstra autem manu clipeũ
coruscantẽ. qext̾a ardentem facem p̃¬
ferebat. Calcei autem similes exͣ pͣsro¬
po. Quem iuxta luna leui quodam
ten̾osuultu ex fr̃na fulgorem lamꝑa¬
de resumebat. Post hos adinissi fres io¬
uis. quorum alt̃ maritima semꝑ in¬

Expanded text:
rum virorem †feta mari lumina coruscatus fonti quaedam interioris†suavitas resplendebat. hyacintho dendrites etiam eliotropios utrimque compacti, qui lapides coloribus suis terras ratis temherbidabant, quos ei ad obsequium numinis recurrentes Ver dicebatur et Autumnus munere contulisse. Posterior autem pars coronae hydatide, adamante et crystallo lapidibus alligabatur; hos enim Hiemps undosa genuerat. Ipsius uero diui auro tinctam caesariem comasque crederes bratteatas. Facie autem mox ingressus est pueri renidentis, in incessu medio iuuenis anheli, in fine senis apparebat occidui, licet duodecpallium coccinum, sed auro plurimo rutilatum. Sinistra autem manu clipeum coruscantem, dextera ardentem facem praeferebat, calcei autem similes ex pyropo. Quem iuxta Luna leui quodam teneroque uultu ex fraterna fulgorem lampade resumebat. Post hos admissi fratres Iouis, quorum alter maritima semper in
Abbreviated transcription (Latin):
cibilis. ¶Insinuatio uͦ. iiiͦiͬ. modis explica¬
tur. cum aut ꝑsonam rei subiectiõe mu-¬
tamꝰ. aut rem ꝑsona. aut rem re. aut
ꝑsonam ꝑsona. Nam si m causa meretͥ¬
cis agendum ẽ: rem potiꝰ uidicib spectan¬
dam ẽẽ dicimꝰ. Aut si lib̾tꝰ alicuiꝰ uł cdiens
agat. ꝑsonam patͦni ñ huiꝰ considerandã¬
eẽ admoneamꝰ. atq ita cetera. NUitia uͦ
exordior ista sunt. Wlgare. quod ĩ om̃s
causas cadẽ pot̾. Cõmune: quod etiam
adũsariꝰ uti pot̾. Contͣrium: quo meliꝰ
adu̾sariꝰ ut̾et᷑. affectatum quo̾aut uerb̃
inusitatis. aut reb externis ꝑfert᷑. Suꝑ¬
uacuũ: quod neq attentum. neq doci¬
lem. neq benuiolum fac̃ auditorem. fũ-¬
giendum p̃t̾ea. nec satis longum uł obscu-¬

Expanded text:
cilis. 548 Insinuatio vero quattuor modis explicacilis. 548 Insinuatio vero quattuor modis explicatur, cum aut personam rei subiectione mutamus, aut rem persona, aut rem re, aut personam persona. nam si in causa meretricis agendum est, rem potius iudicibus spectandam esse dicemus: aut si libertus alicuius vel cliens agatesse admoneamus, atque ita cetera. Vitia uero exordiorum ista sunt: uulgare, quod in, omnes causas cadere potest; commune, quo etiam aduersarius uti potest; contrarium, quo melius aduersarius uteretur; affectatum, quod aut uerbis inusitatis aut rebus externis profertur; superuacuum, quod neque attentum neque docilem neque beniuolum facit auditorem. Fugiendum praeterea satis longum et obscu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona: trib modis. Si eos in odiũ ininiuidi¬
am. incontemptũ ad ducimꝰ. In odium:
sieos scelestos crudelesue doceamꝰ. In iniu¬
diam: si eos impotentes ẽẽ. monstremus.
In contemptum si humiles. ¶Uerum ex¬
ordiorum genera sunt duo. pͥncipium
⁊ insinuatio. Principiũ ẽ. quod statim sĩ¬
plicit̾ palamꝙ conciliamꝰ nob̃ auditorẽ.
Insinuatio: cum insidioso exordio uidicẽ
circunscͥbimꝰ. in quo modi sunt .iiii. Pri¬
mꝰ. cum resipsa malaẽ. Alter: cum adũ-¬
sum nos uidex aliquid contͣria opinatio-¬
ne p̾sumpsit. aut fatigatꝰ ẽ. aut acclama-¬
tio uł irrisio ulla int̾uenit. Sante cuncta
discutiendum. que sit forma mat̾ie. Nã
sunt. qͥnq honesta turpis. dubia. humił
obscura. Si honesta ẽ. aut pͥncipio ũ utẽ¬
dum. aut amplificatione ex ordium cõ-¬
cludendum. Si turpis: insinuatione
utendum. Sidubia: beniuosꝰ faciendũ
auditor. Si humił: atdentꝰ. Si obscura: do¬

Expanded text:
persona tribus modis, si eos in odium, in inuidipersona tribus modis, si eos in odium, in inuidiam, in. contemptum adducimus: in odium, si scelestos crudelesue doceamus; in inuidiam, si eos impotentes esse rnonstremus; in contemptum uero, si humiles. Verum exordiorum genera sunt duo: principium et insinuatio. Principium est, quo statim simpliciter palamque conciliamus nobis auditores; insinuatio, cum insidioso exordio iudicem circumscribimus. In quo modi sunt quattuor: primus, cum res ipsa mala est; alter, cum aduersum nos iudex aliquid contraria opinatione praesumpsit aut fatigatus est, aut acclamatio uel irrisio ulla interuenit. Ante cuncta discutiendum, qusunt quinque: honesta, turpis, dubia, humilis, obscura. si honesta est, aut principio non utendum aut amplificatione exordium concludendum; si turpis, insinuatione utendum; si dubia, benivolus faciendus auditor; si humilis, attentus; si obscura, do
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc ordo admonet ꝓmussor. ut partẽ
duas asserunt: unam ꝗͣ docemꝰ uidices. a¬
liam qua mouemꝰ aũtunt. Et in docendo
tam narrationem quam confirmationẽ
partis ascbunt. In mouendo autem: pe¬
miũ ⁊ epilogum nexuert᷑. Quia ⁊ m̾itio
ĩꝑandꝰ ẽ. ⁊ coͦmouendꝰ: sententiam ꝓla¬
turꝰ auditor. Qui uͦ quinq dixere par¬
tes. naturalem ordinem consecunt᷑. Nã
ẽ. exordium. narratio. ꝓpositio. argum̃¬
tres. Ut attentum. ut docilem. ut beni¬
uolum faciat auditorem. Atdentum fa¬
cimꝰ: si magnam rem geri. si nouam si pu-¬
blicam. aut plurimã dicimꝰ. Docilem: si
de causa aliquid stcͣtim quo instruamꝰ
uidicẽ p̃ferat᷑. Demuolum aut are. aut
a ꝑsona facimꝰ. d ꝑsona aũt: aut nr̃a aut
uidicum. aut adu̾sariorum. A nrͣa: si qͦd
fauorabile gessimꝰ cõmendamꝰ. aut si quod
obẽ cause diluimꝰ uł extenuamꝰ. A uidicũ:
sieos nob uł ex cause illiꝰ blandim̃tis. uł ex¬
trinsecꝰ conciliamꝰ. Ab adu̾sarioꝵ autem

Expanded text:
am nulle ordo admonet promissorum, ut partes  Qui autem duas asserunt, unam, qua docemus iudices, aliam, qua mouemus, aduertunt, et in docendo tam narrationem quam confirmationem partis aseribunt; in mouendo autem prooemium et epilogum nexuerunt, quia et initio praeparandus est et commouendus sententiam prolaturus auditor. Qui uero quinque dixere partes, rationalem ordinem persequuntur; nam est exordium, narratio, propositio, argumetres: ut attentum, ut docilem, ut beniuolum faciat auditorem. Attentum facimus, si magnam rem geri, si nouam, si publicam aut plurium dicimus; docilem, si de causa aliquid strictim, quo instruamus iudicem, proferatur. Beniuolum aut a re aut a persona facimus, a persona autem aut nostra aut iudicum aut aduersariorum: a nostra, si quod fauorabile gessimus commendamus, aut si quod obest causae diluimus uel extenuarnus; a iudicum, si eos nobis uel ex causae ipsius blandimentis uel extrinsecus conciliamus; ab aduersariorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
be enunciatur. ut pario. peperi. peꝑerã.
Tercie conugationis correpte uerba que
indicatiuo mͦ. tempore p̾senti ꝑsona pͥ¬
soluto. ⁊ exacto duob modis enunciã¬
tur. Et est .iꝰ. cum pͥme positionis uer¬
ba .o. iii. cõmtant. ut induo indui. in¬
dueram. Scd̃s. qui ꝑ .x. ꝓnunciat᷑. ut in¬
struo. instruxi. instruxeram. Tercie cor¬

Expanded text:
ae enuntiatur, ut pario peperi pepereram. ae enuntiatur, ut pario peperi pepereram. Tertiae coniugationis correptae uerba, quae indicatiuo modo tempore praesenti persona prsoluto et exacto duobus modis enuntiantur. Et est primus, cum primae positionis uerbi o in i commutant, ut induo indui indueram; secundus, qui per x pronuntiatur, ut instruo instruxi instruxeram. Tertiae co
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑfectum .ui. modis enunciant.
Primꝰ est qui tercie comiugationis ꝓduc¬
te integram regulam sequit᷑. Hic ẽ. qui
imꝑatim modi regulam in ꝓductionẽ
uertit. ⁊ in absoluta specie assumut .iii.
sillabam. ⁊ iuexacta. ueram. ut cupio.
cupiui. cupueram. Hec eadem tam̃¬
int̾dum sublata .u. litera in absoluta spe¬
cie ⁊ geminata .i. mexacta uͦ correpta. ead̃
ꝓnunciat᷑. ut cupii. cupieram. Scd̾s modꝰ
ẽ. qui pͥme positionis uerba .o. litteram
deponit. & p̾entem sillabam seu mutata
uocali. seu ꝑseuerante ꝓducit. facio. feci.
fugio fugi. In exacta uero specie .i. deposi¬
ta. ⁊ in ẽ. inutata. ram sillabam assumit.
ut feceram. fugeram. Tercius moduscum .i.
⁊ o. in .ii.2.i. conũtunt᷑. ut elicio. elicui. e¬
licueram. Quartus depositis .i. ⁊ o. litt̾is
exp̃cunte consonante. ꝑs. geminũ enũ-¬
ciantur. ut ꝑcutio. ꝑcussi. ꝑ̾cisseram.
Quintꝰ. qui ꝑ .x. ut aspicio aspexi. aspęre¬
ram. Sextus. qui ꝑ geminationem filla-¬

Expanded text:
quamperfectum sex modis enuntiant. Primus est, qui tertiae coniugationis productae integram regulam sequitur; hic est, qui imperatiui modi regulam in productionem uertit et in absoluta specie assumit ui syllabam et in exacta ueram, ut cupio cupiui cupiueram. Haec eadem taminterdum sublata u littera in absoluta specie et geminata i, in exacta uero correpta eadem pronuntiantur, ut cupii cupieram. Secundus modus est, qui primae positionis uerbi o litteram deponit et praeeuntem syllabam seu mutata uocali seu perseuerante producit, ut facio feci, fugio fugi: in exacta uero specie i deposita et in e mutata ram syllabam assumit, ut feceram, fugeram. Tertius modus est, cum i et o in u et i conuertuntur, ut elicio elicui elicueram. Quartus depositis io litteris praeeunte consonante per s geminum enuntiatur, ut percutio percussi percusseram; quintus, qui per x, ut aspicio aspexi aspexeram; sextus, qui per geminationem syllab
Abbreviated transcription (Latin):
ducta .e. t̾iminant᷑. ut rapio. rape. rapie¬
bam. Tercie comugationis correpte uer¬
ba indicatiuo mͦ tempore futuro. sublata
.e. littera. & adiecta. am. sillaba terminau-¬
tur. ut lege legam. pete petam. indue in¬
duam. Exceptis his. que .i. ante .o. hĩunt
in pͥmapositione. Ea enim .e. ini. conuer¬
tunt. ⁊ assumpta. am. sillaba fut᷑um fa-¬
ciunt. ut rapio rape rapiam. facio. face
faciam

Expanded text:
roducta e terminantur, ut rapio rape rapieroducta e terminantur, ut rapio rape rapiebam. Tertiae coniugationis correptae uerba indicatiuo modo tempore futuro sublata e littera et adiecta am syllaba terminantur, ut lege legam, pete petam, indue induam, exceptis his, quae i ante o habuerint in prima positione; ea enim e in i conuertunt et assumpta am syllaba faciunt futurum, ut rapio rape rapiam, facio face faciam.
Abbreviated transcription (Latin):
messui. messueram. Octauus qui simili
correptione ꝑ uiiui.s. p̾eunte uocali ꝓduc¬
ta declinatur. ut trudo. trusi. truseraᷤ.
Nonus qui ꝑ .x. annunciat᷑. ut expungo.
expũxi. expunxeram. ungo. unxi. inxe-¬
ram. Decimꝰ qͥui ꝑ geminationem pͥme sil¬
labe ꝓfert᷑. ut pugo. pupugi. pupugeram.
curro. cncurri. encurreram. Indecimꝰ
qui u̾borum compositoꝵ ultimã sillabã
geminiat. ut trado. tradidi. tradideram.
reddo. reddidi. reddiderã. Duodecimꝰ. qui
in formam passinoꝵ resoluit᷑. ut fido fisus
sum es. est. fisus erami. eras. erat. Hec om¬
na t̾cie coniugationis correpte uerba.
indicatiuo mͦ t̾empore p̾terito. specie in
choatiua. adiecta. ad imꝑatiuum mo¬
dum. bam. sillaba p̾cedente consonante
pͥme positionis .o. uocali adiecta ꝓduc¬
tione terminant᷑. ut lege. legebam. pe¬
te. petebam. exceptis iis que .i. aute .o.
hu̾int. Fa. enim adiecta .i. littera ad
imꝑatuium. & adiecta. bam sillaba ꝓ¬

