comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dpatriam uite de noct sualle uosati.
Uirtutum gradib scandite lucis iter.
Ardu us atq santꝰ fent ad celestia collis
D euexa ad mortẽ ducit & ãpla uia
Qua fallax tumidi incedit sapiencia mundi.
Com̃tisq sins ludificatariut
Siala corporei sequitur dũ gaudia sensꝰ
xulat a uero lumine ceca procul.
Pec falsarũ Iabitu urtutũ ornata uiuat᷑.
Nort ergo dm̃ sapi ens totisq medullis
Siligat inq: ipso soquoq amator amet
S̾it bon & iustus sit uerad atti. benignꝰ¬
S it forma & speculũ lux & imago dĩ

Expanded text:
patriam vitae noctis de valle vocati, Virtutum gradibus scandite lucis iter. Arduus atque arctus fert ad coelestia callis: Devexa ad mortem ducit, et ampla via: Qua fallax tumidi incedit sapientia mundi Commentisque suis ludificata ruit, Et mala corporei sequitur dum gaudia sensus, Exsulat a vero lumine caeca procul: Nec falsarum habitu virtutum ornata juvatur. Noverit ergo Deum sapiens, totisque medullis Diligat, inque ipso se quoque amator amet. Sit bonus et justus, sit verax, atque benignus, Sit forma et speculum, lux et imago Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis det̃no consilio contraria sentis.
Tuͥbũ in nostra carne manere negas.
Diuine pietatis opus dissoluere queris.
Spet sua mundũ dis poliare cupis.
Nã qid̃ uentura quẽ ꝙ saluabit ab ira.
Quisue hominis pͥmi erimine lberi
Si deitas uͥbi nonest nr̃ȩ insita sarni.
Autxp̃s falsi corporis ñbra fuit
Qus genitꝰ puerẽ ũitacte uirginis aluo.
Quȩ natura annis creuit & aucta cibis
Inqua ꝓle patrẽ mundi secredidit abrã
Quȩ ue eius stirps est om̃ia sc̃ĩficans
Quis regale genus simul est & pontificale
Piccei seruis& mortis c̃pede uinctis¬

Expanded text:
uisquis consilio aeterno contraria sentis, Et Verbum in nostra carne manere negas, Divinae pietatis opus dissolvere quaeris, Speque sua mundum dispoliare cupis. Nam quis ventura quemquam salvabit ab ira? Quisve hominis primi crimine liber erit? Si deitas Verbi non nostrae est insita carni, Aut Christus falsi corporis umbra fuit? Quis genitus puer est intactae Virginis alvo? Quae natura annis crevit, et aucta cibis? In qua prole patrem mundi se credidit Abram? Quaeve ejus stirps est omnia sanctificans? Quod regale genus simul est et pontificale? Peccati servis, et mortis compede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑque habitũ serui uacuaret uira tiranna.
Et letũ loeto un ceret innocuo.
Ninc u̾bũ carni in sertũ carnẽq receptans.
Nec se consundit corpore nec geminat.
dicnaturã hominis uirtute augente suꝑna.
Esset ut in uero bumine uerus hom̃o.
Suiui res moitis ꝑuite obsor buit hastũ.
Faccũ est aet̾nũ qđ̃ fu it  oruduũ¬

Expanded text:
que habitum servi vacuaret jura tyranni, Et lethum letho vinceret innocuo. Hinc Verbum carni insertum, carnemque receptans, Nec se confundit corpore, nec geminat: Sic naturam hominis virtute augente superna, Esset ut in vero lumine lumen homo. Qui vires mortis cum vitae absorbuit haustu; Factum est aeternum quod fuit occiduu
Abbreviated transcription (Latin):
emanatura: maitirũ passiones Eꝑi R¬
erre parans xp̃s poenã mortẽ que ꝓpinꝗan
Inuitã q suis in generare fidẽ
Cp̃ce sanguineas fundebat corpr̃egattas
& p̃rium mundi suclorerat dñ
Nederucis asperita potãt terrere uolẽtẽ
Que regnate gła carnis erat
s. eruo ille pares sc̃is spondebat honores¬
Orturis toto corpre martib
Na c̃ sacra seges terrarũ in pleuerit orbem
Om̃is ab hoc uno semine messiserit
desaCrAaeNtoruo pertCTIONE
aeramtum pieratis in iudicium sumit
Sibi idignꝰ. Bene eẽ ñ porest male accipienti
agnum p̃sidium : saero libamine pasci
Q ue bona st̃ sumit que mala
ñ refugit

Expanded text:
emanaturas martyrum passiones. Ferre parans Christus poenam, mortemque propinquam, Invictamque suis ingenerare fidem, Cum prece sanguineas fundebat corpore guttas, Et pretium mundi sudor erat Domini. Nec crucis asperitas poterat terrere volentem Quae regnaturae gloria carnis erat. Sed cruor ille pares sanctis spondebat honoresOrturis toto corpore martyribus. 657 Nam, cum sacra seges terrarum impleverit orbem, Omnis ab hoc uno semine messis eritDe sacramentorum perceptione. Sacramentum pietatis in judicium sibi sumit indignus. Bene enim esse non potest male accipienti agnum praesidium est sacro libamine pasci,Quae bona sunt sumit, quae mala non refugit
Abbreviated transcription (Latin):
taros. quȩ ob hoctegunt᷑ ne uilescant. obhat
querunt᷑: ue exerceant ob hoc aꝑiunt ut pa
Qũauis ĩ sacris libris quos nosse laboras.
Purima sunt lector clausa & opaca tibi
Inuigilare tam̃ studionedesine sc̃o.
Exerrent animũ donamorata tuum.
S racior est fructꝰ quẽ spes ꝓducior edit.
Oblectant ad oꝑta & ĩa insteria m̃tẽ.
Qui de dit ut queras adet ut ĩuenias:¬

Expanded text:
tates, quae ob hoc teguntur ne vilescant; ob hoc quaeruntur, ut exerceant; ob hoc aperiuntur, ut Quamvis in sacris libris, quos nosce laboras, Plurima sint, lector, clausa et opaca tibi, Invigilare tamen studio ne desine sancto. Exercent animum dona morata tuum. Gratior est fructus quem spes productior edit: Oblectant adoperta etiam mysteria mentem: Qui dedit ut quaeras, addet ut invenias
Abbreviated transcription (Latin):
s diuini munerisqN ascendunt. Esie¬
e lestẽ ad patriã tendens cognȩsce uocant
Cuius ꝓueheris sibene curris ope.
Nã site uirtute tua adcelestia credis.
Scandere desuperis pulas uuma cadis.

Expanded text:
 divini muneris quod ascendunt. Coelestem ad patriam tendens, cognosce vocantem, Cujus proveheris, si bene curris, ope. Nam si te virtute tua ad coelestia credis Scandere, de superis pulsus ad ima cades.
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃s qui uolunt pie uiuere in xp̃onecesse est
ut abinpiis & dissĩ milib patiant᷑ obꝓbria
& despiciant᷑ tã quã stulti & insani
quip̃ sencia bona ꝑdunt & inuisibilia sibi ac situra.
ꝓmittunt. s hec despicio & intrisio. in ipsos
& suꝑbia transiert in confusionẽ. Epi akao¬
npia pars mundi parti est infestapiorum :¬

Expanded text:
isto volunt pie vivere, necesse est ut ab impiis et dissimilibus patiantur opprobria; et despiciantur tamquam stulti et insani, qui praesentia bona perdant, et invisibilia sibi ac futura promittant. Sed haec despectio et haec irrisio in ipsos statem, et superbia transierit in confusionem. Impia pars mundi parti est infesta piorum
Abbreviated transcription (Latin):
net mistra sperat parcendũ su is peccatis quugnost e
er̃ amor xp̃i ura est custo dia legis
Et mandata dĩ cõplet amans homines.
Quoꝵ ignostentes culpis sua crimina soluunt
Quod qũ alis tribunt hoc sibi ꝓspici unt
D et peccatori ueniã peccator & equa
Conciliet dñm condicione sibi
cuius uiditiũ de nr̃o ex amine pend&
Quod serunus metimus qđ damus accipinus :¬
Nichil uba ls qd̾ sibi ꝓsit. sed illi cui uibe.
đr uerus est dñs qui seruo non indiget
& quo serius indiga EꝑIE RAM ANA
Non ulõ quicqua mandat ds̃ ut sibi ꝓsit:
Neu seru officio uerus ega dominus:
euuis p̃ceptis augetur qui famulatur
łitq munor quisquis negligit in perit¬
Na domĩ potens sinul onũ tenensq potestas
Purquã non habuit qđ habe dans qc quid haberi:
Sroderit & sumens non nisi qd dederit
Hoc mundus mirũ dicit habosq nouũ
Sed rer actori nullus ñ cognitus ordo est
Cernenti quicqͥd scła cuncta ferunt :¬
ue ñ incerto uolunt magna agmina motu.

Expanded text:
nec frustra sperat parcendum peccatis suis, qui erus amor Christi vera est custodia legis, 637 Et mandata Dei complet amans homines. Quorum ignoscentes culpis sua crimina solvunt, Quodque aliis tribuunt, hoc sibi prospiciunt. Det peccatori veniam peccator, et aequa Conciliet Dominum conditione sibi. Cujus judicium de nostro examine pendet, Quod serimus metimus, quod damus accipimusiubet, quod sibi prosit sed illi, cui iubet. ideo uerus est dominus, qui seruo non indiget et quo seruus indiget, in eaNon ideo quicquam mandat Deus, ut sibi prosit, Nec servi officio verus eget Dominus. Cuius praeceptis augetur, qui famulatur, Fitque minor quisquis neglegit imperiimul omnitenensque potestas, Numquam non habuit quod habet, dans quidquid haberi Proderit, et sumens non nisi quod dederiHoc mirum mundus dicit, habetque novum. Sed rerum Auctori nullus non cognitus ordo est, Cernenti quidquid saecula cuncta ferunt, Quae non incerto volvunt magna agmina motu.
Abbreviated transcription (Latin):
delege srraturie: Quodidem ut scrpto si
poretus ad confessionem omnigostenti se
peentes exhortantes ac flagnand
gustinum ad huc in eodem secum ero re cons¬
titutum cum eodem congredi pauitabat
Uerum tamen suorum maxime instantia coac¬
tus acuerecundatus promisit in comminus
se es seuenturum certamenque disputandi
subiturum Vnde condito die & loco conuenerunt
munaem Can curnentibus quũmplurimis studio¬
fistarbi que curiosis a pertis notiriorum tubu

