comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos deos facit sermo dĩ. quomͦ non ẽ. d̃s
uerbũ dĩ Pater gͦ sanctificauit filium
suũ: & misit in mundũ. Forte aliquis
dicat. Si pater eũ scĩficauit: gͦ aliqͣndo
ñ erat sc̃s. Sic scĩficauit quomodo genu¬
it. Ut enim sanctus esset gignendo ei de.¬
dit: quia scm̃ eum genuit. Nam si qđ
sanctificat᷑ ante ñ erat scm̃: quomͦ dici¬
mus dõ patri scĩficet᷑ nom̃ tuũ: Si nõ¬

Expanded text:
vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliqdicat: Si Pater eum sanctificavit, aliquando non sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit: ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomen tuum?
Abbreviated transcription (Latin):
lex pendet et ꝓpħȩ. Aliquando autẽ in
tria distribuit easdẽ scripturas ubi ait.
uͦ etiam psalmos legis nomine nuncu.¬
pauit. ubi scriptum ẽ. Ego dixi dii estis.
Si illos dixit deos ad quos sermo dĩ fac.¬
tus ẽ. & non potest solui scriptura: quẽ
pater sanctificauit &e misit in mundũ
uos dicitis blasphemas quia dixi filius
dĩ sũ: Si sermo dĩ factus ẽ. ad homines
ut dicerent᷑ dii: ipsum uerbũ dĩ qđ est
apud dm̃ quomͦ non ẽ. ds̃: Si ꝑ sermo¬
nem dĩ funt homines dii. si participã.¬
do fiunt dii: unde participant non est
ds̃: Si lumina illuminata diĩ sunt:
lum̃ qđ illuminat non ẽ.ds e Si calefac.¬
ti quodã mͦ igne salutari dii efficiuntur.
unde cale fiunt ñ est ds: Accedis ad lu¬
men & illuminaris: &e int̾ filios dĩ nu¬
meraris. Si recedis aliunine obscuraris: &e
intenebris computaris. Illud tam̃ lumen
nec accedit ad se: quia ñ recedit a se.Sigͦ

Expanded text:
lex pendet et prophetae . » Aliquando autem in lex pendet et prophetae . » Aliquando autem in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: « Ego dixi: Dii estis. » « Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus eit et misit in mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Sustulert᷑ lapides iudĩ: ut lapidarent illũ
Respondit eis iħc. Multa oꝑa bona osten.¬
di uobis ex patre meo: propt̃ quod eoꝵ
opus me lapidatis.ͦ Et illi respondunt. De
bono oꝑe ñ lapidanius te. sed de blasphe¬
mia: quia tu homo cum sis. facis te ip¬¬
sũ dm̃. Ad illud hoc respondunt. qđ dixe
rat ego &e pater unũ sumus. E ece iudei
intellexerunt: quod arriani ñ intelligt᷑.
Ideo enĩ irati sunt: qmͣ senserunt ñ pos¬
se dici ego & pater unũ sumꝰ. nͥ ubi ȩqͣli.¬
tas ẽ. patris et filii. Dñs autẽ uidete qͥd
respond̾it tardis. Uidet eos ñ ferre splen¬
dorem ueritatis: & eos temperauit in uͭ.¬
bis. Nonne scriptũ est in lege ur̃a id est
uobis data: quia ego dixi dii estis: Ds̃
ego dixi dii estis. & legem appellauit
dominꝰ generalit᷑ om̃s illas scripturas.
quãuis alibi specialit̾ dicat legem a ꝓpħis¬
usq ad ioħm: & in his duob p̃ceptis tota

Expanded text:
« Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. « Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod eorum opus me lapidatis? Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. » Ad illud hoc responderunt quodrat: « Ego et Pater unum sumus. » Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: « Ego et Pater unum sumus, » nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. 9. Dominus autem videte quid responderit tardis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis, et eum temperavit in verbis. Nonne scriptum est in Lege vestra, id est, vobis data, quia ego dixi, Dii estis? Deus « Ego dixi: Dii estis. » Et legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas, quamvis alibi specialiter dicat legem, a proum: « In his duobus praeceptis tota
Abbreviated transcription (Latin):
am. cũ io qđ scripsit agnoscit. Cũ gͦ multis
modis etiam hominis dicat᷑ manus. qͥ pro.¬
prie manũ habet in sui corꝑis m̃bris: qͣn¬
tomagis ñ uno mͦ intelligendũ ẽ. cũ legit᷑¬
dĩ manus cui in forma corꝑis nulla ẽ
Ac ꝑ hoc melius hoc loco manũ patris &
filii intelligimꝰ potestatẽ patris & filii. ne
forte cũ hic manũ patris ipsũ filiũ dictũ
acceꝑimus. incipiat carnalis cogitatio ȩtiã
ipsius filii querere filiũ. quẽ similit᷑ cre-¬
dat xp̃i manũ. Ergo nemo rapit de manu
patris mei: hoc ẽ. nemo rapit michi. Sed
ne forte adhuc titubes: audi qđ sequit᷑. Ego
& pater unũ sumus. Huc usq uidei tole-¬
rare potuerunt. Audierunt ego & pater
unũ sumꝰ. & ñ ꝑtulerunt: et more suo
duri ad lapides cucurrert̃. Tulert̃ lapides
ut lapidarent eũ. Dñs qr ñ patiebat᷑ quod
nolebat pati. & ñ est passus nͥ qđ uoluit.
pati: adhuc eos lapidare cupientes alloqͥt᷑.

Expanded text:
am, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis am, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et Pater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur quod nolebat pati, et non est passus nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ eius. ut sim unigenitus filius eiꝰ.
ut sim splendor lucis eius: maiꝰ ẽ. om̃ib.
Idõ nemo rapit inquit oues meas de
manu mea. N emo potest raꝑe de manu
patris mei. De manu mea. &e de manu pa.¬
tris mei. Qd est hoc. nemo rapit de manume¬
a. &e nemo rapit de manu patris mei: utrũ
una manꝰ est patris. & filii. an forte ipse filiꝰ¬
est manus patris sui: Si manũ intelligamꝰ
potestatem: una ẽ. patris & filiĩ potestas.
quia una diuinitas. Si autẽ manũ intelli¬
gam sicut dictũ est ꝑ propħam &e brachiũ
diũ cui reuelatũ ẽ: manus patris ipse ẽ.
fili. Qđ ñ ita dictũ est tanqͣ ds̃ habeat hu¬
manã formã. & quasi corꝑis m̃bra: s quod
ꝑ ipsũ facta st̃ onũa. Nam solent homines
dicere manus suas eẽ. alios homines: ꝑqͦs
faciunt qͦd uolunt. Aliquando & ipsũ opꝰ
hominis manus hominis dicit᷑. quod fit ꝑ
manũ: sicut dr̃ quisq agnoscere manũ su.¬

Expanded text:
Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est per prophetam, Et brachium Domini cui revelatum est ? manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum su
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ es ipse qđ habes. si amiseris qđ
habes. ut non habeas. & aliquando resumiᷤ
aliqͣndo amutis: quoniꝰ oculus nr̃ ñ inse¬
pit. claudit᷑ & amittit. Non sic : d̾s dĩ filiꝰ.
non sic ẽ. uerbũ patris: ñ sic ẽ. ũbũ qđd nͣ
sonando transit. s nascendo manet. Sicha¬
bet sapientiã ut ipse sit sapientia. faciat q
sapientes. sic habet uitã ut ipse sit uita. fa.¬
ciat q uiuentes. Hoc est qđ maiꝰ ẽ. omib.
Aitendit ioħs ipse eugłista cȩlũ o&e terrã.
uolens dicere de filio dĩ: attendit et trans.¬
cendit. Cogitauit supra cęlũ milia exercit᷑
angłoꝵ : cogitauit &e transcendit uniũsa.
sicut aquila nubes. sic sua m̃te creaturã.
Transcendit magna omĩa: ꝑuenit ad illud
qđ maus ẽ. omĩb & dixit. In principio
erat uerbũ. S quia ille cuiꝰ ẽ. uerbũ ñ ẽ.
de u̾bo. uerbũ autẽ de illo cuiꝰ ẽ. uerbũ:
ideo ait. Quod dedit mͥpat id est ut sim

Expanded text:
quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in sepit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pater, id est, ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ eramꝰ. filii dĩ non eramꝰ. Nos em̃
filios dĩ gr̃a fecit: illũ natura qͥ natꝰ
est. Et non ẽ. ut dicas. ñ erat antequã
natus erat. Nũquã enĩ non natus erat. qͥ
patri coȩternus erat. Qui sapit capiat : qͥ
ñ sapit credat. nutriat᷑ &e capiat. uerbũ dĩ
semꝑ cũ patre. & semꝑ uerbũ: & quia
ũbu ideo filius. Semꝑ gͦ filius: et semꝑ
ȩqualis. Non enĩ crescendo sed nascendo
ȩqualis ẽ: qui semꝑ natus ẽ.de patre fi¬
lius. de dõ ds̃. de ȩterno coȩternꝰ. Pater
autẽ ñ de filio ds̃: filius de patre ds̃. Ido
pater filio gignendo dedit ut ds esset: gi-¬
gnendo dedit ut sibi coeternꝰ eẽt. gignen¬
do dedit ut ȩqualis esset. Hoc ẽ. qd̾ maiꝰ
est om̃ib. Quomͦ uita filius &e habens
uitam filius: qͦd habet hoc ẽ. Tu aliud
es. aliud habes: ũbi gr̃a habes sapientiã.
Nũquid tu es ipsa sapientia: Deniq tu

Expanded text:
hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus est de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique
Abbreviated transcription (Latin):
in ecernũ. qr nõ estis ex ouib meis. Nõ
rapiet eas quisqͣ de manu mea. Intentiꝰ
accipite. Pater meus qđ dedit michi.
tro& Non ꝑdunt nisi ad interitũ pre¬
destinatos. De illis autẽ ouib de quib
p̃ destinauit. ipsos & uocauit. quos aut̃
uocauit. ipsos et iustificauit. quos aũt
iustificauit. ipsos & głificauit: de ouib
istis nec lupus rapit. nec fur tollit. nec
latro int̃ficit. Securus ẽ. de numero
earum: qui pro eis nouit qđ dedit. Et
hoc est quod ait. ñ rapit eas quisꝗͣ de
manu mea. Et item de patre. Pater ms
qđ dedit michi maiꝰ est om̃ib. Quodde.¬
dit filio pat̾ maiꝰ om̃ĩbus: ut ipse illi
esset unigenitus filiꝰ. Quid ẽ. gͦ dedit:
Iam erat cui daret: angignendo dedit:
Nã si erat cui daret ut filius ẽẽt: erata.¬
liquando & filius ñ erat. Absit ut aliqͣn¬
do dominꝰ xp̃c fuerit. & filius ñ fuerit.
De nobis hoc dici potest. Aliquando filii

Expanded text:
in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi,tro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus it; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit : de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquando Dominus Christus fuerit, et Filius non fuerit. De nobis hoc dici potest: aliquando filii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ostiũ intrando st̃ oues. exeundo &
dixit ñ estis ex ouib meis: Quia uide¬
bat eos ad sempiternũ interitũ pͣdesti¬
natos: ñ ad uitam ȩternã sui sangui-¬
nis p̃cio cõparandos. Oues meȩ uocem
meam audiunt: & cognosco eas & se-¬
quunt᷑ me. & ego uitam ȩternã do eis.
Ecce sunt pascua. Si recolitis suꝑius
dixerat. & ingrediet᷑ et egredietur: et
pascua inueniet. Ingressi sumus cre.¬
dendo: egredimur moriendo. S quomͦ
ꝑostium fidĩ ingressi sumus: sic fideles
de corpore exeamus. Sic enĩ ꝑ ipsũ osti¬
um egredim᷑: ut pascua inuenire pos¬
simus. Bona pascua uita ȩterna dicit᷑:
ubi nulla herba arescit. totũ uiret .to.¬
tũ uiget. Solet quȩdã herba dici. semꝑ
uiuit. Ibi solũ uiuere inuenit᷑. Uitã ȩcer¬
nã inquit dabo eis. ouib meis: uos ca¬
lũpnias propterea quęritis. quia de ui¬
ta p̃senti cogitatis. Et ñ ꝑibunt in ęt̾nũ:
sub audis tamꝗͣ eis dixerit uos ꝑibitis

Expanded text:
intrando, oves sunt exeundo, et dixit: « Non estis ex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternam futuros perditionem, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. « Oves meae vomeam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis
Abbreviated transcription (Latin):
pulit febrem. ñ cȩcos illuminauit. nõ
mortuos suscitauit. ñ tot milia hominũ
de quinq uel septem panib saciauit. ñ
suꝑ mare ambulauit. ñ uentis ce fluctib
imperauit. nichil hoꝵ fecit ioħs. Et totũ
quicqͥd dicebat. huic testimoniũ ꝑhi.¬
bebat. Per lucernã ueniamꝰ ad diem.Io.¬
hannes nullũ signũ fecit. Omĩa enim
quȩcumq dixit ioħs de hoc uera erant.
Ecce quid app̃hendunt. Non quomͦ ui.¬
dei uolebant app̃hendere discedentẽ:
app̃hendunt illi ꝑmanentẽ. Deniq
quid sequitꝰ: Et multi credidunt in eũ.

Expanded text:
pulit febrem, non caecos illuminavit, non pulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et toquidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia enim quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant apprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique q
Abbreviated transcription (Latin):
toris. Quȩrebant gͦ eum apprehendere.
Utinã apprehendent: sed credendo & in.¬
telligñdo. ñ seuendo &e occidendo. Nam
modo fr̃s mei quando talia loquor infir¬
mus fortia. paruulus magna. fragilis so.¬
lida: & uos tamqͣ ex eadem massa unde
sum et ego ipse qui uob̃ loquor. si mul
om̃s apprehende uolumus xp̃m. Quid
est app̃hende.: Intellexisti: apprehen.¬
disti. Sed non sic iudei. Tu apprehendis ut
habeas: slli apprehendere uolebant ut ñ
haberent. Et quia sic uolebant eũ appre.¬
hendere: quid eis fecit: Exiit de manib
eorũ. Non eum apprehendunt: quia ma¬
nus fidei non habuerunt. Uerbũ caro fac̃.¬
tũ est: sed ñ erat magnũ uerbo eicere car.¬
nem suam de manib carnis. Mente uer.¬
cum ubi erat ioħs baptizans primũ. &
mansit ibi: & multi uenerunt ad eũ.
&e dicebant. qͥa ioħs quidẽ signũ fecit nul.¬
lucerna erat. & diei testimoniũ ꝑhibebat.
ostendit ioħs: ñ demonia fugauit. ñ ex.¬

Expanded text:
toris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. toris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Vercum ubi erat Iohannes baptizans primum et mansit illic et multi venerunt ad eum et dicebant quia Iohannes quidem signum fecit nullucerna erat, et diei testimonium perhibebatostendit Joannes: non daemonia fugavit, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem facio &e si michi ñ uultis crede
oꝑib credite: ut agnoscatis & credatis
quia in me est pater & ego in illo. Non
sic dicit filius in me est pater & ego in
illo: quomͦ possunt dicere homines. Si
enĩ bene cogitemus in dõ sumus: &e si
bene uiuamus ds̃ in nobis ẽ. Fideles
participantes eius gr̃am. illuminati ab
ipso: in illo sumus & ipse in nobis. Sed
ñ sic unigenitus filius. Iue in patre ce
pater in illo: tamꝙͣ equalis in eo cui est
equalis. Deniq nos aliqͣndo possumꝰ di.¬
cere. in dõ sumus & d̾s in nobis: ego
& ds̃ unũ sumꝰ numqͥd possumꝰ dicere:
In dõ es quia ds̃ te continet: dĩ ẽ. inte:
quia templũ dĩ factus es. Sed numquid
qr indõ es & ds̃ est inte. potes dicere qͥ
me uidet. dm̃ uidet.: quomͦ unigenitꝰ
dixit qͥ me uidet uidet &e patrẽ. ego et
pater unũ sumꝰ : Agnosce ꝓpriũ dñi: ce¬
munus serui. Propriũ dñi est ȩqualitaᷤᷤ
patris: munꝰ serui ẽ. participatio salua¬

Expanded text:
em facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unuoprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salva
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ ire. Et ille. Dico tͥ petre: ñ cantabit
hodie gallus. donec ter neges nosse me.
Quã hoc aliud sit aliud illud unde petruᷤ
ad p̃sum̃dũ ꝑ motꝰ sit: qͥs ñ uideat: At
uͦ matħs &e hymno dicto inquit. exierũt
in montẽ oluieti. Tunc dicit illis iħc. Om̃s
uos scandalũ patiemini in me in ista no-¬
cte. Scriptũ ẽ. enim. Percutiã pastorẽ: &

Expanded text:
et ille dixit: dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec ter neges nosse me. quam hoc aliud sit, aliud illud unde Petrus ad praesumendum permotus sit, quis non uideat? at uero Mattheus: et ymno dicto, inquit, exierunt in montem oliueti. tunc dicit illis Iesus: omnes uos scandalum patiemini in me in ista nocte. sc
Abbreviated transcription (Latin):
nitidis regionis: qui in ho¬
norem tyberri cesaris cesa¬
reim philippi quȩ nẽ paneas
dicitur appellauit. & est in ꝓuincia phe¬
nicis. imitatus herodem patrem. qui ad ho¬
norem augusti cesaris appellauit cesaream
quȩ prius turris stratonis uocabat᷑: & ex
nomine eius filie. libicdiaden transiordanẽ
exstrurit. Iste locus est cesareȩ philippi:
ubi iordanis ad radices oritiur lybani. &
habet duos fontes. unum nomne ior. &
alt̾um nomine dan: qui sunul mixti ior¬
danis nom̃ efficiunt. Et int̾rogabat discipłos¬
suos diccns. Quẽ dicunt homines. et̃. filiũ

Expanded text:
honorem Tiberii Caesaris Caesaream Philippi, quae nunc Paneas dicitur, appellavit; et est in provincia Phoenicis, imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine filiae ejus Libyadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae Philippi, ubi Jordanis ad radices oritur Libani, et habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat in via dis
Abbreviated transcription (Latin):
Quem in iudea regnare ñ uis: ubiq regnat.
Et felicior ipse regnares: si eius unꝑio subde¬
reris. Cur sincero officio ñ facis: qd̾ subdola
falsitate ꝓmittis: Ege cum magis: & uerũ
regem supplicit adorando uenerare. S tu iu¬
daicȩ sequacior cecitatis. ñ imitaris gentiũ
fidem: corq ꝑu̾sum ad crudeles conuertis
insidias: nec illum occisurus quẽ metuis.
nec illis nociturus quos ꝑimis. Beducti gͥ
obsequio: gauisi sunt gaudio magno ualde.
sicut euangłista narrauit. Et intrantes do.¬
mum inuenert̃ puerum cum maria ma-

Expanded text:
Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimis. CAP. III.obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt p
Abbreviated transcription (Latin):
te regia reꝑturos. S cum hȩc opinio eos¬
felisset: ꝑ iudeoꝵ scribas atq doctores qd̾ sa¬
cra de ortu xp̃i p̃nunciauerat scriptura di¬
dicerunt: ut gemino oo Armati testimonio.
arclentiores fide expeterent. quem & stelle cla¬
ritas & ꝓpħiȩ manifestabat auctoritas łlato
autem dino oraculo ꝑ responsa intificũ.
& declarata sp̃s uoce qua dicit. & tabethlehẽ
terra uidȩ ñ es minima int̾ principes iuda.
ex te eram exiet dux qui regat popłm me-¬
um isrł. quã facile & quã consequens fuit
ut ebreoꝵ ꝓceres crederent qd̃ docebant:
S apparet eos carnalit̾ cum herode sapuis¬
se: & regnum ap̃i cõntune cum huiꝰ mun¬
di potestatib estimasse: ut & isti temꝑalẽ
sparent ducem. & t̾renum metiieret ille con¬
sortem. Suꝑflur herodes timore turbaris.
& frustra in suspectum tͥ puerum seuire
moliris: ñ capit xp̃i regio tua. nec dñs

Expanded text:
te regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fete regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pollebat. signum nati pueri qui in isrł eẽt
magos stellȩ illustrioris apparuit: & intuen¬
tium animos ita aminiratione sui splendoris
impleuit: ut nequaqͣ sibi crederent negli¬
genelum. qđ tanto nunciabat᷑ indicio. Perat
autem sicut res docuit huic miraculo gr̃ã
dei: & cum ap̃i natiuitatem nec bosta ad¬
huc bethlehem tota didicisset. iam illa cre¬
clituris gentib inserebat. & qd̾ ñdum po.¬
terat humano eloquio disseri:. celo faciebat
bilis gentib fieret natiuitas saluatoris: ad
intelligendum tam̃ miracłm signi. potueit
magi etiam de antiquis balaam p̃nunciatio¬
nib commoneri:. scientes olim. ẽe. p̃dictum.
& celebri memoria dist̃amatum. Orietur stel¬
la ex iacob. & exsurget liomo ex isrł: & dña¬
bitur gentiun Ares itaq uiri fulgore inso¬
liti sideris diuinitus incitati. p̃uum mican¬
tis luminis cursum sequunt᷑: ex istimantes
se significatũ puerum ierosolimis in ciuita¬

Expanded text:
pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Ipollebat, signum nati pueri qui supra omnem Imagos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat bilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civita
Abbreviated transcription (Latin):
obsequium est. in dieb quib diuine mi
honorifice ea quȩ ad salutem nr̃am gestast̃
celebrare: uocante nos ad hanc deuotionem
ipsa recurrentiũ temꝑum lege. quȩ nobis
post illum diem in quo coet̾nus patͥ filuuis
dei natus ex uirgine est. breui int̾uero epi¬
phaniȩ intulit festum ex apparitione cini
consecratum. In quo fidei nr̃e magnum p̃si¬
dium ꝓuidentia diuina constituit: ut dũ
sollempni ueneratione colitur adorata in ex¬
ordiis suis saluatoris infantia: ꝑ ipsa origi¬
nalia documenta ꝓbaretur ueri in ipso ħ¬
minis orta natura. Hoc est enim qd̾ uistifi-¬
cat impios. hoc est qd̾ ex peccatorib facit
qua ante omĩa scła in forma dei equalis. ẽ. pa-¬
tri: humanitas qua nouissimis dieb in forma
serui unitus est homini. Ad roborandum gͦ
hanc fidem quȩ contra om̃s p̃muniebat᷑ erro¬
res. ex magna factum est diuini pietate consi¬
lii: ut gens in longinqua orientalis plagȩ regi¬
one consistens. quȩ expectandoꝵ sidum arte

Expanded text:
obsequium est, in diebus qui divinae mishonorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ad illuminationẽ fid̾i ꝑtinebat po¬
tuerunt illis credita & intellecta sufficere:
ut corꝑali intuitu ñ quȩrerent. qd̾̃ plenissi¬
mo uisu mentis inspererant. S diligen. ia
sagacis officii usq ad uidendum puerum
ꝑseuerans. futuri temꝑis hominib serue¬
litatem ꝓficeret qd̃ infantiam ipsius magoꝵ
ꝓbauit aspectus. Uiderunt itaq magi & ad¬
orauerunt puerum de tribu uida. de semi¬
ne cdauid sccł̃m carnem. factum ex muliere
fandi impotem: & in nullo ab humanȩ infan¬
tiȩ generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia
erant testimonia quȩ in eo maiestatem inuisi¬
bilis diuinitatis assererent. ita ꝓbatissimũ
.eẽ. debebat. u̾bum carnem factum. & sempi-¬
ternam illam ec̃ntiã filii dei uera hominis
suscepisse uaturã:. ue uł inesfabilium opum
sequutura miracula. uł excipiendarum suppli¬
cia passionum. sacram̃tũ fidei ex rerum diu̾sita¬
te turbarent: cum iustificari omĩno ñ possint.

Expanded text:
quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis elitatem proficeret, quod infantiam ipsius magorum probavit aspectus. Viderunt itaque magi, et adoraverunt puerum de tribu Juda, de semine David secundum carnem , factum ex muliere, fandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem invisibilis Deitatis assererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent,
Abbreviated transcription (Latin):
s duinis mandatis humilit obsequentes
uiam mutemiis & qua p̃cepit dñs ambu¬
lemus. ut ad patriam uenire ualeamus.
ubi sine fine cum ipso dnõ gaudeamus.
Uia enim bominis est uita eius: qui male
uiuit uiam teneti erroris. qui bene urrait
ꝑ uiam graditur ueritatis. Quaꝓpt̾. qui
ambulabat uiam fornicationis. uiã teneat
castitatis: qui uiam tenebat auariciȩ teneat
uiam misccłiȩ. qui ambulabat ꝑ uiã fictio¬
nis uiam nc̃ teneat puritatis. Ambulemus
bene ꝑ fidem ut ꝑueniamus ad speciem:
ubi plenum erit gaudium nr̃m. quia un¬
plebitur in bonis desidium nr̃m. ꝑ eum
qui uiuit & regnat in scła scłorum ac̃.¬

Expanded text:
sed divinis mandatis humiliter obsequentes, sed divinis mandatis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat per viam fictionis, viam teneat nunc puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium nostrum, per eum qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑietur regem a quo ꝑ fidem regat᷑. s a
quo ꝓ infidelitatis crimine puniatur: qi
ab uno cliuinitatis ab altõ carnis ueritas
denegatur. In hisdẽ munerib confundit᷑
etiam nestoruis: qui nitit᷑. rp̃m in duas ꝑ¬
sonas diuidere. cum uideat magos ñ alia
lisse. Non gͦ diuidat᷑ in ꝑsonis: qui ñ in¬
uenitur diuistis in donis. Proptea quippe
unus idemq istis munerib honoratur.
ut urus idemq ds & homo cognoscatur.
lsta magoꝵ oblatio confundit etiã eucicetis
insaniam: qui ñ uult in xp̃o utramq uerã
p̃dicare naturã. Ueritatem quippe istorum
munerũ tollit: dum in xp̃o unam naturã
feramus xp̃o indubitant̃ in fide. qd̾ magr
obtulisse cognoscunt᷑ in munere: ut uere
diuinitatis humanitatisq confessio. ipsa
sit apud xp̃m nr̃a fidelis oblatio. Hec mu¬
nera cum magis unanunit offeramiis: &
ad regionem scõꝵ tota cordis deuotione ten-¬
damus. Nec teneamus uiam uet̾is uite:

Expanded text:
experietur regem a quo per fidem regatur, sed a experietur regem a quo per fidem regatur, sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur. Quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In his confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas dividere, cum videat magos non alia er. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemque istis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult in Christo utramque veram praedicari naturam. Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in Christo unam naturam feramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus, et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑuerse ac turpit᷑ suꝑiorib inferiora pre¬
ualeant. aut inferiorib suꝑiora succũbant.
& uiciis animũ suꝑantib ibi fiat seruitus
ubi debet esse dominatus: agnoscat gͥ ppl̃s
cepta sit quẽue susceꝑit uigilant̃ intelligat.
Quȩ noua facta sunt ñ redeant ad instabi¬
bilẽ uetustatem: & ñ omutat opus sĩ qui
manũ misit ad aratrũ. s ad id tendat qđ se¬
rit ñ ad id respiciat quod reliquit. Nemo in
id recioat unde surrexit: s etiam si ꝓinfir¬
mitate corporea in aliquib adhuc languo¬
rib iacet. sanari instant̾ desidẽt ac leuari.
hȩc est enĩ salutis uia &e cepte in xp̃o resur¬
rectionis imitatio: ut quia in lubrico istuis
uitȩ diũsi casus lapsusq ñ desunt. uestigia
gradientiũ a fluidis ãsolida transferunt᷑. qm̃
sicut scriptũ est a dño gressus hominis diri¬
gent᷑ & uiã eius uolet. cũ cecidit iustus ñ

Expanded text:
ec perverse ac turpiter superioribus inferiora praeec perverse ac turpiter superioribus inferiora praevaleant, aut inferioribus superiora succumbant, et vitiis animum superantibus, ibi fiat servitus ubi debet esse dominatus. CAP. VI. Agnoscat cepta sit quemve susceperit vigilanter intelligat. Quae nova facta sunt, non redeant ad instabilem vetustatem; et non omittat opus suum, qui manum misit ad aratrum ; sed ad hoc attendat quod serit, non ad id respiciat quod reliquit. Nemo in id recidat unde surrexit, sed etiamsi pro infirmitate corporea in aliquibus adhuc languoribus jacet, sanari instanter desideret ac levari. Haec est enim salutis via, et coeptae in Christo resurrectionis imitatio: ut quia in lubrico istius vitae diversi casus lapsusque non desunt, vestigia gradientium a fluidis ad solida transferantur: quoniam, sicut scriptum est, a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet. Cum ceciderit just
Abbreviated transcription (Latin):
adse contemplationẽ nr̃am a cȩlestib terrena
deflectant. Pro ꝑactis habeant᷑ quȩ ex maxi.¬
ta. ibi dęsideriũ suũ figat. ubi quod offertur
ȩternũ.ẽ. Quamuis enĩ spe salui facti simus.
&e corruptibilẽ adhuc carnẽ mortalẽq geste¬
mus: recte tam̃ dicim᷑ in carne ñ esse. si car¬
nales nob̃ ñ dominent᷑ errores. Et merito eiꝰ
interdicta intelligimꝰ quȩ saluti congruunt.
&e que humana poscit infirmitas. S quia ñ
oñb desidiis seruiendũ. nec quicqͥd caro cõ-¬
cupiscit implendũ est: de adhibendo tempe¬
rantiȩ mͦ ad monitos nos esse cognoscimꝰ. ut
carni quȩ subanuni est constituta iudicio.
nec suꝑflua concedamꝰ nec necessaria dene¬
gemus. Unde idem apłs ait alibi. Nemo enĩ
umquã carnẽ suã odio habuit: s nutrit o
fo uet eam. Cũ itaq ñ ad uicia nec ad luxu¬
riãm. s addebitũ sit alenda &e fouenda famu

Expanded text:
ad se contemplationem nostram a coelestibus terrena ad se contemplationem nostram a coelestibus terrena deflectant. Pro transactis habeantur quae ex maxiis, ibi desiderium suum figat, ubi quod offertur aeternum est. Quamvis enim spe salvi facti simus, et corruptibilem adhuc carnem mortalemque gestemus, recte tamen dicimur in carne non esse, si carnales nobis non dominentur affectus; et merito ejus  ea nobis interdicta intelligimus quae saluti congruunt et quae humana poscit infirmitas. Sed quia non omnibus desideriis serviendum, nec quidquid caro concupiscit implendum est, de adhibendo temperantiae modo admonitos nos esse cognoscimus, ut carni, quae sub animi est constituta judicio, nec superflua concedamus, nec necessaria denegemus. 284 Unde idem Apostolus alibi ait: Nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam : cum utique non ad vitia, non ad luxuriam, sed ad debitum sit alenda et fovenda famul
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ carnẽ xp̃m: s nunc iam ñ nouimus.
Resurrectio enĩ dñi. ñ finis carnis s cõmu.¬
tatio fuit: nec uirtutis augm̃to consũpta
substantia ẽ. Qualitas transiit ñ natura de.¬
fecit: & factũ est corpus in passibile qđ ꝓo¬
tuit crucifigi. factũ est in mortale quod po.¬
tuit occidi. factũ est incorruptibile. qđ po¬
tuit uulnerari. Et merito dicit᷑ caro xp̃i
in eo statu quo fuerat nota nesciri: quia
nichil in ea passibile. nichil remansit in¬
firmũ. ut & ipsa sit ꝑ essentiã. & ñ sit ip¬
sa ꝑ głam. Quid autẽ mirũ si hoc de xp̃i¬
corpore ꝓfitetur: qui de om̃ib xp̃ians¬
initiũ nob̃ factũ est resurrectionis in
xp̃o. ex quo in eo qui ꝓ om̃ib mortuus ẽ. to.¬
tius spei nr̃ȩ forma p̃cessit. ñ hesitamꝰ diffi¬
dentia. nec incerta expectatione suspendim᷑:
s accepto ꝓmissionis exordio. fidei oculis quȩ
sunt futura iam cernim. &e naturȩ ꝓuectioẽ

Expanded text:
secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Resurrectio enim Domini non finis carnis, sed commutatio fuit, nec virtutis augmento consumpta substantia est. Qualitas transiit, non natura defecit; et factum est corpus impassibile, quod potuit crucifigi; factum est immortale, quod potuit occidi; factum est incorruptibile, quod potuit vulnerari. Et merito dicitur caro Christi in eo statu quo fuerat nota, nesciri: quia nihil in ea passibile, nihil remansit infirmum, ut et ipsa sit per essentiam, et non sit ipsa per gloriam. Quid autem mirum, si hoc de corpore initium nobis factum est resurrectionis in Christo, ex quo in eo qui pro omnibus mortuus est, totius spei nostrae forma praecessit. Non haesitamus diffidentia, nec incerta exspectatione suspendimur, sed accepto promissionis exordio, fidei oculis quae sunt futura, jam cernimus; et naturae provectione
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ut maior ibi esset soporis similitudo ꝙͣ
mortis. qm̃ dĩtas quȩ ab utraq suscepti ho-¬
minis substantia ñ recessit. quod potestate
diuisit. potestate coniunxit. Subsecuta st̃
& licet reuolutio lapidis. euacuatio monu¬
m̃ti. depositio linteors. & totius facti angłi
narratores copiose ueritatẽ dñice resurre¬
ctionis astruerent. et mulierũ tam̃ uisui
tans atq conuescens. &e ꝑtractari se diligen¬
ti curiosoq contactu ab eis quos dubitatio¬
ꝑstringebat ad mitens. Ideo enĩ &e clausis
addisciplõs ostiis introibat. et flatu suo da
sus idẽ uulnus lateris. fixuras clauoꝵ. et
om̃ia recentissime passionis signa monstra
bat. ut agnosceretur in eo ꝓprietas diume
humanȩq naturȩ indiuidua ꝑmanere: ce
ita sciremus u̾bũ non hoc esse qͦd carnẽ. ut
dissonat dilectissimi abhac fide magister gen¬
tium apłs paulus cũ dicit. Et si cognouimus

Expanded text:
fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam mortis: quoniam Deitas quae ab utraque suscepti hominis substantia non recessit, quod potestate divisit, potestate conjunxit. CAP. III. Subst licet revolutio lapidis, evacuatio monumenti, depositio linteorum, et totius facti angeli narratores copiose veritatem Dominicae resurrectionis astruerent; et mulierum tamen visui, tans, atque convescens, et pertractari se diligenti curiosoque contactu ab eis, quos dubietas praestringebat, admittens, ideo et clausis januis ad discipulos introibat, et flatu suo dabsus idem vulnus lateris, fixuras clavorum, et omnia recentissimae 56 passionis signa mobat , ut agnosceretur in eo proprietas divinae humanaeque naturae individua permanere, et ita sciremus Verbum non hoc esse quod carnem, ut CAP. IV. Non dissonat, dilectissimi, ab hac fide magister gentium apostolus Paulus, cum dicit: Etsi cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rem. & qualis celestis tales &e cȩlestes. sicut
portauimꝰ imaginẽ terreni portemus &e im¬
ginẽ eius qui decȩlo est: multũ nobis de hac
cõmutatione gaudendũ est. qua de ignobili¬
tate t̾rena ad cȩlestem transferiinꝰ dignitatẽ.
ꝑ illiꝰ meffabilẽ miscd̃iam. qui ut nos insua
ꝓ ueheret in nr̃a descendit. ut ñ solũ subs¬
tantiã sed etiã conditionẽ naturȩ peccatriciꝰ
assumeret. & ea sibi pateret᷑ inferri diuina
in passibilitas. quȩ miserrune exꝑit᷑ huma.¬
na mortalitas. Unde ne turbatos disciplõꝵ
animos longa mestitudo cruciaret. denũ¬
tiatã tridui morã tam mira celeritate bre¬
uiauit: ut dũ ad integrũ scđm diẽ pars
prum nouissima &e pars tercii prima cõ.¬
currit. & aliquantũ spacio temꝑis decedet.
et nichil dierũ numero deꝑiret. Resurre-¬
ctio igit᷑ saluatoris. nec animã in inferno.
nec carnẽ diu morata est in sepulchro: et
tam uelox in corruptȩ carnis uiuificatio

Expanded text:
elestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imginem ejus qui est de coelo ; multum nobis de hac commutatione gaudendum est, qua de ignobilitate terrena ad coelestem transferimur dignitatem per illius ineffabilem misericordiam qui ut nos in sua proveheret, in nostra descendit; ut non solum substantiam, sed etiam conditionem naturae peccatricis assumeret, et ea sibi pateretur inferri divina impassibilitas, quae miserrime experitur humana mortalitas. Unde, ne turbatos discipulorum animos longa moestitudo cruciaret, denuntiatam tridui moram tam mira celeritate breviavit, ut dum ad integrum secundum diem pars primi novissima et pars tertii prima concurrit, et aliquantum temporis spatio decideret, et nihil dierum numero deperiret. Resurrectio igitur Salvatoris nec animam in inferno, nec carnem diu morata est in sepulcro; et tam velox incorruptae carnis vivificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ditatio dilectissimi ñ ꝓ sola sollẽpnitate pascha¬
li. s ꝓtotius uitȩ scĩficatione retinenda ẽ. Et
adhoc p̃sens exercitatio debet intendi: ut que
animũ fideliũ exꝑim̃to breuis obseruantiȩ
delectart̃. in consuetudinẽ transeant. & inte¬
merata ꝑmaneant. ac si aliquid delict irre.¬
pserit. celeri penitudine deleat᷑. Et quia anti¬
quoꝵ morboꝵ difficilis & tarda curatio ẽ: tan¬
to uelocius adhibeant᷑ remedia quanto recen¬
tiora sunt uulnera: ut semꝑ ab om̃ib offen¬
sionib in integrũ resurgentes. ad illam incor¬
ruptibilẽ glorificandȩ carnis resurrectionẽ

Expanded text:
ctissimi, non pro sola solemnitate paschali, sed pro totius vitae sanctificatione retinenda est, et ad hoc praesens exercitatio debet intendi, ut quae animum fidelium experimento brevis observantiae delectarunt, in consuetudinem transeant, intemerata permaneant, ac si aliquid delicti irrepserit, celeri poenitudine deleatur. Et quia antiquorum morborum difficilis et tarda curatio est, tanto velocius adhibeantur remedia, quanto recentiora sunt vulnera: ut semper ab omnibus offensionibus in integrum resurgentes, ad illam incorruptibilem glorificandae carnis resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
endũ est gͦ diabolo. & uiuendũ dõ: deficien¬
dũ iniquitati ut iusticiȩ resurgat᷑. Occum¬
bant uetera ut oriantur noua : & qm̃ sicut
ueritas ait nemo potest duob dñis seruire.
dñs sit ñ ille qui stantes impulit in ruinã
s ille qui deiectos erexit inglam. Dicente gͦ¬

Expanded text:
ergo est diabolo et vivendum Deo; deficiendum iniquitati, ut justitiae resurgatur. Occumbant vetera, ut oriantur nova. Et quoniam, sicut ait Veritas, nemo potest duobus dominis servire , Dominus sit non ille qui stantes impulit in ruinam, sed ille qui dejectos erexit in gloriam. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex mone proximo dilectissimi ñ
incongrue uobis quantũ arbitror
sa in se habeat uita credentiũ. & quod festo
honorat᷑. morib celebretur. Quã autẽ hoc uti¬
le sit ipsi probastis: & ex ur̃a deuotione didi¬
cistis: quantũ prosint animis atq corꝑib
plixiora ieiunia. frequentiores preces. & ele¬
mosinȩ largiores. Nemo enĩ fere est qui nõ
hac exercitatione profecerit: & in abdito con¬
scientiȩ suȩ aliquid quo recte possit gaude
draginta dierũ obseruantia hoc uoluerimui
oꝑari. ut aliquid sentiremꝰ crucis intempore
dominicȩ passionis: annitendũ nobis ẽ. ut
ȩtiã resurrectionis xp̃i inueniam᷑ esse consa¬
tes. & de morte ad uitam dũ in isto sumus
corpore transeamus. Unicuiq enĩ hominiqͥ
ex alio in aliud aliqua conuersione mutat᷑.
finis est ñesse quod fuit : & ortus esse quod
ñ fuit. S inter est cui quis aut moriat᷑. aut
uiuat: quia ẽ mors quȩ causa uiuendi est.
& uita quȩ causa moriendi ẽ. Nec alibi ꝙͣ

Expanded text:
ermone proximo, dilectissimi, non incongrue vobis, quantum arbitror,sa in se habeat vita credentium, et quod festo honoratur moribus celebretur. Quam autem hoc utile sit ipsi probastis, et ex vestra devotione didicistis quantum prosint animis atque corporibus prolixiora jejunia, frequentiores preces et eleemosynae largiores. Nemo enim fere est qui non hac exercitatione profecerit, et in abdito conscientiae suae aliquid quo recte possit gaudere draginta dierum observantia hoc voluerimus operari, ut aliquid sentiremus crucis in tempore Dominicae passionis, adnitendum nobis est ut etiam resurrectionis Christi inveniamur esse consortes, et de morte ad vitam, dum in isto sumus corpore, transeamus. Unicuique enim homini, qui ex alio in aliud aliqua conversione mutatur, finis est non esse quod fuit, et ortus, esse quod non fuit. Sed interest cui quis aut moriatur aut vivat: quia est mors quae causa est vivendi, et est vita quae causa est moriendi. Nec alibi quam
Abbreviated transcription (Latin):
gimini. Parum .ẽ intrare in cubicula siostiuĩ
pateat importunis cogitationib: ꝑ qđ ostiũ
ea quȩ foris sunt imꝑbe se immergunt. & intĩ¬
ora nr̃a petunt. foris autẽ dicimus. eẽ. omĩa
temꝑalia & uisibilia quȩ ꝑ ostutm. id .ẽ. ꝑ car¬
nalem sensũ cogitationes nr̃as penetrant: &
turbȩ uanorũ fantasiatum orantib obstre-¬
punt. Claudendum est gͦ ostium id .&̃. carna¬
li sensui resistendum: ut oratio spiialis di¬
rigatiu ad patrẽ quȩ fit in intimis cordis.
ubi oratu pat̃ in abscondito. Et pat̃ inqͥt
tuus qui uidet in abscondito reddet tibi.
Et hoc docuit tali clausula tminando. Non
ciĩ hoc monet nẽ ut oremus s quomodo ore-
quo animo faciamus. qm̃ de corde mundando
G̃cipit. qđ ñ mundat nͥ una & simplex in¬
tentio in et̾nam uitã solo & puro amore sapi-¬

Expanded text:
. Parum est intrare in cubicula si ostium pateat importunis cogitationibus, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia, quae per ostium, id est, per carnalem sensum, in cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, reddet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremu sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapi