comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã accipiendis heneficiis amicitias parabant: Derent̃ his artib roma creũ s regnante numa ut tã longa pat eẽt¬
utrũ irruebant ĩ ꝓbi belloq tẽptabant. Annihil eoꝵ fiebat ut passer par illa ꝑsistere: Si enĩ bellis &iã tũ roma
lassescebat᷑ nec armis arma obuia ferebantꝰ. qͥb mͦdis agebat᷑ ut nulla pugna suꝑati nullo martio ĩ petu t̾riti sedarent᷑
inimici: his mͦdis seꝑ ageret᷑ & sẽꝑroma c lausis iã portis pacata regnar&: Iđ si in potestate ñ fuit. ñ gͦ roma pace habuit
quã diu dii eoꝵ s quãdiu hoĩes finitimi ciroũ qͣq uoluer̃ qͥ eã nullo bello ꝓuocauer: Nis furte du tales &xiã id hoĩ uenđe

Expanded text:
quam accipiendis beneficiis amicitias parabant . Decenter his artibus Roma crevit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax essquam accipiendis beneficiis amicitias parabant . Decenter his artibus Roma crevit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax essutrum irruebant improbi belloque tentabant; an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis etiam tum Roma lacessebatur, nec armis arma obvia ferebantur: quibus modis agebatur, ut nulla pugna superati, nullo martio impetu territi sedarentur inimici; his modis semper ageretur, et semper Roma clausis Jani portis pacata regnaret. Quod si in potestate non fuit, non ergo Roma pacem habuit quamdiu dii eorum, sed quamdiu homines finitimi circumquaque voluerunt, qui eam nullo bello provocaverunt: nisi forte dii tales etiam id homini vendere
Abbreviated transcription (Latin):
homũ sine cupiditate agitabat᷑. sua cuiq satis placebant Ian ut tã multũ augeret᷑ imꝑiũ debuit
fieri qd̃ uirgł detestat᷑ dicens. det̾ or donec paulatĩ ac decoloratas &e belli rabies.⁊ amor successit ha¬
bendils plane ꝓ tantis bellis susceptis &. gestis uista defensio roinanoꝵ÷ qd̾ irruentibꝰ sib in-¬
portune inimicis resiste̾ cogebat ñ auditaᷤᷤ adipiscen de laudis humane. s necessitas tuende salutis
⁊ lib̾tatis. Ita sit planeinam pꝰꝙͣ res eorum sicut scbit salustiꝰ. legibꝰ moribꝰ agris aucta satisq
bello temptare pauci ex amicis auxilio e̾ẽ. nam cet̾ meti ꝑcussi aꝑiculis abetant. At romani do¬
Imi militieq uitẽti: festinare parare alius aliũ hortari. hostibꝰ ohuã ire. lib̾tatẽ patͥa. parẽtesq armis.
tegere. Post ubi picula uirtute ꝓpulerãt᷑ socissatq amicis auxilia portabant. magisq dandis

Expanded text:
hominum sine cupiditate agitabatur, sua cuique satis placebant » ? An ut tam multum augeretur imperium, debuit fieri quod Virgilius detestatur, dicens: Deterior donec paulatim ac decolor aetas, Et belli rabies, et amor successit habendi? . Sed plane pro tantis bellis susceptis et gestis justa defensio Romanorum est, quod irruentibus sibi importune inimicis resistere cogebat, non aviditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum, sicut scribit ipse Sallustius, legibus, moribus, agris aucta, satis pbello tentare, pauci ex amicis auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire; libertatem, patriam, parentesque armis tegere. Post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ aliunde apollo ille cumanꝰ cũ adũs adeos regẽs strlitonicũ bellaret᷑ quatriduo fleuisse nuntiatꝰ ẽ: & ꝓdigio
aruspices territicũ id simulacrũ inmare putauissent eẽ ꝓiciendũ : cumani senes int̾cesser atq retuler̃ tale ꝓdigiũ

Expanded text:
Neque enim aliunde Apollo ille Cumanus, cum aduersus Achiuos regemque Aristonicum bellaretur, quatriduo fleuisse nuntiatus est; quo prodigio haruspices territi cum id simulacrum in mare putauissent esse proiciendum, Cumani senes intercesserunt adque rettulerunt tale prodigiu
Abbreviated transcription (Latin):
mortifera dogmata em̃dare nolt̾ s defensare ꝑsistunt heretici fiunt & soras exeuntes. habent᷑ in ex¬
&e diligentib cũ om̃a cooꝑat᷑ inbonũ. Inimici enĩ om̃s eccłȩ qͦlib& errore gecent᷑ ł malitia depra¬
uent᷑. si accipiunt potestatẽ coi poralit̃ ad fligendi. exereent eiꝰ patientiã sitantũ mͦ male sentiendo
adũsant᷑ exercent eiꝰ sapientiã. ut aũ &ĩã inimit diligant᷑: exercent ei beniuolentiã aut &iã bene¬
ficentiã siue suadibili doctrina cũ agat᷑ siue t̾ribili disciplina ac ꝑ hoc diaboł princers ĩ piȩ

Expanded text:
mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exmortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exet diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenientẽ in uos. &eritis mͥ testes in hierusalẽ & in totã iudeã & samariã &usq infines trȩ. Pnũ se ab
hierusalẽ diffudit eccła & cũ in iudea atq samaria plurimi credidissent. & in alias. gentes itũ ẽ. eis
ad nuntiantib: euangłm qͦs ipse sic̃ lum in aria & aptauerat ũbo & accendebat spũ sc̃õ Diterat enĩ eis. No¬
lite timere eos qͥ corpꝰ occidt̃. animã aũ ñ poss occide: Qut frigidi timore ñ eẽnt᷑ igne caritatis arde¬
bant: Deniq ñsolũ ꝑ ipsos qͥ eũ & ante passionẽ & pꝰresurrectionẽ uidant & audierant : uerũ & ĩa pꝰ obitũ
eoꝵꝵ pꝰ posteros eoꝵ int̃ horrendas ꝑsecut iões & uarios ruciatꝰ ac funera martyrũ p̃dicatũ ẽ toto orbe
tẽpla demonũ deseri & nom̃ lib̾antis mediatoris currere genꝰ humanũ: hereticos moũ qͥ subuocabulo
apĩano : doctrinȩ resisterent ap̃ianȩ. quasi possent indifferent̃ sine ulla correctiõe hab̾i in ciuitate