Expanded text:
de Lege tractaret. Quod idem, ut scriptum est, paratus ad responsionem omni poscenti se petentes et exhortantes ac flagitantgustinum adhuc in eodem secum errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde condicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quam plurimis studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabu
Abbreviated transcription (Latin):
pasi lentica qucm plurimos bielcues al psre¬
grinos &t in fecerat & penechriueritt sedu¬
cente & decipiente eiusdem Rseresis: Quodã
pros bitero Nomine fortuneto ibidem con¬
uer fante de quenue ente nter ca iꝑ ponens s cuer

Expanded text:
pestilentia quam plurimos vel cives vel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Fortunato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponenses cives
Abbreviated transcription (Latin):
bis dispuquo ꝗ cocptic primo & secundo finita
est die Ie qua illemanichaeus praeceptor c̃itse
gesttiu contin& fides Nec catbolicum ad¬
sefrdinouituacuare nec manichaeorim
siureiobus eaquȩ refelle̾re non potuit ꝓsecu¬
tus sta abi forae dehissacis minime fecissent
suadiee consultorum. atque ia ab omnib:
apooluos magnus & doctus uidebatur nihiloa¬
liuise in suesecte ad sertione iudicats est Qua
ille ud sertione confusione ad fectus & sequentitẽ¬
pore dẽ ip̃ponensiam ciuitate ꝓfectus ad eamam¬
plius non remeauit : ac sic ꝑ memaatum di ho¬
minem omnium cordibus uel qui aderant ł
qui absentes illaqua gesta sunt cognouerant.
error ille ablatus catholica est intima aore¬

Expanded text:
is, disputatio coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Manichaeorum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eam amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac re
Abbreviated transcription (Latin):
ed sub iudicio stantq fluunt q. dei..
ut in thi existat nature in partib illis.
Ubi si ne tempore simul sunt que intẽporib non
simul sium quia tẽpora non simul currunt¬
ex eterna dĩ stabili regit om̃ia nutu
Nec mutat uario tĩpore consilium.
Utq locis p̾sens simul est ds̃ om̃ib unꝰ
Sic de ui metas secũ abet᷑ numeros.
ec serũ aut ꝓperũ sibi sentit mor dine rerũ
Eui cuncta ad satunt acta ce agen da sinul¬
i hil infetius est feli citate pecanciũ
qua penalis nutrit᷑ in punitas & mala
uoluntas uelut hostis interior roborat᷑
Qui se peccans gau det felit̾ uti
Infelix nimis est ꝓsperita tesua.
dũq capti miseros effectꝰ praua uoluntas
Auera luce fit exterior:

Expanded text:
ed sub judicio stantque fluuntque Dei, Ut nihil existat naturae in partibus ullis, ntinet, ubi sine tempore simul sunt quae in temporibus non simul fiunt quia tempora non simul curruntex aeterna Dei stabili regit omnia nutu, Nec mutat vario tempore consilium. Utque locis praesens simul est Deus omnibus unus, Sic aevi metas secum habet, et numeros. Nec serum aut properum sibi sentit in ordine rerum, Cui cuncta assistunt acta, et agenNihil infelicius est felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, et mala voluntas velut hostis Qui se peccatis gaudet feliciter uti, Infelix nimis est prosperitate sua. Dumque capit miseros effectus prava voluntas, semper luce fit exterior
Abbreviated transcription (Latin):
onsule senegar& har&icum obhorta est ne¬
tessits ut illi recidente ecđae defensore a ca¬
tholico ep̃o resisteror & conuncer&ur eum
essequod sefuis se negauerut ĩsi ab eodem

Expanded text:
roconsulem se negaret haereticum, oborta est neroconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tune duica tores homines errore ut ꝑeduc̃ uiam
cumitis comitibus sucerdos quoten debut uo¬
nesfas. Ataue ꝑhuno quempostia cognouit eꝰ¬
sotem manus impius euusi tre cũm omnib
liberaturi dõ gratius egiss& & omnino suo
ore illi nec laicis. Nec clericis pepercerunt
sicut publica contesant᷑ geste : Intereu silen¬
dum non est quod ad laudem dĩ ꝑ illus tam
egregii in eccłam̃ uiri studium domasiue
dĩ eclum aduersus p̃dictos rebaptizati¬
res doniatistas gestum & ꝓfeotum N
simuisicur& & qua didicerat ꝓpuce eccła
contra illa mbaresim p̃ dicur& factum ẽ
ui mediatinere eoꝵ insidia incurris s& &
ꝑuasum cum omnibus illi comitantibus
sublatis ammalibus & rebos iniurus & ce¬
de eum grauissima ad fecissent dequa it
ceptus est crispinus qui isdem dona asaf
p̃dicatus scilic& & multi temporis & doc¬
tus ad multam teneri aurarium publicis
legibus contra har&icos constitutam qui
resultans legibus praesentatus. Cum apud ꝓ¬

Expanded text:
 ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, sicut publica contestantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. sim visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gravissima affecissent. De qua rceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis  fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud P
Abbreviated transcription (Latin):
ullã quidem meniꝰ ẽ mortali ĩ cõpre uiudis¬
Que plena iuideat egnitione d̾m
Amirs oꝑum signis ostendit auetor
R̾ ectoemq siumẽdita queque canunt
Unde lio& fandiuires anmiq. ingarẽ
U incat & excecbe gła lausq di
Nos ⁊am̃ ortitio cerdis gauolmꝰ& oris
& tanto ob lectat succubuisse bono¬
N inc fĩdi irtꝰ binc flama oriat ameris
Quod lat& exerc& qd̃ suꝑat repar&¬
abolus suꝑbus hominem suꝑ bientei
sedux̃ ad mortẽ. xp̃iis humił hominẽ
obedientem reduxit ad uitã. Quia sic̃ ille
Angłs inde hominẽ subruit: unde ruit.
Sed xp̃s miserans deceptũ fraũde maligni.
Inse illi aouitã posse reddire dedit¬
Sic aueat pactis hostis fer uire suꝑbi.
Sectari &studeat formã humilis dñi.
Quipatris in ditate manens ds̃ om̃i creator.
Uerus desacra uirgine natꝰ homo est
Sic nr̃m assumens matris decorpore corpͥ
Esset ut adsũtȩ carnis orgͥo ds
In quo ꝑ lauac̾rũ fidĩ uirtute renata

Expanded text:
ulla quidem mens est mortali in corpore vivensQuae plena videat cognitione Deum. Sed miris operum signis ostenditur auctor, Rectoremque suum condita quaeque canunt. Unde licet fandi vires, animique vigorem Vincat, et excedat gloria lausque Dei, Nos tamen officio cordis gaudemus et oris, Et tanto oblectat succubuisse bono. Hinc fidei virtus, hinc flamma oriatur amoris, Quod latet, exercet; quod superat, reparDiabolus superbus hominem superbientem seduxit ad mortem; Christus humilis hominem obedientem reduxit ad vitam. Quia sicut ille honore Angelus, inde hominem subruit, unde ruit. Sed Christus miserans deceptum fraude maligni, In se illi ad vitam posse redire deditSi caveat pactis hostis servire superbi, Sectari et studeat formam humilis Domini. Qui Patris in Deitate manens Deus omnicreator, Verus de sacra Virgine natus homo est. Sic nostrum assumens Matris de corpore corpus, Esset ut assumptae carnis origo Deus: In quo per lavacrum, fidei virtute renata,
Abbreviated transcription (Latin):
con stratti & inde fabulantes nobis dicer&
Noueritis me hoctem poue nr̃ẽ calamitatis id
di rogare ut aut hac ciuitatem abbosti¬
bus circumdatum liberure dign&. antsi aliad
eiuid&ur suos seruos ed ꝑferendũ suã uolintu¬
tem fortes fuciat aut certe ut seso de bocsdo
ad seaccipiat qua illedicens nosque isstruens
de inceps cum eodem & nobis & nr̃is omnibus
& ipsis quiin ea suerunt ciuitate a summo dõ
s.imilit̃ p&eluimus : &ecce tertio illius obsidio¬
ris mense decubuit febribas & illa ultima ex¬
er iobatꝰ aegritudine Nec suum sa ned ñs sa¬
cum quo incatione lacrimas fundentem dm
crogusse & damones ab hominibus recessisse:
Iaique ada grotantem & lecto aacantem quen¬
utique primitus prestitiss&. Seđ illum di¬
xisse uisitatum se fuisse sibique ꝑ somnium
dctumẽe Uaide udiagustinum epm ut eidem manam
inponat & sud uuserit : Quod dum comperiss& face¬
renondistulit & illumo in firmum cortinuo dñssa¬

Expanded text:
constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps cum eodem et nos, et nostri omnes, et ipsi qui in eadem fuerant civitate, a summo Deo similiter petebamus. Et ecce tertio illius obsidionis mense decubuit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus faeumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemutique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sa
Abbreviated transcription (Latin):
cõfineri & coopõ honortto agustimnus indũciti
lutem Carttactitur misso exemplo epstola
tabamme hoconere caruisse qđ mibimposui¬
ti querendo consilium quidinhis pericolis quꝰ
tem pora nrã inuenerunt facere debecctis qaũ

Expanded text:
COEPISCOPO HOXORATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Caritati tuae misso exemplo epistulae, psi, putabam me hoc onere caruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. qu
Abbreviated transcription (Latin):
obterminandas uidelic& alias ecđae necessitates :
cergo occasione ꝓuenit ut emeritum eius demlo¬
ci donatistarum ep̃m quem suae sectae p̃cipuum
in illa conlatione habuerunt defensorem : &
cum eodem publice in eccła populo adstante di¬
uersae communionis exhocipso disputar& &
ꝓuocar& gestis eclesia flcis ut quod forte sicut
dicebant ꝓ sequi potuit in conlatione. & ꝑmis¬
sus non erat in presenti sine alicuius potestatis
ꝓ hibitione aut potentia securus dicere minime
dubitar& & in suaciuitate suis omnibus presen¬
tibusciuibus fiducialiter ꝓpriam defendere
communionem non de negass& : Ille nec mhor¬
cauone nec suorum parentum & ciuium instanti
p&itione id facere uoluit qui oi pollicebantur se ad
eius reddituros cominumionem &icmcum discri¬
nine patrimoniorum salutis que sue temporalis
modo catholicam superar& a sertionem: At ille