Expanded text:
messui messueram. Octauus, qui simili messui messueram. Octauus, qui simili correptione per unum s praeeunte uocali producta declinatur, ut trudo trusi truseram. Nonus, qui per x annuntiatur, ut expungo expunxi expunxeram, ungo unxi unxeram. Decimus, qui per geminationem primae syllabae profertur, ut pungo pupugi pupugeram, curro cucurri cucurreram. Undecimus, qui uerborum compositorum ultimam syllabam geminat, ut trado tradidi tradideram, reddo reddidi reddideram. Duodecimus, qui in formam passiuorum resoluitur, ut fido, fisus sum es est, fisus eram eras erat. Haec omnia tertiae coniugationis correptae uerba indicatiuo modo tempore praeterito spechoatiua adiecta ad imperatiuum modum bam syllaba praecedente aut consonante primae positionis aut uocali adiecta productione terminantur, ut lege legebam, pete petebam, exceptis his, quae i ante o habuerint; ea enim adiecta i littera ad imperatiuum et adiecta bam syllaba p
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. in iis uerb̃ que tercia comugati-¬
one correpta. indicatiuo mͦ. tempore pre¬
senti. ꝑsona pͥma . io. litteris terminant᷑.
Ut enim est cupio. cupiui. cupiueram.
sic peto. petiui. petiueram. ħ quoq .ui.
licteram int̃dum subtrahunt.⁊ .i. ge¬
minant. ut petii petieram. Scd̃s est
cit. Deposita enum consonante si fuerit me¬
dia. in quam pͥma uocał desinat. ut ago
egi. egeram. lego. legi. legeram. Eorum
autem que in consonantem desmunt. exẽ¬
pla sunt ħ: frango. fregi. fregeram. fun-¬
do. fudi. fuderam. Quartꝰ ẽ. qui mediam
consonantem deponit. ⁊ p̾euntem uoca¬
lem corripit. ut findo. fidi. fideram. scin¬
do. scidi. scideram. Quintꝰ .o. littera depo¬
sita .ii. ⁊ .i. assumit. ut molo. molui. mo¬
lueram. colo. colui. coluerani. Sextus qui
deposita .o.s.⁊i. assumit. ut carpo. carp¬
si. carpseram. scribo. scͥpsi. scͥpseram. Sep¬
tuus qui .o. deposita & p̾eunte consonã¬
te. ꝑ .s. geminum ꝓnunciat᷑. ut meto.

Expanded text:
iae coniugationis correptae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima io litteris terminantur; ut enim est cupio cupiui cupiueram, sic peto petiui petiueram. Haec quoque u litteram interdum subtrahunt et i geminant, ut petii petieram. Secundus est,cit, deposita etiam consonante, si fuerit media, in quam prima uocalis desinat, ut ago egi egeram, lego legi legeram. Eorum autem, quae n consonantem deponunt, exempla sunt haec: frango fregi fregeram, fundo fudi fuderam. Quartus est, qui mediam consonantem deponit et praeeuntem uocalem corripit, ut findo fidi fideram, scindo scidi scideram. Quintus o littera deposita u et i assumit, ut molo molui molueram, colo colui colueram. Sextus, qui, deposita o, s et i assumit, ut carpo carpsi carpseram, scribo scripsi scripseram. Septimus, qui o deposita et praeeunte consonante per s geminum pronuntiatur, ut meto
Abbreviated transcription (Latin):
uo mͦ. tempore p̾senti. ꝑsona scd̃a .e. cor¬
repta p̾cedente consonanti pͥme positio¬
nis terminant᷑. ut lego lege. peto. pete.
bunt. ut induo. indue. irruo. irrue. t̃¬
cie coniugationis correpte uerba. infiui-¬
tiui modi adiecta adimꝑatiuum mo¬
dum. re. sillaba manente correptione
terminant᷑. ut lege. legere. pete. petere.

Expanded text:
o modo tempore praesenti persona secunda e correpta, praecedente consonante primae positionis terminantur, ut lego lege, peto pete; bunt, ut induo indue, irrito irrue. Tertiae coniugationis orrceptae uerba infinitiuo modo adiecta ad imperatiuum modum re syllaba manente correptione terminantur, ut lege legere, pete petere.