Expanded text:
entem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae, primum se ab Hierusalem diffudit ecclesia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera martyrum praedicatum est toto orbe templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑituri ꝓfecto exultarent leticia ee sic sẽꝑ eligerent ẽẽ quã om̃ino ñ eẽ. huiꝰ rei testis ẽ notissim sens
illoꝵ uũ eñi mori metuunt & malt̾ in illa erũna uuere quã eã morte finite. nisi qr satis appar&
quã refugiat natura ñ ẽẽ: Atq iđo cũ se nouerint eẽ morituros ꝓmagno beneficio sibi hane ĩ pẽd
miscđiam desiđant ut aliquanto ꝓductius in ead ẽ misetia uiuant tardiusq moriant᷑. Puld ubio
gͦ indicant ĩ mortalitatẽ saltẽ talẽ q̃ ñ habeat finẽ m̃dicitatis quanta gratulatiõe susciꝑent
Ead anim alia om̃a &ĩa inrationabilia qͥb: datũ ñ ẽ ista cogitare ab ẽm̃sis draconib: usq ad exiguos ũmi-¬
culos : None se eẽ uelle atq: ob hoc iñtitũ sugere om̃ib: qͥb poss motib: indicant : Id arbusta om̃sq

Expanded text:
perituri, profecto exultarent laetitia et sic semper eligerent esse quam omnino non esse. Huius rei testis est notissimus sensus perituri, profecto exultarent laetitia et sic semper eligerent esse quam omnino non esse. Huius rei testis est notissimus sensus illorum. Unde enim mori metuunt et malunt in illa aerumna uiuere, quam eam morte finire, nisi quia satis apparet quam refugiat natura non esse? Adque ideo cum se nouerint esse morituros, pro magno beneficio sibi hanc inpendi misericordiam desiderant, ut aliquanto productius in eadem miseria uiuant tardiusque moriantur. Procul dubio ergo indicant, inmortalitatem, saltem talem quae non habeat finem mendicitatis, quanta gratulatione susciperent. Quid? animalia omnia etiam inrationalia, quibus datum non est ista cogitare, ab inmensis draconibus usque ad exiguos uermiculos nonne se esse uelle adque ob hoc interitum fugere omnibus quibus possunt motibus indicant? Quid? arbusta omnesq
Abbreviated transcription (Latin):
quiddã t̃ciũ: nec ĩ paris estimatiõis eis quas noui reb adiungo. Neq eñi fallor amare me. cũ in his
q̃ amo ñ sallor. quã quã & si illa falsa e̾ẽnt. falsa me amare uerũ eẽt: Nã qͦ pacto recte rep̃henderes &
recte ꝓhiberer ab amore falsoꝵ sime illa amare falsũ eẽt. cũ uͦ & illa uera atq certa sint. qͥs dubito
uelit. Qm̃ em̃ potẽ beatꝰ eẽ si nihil sit. Ita uͦ ut qͥd da nat᷑ale ipsũ eẽ iocundũ ẽ: ut ñ obaliud &¬
hi qͥmiseris̃ noluit uit̾ire &cũ se miseros eẽ sentiant ñ se ipsos de reb s miseriã suã potiꝰ auferri ue¬
lnt Iu is&iã qͥ & sibi miserrimi apparent & plane s̃ & ñsolũ asapientib qm̃ stulti uerũ & ab his qui
se beatos putant miseri uidicant᷑ qr pauꝑes atq: m̃dici s̃ siqͥs ĩmortalitat ẽ dare qua nec ipsa mi¬
seria moreret᷑ ꝓposito sib qđ si in eade miseria sẽꝑ eẽ nollent. nulli &nusquã eẽnt futuri s om̃imͦ

Expanded text:
quiddam tertium nec inparis aestimationis eis quas noui rebus adiungo. Neque enim fallor amare me, cum in his quae amo non fallar; quamquam etsi illa falsa essent, falsa me amare uerum esset. Nam quo pacto recte reprehenderer et recte prohiberer ab amore falsorum, si me illa amare falsum esset? Cum uero et illa uera adque certa sint, quis dubiteuelit. Quo modo enim potest beatus esse, si nihil sit? CAPUhi qui miseri sunt nolint interire et, cum se miseros esse sentiant, non se ipsos de rebus, sed miseriam suam potius auferri uelint. Illis etiam, qui et sibi miserrimi apparent et plane sunt et non solum a sapientibus, quoniam stulti, uerum et ab his, qui se beatos putant, miseri iudicantur, quia pauperes adque mendici sunt, si quis inmortalitatem daret, qua nec ipsa miseria moreretur, proposito sibi quod, si in eadem miseria semper esse nollent, nulli et nusquam essent futuri, sed omni modo
Abbreviated transcription (Latin):
habent. Nã qͥdã nisi filios di ñ habent. a qͥla aũ quẽ int̃p̃tẽ iudei cet̃is ante pont ñ angłos di nec filios
celsi om̃s. Merito eni credunt᷑ septuaginta int̃p̃tes accepisse ꝓphetieũ sp̃m. ut siꝗd eiꝰ auctoritate mu¬
tarent atq alit̃ quã erat qđ int̃p̃tabant᷑ dicerent: nec hoc diuinitꝰ dictũ eẽ dubitaret᷑. Quãuis hoc in
hebreo eẽ ꝑhibet᷑ ãbiguũ ut & filii di &filii đoꝵ possent intp̃tari. Omittamꝰ gͥ eaꝵ scripturaꝵ fabulas
q̃ a patife nuncupant᷑ eo qđ eaꝵ occulta origo ñ claruit patrib aqͥb usq a nos auctoritas ueraciũ
scripturaꝵ certissima & notissima suecessiõe ꝑuenit: Inbis aũ a pocrysis & fiinuenit᷑ aligna ueritas.

Expanded text:
habent, nam qhabent, nam qcelsi omnes . Merito enim creduntur Septuaginta interpretes accepisse propheticum spiritum, ut si quid ejus auctoritate mutarent adque aliter quam erat quod interpretabantur dicerent, neque hoc diuinitus dictum esse dubitaretur. Quamuis hoc in Hebraeo esse perhibeatur ambiguum, ut et filii Dei et filii deorum posset interpretari. Omittamus igitur earum scripturarum fabulas, quae apocryphae nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit patribus, a quibus usque ad nos auctoritas ueracium scripturarum certissima et notissima successione peruenit. In his autem apocryphis etsi inuenitur aliqua ue
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝓpagandi. ñ familiã fastꝰ sui s ciues ciuitatis dĩ gͥb ad nuntiarent tanꝗ angłi đi ut ponerent in đospẽ
suã: Similes illius qͥ natꝰ ẽ deseth filiꝰ resurrectiõ is &s pauit in uocare nom dñi di. Inqua spe eẽnt cũ
suis posteris coheredes ẽt̃ noꝵ honoꝵ & sub đo patre fr̃s filioꝵ N aũ illosita fuisse angłos đi ut hoĩ es non
eẽnt si c̃ qͥdã putant .s hoĩes ꝓcul dubio fuisse scriptura ipsa sine ulla ãbiguitate declarat. Cũ enĩ p̃¬
missã eẽt qđ uidentes angłi dĩ filias hõiũ qr hone s̃ sũpser̃ sibi urores exom̃ib quas eleger̃ mot ad nine
& deserendo deserti. Et septuaginta qͥdẽ intp̃tes orangłos dĩ diter̃ istos & filios di qđ qd ẽ ñ om̃s codices

Expanded text:
cio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem cio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius resurrectionis, et sperauit inuocare nomen Domini Dei; in qua spe essent cum suis posteris coheredes aeternorum bonorum et sub Deo patre fratres filiorum. Non autem illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, scriptura ipsa sine ulla ambiguitate declarat. Cum enim praemissum esset, quod uidentes angeli Dei filias hominum, quia bonae et deserendo deserti. Et septuaginta quidem interpretes et angelos Dei dixerunt istos et filios Dei; quod quidem non omnes codices
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s mous in hõib his in etnũ ꝓpt̃ qđ caro s̃: Er̃ aũ dies eor centũ .M. aniii. gigantes aũ erant suꝑt̾rã indiebus
illis & post illud Cũ int᷑rent silii di ad filias hõiũ & generabant sibi illi erant gigantes a scło hoĩes nõati.
hec libri ũba diuinisatis indicant iã illis dieb suisse gigantes suꝑt̾rã quando filii di acceper̃ urores filias
hõiũ cũ eas amarent honas idest pulchras: C̃suetudo ͥppe scripture huiꝰ ẽ euã speciosos corpore bonos uocare:
s & postquã hoc factũ ẽ nati s̃ gigantes. sic enĩ ait Gigantes aũ erant suꝑt̾rã in dieb illis. & post illud.
Cũ intͣrent filii dĩ ad filias hõiũ : Gͦ &ante illis dieb: & post illud qđ aũ ait. & generabant sibi. satis ostendit
qđ prius ante quã sic radent filii di đo generabant ñ sibi. id est ñ dñante libidine coeundi s seruiente offi¬

Expanded text:
antes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigantes a saeculo homines nominati. Haec libri uerba diuini satis indicant iam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominum, cum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe scripturae huius est, etiam speciosos corpore bonos uocare. Sed et postquam hoc factum est, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem erant super terram in dieii Dei ad filias hominum. Ergo et ante in illis diebus et post illud. Quod autem ait: Et. generabant sibi, satis ostendit, quod prius, antequam sic caderent filii Dei, Deo generabant, non sibi, id est non dominante libidine coeundi, sed seruiente offi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ tam̃ occasione uanitatis. duob demonib inuitatis: ampliꝰ c̃maculat᷑ anima. ꝙ̃ it. & ñ redit: Queso te uarro.
ł uos qͥ tã doctor hõiũ talia scripta legistis. & aliꝗđ magnũ uos didicisse iactatis: int̃p̃tamini hoc nolo dic ere scđm
illã et̃nã. in c̃mutabilẽq naturã qͥ sol ẽ ds̃ s saltẽ scđm animã mundi & partes eiꝰ. qͦs dos eẽ ueros enstimatis: partẽ
animȩ mundi qua mare ꝑmeat. dm̃ uob fecisse neptunũ ut cũq tolerabioris erroris ẽ: Ita ne ulla acd litꝰ ueni

Expanded text:
huius tamen occasione uanitatis duobus daemoniis inuitatis amplius commaculatur anima, quae it et non redit. Quaeso te, Varro, huius tamen occasione uanitatis duobus daemoniis inuitatis amplius commaculatur anima, quae it et non redit. Quaeso te, Varro, uel uos, qui tam doctorum hominum talia scripta legistis et aliquid magnum uos didicisse iactatis, interpretamini hoc, nolo dicere secundum illam aeternam incommutabilemque naturam, qui solus est Deus, sed saltem secundum animam mundi et partes eius, quos deos esse ueros existimatis. Partem animae mundi, quae mare permeat, deum uobis fecisse Neptunum utcumque tolerabilioris erroris est. Itane unda ad litus ueni
Abbreviated transcription (Latin):
cogeret̃ inpublico: qđ nec meretrii si matronȩ spectarent ꝓmitti debuit intheatro: đ pt̃ hȩx. satt̾nꝰ sol credit᷑ ñ est.
sufficere posse seminib: ut occasiõ es multiplicandoꝵ doꝵ inmunda anima repir&. & ab uno uero đo mertto ĩ mun¬
ditiȩ. destituta: ac ꝑmultos falsos auiditate maioris ĩmunditiȩ ꝓstituta. ista sacrilegia. sacra nominare : seseq spur¬
eẽ duer̃. Ut ꝗd illi adiuncta ẽ. & uenilia. nisi ut sine ulla causa necessarioꝵ sacroꝵ. sola libidine animȩ ꝓstitute.
mubta plicaret᷑ inuitatio demonioꝵ: S ꝓferat᷑ int̃ p̃tatio p̃clarȩ theologiȩ : q̃ nos ab ista rep̃hensione reddita ra¬
tione c̃pescat. Nenilia inqͥt. undaꝰ q̃ ad litꝰ uenit: salatia. q̃ in salũ redit: Curgͦ deȩ fiunt duȩ. cũ sit una unda q̃
ueniti & redit : Nẽpe ipsa ẽ exestuans. inmulta numina. libido uesana: Quãuis enĩ aqua ñ gemin et᷑. q̃ it & redit:

Expanded text:
cogeretur in publico, quod nec meretrix, si matronae spectarent, permitti debuit in theatro. Propter haec Saturnus solus creditus non est sufficere posse seminibus, ut occasiones multiplicandorum deorum inmunda anima reperiret, et ab uno uero Deo merito inmunditiae destituta ac per multos falsos auiditate maioris inmunditiae prostituta ista sacrilegia sacra nominaret seseque spuresse dixerunt: ut quid illi adiuncta est et Venilia, nisi ut sine ulla causa necessariorum sacrorum sola libidine animae prostitutae multiplicaretur inuitatio daemoniorum? Sed proferatur interpretatio praeclarae theologiae, quae nos ab ista reprehensione reddita ratione conpescat. \'Venilia, inquit, unda est, quae ad litus uenit; Salacia, quae in salum redit. Quur ergo deae fiunt duae, cum sit una unda quae uenit et redit? Nempe ipsa est exaestuans in multa numina libido uesana. Quamuis enim aqua non geminetur quae it et redit,
Abbreviated transcription (Latin):
delit̃ certũ tonentes ñ ea sine aliqua p̃figuratiõe futuroꝵ gesta atq c̃scripta neq nisi ad ap̃m se¬

Expanded text:
fideliter certum tenentes, non ea sine aliqua praefiguratione futurorum gesta atque conscripta, neque nisi ad Chrisfideliter certum tenentes, non ea sine aliqua praefiguratione futurorum gesta atque conscripta, neque nisi ad Chris
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsit & in ebriatꝰ ẽ idest pass ẽ & midatꝰ ẽ. Ibi nãq midatꝰ ẽ id est apparuit eiꝰ infirmitas. De qua
dic̃ apłs. Et si crucifirus ẽ. exinfirmitate. Nñ edem dic̃. Infirmũ di fortuis ẽ hõib &e stultũ d̾i sapientius est
hõib Qđ ũ cũdictũ eẽt anudatꝰ ẽ. ad didit scriptura. In domo suas elegant ostendit qđ asuȩ carnis gente
& domesticis sanguinis sui utiq auideis fuerat crucẽ mortẽq pasurꝰ hane passiõem ap̃i foris insono tantũ
uocis repbi adiuntiant ñ enĩ qđ adnuntiant intellegt᷑ ꝓbi aũ in it̾iore hoĩe habent tã gnde mysteriũ
atq honorant intꝰ in corde. infirmũ &stultũ di ꝙ fortius & sapientius ẽ hõibshuꝰ rei figura ẽ qđ ehã
enens hoc nuntiaũ foris sem uͦ & iaphet.ut hoc uelarent id est honorarent in gressi s̃. hoc ẽ interias
id eger̃ hȩc scripturȩ secreta diuinȩ indagamꝰ ut possumꝰ alius alio magis m inꝰue c̃gruent᷑ uerũtam̃

Expanded text:
s est, id est, passus est: Et nudatus est ; ibi namque nudata est, id est apparuit ejus infirmitas, de qua dicit Apostolus, Etsi crucifixus est ex infirmitate . Unde idem dicit, Infirmum Dei fortius est hominibus, et stultum Dei sapientius o cum dictum esset: Et nudatus est, addidit scriptura: In domo sua, eleganter ostendit, quod a suae carnis gente et domesticis sanguinis sui, utique Iudaeis, fuerat crucem mortemque passurus. Hanc passionem Christi foris in sono tantum uocis reprobi adnuntiant; non enim quod adnuntiant intellegunt. Probi autem in interiore homine habent tam grande mysterium adque honorant intus in corde infirmum et stultum Dei, quia fortius et sapientius est hominibus. Huius rei figura est, quod Cham exiens hoc nuntiauit foris; Sem uero et Iapheth, ut hoc uelarent, id est honorarent, ingressi sunt, hoc est interius id egerunt. Haec scripturae secreta diuinae indagamus, ut possumus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
te in scła scłoꝵ. Post istiꝰ sane corporis mortẽ. donec ad illũ ueniat᷑ qͥ presurrectionẽ cor¬
poꝵ futurꝰ ẽ dãnatiõis ⁊ remuneratiõis ultimꝰ dies. si hoc tpris int̃uallo sp̃s de functoꝵ eiꝰm di
ignẽ dñr ꝑpeti quẽ ñ sentiant illi qͥ ñ habuer̃ tales mores. ⁊ amores in huiꝰ corporis uita
ut eoꝵ ligna. ⁊ fenũ ⁊ stipula c̃sumat᷑. alii uͦ sentiunt qͥ eiꝰmꝰdi secũ edificia portauer̃.
siue ibi tantũ sue & hic ⁊ ibi. siue iđo hic ut ñ ibi scłaria quãuis adãnatiõe uenialia
c̃cremantẽ ignẽ tͣnsitoriȩ tribulatiõis inueniant. ñ redarguoq forsitan uerũ ẽ: Potẽ
qͥ ppe ad istã tribulationẽ ꝑtinere. &ĩa mors ipsa carnis ꝗͣ de pͥmi peccati ꝑpet̾tione¬

Expanded text:
em, donec ad illum ueniatur, qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores et amores v in huius corporis uita, ut eorum ligna, fenum, stipula consumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati pe
Abbreviated transcription (Latin):
nutaũ inbestias. & de arcadib qͥsorte ducti t̃nabant q đ dã stagnũ atꝙ ibi cũtebant᷑ inlupos & cũ sumilib feris pillius

Expanded text:
mutauit in bestias, et demutauit in bestias, et de
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dici cȩp̃. laurentũq: cessaũ. g̃ci uictores delatã troiã relinqͣntes & adppria remeantes diũsis & horrẽ dis
cladib dilacerati atq c̃triti s̃ & tam̃ &iã ereis đoꝵ suoꝵ numerũ aurer : Nã & diomedẽ fecer̃ đm. quẽ pena
ditunitꝰ in rogata ꝑhibent ad suos ñ reñtisse seiꝰq socios in uolucres fuisse c̃ũs os ñ fabuloso poeticoq: indatio sed
hystorica attestatione c̃firmant qͥb nec ds̃ ut putant factihumanã reuocare naturã ł ipse poturq ł certe
aioue suo rege tanꝗ celieola nouicius ĩ petraũ qͥn &ĩa tẽplũ eiꝰ eẽ aiunt᷑ in sulã diomedeã ñ longe amonte
gargano qͥ ẽ in apulia & hoc tẽplũ circũ uolare atq in colere has alites tã mirabili obsego ut aquã ĩ pleant
unt subuolare ad capita. tãq grauib ietib ut &xĩã ꝑumant uulnerare nã duris & gͣndib rostris satis ad hec p̃lia phibentur ar

Expanded text:
regnum dici coepit, Laurentumque cessavit: Graeci victores, deletam Trojam derelinquentes, et ad propria remeantes, diversis et horrendis cladibus dilacerati atque contriti sunt: et tamen etiam ex eis deorum suorum numerum auxerunt. Nam et Diomeden fecerunt deum, quem poena diuinitus inrogata perhibent ad suos non reuertisse: eiusque socios in uolucres fuisse conuersos non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica adtestatione confirmant; quibus nec deus, ut putant, factus humanam reuocare naturam uel ipse potuit uel certe a Ioue suo rege tamquam caelicola nouicius inpetrauit. Quin etiam templum eius esse aiunt in insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant rint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec proelia perhibentur arm
Abbreviated transcription (Latin):
memorat : Nunꝗd ipse seth ñ sꝑaũ inuocare nom̃ dñidĩ : De qͦ dictũ ẽ. Suscitaũ em̃ mͥds̃ sem̃ aliud
ꝓ abel. Cur gͦ huc ꝓprie tribuit᷑ qđ pioꝵ om̃iũ intelligit᷑ eẽ c̃mune nisi ꝑ oportebat in eo qͥde
patre gn̾ationũ in meliorẽ partẽ hoc ẽ suꝑnȩ ciuitatis separataꝵ pͥmꝰ c̃memorat᷑ exortꝰ p̃figurar hoĩem¬
id est hõiũ societatẽ q̃ ñ scđ̾m hoĩem in re felicitatis trenȩ s scđdm dm uiũ in spe felicitatis ȩt̃nȩ: Nec.
satis ostendit᷑ qđ ñ in se ipso sp̃e ponere debeat hõ. Maledictꝰ eñ i om̃is sic̃ alib legit᷑ ͥspẽ sua ponit
in hõie ac ꝑhoc in sesut sit ciuis alt̾ius ciuitatis q̃ ñ scđm filiũ cain dedicat᷑ hoc tpre id est mor¬
talis huiꝰ scłi labente tͥnscursu. s in illa mortalitate beatitudinis sẽpit̾nȩ. Inã erista ꝓpago cuiꝰ¬

Expanded text:
 invocare nomen Domini Dei, de quo dictum est, Suscitavit mihi Deus semen aliud pro Abel? Cur ergo huic proprie tribuitur quod piorum omnium intelligitur esse commune? nisi quia oportebat in eo qui de patre generationum in meliorem partem, hoc est, supernae civitatis, primus commemoratur exortid est hominum societatem, quae non secundum hominem in re felicitatis terrenae, sed secundum Deum uiuit in spe felicitatis aeternae? Nec satis ostenditur, quod non in se ipso spem ponere debeat homo; maledictus enim omnis sicut alibi legitur, qui spem suam ponit in homine, ac per hoc nec in se, ut sit ciuis alterius ciuitatis, quae non secundum filium Cain dedicatur hoc tempore, id est mortalis huius saeculi labente transcursu, sed in illa inmortali tate beatitudinis sempiternae.
Abbreviated transcription (Latin):
ab illonatꝰ ẽ enoc qđ int̃p̃tat᷑ dedicatio. s ipse ẽ ille tͣnslatꝰ q̃ placuit đo & insigni nũo ĩ ordine
generationũ qͦ sabatũ c̃secratũ ẽ. septimo scilic& ab adã : Ab ipso aũ patre istaꝵ gn̾ationũ q̃ discernũt᷑
aꝓgenie cain id est aseth sertꝰ ẽ qͦtodie factꝰ ẽ hõ & c̃sũmaũ ds̃ om̃a oꝑa sua: S huiꝰ enoc tnslatio
ulterus s & iã ipse tͥnslatꝰ ẽ: Restat aũ altera dedicatio uniũ sȩ domꝰ cuiꝰ ipse ap̃s ẽ fundam̃tũ qu
differt᷑ infinẽ quando erit om̃iũ resurrectio ñ morͥtuoꝵ ãplius: Siue aũ domꝰ dđi dicat᷑ siue tẽpli
appellat assacaci : romanos uolens uitellegi qͥde assarato ꝑtroranos originẽ duct̃ & domũ eneȩ eosđe
ipsosq eo duce troiani cũ italiã uenissent ab eis c̃dita ẽ roma. Imitatꝰ nãq: ẽ poeta ille litassacras¬
in c̃memorandis gn̾ationib exadã ꝑfiliũ eiꝰ seth ut ꝑ illas ꝑ uenir& ad noe sub qͦ factũ ẽ diluuiũ :

Expanded text:
pse est ille translatus, quoniam placuit Deo, et insigni numero in ordine generationum, quo sabbatum consecratum est, septimo scilicet ab Adam. Ab ipso autem patre istarum generationum, quae discernuntur a progenie Cain, id est, a Seth, sextus est, quoto die factus est homo, et consummavit Deus omnia opera sua. Sed hujus Enoch translatio ulterius, sed etiam ipse translatus est; restat autem altera dedicatio uniuersae domus, cuius ipse Christus est fundamentum, quae differtur in finem, quando erit omnium resurrectio non moriturorum amplius. Siue autem domus Dei dicatur siue temappellat Assaraci, Romanos uolens intellegi, qui de Assaraco per Troianos originem ducunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sacrin commemorandis generationibus ex Adam per filium ejus Seth, ut per illas perveniret ad Noe, sub quo factum est diluvium,
Abbreviated transcription (Latin):
habuer᷑ italĩa latissime & crudelissime uastauer̃: Dicant qͥs istos ãs adiuuerit. ut ei pario ex ẽtẽptibili
latrocinio ꝑuenirent ad regnũ. tantis iã romanis uirib: artib:q: metuendũ:
qm̃ singuli qͥq cito moriunt᷑ Nec beneficiũ deputandũ ẽ. qđ eaiguo tpr̃e in uno qͦq hoĩe. ac ꝑ hoc singil¬
latĩ utiq in om̃ib: uice uaporis euanescit : Id eñi it ẽ eoꝵ qͥ sub romulo dos coluer̃ & olĩ s̃ mortui qđ pꝰecrꝵ
mortẽ. romanũ tantũ increũ ĩꝑiũ. cũ illi a pđ inferos causas suas agant sutrũ bonas an malas: adrẽ p̃sentẽ
spatia ꝓtendat᷑: paͣcis dieb uitȩ suȩ cursi raptiq tͥnsier̃ actuũ suoꝵ sarinas baiulantes. Sui uͦ eeiã ipsa bre¬
uissimi tpr̃is beneficia. đoꝵ adutorio tribuenda s̃ . ñ parũ adiuti s̃ illi gladiatores Serilif c̃ditiõis uincula

Expanded text:
habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili latrocinio peruenirent ad regnum tantis iam Romanis uiribus arcibusque metuenduquoniam singuli quique cito moriuntur, nec beneficium deputandum est, quod exiguo tempore in unoquoque homine ac per hoc singillatim utique in omnibus uice uaporis euanescit. Quid enim interest eorum, qui sub Romulo deos coluerunt et olim sunt mortui, quod post eorum mortem Romanum tantum creuit imperium, cum illi aput inferos causas suas agant? utrum bonas an malas, ad rem praesentspatia protendatur paucis diebus uitae suae cursim raptimque transierunt, actuum suorum sarcinas baiulantes. Sin uero etiam ipsa breuissimi temporis beneficia deorum adiutorio tribuenda sunt, non parum adiuti sunt illi gladiatores: seruilis condicionis uincla
Abbreviated transcription (Latin):
tencat : sedes c̃stituat. cuutates occup&. ppłos subiug&. euidentius regni nom̃ assumit: Qđ ei iã
in manifesto c̃fert. ñ dẽpta cupiditas : s addita ĩpunitas Elegant̾ enĩ & ueracit᷑ alex andro illi mag¬
no : q̃ dã cõp̃hensꝰ pirata res ponđ: Nã cũ idẽ rer hoiẽm int̾rogasser qͥd ei uideret᷑ ut mare hab & infestũ
ille lib̵a c̃tumatia. qͥd tibi inqͥt. ut orbẽ traꝵ S qr id ego exiguo nauigio facio: latro uocor qͥa
uita. dato sibi c̃sortio ciuitatis. penas debitas cogitare desisterent : quaꝵ metꝰ: eos in maiora facinora ꝓ¬
pellebat. ut deinceps pacatiores eẽnt reb humanis: hoc dico. qđ ipsũ romanũ ĩꝑiũ. iã magnũ multis
gentib: subiugatis.: cẽt̾isq: tribile. acerbe sensit : gͣuit̃ timuit ñ paruo negotio deuitandȩ ingentis cla¬
dis opp̃sũ i qͣ nđ paucissimi gladiatores in cãpania deludo fugientes: magnũ exercitũ c̃parar̃ tresduces

Expanded text:
teneat sedes constituat, ciuitates occupet populos subiuget, euidentius regni nomen adsumit, quod ei iam in manifesto confert non demta cupiditas, sed addita inpunitas. Eleganter enim et ueraciter Alexandro illi Magno quidam conprehensus pirata respondit. Nam cum idem rex hominem interrogaret, quid ei uideretur, ut mare haberet infestum, ille libera contumauita dato sibi consortio ciuitatis poenas debitas cogitare desisterent, quarum metus eos in maiora facinora propellebat, ut deinceps pacatiores essent rebus humanis. Hoc dico, quod ipsum Romanum imperium iam magnum multis gentibus subiugatis ceterisque terribile acerbe sensit, grauiter timuit, non paruo negotio deuitandae ingentis cladis obpressit, quando paucissimi gladiatores in Campania de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres duces
Abbreviated transcription (Latin):
mani parentib ꝑtinens ad hõiũ ciuitatẽ posterior ab el ad ciuitatẽ đi Sic̃ eñĩ in uno hoĩe qđ dũ apłs

Expanded text:
mani parentibus, pertinens ad hominum ciuitatem, posterior Abel, ad ciuitatem Dei. Sicut enim in uno homine, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a suꝑscribaꝵ ⁊ phariseoꝵ ñ intͣbitis in regnũ celoꝵ: Cur illud tim̃do multi curr̃ iustificari : sic̃
gͦ ñ fr̃i suo diẽ fatue qͥcũ hoc dic̃. ñ ipsi frat̾nitati.s peccato eiꝰ infessꝰ ẽ alioqͥn reus erit gehenn
ap̃m: qͥ iustificari retusat irũpo: Et quẽ ad mꝰ dũ siqͥ s p̃ oecupatꝰ fuerit hoc delicto ut fr̃i suo dicat fatue. idest
ñ eiꝰ peccatũ uolens anferre c̃uiciet᷑ in iuste Parũ ẽ illi ad hoc remediũ edemosinas facere. nisi eia
q̃ ibi seqͥt᷑ remediũ rec̃ciliatiõis adiungat : Ibi eni seqͥtꝰ Si gͦ offeris munꝰtuũ ad altare ⁊ ibi recordatꝰ
fueris qr sr̃ tuus hab&r aliꝗ adũsũ te : relinq̃ ibi munꝰ tuũ ad altare ⁊ uade priꝰ rec̃ciliare frĩ tuo. ⁊ t̃c

Expanded text:
Sicut ergo non fratri suo dicit fatue, qui cum hoc dicit non ipsi fraternitati, sed peccato ejus infensus est, alioquin reus erit gehennae Christum qui iustificari recusat in Christo. et quemadmodum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: fatue, id est non eius peccatum uolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat - ibi enim sequitur: si ergo offers munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum t
Abbreviated transcription (Latin):
uita ł bona ł tolerabiliore muitatꝰ recipi intab̾natula ȩt̾na. qm̃ obserutꝰ ẽ scĩs de mãmona in iqͥtatis
id est de pecunia ł diuitiis q̃ male fuerant adqͥsite. Aut ecĩã sibene ñ tam̃ ueriss quas inigͥtas putat

Expanded text:
uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipi in tabernacula aeterna, quoniam obsecutus est sanctis de mamona iniquitatis, uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipi in tabernacula aeterna, quoniam obsecutus est sanctis de mamona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiam si bene, non tamen ueris, sed quas iniquitas putat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pꝰea iussit ut redł& ꝙ ipse ñ misertꝰ ẽ c̃serui sui qͥ ei debebat centũ denarios: In hisgͦ qͥ filii ĩ ꝓmissi
iusti qͥ tanta sc̃itate uirer̃. ut alios qͦq recipiant intab nacula ȩt̃na qͥb amici facti s̃ de mamona in iqͥ¬
tatis. ut tales eeñt iniscđia lib̾ati s̃ ab eo qͥ iustificat ĩpiũ ĩputans mercedẽ scđm grãm ñ scđm debitũ:¬
In eoꝵ qͥppe nĩo e apłs qͥ dic̃ miscđiam c̃serutꝰ sũ ut fidelis eẽm. Iiliaũ qͥ recipiunt᷑ atalib int ab nacula
ȩt̾na : fatendũ ẽ q ñ sint his morib p̃diti ut eis liandis sine suffragio sc̃oꝵ sua possit uita sufficere.
ac ꝑ hoc multo ãpliꝰ in eis suꝑ eraltat iniscułia uiditio. Nec tam̃ iđ̾o putand ẽ qͥsquã sceleratissimꝰ neqͦͥ quã

Expanded text:
quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum denarios. In his ergo, qui filii sunt quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum denarios. In his ergo, qui filii sunt iusti. qui tanta sanctitate uixerunt, ut alios quoque recipiant in tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mammona iniquitatis, ut tales essent, misericordia liberati sunt ab eo, qui iustificat inpium, inputans mercedem secundum gratiam, non secuam consecutus sum, ut fidelis essem. illi autem qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere; ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. s ait peccata ur̃a: Cotidianã qͥ ppe orationẽ ducebat: ⁊iustificatis utiq discipulis loq̃bat᷑:
ñ dix̃ dimitt& uob̾ parua s percata ur̃a: Ibi nos c̃sudant es qualib loq̃bat᷑. ⁊ audientes dictũ pec¬
cata ur̃a. nihil aliud debemꝰ et istimare quã parua: qm̃ taliũ iã ñ erant magna. uerũ tam᷑ nec ipsa
magna a qͥb oĩno mutatis in meliꝰ morib recedendũ ẽs dimittunt᷑ orantib nisi fiat qͣibi đt sic̃⁊ nos¬
dimittimꝰ debitorib nr̃is: Si enĩ minima percata sine qͥb ñ ẽ &xiã uita iustoꝵ alit̃ ñ remittunt᷑ qͥnto
magis multis ⁊ magnis criminib: ĩ uolutꝰ &iã siea ꝑpetͣre iã desinant: nullã indulgentiã c̃sequunt᷑
si ad remittendũ aliis q ineos qͥsq peccauerit in etorabiles fuerint cũ dicat dđns. Si aũ ñ dimiseritis hõib¬
mis cđiam: Uenire qͥppe deb& inm̃tẽ &iã seruus ille cui debitori dñs eiꝰ relataũ decẽ milia talentorũ

Expanded text:
peccata" sed ait: peccata uestra. cotidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatun dixit: "dimittet uobis parua", sed peccata uestra: ibi nos considerantes qualibus loquebatur et audientes dictum: peccata uestra nihil aliud debemus existimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. uerum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orationibus, nisi fiat quod ibi ta justorum, aliter non remittuntur, quanto magis multis et magnis criminibus involuti, etiam si ea perpetrare desinant, nullam indulgentiam consequuntur, si ad remittendum aliis quod in eos quisque peccaverit inexorabiles fuerint, cum dicat Dominus, Si autem non dimiseritis homimisericordiam. uenire quippe debet in mentem ille s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sie tupido lasciũ iȩ. nillo neqͥtiȩ fͤpitudo: Abuiore causa plis ancilla martro tradit᷑: amartto
causa plis accipit᷑. abitroq ñ culpe iurus s naturȩ fructꝰ exqͥrit᷑: Deniq cũ ancilla gͣuuda dñȩ sterili sup
birer & hoc sarra suspicione mulebri uiro patiꝰ ĩ putar&. &iã ibi demonstrañ abrahã ñ amatorẽ sor¬
uũ s liberũ fiusse genitorẽ. & inagar sarrȩ c̃iugii puditiciã custodisse nec uoluptãtẽ suã s uoluntatẽ
ipsius ĩ pleuisse. accepisse. nec petisse. accessisse. nec hesisse. feminasse nec amasse. Ait enm̃i. Ecce an¬
clla tua inmanib tuis utere ea oͦmͦ tͥ placuerit Ouirũ uirilit̃ utentẽ feminis C̃uige tẽꝑant̃. ancilla

Expanded text:
 hic cupido lasciviae, nulla nequitiae turpitudo. Ab uxore causa prolis ancilla marito traditur, a marito causa prolis accipitur: ab utroque non culpae luxus, sed naturae fructus exquiritur. Deniqro potius inputaret, etiam ibi demonstrauit Abraham non se amatorem seruum, sed liberum fuisse genitorem et in Agar Sarrae coniugii. pudicitiam custodisse nec uoluptatem suam, sed uoluntatem illius inpleuisse; accepisse nec petisse, accessisse nec haesisse, seminasse nec amasse. Ait enim: Ecce ancilla tua in manibus tuis, utere ea quo modo tibi placuerit.s o uirum uiriliter utentem feminis, coniuge temperanter, ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
latio separabit ñ appar& tanta gła domꝰ huiꝰ quanta tc̃ apparebit quanđ qͥsqͥs ibi erit sẽꝑ erit. n hoc
gͦ scło maligno in his dieb malis ubi ꝑhumilitatẽ p̃sentẽs futurã c̃parat eccła celsitud inẽ & timorum
stimulis dolorũ torm̃tis. laboꝵ molestiis. tẽptationũ ꝑ iculis erudit᷑. Sola spe gaudens quanđ sanum
gaud& multi reꝓbi miscent᷑ bonis. & utͥiq tanq in sagenã euangłicã colligunt᷑. & in hoc mundo
tanꝗ in mari utriq inclusi retib indiscrete natant. donec ꝑueniat᷑ adlitꝰ ubi mali segregant᷑ ab o¬
nis: Ut in bonis tanꝗ intẽplo suo sit ds̃ omia in om̃ib: ꝓ inđ nc̃ uocẽ eiꝰ agnoscimꝰ ĩ pleri qͥ loq̃bat᷑ in
de ind ꝑ os ꝓpriũ ad nuntiaũ & locutꝰ ẽ dic̃s Agite penitentiã ad ppinquabit enĩ regnũ celoꝵ Et

Expanded text:
latio separabit, non apparet tanta gloria domus hujus, quanta tunc apparebit, quando quisquis ibi erit, semper erit. Cergo saeculo maligno, in his diebus malis, ubi per humilitatem praesentem futuram conparat ecclesia celsitudinem et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indiscrete natant, donec perueniatur ad litus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tamquam in templo suo sit Deus omnia in omnibus. Proinde uocem nunc agnoscimus eius inpleri, qui loquebatur in deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens: Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ macies ostendats detrimta sub pleũ. utrũ gͦ illi redeat hõi cuiꝰ earpriꝰ fuit : an illi patiꝰ cuiꝰ pea facta ẽ
ad hoc ꝑcunctant᷑ ut fidẽ resurrectiõis inludant. ac sic animȩ humaꝑ aut alt̾nantes sic̃ plato. ueras infeli¬
citates falsasq ꝓmittant beatitudin es aut pꝰmultas itidẽ ꝑdiũsa cenora reuolutio ẽs : Ali quando tam̃ eã
sic̃ porphirius finire miserias ⁊ ad eas nunꝗ redire fateant᷑ ñ tam̃ co
pabendo ĩ mortale s corpꝰ om̃e fugi
u respondẽa sabortiuos fet qͥ cũ iã uirissent in uto ibi s̃ mortui resurre
om̃s mortui resurgent ⁊ er̃ aliq̃ humanȩ an imȩ sine corporib: in ȩt̃n q̃ corpora humana quãuis in tra
uiscera mat̾na gestar᷑. aut si um̃s animȩ humanȩ recipient resurgentiasua corpora q̃ habuer̃ ubicũq ui¬
uentia ⁊ morientia reliq̃r̃ . N in uenio quẽ admꝰdũ dicã ad resurrectiqie :¬

Expanded text:
it alimentis, et ea, quae macies ostenderat, detrimenta subpleuit. Utrum ergo illi redeat homini cuius caro prius fuit, an illi potius cuius postea facta est, ad hoc percontantur, ut fidem resurrectionis inludant ac sic animae humanae aut alternantes, sicut Plato, ueras infelicitates falsasque promittant beatitudines aut post multas itidem per diuersa corpora reuolutiones aliquando tamen eam, sicut Porphyrius, finire miserias et ad eas numquam redire fateantur; non tamen corpus habendo inmortale, sed corpus omne fugi respondeam. Abortiuos fetus, qui, cum iam uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurreomnes mortui resurgent et erunt aliquae humanae animae sine corporibus in aeternum, quae corpora humana, quamuis intra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ : Nã & hoc in anit̃ dr̃ simors nulla ẽ : Atq: utinã in paradyso bene uiuendo egissemꝰ ut reuera
nulla mors eẽt Nc̃ aũ ñ solũ ẽ :uerũ oĩa tã molesta ẽ ut nec ulla explicari locutiõe possit: nec ulla ratiõe
scriptũ ẽ: Ante mortẽ ne laudes hoĩem quẽquã: Dicamꝰ &ĩa cũ accđit : postmortẽ illius ł illius factũ il
lud aut illud: Dicamꝰ & p̃senti tpre ut possumꝰ: uelut cũ ita loqͥmꝰ. moriens ille testatꝰ ẽ & illis atq illis illud
atq illud moriens dereliqͥt: Quãuis hoc nisi uiuens onũ no facere ñ possa & potiꝰ hoc ante mortẽ fecerit

Expanded text:
post mortem? Nam et hoc inaniter dicitur, si mors nulla est. Adque utinam in paradiso bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. Nunc autem non solum est, uerum etiam tam molesta est, ut nec ulla explicari locutione possit nec ulla ratione e mortem ne laudes hominem quemquam. Dicamus etiam cum acciderit: Post mortem illius uel illius factum est illud aut illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, uelut cum ita loquimur: Moriens ille testatus est, et: Illis adque illis illud adque illud moriens dereliquit; quamuis hoc nisi uiuens omnino facere non posset et potius hoc ante mortem fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uiuens & moriens : nescio quando sit uiuens: sẽroͦ enĩ qͥsq in isto corpore moritaro ẽẽ¬

Expanded text:
esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. CAPUT esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
appellant᷑ morientes qr cũ mors q̃ iã ĩpendit aduenerit. ñ morientess mortui nun¬
cupant᷑ : Nullꝰ ẽ gͦ moriens insiuiuens. qm̃ cũ intanta ẽ ex tremitate uitȩ. in quanta s̃
qͣ sagere animã dicimꝰ: ꝓfecto qͥ ñdũ anima caruit adhnc uiuit: Idem ipse agit᷑ simula
moriens ẽ & uiuens. s morti acceuens uita cedens : Ad huc tam̃ inuita : qr in ẽ anima
corpori: Ñdũ aũ in morte : qr ñdũ abscessit a corpore: S si cũ abscesserit nec tẽ in morte.
s postmortẽ potiꝰ erit quando sit in morte qͥs direrit : nã nequllꝰ moriens erit : simoriens
& inuenssimul eẽ nulł potẽ: Quãdiu qͥppe anima incorpore ẽ: ñ possumꝰ negare uiuentẽ:
Aut si moriens putiꝰ dicendꝰ ẽ. in cuiꝰ iã corpore agit᷑ ut moriat᷑: nec simul qͥs quã potest

Expanded text:
appellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nunappellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, quoniam, cum in tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima caruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit: quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et uiuens simul esse nullus potest. Quamdiu quippe anima in corpore est, non possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ : iã ñ ipsa mors q̃ tͣnsacta atq p̃tita ẽ. s post eã uita p̃sens animȩ bona seu mala ẽ: Mors
añ tr̃ eis mala erat : quando erat. hoc ẽ quando eã patiebant᷑ cũ morerent᷑ qm̃ grauis & mo¬
iestꝰ eiꝰ inetat sens q malo bene utunt᷑ boni : Facta aũ mors qͦ nã mͦ ł bona ł mala ẽ q̃ ĩa ñ
ẽ: Porro si adhuc diligentius attendamꝰ : nec illa mors eẽ ei apparebat cuiꝰ grauẽ ac molas¬
tũ inmorientib dirimꝰ sensũ. Iuã diu eni sentiunt adhuc utiq uiuunt & si ad huc uuunt ante
mortẽ quã in morte potiꝰ ẽẽ dicendi s̃ Ea illa cũ uenerit aufert omẽm corporis sensũ qͥ
ea ad ppinquante molestꝰ ẽ. Ac ꝑhoc qͦ tͦ morientes dicamꝰ eos qͥ ñdũ mortui s̃ s ĩminent e
morte iã extrema & mortifera afflictiõe iactant᷑ eaplicare disfficile ẽ. &iã si recte isti

Expanded text:
tem est, jam non ipsa mors, quae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bona seu mala est. Mors tem est, jam non ipsa mors, quae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bona seu mala est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoc est, quando eam patiebantur, cum morerentur: quoniam gravis et molestus eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Peracta autem mors quonam modo uel bona uel mala est, quae iam non est? Porro si adhuc diligentius adtendamus, nec illa mors esse apparebit, cuius grauem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, et si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema et mortifera adflictione iactantur, explicare difficile est, etiamsi recte isti
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñ diligentius c̃sidemꝰ : &iã cũ qͥsq ꝓueritate fidelit̃ & landabilit̃ morit᷑. morscauet᷑ : Ido
qͥ ppe aliꝗd eiꝰ suscipit᷑: ne tota c̃tingat. & scd̾a insuꝑ q̃ nunꝙ finit᷑ accedat: Suscapit᷑ enim
anime acorpore separatio : ne do ab anima separato & ĩã ipsa separet᷑ acorpore: Acsi totius
hõis pͥma morte c̃pleta: scđa excipiat sẽpit̾na qꝰ circa mors qͥdem ut diti cũ eã morientes
patiunt᷑. Cũq in eis ut moriant᷑ fac̃ : nemini bona ẽ s laudabilit̃ tolerat᷑ ꝓtenendo ładi¬
piscendo bono: Cũ uͦ ui ea s̃ qͥ iã martui nuncupant᷑: ñ ab surde dr̃ malis mala. & bonis bona
In reqͥe s̃ enĩ animȩ pioꝵ a corpore separatȩ : impioꝵ aũ penas luunt. donee istaꝵ ad et̾nã uitã:
ut in bonis sint aut inmalis. utrũ post mortẽ potiꝰ an in morte dicendũ ẽ . Si enĩ postmor¬

Expanded text:
ritur, mors cavetur. Ideo quippe aliquid ejus suscipitur, ne tota contingat, et secunda insuper, quae nunquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte completa, secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur, cumque in eis ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleratur pro tenendo vel adipiscendo bono. Cum vero in ea sunt, qui jam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala, et bonis bona. In requie enim sunt animae piorum a corpore separatae; impiorum autem poenas luunt: donec istarum ad aeternam vitam, aut in bonis sunt, aut in malis, utrum post mortem potius, an in morte dicendum est? Si enim post mor
Abbreviated transcription (Latin):
difficillime definit̃. Iuã diu qͥype ẽ anima in corpore. marme si cĩa sens ad sit ꝙ cul dubio uiuit hõ qͥ c̃stat
exanima & corpore ac ꝑhoc adhuc ante mortẽ ñ inmorte ẽẽ dicend ẽ: Cũ uͦ anima abscesserit om̃emq
si ad huc uiuit᷑ ante mortẽ ẽ.si uiuere destitit. ĩã post mortẽ ẽ : Nunꝗ gͦ moriens id est in morte ẽẽ c̃p̃hen¬
dit᷑. Ita orĩa ienscursu tẽpoꝵ querit̃ p̃sens: nec inuenit᷑ qr sine ullo spato ẽ qđ tͣnsit̃ ei futuro in pt̃itum¬

Expanded text:
difficillime definitur. Quamdiu quippe est anima in corpore, maxime si etiam sensus adsit, procul dubio uiuit homo, qui constat difficillime definitur. Quamdiu quippe est anima in corpore, maxime si etiam sensus adsit, procul dubio uiuit homo, qui constat ex anima et corpore, ac per hoc adhuc ante mortem, non in morte esse dicendus est; cum uero anima abscesserit omnemque si adhuc uiuit, ante mortem est; si uiuere destitit, iam post mortem est. Numquam ergo moriens, id est in morte, esse conprehenditur. Ita etiam in transcursu temporum quaeritur praesens, nec inuenitur, quia sine ullo spatio est, per quod transitu