Expanded text:
ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: hac ergo occasione provenit, ut Emeritum ejusdem loci Donatistarum episcopum, quem suae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret, et cum eodem publice in ecclesia populo astante diversae communionis, ex hoc ipso disputaret, et provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, sed permissus non erat, in praesenti sine alicujus potestatis prohibitione aut potentia securus dicere minime dubitaret, et in sua civitate suis omnibus praesentibus civibus fiducialiter propriam defendere communionem non denegaret. Ille neque hac hortatione, nec suorum parentum et civium instanti petitione id facere voluit, qui ei pollicebantur, se ad ejus redituros communionem, etiam cum discrimine patrimoniorum salutisque suae temporalis, si modo catholicam superaret assertionem. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
illum hominem consentientibus nr̃is ep̃is &
pariter satugentibus & coeptũ & ꝑfectum est:¬
Dorro autenne m̃ postillam quaecum donatis¬
tis facta ẽ conlatio non de fuerunt quidice¬
rent ꝑmissos non fuisse eos demep̃os aput
potestitem qua causam audiuit dicere om̃a
prosuis partibus c̃im̃ catholice com̃munis cognitor
suae sõuebat ecdae : Lic& hoc deficientes & uicti ad ex¬
cusationem iactarent: quandõ quidem & ante
controuersium idem har&icicatholicae commu¬
nionis eundem eẽ Nouerant : & dumabeodem
conuenirentur publicis gestis ꝗđ ad conlationem
occurrerent & facturos ꝓsecdit funt: Poterant uti¬
que susceptum eum habentes recusure congressum
tamen omni potentis dĩ prestitita uxilium ut pos¬
tea in caescrionse mauritaniae ciditati confiitutus.
enerabilis memoriae agustinus quo eum uenire cũ
aliis eius epĩs sedis a postolicae litterae donpulerun

Expanded text:
illum hominem, consentientibus nostris episcopis et illum hominem, consentientibus nostris episcopis et pariter satagentibus, et coeptum et perfectum estorro autem quoniam post illam, quae cum Donatistis facta est, collationem, non defuerunt qui dicerent, permissos non fuisse eosdem episcopos apud potestatem, quae causam audivit, dicere omnia pro suis partibus, quoniam catholicae communionis Cognitor suae favebat Ecclesiae: licet hoc deficientes et victi ad excusationem jactarent, quandoquidem et ante controversiam iidem haeretici catholicae communionis eumdem esse noverant, et cum ab eodem convenirentur publicis gestis, quod ad collationem occurrerent, se esse facturos prosecuti sunt. Poterant utique suspectum eum habentes, recusare congressum. Tamen omnipotentis Dei praestitit auxilium, ut postea in Caesareensi Mauritaniae civitate constitutus venerabilis memoriae Augustinus, quo eum venire cum aliis ejus coepiscopis Sedis apostolicae litterae compulerant,
Abbreviated transcription (Latin):
& scõ studio multum creuit ecclesia & dehisom
indiem augebatur & multipli cabatur pacis
unitas & ecclaesie dĩ fraternitas: & id maxi¬
me factum est postcon solationem quae ab
uni uersis ep̃is catholicis apud carthaginem
cum bisdem donatistirum ep̃is postmodum fac¬
ta est Idiubente gloriosissimo & religiosis simo
imperator honorio propterquod ꝑficiendũ
& ium a suo latere tribũno & notarid uaertł¬
fino adafricam i dicem miferut : Inqua con¬
tro uersia illiomnimodis confutati atquede
errore acatholias conuicti sententia cognito¬
instietatisunt & posteorum appellationẽ
punoniregis responso nustinter bcr&cos
co d pnatisun: Exquacratione solito
anplius eorum epi cum suis dericis & plobib:
easimuni canerunt & pacem tenentes catho¬
bicam multas eorum ꝑsecutiones usquecid
membruꝵ amputationem & internitionẽ
ꝑtulerunt & totum illud bonum ut dixi ꝑscm̃

Expanded text:
et sancto studio multum crevit Ecclesia. CAPUT XIIet sancto studio multum crevit Ecclesia. CAPUT XIIin diem augebatur et multiplicabatur pacis unitas, et Ecclesiae Dei fraternitas. Et id maxime factum est post collationem, quae ab universis episcopis catholicis apud Carthaginem cum eisdem Donatistarum episcopis postmodum facta est, id jubente gloriosissimo et religiosissimo imperatore Honorio; propter quod perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso juste inter haereticos condemnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicaverunt, et pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem pertulerunt. Et totum illud bonum, ut dixi, per sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
Idis simu lar&ur forte catholicus ep̃s ab:g
Ite at̃ iueita ex ha desidia infirmisscandalũ
qnascer&ur: Etmemorabili agustino antis¬
gite omiumodis instante ad controuersiam
agna populorum xp̃ianorum multitudi¬
ne causce exitum & apud carthaginem & ꝑto¬
tam africanum expectante atqueille est cris¬
pinus ꝓconsulari & liberodi sententiã ꝓnun¬
ciatus baer&icas proqũa illo apud cognitoñ
xibolicus ep̃r intercesst̃ Frauraria multt
exiger&ur ei estbeneficium in paraturi
duido cum iugratus adpissimuati prina pem
responsum solutum & consecutum pecentue
Pullo prorsus loco heroicos donatistis et d̃¬
bere & eos ciduim legum omnium contra
haer&icos lũtcorum ubique unerĩ debent ex
quo & iudex & officium &idem erispinus q̃ uoc
minime fuerit exaecus preceptis ant don ir ais¬
rilibrus fisciuiribus inferro silnus or
memoriae agustinum ut illa omnio con¬
dempnatio principis dimitaer&ur indulgelo
& dño codiuuante ꝑ foctum est: quadiligentia

Expanded text:
dissimularetur, forte catholicus episcopus te, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam magna populorum christianorum multitudine causae exitum, et apud Carthaginem, et per totam Africam exspectante: atque ille Crispinus proconsulari et libellari sententia est pronuntiatus haereticus. Pro quo ille apud Cognitorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum Principem responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exactus, praecepti sunt denas auri libras fisci juribus inferre. Sed pr memoriae Augustinum, ut illa omnium condemnatio principis dimitteretur indulgentia: et Domino adjuvante perfectum est. Qua diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
Derfecte bonis est etͣ uere dicit᷑ insons
NNec sibi necuiquã qd̾ noceat faciens
Na quicumq: aliũ molitur ledere primũ
psũ se iaculo pciet proprio
dueuforte animũ ñ sit secut᷑ a facultas:
Ndubiũ incordis uiscere uulnꝰ habet
Nec fugit infecti sceleris mensp̃ua reatũ
Ciũ nimis hoc solũ qd uoluit nocuit
gantur errores quia aliud÷ amare qd facti
sunt. dliud ÷ odisse qd facint.

Expanded text:
erfecte bonus est, et vere dicitur insons. Nec sibi, nec cuiquam quod noceat faciens. Nam quicumque alium molitur laedere, primum Ipsum se jaculo percutiet proprio. 617 Et cum forte animum non sit subitura facultas, Non dubium in cordis viscere vulnus habet. Nec fugit infecti sceleris mens prava reatum, Cui nimis hoc solum quod voluit nocuit.gantur errores; quia aliud est amare quod facti sunt, aliud odisse quod faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Una qͥ dem specir participari plurib aũ acci
dentib ⁊ seꝑar abilib ⁊ in separabilib ¶Et pecies
qͥdem ante sub intelligi potest ꝙ accidencia. uł.
si suit inseparabilia. Oportet crũ rr̃ subiectũ
ut illi aliquid̃ accidat. Accidencia uͦ posterio¬
res genoris su̾t ⁊ aduentioiȩ naturȩ. Et spe¬
ciri qͥdem paracipacio eqͣlit̾ ꝑ̃: accidentis ᷑

Expanded text:
quidem specie participare, pluribus autem acci- dentibus et separabilibus et inseparabilibus; et spe- cies quidem ante subintellegi quam accidentia, uel si sint inseparabilia — oportet enim esse subiectum, ut illi aliquid accidat —, accidentia uero posterioris generis sunt et aduenticiae naturae. et speciei quidem participatio aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uiuere a fidelibus inuenitur. Iuxtu quod sacu¬
larium quiđ ampoda susiubens quo sibi tumulũ
mortuo inugere pablicolocarent ꝓgrum mate
firidicens. Uliuere postobitũ uatem suis nos seutatoe
q uod legis eccelo quor uoxtua nem pemea est
tinsus quidem scriptis ille dõ acceptus & carus
sacerdos Quantum lucente ueritate uidere conce¬
arbitror plus exeo ꝓficere potiuisse quieum & lo¬
quentem in eccłam p̃sente audire & uiderepo¬
tuerunt & eius p̃seram interhomines conuer¬
sationem nonignorauerunt: Eritenim non
solum eruditus scriba in regnocaelorum d&hesccu¬
rosuo ꝓferens nouu& u&era. &unus negotiato¬
rum quunuentũptio sũ margarita qua habe¬
bat uenditis comparuuit
Verum &icm exhis ad quos scriptum ẽ sic lo quimi
& absentium presentis temporis & futuri homi¬
num & uelle deferre & ualuisse & mecum acꝓ
meo retis ut illius quondum uiri cum quo ferme

Expanded text:
semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecusemper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre concearbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loquimiet absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme
Abbreviated transcription (Latin):
tus in bonase nectute & nobis cõram ꝓ eius com¬
mendanda corporis depositione sacrisicium dõ ob¬
latum est & sepultus est : Testamentum nulli
fecit quia unde fucer&. pauꝑ dĩñ habuit eccła
bibliohecum om̃s que codices diligenter posteris
custodiendos semꝑ iubebat: Siquid uero ecđu
ł in sumptibus ł in ornamentis habuit fidei pbri
qui sub eodem domus eccłat curam gerebat dimisit
Nec suos consaguineos ł in ꝓposito ł extruconstita¬
tos in suci uitu & motte ualgimore tractuuit : qui¬
bus dumadhuc suꝑ ẽ& idsiopus fuit qđ & cle¬
ris erogaiuit Non ut diuitias haberent sedi
ut aut non. autimnas egerent : Clerum suf¬
ficentissimam & monasteria uirorum aefemi¬
narum cõntinentib: cumsuis p̃positis plena ecđe
dimisit una cumbibliohicis libros & traccttas
uelsuos uelclios scõrum habentibus in quibus dono
dĩ qualis quantus que in ecđa fuerit nascitur & in his

Expanded text:
tus in bona senectute; et nobis coram pro ejus comtus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his
Abbreviated transcription (Latin):
licitacte scaẽ ecłae diuinitus condonatta
uel epis copatũ annis ferme quadraginta no
Post ꝑceptum baptisinum &iam laudatos
xp̃icnos & sacerdotes cbsquedigna & compe¬
tenti penitentia exirede corpore non debere
quod & ipsefecit ultima quade functus ẽ aegritu¬
dine : Ncm sibiiusserat psalmos dauiticos
qui sunt paucissimi depoenitentia scribi ipsos¬
que qua terniones iacens in lecto contruparie¬
intentio eius caquoquam impedir&ur ante dies
ferme decimꝙ exir& decapore a nobis postu¬
lauit p̃sentibus nequis ad eum ingreder&ur
nisi his tantum horis quibus medici ad inspici¬
endum in trocbant uel cum ei refectio inferata
& ituobseruatm & factum est & ommi illotẽ¬
pore orationi uucabat uerbum dĩ usq: ad ipsã
sucõ extremimagritudinem in p̃termisse &
alucriaer & fortter scinamente scno que cons¬
lio in eccła p̃dicauit: Membris omnibus suicor¬
poris in colomis integro aspecta atqueciuditu &
& orantibus dormiuit cum patribus suis enutri¬

Expanded text:
lesiae catholicae divinitus condonata, episcopatu annis ferme quadraginta. Dipost perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parieintentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsd extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter sana mente, sanoque consilio in Ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu,  orantibus obdormivit cum patribus suis, enutri
Abbreviated transcription (Latin):
nstutaus et iagenus ab accidente quĩ ginus
ante spociisr̃. aocidenaa u specirb.
posteriora sũt. Nã si itiã ĩ separabile sumat᷑ aocios.
s tanĩ pͥns ÷ illuꝰ cui accidit ꝗ accideus. Et genera qͥ¬
dem qͣ participant: eqͣlit̾ participant. Acoidencia

Expanded text:
t autem genus ab accidenti, quoniam genus ante species est, accidentia uero speciebus posteriora sunt; nam si etiam inseparabile sumatur accidens, sed tamen prius est illud cui accidit quam accidens, et genere quidem quae participant, aequaliter pa
Abbreviated transcription (Latin):
cialissima agĩalissimis descendems ui¬
bet plato quiescere. Desodere aũ ꝑ media
duidĩtẽ specificis differenciis: Infini¬
ta inqͥd uͦ relinq̃noa s. Neq ntũ horum
posse fieri disciplinã. Descentib qͥads
titudinẽ ire. Ascendentib nͦ adgnãlis¬
sima: necesse ÷ colligere multid̃rnem.
ollectiuũ enĩ multor mnunã nat̾am
species ÷ ⁊ magis id ꝗ gemis ÷ Particu¬
laria uͦ ⁊ singularia semꝑ intnultita¬
dinẽ ec̃trario diuidut ꝗ unũ ÷ partiosap¬
pacione enĩ specrei pluros hots unus
Particularib aũ unus ⁊ oontunis
ra. de inferiorib Species añ neq depro¬
x imo sibi gnẽ noq desuperiorib nee
p̃dicari. nthinntbile dieq aut mai¬
ora dominorib ut ani inal dehoei Qu
nora uꝰ demaiorib minime Heq enĩ¬
mo
animal dicis eẽ hõem. q̃mad¬
specui genꝰ p̃dicabitur. ⁊gn̾is genꝰ. usq

Expanded text:
d specialissima a generalissimis descendentem iubet Plato quiescere, descendere autem per media dividentem specificis differentiis; infinita, inquit, relinquenda sunt, neque enim horum posse fieri disciplinam. Descendentibus igtitudinem ire, ascendentibus vero ad generalissima necesse est colligere multitudinem collectivum enim multorum in unam naturam species est, et magis id quod genus est, particularia vero et singularia semper in multitudinem e contrario dividunt quod unum est; participatione enim speciei plures homines unus, particularibus autem unus et communis ra de inferioribus, species autem neque de proximo sibi genere neque de superioribus neque hinnibile de equo, aut maiora de minoribus ut animal de homine; minora vero de maioribus minime neque enim animal dicis esse hominem quemadspeciei genus praedicabitur et generis genus usque
Abbreviated transcription (Latin):
simũ aũ p ꝗ nẽrit alia inferiorspe¬
igña ⁊specressunt eadẽ ad aliud ađ
Suli corpore uͦ. Animatũ cuipuo.
subaꝰ animal. Subanimali uͦ
racionale animal. Sub quo. hõ
Sub hõe uͦ. socͣtes iplato. ⁊ qͥ sunt
particularos hoẽs. S horũ qđ sub

Expanded text:
quod non erit alia inferior spegenera et species sunt eadem, ad aliud quidem sub corpore uero animatum corpus, sub quo animal, sub animali uero rationale animal, sub quo homo, sub ho- mine uero Socrates et Plato et qui|sunt particulares homines. sed horum sub
Abbreviated transcription (Latin):
xerat ut nonsolum horum quos p̃sentes habebat
necessitatibus occurrer&. sed in super longepõ¬
sccis opem sua largitatis impender& : Ad co i
&icm inmonte sinai dĩ famulis constitutis quae¬
que eraent oportuna trans mioter&: Nam alu
quidem pontifices conferuendis ordinan disq:
auro łargento ecdaesiis operam dabant hic aũ
re &dare pauperibus curabat ut iustitia eius ma¬

Expanded text:
cerat, ut non solum horum quos praesentes habebat cerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autre, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 ma
Abbreviated transcription (Latin):
bas anho labat frequens &iam eum gressuũ
delor uehement̃ affligebat: Uerum inter
luac dum sollicitus pensar& quia scriptur&
testo omnisfilius qui recipit᷑ flugellatur quo
ialis psentibus durius de p̃mebatur eo de &er¬
nacertius p̃sumptiono respinebat: Hati¬
gbat p̃terea deordinandis urbis uigilus ne
abhostbus caper&ur sollicitudo continua
Vrebant quo que inces santer cius animum filiq
hincinde discrimina nuntiata sed tamen ille int̃
tot & tulad op̃hensus in commoda Numquam otio
indulgebat quin aut filiooꝵ utilitatibus insi iur&
aut aliquid dignum ecđe scriber& aut ꝓ contempla¬
tionis gratiam caeli secretis int̃ ẽ&: Deniqae cur
d& otu italia langobcr dorum gladios m&uentes p¬
rimiundique ad romanã urbem confluerent sole¬
tem pominibus caram gerebat uniuersis cuuerb
pabulo corporis subsidia miniftrabat : Intantum
nam que eias animum miseri cordiae amor deuis¬

