comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catores & simplices & ipsis tradidit noticiã suam.
Chromatius dixit. Cũr ergo medicis prius debere
agnoscere quisit creator ms. quem nisi cognouerĩ
salutẽ inuenire non possim Sebastianus sc̃s dix̃t.
Quia multos deos & multas deas coluisti : nisi hõs a cor¬
detuo excluseris &imagines eorũ confregeris &
cognoueris unũ & uerũ dm̃. uitã & salutẽ inut nire
nou poteris. Chromatius dicit Indica ergo mihi
quis est unus & uerus dr̃. Sc̃s seb astianus respon¬
dit. si seruuntuum ad aurientdã aquã mistris.
dũ ad fontẽ uenerit aspicit prius. nesordes aliq̃¬
I intus lateant in laguenã  non est ausus aquam
inuas mittere. nisi mundatũ a sordib: uiderit.
nos tibi quomodo poterimus tibi tradere fon¬
tẽ ueritatis. nisi prius tẽ ab omnib idolorum
sordib &squalorib feceris alienũ Chromatiũ
dixit. & quo ordine alienus effici potero abhis.
Sc̃s sebastianus dix̃. Da nob̾ potestatẽ. ut omina

Expanded text:
catores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. catores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dedit nomen suum dicens. In hoc defide mea
certosuos eẽ conuenit inqua &iam filiũ meũ
xp̃ĩanũfieri mecũ exopto. Cuibeatus
sebastianius dixit. Vide nesola recuperatione
tui corporis ductus. texpianũ fieri speres: sed
magis spe uitae aet̾nȩ facias intẽ tuã purã adu
dendã rationẽ ueritatis. Nisi eni agnouerisqui
sit creatertuus: non poteris inuenirȩ salutẽ quã
quatris. Chromatius dixit. Ergo rusticos a sim¬
plicissimos homines non uidemus er̃ xp̃ianos.
ita ut int̾mille uiros. uꝑx inuenias unũ quipos¬
sit uł sermonũ disciplinã ad ipse Nũ quid hi
om̃fa distam inquisiti onẽ ad tingere potuerunt.
dĩfierent xp̃iam Sc̃s sebastianus ait: Hocres¬
ponsum tuĩ anrẽ partis ad firmat ad sertionem.
Nam ab origine mundicum ruri colis apastorib: oui¬
um dĩs abuit rationẽ. Ex iusta finẽ mundiuem¬
ens. none legit grã maticos & oratores. sedpis¬

Expanded text:
dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Creator tuus, non poteris invenire salutem quam quaeris. Chromatius dixit: Ergo et rusticos et simplicissimos homines non videmus esse Christianos, ita ut inter mille viros vix invenias unum qui possit vel sermonum disciplinam adipisci. Numquid hi ad istam inquisitionem attingere potuerunt dum fierent Christiani? S. Sebastianus ait: Hoc responsum tuum nostrae partis firmat assertionem. Nam ab origine mundi cum ruricolis et pastoribus ovium Deus habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos et oratores, sed pis
Abbreviated transcription (Latin):
quae sint causa colueram. & tradidi fidt̃ animi
lis regnart confessus sum. statim omnis quam
ꝑ undecim annos amiserã ad me reuersaest sam¬
tas & om̃is ame est protinus infirmitas separa¬
ta. hait audui aurib:: probaui occulis. corde
credidi. Suꝑ ẽ ut qd fecistis tranquillino & mi¬
in faciatis. ut possim mei corporis recipere sani
res anim̃a hominis non suffert. quid de illisdo¬
lorib actura est quib nulla umquã euenitfi¬
nis nullus dat̾ omnino suscessus: Nã sustidolo¬
res illorũ dolorũ imaginẽ portant. quantũ distat
int̃ ignẽ uiuum apicturã eius. tantũ distat int̾
dolores quos nunc patit᷑ corpus. & illos quos ani¬
ma passura est. Signara creatoris sui prarsentis
uitae im pleuerit munus: Age ergo nob cũ pri¬
us deillis dolorib: & esto deilla poena sollicitus.
quar hab& igni semꝑ ardentẽ &uermen
semꝑ edentẽ. Tuncchro¬
matius urb
prae fectus cumunico filio suo tiburtio

Expanded text:
quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi lis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitres anima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de doloribus illis, et esto de illa poena sollicitus, quae habet ignem semper ardentem, et vermem semper edentem. 51. Tunc Chromatius urbis Romae praefectus, cum unico filio suo Tiburtio,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ credidit tranquillinꝰ: saluus eris dic̃ ei p̃fectus.
Q uo ordine credere debeã: intimato. lunc sc̃s poli¬
carpꝰ cate xitauit eum: & indix̃ ei ut ꝑtriduum ie¬
uinar&. Et conuocans ad se scm̃ sebastianum trib
diebus et tribus noctib geunauit cum eo. Etcũla¬
crimis parit̃ orabant utfidem nominis sui insa¬
ad domum sustinentis praefecti uenlunt pari¬
t̃ properantis. Qui ingressi dixer̃. Pax fideituae
Atille resalutauit eos officiosissime & hortat᷑
sedere uxta se. & dix̃. Exore tranquillins ra¬
tio egressa. occulorũ meorũ adsertione decla¬
ratur. Uidi eñi hunc sanissimum quem poda¬
grico & crragrico uiderã doloee contractum
a quo genus medicamti utide fuiss& saluatus
inquirens. tale abto recepi responsũ: Dũ fidẽ
meã inidolis ponert̃ debilis & miiasũ infir¬
mitite coneractus. Atubi unu dm̃ in carlis
didici ostensione xp̃ianorũ. ab negaui uniutr sa

Expanded text:
sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in saad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. possim & ego fierł xp̃i anus. Statĩ aut̃
tran quillinus ueniens ad scm̃ poli carpũ prbm:
narrauit ei om̃a quae gesta uł dictasunt.
Et ducens eũ intra domũ occulte: p̃fecticũ aspecti¬
b praesentauit. Cui p̃fectus ait. lic& grauis anim¬
aduersio principũ xp̃ianis infesta sit : tam̃ spe
recuperanda salutis offerã uob̾ quic quid illud
est usq ad dimidium bonorũ patri moniumei si
ab hac nodositate condo logmatum meifuerint.
menbra corporis resoluta. Tunc sc̃s policarpꝰ subri¬
nuas aperiat aostendat tibi quod ipse sit corporis
ti restaurator. Nam peccuniã siue qui offerunt.
siue qui oblatã accipiunt non solum nullã dolen¬
tib conferunt medicinam. sed etiã ipsi sibi insana¬
bilẽ morbũ adsumunt. dicit ei p̃f. dic ergo
mihi quid faciã. ut consequi ualeã qđ spero.
dicit ei policarpꝰ. Si credideris extoto cordetuo.

Expanded text:
tatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem tatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subritiae tuae januas aperiat, et ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
nos homines sumus rationabiles. cumsint illi ca¬
nes &inrationabiles & insani: ita qui nob̵ recte
credentib irascuntur. saruire quidẽ possunt din¬
ferre inqua supplicia: nũquã tam̃ decordenro
rem esse gaudemus. Tunc p̾fectus iussit eum re¬
cipi a cõmentariis dicens. Eximate audiã sessione.
occulte . & offerens ei infinitũ pondus auri dicebat.
Ostende mili medi cam̃tũ. ix quo recuperasti
salutẽ. Cui tranquillinus ait. Suas grandẽ ir am
& furorr di passuros quigratia ciꝰ uel uenundan¬
dã aestimant uelem̃dã. Vnde sius apodagrico
dolore liberarũ Crede xpmñ filiũ dĩ & liberabe¬
ris. Etsicdit hodie ineuides. ita saluus eris
Nempe uix manib deferebar &undecĩ annis
ꝑ om̃s uincturas neruor incorpore in eo dolo¬
rum nodis adstrictus: uix ori meo panis ali
ẽẽ credidi salutis meae gaudia recepi : & sum
te xp̃i anũ fecit. ut su mihi pro miserit sani¬

Expanded text:
nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro rem esse gaudemus. Tum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te audiam sessione. occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis aliem Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et sum te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sani
Abbreviated transcription (Latin):
uinitus quid di catis. Non eiũ uos estis quilo¬
qui in in ĩ sed sp̃s di qui loquitur in uob. Nonergo
meditando ego. sed eredendo in ueni creatorẽ meũ
Et qui erã podagrico a crragrico  dolore
contractus & quassus. statĩ utxpo credidi.
acsi paruulus om̃iũ m̃ brorũ meorũ recepi sanita¬
tẽ. Constat ergo apud animum meum ipsumme
reasit. quime renouare dignatus est. Et sicut
dedit restaurationẽ corpori ita quoq ammar
post istã uitã dare ꝓmisit. sitam̃ ñ dubius necti¬
midus homint̾m terrorib frangar. sed inrius
nominis confessione ꝑdurans. fiot̃ integram
Ignoras tranquillint quanta in uictossi morũ principũ
erga apianos ir a desaeuiat. dideo quasi securus qđ tibi
undaur sine timort ꝓsẽqueris. Tranquillinus dixit
Stultus timor est. quoplus timet᷑ humana indignatio
quã diuina. Num quid si in medio canũ latrantium
uenerimus & uano furore nos coeprrint suis morsib
adtraettare possunt nob deamino tollere hoc qđ

Expanded text:
hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
mortis eiꝰ. uebem̃ter inquirer&: Ait ad eũ
beatasima agnes. Ille cuius uoluntatem
uolebat ꝑficere: ipse in eũ potestatẽ acce¬
dõ. quimihi nnsit angłmsuu: & induit me
pus meũ qđ ab ipsis cunabulis xp̃o consecra¬
cũ est & oblatũ Videntes autẽ splendorẽ
angelicũ ÷ ador abant om̃ & abscdebant in li si
Hicaut̃ inpudens staam ut ingressuis est. saeuise
coepit & fremere. Cũq manũ suã ad me contin
quia non magicis artib ista gessisti: sidepcata
sueris ipsum angłm: ut restituat mihi filiũ
meum sanum: Cu beata agnes responđ
LiCR
fides tua hoc impacras e
non me¬
reatur adno: tamen
manifestetur. egredimini om̃s foras: ut soli¬
cã orationẽ offerã. Cũq uniuersi foras

Expanded text:
 ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem acceDeo, qui misit angelum suum, et induit me us meum, quod ab ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingquia non magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen esu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi foras
Abbreviated transcription (Latin):
Quadam enimdie cum aliquis nulla suffultus
scientia uulpem ꝑregis palatiũ ambulantẽ uider&
putans illam obcȩcatis sensibus siuis feram ẽẽ besti¬
am & qđ aulam regis familiaris & mansuxa essa
uariis artib: docta agilitate corporis & subtilitate
animiregi & suis comitibus grande prestans specta¬
culũ ignorar&e : uidente multitudine occidit eam
Et tunc abhis quiuider factuni alligatus & dffa¬
matus. ad regem ꝑdumis est Ec rexiratus rem
discens gestam: niiũ iid prssimilis in omnibus
calliditarbus quas lua iud pes operaatur restitu¬
ta essa illũ iusit occidi & uxorẽ & filiossũos¬
& om̃a quȩ babuit. inseruitutẽ redigi p̃cepit:
Et cum rem gestã scã ac uenerabilis brigida didicissa:
tanto misericordiarũ &piatis affectu ꝑmota currũ¬
suũ sibi iungi p̃cipiens & ex intimo corde dolens ꝓipso infe¬
lici qui in iuste iudicatus est precibus addnm profusis. &
perplanitiem campi ȩquitans perrexit adiuam

Expanded text:
Quadam autem die, cum aliquis nulla suffultus scientia, vulpem regis ad palatium ambulantem videret, putans illam, obcaecatis sensibus suis, feram esse bestiam, et quod in aula regis familiaris et mansueta esset, variis artibus edocta agilitate corporis, et subtilitate animi, regi et suis comitibus grande praestans signaculum, ignoraret, vidente multitudine occidit eam. Et statim ab his qui viderunt factum alligatus et diffamatus est, ad regem perductus est. Et cum rex iratus rem discens gestam, nisi sibi vulpis similis in omnibus calliditatibus, quas sua vulpis operabatur, restituta esset, illum jussit occidi, et uxorem et filios et omnia quae habeat in servitutem redigi praecipit. Cumque rem gestam sancta et venerabilis Brigida didicisset, tanto miseriarum et pietatis affectu permota, currum sibi jungi praecepit, et ex intimo corde dolens pro ipso infelici, qui injuste judicatus est, precibus ad Dominum fusis, et per planiciem campi equitans, perrexit in viam
Abbreviated transcription (Latin):
ademonib oppresiis restituit sanitatim.
igitur sc̃is simus dñi AmatIDVS cursufidelit̃
peracto repl&us que omnium bonorum
operum fructũ. adueniente scĩs simi obitus
diefelicit̃ migrauit ad xp̃m Sepultus que
magifico honore in loco cuiuocabulum est
hel none In quo loco multa fiunt oratio¬
nibus eiꝰ beneficia & laudatur ibi abom
patre & spũ sco uirtus & honor gła &im¬
perium laus & potestas ꝑinfinita sȩcula
sȩculorum Agcti¬

Expanded text:
a daemonibus obpressis restituit sanitatem? a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bonorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia, et laudatur ibi ab omPatre et Spiritu sancto virtus et honor, gloria et imperium, laus et potestas per infinita saecula saeculorum. A
Abbreviated transcription (Latin):
iubentedõ cum ad eum uisitando ꝑrexero.
obuian mili ꝓcedat: cc inlectulo iaccre ñ pa¬
tiatur. Quod ita factum est Accepta itaq
isdem monachus patris benedictione: ĩta
omnem corporis recepit sinitatẽ. ac sium quã
nullam ꝑtulis s& lesionẽ Aduenienteq: scõ
uiro : obuiam ꝓcesũt : atq cumeo loqui coepit
Miratiq uehementer fratres: quod uiuum &
in columem uidebant quem mortuum foresus¬
picabantur. Sic uirdñ amandus indiltauenia.
ut mores de inceps in melius cominutar& : ammo¬
nuit atq cum sanum ad monasteriũ direxi
lia quidemiunt multa quȩ ꝑeũ dñs opera¬
ridignatus est. Nobis autẽ incognita. dõ autẽ
nota: Sed quantum ad nostras fidelibus nar¬
rantibus uiris ꝑlatũ est aures. siomnia cupiam
ꝑscq̃ : diesut opinor antequam sermo cessibit
Namquas ꝑeũ ciñs uirtutes non ȩdidit cũ & mor¬
tuis uitam cȩcisuisum:paraliticis gres¬
sum. leprosis munditia surdis auditũ.

Expanded text:
iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coepit, miratique vehementer fratres, quod vivum et incolomem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium direxit. 26. Alia quidem sunt multa, quae per eum Dominus operare dignatus est, nobis quidem incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes non ędidit, cum et mouis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum,
Abbreviated transcription (Latin):
manum quidem uł pedem poss& mouere
Omni ianicarne prȩmortua: insolo pectore
uitalis anelabat sp̃i. Tenuiq flatu confite¬
ri ut ualebat nitebatur: qđ in oboedientia
& contumatia. hȩc ꝑp&i merebatur Igit᷑
p̃fato monacho fr̃s misso ianuȩ ad monas¬
teriũ cuiuo cabulum maiores indidere hel¬
nonẽ : adiurũ dĩ ad duxer̃ amandum: Cũq
iam uesperas centedie finita missarũ uł &iã
uesꝑtinarum sollẽnia idem uir dñi ad refi¬
ciendũ iuxtamorem iss&c : subito ei nuncia¬
tum est. qualit̃ hisdem monachus egrotare
Leniterq ut aiunt. adridens dixisse fert᷑:
Adhuc maiora sustinebit pericula: quia
ualde iactantiȩ uł inoboedientie deditus
erat. Sed tam̃ pres biterũ quendam fide¬
lem uirum ad se euocari prȩcepit: eidemq
monacho calicem uini & fracmenpanis: ꝑ
eundem transinisit prȩs biterum : eique
mandauit dicens. Vade & dic monacho illi:
ut sumat partem panis istius & uini Et cras

Expanded text:
manum quidem vel pedem posset moveri; manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum vel etiam vespertinarum sollemnia, idem vir Domini ad reficiendum iuxta morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius et vini, et cras,
Abbreviated transcription (Latin):
adomino consequi poteris. Educente autẽ
illa puellȩ sue manib: : ad arborem citius
mulier ꝑrex̃. atq eã excidere conabatur
Tum uir dñi amandus eã ad se aduocans.
signum crucis suꝑ oculoseius in primens:
inuocatoq xp̃i nomine pristinȩ reddidit
sanitati. Instructamq qualit̃ se agere
deber&: relinquens: omnib: dieb uitȩ
suȩ castȩ atq sobrie se exhibuit : & cor¬
rectiorem uitã de inceps gerens moresq
ostendere dignatus est: non uidet᷑ silentio
contegi. Quodã itaq tep̃r cum cuidã mo¬
nacho uidelic& prȩposito monasteru sui
chrodobaldo cognomine. ꝑmissum iussiss&e
ut uehicula aduinũ inusibus fratrũ monas¬
terio deferendũ prȩparare deber&: dicitur
inoboediens extitisie. Sed eum nc̃te eadẽ
ulciodiuina subsecuta est: Nã eiter agente
ut adurũ di ꝑger& excusationis causa. quod
uehicula minime haber& : it adicitur om̃i
corporis conpage paralysi dissolutus : ut nec

Expanded text:
a Domino consequi possis'. Educente autem a Domino consequi possis'. Educente autem illa puellae suae inanibus, ad arborem citius mulier perrexit atque eam excidere conabatur. Tum vir Domini Amandus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit, et correctiorem vitam deinceps gerens, moresquostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ. Fratq ibimulier quȩdã cȩca quȩ lon¬
go iamtẽpr̃ amissolumine nihilp̃ter tene¬
bras agnouerat Ingresius autẽ uirdĩ domum
illius: coepit ꝑcunctari ab ea qualit̃ ei hȩc cȩcitas
eueniss& Respondente illa qđ non ob causã
aliamei ipiã cȩcitas ueniss& : nisi qđ auguria
uł ydola semꝑ coluerat : In super ostendem¬
te ei locum inquo prȩdictum ydolũ ad¬
orare consueuerat : scilic& arborẽ quȩ
erat demonidedicata. uirdñi ait. Non miror
si plac stultitia factasis: cȩxa sed ad miror
clementiam dñi. quite tamdiu expectan¬
dosustentat . ut cum factorẽ & redẽptorẽ
tuum adoraredebeas: ad oresdemones
& idolamuta: quȩ nectibi nec sibi possunt
ꝓdee  Nunc igit᷑ accipe sȩcurem & hanc
nefandam arborem quã totius succidere
festina. ꝑ quã lumen amisisti corporis.
& anime ꝑ didisti salutẽ. Confido enim:
qđ si firmiter credideris : lumen pristinũ

Expanded text:
vium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae lonvium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae longo iam tempore, amisso lumine, nihil praeter tenebras agnoverat. Ingressus autem vir Dei domum illius, coepit percunctari ab ea, qualiter ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementiam Domini, qui te tamdiu expectando sustentat, ut, cum factorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti corporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter credideris, lumen pristinum
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑ cilium montis. ut eum ibi capite trunca¬
rent : Vir miam dñi suis hoc ante indicare noluit
quia ad martyrium libentisñme ꝓperabat
Sediũbito orta tempestate pluiua grandineq
omnem illius locum montis tenebrosa¬
obtexuit nubes itaut apparitores
qui adint̃ ficien dum eum fuerant muiss̃i. amise¬
so lumine nihil pęnitus uiderent. spemq uicȩ
nullã habentes pstratiq pedibus sc̃ĩ uiri ueniã
postulabant : & ut eos uiuos abire siner& : hu¬
milit̃ dep̃cabant᷑ Tunc uirdñi ad consu&a re¬
currit p̃sidia scilic& ad orationum auxilia.
ꝓfusis in oratione lacrimis. Tam diu oratio¬
ni incubuit. donec reddita serenitate lu¬
mine &iã apparitores recepto non abs que
m&u ułstupore adꝓpria reuerterentur
fideli uiro narrante didici. Quadã die dum
uir dñ amindus in pago belloa cense uerbũ
dñi predicar&. ꝑuenit adquendam locum
cui uocabulũ est rosonto : secus oronnã flu¬

Expanded text:
ad supercilium montis, ut eum ibi capite truncaad supercilium montis, ut eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini suis hoc ante indicare noluit, quia ad martyrium libentissime properabat. Sed subito, orta tempestate, pluvia grandineque, omnem illius locum montis tenebrosaobtecuit nubis, ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum fuerant missi, amisso lumine, nihil penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, prostrati pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos vivos abire sineret, humiliter depraecabantur. Tunc vir Domini ad consueta recurrit praesidia, scilicet ad orationum auxilia: profusis in oratione lacrimis, tamdiu orationi incubuit, donec, reddita serenitate, lumine etiam apparitores recepto non absque metu vel stupore ad propria reverterentur; fideli viro narrante, didici. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloacinse verbum t, pervenit ad quendam locum, cui vocabulum est Rosonto, secus Oronnam flu
Abbreviated transcription (Latin):
lauit quatinus ei aliqđ municipium ad ens¬
truendum monasterium : Non ambicionis
gratia. sed obanimarum salutẽ largiri dig¬
nar&ur. Deditq prȩfatus rex ei locum
nuncupante nanto. inquo uirdñi sagaci
lntentione coepit ȩdificare coenobium
Mum mulus autẽ quidam ot y dinsis ur¬
bis antistes : ualde ferebat moleste qđ
isdẽ uirdñ eundẽ locũ in p&rass&& a rege
Inudiȩ q facibus accensus: eundem urrum dñi
a tinguere conabatur Misũq agilibus uiris ut
eundem uirũ dĩ aloco ipso contemptibilit̃ affec¬
tum iniuriis. eicerent : Aut certe in eodem pu¬
nirent loco. Venientesq ad eum ministri.:
monasterium ostendere deberent : tantum¬
modo cumillis illuc ꝓperare deber&: Sedeoꝵ
fallacia : reuelantedõ latere non potuit
Cumq eum ad prȩdictũ locũ deducere simu¬
larent non insciuis uirdñi amandus. quo in loco
eum inter imere disponerent : tandem ꝑuener̃

Expanded text:
lavit, quatenus ei aliquod municipium ad conslavit, quatenus ei aliquod municipium ad construendum monasterium non ambitionis gratia, sed ob animarum salutem largire dignaretur. Deditque praefatus rex ei locum noncupante Nanto, in quo vir Domini sagaci intentione coepit aedificare coenobium. Mommolus autem quidam Ozidinsis urbis antestis valde ferebatur moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat a rege, invidiae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguere conabatur, missisque agilibus viris, ut eundem virum Dei a loco ipso contemptibiliter iniurias adfectum eicerent aut certe in eodem punirent loco. Venientesque ad eum ministri, construendum monasterium ostendere deberent; tantummodo cum illis illuc properare deberet. Sed eorum fallacia, revelante Deo, latere non potuit. Cumque eum ad praedictum locum deducere simularent, non inscius vir Domini Amandus, quo in loco eum interimere disponerent, tandem pervenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiridĩ benedictiosalut ẽ restituere possa:
eodem quoq tẽpr̃. homoquidã cęcus sede bit
ante fores tẽpli mendicans quimulto iãtẽpr̃
corporalem amiserat iusum : Adquem ciuitatis
ipsius ep̃sait. Ohomo si habes fidem : ablue
oculotuos exaqua. inqua uirdĩ amandus abluit
manus: Confido enim quod ꝑipsius sc̃itatẽ
pristinam consequaris. salutem Cumque
isdem cȩcus oculos ex eadẽ aqua abluiss&:
statim iubentedõ pristinũ recepit uisum:
it aut omnia clareuideraX IΡ
isitaperactis : idem uirdñi amandus infinib:
remeauit francorũ. Flegit sibi locũ p̃dicati¬
onis aptum. In quocum fr̃ibus quicum eo per
diuersas ꝓuintias multas ꝓ nomine xp̃i ꝑpesi
fuerant passiones: ȩdificauit coenabium. at¬
q ex eisdem fratribus plures postea abbates
uel honorificos uidimus uiros. XXIII
Eodem feretẽ pr̃ uir sc̃s dñi amandus hil¬
dericum adut regem : eique humilit̃ postu¬

Expanded text:
viri Dei benedictio salutem restitui possit. viri Dei benedictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clare videret. 22 . His ita peractis, isdem vir Domini Amandus in finibus remeavit Francorum elegitque sibi locum praedicationis aptum, in quo cum fratribus, qui cum eo per diversis provinciis multas pro nomine Christi perpessi fuerant passiones, aedificabat coenubium, atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificos vidimus viros. 23. Eodem fere tempore vir sanctus Domini Amandus ad Hildericum adiit regem eique humiliter posto
Abbreviated transcription (Latin):
unus eministris adsurgens leuis lubricus
riec non insuꝑ. & suꝑbus. atq &zam apta
cachinnans risui uerba. quem uulgo mimi¬
logum uocant. seruum xp̃i detrahere
coepit Euangelium qđ p̃clicabat ꝓnihi¬
loduci Sed eadem mox hora arreceptus
ademone miser: ꝓpriis secoepit manib
laniare : atq: coactus publice confiteri
qđ obiniuriã quã dĩinrogauerat seruo.
hȩc ꝑp& imerer&ur: Sicq in ipso constitu¬
tus torm̃to : spm̃ ex alauit extremum
llisautẽ adhuc ineorũ cęci xxI¬
tate ꝑmanentibus & uir sc̃s ad alia de¬
mi gar& loca : ꝑuenit adciuitatem quan¬
dam Vbicum ab ep̃o ciuitatis illius hono¬
rificefuss& susceptus : dumei ospitalitatis
more ep̃s aquam inmanibus funder& : sẽ¬
cretius prȩcepit ministro ut eandem aquã
inquauir dñi manus abluer&. diligent̃ insa¬
crario eccłȩ custodiendam deportaroe. Qđ
ita factum est. Satisq fidens ep̃s quod eadẽ

Expanded text:
unus e ministris adsurgens levis, lubricus unus e ministris adsurgens levis, lubricus necnon insuper et superbus atque etiam apta cachinnans risui verba, quem vulgo mimilogum vocant, servum Christi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. Quod ita factum est, satisque fidens episcopus, quod eadem
Abbreviated transcription (Latin):
domos. agri in solitudinẽ redacti. nec non &iã
uiciuł castra destituerent᷑. nullusq pęnȩ in his
regionib remaner&e qui uirũ dĩ contẽpseran¬
prȩdicantem
ec multo post cum a fr̃ib quos obanimarũ cur̃a
ꝑdiuersa reliquerat loca rogar&ur ut eos uit sc̃s
prȩsentia sua uisitare dignaroeur Et ut eos
uerbi pabulo reficer& inuitar&ur : tandẽ
prece accepta ꝑuenit adeos. Audiuitq ab eis
gentẽ quendam quã uace iam appellauit
antiquitas que nunc uulgo nuncupatur
uascones nimio errore deceptã: Itaut au¬
guris uł omnierrore dedita idola &iam
ꝓdõ coler& Quȩgens trans alpinis mon¬
tibus ꝑaspera. atq in accessibilia diffusa ẽ
loca Fr&caq agilitate pugnandi. frequen¬
ter fines ocupabat francorũ. Virautem
dñi amandus eorum miseratus erroris
enixeq laborans. ut eos adiaboli reuocar&
instinctu : dum eis uerbũ p̃dicar& diui¬
num atq euangeliũ ad nuntiara. salutis:

Expanded text:
domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempseranpraedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat loca, rogaretur, ut eis vir sanctus praesentia sua visitare dignaretur, et, ut eos verbi pabulo reficeret, invitaretur, tandem, praece accepta, pervenit ad eos audivitque ab eis gentem quendam, quem Vaceiam appellavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore dedita, idola etiam pro Deo coleret. Quae gens Transalpinis montibus per aspera atque inaccessibilia diffusa est loca, fretaque agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euangelium adnuntiaret salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
titudine sacerdotũ. populo que turba ñ modica
ad regendã treiectensiũ ecclesiã eũ prȩposuit
Illouero renuenteatq se indignũ uoci ferante :
omnes un auoce clamabant dignũ eũ eẽ
sacerdotio : atq obanimarũ sollicitudinem.
ecclenam magis quã penuniȩ quȩstũ debere
suscipere. Coactus igit a rege uł sacerdotibus
pontificalem suscepit cathedram: Sicq ꝑtrien¬
nium fereuicos uł castra circumiens: uerbum
dñi constant̃ ominib prȩdicauit. Multi&e iã
qđ dictu quoq nefas est sacerdotes atq leuitȩ.
prȩdicationem illuis r spuentes auelire con¬
tempser̃. At ille scđm euangelii preceptũ
puluerẽ depedibus intestimoniũ excutiens
ad alia properabaloca. XU IIII¬
gitur tandem paruã reꝑtã insilã cui uocabu¬
lũ est chanelaus iuscta scaldũ fluuium: ali¬
quantis dieb cũ frib spĩtalib inibi xp̃o mili¬
tauit. Sed uerbidĩ contẽptorib: ꝑbiennium
fere ingens ad triuit plaga : ita ut euersȩ

Expanded text:
bam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vociferante, omnes una voce clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. 19. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritalibus inibi Christo militavit. Sed verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae
Abbreviated transcription (Latin):
dligentissime adiumeratus. sinedamno siumi¬
rum in modũ totus integ. reꝑtus est numeri
it ad mirantes hiqui conscii factifuerant iurtutẽ
d̃manifeste factam ꝑ iurginẽ : septem quꝰs̃ abs¬
conder̃ uerueces adsuũ dimiser̃ gregem łt ille
gregis numerus nec plus nec minus : sed ut ante
integer reꝑtus est: His & aliis innuerabilib uir¬
tatibus: famosissima hȩc famuladĩ inore omniũ¬
suꝑ om̃s non inmerito sed dignis laudibus excel¬
sissima uisa estUIII.¬
Mirabiliquoque euentu abhac uenerabilibri¬
gida lȩpsĩ ceruisam flagitantes cum non haberq
illa : uidens aquam adbalnea paratã : & cum uir¬
tute fidei benedicens : inoptimã conuertit cer¬
uisam & habundinter sitientibus hausit Ille
enim qui inchanagalileȩ aquã conuertit inuinũ
ꝑ huius quoq beatissimȩ feminȩ fidẽ. aquã muta

Expanded text:
diligentissime adnumeratus, sine damno midiligentissime adnumeratus, sine damno mirum in modum totus integro repertus est numero. Et admirantes hi, qui conscii facti erant, virtutem Dei manifeste factam per virginem, septem quos absconderunt verveces ad suum remiserunt gregem, et ille gregis numerus nec plus nec minus, sed ut ante integer repertus est. His et aliis innumeralibus virtutibus famosissima DEI famula in ore omnium non immerito, sed dignis laudibus excelsissima visa est.Mirabili quoque eventu ab hac venerabili Brigida leprosi cervisiam petentes, cum non haberet illa, videns aquam ad balnea paratam, cum virtute fidei benedicens, in optimam convertit ceret abundanter sitientibus exhausit. Ille enim, qui in Cana Galilaeae aquam convertit in vinum, per hujus quoque beatissimae feminae fidem aquam muta
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce &banc uirtutem beatitudini ũre insi¬
ñuarȩ censeo : inquamens pura uirginalis & manus
Nam hȩc cumsuas opere pastorali pascer& oues: incã¬
pestri & herboso loco largitate nimia pluuiarum ꝑ¬
fusi humidis uestibus domum reduit Etcũ ũbra
slaris ꝑfora minadomũ in trinsecus intrarit : illa
umo :÷ ⁊ optusa oculorum acie arborẽ fuisse trans¬
uersa & fixam putans. ac desuꝑsuã conplutã uestem
ponens : tamquam in arbore grandi & firma in ipsate¬
nus solarium braculo uestis pependit It cum ipsius
miraculo ꝑculsi hanc in comparabilẽ dignis laudi¬
bus extollebant Et hoc silentio opus non est pre¬
tereundumU.
um enimhȩc scãbrigida inagro iuxta gregẽ
ouium pascendum cura pastorali essae sollicita :
aliquis nequam ad olescens callide subripiens
& ipsius largitatem in pauperes compbans & mu¬
condit. Et cum grex aduesperũ & emore ad
caulas fuerat dirigendus : duabus uł tribus uicib:

Expanded text:
Ecce et hanc virtutem beatitudini vestrae intiEcce et hanc virtutem beatitudini vestrae intimare censeo, in quam mens pura virginalis, et manus Nam haec cum suas ope pastorali pasceret oves in campestri, loco herboso, largitate nimia pluviarum profusa, humidis vestibus domum rediit. Et cum umbra solaris per foramina domum intrinsecus intraret, illam umbram obtusa oculorum acie, arborem fuisse transversam et fixam putans, ac desuper complutam vestem ponens tanquam in arbore grandi et firma, in ipsa tenui solari umbra vestis pependit. Et cum ipsius issent perculsi, hanc incomparabilem dignis laudibus extollebant. Et hoc silentio opus non est praetereundum. um enim haec sancta Brigida in agro juxta gregem ovium pascendum cura pastorali esset sollicita, aliquis nequam adolescens callide subripiens, et ipsius largitatem in pauperibus comprobans, et mucondit. Et cum grex ad vesperum ad caulam esset dirigendus ex more, duabus vel tribus vicibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt
Et eadem mesiores ac operarios conuocauit in
messem suam : & facta illa messorum conuentione
nebulosa ac pluuialis dies illa accidit i
Et pluuiis largiter ex nubibus effusis ꝑtotam illã
incircuitu ꝓuintiam. & riuuilis gut tarũ afflu.¬
ties ꝑ conualles &rimas terrarum currentib:
sua mesũs sola arida sine pluiarũ impedimento &
turbatione perstiat Et cum omnes mesiores psius
ulla umbra caliginis pluuiȩ: illadietota ab ortu
usq ad ocasum solimessoresdĩ potentia opus
exercebant
Ecce interc&eeris uirtutes ipsius: hoc opus¬
dignum admiratione uidexur eẽ & admirabile
Aduenientib enim ep̃is & cum ea hospitantib
cum non haber& unde eos cybar&e: adiutadĩ
multi plici uirtute. solitomore abundanter ut
sua poscebat necesũtas : uaccam unam eadem¬
quȩ trib: contra consu&udinẽ in unadie uicib nul¬
sit Et qđ sola deoptimis trib: uaccis ex primi
ipsamirabili euntu deunasua ex presĩt uacca

Expanded text:
erunt. erunt. Et eadem messores ac operarios convocat in messem suam; et facta illa messorum conventione, nebulosa ac pluvialis dies illa accidit conventionis. Et pluviis largiter ex nubibus effusis, per totam illam in circuitu provinciam, ac rivulis guttarum effluentia per convalles et rimas terrarum currentibus, sola messis sua arida sine pluviarum impedimento et perturbatione perstitit; et cum omnes messores undique ulla umbra caliginis pluviae, illa die tota, ab ortu usque ad occasum, messores, Dei potentia opus exercebant. Ecce inter caeteras virtutes ipsius hoc dignum admiratione videtur esse, et admirabile. Advenientibus enim episcopis, et cum ea hospitantibus, cum non haberet unde eos cibaret, adjuta Dei multiplici virtute solito more abundanter, ut sua poscebat necessitas, vaccam unam tribus, contra consuetudinem, in una die vicibus mulsit. Et quod solet de optimis tribus vaccis exprimi, ipsa mirabili eventu de una sua expressit vacca.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis amorem intali uirgine: pallium albũ & ues¬
tem candidam suipius uenerabile caput in posuit.
offerens fundam̃ ligneũ quo altare fulciebatur¬
manutetigit. Quod lignum : in cominemoratione
pristinȩ uirtutis. usque ad p̃sens tempus uiride
Ac si nonesiee excisum & decorticatum. sedinrac̃ib
firum uirescit &iq̃ hodue languores & morbos de
hominib expellitfidelibus Ii.
Nec precereundũ miudet᷑ comine morare & illĩ
uirtutt̃. quã hȩc famosinũmt famuladĩ : Ac diumno
incesi anter famula tuitradita operata est̃: Nã cũilli
aliquando incaldiria lardm aduementib hospitib
coxiss: cani adulanti ac flagitanti miserico đdit̃
tradidit Etcum lardadecaldaria tracta dcposte
hospitib esi& diusa: acsinon essce dempta plenissi¬
mȩ repperta ͫ. Et ualde hi qui hoc uiderunt : ad¬
mirantes : puellam in conparaibilͥ uirtut fide i &
merito bonarũ uirtutum dignis laudibus diuulga¬

Expanded text:
tatis amorem in tali virgine, pallium album et vestatis amorem in tali virgine, pallium album et vestem candidam super ipsius venerabile caput imposuit. m Domino Omnipotente offerens, fundamentum ligneum, quo altare fulciebatur, tetigit. Quod lignum in commemoratione pristinae virtutis, usque ad praesens tempus viride, ac si non esset excisum, et decorticatum, sed in radicibus fixum viresceret; et usque hodie languores et morbos de hominibus expellit fidelibus. Nec praetereundum mihi videtur commemorare de illa virtute, quam haec famosissima famula dicitur ac divino incessanter famulatui tradita, operata est. Nam cum illa aliquando in caldario lardum advenientibus hospitibus coxerat, cani adulanti, ac flagitanti, misericorditer eam tradidit; et cum lardo de caldario tracto, ac postea hospitibus esset divisa, ac si non esset dempta, plenissime reperta est. Et valde hi qui hoc viderunt, admirantes puellam incomparabilem virtute fidei, merito bonarum virtutum, dignis laudibus divulga
Abbreviated transcription (Latin):
haber&e quod monstraroe: quia totum pauperibus ero¬
gauͫ crastinũ non ꝓcurans tempus. tanta inextin¬
guibili flamma fidei accensa acfirma: ad dñm se
conuertens orauit. Nec mora dñs uocem uirginis
audens acprȩces. largitatedi umi muneris sicut ÷
adiutor inoportunitatibus ad fuit . & ꝓsua inseuir¬
gine confidenti affluent̃ butrrũ restituit
Mirum inmodum & illa hora post orationem uirgo
sc̃is si ma nihnldesuo operedȩ eẽ ostendens sedsu ꝑ om̃s
co operatrices habundasse monstrauit᷑ complesiẽ suũ
officium: Et cumplenissime inuentum inoculis omini¬
um tantimuneris miraculũ innotuit laudantes
dm̃ quiboc fecit: tantamfidei uirtutẽ in uirginali
pectore constitisse. ad miratisunt Ii
Ac non multopost cum eam su parentes more
humanouiro desponsare uoldiue illacęlitus ins¬
pirata sẽuirginem castam exhiberedõ uolens adepm̃
lesteintuens denderiũ. & pudicitiuam. & tantȩ casti¬

Expanded text:
haberet quod monstraret, quia totum pauperibus erohaberet quod monstraret, quia totum pauperibus erogavit, crastinum non procurans tempus, et inexstinguibili flamma fidei accensa, ac firma, ad Dominum se convertens oravit. Nec mora, Dominus vocem virginis audiens ac preces, largitate divini Numinis, sicut est adjutor in opportunitatibus, adfuit, et pro sua in se virginis confidentia affluenter butyrum constituit. Mirum in modum et illa hora post orationem virgo sanctissima, nihil de suo opere deesse ostendens, sed super omnes cooperatrices abundasse monstravit complesse suum officium. Et cum plenissime inventum in oculis, omnium tanti muneris miraculum innotuit, et laudantes Dominum, qui hoc fecit, tantam fidei virtutem virginali pectore constitisse admirati sunt. Ac non multo post, cum eam sui parentes, more humano, viro desponsare vellent, illa coelitus inspirata, se virginem castam exhibere volens Deo, leste intuens desiderium et pudicitiam, et tantae casti
Abbreviated transcription (Latin):
tocho & matre brocchagenita : a sua pueritia
bonarum rerũ studus inoleuit Flecta enim
exdõ puella: moribus sobria. catis acpudicitiȩ
plena. in meliora semꝑcrescebat. Et quis sua
opera acuirtutes quȩ &iam in hac aetate
gessit. plene enarrare ual& : sedhȩc pauca & de
innumerabilibus exemplicausa posita demons¬
trabimusE xindehȩc cũ tẽpus maturũ aduenit:
sicui alliȩ feminȩ hoc opus exercere solebant.
ipsa quoq: ȩquali modo perager&: & cum
c&eris intempore placito uaccarum fructũ
acpondus mensuratum dbut rrisolitum
plenissime inusum redder&. Sedhȩc morib
pulcherrima & hospitalis uirgo oboedire
magis uolens dõ quam hominib : pauperibus
x hospitibus. lac largiter & butrrum distri¬
buit. Etcum secundũ morẽ oportunũ ad¬
uenit tempus ut om̃s redderent fraccum
abeata su pradicta uirgine. ut & ipsã s̃imiliter adigna¬
r& suum opus. It ipsa matristimore pauida. cumñ

Expanded text:
tocho, et matre Brocca genita, a sua pueritia tocho, et matre Brocca genita, a sua pueritia bonarum rerum studiis inolevit. Electa enim ex Deo puella moribus sobria, aetatis ac pudicitiae plena, in meliora semper crescebat. Et quis sua opera, quae etiam in hac aetate gessit, plene potest enarrare? sed haec pauca de innumerabilibus exempli causa posita demonstrabimus. Exinde haec, cum tempus maturum advenit, sicut aliae feminae hoc opus exercere solebant, ipsa quoque aequali munere perageret; ut cum caeteris in tempore placido, vaccarum fructum ac pondus, mensuratumque butyri solitum plenissime in usum redderet. Sed haec moribus pulcherrima et hospitalis virgo, obaudire magis volens Deo quam hominibus, pauperibus et hospitibus lac largitur, et butyrum distribuit. Et cum secundum opportunum advenit tempus, ut omnes redderent fructum a beata supradicta virgine, ut et ipsa similiter assignaret suum opus. Et ipsa matris timore pavida, cum non