comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minatuiꝰ quidẽ tã mascłini. quã neutri: eaduob ẽ coruptis. nẽnon⁊
accusatunis tam masculmi: quã fenimini. Mutatur ⁊t.m. in .n. ante
d. euphoniȩ causa. ut eundem eandem. Qđ maliis qq̃ compositis fie¬
ri solet ꝓpt̃ eandẽ consoͣnͣtẽ. ut quendã. quanda. quorundã. quarũdã.
Que taĩ possunt & ꝑadiectionẽ habere extremam silłam. Cetĩ uͦ
casus supradictoꝵ ꝓnominũ. hoc ẽ eadẽ. eiusdẽ. ei dẽ. eodẽ. eedem. eid
easdem. eosdẽ. Er integro ⁊ corrupto inueniunt᷑. ltaꝙ regła exigit.
ꝑ duas .ii. uł ꝑe. & ꝑ i. tam notm̃ pluralẽ masculini. quã datiuos. et
ablatiuos omnĩum plurales scribi. Igẽ. udẽ. ł eidẽ. & uisdẽ. uel ga¬
ẽ. luuenał in .ii.satirar̃. dat eisdẽ ferre cinedis. Solent autẽ a¬
res etiam ꝑsineresm unã ponere .i. ꝓduab. Ut uirgiliꝰ in i. & crude¬
lia secum. fata lici.ꝓlicii. Et ille urbẽ patani. pro patauii. luuenalis

Expanded text:
quidem tam masculini quam neutri ex duobus est corruptis nec non accusatiuus tam masculini quam feminini: mutatur enim m in n ante d euphoniae causa, ut eundem, eandem, quod in aliis quoque compositis fieri solet propter eandem consonantem, ut quendam, quandam; quorundam, quarundam, quae tamen possunt et per adiectionem habere extremam syllabam. ceteri uero casus supra dictorum pronominum, hoc est eadem, eiusdem, eidem, eodem, eadem, eisdem, easdem, eosdem, ex integro et corrupto inueniuntur. itaque regula exigit per duas i uel per e et i tam nominatiuum pluralem masculini quam datiuos et ablatiuos omnium plurales scribi, id est iidem uel eidem et iisdem uel eisdem. Iuuenalis in V saturarum : «dat eisdem ferre cinaedis». solent autem auctores etiam per synaeresin unam i ponere pro duabus, ut Virgilius in I: «et crudelia secum / fata Lyci», pro Lycii, et «ille urbem Pataui», pro Patauii, Iuuenalis
Abbreviated transcription (Latin):
ablata &: addita.gis faciunt gntm̃. Ut grego. grex. gregis Sta¬
eusmi achilleroos. Qualit̃ idalie uolucres ubi molliã fr̃angunt. nubila iam
longñ celoq domo ꝙ gregate: remigo. renex. remigis. lego. lex. legis.
rego. rex. regis. coniinigo conuux. cõuigis. quod etiã iͦngntõ differentiȩ
enisa .n. amittit. ne si conumgis dicamꝰ uerbum  putet᷑. Nec mirũ grauꝰ

Expanded text:
entibus, ablata x, addita gis faciunt genetiuum, ut grego grex gregis Statius in I Achilleidos : «qualiter Idaliae uolucres, ubi mollia frangunt / nubila, iam longum caeloque domoque gregatae», remigo remex remigis, lego lex legis, rego rex regis, coniungo coniunx coniugis, quod etiam in genetiuo differentiae causa n amittit, ne, si coniungis dicamus, uerbum putetur. nec mirum: Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
Uta declinatio. tm̃mnationẽ ht̃ not̃. unã in es ꝓduotã. Et
sunt omũ. fem̃i gurĩs & latina. Excipit̾ unũ dies. qđ insitigłr
numero. tam masculi quĩ fem̃i gnr̃is iiuenit᷑. Ut lucanꝰ inei. pra
fata quis ille: quis fuit ille dics. ungłs in .ii̾ii. eneidos. Ille dies pri¬
nids letĩ primus qr maloꝵ cansa fuit. ld̾ inuĩ. Uenit suma dies ce ine¬
luctabile tempꝰ dardame. Inplurali uͦ semꝑ masculiri uiuenit᷑. hidies.
Pretea meridie ipso faciam. ut stipłam colligat.
unt enĩ extrema s. nonimatiui ab iecta. t assumptaa. ut hio
dies huus diei. huio dici. hec facies huiꝰ faciei. huic facier. SeR
itant quid ẽ ꝓductionẽ notĩ. si i. habeat pcnultimã. uł icies aciei. ra¬
bics rabiei. Stt aitẽ consonantẽ habeat ãnteS. comipitur . ẽ. tam i

Expanded text:
ta declinatio terminationem habet nominatiui unam in es productam, et sunt omnia feminini generis et Latina. excipitur unum, diēs, quod in singulari numero tam masculini quam feminini generis inuenitur, ut Lucanus in II: «pro fata! quis ille, / quis fuit ille dies?». Virgilius in IIII Aeneidos : «ille dies primus leti primusque malorum / causa fuit». idem in II: «uenit summa dies et ineluctabile tempus / Dardaniae». in plurali uero elphis : «praeterea / meridie ipso faciam ut stipulam colligat». unt enim extrema s nominatiui abiecta et assumpta i, ut hic dies huius diei huic diei, haec facies huius faciei huic faciei. et seruant quidem productionem nominatiui, si i habeat paenultimam, ut acies aciēi, rabies rabiēi; sin autem consonantem habeat ante es, corripitur e tam in
Abbreviated transcription (Latin):
desine bat. Inuenit᷑ tñ s raro apud poetas gnt̾s plurał. in hac quap
declinatione ꝑsincopã ꝓlatus. uirgł in ui. Que grecia dursĩ. arme¬
rumq fuit. uiuis. quaniuis &iam geminata .u. posset marum
ꝑ smalipam stare. cũ sequens uersus auocali incipiat ned nõ ran
duabꝰ uocaliꝰ uctis. prior potest in metro excludi. ut ferroiq eu
ĩngnidum thalami
m̾ans. his & abhis manibꝰ. ẽ auiẽ quando diffrẽ orusa seruat .u. et
sralis penultimã aliam. nisi .i. coreptã. hab̾e nõ potest. Uñ excipitur
his & ab his bobꝰ. In bac uero iẽ quirtã.inquib dam inuenauntur
ueteres ꝑ supradictos casus plurarales quamius nulla cogente cau¬
sa diffrrentie.u. penultimã pro i.ponentes. ut portubꝰ. tribub
lacubꝰ. Dũdiꝰ in .ii.fastoꝵ. P remta de lacubꝰ ꝓxima nusta tuis. Neu¬
troꝵ uͦ singłria quo indeclinabilia eẽ supra dictũ ẽ. comripientia .u.

Expanded text:
s pluralis in hac quoque declinatione per syncopam prolatus. Virgilius in VI: «quae gratia currum / armorumque fuit uiuis», quamuis etiam geminata u possit metrum per synaloepham stare, cum sequens uersus a uocali incipiat; nec non etiam duabus uocalibus iunctis prior potest in metro excludi, ut: «ferreique Eumenidum thalamimanus his et ab his manibus. est autem quando differentiae causa seruat u, ut atiuus pluralis paenultimam aliam nisi i correptam habere non potest unde excipitur his et ab his bobus; in hac uero id est quarta in quibusdam inueniuntur ueteres per supra dictos casus plurales, quamuis nulla cogente causa differentiae, u paenultimam pro i ponentes, ut portubus, tribubus lacubus. Ouidius in IIII fastorum : «praemia, de lacubus proxima musta tuis». neutrorum uero singularia, quae indeclinabilia esse supra dictum est, corripientia u as
Abbreviated transcription (Latin):
Adierũ. Qui tñ ialus fere omĩb usuꝰ apud plerosꝙ deficit. Itaq cicero
b appiolat in topicis dicens. indiuisione formar̃ quas greci. latiac. uo¬
cant. Hrĩ siqui hec forte tractanit speties appellant. nõ s płssime ĩd qͥdo.
ħ inutilit admufandos casus idicendo. Nolim it. nusi latine dici possit
spc̃rũ. & spccieb dicere. & sepe his casibꝰ utendũ ⁊ ut formis ae formuꝵ
uelĩ. inueniunt᷑ tñ uetustissimi scd̾m analogiã ħusi cafu. Cato censoritꝰ
ioratione quã scripsit. uti preda inpublicũ referqur. Mutr audere
atq religionem nõ tenere. statuas dõꝵ exempla harim facierun.
signa domi ꝓ suppellectile statuere.¬
atroꝰ quoꝙ oe abłs płrales. ab abło fut singłri. adiecta bus.
ut abhac re. dic. bis iabis rebus. diebꝰ Sic̃ autem gnti: sic etiã
tm ⁊ ablatiui płralis maliis nominibꝰ eius declinationis deficiunt

Expanded text:
dierum; qui tamen in aliis fere omnibus usu apud plerosque deficit. itaque Cicero hoc approbat in topicis dicens: «in diuisione formarum, quas Graeci εἴδη uocant, nostri, si qui haec forte tractant, species appellant, non pessime id quidem, sed inutiliter ad mutandos casus in dicendo. nolim enim, ne si Latine quidem dici possit, specierum et speciebus dicere, et saepe his casibus utendum est: at formis et formarum uelim». inueniuntur tamen uetustissimi secundum analogiam hoc usi casu. Cato censorius in oratione, quam scripsit, uti praeda in publicum referatur : «miror audere atque religione non tenerei, statuas deorum, exempla earum facierum, signa domi pro supellectile statuereatiuus plurales ab ablatiuo fiunt singulari adiecta bus, ut ab hac re, die, his et ab his rebus, diebus. sicut autem genetiui, sic etiam datiui et ablatiui plurales in aliis nominibus eius declinationis deficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ocats simulis c̃ nominatõ. hicmeridies. omeridies.
⁊acies ab had acie. Inueniunt᷑ inbuiꝰ cemodi abło uoceres etiã proge¬
ntõ usi ut uingilius. Libra diẽsont ꝙ pares ubi fecerat. horas. die po¬
suit ꝓdiei. Salustiꝰ qq̃ in bistoriis. dubitauit acic pars. ꝓaciei. P i .i.
At m̃ milla mutationis aut requie nomi ꝓcefsit ad oppidũ. Requie ꝓreqͥci.
Quidã tñ antiquissĩmo̾ꝵ oe ⁊ ã simlẽ nominatiuo genitiuũ protuler̃
eius declinationis.

Expanded text:
ocatiuus similis est nominatiuo: hic meridies o meridies. acies ab hac acie. inueniuntur tamen huiuscemodi ablatiuo ueteres etiam pro genetiuo usi, ut Virgilius: «libra die somnique pares ubi fecerit horas», die posuit pro diei. Sallustius quoque in historiis : «dubitauit acie pars», pro aciei. idem in I: «at inde nulla munitionis aut requie mora processit ad oppidum», requie pro requiei. quidam tamen antiquissimorum etiam similem nominatiuo genetiuum protulerunt eius
Abbreviated transcription (Latin):
secut E xcmplũ au pon̾e placuit. ne pigeat. alios qͦ. mne ut ignonintia fortẽ
nuenti onibꝰ posse. sua ꝙͦ industr̃ia ad cõminẽ litteratõrie ꝓfessionis itilitatr̃¬
congriu iõius ꝓportione. uł adde. uł mutare. tĩnctantes. Nãq. fistinantiꝰ ꝗꝙͣ
uoliti hos dẽ mc libros cõpuler̃. qͥalienis laborib insidantes furtĩꝙ & quasi ꝑla
toctui sebti aliis subripientes: uniꝰ nõis adtitulũ ꝑti nentis rafanda mutaci.¬

Expanded text:
secuti. exemplum etiam proponere placuit, ne pigeat alios etiam a me uel ignorantia forte nuentionibtare tractantes. namque festinantius quam uolui hos edere me libros compulerunt, qui alienis laboribus insidiantes furtimque et quasi per latrocinia scripta aliis subripientes unius nominis ad titulum pertinentis infanda mutati
Abbreviated transcription (Latin):
uiri᷑ de nõituus ⁊ ucrbalib ⁊ participialibꝰ & adu̾bialib. qiot eoꝵ spẽs
exqͥbꝰ pͥmitiius quomͦ nascuntur.
uint᷑ de genrib dinoscendis ꝑsingłas terininationes. de nu̾is. defig̾is. et caꝵ¬
õpage. dẽ casu ertꝰ denoĩatiuo eisu ꝑ singłas extrcanates
onitum nõiũ tĩ in uocales quã inconsonantẽ desmentiũ ꝑ oramẽ. degeni¬
nuoꝵ tã ultimis quã penultimis sillabis
eꝑtioꝰ de cetis obliquis ci

Expanded text:
participialibus et aduerbialibus: quot eorum species, ex quibus primitiuis, quomodo nascuntur. quintus de generibus dinoscendis per singulas terminationes; de numeris; de figuris et eaompage; de casu. sextus de nominatiuo casu per singulas extremitates omnium nominum, tam in uocales quam in consonantes desinentium, per ordinem; de genetiuorum tam ultimis quam paenultimis syllabis. septimus de c
Abbreviated transcription (Latin):
res ad moniti uenirẽt ad recognoscenda signa sua. ⁊¬
si forte ñ obtemꝑẽt testes labio se̾bit coħ̃ci eos ap̾co¬
ne obiectõne concludimus atq ita ut ñ mͦ sponte ñ audeant ꝓ

Expanded text:
tate eius signatores admoniti uenirent ad recognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a praetoae obiectione praecludimus atque ita, ut non modo sponte prodire non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtelari.⁊ ꝑ alienis comodis suas unuennt dificultates dispo¬
nune eos obseruare uołnte si ꝑ executores admoniti ue¬
nire noluu̾nt testes acciꝑe. ⁊ alt̾utra parte p̾sente q̃ eos in¬
troducit testam eoꝵ caꝑe. his ã dieb effluentib liceat ꝙͣ
testib disced̾e a uidice nullam hñte licentiã eos pꝰtꝗͣ ab¬

Expanded text:
telari et pro alienis commodis suas invenire difficultates, disponime eos observare volente, si per exsecutores admoniti venire noluerint, testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. His autem diebus effluentibus liceat quidem testibus decedere a iudice nullam habente licentiam eos, postqua
Abbreviated transcription (Latin):
tum solui ut puta postulata ẽ cognitio de in integt᷑ re¬
atrutõne cum minor cͥcuiscͥptus inuenditione dr̃et᷑ al¬
terius icc cum ꝓcurator existat. debet can̾e ħ ꝓcuintor ⁊
ratam remi dñu hĩturum. ne forte dñs reu̾sꝰ uelit qͥd pet̾e.
It̃ uidicatum solui ut si qͥd forte ꝓpt̾ hano restõnem in
integrum p̃stari adolescenti deb̾at hoc p̃stet᷑. ⁊ hoc ita põ¬
po. lxxuͦ. adeditum scribit. ¶d̾ ait. ⁊ si suspoctus tutor lex¬
postuletur defensorem eius oport̾e ⁊̃ de rato cau̾e. ne reu̾¬
sus ille uelit retͣctare ꝙ actum ẽ. s ñ facile ꝑ procuratorẽ
re mandatũ nominatĩ. aut si absente tutore qͣi ñ defend̾e̾¬
tur p̃tor erat cogniturꝰ. Tutore suspecto postulato defen lex

Expanded text:
tum solui. ut puta postulata est cognitio de in integrum retum solui. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere, item iudicatum solui, ut si quid forte propter hanc restitutionem in integrum praestari adulescenti debeat, hoc praestetur. et haec ita Pobit. Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem re mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus. 40 Idem libro no
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. scribit utputa uisuirand̃ ꝓcuratori retulit iurabit ab¬
senti dari oport̾e. agit hoc iudicio suo noĩe ꝓpt̾ suum us¬
agat dubitandum ñ ẽ quin locus sit de rato cautõni. Iõ
rem hr̃e debet satisdare. an ⁊ ceteros creditores ⁊ ait dum¬
taxat de dũo cauend̾. nec ilł u̾b̾ ad quem ea res ꝑtiet cre¬
ditores contini. Nam nec ip̃i dño ħ ucum bebat cautõ. Si
de dote agat pr̃ cau̾e debet rem ratam filiam hĩturam. ⁊
defencde eam debet ut marcellus scͥbit. CSi pat̾ filii noĩe
inuriar̃ agat cum due sint actõnes. una patͥs. alt̾a filii
cessat de rato cautio. ¶Si statꝰ ꝯtrou̾siã tͥ faciat ꝓcͥator si ex
seruitute in lib̾tatẽ adu̾sꝰ eum quis litiget. siue ip̃e ex li¬
b̾tate in seruitutẽ petat debet cau̾e dnm rem ratã ha¬
bit᷑m. ⁊ ita edc̃o scͥptũ ẽ. ut ex utroq lat̾e qͣiͣ actor hãt᷑. ẽ ⁊
casus quo qͥs eiusd̾ actõnis noĩe ⁊ de rato caueat. ⁊ iudica¬

Expanded text:
 scribit. ut puta iusiurandum procuratori rettulit, iuravit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter suum iusagat: dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni, idqurem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait dumtaxat de domino cavendum nec illis verbis "ad quem ea res pertinet" creditores contineri: nam nec ipsi domino haec incumbebade dote agat pater, cauere debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, debet cauere ratam edicto scriptum est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caueat et iudica
Abbreviated transcription (Latin):
ta fi deuissi ꝓ te. ⁊ solui mandata si te ꝯ dempnau̾o famosũ
n in tutelam n in societatẽ succedit s tm̃ in es alienũ defũ
ontrario iudicio dampnatus ñ erit infamis nͨ in lex. c̾ti¬
m̃ito. nam in ccͣrus ñ de ꝑfidia agͣ s de calculo qͥ fe̾ sñ ui¬
dicio solet dirimi.

Expanded text:
ta fideiussi pro te et solvi: mandati te si condemnavero, famosum ta fideiussi pro te et solvi: mandati te si condemnavero, famosum ue in tutelam neque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti. Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nec immerito. nam in contrariis non de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi.
Abbreviated transcription (Latin):
urti accipe siue manifesti sit siue nͨ manifesti. s si fur lex¬
ti uł aliis famosis actõib qͥs dempnatꝰ ꝓuocauit p̃ndẽ¬
te iuditõ ñ dum uit̾ famosos hẽbit᷑. Si a omnia tp̃ra ꝓuocõ¬
curator. uł heres furti. uł alia simili sp̃e ꝯdẽpuatꝰ. in fami¬
a notabit᷑. nͨ ego si ab inicio agitata ꝑ procuratorẽ cã m̃a¬
gnita ẽ. ¶pactus nͨͦ inqͥt erit pactum sic accipimꝰ. si c̃ p̾cio
qͣntoc̃q pactꝰ sit. Alioqͥn ⁊ qͥ p̃cib impet᷑uit ne secum ag̾e¬
tur erit notatꝰ. nec erit uenie ulla rõ ꝙ ẽ in humanũ qͥ
uissu p̾toris p̾cio dato pactus ẽ ñ notat᷑. s ⁊ si uire uirau¬
do delato uiraũt quis se ñ deliqͥsse. ũ erit notatꝰ. Nam qͦ¬
dam mͦ innocentiã suam iuire uirando qd̃ ꝓbauit. lex.
andati condempnat᷑ ũb̃ edicti notat᷑. ñ solum qͥ mandatũ su¬
scepit.s ⁊ his qui fidem qͣm adu̾sariꝰ secutꝰ ẽ ñ p̾stat. Ut pu¬

Expanded text:
urti' accipe si‹ue› manifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tempora procurator uel heres furti uel ex alia simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. 'Pactus‹ue›' inquit 'erit': pactu‹m› si‹c› accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetrauit ‹n›e secum ageretur erit notatus nec erit ueniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodamandati condemnatus": verbis edicti notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam adversarius secutus est, non praestat. ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ex stipulatu actõ utił ẽ sicuti uidicati actõ mͥ indul¬
getur. S ⁊̃ siagat ꝑcurator meus ex ea stipułone me iniu¬
to nͥlominus tñ mͥ ex stipulatu actio tubuit. q̃ res facit ut
ꝓcurator nĩs ex stipulatu agendo exceptõne deb̾at repelli.
Sicuti c̃ agit uidicati. nec in rem suam datꝰ. uͨ ad eand̾ rem
ꝓcurator fc̃s. ¶ ꝑ ccͣrium a si ꝓcurator m̃s uidicatum solui sa

Expanded text:
hi ex stipulatu actio utilis est, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione me invito, nihilo minus tamen mihi ex stipulatu actio tribuetur. quae res facit ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator m
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t solitam sat̾ dationẽ iuidicatum solui ⁊̃ de rato debet ca¬
u̾e. Quid enim si in hoc iudicio remin cã ẽẽ ꝓninciet᷑. reu̾sꝰ
ille cuius defensor extiterat uelit fundum uendicare: ñ ne
ratum ñ uidebit᷑ hr̃e quod uidicatum ẽ. Deniq si uerus pro¬
curator extitiss. uł ip̃e dñs p̃sens cãm suam egiss. ⁊ uictus ẽẽt.

Expanded text:
ter solitam satisdationem iudicatum solvi etiam de rato debet cavere. quid enim si hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reversus ille, cuius defensor extiterat, velit fundum vindicare: nonne ratum non videbitur habere quod iudicatum est? denique si verus procurator extitisset vel ipse praesens causam suam egisset et victus esset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur .ẜ. eius qui controu̾siam mouet. ħ ꝓpͥare debet. qui eum dicit
lib̾tum suum quid enim int̾est seruũ suum quis an lib̾tinũ
m̃dat᷑. ¶Si quis a̾ fiducia ingenuitatis sue ultro in se su¬
scipiat ꝓb̃ones. ad hoc ut sñam ferat ꝑ iugenuitate faci¬
entem. ħ ẽ ingenium ẽẽ ut ꝓnunciet᷑. an obtemꝑari ei debe¬
at. tͣctari p̃. ⁊ ñ abre eẽ opinor morem ei g̾i ꝓbandi se inge

Expanded text:
us qui ei controversiam movet, hoc probare debet qui eum dicit libertum suum: quid enim interest, servum suum quis an libertum contendat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut pronuntietur, an obtemperare ei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor
Abbreviated transcription (Latin):
tiones affirmat. ł soluisse in debita ꝯtend̾t. hoc ostend̾e exigit᷑.¬
In ommnib a uissionib qͣs ꝓposiumus licentia ꝯcedñda ẽ ei cͥ
honus pħonis incumbit adu̾sario suo de rei u̾itate uidiciũ
inferre. pͥus ip̃o ꝑ calumpuia iurante. ut iuidex iuram̃ti fi¬
dẽ secutus. iͣ suam sñiam possit formare uire refende reli¬
den oscͥpsit. T̃unc enuim stare eũ opͣ sue confessiõi. nͥ euidẽtis¬
simis ꝓb̃onib inscͥptis hĩtis ostend̾e paratꝰ sit sese ħ indebi¬

Expanded text:
tiones adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit.In omnibus autem uisionibus quas praeposuimus licentia concedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate iusiurandum ferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem secutus ita suam sententiam possit formare, iure referendae relidem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confessioni, nisi euidentissimis probationibus in scriptis habitis ostendere parat
Abbreviated transcription (Latin):
iet ea ꝓpt̾ fecit .iii. ordies nam qͦsdam ĩ totum ꝓhibuit po¬
tum ꝓ hib̾nt᷑ postulare in qͦ ẽdc̃o aũpũiciam. au̾casum ex¬
ad ꝑcedend ĩ publicũ ꝓpt̾ casum surdũ qͥ proso ñ auditũ
loco. edictum ꝓponit᷑ ĩ eos qui ꝑ aliis ne postulent ꝓhibẽt᷑
uiquo ẽdẽo excipit p̃tor sexum ⁊ casum. It̃ notauit ꝑsonas
tͥpitudinẽ notabiles. sexum dum feminas ꝓhibet ꝓ aliis
repeslit tam̃ ⁊ senatoꝵ ordinẽ retinet ⁊ iudicantis ofto̾ fũ
git᷑ ꝯũqͥd gͦ ⁊ magratũ g̾ete possit: s de hoc delib̾amꝰ une

Expanded text:
letur. Eapropter tres fecit ordines: nam quosdam in totum prohibuit potum prohibentur postulare. in quo edicto aut pueritiam aut casum exad procedendum in publicum, loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notavit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notavit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis
Abbreviated transcription (Latin):
indebitum ab eo solutũ ẽ. ⁊ nͥ ħ ostend̾it nullam enm repetiti¬
onẽ hr̃e. sin & his qui in debitum qͦr. uł puppillus. ł minor sit.
uł mulier. uł forte uir qui ꝑfecte ẽ etatis. s miles uł agͥ cultor
⁊ forensium rerum expers. uł alia simplicitate gaudens. ⁊ desi¬
die deditus. tunic eum qui accep̃ petunias ostend̾e̾ bñ eas acce¬
pisse. ⁊ debitas ei fuisse solutas. ⁊ si ñ ostend̾it eas redib̾e s .ĩ. si¬

Expanded text:
llam eum repetitionem habere.Sin autem is qui indebitum queritur uel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir quidem ‹per›fectae aetatis, sed miles uel agri cultor et forensium rerum expers uel alias simplicitate gaudens et desidia deditus: tunc eum qui accepit pecunias ostendere bene eas accepisse et debitas ei fuisse solutas et, si non ostenderit, eas redhibere.Sed haec i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uiram̃tum. Negitinios tutores nemo dat. s lex .xii. tabu lex¬
⁊ patͦni filium cet̾os q lib̾os eiꝰ cogi rẽ pupilli saluã fore satis da¬
re płiq uideat᷑. s ⁊̃ c̾a cognita p̾storẽ statu̾e deb̾e meliꝰ ẽ. utr̃ de¬
b̾at satis dare patronꝰ lib̾iq eiꝰ. an nõ. ũ sit ꝑͣ honesta sit re¬
mittat᷑ ei satisdatio. ⁊ maxͣ si sub̃a modica sit. Sumina.¬

Expanded text:
ictum. Legitimos tutores nemo dat, sed lex duodecim tabu patroni filium ceterosque liberos eius cog‹i› rem saluam fore satisdare plerisque uideatur. sed hoc causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare patronus liberique eius an non, ut, si persona honesta sit, remittatur ei satisdatio et maxime, si substantia modica sit: si au
Abbreviated transcription (Latin):
um ã inuenimus excelsi ingenii papinianũ. ĩ h̾i casu le
ĩ qͦ pr̃ filio suo sustituit nulla lib̾oꝵ ex his ꝓc̾andoꝵ ad¬
iectione adhibita ex oportuno intellectu disposuisse e¬
uanesc̾e substitutõnẽ. si is qͥ in substitutõe p̾gͣuatꝰ ẽ pat̾
efficiat᷑. ⁊ lib̾os sustułit. ⁊ intłłnd̾ ẽ. ñ ẽ in̾simile patrẽ si
de nepotib cogitau̾it talẽ fecisse substitutionẽ pietatis
intuitu ⁊ latius ⁊ pinguiꝰ int̾p̾tand̾ ẽẽ ñ c̾dimꝰ. Ut ⁊ si qͥ¬

Expanded text:
m invenimus excelsi ingenii papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustude nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si q
Abbreviated transcription (Latin):
ta stipułonum. ł subtił ĩmo mag̃ sr̃ uacua. obsuo ab
aula concessa ẽ nos qui nuꝑ legib a nob̃ scͥptis. młta ui¬
cia stipłoũ. multasq ambages scrupulosos q cͥcuitꝰ cor¬
amputamus : uͥ si quis hoc scͥpserit. uł unde ex his adqͥes
c̾e compellat᷑. ⁊ ea ad effectum oĩ mͦ ꝓduc̾e eũ cum ñ ẽ u̾i

Expanded text:
ta stipulationum et subtilis, immo magis supervacua observatio ab aula concessa est, nos, qui nuper legibus a nobis scriptis multa vitia stipulationum multasque ambages scrupulososque circuitus coramputamus, ut, si quis haec scripserit vel unum ex his, adquiescere eis compellatur et ea a
Abbreviated transcription (Latin):
iue possidetis p̾dia q̃ a patre oõi sibi fr̃s emancipat do¬
nata contendentes uendicant. ip̃is incumbit fc̃i ꝓbo¬
nis necc̃itas. siue ip̃is ea p̾dͥa qͣi a patre nr̃o sibi donata ⁊
petitis ut intentionem ur̃am ñ constitisse detegant. Unde
diũ fc̃i st̃ enĩgente q̃one doc̾e opellunt᷑. Sumina.

Expanded text:
ive possidetis praedia, quae a patre communi sibi fratres emancipati donata contendentes vindicant, ipsis incumbit facti probationis necessitas, sive ipsis ea praedia, quasi a patre vestro sibi donata, petitis, ut intentionem vestram non constitisse detegant, unde domini facti sunt, emergente quaestione docere compelluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ⁊ illd̾ adicinꝰ. ut si quis forte suspicat aliq̃ uelle sue
uxoris illud̾e castitati.⁊ contestationes ex scͥpto tres de
popinis. aũ in suburbanis esse licentiam marito ꝓpͥis
manib talem ꝑmĩe ⁊ nullũ ꝑiculum ex hoc formidauit
a coniuge reꝑerunt iudici trad̾e crimina examinanti il¬
lum uͦ ꝓ u̾itate cognoscentem. pt tres ex scͥpto ꝯtestatio¬
nes cum᷑ tali muliere eum inuentũ talẽ ꝙ tanꝙͣ ex ħ solo¬

Expanded text:
 illud adicimus, ut si quis forsan suspicatur aliquem velle suae uxoris illudere castitati et contestationes ei ex scripto tres despopinis aut in suburbanis, esse licentiam marito propriis manibus talem perimere nullum periculum ex hoc formidanti.a coniuge comperit, iudici tradere crimina examinanti, illum vero pro veritate cognoscentem, post tres ex scripto contestationes cum tali muliere eum inventum, talem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
defensioni tue offerebat duplici rõne necc̃itas ñ fuit aut
qd̾ defend̾e quis siue lib̾tus siue extraneus sũ mandato
pot̾ sat̾datione tñ ꝓ defensione p̾stita. ⁊ alia ꝑculdubio
obseruatione subiecta aut ꝙ filius illa rõne .s. si ⁊̃ ultro
S multo iuistius fuit. uł hiꝰ defensorem audire qͣm absẽ¬
tem qͣi contumacem ⁊ iidefensum gͣui ꝯdempnatõe affic̃ẽ.¬

Expanded text:
efensioni tuae offerebat, duplici ratione necessitas non fuit, aut quod defendere quis sive libertus sive extraneus sine mandato potest  satisdatione tamen pro defensione praestita et alia procul dubio observatione subiecta, aut quod filius, etiamsi ultro Sed multo iustius fuit vel huiusmodi defensorem audire, quam absentem quasi contumacem et indefensum gravi condemnatione adfice
Abbreviated transcription (Latin):
Iacratas do feminas uł monachas sacra
uasa uł sacͣtas pallas penes uos ꝯting̾e ⁊
incensũ circa altaria defre. ꝑlatũ ÷ ad apłi¬
cã sedẽ. Q̾ oĩa rep̾hensiõe ⁊ uituꝑatõe ple¬
na ẽẽ nulli recte sapientiũ dubiũ ÷. Qua
ꝓꝑ hꝰ sc̃e sedis auctoritate ħ oĩa uob̾ reseca¬
te funditꝰ ꝗͣ citiꝰ pot̾itis censemꝰ. ⁊ nepestiᷤ
ħ latiꝰ diuulget᷑ ꝑ om̃s ꝓuintias abstergi

Expanded text:
acratas Deo feminas vel monachas, sacra vasa vel sacratas pallas penes vos contingere et incensum circa altaria deferre perlatum est ad apostolicam sedem, quae omnia reprehensione et vituperatione plena esse, nulli recte sapientium dubium est. Qua sanctae sedis auctoritate, haec omnia vobis resecare funditus, quanto citius poteritis, censemus, et ne pestis haec latius divulgetur per omnes provincias, abstergi
Abbreviated transcription (Latin):
partes ꝓpͥas distͥbuit. Ab archidiacono ñtiat᷑
ep̃o excessus diaconoꝵ. ip̃e deñtiat sac̾doti in
sacͣrio ieninioꝵ diẽ atq sollemnitatũ. ⁊ ab
nꝰ absens ÷ uicẽ eiꝰ diaconꝰ seq̃ns adimplet.
rchipb̃r uͦ se ẽẽ sub archidiacono. eiusq
missar̃ sollẽnia celebret. ⁊ collectas dicat.
ł eͥ ip̃e iniunx̾it. Ad pͥmiceriũ ꝑtinent
acoliti ex orciste. psalmiste atq lectores. sig¬
soria: qͥs cłicoꝵ dr̃e debeat. Ordo qͦ. ⁊ modꝰ
psallendi in choro ꝓ sollẽnitate ⁊ tp̃r. or¬
dinatio qͦ ꝓ luminarib deportandis. siqͥ

Expanded text:
prias iisdem distribuit. Ab archidiacono episcopo nuntiantur excessus diaconorum; et ipse denuntiat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies atque solemnitatum, et ab nus absens est, vicem ejus diaconus sequens adimplet. Archipresbyter se esse sub archidiacono, ejusque missarum solemnia celebret, et collectas dicat, vel cui ipse injunxerit. Ad primicerium pertinent acolythi, exorcistae, psalmistae atque lectores, sigsoria: quis clericorum dicere debeat. Ordo quoque et modus psallendi in choro pro solemnitate et tempore. Ordinatio quoque pro luminaribus deportandis, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
citatio nomiñ excõicatoꝵ. Ip̃e p̾monet au¬
res hr̃e ad d̾m. ip̃e hortatur clamare. ip̃e do¬
nat pacẽ ⁊ ip̃e annuntiat. Ad pb̃rm ꝑ¬
tinet sacram̃tũ corꝑis ⁊ sanguinis dñi in
a epm ꝑtinet basilicarũ ꝯsecratio s di.¬
unctio altaris ⁊ bñdeĩo cͥsmatis. Ip̃e p̾dc̃a
officia ⁊ ordines eccłasticos distribuit. Ip̃e sa¬
cras uͥgines bñdic̃. ⁊ dũ p̾cessit unꝰquisq
⁊ pͥmicerii ac thesaurarii sollicitudinẽ di¬
uidunt᷑ Arehidiaconꝰ enĩ imꝑat subdi¬
aconib ⁊ leuitis. ad ꝗ̃ ista ꝑtinent minis¬
teria. ordinatio uestiendi altaris a leui
tis. cura incensi. ⁊ sacͥficii necessaria solli
cis dieb aut sollemnitatib decantet.
Sollicitudo qͦ parrochiarũ ⁊ ordinatio
⁊ iurgia ad eius ꝑtinent curã. ꝓ reꝑan¬
ais diocesanis basilicis ip̃e sugg̾it sac̾do¬
ti. Ipe inqͥrit parrochias ẽ uissiõe ep̃i.⁊
ornam̃ta ł res basilicarũ. uł parrochiar̃¬

Expanded text:
citatio nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum, ipse hortatur orare, ipse clamat, et pacem ipse annuntiat. Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in  pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Et dum praecessit unusquisque et primicerii ac thesaurarii sollicitudine dividuntur. Archidiaconus enim imperat subdiaconibus et levitis; ad quem ista pertinent ministeritis, cura incensi et sacrificii necessaria sollicnicis diebus aut solennitatibus decantet. Solicitudo quoque parochiarum et ordinatio et jurgia ad ejus pertinent curam, pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti; ipse inquirit parochias cum jussione episcopi et ornamenta vel res basilicarum par
Abbreviated transcription (Latin):
eo si credat hꝰ qͣm gestamꝰ carnis ⁊ ñ alt̾iꝰ¬
resurrectionẽ. si credat iudiciũ fut᷑m. ⁊
recept᷑os singłos ꝓ his q̃ in hͣ carne gesse¬
rint ł penas ł p̾mia si nuptias ñ ꝓhi¬
beat. si scd̾a m̾m̾ia ñ dãpnet. si carniũ ꝑ¬
ceptionẽ ñ dãpner ł culpet. si penitenti¬
b reconciliatis cõicet. si in bapt̃ate oĩa pͦ¬

Expanded text:
eo, si credat hujus, quam gestamus, et non altectionem, si credat judicium futurum, et recepturos singulos pro his quae in carne gesserunt, vel poenas vel praemia, si nuptias non probeat, si secunda matrimonia non damnet, si carnium perceptionem non culpet, si poenitentibus reconciliatis communicet, si in baptismo omnia p
Abbreviated transcription (Latin):
falsum redargũe ꝙ ꝓlatum ẽ ad huiusmͦi uenit peticionẽ
quid enim sicut nosset ꝑditam ẽẽ cartam dicend̾ erit noc̃e ex¬
ceptionẽ. forte ꝯo̾matam ł alio mͦ diminutam hanc reqͥri aᷤᷤ¬
similans. ⁊ ad dificultatem ꝓductonis respiciens hi facit peti
giua ap̃ compecentem uidicem deposita tc̃ necc̃itatẽ ĩ poni ei

Expanded text:
falsum redarguere quod prolatum est ad huius modi venit petitionem. Quid enim, si, cum nosset deperditam esse chartam vel forte concrematam vel alio modo diminutam, hanc requiri adsimulans et ad difficultatem productionis r espiciens huiusmodi facit petitgina apud competentem iudicem deposita, tunc necessitatem imponi ei,
Abbreviated transcription (Latin):
uanda. uł ita si paciscar ne furti agam uł inuiriar̃ si
fec̾is. Expedit .ii. tinũ furti uł iniuriar̾ penam s pꝰt ꝯmis
sa ħ pacisci possumus. It̃ ne exꝑiar int̾dicto. Uñ .iii. qͣte¬
nus publicãtam cãm contingit pacisci ñ possumꝰ. ⁊ ĩ sũ¬
na si pactum conuentum a re pͥuata remotũ sit ñ ẽ ser¬

Expanded text:
e furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti uel iniuriarum poenam: sed post admissa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuata remotum sit, non est ser
Abbreviated transcription (Latin):
cã uescendi diminuet si filia ⁊ neꝑtis uxor ue ẽẽt. nec
nupta sit. nec suuni quicqͣm hãt. Qui legatoꝵ seruan¬
doꝵ cã in posẜone nuittit᷑. ⁊ fructꝰ custodire ⁊c̾. debebit. ⁊ ĩo pa
ti ꝙ h̾edem cołe. agros ⁊ fructus redigẽ. s ⁊ custodire lega¬
tarium fructꝰ oportebit ne abh̾ede consumant᷑. ꝙ si heres fẽs
ctus quos pͥmo qͦ tp̃i uenire expediat. uende̾ qͦ legatario ꝑ¬
nuttend ẽ ⁊ p̾cum seruare. In cet̾is qͦ reb heditariis missi
ĩ posẜonem hoc erit offm̃ ut uniu̾sarias heditarias res col¬

Expanded text:
a uescendi deminuet, si filia neptis proneptis uxorue esset nec nupta sit nec suum qui‹c›quam habeat. 15 Uattitur, et fructus custodire et cetera debebit. et pati quidem heredem colere agros et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fctus, quos primo quoque tempore uenire expediat, uendere quoque legatario permittendum est et pretium seruare. in ceteris quoque rebus hereditariis missi in possessionem hoc erit officium, ut uniuersas res hereditarias col
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uissi fu̾int ad finem ꝑ se qͥ eo ꝙ imꝑator nr̃ c̃ patre¬
suo ita rescͥpsit in uenditione ttaq pignoꝵ captoꝵ fa¬
cienda. pͥmo ꝙ res mobiles annuales pignori capi ui
ñ suffec̾it ⁊̃ soli pignora capi iub̃nt᷑ ⁊ distrahi.ꝙ si
nulla mouentia suit a pignorib soli inicium faciunt. sic de¬
uiq nit̾im exequi solent uidices si mouentia ñ sint. ut soli
qͦ pignora capiant᷑. naui apignorib inicium faciend̾ ñ ẽ.
qd̾ si nec ea q̃ soli sunt sufficiant uł nulla sint pignora. sic
⁊̃ ꝑuenitur ad iura. exeqͣntur qͦ rem iudicatam p̾fides isto

Expanded text:
hoc iussi fuerint, ad finem persequi imperator noster cum patre rescripsit. In uenditione itaque pignorum captorum facienda non suffecerit, etiam soli pignora capi iubent et distrahi. quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia non sint, ut soli quoque capiantur: nam a pignoribus soli initium faciendum non est. quod si nec quae soli sunt sufficiant uel nulla sint soli pignora, tunc peruenietur etiam ad iura. exsequuntur itaque rem iudicatam praesides isto
Abbreviated transcription (Latin):
resenti lege dec̾umus ꝑ oĩa loca ualit᷑a. excepta lex.¬
hac urbe regia in qua nos diuinitate ꝑpicia degñtes
quociens usus exeg̾it inuooari singłis cãis atq ꝑͥs p̾sen¬
q̃ deb̾antur ab eis qͥ hoc molm aũ fac̾e̾. aut nda sali¬
ui cogͥtione atq tͣctatu atisi fu̾ant temptare capitali
⁊ ultima supplicii aĩadu̾sione plectendis. gͦ ex his locis
eoꝵq furib quoꝰ ant̾ioꝵ legum p̾scͥpta sant̾unt. nul¬
seruata locis reu̾entia iudicũ quib subiacent sen¬
tentiis moutant᷑ int̾ locum Rsum dat᷑i. quale sibi

Expanded text:
esenti lege decernimus per omnia loca valitura, excepta hac urbe regia, in qua nos divinitate propitia degentes, quoquae debeantur ab eis: qui hoc moliri aut facere aut nuda saltim cogitatione atque tractatu ausi fuerint tema supplicii animadversione plectendi sunt. Ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum le gum praescripta sanxerunt, nulservata locis reverentia, iudicum quibus subiacent sententiis moneantur, responsum daturi, quale sibi
Abbreviated transcription (Latin):
i ã ⁊c̃.⁊iͣ. iudices p̾uideant qͣtinus cognitõnẽ suscipi¬
ant in qͣ tales neccii uisi fu̾int ut oĩ modo licentia eis
cedatur. ⁊̃ alt̾a parte cessante minime eos obseruare
uołntes. si ꝑ executores moniti uenire nolu̾int testes ac¬
cipere ⁊ alt̾utra parte p̾sente qͥ eos ut̾ eos intͦdux̃ te¬

Expanded text:
uscipiant, in qua testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo licentia eis concedatur et alterutra parte cessante et minime eos observare volente, si per exsecutores admoniti venire noluerint, testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, te
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̾tatem uendicantes. uł debitores c̃ditorib sins dẽ¬
poralẽ p̃scͥptõnẽ opponẽ cuꝑientes. ad easd̾ inficiatões
puemant iqd resccantes ub̃mꝰ. ñ in p̾fatis casib ł aliᷤ
licentia hos faciendi ꝯcedat᷑. nec̃ettate imponenda a¬
poche susceptor antipocham redd̾e. i. tñ ut siis qͥa¬
pothã seribit fac̾e negłx̾it. ł ñ curau̾it nullsi ei p̾ui¬

Expanded text:
te libertatem vindicantes vel debitores creditoribus suis temporalem praescriptionem opponere cupientes ad easdem infitiationes perveniunt. Quod resecantes iubemus, ut in praefatis casibus vel aliis licentia hoc facere concedatur: necessitate imponenda apochae susceptori antapocham reddere, ita tamen, ut si pocham conscribit facere neglexerit vel non curaverit, nullum ei praeiu
Abbreviated transcription (Latin):
udices siñ in hac inclita urbe siue in ꝓuinciis lex.
cis degñtium litigantes uł pcͨatores eoꝵ ibi destina¬
tia fcĩs res ad eos referatur ħ ⁊̃ in illis seruari uolu¬
nꝰ ꝙ prolatis instium̃tis fidem adhibe eeigunt᷑. ut si popoᷤ¬
c̾nit in aliis locis id fac̾e ꝑmutant᷑. ⁊ si hoc peti iꝰte udex in

Expanded text:
udices sive in hac inclita urbe sive in provinciis ea cis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinatia factis res ad eos referatur etiam in illis servare volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntur, ut, si poposcerint in aliis locis id eis facere permitti et hoc iuste peti iudex in
Abbreviated transcription (Latin):
be .i. ¶⁊t est̾. Lege iuił de ui cauet᷑. ne hac lege ĩ reũ test̾. lex.
stias ut depugnaret se locau̾it. qͥ ue palã q̃stũ siti fũc̾et᷑
fec̾it ue. qui ue ob testm̃ dicend̾. ł ñ dicend̾ pecumã ac¬
cepiłe uidicatus conuictus ne erit. Ham qͥdã ꝓpt̾ reli̾en¬
tiam ꝑͦꝑ. qͥdam ꝑpt̾ lub̾c̃ ꝯsilii sui. alii u̾o ꝓpt̾ notã ⁊ ĩ fa

Expanded text:
Pars. § 3. Lege Julia de vi cavetur, ne hac lege in reum testimonium stias ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue ob testimonium dicendum uel non dicendum pecuniam accepisse iudicatus uel conuictus erit. nam quidam propter reuerenti
Abbreviated transcription (Latin):
gana sr̃sticio detinet. Samariis nͥlominꝰ. ⁊ qͥ illis ñ absum¬
les st̃ .i. morianistis ⁊ castodrogis. ⁊ orfanis. quib ꝓ reatꝰ si¬
cheis ⁊ borboricis ⁊ paganis. nñ samaritis ⁊ montanistis. ⁊
castodrogis. seu orphitis omne testm̃ sic̃ ⁊ alias legitimas
uidici. alia testĩa ccͣ orthodoxos scd̾ qd̾ institutũ ẽ uolumꝰ
ẽẽ iuhibita cct̾m testam̃taria. testĩa eoꝵ ⁊ qͥ ĩ ultinus eulo¬

Expanded text:
ominus, et qui illis non absimiles sunt, Montanistis, et Tascodrogitis, et Ophitis: quibus pro reatos sid est, Manichaeis, Borboritis, et paganis, necnon Samaritis, et Montanistis, et Tascodrogitis, et Ophitis omne testimonium, sicut et alias legitimasudicialia testimonia contra orthodoxos, secundum quod constitutum est, volumus esse inhibita. Ceterum testamentaria testimonia eorum et quae in ul
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ⁊ hi aͣ ꝑͣ domestica. uł conditioni sub̃ta. Mͣssatis reb¬
tułit. statim a religiosis yconomis suie defensorib uͥ pͥmũ ħ
ciplina. ⁊ qͣlitate ꝯmisi aũ ꝯpetenti ultione aũ int̾cessiõe hu¬
manułuna ꝓcedente remissione uenie. ⁊ sacͣm̃ti int̾uentiõe
sec̃i. ad locum statum ue ꝓpͥum reu̾tant᷑. reb qͣs sec̃ habue¬
ĩcomod̾ eccłe egñtium ⁊ pauꝑm alant᷑ ex pnsis. Sumina.¬

Expanded text:
sona domestica vel condicioni subdita conquassatis reberit loca, statim a religiosis oeconomis sive defensoribus, ubi primum hoc petenti aut intercessione humanissima procedente, remissione veniae et sacramenti interveniente securi ad locum statumque proprium revertantur, rebus, quas secum habueincommodum ecclesiae egentium et pauperum alantur expensis. In
Abbreviated transcription (Latin):
tradictionẽ obiectam in qualicumq iudicio maiore
uł muiore uł ap̃ arbitros seu ex ꝯpmisso ł alit̾ da¬
tarunt clientib suis inferre ꝓcurent. nil studii relĩ¬
q̃ntes. ꝗ sibi possibile ẽ. nã credita sibi cã cognita ꝙ ĩ
ꝓbanda sit uł penitus desꝑata.⁊ ex m̃dacib allegati¬
onib ꝯposita ip̃i scientes p̾uidentes q mala ꝯscĩa li¬
ti ñ patrocinent᷑ s si c̾ta mĩe ꝓcedente aͥd tale sibi
se separantes. hoc qͦ subsecuto nulla licentia ꝯcedat᷑
sp̾to litigatore ad alt̾ius aduocati patcuuũ ꝯuolare
ne meliorib ꝯtemptis ĩpba aduoc̃o subroget᷑. Sũina.

Expanded text:
contradictionem obiectam in qualicumque iudicio maiore seu minore vel apud arbitros sive ex compromisso vel aliter da verum existimaverint clientibus suis inferre procurent, nihil studii relinquentes, quod sibi possibile est, non autem credita sibi causa cognita, quod improba sit vel penitus desperata et ex mendacibus adlegationibus composita, ipsi scientes pti patrocinantur, sed et si certamine procedente aliquid tale sibi e penitus separantes: hocque subsecuto nulla licentia concedatur spreto litigatori ad alterius advocati patrocinium convolare, ne melioribus contemptis improba advocatio subrogetur. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
d si actor nolu̾it subire sacram̃tum calũpiue lede
ħͣ legitime fu̾it aꝑꝑbatũ. ñ liceat ei penitꝰ ad litẽ
ꝑuenire.s cadat ab instituta actõne qͣi imꝑb litigate
⁊ tͥsticia iudicum ei cum sumina int̾niunatõne oct̾rat. ⁊ a
uidicio eum ꝙͣ longissime expellat. Sin a reus ħ uiram̃tũ
sa rei qualitas subgisserit. De aduocatisi..¬

Expanded text:
d si actor noluerit subire sacramentum calumniae et oc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus ad litem pervenire, sed cadat ab instituta actione quasi improbus litigator, et tristitia iudicum ei cum sancta interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum sa rei qualitas suggesserit. Sic eni
Abbreviated transcription (Latin):
fut̾i emoluinti cautõ pollicet. Si uͦ pꝰt cãm actã capta ẽ
honoraria sũna. pati pͥ usq ad ꝓbabilẽ qͣntitatẽ. ⁊ ħ¬
stimatõni sue uimensa atq illicita uł constipendia p̾tulit¬
se sub nomine honoranoꝵ ex ip̃is negociis q̃ tuenda sus¬
ceꝑint emolum̃tum. Si c̾te partis cum gͣui dampno leti¬
gatoris. ⁊ dep̾datione poscentes fu̾int innenti. placuit ut

Expanded text:
 post causam actam cauta est honoraria summa, peti poterit usque ad probabilem quantitatem, etstimationi suae immensa atque illicita compendia praetulisse sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis quae tuenda susceperint emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes fuerint inventi, placuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tõne tollet᷑. ⁊ solitta pecimia repeti pot̾it. Sin uͦ creditor qͥ¬
dã se mutuam dedisse contendebat pupillus & hoc solo de¬
fendebatur quod tutor eius ñ int̾ueniss. ⁊ de hoc tale uͦu¬
rand̾ int̾positum ẽ. hoc casu fi deuissorẽ p̃tor uͦ tuebit᷑. Sin ã
ꝓbari ñ pͣ qd̾ actum sit ⁊ in obscuro erit ut płmq fit de
fc̃o an de uire int̾ creditorem ⁊ pupillum ꝯtͦu̾sia fu̾it defe¬
rente c̾ditore pupillum uirasse intellig̾e deb̃mꝰ. ꝙ actũ
uit̾ eos sit ut uirass se dare ñ oport̾e ab omni conditõe¬

Expanded text:
tione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non interuenisset et hoc tale iusiurandum interpositumpotest, quid actum sit, et in obscuro erit ut plerumque fit, de facto an de iure inter creditorem et pupillum controuersia fuerit deferente creditore pupillum iurasse, intellegere debemus id actum inter eos ut, si iurasset se dare non oporte
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniam ⁊ rͣuentionẽ subiudice ꝯstitui forsitan suspe
cend̾ ea in quib ꝯuentꝰ occͣrit. Suscepto u̾o libello sola pͣli
rare ⁊̃ tp̃s quo ei libellus datꝰ ẽ. nͣ ⁊̃ ob hoc ars fiat q̃dam
cumq futura ẽ celebri uł celebͥs ꝯtestatio litif ap̃ uidicẽ
int̾rogari fugientẽ. si .xx. dies transier̃t delib̾atõis. ⁊ illum di¬
cẽ qui dem u̾itatẽ. ostendi qͦ illum ⁊̃ ex die ⁊ subscͥptõe libelli¬

Expanded text:
lumniam et circumventionem sub iudice constitui forsan suspeclumniam et circumventionem sub iudice constitui forsan suspeccendum, in quibus conventus occurrit. Suscepto vero libello, sola persrare etiam tempus quo et libellus datus est, ne etiam ob hoc ars fiat quaedam, cumque futura est celebrari contestatio litis apud iudicem, interrogari fugientem, si viginti dies transierunt deliberationis, et illum dicere quidem veritatem, ostendi quoque illud e
Abbreviated transcription (Latin):
uluid qͦ antiquitas quid̾ bñfaciens disposuit
nunc &̃ studio ꝑu̾sores legum machinant᷑ nr̃ar̃ legum
elemĩtiam occõnem facientes suarum calumpniat᷑. uetꝰ¬
tate namq uolente conuentionis fac̾e libellum suscipi¬
as tẽ ⁊ subscbe̾ miso libro. ⁊ iudiciales impłe cautõnes.
Q dam u̾o respicientes ad nr̃as leges que post litis. gmn.
arte machinant᷑. ⁊ maxime executorib. talia dolose ad¬
inuenientib. ⁊ mox ut oblatu fi̾it q̃libet admonitio
forte neꝙ libello deto. nec ulla uidiciali cautione de¬
ducuit horunem inuitũ ad uidicem datun ⁊ iichil scientẽ pel
iudicem pet̾e cum forte suspectus uidex sit. Sanctimus gͥ¬
cias qui admonet᷑ inducias. s duplices. hoc ẽ .xx. dier̃. ut
siue repudiare uolu̾it. siue ⁊̃ cum eo alium uidicem pet̾e
licentiam hãt ħ fac̾e aut forte agnosc̾e debitum ⁊ lib̾ari.
se ab adu̾sarii sui contentione siue amicabilit̾. ⁊ ñ ꝑ ca¬

Expanded text:
uoque antiquitas quidem bene faciens disposuit, nunc autem studio machinantur, nostrarum legum clementiam occasionem facientes suarum calumniarum. Vetustate namque volente conventionis libellum suscipias tunc et subscribere misso libello et iudiciales implere cautiones, quidam vero respicientes ad nostras leges, quae post litis contesarte machinantur, et maxime executoribus talia dolose adinvenientibus, et mox ut oblata fuerit quaelibet admonitio, forte neque libello dato neque iudiciali ulla cautione, deducunt hominem invitum ad iudicem datum et nihil scientem compelliudicem petere, cum forte suspectus iudex sit; et eum qui admonetur indutias, sed duplices, hoc est viginti, ut sive repudiare voluerit sive et cum eo alium iudicem petere, licentiam habeat hoc facere aut forte cognoscere debitum et liberare se ab adversarii sui contentione amicabiliter, et non per ca
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fec̃it trib propositis uocet᷑ edictis. una qͣq uocatõne
ñ minus qͣm diet̃ .xxx. spacio seludenda. Iubmus ⁊̃ or¬
dinarios uidices ñ solum p̾conum uocib s ĩ edictis ꝓ¬
nut᷑ audire. e dicta uo̾ ꝑ multos dies sic ꝓposita possunt pene
omnes ꝯgnosc̾e. aliis ã omnib uidicib qui ꝑ imꝑialẽ ussionẽ
cãm ex̾ciu̾nt ex p̾senti lege ꝑmittimus partes q̃ in uidicio ñ per
manent ꝓpositis edictis uocare ne cãe infinite ꝑmaneant. Si uͦ
ap̃ uidicem micium lis non accepit. s tm̃mͦ conuentiona li li¬
bello quicumq pulsatꝰ ẽ aut p̃cib nr̃e oblatis clem̃tie uissio
nr̃a sr̃ hoc ꝓlata. suie scͥptis siue ꝑ mandata fu̾it uidici inti¬
niata. ⁊ ea adu̾sario per eum cognita. ⁊̃ sic licebit pulsato ire
ad competentem iudicem. ⁊ ꝑ eum suum adu̾sarium simili mͦ

Expanded text:
minime fecerit, propositis tribus vocetur edictis, unaquaque vocatione minime fecerit, propositis tribus vocetur edictis, unaquaque vocatione non minus quam triginta dierum spatio concludenda. Iubemus enim ordinarios iudices non solum praeconum vocibus, sed etiam edictis pniuntur audire, edicta vero per multos dies sic proposita possunt paene omnes agnoscere. Aliis autem omnibus iudicibus, qui per imperialem iussionem causas examinant, ex praesenti manent propositis edictis vocare, ne causae infinitae permaneant. Si vero apud iudicem initium lis non accepit, sed tantum conventionali libello quicumque pulsatus est, aut precibus nostrae oblatis clementiae iussio nostra super hoc prolata sive scriptis sive per mandata iudici fuit intimata, et ea adversario per eum cognita, etiam sic licebit pulsato ire ad competentem iudicem et per eum suum adversarium simili modo