Expanded text:
bus anhelabat, frequens etiam eum gressuum bus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & omelias euangeliorum numero xl compo
suit qua s induobus codicibus equasorte diftmat
Libros &iam dialogorum quattuoradidit inqui¬
bus rogatup&ridia conisui uirtutes scõꝵ quos
initalia clariores nosse uelaudire poterat ad
exemplum uiuentium posteris collegit: Vt
sicut in libris expostionum suarum quibus
sit uirtutibus insudandum edocuit. Ita &iã
descriptis scorũ miracubs qua uirtaum carunt e
sicclaritas ostentar& : Primam quo que & ual¬
timam et ochielis ꝓph&e partes qu e uidebantur
ab scuriores ꝑomolus iugintouas quantũ lacis
intus habeat demonstrauit. Scripsit pterra
& alia nnulla sed & aepistolas quam plures quaesin¬
allaum cuncta edicere breuitaus studio omisi
quedeo magis mirum est tot eam actanta conde¬
ie golumine potuisse quiomni fere iuentias
quc omnibus fracta stoma chiuirtute lasseste¬
bat lentis quidem sed tamen continius febti¬

Expanded text:
Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginSed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis que omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febri
Abbreviated transcription (Latin):
tuta dnm rogatura ueniss&. intantum lues
rae spatium dumuoces plebs ad dnm̃ suppli¬
cationis emitter& occoginta homines ad ter¬
ram corruentes sp̃m exclurent sed non destrat
sacerdos tantus populo p̃dicare neaboratione
cessarent donec miseratione dicuna pestis ip¬
saquiescer&: Cumque ad huc futurus antiftis
fugrlatibula p̃pcirar& capitur trabitur & ad
beati p&ri apłi basibcam ducitur ibi ad ponti¬
ficcilis grati officiũ consecratus papa urbis ef¬
ficitur : Quo in tempore dum iohanne rauen¬
natissurbis ep̃õ reprehensus fuiss& cuna pasto¬
rali officio delitiscendo sesub duoore uintam
idoneus uoluiss& haco ccasione compulsus uo¬
lumen ogregium quipastorcalis appellatur con¬
posuit: In quo manifesta luce pate fecit qualis
ad ecła regimen ad sumi qualiter ipsi recito es
uiuere quad iscreione singulas quasque audi¬
entium ꝑsonas instruere quantaque considere¬
tione ꝓpriam cõtidie debeant fragilitatẽ penem

Expanded text:
tuta Dominum rogatura venisset, in tantum lues tuta Dominum rogatura venisset, in tantum lues rae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum prabeati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad precem iudex flectitur sia prauitate sua p&i¬
tor corrigat᷑ : Inminente ergo tante anim aduer¬
sionis gladio nosinportunis fl&ibus in sistamus
Eanamque quae in gratu eẽ hominibus inportu¬
nitas sol& iudicio ueritatis plac& quiapius ac
meremur non uult irasci : Hinc & enim ꝑpsalmis¬
tam dicit : inuocame in diaribulationistuao &eri¬
piamte & magnificabisine Ipse ergo sibi testis ẽ
quia inuocantibus miferer desderat qui ammon&
correctisoperibus abipso feriao quartae diluculo sep
amus ut districtus iudex cum culpas nrãs nos pu
niro considerat ips ea sententia ꝓpositae dam p¬
nationis parcat: Quam exortationem beatigro¬
gorii ideo huicopusculo inserendam puta uimus
ut a quanta ꝑfectione p̃dicationis initium sumpse¬
ra monstraremus : Igitur duminagna multtu¬
do sacerdotum monachorum diuersique sexus &
&atis iuxta p̃ ceptionem beatigregoru die consti¬

Expanded text:
ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petiad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac qui quantum meremur non vult irasci. Hinc etenim per psalmistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, correctis operibus, ab ipso feriae quartae dilucolo septamus, ut districtus iudex, cum culpas nnire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die consti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussus quis que anterapit᷑ quam ad lamenta pe¬
unicentiae conuertatur : Pensate ergo qualis
ud conspectum districti iudicis ꝑuenit cui non
uacat flerequod fecit: Habitatores quique ñ
exparte subtrahunt᷑ so partaer corruunt: Dom̃
uacuae relinquuntur filiorum funera parentes
aspiciunt & suieos ad interitum heredes p̃cedar
Vnus quis que ergo nr̃m ad penitentiae lamenta
quid errando commisimus & quod noquiter
corda cummanibus leucre est orationis nrestud.¬
um cum merito bonȩ operationis erigere : Dat ꝓ¬
fecco datremorinrõ fiduciam qui ꝑꝓph&ã cla¬
mat Nolo mortem peccatoris sed ut conuertat
& uiuat Nullus aut̃ demniquitatũ suarũ in ma¬
nitate disper&: Veernoscis nam que minioita¬
rum culpas triduana paenitentia abstersit & con¬
uersus latro uita p̃mia &iam in ipsa sententia sua
mortis emeruit: Mutemus igitur corda & pit¬
sumamus nos iam ꝑcepisse quod p&imus Citius

Expanded text:
Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poPercussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta quid errando commisimus; et quod nequiter corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius