comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
priuut delectatõnes sensibiles. ui¬
dendũ est cͣcͣ quas delc̃atones sensi¬
biles ht̃ eẽ. ¶Delectatõnum ã
sensibilium quedam sunt fortes.
quedam debiles. quedam nos mag̾
allicunt. quedam minus. lz enini
tamen delcãtõnes sunt setundũ
gustum ⁊ tactum quã secundum
uisum auditũ ⁊ odo  ꝙ dupͥ pr. pͥ
lectatõnib tanto ardencius ⁊ fer¬
uentins delectamut. Magis aũt
uaninur delectabilibus gustus ⁊
tactus quam delcabilib aliorum
sensunm possumus enim uidere andire
⁊ odorare distancia. sed nõ possumus gͦ¬
care ⁊ tagẽ insi nobis contuncta: ideo
inhinus sensibilibr ardencius ⁊ feruẽ¬
tius delcãmur ¶ Secundo hoc idem
pacet qr secundum sensibilia gustus
⁊ tactus. magis directe ⁊ inmediate
uñt ordinari ad conseruatõnem o¬
nr̃am ut delcãbilia gustus ordinãt᷑
ad consernatõnem indiuidui s delcã¬
bilia tactus ut mr̃imonia: ordinant᷑
ad cõseruatõnem spẽiꝰ. iõ forte nͣ. tan¬

Expanded text:
ensibiles, videndum est circa quas delectationes sensibiles habet esse. Delectationum autem sensibilium quaedam sunt fortes, quaedam sunt debiles, quaedam nos magis alliciunt, quaedam minus. Licet enidelectationes sunt secundum gustum et tactum, quam secundum visum, auditum, et odolectationibus, tanto ardentius, et ferventius delectamur. Magis autem unimur delectationibus gustus, et tactus, quam delectationibus aliorum sensuum. Possumus enim videre, audire, et odorare distantia: sed non possumus gustare, et tangere, nisi nobis coniuncta. ideo in huiusmodi sensibilibus arditius, et ferventius delectamur. Secundo hoc idem patet: quia sensibilia gustus, et tacuts magis directe et immediate videntur ordinari ad conservationem nostram: ut delectabilia gustus ordinantur ad conservationem individui: sed delectabilia tactus, ut matrimonia, ordinantur ad conservationem speciei. Ideo forte natura tan
Abbreviated transcription (Latin):
ra faciant. s quomodo parum expẽ¬
dant ⁊ tales uocantur ꝑuifici. aliqͥ
uero ⁊̃ inmagnis operib plus ex¬
pendunt quam illa opera requirãt
⁊tales uocantur consumptores
fornax omnia consuiunt. qui¬
dam uero magnis opetibus faci¬
unt decences sumptus ⁊ tales sunt
iuirtuosi ⁊ uotantur magnifici. E

Expanded text:
ra faciant, sed quomodo parum expenra faciant, sed quomodo parum expendant. Et tales vocantur parvifici. Aliqui vero etiam in magnis operibus plus expendunt quam opera illa requirant. et tales vocantur consumptores.fornax omnia consumunt. Quidam vero in magnis operibus faciunt decentes sumptus. et tales sunt virtuosi, et vocantur ma
Abbreviated transcription (Latin):
est cuta magnos sumptus. si fati¬
ens eos multas hãt facultates et
⁊̃ cuta mediotres. sifaciens sumptꝰ
illos mediocriter facultatib hũn¬
det. S si sumptus ño cosiderentur
secundum se s ut proportõnantur
facultatib sic liberalitas semper ẽ
circa mediocres sumptus. nam si¬
cut parui sumptus sunt medio-¬
cres ⁊ proportionati pauperibus
sic magni sunt mediocres ⁊ pro¬
portionati diuitib. Cum ergo li¬
beralitas nõ respiciat sumptus
facultatibus se extendit ad quas¬
cunq fticultates qr ⁊̃ in mediotb¬
ꝑs
facultatib difficile est bene se hre in
illis. magnifitencia uero respitiens
sumptus magnos ut sunt detentes
operib nõ resp̾icit quecunq opera q
nõ est difficile fac̾e excedentes sumptꝰ
in quibcunq opetib s in magnis.
ĩõ magnificentia a magnis fc̃oib
sumpsit nomen. In magins autẽ
operib contingit aliquos deficere qr
nointendunt quomodo magna ope¬

Expanded text:
est circa magnos sumptus, si faciest circa magnos sumptus, si faciens eos, multas habeat facultates: et etiam circa mediocres, si faciens sumptus illos, mediocriter facultatibus abundet. Sed si sumptus non considerentur secundum se, sed ut proportionantur facultatibus: sic liberalitas semper est circa mediocres sumptus. Nam sicut parvi sumptus sunt mediocres et proportionati pauperibus: sic magni, sunt mediocres, et proportionati divitibus. Cum ergo liberalitas non respiciat sumptus facultatibus, se extendit ad quascunque facultates: quia etiam in medious facultatibus difficile est bene se habere in illis. Magnificentia vero, respiciens sumptus ut sunt decentes operibus, non respicit quaecunque opera: quia non est difficile facere decentes sumptus in quibusque operibus, sed in magnis. Ideo magnificentia a magnis operibus sumpsit nomen. In magnis autem operibus contingit aliquos deficere, quia non intendunt quomodo magna ope
Abbreviated transcription (Latin):
litas. Ideo dicitur ẽẽ liberalitas circa
mediotres sumptus nõ secundum
se s pei comparatõnem ad dancem
⁊ ad facientem sumptus. iõ largi¬
cor multorum posset ẽẽ auaius si
illa multa nõ equarentur faculta¬
tibus dantis. Dicebatur enim
supra nõ esse liberalitaitem inmul¬
titudine datorum. liberalis gͦ ad eqͣt
dationes ⁊ sumptus facultatibus. s
magnificus uult proportionaie sũ¬
ptus operibus. Uñ ⁊ nomẽt accipit
ab ip̃a enim factione ⁊ ab ip̃o oꝑere.
denominatur magnificentia. dicit᷑
enim magnificus quasi magna fa¬
ciens. Inde est ergo quod quia inqͦ¬
ciiq statu homo sit ⁊ quascunq
facultates hãt siue multas siue me¬
diocres. difficile est bene uti illis et
bene equare sumptus facultatibus¬
equaliter. Ideo liberalitas se extẽdit
ad mediocres sumptus. sumptus
enim uel possunt considerari scd̃m
tur facultatib. si autem considerent᷑
secundum se sumptus sic liberalitaᷤᷤ

Expanded text:
litas. Ideo dicitur esse liberalitas circa litas. Ideo dicitur esse liberalitas circa mediocres sumptus, non secundum se, sed per comparationem ad dantem, et ad facientem sumptus. Ideo largior multorum posset esse avarus, si illa multa non aequarentur facultatibus dantis. Dicebatur enim supra non esse liberalitatem in multitudine datorum. Liberalis ergo adaequat dationes, et sumptus facultatibus. Sed magnificus vult proportionare sumptus operibus: unde et nomen accepit. Ab ipsa enim factione, et ab ipso opere denominatur magnificentia. Dicitur enim magnificus, quasi magna faciens. Inde est ergo, quod quia in quocunque statu homo sit, et quascumque facultates habeat, sive multas, sive mediocres: difficile est bene uti illis et bene aequare sumptus facultatibus. Ideo liberalitas se extendit ad mediocres sumptus. Sumptus enim, vel possunt considerari secundum tur facultatibus. Si autem considerantur sumptus secundum se: sic liberalitas
Abbreviated transcription (Latin):
icebatur supra circa sumptus
duplicem ẽẽ uirtutem unam
que respicit moderatos sumptus quã
liberalicatem uocant aliam que res-¬
picit sumptus magnos quam mag¬
inficentiam nominant. s cum ma¬
gis ⁊ minus nõ uideantur mag diu̾¬
sificare sp̃em ⁊ naturam rerum ut
distingui magnificencia aliberalita¬
te per hoc quod hec est cirta magnos
sumptus. illa uero cuta medioctes.
Sciendum ergo quod de ratione
iurtutis est quod sit circa bonum ⁊
difficile. quare tum inmaiorib sũp¬
tibus reperiatur sp̃alis bonitatis et
difficultatis que nõ reperitur inme¬
diocrib sumptib dͥ debet magnani¬
mitatem que est circa magnos sũp¬
tus ẽẽ urtutem aliam aliberalitate
que est circa mediocres uel. Possu¬
mus dit̾e quod sumptus ad duo cõ¬
parari possunt. indelicet ad faculta¬
tes eius qui facit sumptus ⁊ ad oꝑa
inque illi sumptus expenduntur
Erit ergo cuta peccumam duplex
uirtus una que equat dationes et
expensas faculcatibus ⁊ hec est libera.¬

Expanded text:
icebatur supra, circa sumptus duplicem esse virtutem. Unam, quae repsicit moderatos sumptus, quam liberalitatem vocant. Aliam, quae respicit sumptus magnos, quam magnificentiam nominant. Sed cum magis, et minus non videantur diversificare speciem, et naturam rerum, utdistingui magnificentia a liberalitate per hoc, quia haec est circa magnos sumptus, illa vero circa mediocres. Sciendum ergo quod de ratione virtutis est, quod sit circa bonum, et difficile. quare cum in maioribus sumptibus reperiatur specialis ratio bonitatis et difficultatis, quae non reperitur in mediocribus sumptibus, dici potest magnanimitatem quae est circa magnos sumptus, esse virtutem aliam a liberalitate, quae est circa mediocres. Vel possumus dicere, quod sumptus ad duo comparari possunt. videlicet, ad facultates eius qui facit sumptus, et ad opera in quae sumptus illi expenduntur. Erit ergo circa pecuniam duplex virtus. Una, quae aequat dationes, et expensas facultatibus: et haec est libera
Abbreviated transcription (Latin):
xime decet eos liberales ẽẽ ¶Spectatã
ad liberalem primo respicere quanti¬
tatem datiut nõ det plus uel muuiᷤ
quam debeat. Secundo debet respi¬
c̾e quib debet ut nõ det quibus nõ
oz. et tertio uidendum est cuius gr̃a
det ut det bom gr̃a: nõ propt̾ aliquã
aliam causam. reges aũt ⁊ princip̃
uix possunt deuiare aliberalitate ĩ
dando plus. quia magnitudo expen-¬
sarum uix põt extedere magnitudi¬
nem reddituum. Inmo si contingat
liberalem dare plus quam debeat ut¬
uult pħs moderate tristabitur. nã
magis grauatur liberalis si det mi-¬
nus quam debeat uel si nõ expendat
ubi oportet quam si expendet ubi ñ
oportet ¶ Deuiant gͥ aliberali¬
tate reges et principes indando qui¬
bus nõ o uel ut cuius gr̃a nõ opor¬
tet. dant enim ut pħis ait. histͥoni¬
bus uel adulatorib uel aliis quib
nõ o dare quia magis deceret eos
ẽe pauperes quam diuites. sic ⁊ dãt

Expanded text:
xime decet eos liberales esse. Spectat autem xime decet eos liberales esse. Spectat autem ad liberalem primo respicere quantitatem dati, ut non det minus, vel plus, quam debeat. Secundo debet respicere quibus det, ut non det quibus non oportet. Tertio videndum est cuius gratia det, ut det boni gratia, non propter aliquam aliam causam. reges enim et principes vix possunt deviare a liberalitate in dando plus, quia magnitudo expensarum vix potest excedere multitudinem reddituum. Imo si contingat liberalem dare plus quam deus, moderate tristabitur. Nam magis gravatur liberalis, sit det minus quam debeat, vel si non expendat ubi oportet, quam si expendat ubi non oportet. Deviant autem a liberalitate reges, et principes in dando quibus non oportet, vel cuius gratia non oportet. Dant enim ut Philosophus ait histrionibus, adulatoribus, vel aliis, quibus non oportet dare: quia magis deceret eos esse pauperes, quam divites. Sic etiam dant
Abbreviated transcription (Latin):
ros: restat ostende quod deceat eos
ẽẽ largos. ẽẽ liberales ⁊communi¬
catiuos. ħ emi uirtus que est ẽẽ¬
circa sumptus per quandam simi¬
litudinem dicitur largitas. liberali¬
tas ⁊ communicabilitas. largitas
enim dẽ ad similitudinem uasoꝵ
uasa enĩ hñtia os artum nõ hñde
largus: quia ad modum largiua¬
sis hñde enittit que continet. Cũ
gͦ tanto deceat fontem hr̃e os lar¬
gius quanto ex eo plures partiti¬
pare delent tanto decet regem lar¬
giorem ẽẽ quanto influentia eĩ
ad plures extendenda est quã in
tes ea dũr ad similitudinem libe¬
rorum. auari enm nõ sunt libeci
s sunt serui peccunie. quare siin¬
decens est reges et principes esse s̾¬
uos conueniens est esse eos libera¬
les ¶ Tertio huiusmodi uirtus
dicitur commnunicabilitas quia
na per quam commnunitatõnem ab a¬
lus potissime diliguntur. Nam libera¬
litas sunt potissime amabiles. quare
si maxime decet reges et principes eẽ
dilectos ab huis qui sunt iuregno ma-¬

Expanded text:
ostendere, quod deceat eos esse largos, liberales, et communicativos. Haec enim virtus, quae est circa sumptus, per quandam similitudinem dicitur largitas, et liberalitas, et communicabilitas. Largitas enim dicitur ad similitudinem vasorum. Vasa enim habentia os artum, non abunde icitur largus: quia ad modum largi vasis abunde emittit quae continet. Cum ergo tanto deceat fontem habere os largius, quanto ex eo plures participare debent: tanto decet regem largiorem esse, quanto influentia eius ad plures extendenda est, quam intes ea sunt ad similitudinem liberorum. Avari non sunt liberi, sed sunt servi pecuniae. Quare si indecens est reges, et principes esse servos, conveniens est eos esse liberales. Tertio huiusmodi virtus dicitur communicabilitas: quia na, per quam communicationem ab aliis potissime diliguntur: nam liberales sunt potissime amabiles. Quare si maxime decet reges et principes, ut sint dilecti ab iis qui sunt in Regno, ma
Abbreviated transcription (Latin):
dignas ⁊ circa se ip̃m. ¶Ostenso
quid est magnificentia ⁊ curtaque
lit ẽẽ de leuip quomo dopossumuᷤ
nos ip̃os magnificos facere nam
sicut liberalitas plus contrariat᷑
auaritie quam prodigalitati sicut
magnificentia plus contranatur
ꝑuificentie quam consumptõni
Ios ergo ip̃os si facultas assit
fatiemus magnificos declinando
ad consumptõnem ut ẽt in mag¬
ins operibus potius superhabim¬
dent sumptus ꝙͣ deficiant. Capi¬
bile est reges ⁊ penicipes ee ꝓuifit̾ ⁊
quod deret eos ẽe magnificos.

Expanded text:
m. Ostenso quid est magnificentia, et circa quae habet esse: de levi patet, quomodo possumus nosipsos magnificos facere. Nam sicut liberalitas plus contrariatur avaritiae, quam prodigalitati: sic magnificentia plus contrariatur parvificentiae, quam consumptioni. Nos ergo ipsos si facultas adsit faciemus magnificos, declinando ad consumptionem, ut etiam in magnis operibus potius superabundent sumptus, quam deficiant. bile est, reges et principes esse parvificos, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enim tales quasi bestie insen¬
sate aggredientes bellum nõ cognos¬
centes adu̾sarioꝵ potentiam. ¶ sep¬
tima fortitudo dr̃ uirtuosa. ut cum
aͥs nõ coactõne uel furore uel pp̃ ex¬
pienciam uł propt̾ ignorantiam a¬
aggreditur bellum s propt̾ bonum ⁊
ex elc̃one. Reges gͦ ⁊ principes licet
has maneries forti ͫ scre debeant ut
cognoscant qualiter ppꝰ. suus fortis
est ⁊ quomodo possunt cum aduer¬
sarus bellare ip̃i tñ debent ẽẽ fortes
fortitudine uirtuosa ut nõ exponãt
suam gentem periculis bellicis. nisi
hẽant iusta bella ⁊ nisiuideant ma¬
gnum bonum patrie uel regui qd̃
ex tali bello consequi possit.Capi¬
⁊ cirta que ht̃ ẽẽ ⁊ que sunt spẽs eiꝰt
quomodo ip̃os possumus face pẽudẽ

Expanded text:
. Sunt enim tales quasi bestiae insen. Sunt enim tales quasi bestiae insensatae aggredientes bellum, non cognoscentes adversariorum potentiam. Septima Fortitudo dicitur virtuosa. ut cum aliquis non coactione, vel furore, vel propter experientiam, vel propter ignorantiam aggreditur bellum: sed propter bonum, et ex electione. reges ergo et principes licet has maneries fortitudinum scire debeant, ut cognoscant qualiter populus suus fortis est, et quomodo possunt cum adversariis bellare: ipsi tamen debent esse fortes fortitudine virtuosa, ut non exponant suam gentem periculis bellicis, nisi habeant iusta bella, et nisi videant magnum bonum patriae vel regni, quod ex tali bello consequi possit.et circa quae habet esse, et quae sunt species, et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
furorem s propt̾ bonum. Inmo si ex
furore quis pugnam aggrediatur:
inueniens resistentiam. pugnam
nõ sustinet. qr qui fit int̾pidus prop¬
ter furorem transquillato furore ĩ¬
cipit timere ⁊ nõ sustinet bellum s
arripit fugam. ¶Quinta fortitu¬
do est consuetudinalis aliqui enim
quia plurib bellis fu̾nt inquibus
forte lene accidit eis exhac consu¬
etudine assumunt quam᷑ spẽ uicto¬
rie ⁊ accipiunt quandã audaciam
bellandi. tales ergo fortes ẽẽ bñr qr
aggrediuntur pugnam sperantes
deuictoria ⁊ nõ credentes ad mali
pati nõ tũ u̾e fortes sunt qr si iu¬
ueniant resistenciam ⁊ contra sꝑa¬
ta malum aliꝙ patiantur fugiũt.
¶Sexta fortitudo dr̃ ẽẽ bestiał
ut cum as ignoraus fortitudinẽ
ad u̾sari bellat ut puta sih̾itantes
inseptẽcone sunt fortes ⁊ audaces.
Inm̾edie uero sũt debiles ⁊ timi¬
d. aggredientes pugnam cum
septentͥonalib credendo eos ẽẽ meridi

Expanded text:
furorem, sed propter bonum. immo si ex furorem, sed propter bonum. immo si ex furore quis pugnam aggrediatur, inveniens resistentiam, pugnam non sustinet; quia qui sit intrepidus propter furorem, tranquillato furore, incipit timere, et non sustinet bellum, sed arripit fugam. Quinta Fortitudo est consuetudinalis. Aliqui enim. quia in pluribus bellis fuerunt, in quibus forte bene accidit eis, ex hac consuetudine assumunt quandam spem victoriae, et accipiunt, quandam audaciam bellandi. Tales ergo fortes esse videntur, quia aggrediuntur pugnam, sperantes de victoria, et non credentes aliquid mali pati: non tamen vere fortes sunt, quia si inveniant resistentiam, et contra sperata malum aliquod patiantur, fugiunt. Sexta fortitudo dicitur esse bestialis, ut cum aliquis ignorans fortitudinem adversarii, bellatur. utputa si habitantes in septentrione sunt fortes, et audaces, in meridiano vero sunt debiles, et timidi, aggredientes pugnam cum septentrionalibus, credentes eos esse meridio
Abbreviated transcription (Latin):
de suo ex̾titu hr̃et materiam fugiẽ¬
di omnes naues confregit ¶Ter
ꝑientiam quam hñc de bellis mul¬
ta aggrediuntur que uñr ẽẽ terri¬
bilia. nam ut dicit uegetiꝰ in libro
de re militari. nullus atcemptare
dubitat quod se rene didiscisse con¬
fidit. Utñs enim aliquos audien¬
tes solum strepitum armorum fu¬
giunt nesciences discuere que sũt
periculosa inbellis ⁊ q̃ nõ. milites¬
u̾o bellorum exꝑti confidentes de sua ex¬
perientia ⁊ conostentes bellorum peri¬
cula: aggrediuntur aliqua terribilia
ut iudicentur ẽẽ fortes nõ tamen pp̃
hoc proprie fortes sunt. nam cũ ado
ĩualescit bellum quod excedat eorum
exꝑienciam infugam conuertũtur.
¶Quarta fortitudo dr̃ furiosa
uam aliqui propter furorem ⁊ passio¬
nem inqua existunt alũ aggrediũ¬
tur pugnam ita ut iudicentur fortes
nõ tamen proprie tales fortes exis¬
tunt quia fortitudo uera aggredit᷑
pugnam ut ph̾s innuit nõ propt̾

Expanded text:
de suo exercito haberent materiam fugiende suo exercito haberent materiam fugiendi, omnes naves confregit. Tertperientiam quam habent de bellis, multa aggrediuntur, quae videntur esse terribilia. Nam ut dicit Vegetius in libri De re militari. Nullus attentare dubitat, quod se bene didicisse confidit. Videmus enim aliquos audientes solum strepitum armorum fugiunt, nescientes discernere quae sunt periculosa in bellis, et quae non. Militeero bellorum experti, confidentes de sua experientia, et cognoscentes bellorum pericula, aggrediuntur aliqua terribilia, ut iudicentur esse fortes. Non tamen propter hoc proprie fortes sunt, nam cum adeo invalescit bellum, quod excedat eorum experientiam, in fugam convertuntur. Quarto Fortitudo dicitur furiosa. Nam aliqui propter furorem, et passionem in qua existunt, aliquando aggrediutur pugnam, ita ut iudicetur fortes: non tamen proprie tales fortes existunt, quia fortitudo vera aggreditur pugnam ut Philosophus innuit non propter
Abbreviated transcription (Latin):
Recte autem ħ fortitudo dr̃ cuilis.
quia inter concines. ⁊ notos quilz
maxime fugit oꝓpbria ⁊ querit ho¬
nores. Uĩns enĩ aliquos cum sint
in ignotis partib conmittere aliqͣ tͣ¬
pia que uiter concines ⁊ notos nul¬
latenus attẽptarent. ¶ Setunda
fortitudo dr̃ seruilis ⁊ hec peior est ꝙͣ
prima ut cum aͥs nõ ut uitet oꝓp¬
bria ul̃ ut consequatur honores.
S timore pene uł aliqua ncc̃itate
ductus aggreditur pugnam. hͦ m̃o młti
croiauoꝵ timentes hectorem fortes etãt
nam pħ̾s ait hectorem statuisse. ꝙ siqͥs
troianorum sine bello fug̾ẽt. talicer
aptaretur quod nõ ẽẽt sufficiens fu¬
gare canes. ad hanc fortitudinemiu¬
dicunt populum ducesi et ex̾citus sta¬
tuendo penam fugiꝰ faciendo foneas
ne possit ex̾citus fugere sed quandã
nc̃citate bellare cogatur. hoc aut mͦ
fortitudinem. nam cum nauigus q
toto suo ex̾citu transfretaret nequis

Expanded text:
Recte autem haec Fortitudo dicitur civilis: Recte autem haec Fortitudo dicitur civilis: quia inter concives, et notos quis maxime fugit opprobria, et quaerit honores. Videmus enim aliquos, quum sunt in ignotis partibus, committere aliqua turpia, quae inter cives et notos nullatenus attentarent. Secunda Fortitudo dicitur servilis, et haec peior est, quam prima: ut cum aliquis non ut vitet opprobria, vel ut consequatur honores: sed timore poenae, vel aliqua necessitate ductus aggreditur pugnam. Hoc modo multi Troianorum timentes Hectorem fortes erant. Nam Philosophus ait Hectorem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello fugeret, taliter aptaretur quod non esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducunt populum Duces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, sed quadam necessitate bellare cogatur. Hoc autem mFortitudinem. Nam, cum navigiis, et cum toto suo exercitu transfretaret, ne aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
timores ex oñti aũt est circa aliaꝑ
icula ⁊ inmoderãdo audatias ⁊ in ag¬
grediendo puguantes. Tertio decla¬
tum fuit quomodo possumus face̾
nos ip̃os fortes qr maxime hoc faci-¬
mus declinando magis ad audatiã
que nõ tantum repugnat fortitu¬
quot sunt spẽs fortitudinis ⁊ ẜ qm¬
fortitudinem decz reges ⁊ pͥncipes ẽẽ¬
ries fortitudinis. Prima est forti¬
tudo ciuilis. Secunda seruilis. Ter¬
cia militaris. Quarta furiosa. Q¬
uinta consuetudinalis. Sexta bes¬
tialis.⁊ seꝑtima fortitudo est uirtu¬
osa. ¶Fortitudo enim cuulis ͤ qñ
honorem adipisci aggreditur aliq
apud illas gentes apud quas timi¬
di inhonorati sunt. fortes uero ho
Ecttor fortis erat quitimens incre¬
pationes polimadis aggrediebat᷑
terribilia. Dicebat emm quod
si sugeret polimadas quierat ex
parte adu̾sa. Primũ sibi increpatõ¬
dicebat enĩ ꝙ si nõ strenue bella¬
ret ector laudans se introianis di¬
ceret dyomedẽ ab eo deuictum esse.

Expanded text:
ediendo: et timiditati, quae deficit: semper et in moderando audacias, et in aggrediendo pugnantes. Tertio declaratum fuit, quomodo possumus facere nos ipsos fortes: quia maxime hoc faciemus, declinando magis ad audaciam, quae non tantum repugnat fortituQuot sunt species fortitudinis, liter attingere medium inter audaries Fortitudinis. Prima, est Fortitudo civilis. Secunda servilis. Tertia, militaris. Quarta, furiosa. Quinta, consuetudinalis. Sexta, bestialis. Et septima, est Fortitudo virtuosa. Fortitudo enim civilis est, honorem adipisci, aggreditur aliquod apud illas gentes , apud quas timidi inhonorati sunt, fortes vero honophus ait Hector fortis erat, qui timens increpationes Polydamantis, aggrediebatur terribilia. Dicebat enim quod si fugeret, Polydamas, qui erat ex parte adversa, primum sibi increpatioDicebat enim quod si non strenue bellaret, Hector laudans se in Troianis diceret Diomedem ab eo devictum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
nes corporales fugit. Insensibilitas gͦ
est ultra quam ratio dictet fugere de
endo. nam quiadõ abstineret acibo
⁊ potu ⁊ alicitis delectatõnib senͭ qͣs
cum tali abstinencia eius natura
stare nõ posset quia huius contrari¬
um recta ratio dictat: uirtuo sus di¬
ci nõ poss. Patet gͥ quid est teperã¬
cia. Nam sicut fortitudo est reprimẽ
timores ⁊moderans audatias int̾
quas fortitudo ip̃a ht̃ ẽẽ sic tempe¬
rancia est reprimens delectatõnes
sensibiles ⁊ moderans insenͭ ͦ inter¬

Expanded text:
nes corporales fugit. Insensibilitas ergo nes corporales fugit. Insensibilitas ergo est ultra, quam ratio dictet, fugere deendo. Nam qui adeo abstineret a cibo et potu, et a licitis delectationibus, quod cum tali abstinentia eius natura stare non posset, quia huius contrarium recta ratio dictat, virtuosus dici non posset. Patet igitur quid est temperantia. Nam sicut fortitudo est reprimens timores, et moderans audacias, inter quas ipsa fortitudo habet esse: sic temperantia est reprimens delectationes sensibiles, et moderans insensi
Abbreviated transcription (Latin):
titudo ergo ⁊ temperancia int̾ prĩ¬
cipales uirtutes computari debent.
Est autem fortitudo prin ͤ temperã¬
cia quia fortitudo magis ordinat᷑
ad bonum comnume ut ad tuitõm
regni. uel adefentõnem patrie: tem¬
perancia uero magis ordinatur.
ad bonum proprium ut ad mode¬
racõnem sui ip̃ius. bonũ aũt com¬
mune diuinius est bono proprio
¶Postquam diximus deprridẽ¬
ciã que est principalior quã iustĩa
⁊ de iusticia que est principalior for¬
titudine ⁊ de fortitudine que est pͥn¬
cipalior temperancia: Restat dr̃e
de ip̃a tempãtia que inter uirtutẽ
principales ultimum gradum te¬
net. Sciendum ergoq sicut for¬
titudo media est inter timores et
audatias qr qui omnia tuet ñ
est fortis nec qui omnia audet s
qui timet timenda ⁊ audet audẽda
sit temperancia meͣ. est inter delectatõ¬
nes ⁊ in sensi ͭ ͤᷤ uocamus autem insẽ¬
sibilem ⁊ agg̾stem. quionines delectatõ¬

Expanded text:
titudo ergo et Temperantia inter printitudo ergo et Temperantia inter principales virtutes computari debent. Est sutem Fortitudo principalior Temperantia, quia Fortitudo magis ordinatur ad bonum commune, ut ad tuitionem regni, et ad defensionem patriae. Temperantia vero magis ordinatur ad bonum proprium, ut ad moderationem sui ipsius. Bonum autem commune divinius est bono proprio. Postquam ergo diximus de Prudentia, quae est principalior quam Iustitia: et de Iustitia, quae est principalior Fortitudine: et de Fortitudine, quae est principalior Temperantia. Restat dicere de ipsa Temperantia, quae inter virtutes principales ultimum gradum tenet. Sciendum ergo, quod sicut Fortitudo media est inter timores, et audacias: quia qui omnia timet, non est fortis, nec qui omnia audet: sed qui timet timenda, et audet audenda. Sic Temperantia, media est inter delectationes, et insensibilitates. Vocamus autem insensibilem et agrestem, qui omnes delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
prudencia est in intellectu. Iusticia
est inuoluntate. urtutes autem
mobͣiles sunt inapetitu sensitiuo
ut in irascibili ⁊ concupiscibili. ap¬
petitus aũt sensitinus deficit auo¬
luntate ⁊ intellectu. ideo prudencia
⁊ iusticicia sunt uirtutes princip᷑io¬
res. Est aũt prudencia princi iusti¬
cia. qr ip̃a est directiua om̃i aliaꝵ
uirtutum fortitudo aũt ⁊ tempe¬
rancia licet nõ sirit adeo principaileᷤ
sicut prudencia ⁊ iusticia tñ inter uͥ¬
tutes printipales computãtur. Nã
iurtutes moderautes passionem. du
uel obsistunt rõni. quia alliciut nõ
ad id quod rõ uetat uel ut superius
dicetatur. obsistunt ei quia retrahũt
nos ab eo quod ratõ dictat. Inter
cetera autem que possunt nos retͣ¬
lere abono rationis. sunt timores bel¬
li ⁊pericula mortis. circa que est for¬
titudo sic etiã inter cetera alliciẽtia
nos ad id quod rat̾o uetat sunt ue¬
nerea ⁊ delectabilia secundum gus¬
tum. crta que est temperãcia. for¬

Expanded text:
Prudentia est in intellectu, Iustitia in voluntate. Virtutes vero morales sunt in appetitu sensitivo, ut in irascibili, et concupiscibili. Appetitus autem sensitivus deficit a voluntate, et intellectu. Ideo Prudentia et Iustitia sunt virtutes principaliores. Est autem Prudentia principalior Iustitia; quia ipsa est directiva omnium aliarum virtutum. Fortitudo autem, et Temperantia, licet non sint adeo principales, sicut Prudentia et Iustitia: tamen inter virtutes principales computantur. Nam virtutes moderantes passionem, dupvel obsistunt rationi, et alliciunt nos ad id quod ratio vetat: vel ut supra dicebatur obsistunt ei, quia retrahunt nos ab eo quod ratio dictat. Inter caetera autem, quae possunt nos retrahere a bono rationis, sunt timores belli, et pericula mortis, circa quae est Fortitudo. Sic etiam inter caetera allicentia nos ad id quod ratio vetat, sunt venerea, et delectabilia secundum gustum, circa quae est Temperantia. For
Abbreviated transcription (Latin):
ris per quã apprehendimus mortẽ¬
iuolentam. mori enim per egritudi¬
nem uł per aliquem alium modũ
uõ sic mͣ repugnare nature corporis
sicut mors bellica per quam corpus
mutilatur ⁊ inciditur : Est gͥ uir¬
tus fortitudinis principaliter cirta
pericula bellica. Ex consequenti ã
est cuta pericula alia propt̃ quod
dicetur fortis utiq qui inpauidus ẽ
cirta bonam mortem ⁊ maxime
cirta eam que est secundum belł.
ad huc ⁊ in mari ⁊ in egritudim¬
bus intimidus est qui est fortis.

Expanded text:
ris, per quam maxime apprehendimus vris, per quam maxime apprehendimus violentam mortem. Mori enim per aegritudinem, vel per aliquem alium modum, non sic videtur repugnare naturae corporis, sicut mors bellica, per quam corpus mutilatur, et inceditur. Est igitur virtus Fortitudinis principaliter circa pericula bellica: ex consequenti autem est circa pericula alia. Propter quod dicetur utique fortis, qui impavidus est circa bonam mortem, et maxime circa eam quae est secundum bellum. Sed adhuc et in mari, et in aegritudinibus intimidus est, qui est fortis.
Abbreviated transcription (Latin):
tudmnes intrinsecus latent. nes s
sentimus peritula maris. Situt
pericula bellita. nec extactu aque
sit sentimus uelymaginanur le¬
sionem sicut ex tactu gladii. peri¬
cula ergo bellica tumqr manifes¬
ta sunt. tum ⁊̃ qr maxime senciũ¬
tur. ⁊ ymaginamur ea maxime
dolorem inferre. difficiliora sunt
ad sustinendum quam alia ¶ Sẽ¬
cundo talia difficilius sustinemꝰ
quam alia nõ solum quia sunt mag̃
manifesta ⁊ doloris illatĩa. S⁊ qr yma¬
giamur quod per fugam ea de facilim
tate possumus. nõ enim sic per fugã
nitare possumus egritudines. qr cum
egritudo sit aͥd innob̃ existens per fu
durare ⁊ sustinere pericula illa que per
fugam uitare possumus quam ea ad
que sustinenda nccitamur eo quod per
fugam ea uitare nõ possumus. Diffi¬
cilius gͥ sustinentur pericula bellicaqͣ
alia. ¶ Tertio peritula bellica difficiliꝰ
lendimus mortem uiolentam cum
mors ibi illata sit per mutilatõnem
membrorum ⁊ per intisuram corpo¬

Expanded text:
itudines intrinsecus latent; nec sic itudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum quia manifesta sunt, tum etiam, quia maxime sentiuntur, et imaginamur ea maxime dolorem inferre, difficiliora sunt ad sustinendum, quam alia. Secundo, talia difficilius sustinemus, quam alia, non solum, quia sunt magis manifesta, et doloris illativa. sed quia imaginamur quod per fugam ea de facili vitare non possumus. Non enim sic per fugam vitare possumus aegritudines: quia cum aegritudo sit aliquid in nobis existens, per fugdurare, et sustinere pericula illa quae per fugam vitare possumus, quam ad quae sustinenda necessitamur, eo quod per fugam ea vitare non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius ehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata sit per mutilationem membrorum, et per incissuram corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ de leui aggrediuitur bellum. Sedcũ
aggressi fuerint sustinent ⁊ tollerant
peritula belloꝵ. Cum gͥ itus sit tcͣ
bomun ⁊ difficile qr difficiliora ⁊ ter¬
ribiliora sunt pericula bellica quam
alia ⁊ ⁊̃ quia mpericulis bellitis diffi¬
cilius est reprimere tĩores quam mo¬
derare audatias. ¶Rursus uero
quia in audendo nõ tam difficile est
aggredi pugnam sicut sustinere et
tollerare pugnantes. fortitudo que
est uirtus ccͣ pericula principalius
itula alia. ⁊ principalius est in repͥ¬
mendo timores contingentes cir¬
ca peritula talia quam inmoderan¬
do audatias circa ip̃as. sit ⁊̃ principa¬
lius est huius urtus insustinendo
pugnantes quam maggrediendo
eos.¶Quodaũt pericula bellica dif
tinendum quam pericula alia tri¬
plici uia ostendi põt. primo quia
hu̾ius pericula sunt magis pre otu¬
lis ⁊ magis sentiuntur quam alia
nõ enim sic aperte app̾hendinius
mortem cum egrotamur. quia egͥ¬

Expanded text:
non de levi aggrediuntur bellum, sed cum non de levi aggrediuntur bellum, sed cum aggressi fuerint, sustinent, et tolerant pericula bellorum. Cum igitur virtus sit circa bonum, et difficile quia difficiliora, et terribiliora sunt pericula bellica, quam alia: et etiam quia in periculis bellicis difficilius est reprimere timores, quam moderquia in audendo non tam difficile est aggredi pugnam, sicut tolerare, et sustinere pugnantes. Fortitudo, quae est virtus circa pericula, principaliusicula, principalius est in reprimendo timores contingentes circa pericula talia, quam in moderando audacias circa ipsa. Sic etiam principalius est huiusmodi virtus in sustinendo pugnantes, quam in aggrediendo eos. Quod autem pericula bellica sint tinendum, quam pericula alia: triplici via ostendi potest. Primo, quia huiusmodi pericula sunt magis prae oculis, et magis sentiuntur quam alia. Non enim sic aperte apprehendimus mortem, cum agrotamur: quia aegr
Abbreviated transcription (Latin):
audere audenda erit ergo fortitudo
uurtus quedam reprimens timores
⁊ moderans audatias. reprimit enĩ
fortitudo timores ne pereos quis re¬
tralatur ab eo qͦ rõ dcãt. Moderat
autem audatias ne quis audendo ⁊¬
aggrediendoatur quod ratõ uetat.
¶Wiso quid est fortitudo. Res¬
tat uidere circa que ẽẽ hãt talis uir¬
tus. Sciendum gͥ quod tiniere et
audere proprie respiciunt pencula
nullus autem timet niñ y magi imi
periculosum. Periculorum auͣt
quedam sunt bellica quedam ex a¬
liis causis. Exponimur aũt peri¬
culis nõ solum in bellis s ⁊̃ in ma¬
ri ⁊ megritudinib ⁊ in alus cuta
que contingit ẽẽ pericula. Rursus
mpeticulis bellorum diuersi diũ¬
simode se hñt nam quidam timẽt
quidam audent. audentes ⁊̃ diuer¬
sificantur: nam quidam de leui a¬
ggrediuntur bellorum pericula.
Sed cum aggressi ea sunt. si inue¬
nert resistenciam nõ sustinent
s fugam arripiunt. quidam aũt

Expanded text:
audere audenda. Erit igitur Fortitudo audere audenda. Erit igitur Fortitudo virtus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimit enim Fortitudo timores, ne per eos quis retrahatur ab eo, quod ratio dictat. Moderat autem audacias, ne quis audendo aggrediatur, quod ratio vetat. Viso quid est Fortitudo, restat videre circa quae esse habeat talis virtus. Sciendum igitur, quod timere, et audere, proprie respiciunt pericula. Nullus autem timet, nisi imagineturpericulosum. Periculorum autem quaedam sunt bellica, quaedam autem ex aliis causis. Exponimur autem periculis non solum in bellis, sed etiam in mari, et in aegritudinibus, et in aliis circa quae convenit esse pericula. Rursus in periculis bellorum homines diversimode se habent. Nam quidam timent: quidam audent. Audentes etiam diversificantur. Nam quidam de levi aggrediuntur bellorum pericula: sed, cum aggressi sunt ea, si invenerit resistentiam, non sustinent, sed fugam arripiunt. Quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ põt inferri plurib nocumentum.¬
¶ Esset añt ulterius declanͣdum qͦ¬
modo reges ⁊ principes possent ius¬
quomodo debeant iusticiam obser¬
uare. Sed intertio libro ubi aget᷑
quomodo regnum iuste regi debe¬
at plenius ostendetur. Capitulũ¬
xxui. qui d est fortitudo ⁊ circa que
ht ẽẽ ⁊ quomodo possumus facẽ¬
nos ip̃ps fortes.¬
irca quodcunq contingit
pectare. ⁊ bene agere oz da¬
re uututem aliquam per quam re¬
cimores ⁊ audacias contingat ali¬
qũe se hẽe recte ⁊ nõ recte o dare uͥ¬
tutem aliquam tuta timores et
audacias. acc̃it enim aliquos timete ti¬
menda ⁊ nõtimenda. Sunt enim ali¬
qui a deo panidi quod cursitantes mu¬
res timent aliqui ⁊̃ adeofatue auda¬
ces ut ⁊̃ dm̃ nõ timeant quod nõ est
fortitudinis s insanie. propt̾ quod pꝰ
magnorum morum scribitur. Siqͥs
ualde inpaiidus existat ꝙ dm̃ nõ
timeat nõ est fortis s insanis. Spec¬
tat gͥ ad fortem tiniere timenda ⁊

Expanded text:
ntum. Esset autem ulterius declarandum, quomodo reges, et principes possunt Iusquomodo debeant Iustitiam observare. Sed in tertio libro, ubi agetur quomodo Regnum iuste regi debeat, plenius ostendetur. Quid est Fortitudo, et circa quae habet esse, et quomodo possumus nos ipirca quodcunque contingit peccare, et bene agere, oportet dare virtutem aliquam, per quam retimores, et audacias contingat aliquem se habere recte, et non recte, oportet dare virtutem aliquam circa timores, et audacias. Accidit enim aliquos timere timenda, et non timenda. Sunt enim aliqui adeo pavidi, quod circunstantes muros timent. Aliqui vero adeo fatue audent, ut etiam Deum non timeant, quod non est Fortitudinis, sed insaniae. Propter quod I. Magnorum moralium scribitur, quod si quis valde impavidus existat, quod Deum non timeat, non est Fortis, sed insanus. Spectat igitur ad fortem timere timenda, et
Abbreviated transcription (Latin):
entib exc̾iora bona mordine ad a¬
luid bona aũt exteriora uel sunt
utilia ut peccuma ⁊ diuicie ⁊ om̃ia
que nũmisiate mensurari posst̾.
uel sunt honesta ut honores. Pri¬
mo gͦ dicemus de uitutib respi¬
bona ucilia ⁊ post ea de respicientib bo¬
na honesta. Incipit enim nr̃a cognitõ
asensu. cum ergo bona utilia sensibili¬
ora sunt quam honestam prius deter¬
minanduumn est de uirtutibz respicien¬
tib bona utilia ¶Circa autem bo¬
na utilia ut det̾minari ht quarto e¬
th̾. est duplex nirtus. liberalitas et
magnisicentia. lee enimdue iurtu¬
tes respiciunt sumptus ⁊peccuniã.
Sed ñõ eodem modo. nã liberalitas
que aliomodo largitas nuncupatur

Expanded text:
entibus exteriora bona in ordine ad aliud. Bona autem exteriora vel sunt utilia, ut pecunia, et divitiae, et omnia quae numismate mensurari possunt: vel sunt honesta, ut honores. Primo ergo dicemus de virtutibus respibona utilia: et postea de respicientibus bona honesta. Incipit enim nostra cognitio a sensu. cum ergo bona utilia sensibiliora sint honestis, prius determinandum est de virtutibis respicientibus bona utilia. Circa autem bona utilia ut determinari habet 4. Ethic. est duplex virtus. liberalitas, et magnificentia. Hae autem duae virtutes respiciunt sumptus, et pecuniam: sed non eodem modo: nam liberalitas quae alio modo largitas nuncupatur
Abbreviated transcription (Latin):
cuta expẽdere ⁊ bñficiare alios quĩ
q rõnib. quam cirta proprios red¬
ditus custodire. liberalitas eñ ut
dictũ est ẽẽ ht ccͣ debrtum usum pͤ¬
cunie. uti aũt peccunia est expendẽ
eam ⁊tribuere eam aliis. Custo¬
dire aũt proprios redditus nõ est
uti peccumia sed magis est acquir̾e
⁊ genetare ip̃am ppõ ꝙ patet libe¬
ralitatem mag̃ ẽẽ circa expẽdete
⁊ cͣcͣ tribu̾e petcu̾iam alus ꝙͣ tirca
proprios redditus custodire. ¶ Se¬
cundo ħ id̃ p. qr ad uirtutẽ printi¬
palius spettat est fac̾e maius loñ
mais aũt bonũ est bene facẽ ꝙͣ
bene pati ⁊ bene opetari quã tuipia
nõ operari. qui añt debite expendit
⁊ alus dona largitur bene facit.
custodiens uero ꝓpͥos redditus et
accipiens peccuniam apropriis
passionib bene patit᷑ ẜ bene recipͣ¬
qr recipit eo modo quo deb. non
usurpans añt aliena nõ opetatur
curpia. Si ergo melus est bene¬
facere quam nõ malefac̾e uelꝙͣ

Expanded text:
circa expendere et circa beneficiare alios, quam circa proprios redditus custodire. Liberalitas enim ut dictum est esse debet circa debitum usum pecuniae. Uti autem pecunia, est expendere eam et tribuere eam aliis. Custidire autem proprios redditus, non est uti pecunia, sed magis est acquirere et generare ipsam. Propter quod patet liberalitatem esse magis circa expendere et circa tribuere pecuniam aliis, quam circa proprios redditus custodire. Secundo hoc idem patet. quia ad virtutem principalius spectat facere maius bonum. Maius autem bonum est benefacere, quam bene pati, et bene operari, quam turpia non operari. Qui autem debite expendit et aliis dona largitur, bene facit. custodiens vero proprios redditus, et accipiens pecuniam a propriis possessionibus, bene patitur sive bene recipit eo modo quo debet. Non usurpans autem aliena, non operatur turpia. Si ergo melius est benefacere, quam non malefacere, vel quam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia fortitudo ⁊ temperancia.
Postquam gͦ diximus de hus qͣtu¬
or uirtutib ⁊ ostendimus quomo¬
do reges ⁊ principes illis mrtutib
decet ẽẽ ornatos. reliquum est per¬
trasire de uirtutib aliis. iurtutes ã
alie uel respicuit ext̾iora bona uł
exteriora mala. si ext̾iora bona. il¬
la uel sunt bona secundum se uelst̃
rona inordine ad aliud. I Irimo
gͦ dicemus de uirtutib respiciͫ ex

Expanded text:
itudo, et Temperantia. Postquam ergo diximus de his quatuor virtutibus, et ostendimus quomodo reges et principes illis virtutibus decet esse ornatos. Reliquum est pertransire ad virtutes alias. Virtutes autem aliae vel respiciunt exteriora bona, vel exteriora mala. Si exteriora bona, illa vel sunt bona secundum se, vel in ordine ad aliud. Primo ergo dicemus de virtutibus respic
Abbreviated transcription (Latin):
paliter ⁊ primo. arca aũt proprios
redditus custodire ⁊ cuca ño accipe
alienos. exconsequenti est. usurpãs
enim bona utilia ⁊ nõ accipiens ea
sicut debet.minus ur̃ auidus peccu¬
nia propt̾ quocd ph̃s .iiͦii. etħ. usu¬
tores dicit ẽe turpia lutra. ⁊ omnes
tales appellat illiberales. alleato¬
res enim ⁊ omnis lusor taxillorũ
illiberalis est. iucratur enim ab
amicis. quibz oz bene fait̾e. Est g
liberalitas cirra nõ accipere uende
nõ debet. nõ tamẽ est circa ħ pricipa¬
liter. nam accipientes unde nõ de¬
bent magis sũt iniusti quam illi¬
berales ut uult̾ ph̃s .iiiͦi. ech̃. qua¬
re nõ est liberalitas principaliter
circa nõ accipere unde nõ debet. nec
t̃ quod unũꝙ ꝙ tale ⁊ illud mag̃
siem̃ liberalis consertans propri¬
os redditus ⁊ accipiens uñ debet
ħ idõ facit ut possit ex propriis ted¬
ditib debitos sumptus fucere et
cipendere sicut debet. merito liberalitas
principalius est mexpendendo ⁊ inbe

Expanded text:
 primo. Circa autem proprios redditus custodire, et circa non accipere alienos, est ex consequenti. Usurpans enim bona utilia, et non accipiens ea sicut debet, nimis videtur avidus pecuniae. propter quod Philosophus 4. Ethic. usutores, dicit esse turpia lucra: et omnes tales appellat illiberales. Aleator enim et omnis lusor taxillorum illiberalis est: lucratur enim ab amicis, quibus oportet bene facere. Est igitur liberalitas circa non accipere unde non debet: non tamen est circa haec principaliter. Nam accipientes unde non debent, magis sunt iniusti, quam illiberales, ut vult Philosophus 4. Ethic. Quare non est liberalitas principaliter circa non accipere unde non debet, nec ter quod unumquodque tale, et illud magis. Si enim liberalis conservans proprios redditus, et accipiens unde debet, hoc ideo facit, ut possit ex propriis redditibus debitos sumptus facere, et expendere sicut debet: merito liberalitas prin
Abbreviated transcription (Latin):
debiliores propt̾ quod difficilius ẽ
sustinete pugnam quam aggredi
pugantes. ¶ Secundo ħ est diffici¬
lius quia aggrediens y maginat᷑
mala futura. ¶Tertio hoc est dif¬
ficilius qr aggredi põt fĩ sb̃ito. S
sustin̾e requirit durablitatẽ ⁊ tp̃c.
Difficilius autem est h̃e se fortiter
et constant̾ insustinendo bella quod re

Expanded text:
debiliores. propter quod difficilius est debiliores. propter quod difficilius est sustinere pugnam, quam aggredi pugnantes. Secundo est difficilius, quia aggrediens imaginatur m contra mala futura. Tertio hoc est difficilius, quia aggredi potest fieri subito: sed sustinere requirit diuturnitatem, et tempus. Difficilius est autem habere se fortiter, et co
Abbreviated transcription (Latin):
mendo timores ⁊ moderando audati¬
as circa ea principalius tñ est cutare¬
pressionem timorum quam cirta mo¬
derat̃onem audatiarum. nam peri¬
cula terribilia ut pluimum tristia
sunt. tristia aũt naturaliter quilz¬
refugit sicut naturaliter prosequit᷑
delectabilia. Cum ergo naturalicer
tristia fugiamus. difficile est repri¬
mere timores perquos tristia fugim
nõ autem sic difficile est moderare
audacias per quas tristia aggredim.
quare si uutus principalius est cir¬
ca difficile. bene dictum est fortitudi¬
nem ẽẽ printipalius circa repessionẽ
timorum. quam cuta moderanti¬
am audatiarum ¶Quod aut for¬
titudo principalius sit insustinẽ¬
do quam aggrediendo tit comiiui¬
niter ponitur triplici uia ht ostẽ¬
di. Primo quia aggredi est forti¬
oris. sustmere est debilioris. aggre¬
diens aũt comparatur ad alios
sicut ad debiliores sed sustinens sit̾
ad fortiores. ¶ifficilius est autẽ
inniti contra fortiores quam cotͣ

Expanded text:
ndo audacias: principalius tamen est circa repressionem timorum, quam circa moderationem audaciarum. Nam pericula terribilia ut plurimum tristia sunt. Trsita autem naturaliter quilibet fugit, sicut naturaliter sequitur delectabilia. Cum ergo naturaliter tristia fugiamus, difficile est reprimere timores, per quos tristia fugimus. Non autem sic difficile est moderare audacias, per quas tristia aggredimur. Quare si virtus principalius est circa difficile, bene dictum est, Fortitudinem principalius esse circa repressionem timorum, quam circa moderantiam audaciarum. Quod autem Fortitudo principalius sit in sustinendo, quam in aggrediendo, ut communiter ponitur, triplici via venari potest. Primo, quia aggrediendum, est fortioris: sustinere autem, debilioris est. Aggediens autem comparatur ad alios, sicut ad debiliores. sed sustinens, sicut ad fortiores: Difficilius est autem inniti contra fortiores, quam contra
Abbreviated transcription (Latin):
ait quod fortitudo est circa timores ⁊
audatias. mag̾ tñ est circa timores re¬
primendo .s. eos quam cuta audatias
dit fortitudinem ẽẽ insustinendo tris¬
tia. ¶Declãtum est gͥ cuta que ht¬

Expanded text:
ait, quod Fortitudo est circa timores, et audacias. magis tamen est circa timores reprimendo eos, quam circa audacias dit Fortitudinem esse in sustinendo tristia. Declaratum est igitur, circa quae h
Abbreviated transcription (Latin):
lam ratonis. or dare uirtutẽ aliꝙͣ
mediam int̾ auariciã ⁊ prodigali¬
tatẽ huius modi aũt iuitꝰ est libe¬
ralitas. Patet aũt quil est libeta¬
litas nã sicut fortitudo qr est medi¬
a inter timores ⁊audacias ideo est
uirtus reprimens tumores ⁊ mode¬
rans audatias. italiberalitas que
media int̾ auaricias ⁊ prodigalita¬
tes. ĩõ est uutus reprimẽs auarici¬
as ⁊ moderans prodigalitates. Cõ¬
to usu pectunie. ad rectum autem ni¬
sum peccume tria requiruntur. pri¬
mo ꝙ nõ accipiat eam unde ñ d¬
tat enim ad liberalem nõ usurpire
alios redditus ⁊ custodire propos:
nam licet liberalis nõ diligat pectu¬
mam secundum seꝰ ut eos ordinet
ad debitos sumptus. tamen ut pos¬
sit debitos sumptus fac̾e nõ debet
proprios redditus maniter disper¬
gẽ. nõ ergo usurpare redditus alie¬
delet ⁊ exeis debitos sumptus fac̾e.

Expanded text:
ationis, oportet dare virtutem aliquam mediam inter avaritiam, et prodigalitatem: huiusmodi autem virtus est liberalitas. Patet ergo quid est liberalitas. Nam sicut fortitudo quia est media inter timores et audacias, ideo est virtus reprimens timores, et moderans audacias: ita liberalitas quia est media inter avaritias et prodigalitates, ideo est virtus reprimens avaritias, et moderans prodigalitates. Conto usu pecuniae. Ad rectum autem usum pecuniae tria requiruntur. Primo quod non accipiat eam unde non dectat autem ad liberalem non usurpare alios redditus, et custodire proprios. Nam licet liberales non dilagat pecuniam secundum se, sed ut eam ordinet ad debitos sumptus: tamen ut possit debitos sumptus facere, non debet proprios redditus inaniter dispergere. Ergo non usurpare redditus alied
Abbreviated transcription (Latin):
efficaciam. Natio autem
qr̃ uiri naturali oportuit super¬
addere positiuũ est qr multa st̃
sic iusta naturaliter sicut na
turale est homini loqui hẽm
enim naturalem impetum et
naturalem inclinatõnem ut
loquamur ⁊ ut ꝑ sermonem
manifestemus aiceri ꝙ mente
concepimus s ꝙ loquamur h
ydioma uł aliud non est na¬
turale: s ad placitum. Inde ẽ
ꝙ omnes homines locuntur
non tñ omnes proferunt idẽ
ad placitum: qui primo poł a¬
it sermonẽ nobis esse datum
a natura. ¶ Sicut ergo loqͥ est hͥ
sicͥ furespunire nõ pati male¬
ficos uiuere ⁊ cetera hiꝰ. sunt
de iure naturali qr hec esse fi-
ant. surgunt enim ista ex ip̃a
naturarei. naturale est enim
ꝙ exponatur ꝑiculo bonũ ꝑtiᷤ
pro salute boni totius ut ꝙ ab
bscĩdatur membrum ꝑitrid̃
ne pereat totum corpus. sic qr
fur ⁊ maleficus ⁊quilz male¬
fcõr turbat pacem ciuium. ĩ¬
sidiatur cõmuni bono Idõ na¬
turale ius exigit ut tanquã

Expanded text:
efficaciam. Ratio autem, efficaciam. Ratio autem, quare iuri naturali oportuit superaddere positivum, est: quia multa sunt sic iusta naturaliter, sicut est naturale homini loqui: habemus enim naturalem impetum et naturalem inclinationem ut loquamur, et ut sermonem manifestemus alteri quod mente concepimus: sed quod loquamur hoc idioma vel aliud, non est naturale, sed ad placitum. Inde est quod omnes homines loquuntur, non tamen omnes proferunt idem ad placitum, qui primo Politicorum ait, sermonem nobis ese datum a natura. Sicut ergo loqui est naSic, fures punire, non pati maleficos vivere, et cetera huiusmodi sunt, de iure naturali, quia haec esse fienant. surgunt enim ista ex ipsa natura rei, naturale est enim quod exponatur periculo bonum partis pro salute boni totius, ut quod abscindatur membrum putridum, ne pereat totum corpus: sic, quia fur et maleficus, et quilibet malefactor turbat pacem civium insidiantur communi bono, ideo naturale ius exigit ut tanquam