comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sui in fide cdei prouoca¬
bat: ante omnia precepta
euuangłica et uocem salua¬
toris summo amore & studio
implenda esse censebat. Nã
et si iuuenilis quidera et mi¬
nus ꝑfecti sensus fortasse ui¬
deretur: s ꝑfectissime casti¬
tatis inditium continens:
uelut fundamentũ quoddã
primum in anina continen.¬
tiam collocauit et ita de¬
mum reliquas suꝑ hoc ꝑre¬
xit edisicare uirtutes: et
scdm euuangłioꝵ scilicet si¬
dem. qua uoce saluatoris de¬
promit erhortatio. quia. st̃ eu¬
mchi. qui se castrauerunt
pro regno dei: spreta coniui¬
giĩ copula propositũ obtinu¬
it castitatis. Certe quantum
eoꝵ relatione cognouimꝰ. qui
ei a pueritia usq in tempo¬
ra nostra comites ministri¬
ue fuerunt nichil aliud
in secuibari adhuc positus
habitu uisus ẽ agere: quam
monasteria construere.basi¬
licas extollere oꝑe nouo.
ȩccłas restaurare. dirutas.
miseris auxiliũ ferre. pau¬
ꝑib egentibq e suis opib

Expanded text:
nem sui in fide Dei provocanem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus
Abbreviated transcription (Latin):
ortus a claris uarẽcib.
ciusan pene pͥmorib:
tus . bitiirice urbis tri egregiꝰ
pastor: et nũc gloso exl su
patronꝰ effectus. cuũ riflore
etatis primeue xpisti m¬
liciam laqueis seculi ruptis:
ꝑseuerantie diffinitione sus-¬
cepit. Et in tantũ capescende
religionis ꝓpositum: ad buc
puenulus uir beatus exarse¬
rat. ut ita dicam: si ꝑsecutio¬
nis tempus non defuisset.
piculis se sponte precqͥs ue-¬
lax ingereret. Hic iam lecti¬
mancipabat᷑et in eruditioni-¬
bus ficdei semetipsum insi-¬
niter excercebat. Deniq pro
inuenilib reprimendis cupi-¬
ditatib. et sapientie. profec-¬
tib adipiscendis. orationib
se et abstinentie frenis con¬
stringebat. Et ita ei ab ipsis
multoꝵ iuuenũ ac senum ad
eum confluentium turbas:
de fidei nr̃e religione scisci¬
tantes. ñ solum ad fidem
conũteret: uerum etiã ꝑfec¬
te. uite institutionib infor-¬
maret. Manifeste autẽ ade¬
rat illi diuina grã. ꝑ quam
innumerabiles ad imitatio¬

Expanded text:
s claris parentibus, civium pene primoribus tus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectimancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. ubi hylarius uim ora¬
tionis ingessit. Sed tanta res
nou potest nostris uerbis plꝰ¬
ornari: quam meritis. Nũc
uero memorandum est qd̃
supra promisimus qualit̾ mi¬
racula relicta: hoc miraculo cõ¬
ualuerunt: Deniq cum beatis¬
simam apram filiam suã. ad
quam de exilio destinauit epłam
incolumem inuenisset: alloqui¬
tur quomiodo poterat dulcedo pa¬
tris et facundia oratoris. Quid
dicam: Alloquitur hylarius cuius
eloquentie post ipsum compara¬
re aliquem uix audemus. nisi
qui fuerit spiritu diuino reple¬
tus. Temptans eius aninum
si uelit sponsui attingere. quẽ
patris gratia prouideret. Sĩc
illa lilenter desideranterq ut eele¬
riter ei iungeretur oralat. Quã
uoluntatem pater pius agno¬
sceus:¬

Expanded text:
nuit . ubi . hylarius uim| orationis ingessit . sed tanta res non potest nostris uerbis| plornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit spiritu divino repletus; temptans eius animum, si velit sponsum attingere. quem patris gratia provideret. 47 Tunc libenter desideranterque ut celeriter ei iungeretur optabat. Quam voluntatem pater pius agnoscens
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Cumq ille fuisset inso¬
lito tanti uiri clamore turbat᷑.
ascendit. respexit. partemq
iam lucis exiguam uidit. cui
tantum hoc obstupescenti mi¬
raculum. uir dei ꝑ ordinem
que fuerant gesta narrairit:
statimq incassino castro religi¬
oso uiro teoprobo mandaauit.
ut ad capuanam uithem sub
eadẽ nocte transmitteret. et
quid de germano ep̃o ageret᷑
agnosceret et indicaret. Factũ¬
q est et reuerentissimũ uirii ger¬
manũ epm̃ is qui missus fue¬
rat iam defunctũ repperit. et
requirens subtilit᷑ agnouit eo¬
dem momento fuisse illius obitũ
quo uir domini eius cognouit
ascensum. Petrus. Mira res
ualde. et uehement̃ stupenda.
s hoc quod dictum ẽ quia ante
oculos illiꝰ. quasi sub uno solis
radio collectus omnis mundus
quam expertus sum. ita nec co-¬
nicere scio. quo nanq ordine fi¬
eri potest: ut mundus omns

Expanded text:
cavit. Cumque ille fuisset insocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus quam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorib se seruandus diaconꝰ
collocauit: quo uidelicet in
loco inferiora a suꝑiorib ꝑuius
continuabat ascensus. Ante ean¬
dem uero turrim largius erat
habitaculũ: in quo utriusq
discipuli quiescebant. Cumq
nisset. ad fenestram stans. et
omnipotentẽ dominum depre¬
cans. subito intempesta noctis
hora conspiciens. uidit fusam
lucem desuꝑ cunctas noctis te¬
nebras effugasse. tantoq splen¬
dore clarescere. ut diem uince¬
ret lux illa que inter tenebras
radiasset. Mira autẽ ualdeies
in hac speculatione secuta est:¬
quia sicut post ipse narrauit:
omnis etiam mundus uelut
sub uno solis radio collectus
ante occulos euis adductus ẽ.
Qui uenerabilis pater dum initen¬
tam oculoꝵ aciem. in hoc spl̃e¬
uidit germani capuani episco¬
pi animã in spera ignea ab an¬
gelis in celum ferri. Tunc sta¬
nti sibi testem uolens adhib̾e
miracłi. seruandũ diaconum
iterato bis terq eius nomine
cum clamoris magnitudine uo¬

Expanded text:
inferioribus se Servandus diaconus inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumquea praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est:quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splevidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vo
Abbreviated transcription (Latin):
trare. Qui tante eius głe congau¬
dens. omnipotenti clomino. grãs¬
hymnis et laudib gracias reddi¬
dit: eiusq obitum fratrib denũ¬
ut eius corpus ad monasterium
deferrent: atq in sepulchro qd
sibi ipse parauerat ponerent. Qͦ
facto. contigit. ut quoꝵ mens una
semꝑ in deo fuerat. eoꝵ quoq
corpora nec sepultura separaret᷑.
¶ Alio quoq tempore seruandus
diaconis atq abbas eius mona¬
sterii quod incãpanie partib alit̃
quondã patricio fuerat construc¬
tum: ad eum uisitationis gratia
ex more conuenerat. Eius quo¬
q monasterium frequentabat.
ut quia iscleui quoq uir dõc¬
trina gratie celestis affluebat.
dultia sibi inuicem uite uerba
transfunderent. et suauem cibũ
celestis patrie quem adhuc ꝑfec¬
te gaudendo non poterant: sal¬
tem suspirando gustarent. Cum¬
uero hora iam quietis exigeret.
in cuius turris suꝑiorib se uene¬
rabilis benedictus. in eius qͦq

Expanded text:
trare. Qui tantae ejus gloriae congautrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denunut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret. Alio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gilem ducerent. atq ꝑ sacra spi¬
ritalis uite colloquia. sese iuea¬
ria relatione saciarent. Qua de re.
dixi eum uoluisse aliquid. sẽ mi¬
nime potuisse: qr si uenerabilis
uiri mentẽ aspicimus. dubium
non est. quod eandẽ serenitatem
uoluerit in qua descencderat. ꝑ¬
manere. Sed contra hoc quod uo¬
luit. in uirtute omĩpotentis dĩ
ex femine pectore miraculum in¬
uenit. Nec mirum quod plus
illo femina. que dui fratrẽ uide
cupiebat. in eodem tempore ualu¬
it. quia enim iuxta iohanns uo¬
cem cdeus caritas est: iusto ualde
iudicio illa plus potuit que. am¬
plius amauit. Pet Fateor.
multũ placet quod dicis.Grego¬
riuis. Cumq die altero eadem ue.¬
nerabił femina ad cellam ꝓpriam
recessisset. uir dei ad monasteriũ
rediit: cum ecce post triduum
in cella consistens. eleuatis in ae¬
ra oculis. uidit eiusdem sororis
sue animam de eius corpore egssã
in columbe specie celi secreta pene.¬

Expanded text:
gilem ducerent, atque per sacra spigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis.rius. Cumque die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta pene
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctimonialis quippe femina
caput in manib declinans: la¬
crimarũ fluiuos in mensam fu¬
derat. ꝑ quos serenitatẽ aeris
ad pluuiam traxit. nec paulo
tardius post orationem inunda.¬
tio illa secuta ẽ. Sed tanta
fuit conuenientia orationis
et inundationis. ut de mensa
caput iam cum tomitruo leua¬
ret. quatinus unum ideriq
er̃t momentũ. et leuare: caput
et pluiuam deponere. Tunc uir di
ĩter coruscationes et tonrthrua
atq ingentis pluuie inundatio¬
nem. uidens se ad monasterium
non posse remeare.cepit conque¬
ri. contristatꝰ dicens. Partat tibi
omp̃s ds̃ soror. Quid ẽ quod feci¬
sti: Cui illa respondit. Ecce te
rogaui. et audire me noluisti. Ro¬
gaui dominum meũ: et audiuit
tiie. Modo ergo si potes egrecdere:
et me dimissa ad monasteriũ rece¬
de. Ipse autẽ ixire extra tectum
non ualens. qui remanere spon¬
te noluit: in loco mansit inuitꝰ.¬
.III. Sicq factum ẽ ut totam noctẽ ꝑu¬

Expanded text:
Sanctimonialis quippe femina Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervi
Abbreviated transcription (Latin):
qui totam nectem in dei laudi¬
b sacrisq colloquiis ducentes.
incdbentib iam noctis tenebris
simul acceꝑunt cybos. Cumq
adhuc ad mensam secderent. et
int̾ sacra colloquia tardior se
hora protraheret: eadem sanc-¬
timoniał femina soror eius eũ
rogauit dicens. Queso te ut is¬
ta nocte me non deseras: ut usq
mane aliquid de celestis uitȩ gan¬
diis loquamur. Cui ille respon¬
dit. Quid ẽ quod loqueris soror:
Manere extra cellam nullatenus
possum. Tanta uero erat celi se¬
renitas: ut nulla in aere nu-¬
bes appareret. Sauctimoniał
autẽ femina cum uerba fratris
negantis audisset: insertas di-¬
gitis manus suꝑ mensam posu¬
it. et caput un manib omni.¬
potentem dominum rogatura
declinauit. Cumq leuaret de
mensa caput. tanta choruscati¬
onis et tomithrui uitus tan¬
taq mnundatio pluuie erupit:
ut neq uenerabilꝰ benedictus
neq fratres qui cũ eo aderant.
extra loci limen quo consecle¬
rant. pedem mouere potuissent.

Expanded text:
qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ẽ si neglectus ille qui p̃s¬
titit. seruus ꝑ quẽ prestiterit
honoret᷑. Et ut aliquam hii¬
ius dicti cõparationẽ exhibe¬
am: nunquid nũ cũ naues
nauib potius quã regibus
gre referunt᷑: Si ergo non na¬
iuigantib s imꝑantib homi¬
nes qui annonant᷑ ascribunt.
quantomagis soli deo agen¬
de sunt grẽ cuius nutu et
hȩc omnib usib nrĩs elemen¬
ta deseruiunt: et sol ipse co¬
tidie terre mariq pariter. et
claudit᷑ in fine diei. et indi
ei iterũ renouatione aꝑitur:

Expanded text:
titia est, si neglectus ille qui praestitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et in diei iterum renovatione aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
lium occupauerũt: et omnem
romanã manum suis ludibriis
subiugarunt:diuersas fames
et menarrabiles. diuersasq
captiuitates. diuersas effusio¬
nes sanguinis romanus orb̾¬
est passus: antequam unum
colerent homines dm̃. Nunc
uero ex quo inuisibił et ue¬
rus ds̃ cepit a crecdentib coli:
alta pace exultat romanũ
imperium.S quod peius ẽ.
ds̃ qui hoc prestat non cog¬
noscitur. et creature eius
adscribit᷑. quicquid a creato¬
re prestatur. Prefectus dyxit.
Si ille colendus ẽ qui huma¬
nis cõmodis prestat. nullus
nisi sol habebitur ds. qui as¬
pectu suo terrȩ uscera uege¬
tat: ut semina concepta par¬
turiat. et genuine sobolis
grana inculmo restituat. atq
uniũsis salutis nr̃e utilita¬
tib et lumen et restauratio¬
nem pariter tribuat et uigo¬
rem. TRanquillinus respon¬
dit. Et in hoc error ẽ infinit᷑.
Nam si hodie ꝑferuum suum
quispiã clientib suis tribuat
quod rogatur: infinita stul¬

Expanded text:
lium occupaverunt et omnem lium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stul
Abbreviated transcription (Latin):
homuntionem̃ in quo ma¬
litia et libido regnabat. Q̃e.¬
enim non ẽ ꝑsecututꝰ. qui
patri suo non peꝑcit. aut quã
sordem non exercuit. qui su¬
In foro. in plateis. in domib
atq in omni loco cotidie legi
mus. sordidissima iuno quod¬
se et soror et conuuns fuerit
głatur. et rapti ganimedis
honor tuirpissimus atq in¬
cestissimus ab ipsis a quib
iouis colitur non negatur.
Non ergo erras uir sublimissi¬
me qui tales colis. quales
romane iubent leges pro sin
facti qualitate dampnare. et
relicto deo ommpotente qui
in celis regnat. lapidi dicis
ds meus es. et ligno dicis ad¬
cepistis deos blasphemare.
et a cultura eoꝵ recedere:
ex eo diuersis cladib romanꝰ orb̾
oppͥmitur. Tranquullinus res¬
pondit. Non ẽ uerum. Nam
si recenseas decadas stilo libiĩ
digestas. illic inuenies. ioui
tura ponentes una die ui¬
ginti tria milia romani exer¬
citus iuuenes cecidisse. Sed et
illud non es immemor. quod
uenientes galli etiam capito¬

Expanded text:
homuncionem in quo mahomuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suIn foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi dicis, Deus meus es tu: et ligno dicis: Adcoepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capito
Abbreviated transcription (Latin):
men ipsum erroris discute:¬
et inicie que oꝑa exroris no¬
mine nuncupentiir. P refectꝰ
dixit. Tu dic que oꝑa nomen
erroris accipiant. Tranquilli¬
nus dixit. Primus error est
uiam uite relinquere: et ꝑ
uiam mortis gratanter ince¬
dere. Prefectus dixit. Et que
ẽ uia mortis: Tranquillinis
dixit. Non tibi uidetur uia
mortis ẽẽ. mortius hominib
deitatis nom̃ inponere: et fi¬
guras eoꝵ ꝑ ligna et lapiles
adorare: Prefectus dixit. Er¬
go non sunt dĩ quos colimꝰ:
ranquillinꝰ dixit. In tantum
non sunt dii. ut legant᷑ in
codicib urĩs. et quam male
nati sint: et quam iniquos
et crudeles et sceleratos pa¬
rentes habuerint. et quã inriq
et dolose et fraudulent̃ uixe¬
rint. et quã miserabilit̃ mor¬
tui sint. Nunquid antequam
saturnus cretensib imꝑaret.
et filiorum suorum carnes co¬
mederet. ds in celis non erat:
Aut creta insula habebat regẽ.
et celi non habebant deum:
Ualde eͥrat qui putat iouem fi¬
lium eius imperare fluminib.

Expanded text:
men ipsum erroris discutiet videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit: Ergo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut legatur in codicibus publicis, et quam male sint nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. Numquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
deferens: Mox quidẽ in tau¬
tum ad emencdandũ ppłm ui
deoꝵ uetustis infectũ uene¬
nis proficit. ut quasi nouel¬
lam lucẽ ueritatis sibi aspi¬
cere uideremur. Et cum re¬
ligionis doctor multa qui¬
dem uerbis. plura tam̃ doce¬
reret exemplis. ne uiclerent᷑
ab eo discipłis imꝑari. quod
non prius ipie fecisset. nul¬
lum sine mora absq baptis¬
mi grã. in urbe sibi celitus
tradita: iudeum. habitare. ꝑmi-¬
sit. Nam cum ꝓ eoꝵ conũsio¬
ne dnm iugiter precaret᷑. ac
doceret eos ꝑ baptismũ hab̾e
peccatoꝵ remissionem. et non
aliter posse eos intrare. in reg¬
nũ clei. quasi ueri solis in eoꝵ
corda resplenduissent radii
obstupescentes. ac reuelata fa¬
cie dei gloriã intuentes: an¬
tiquos penitentes errores. fi¬
delem ad confessionẽ uenien¬
tes: ab ipso pontifice baptira¬
ti sunt. Diuino igitur mune¬
re. bellator egregius precdam
inimico abstrax̃. auctori resti¬
tuit. De penetrabilib cordis

Expanded text:
s serens. 14. Mox quidem intans serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Dominum jugiter precaretur, ac doceret eos per baptismum habere peccatorum remissionem, et non aliter eos posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum confessione venientes, ab ipso pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis
Abbreviated transcription (Latin):
nim adfuit uoluntatis ut
diuersantis iuter se ppłi et
animos dissidentes ad amo¬
rem pontificis uelox conũ¬
sio reuocaret: et subito in
uno consensu federaret.
Decus igitur pontificale nac.
tus: oneri succubuit ñ ho¬
nori. Factus ẽ denĩq omĩb
omnia. non querens que
uelut lampadẽ quandam:
sacerdotem suũ dominus
accende ꝙperat. Infegre et¬
enim uir beatus tradidit
semetipsum in abstinentia.
plurima in ieiuniis in desy¬
nentib. in uigiliis pene ui¬
gib. ita ut si quando parũ
aliquid somni necessitas nat¬
turalis exigeret: hunc noi
supra stratus mollitiem. qua
nunquã uti consueuerat.si
penderet suꝑficiem. Uenera¬
bilis uir et deo dignus cũ
esset ĩn omnib puritate uite
et anime uirtutib clarus.
non magni pendebat serma¬
nis ornatũ: scilicet quia in
eo erat anima diuinis orna¬
ta uirtutib. siEmul et sig¬
xp̃o fuerat concessa Augens
cotidie predicationẽ uerbi
d̃i. et salutaria semina reg¬
ni celoꝵ. ꝑ omnẽ terram latiꝰ¬

Expanded text:
nim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulpicius, oneri succubuit non honori; factus est denique omnia omnibus, non quaerens quae velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti consueverat, sed penderet superficiem. Vir venerabilis et Deo dignus, cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, simul et sigChristo fuerat concessa, augens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latiu
Abbreviated transcription (Latin):
subuenisse aliis doceat᷑. et
infidelitas alterius aliis no¬
cuisse: que nunc memora.¬
re longum ẽ. Nam pharao¬
nis unius hominis infide¬
litas : totam egyptum cedi
fecit uariis plagis. quoad¬
usq cum suo interiret exer¬
citu. Et fides moysi: preli¬
antib uictoriã ex hostibus
tribuit. Et iħunaue sanctitas:
ppłis in disꝑsione positis. plii¬
rimũ triumphũ adtribuit.
Quid me morem uidue creclen¬
ti ab helya mortuum unic̃
suscitatũ. dolenti eferetro
redditum a xp̃o unicum ui-¬
due. Quiꝰ paraliticũ a creden¬
tib cum lectulo suo funibus

Expanded text:
subuenisset aliis doceatur, et subuenisset aliis doceatur, et infidelitas alterius aliis nocuisset, quae nunc memorare longum est. Nam et Pharaonis unius hominis infidelitas totam Egyptum cedi fecit uariis plagis, quoadusque cum suo interiret exercitu, et fides Moysis preliantibus uictoriam ex hostibus tribuit. Et Iesu Naue sanctitas populis in dispersione positis plurimum triumphum attribuit. Quid memorem uiduae credenti ab Helia mortuum unicum suscitatum, dolenti e feretro redditum a Christo unicum uiduae? Quid paralyticum a credentibus cum lectulo suo funibus
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Sc̃s ualentinꝰ ep̃e dix̃.¬
Certe cause sunt conũsatio¬
nis humane: quȩ alterũ
pro alio nec liberari faciat
nec ꝑire: neq enĩ in ficde
dubius pater. filio potest
ob eẽ fideli. In his igitur
pater pro filia. soror pro
fratre. pro seruo dñs. et fi¬
liam patri eẽ reditã. et fra¬
trem sorori. et seruũ legimꝰ
domino restitutũ. Igitur
pro eoꝵ ĩteruentu hii qui cru¬
ciabant᷑ fidem integrã ac¬
ceperunt: adhoc. ut effice¬
rent᷑ utriq fideles: et salꝰ
temporał data corporib.
ad quireret animabus et̾na:¬
nam. sicut dictũ et factum
ẽ. ut centurio morientẽ ser¬
uũ suum reciꝑet. et ppͣsam
mortuã archisynagogus ad
uitã reuersam aspiceret. et
sorores lazarũ iam sepultu¬
ram quatriduanã habentẽ.
quem lugebant et flebatit:
uoce dñi suscitatũ eẽ gau¬
debant. Sunt et multa a¬
lia. que in nouis et uete¬
rib sacris uoluminib ista
ad firment. et fides alterius

Expanded text:
rius». Sanctus Valentinus epirius». Sanctus Valentinus epiCertae causae sunt conuersationis humanae, quae alteros pro aliis nec liberari faciant, nec perire. Neque enim in fide dubius pater filio potest obesse fideli. In his ergo catur, pater pro filio, soror pro fratre, pro seruo dominus: et filium patri esse redditum, et fratrem sorori, et seruum legimus do- mino restitutum. Igitur pro eorum interitu hi, qui cruciabantur, fidem integram acceperunt ad hoc, ut efficerentur utrique fideles, et salus temporalis data corporibus acquireret animabus etnam. 23 Sicut et factum est, ut centurio morientem seruum suum reciperet, et filiam mortuam archisynagogus ad uitam reuersam aspiceret, et sorores Lazarum, iam sepulturam quatriduanam habentem, quem lugebant et flebant, uoce Domini suscitatum esse gaudebant. Sunt et multa alia, quae in Nouis et in Veteribus sacris uoluminibus ista affirment, et fides alterius
Abbreviated transcription (Latin):
qui in reb uilissimis et uanis
uitã tuam expendis. credeis
esfigies malignoꝵ hominum
in ligno. aut in quocũq me¬
tallo expressas. aliquã diui-¬
nitatẽ habere. que merito hoc
obtinuerint. Nunc aut̃ ut
non possi nt credi qui sor¬
didissimis actib et crude¬
lissimis occupati: nullum
tempus immune ab scelerib
habuerunt. si istam quam
insinuo fidem ab hac defen¬
das imuria. et deo illã inui¬
sibili omnipotenti cõmittas.
dabitur salus filio tuo. qm
postulas. Censum uero tuũ
cuius michi medietatẽ pol¬
liceri uoluisti: offerre de-¬
bes pauꝑib. qui orent pro
filio tuo. Michi autẽ nulla
racione suadere pot eris:
ut pro salute eius aliqͥd
Crede ergo filium dei uerum
debis sanum filium tuũ. Di¬
cit ei craton. Licet ignorem
quo ordine religio urã tene¬
atur:. audiui tam̃ hoc. quod
unus quisq ꝑ fidẽ suam
saluetur. nec prosit alteri
alterius fides: nec obẽẽ po¬
terit alteri infidelitas alte¬

Expanded text:
qui in rebus uilissimis et uanis qui in rebus uilissimis et uanis uitam tuam expendis, credens effigies malignorum hominum, in ligno aut in quocumque metallo expressas, aliquam diuinitatem habere: quae merito hoc obtinuerunt. Nunc autem, ut non possint credi, qui sordidissimis actibus et crudelissimis occupati, nullum tempus immune ab sceleribus habuerunt. Sed si istam, quam insinuo, fidem ab hac defendas iniuria, et Deo illam inuisibili et omnipotenti committas, dabitur salus filio tuo, quam postulas. Censum uero tuum, cuius mi- chi medietatem polliceri uoluisti, offerre debes pauperibus, qui orent pro filio tuo: michi autem nulla ratione suadere poteris, ut pro salute eius aliquidCrede ergo filium Dei uerum debis saluum filium tuum». Dicit ei Craton: «Licet ignorem, quo ordine religio uestra teneatur, audiui tamen hoc, quod unusquisque per fidem suam saluetur, nec prosit alteri alterius fides, nec obesse poterit alteri infidelitas alte
Abbreviated transcription (Latin):
onem aerius suo euenisse ger¬
mano. et curatus esset a quo¬
dam scõ ualentino ep̃o. qui
est int anne urbis ciuis. et
hortatur transmittere ad eũ
Deniq ipse puer qui curatus
est. non illum deseruit dicẽs.
ent̃ quia ibo. et huius bonita¬
tis affectu me eẽ fateor constu¬
ctum. Audiens hec eraton.
mittit ad illum nobiles uirõ
amicos suos. qui illũ rogaret
ut ad urbẽ romã dignaretur
uenire. Quem cum uieniente
craton hospitio recepisset:
ostendit ei filium suũ cerimo¬
nem: et cepit petere eum. ut
sicut curauit germanũ fonter
ita et isti succurreret. Cui sc̃s
ualentinꝰ ep̃s dixit. Tu si uis.
curabit᷑. Et craton dix̃ ad eũ
Dimnidiam partem substantie
mee tibi dare deposui. si istũ
ab hac infirmitate liberare
potueris. Cui sc̃s ualentinus
respondit. Miror te magistrũ
prudentẽ. non aduertisse qd
dixi. Tu si uis curabit᷑. Nam
si credideris xp̃o. fides tua p̃¬
ciosa est deo magis quã tu:

Expanded text:
onem acrius suo euenisse geronem acrius suo euenisse germano, et curatus esset a quodam sancto Valentino episcopo, qui est Interamnae urbis ciuis, et hortatur transmittere ad eum. Denique ipse puer, ex quo curatus est, non illum deseruit, dicens enim Iesus et huius bonitatis affectu esse constrictum. Audiens haec, Craton mittit ad illum nobiles uiros, amicos suos, qui illum rogarent, ut ad urbem Romam dignaretur uenire. Quem cum uenientem Craton hospitio recepisset, ostendit ei filium suum Cerimonem, et cepit petere eum, ut, sicut curauit germanum Fonteii, ita et isti succurreret. Cui sanctus Valentinus episcopus dixit: « Tu si uis, curabitur». Et Craton dixit ad eum: «Dimidiam partem substantiae meae tibi dare disposui, si istum ab hac infirmitate liberare potueris». Cui sanctus Valentinus respondit: «Miror te magistrum prudentem non aduertisse, quod dixi: “Tu si uis, curabitur”. Nam, si credideris Christo meo, fides tua pretiosa est Deo magis quam tu,
Abbreviated transcription (Latin):
ropheta loquit᷑
ad dominũ. secun¬
dum altitudinẽ
tuam multipli¬
casti filios homi¬
num. In ipsa multiplicatio¬
ne illi specialit ad dm̃ ꝑti¬
nent: qui uitam suam uo¬
uerint ereatori. ita ut cor¬
pus et animã intentissimi
de beatus uir inte rannen
uiuendo meruit uirtutib
adherere: quȩ uirtutes la¬
tentẽ hominẽ omni mundo
credentiũ animis tracdider̃t.
Igitur athenienses nobiles
nati. proculus. efybus. et
apollonius scolatici uiri. cũ
grecoꝵ. et latina studia de.¬
siderassent: apud chratonẽ
ciuem suum. oratorẽ utriꝰq
lingue in urbe roma hospi¬
tabant᷑. cuius et magisterio
et hospitio fouebant᷑. Fac-¬
tum ẽ autẽ ut unicꝰ crato¬
nis filius cerimo nomine.
iuuenis scolasticus. sic in¬
curreret egritudinem: ut
incuruatus dorso. caput ha¬
bens inter genua remaneret
Cumq om̃s pene medici qui in
urbe roma erant: nulla ei
possent racione fuccurere
extitit quidã fonteius tribun¬
tius qui diceret et istã passi¬

Expanded text:
ropheta loquitur ad Deum: “Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum”. In ipsa multiplicatione illi specialiter ad Deum pertinent, qui uitam suam uouerunt Creatori, ita ut corpus et animam intentissima de beatus uir Interamnensiuiuendo meruit uirtutibus adherere, quae uirtutes latentem hominem omnis mundi credentium animis tradiderunt. Igitur Athenienses nobiles nati Proculus, Efibus et Apollonius, scolastici uiri, cum Grecos Latina studia desiderassent, apud Cratonem ciuem suum, oratorem utriusque linguae, in urbe Roma hospitabantur, huius et magisterio et hospitio fouebantur. Factum est autem, ut unicus Cratonis filius, Cerimon nomine, iuuenis scolasticus, sic incurreret egritudinem ut, incuruatus dorso, caput habens inter genua remaneret. Cumque omnes pene medici, qui in urbe Roma erant, nulla ei possent ratione succurrere, extitit quidam Fonteius tribunicius, qui diceret ei istam passi
Abbreviated transcription (Latin):
marum. Quod cum fuisset im¬
pletũ. statim in duas partes
diuise sunt flãme, et hine atq:
illinc. seditiõsos popłos exure¬
bãt: ipsam penitꝰ in nullo co¬
tingebat incendiũ. Et magis
hoc non uirtiitib diuinis s
maleficiis deputantes. dabant
fremitꝰ int̾ se ipłi: et infini¬
tos clamores ad celũ. Tunc bea¬
ta agnes extendens manus suaᷤ
in medio ignis: hĩs uerbis
orationẽ fudit ad dñm. Omps̃
diaboli impollito calle tran
et ardor incendii huius ad eoˢ
a quib ministrat᷑ effunditur.
Benedico te pat̾ predicande. qͥ
etiam int̾ flãmas intrepidam
me adte uenire ꝑmittis. Ecce
iã quod credidi uideo. qd̃ sꝑa¬
ui iam tẽneo: quod concupiui
complector. Te confiteor labiis
et corde. te totis uiscerib con¬

Expanded text:
marum. Quod cum fuisset immarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dominum: Omndiaboli impolluto calle transiditur, et ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus con
Abbreviated transcription (Latin):
eam flentẽ: et confortans ani¬
mũ eius. iuuenẽ suscitauit.
Qui egressus foras. cepit publi
ca uoce clamare et dicere.
Unus ẽ ds̃ in celo et interra.¬
quod auxiliumen. exhibe
re. Adhaue uocẽ onnes arus¬
pices. et temploꝵ pontifices
conturbabant᷑. Et fit ꝑ eos
uebementior qͣm fuerat seclitio
popłoꝵ. atq ouines una uoce
clamabant. Tolle mag ã. tol¬
le maleficam. que mentes mu-¬
tat et a: duex nimos alienat.
Prefectꝰ aũ audiẽs tanta mirabilia: obstu.¬
putt. S ueritꝰ ꝓscͥptionẽ si cõtͣ tẽploꝵ
põtifices ag̾et. ⁊ agnẽ cont᷑ suas sen¬
tentias defensaret: iicarium
suũ ad seditionẽ ppłi iudicem
dereliquit. Ipse autẽ tristis ab¬
scessit: quod eã non potuit pꝰt
resurrectionẽ filũ sui liberare.
Tunc uicarius aspasius nomi .ix.¬
ne: ppłi seditiõnẽ non ferens:
iussit in conspectu õmnium
ignẽ copiosũ accendi: et in
medio eam p̃cepit iactari flã¬

Expanded text:
eam flentem, et confortans anieam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui egressus foras coepit voce publica clamare et dicere: Unus est Deus in coelo et in terraquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare. Tunc vicarius Aspasius nomine, populi seditionem non ferens jussit in conspectu omnium ignem copiosum accendi, et in medium eam praecepit jactari flam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia om̃s dederunt głam deo.
qͥ michi misit angłm suum. &¬
qui me induit boc indum̃to
misericordie sue: et custodiuit
corpꝰ meum. quod ab ipsis cu¬
nabulis xp̃o consecratũ est
et oblatum. Uidentes autem
splendorẽ angłicũ. ad orabat
omnes et abse e debant inle.¬
si. hicautẽ impudens statim
ut ingssus ẽ: seiure cepit
et fremere. Cumq manũ suã
adme contingendã aptaret.
dedit eum angelus dominilreprobu̾
fectus. In hõc apparebit quia
ñ magicis artib ista gessisti.
si dep̃cata fueris ipsum ange.¬
reddat. Cui beata agnes respos¬
dit. Licet fides ur̃a hec impe¬
trare ñ mereat᷑ a dño: tamen
quia tempꝰ ẽ ut uirtus dñi mei
ih̃u xp̃i manifestet᷑. egredimin
oẽsforas: ut solitã ei oblatio¬
nẽ offerã. Cũq uniũsi foras
fuissent egressi:prosternens se
in faciem. plor ans rogare ce¬
pit dnm̃ ut iuuenẽ suscitaret.
Orante autẽ illa: apparuit ei
angłs dĩi. qui et eleuauit

Expanded text:
Deo, Deo, qui misit angelum suum, et induit me hoc indumento misericordiae suae, et custodivit corpus meum, quod ab ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus Domini in reprobfectus: in hoc apparebit quia non magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angemeum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtus Domini mei Jesu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei familior erat . ut qua¬
si congratri.la turus insultati¬
oni eius. et mortuũ eum inue-¬
niens. exclamauit uoce mag¬
na dicens. Pussum romani sur¬
currite: Magicis artib ista
meretrix: p̃fecti filiũ int̾fe¬
cit. fit repente concursio po¬
płoꝵ ad theatrũ. et uaria fu¬
rientis ppłi adclamatio. Alii
dicebant mag ã. alii innocẽ¬
tẽ. alii sacrilegã conclamabãt.
Prefectus autẽ audiens filium
suũ interisse. cum ingenti tu-¬
multu ac luctu uenit ad the¬
atrũ. Et ingssꝰ locũ in quo cor¬
pus filii sui iarebat ex anime:
cũ magno clamore dicebat
beatissime uirgini. Crudelis¬
sima omniũ feminarũ. ad fi¬
liũ meum uoluistĩ apodixẽ
tue artis magice demonstra¬
uerba innecteret: et causas
mortis ab ea uehem̃ter inqͥre¬
ret : ait ad eũ beatissima ag¬
nes. Ille cuiꝰ uoluntatẽ uole¬
bat ꝑficere: ipse Neũ potesta¬
tem accepit. Quare aut̃ om̃s
qͥ ad me ingressi sunt. sani st̃:¬

Expanded text:
qui ei familiarior erat, ut quaqui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dicebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant. 10. Praefectus autem audiens filium suum interiisse, cum 482 ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat exanime, cum magno clamore dicebat beatissimae virgini: Crudelissima omnium feminarum, ad filium meum voluisti apodixin tuae artis magicae demonstraujuscemodi innecteret, et causam mortis ejus ab ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit. Quare autem omnes qui ad me ingressi sunt, sani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicuũ. ut nullꝰ dubitaret hoc
paratũ. Interea lupanar locus
efficit᷑ orationis: in quo om̃s
qͥ fuissent ingressi adorarent
norẽ deo pro uiñso splendore.
et mundiores egrederent᷑ foras
quã fuerant intus ingressi. Cũq
hec agenore rent᷑. p̃fecti filius¬
qui auctor erat sceleris. uenit¬
ens ad locum cum sodalib su-¬
is iuuencłis. quasi insultatu¬
ius puelle: cũ quib libi¬
dinis sũe. posfs se credebat lu
ante se pueros feruentes. et tͣ¬
pit̾ seuientes. Cum nimia aut̃
ueneratione et ingenti admira¬
tione egressos: cep̃ inpudenter
arguere. atq uanos et molles
ac miseros iudicare. Et ir ridẽs
eos. loc̃ ubi uirgo orabat au¬
dact᷑ ing̃ssu s. et uidens tantũ
lum̃ circa eam ũ dedit honorẽ
deo. s irruens in ipsum lum̃
cidit infaciem suã. et p̃focatꝰ
acdiabolo: expirauit. Uiden¬
tes aut̃ sotii eius quod moras
intꝰ innecteret. putabant obs¬
cenis eum oꝑib occupatũ. Et
ingrediens unus de iuuenib

Expanded text:
spicuum, ut nullus dubitaret hoc paratum. Interea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissent ingressi, adorarent norem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filiuqui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumencidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec tepor quidẽ incendii
remaneret. Tunc aspasius
tu roseo sanguinis sui rubo¬
re ꝑfusã. xp̃c sibi sponsam
et martyrem dedicanit. Paren
dio abstulerunt corpus eius:
et posuerunt illd̾ in predio
suo non longe ab urbe uia
que dicit᷑ numentana. Ubi dũ
omnis turba xpĩanoꝵ conciir¬
reret: insidias a paganis ꝑ¬
pessi sunt. Etuidentes ppłm in¬
fideliũ suꝑ  uenientẽ armatũ:
om̃s fugert̃. aliqͣnti uero lapidũ

Expanded text:
ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius tu, roseo sui sanguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit. Parentdio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliquanti vero la
Abbreviated transcription (Latin):
ita p̃ciose mortis grã decorauit:
ut quod iuuendo docuit. mori
quatinus ad eius uisionẽ per
mortẽ adtingeret. quẽ probabił
uite conũsatione semꝑ adtestatꝰ¬
fuisset: sciens quod de contep̃¬
tu p̃sentis uite gła surgit beati¬
tudinis ȩternȩ. prestante dño

Expanded text:
ita pretiosae mortis gratia decoravit, ita pretiosae mortis gratia decoravit, ut quod vivendo docuit, moriequatenus ad ejus visionem per mortem attingeret, quem probabilis vitae conversatione semfuisset; sciens quod de contemptu praesentis vitae gloria surgit beatitudinis aeternae: praestante Do
Abbreviated transcription (Latin):
tum s profundũ elegit. cre-¬
dens sibi ad delitescendã eius
głam. non claustra fidẽ serua¬
tura sed maria : quasi non idẽ
elementi dñs eẽt. ꝑ quẽ dudũ
ei carceris abdita. celesti fulgo¬
re radiata inicuissent. Datur
nautis mergendũ corpꝰ influc¬
tib. ut ad auxilium saltẽ eqͦ¬
ra proficerent. cui ad uincendũ
xp̃i militẽ terra defecisset. Ena¬
urigatis itaq ex magna parce fre-¬
ti gargitib. proiectum int̾ sor-¬
bentes undas : p̃potens dei dex-¬
tera consecuta ẽ. Et que spĩn
intulerat in celum: corpꝰ mox
retulit ad sepulchrũ. Sic p̃dica¬
tor ueritatis carissimi. nec torm̃¬
toꝵ uincit᷑ penis. nec tenebro¬
si carceris suꝑatur angustiis.
Non bestiis proiectus dilaniat᷑.
non profundo celatur. s littori red¬
ditus. p̃comio diffamat᷑. ut qui
uere confessus fuerat nom̃ deita¬
tis. inueritate sibi adẽẽ experi¬
retur diuine suffragia bonita¬
tis. Cuius głosam uirtutũ uita

Expanded text:
tum, sed profundum elegit; cretum, sed profundum elegit; credens sibi ad delitescendam ejus gloriam non claustra fidem servatura, sed maria: quasi non idem elementi Dominus esset, per quem dudum ei carceris abdita coelesti fulgore radiata micuissent. Datur nautis mergendum corpus in fluctibus; ut ad auxilium saltem aequora proficerent, cui ad vincendum Christi militem terra defecisset. Enavigatis itaque magna ex parte freti gurgitibus, projectum inter sorbentes undas praepotens est Dei dextera consecuta; et quae spiritum intulerat in coelum, corpus mox retulit ad sepulcrum. Sic praedicator veritatis, charissimi, nec tormentorum vincitur poenis, nec tenebrosi carceris superatur angustiis. Non bestiis projectus dilaniatur, non profundo celatur; sed littori redditur, praeconio diffamatur: ut qui vere confessus fuerat nomen deitatis, in veritate sibi adesse experiretur divinae suffragia bonitatis. Cujus gloriosam virtutum vitam