comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
referant᷑. Siqͥdẽ iniqͥtas iusticiȩ ita
contraria ẽ. ut ñ eiusdẽ iusticiȩ
iniqͥtas sit. aut ad illã sit iniqͥtas.
Terciũ genꝰ ẽ. oppositorũ habitꝰ. uł
orbatio qđ genus cicero pͥuatio¬
nẽ uocat. qua ostendit aliquid
quẽ piã habuisse uñ pͥuatꝰ ẽ ille
cuiꝰ sp̃es sunt tres. Quar̃ pͥma ẽ
in re. scd̾̃a in loco. t̾cia in tẽpore
sionis in ocłis locꝰ ẽ. In tẽꝑe congruo
ut infantẽ. ñ dicere sine dentib
eũ cui dentes ad huc etas parua
negauit. N enĩ ẽ pͥuatꝰ dentibꝰ qͦs
ñdum habuit. Quartũ uͦ genus
ex confirmatione et negatione
obponit᷑. ut socrates disputat : so¬
crates ñ disputat. Hec a suꝑioribꝰ
idõ differt. qd̾ illa singillatĩ dici
possunt. hec nͥ conexe dici ñ posst̃.
Quod genꝰ quartũ apud dialecti¬
cos multũ ht̃ conflictũ : et ap¬
pellatur ab eis ualde oppositũ.
Siqͥdem et terciũ ñ recipit. Nã

Expanded text:
referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore sionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
que habent mediũ. et tam̃ sine
noĩe st̃: nͥ utrumq ei uocabulũ
eiret. Candidũ et nigrũ medium
hñt. qͥa int̾ eos. sepe color pallidꝰ
uł fuscus inuenit᷑. Sine medio st̃.
qͦciens unũ de duobꝰ accidit: ut
sanitas uł infirmitas. Horũ nicħ
ẽ mediũ. Ea aut̃ qͦrũ media sine
noĩe sunt ut felix. infelix. medi¬
um hñt non felix. Scdm genꝰ ẽ
relatiuorũ que ita sibi opponun¬
tur ut ad se conferant᷑. sicut du-¬
plũ simplũ. Hoc solũ oppositoꝵ
genꝰ ad se refert᷑: ñ enĩ ẽ maius
nͥ adminꝰ referatur. & simplũ
nisi ad duplũ. Nam relatiuum re¬
latiuo ita opponit᷑. ut hoc ipsum
enĩ opponit᷑ duplo. eiꝰ quȩ dupli
medium ẽ. s ita illi opponit᷑. ut
eiꝰ sit cui opponit᷑. Sic et parum
obponit᷑ magno: ita ut ipsũ par̃
ad magnũ ciu obponit᷑ sit parꝵ.
Nã suꝑiora q̃ dicunt᷑ contraria.
ita sibi obponunt᷑. ut eorũ ñ sint
qͥbꝰ opponunt᷑. nͨ ad ea qͦcumq mͦ

Expanded text:
tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc ipsum,enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum, cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ extrema resumit᷑. ad facien¬
dam fidem. ꝑsona ñ qualiscũq ẽ
q̃ testimonii pondꝰ habet. ad fac¬
endam fidẽ: s morũ ꝓbitate de¬
bet esse laudabilis. Nlature. au¬
ctoritas ẽ. quȩ maxima uirtute
consistit. Testimonia multa sunt
quȩ asserant auctoritatẽ. idẽ in¬
geniũ. opes. etas. fortuna. ars. us.
necessitas. & concursio ierũ fortui¬
tarũ. Adictis factisq maiorum
petitur fides: cũ pͥscorũ dicta fa¬
ctaq memorant᷑. A tormentis
fides p̃bet᷑ : pꝰ quȩ nemo creditur
uelle m̃tiri. Ea uͦ q̃ tractant᷑ in
pore qͥa suis nominibꝰ plana sũt.
diffinitione ñ indigent. Memo¬
rie qͦ condendũ ẽ. topica. oratori¬
bus. dialecticis. poetis. ut uiris¬
ꝑitis cõmunit̃ qͥdem argumena
p̃stare.s qñ aliqͥd specialit̃. ꝓbant.
ad phylosophos actine̾ manifestũ.
ẽ. Mirabile plane genꝰ oꝑis. in u¬
nũ potuisse colligi. qͥcqͥd mobili¬
tas ac uarietas humane m̃tis in

Expanded text:
aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est, quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in a suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in
Abbreviated transcription (French):
faleg anñ .cxxx. oñit ragau dii pͥ¬
mũ adorantur. Ĩi d ec¬
xxiii.
Ragau. anñ.cxxxii. G̃
saruch re¬
gnum inchoat cit aux
Saruch anñ .cxxx. g̃
nachor
regnũ egyptiorũ na¬

Expanded text:
aleg., an. CXXX, genuit Ragau. Dii primum adorantur, II M.DCXXIII. Ragau, an. CXXXII, genuit Seruch. Regnum inchoat Scytharum, Seruch, an. CXXX, genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum na
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̾ uet̾is et noui testam̃ti si¬
gnificationẽ ostendunt. Quod
si faciẽ et pedes dĩ oꝑiunt. signi¬
ficat qͥa p̃terita ante mundũ.
et futura pꝰ mundũ scire ñ po¬
ssumꝰ: s media tantũ eorum
testimonio contẽplam᷑. Singli
senas alas hñt. qr de fabrica tm̃ mun¬
di quȩ in sex dieb facta sunt. in p̃¬
senti scło nouimus. Qd̾ clamat ter
sõs. alt̃ ad alt̾u̾m tͥnitatis in una
diuinitate demonstrant mist̾iũ.¬
De hoĩbus qui

Expanded text:
et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mystDe hominibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
Presunt enĩ & aspiciis oꝑũ õiũ.
Hic ẽ. ordo uł distinctio angło¬
rũ. qͥ pꝰ lapsũ maloꝵ in celesti
uigore steterunt. Nlam pꝰ ꝙͣ a
potestate angłi cecidu̾nt: hi ꝑ¬
seu̾antia et̾ne beatitudinis sõli¬
dati sunt. Uñ & pꝰ celi creationẽ¬
mentũ: et uocatũ ẽ firmam̃tũ
celũ. Nimirũ ostendens. qd pꝰ
ruinã angłorũ malorũ hi qͥ
ꝑmanserunt firmitatẽ et̃ne.
ꝑseuerantiȩ consecuti sunt: nu¬
llo iam lapsu adu̾si. nulla suꝑ¬
bia cadentes. sed firmĩt in dei
amore & contẽplatione manen¬
tes. nicħ aliud aulce hñt nsi
eũ a qͦ creati sunt. Qd aut̃ duo

Expanded text:
Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unmentum, et vocatum est firmamentum caelum.' Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
latinũ ardentes uł incedentes in¬
terp̃tant᷑. qͥ iccirxo ardentes uo¬
cant᷑. qr int̃ eos et am̃ nulli alii¬
angłi consistunt. et ideo qͣnto ui¬
ciniꝰ corã eo consistunt. tantoma
gis claritate diuini luminis in¬
slãmant᷑. Uñ et ipsi uelant faci¬
ẽ et pedes sedentis in throno di.
& iccuro cȩtã angłorũ turba ui¬
dere dĩ essentiã plene ñ ualet.
qm̃ seraphin eam tegit. Hec igit᷑
uocabula agminũ angłorũ ita
sunt. specialia ordinũ singłorum:
ut tñ sint ex parte cõmunia om¬
mũ. Nam dũ throni. sedes dĩ in
qͦrũdam angłorũ ordine speciali-¬
ordines angłorũ p̾uatis nõibus
appellantur: qr hoc ip̃m officiũ
in ꝓpͥo ordine pleniꝰ acceꝑunt. q
cum sint om̃ib cõmunia: ꝓpriȩ
tñ et noĩa suis ordinbꝰ deputan¬
tur. Unicuiq enĩ sic̃ p̃dictũ est
ꝓpͥa officia sunt inuncta: quȩ
pmiuisse eos in mundi constat
exordio. nã qr angłi & locis &
lũ esse locũ cui angłi ñ p̃sint.

Expanded text:
incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et lum esse locum cui angeli non praesint.
Abbreviated transcription (Latin):
opoeteris angeloruno aes uocirus
quo nantur. dominationes uocantur
cormi sunt agmina anglocum
latino eloqͥo sedes dicunt᷑. & uo
sibm aut̃ & ipsi sublimes gelorũ
potestates. et angłica ministĩa
na intp̃tant᷑. scientiȩ multitudo.
quen sublimiora agmina ange
lu. qͥ ꝑeo qd̾ uiciniꝰ positi diui¬
a scientia cȩt̾is ampliꝰ pleni st̃:
herubin idẽ plenitudo scientiȩ
appellant᷑. Ip̃a sunt illa duo aĩalia
si ꝓpiciatoriũ archȩ. ficta ex me¬
allo ꝓpt̾ significandam angłoꝵ
ysentiã: in quorũ medio ostendi¬
tur ds̃. Seraphin qͦ similit̃ mł¬

Expanded text:
eteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vrubim autem et ipsi sublimes coelorum potestates et angelica ministerianostram interpretantur, scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angeositi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter m
Abbreviated transcription (Latin):
Potestates sunt qͥbꝰ uirtutes adisi
subiecte st̃. et mn potestatũ nomeo
nuncupant᷑. qr maligni sp̃e eas
potestate coercentur. ne tm̃ mi
noceant qͣntũ cupiunt. Principaꝰ
dũ minist̾iũ diuinũ disponunt.
pͥncipatꝰ uocabłm accepunt. lam
alii sc̃ qͥ administrant. alii qͥ adli

Expanded text:
es sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatundum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administ
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ius legibus & moribꝰ constat. l
ẽ constitutio scripta. Mos ẽ uetullis¬
te ꝓbata consuetudo: siue lex ñ ses
Nam lex a legendo uocata: qͥa scripta est.
Mos aut̃ longa consuetudo ẽ. de moribꝰ
tcta tĩndẽ. Consuetudo aut̃ ẽ ius. qd̾dã
moribꝰ institutũ. qd̾ ꝓ lege suscipit᷑ cum
deficit lex. nͨ differt scͥptura an ratione
confistat: qñ & legẽ ratio cõm̃dat. Lorro
siratione lex constat. lex erit omẽ iam¬
qd̾ ratioẽ constiti̾t. dũ tarat qd̾ religioĩ
congruat. q̃d discipline conueniat. q̃d

Expanded text:
 Ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, q
Abbreviated transcription (Latin):
un et marmorati parietes cru
p̃tenui linea. p̃mente arenas. tra¬
ctuq ipso secante. S crassior are¬
na plꝰ erodit marmoris: nã tenus
fabricis et polituris accõmodata ẽ
sunt elaborata arte picture par¬
uulis crustis. ac tessellis tinctis in
uarios colores. Tesselli aut̃ a tessers
nõiati.id ẽ ꝗͣdratis lapilł ꝑ dimi¬
nutionẽ.

Expanded text:
 et marmorati parietes cruspraetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata estLithostrota sunt elaborata arte picturae parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem a tesseris nominati, id est, quadratis lapillis per diminutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Potoniũ nauigium fluminale.
tardum & graue: qd̾ ñ nisi remigio
ꝓgredi potest. Hine et traiectꝰ. id ẽ
extentꝰ. Est enĩ latus. unde echna dr̃¬
que alia appellatione dr̃. & cimba
et caupolus sic̃ et lintris. id ẽ carab
qua inpado paludibq utuntur.
Carab parua scafa exinmine facta
que contecta crudo corio. genꝰ naui¬
gũ p̃bet. Portemia nauicula siriati¬
ci genis lata. & sine carina aportan¬
do uocata. Utunt᷑ his inpannonia.¬
Trabarie amnice naues. q̃ ex singłis
tradibꝰ cauant᷑. que alio noĩe littora¬
rie dñr. Heȩ et caudice ex uno ligno
cauato facte. et inde caudice qr¬
qͣtuor usq ad decẽ hoĩes capiunt.
De partib nauiũ et armam̃tis.

Expanded text:
est. Pontonium navigium fluminale est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus: est enim latus; unde et trquae alia appellatione dicitur et cymba et caupolus, sicut et linter, id est carabus, quo in Pado paludibusque utuntur. Carabus est parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis, lata, et sine carina, a portando vocata. UtuntTrabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavantur, que alio nomine littorarie dicuntur. He et caudice, quia ex uno ligno cavato facte: et inde caudice, quia a IV usque ad X homines capiunt. DE PARTIBUS NAVIUM ET UT
Abbreviated transcription (Latin):
portat. Hȩc nauis in pelago ꝓpt̃ nimi¬
as undas suo suscipit gremio. Ubi au
appropinqͣuit portũ. reddit uicẽ bar¬
ca naui: ꝗͣ accepit in pelago. Parona¬
ugiũ piratis aptũ: et ex his ita uo¬
catũ. Cicero. Tẽ se fluctigero tradit.
culis adlitꝰ. ludit scelerib Mioparo
qͣi minimꝰ. Paro ẽ enĩ scafa ex sumi¬
ne facta q̃ contecta crudo corio ge¬
nꝰ nauigii p̃bet. qualibꝰ utunt᷑ ger¬
manors. pirate in occeam littorib
uel paludibꝰ ob agilitatẽ. De qͣlib¬
ystoria. Gens inquid saxonũ mio¬
paronib ñ uiribꝰ nitunt᷑. fuge po¬
tiꝰ ꝙͣ bello parati.Celones qͦs greci
rina ꝑ equora canace lenes. Durrneᷤ
aut̃ naues sunt habentes remorũ
ordinẽ geminũ: trirenes et qͣtrire¬
nes trium et ꝗͣtuor ordinũ. Sic et
penteres et exeres quinos uł senos
ordines habentes. Acturie naues st̃
quȩ uelis simul et remis agunt᷑. yppo¬
ganus in qͦ equos transu̾here solitũ

Expanded text:
portat. Haec navis in pelago propter nimiportat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc se fluctigero tradit mculis ad litus ludit celeribus. Mioparo quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta, que contecta crudo corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in oceanis littoribus vel paludibus, ob agilitatem. CelHistoria 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celoces, quas Graeci rina per aequora cana celocis. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum
Abbreviated transcription (Latin):
cte. Nunc iam rates ab usiue nauel.
nam ppͥe rates sunt conexe iuis¬
trabes. Trieris nauis magna ꝗͣ ga
dulconẽ uocant. deꝗͣ in ysaia. Non
transibit ꝑ eã trieris magna. sar¬
patia nauis a carpados insula nõis¬
ta: sic̃ arado rodia. sic̃ ab alexands̃
alexandrina. Liburnee dictȩ al
alta nauiã. Nostrate naues uocate.
ab eo qd̾ in fronte rostra erea habeant.
ꝓpt̃ scopulos ne feriant᷑ et collidant᷑.
Longe naues sunt quas dromones uo¬
camus. dicte eo qd̾ longiores sint cȩte¬
ris: cuiꝰ contrariꝰ musculꝰ curtũ naui¬
giũ. Dromo aut̃ ab excurrendo dictꝰ
Cursũ enĩ grȩce dromũ uocant. siue
a dromedis. Cassis dicta ẽ a g̾co uo
unde et calones nauicłe q̃ ligna mi¬
litibꝰ portant. Anciromaciis dictus.
ꝓeo qd̾ cȩleritate sui ancoris et instru
mentis reliqͥs nauiũ uehendis sit ap¬
tus. faselus ẽ nauigiũ. quẽ nos corru
ẽ q̃ cuncta nauis cõmertia ad litꝰ

Expanded text:
ctae. Nunc iam rates abusive naves; ctae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae itrabes. Trieris navis magna, quam Graece durconem vocant, de qua in Isaia: Non transibit per eam trieris magna pasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Lalta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum naviur. Dromo autem ab excurrendo dictus: cursum enim Greci dromum vocant sive a dromedis. Cunde et calones naviculae quae ligna militibus portant. Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instmentis reliquis navium vehendis sit aptus. 17. Phaselus est navigium quod nos corrupest quae cuncta navis conmercia ad litus
Abbreviated transcription (Latin):
Rtum quarum¬
dam uocabula qͥ¬
bus aliqͥd fabrica¬
tur. uł instrum̃ta
artificũ uł q̃ miniꝰ¬
steriũ exhibent. atq aliqͥd hiumod d¬
inceps ex parte notanda studui. Artifex
dicebant. Nauclerus dñs nauis ẽ appe¬
uatꝰ ita qd̾ nauis in sorte eiꝰ sit. Cleros
enĩ g̾ce sors dr̃. Cet̾i aut̃ in naui in cõ¬
sua ib̃nia id ẽ tẽpestãs maris. Naura.
a naue dictꝰ ꝑ diriuationẽ. Nautta
aut̃ ꝓ nauta poetice dr̃: sic̃ mauors
ꝓ mars. Namrectũ ẽ nauta. Remex
uocatꝰ. qd̾ remũ gerat. Sic aut̃ reme
naulo dato in alias terras transire
disponit. Nauẽ qͥdam ꝑhibent dictã
eo qd̾ gnauũ rectorẽ querat. idẽ ꝑi¬
tum sapientẽ. strenuũ. qͥ contineres
gub̃nare nouit ꝓpt̾ maritima ꝑicda
et casus. Unde est illud salomonis. In
lagiq incerta petentes. ꝑuiũ mare
usibꝰ humanis secerunt. Rates pͥnũ
& antiqͥssimũ nauigii genꝰ erudis
tignis asseribꝰq consertũ: ad cuis
similitudinẽ fabricate natarie di¬

Expanded text:
rtium quarundam vocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex dicebant. Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim Graece sors dicitur. Caeteri autem in navi in gubsua iberna, id est tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars; nam rectum est nauta. Remex vocatus quod remum gerit; sic autem remex naulo dato in alias terras transire disponit. Navem quidam perhibent dictam eo quod navum rectorem quaerat, id est peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula et casus. Unde est illud SalomonisProv.lagique incerta petentes pervium mare usibus humanis fecerunt. Rates primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae di
Abbreviated transcription (Latin):
& ante gͣdacione stellar.xlui.
ã p̃cedentia uł añgͣdatio stellaꝵ
agere uidet᷑ & aliqͥd p̃ter consuetu¬
dinẽ p̃cedit. De remotione & retgra¬

Expanded text:
 antegradatione stellarum . Praecedentia vel antegradatio stellarum agere videtur, et aliquid praeter consuetudinem praecedit. De remotione vel retrogra
Abbreviated transcription (Latin):
pars ext̾ior angusta et interior
diffusa ẽ qͣles in horreis uidemus.
dicte eo q̃d lucẽ fenerent. Lux enĩ
homo foras uidet. Alii fenestram
putant dictã. eoqd domui lucẽ
ministret: cõpositũ nom̃ ex greco
latinoq sermone. Fos enĩ g̾ce lux
ẽ. Cardo ẽ locꝰ in qͦ ostiũ uertitur:
dias. qd̾ qͣi cor hõiem totũ. ita ille
cuneus ianuã regat ac moueat.
Uñ et ꝓu̾biale ẽ in cardine rẽ ẽẽ.
Limina ostioꝵ dicta: eo qd tͣnsũ¬
aut introeat᷑. aut foras eat᷑. Postes¬

Expanded text:
pars exterior angusta, et interior pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenerent. Lux enim homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux . Cardo est locus, in quo ostium vertitur dias, quod, quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat ac moveat. Unde proverbiale est, in cardine rem esse. Limina ostiorum dicta eo, quod transven agro, aut introeatur aut foras eatur. Postes
Abbreviated transcription (Latin):
et admittim᷑. Uestibłm ẽ uł aditus
domꝰ pͥuate. uł spaciũ adiacens edi¬
bꝰ publicis. Et uestibłm dictũ: eo
Qd eos uestunt̃ fores aut q aditũ
tecto uestiat. aut obstando. Portieꝰ.¬
qd̾ transitꝰ sit magis quã u̾ standũ
sit qͣi porta. et porticꝰ eo qd̾ sit aꝑtꝰ.
anua aiano quodam appellatur:
cui gentiles omẽm introitũ uł exi¬
tũ sacrau̾nt. Uñ et lucanꝰ. ferrea
belligeni cõpescat limina iam. Est
aut̃ ianua primꝰ domꝰ ing̾ssus. ce¬
t̾ã intra ianuã ostia uocant᷑. Gene¬
ralit ostiũ ẽ ꝑ q̃ ab aliqͦ arcem᷑ in¬
g̾ssu: abostando dictum. siue osti
um qͥa ostendit aliqͥd intꝰ. Alii ai¬
unt ostiũ appellari. qͥa ostem mo¬
rat᷑. Ibi enĩ adusariis obicimꝰ. Hinc
fores et ualue claustra fc̃. s fores
dicunt᷑. quȩ foras ualue que intꝰ
reuoluunt᷑. ee duplices cõplicabi¬
lesq st̃. S genãlit̃ usus uocabła
ista corrũpit. Claustra. abeo qd̾
claudant᷑ dicta. Fenestrx st̃ qͥbꝰ

Expanded text:
et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab ostaum, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia hostem moratur. Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus
Abbreviated transcription (Latin):
causulã facimꝰ. fit ꝑidis. punc̃tũq ad cap̃ litt̾e po¬
nimꝰ⁊ uocat᷑ distinctio. id ẽ disiunctio. q in tegrã.
seꝑauit sententr̃ hoc qͥdẽ ap̃oratores. Cetm ap̃
poctas ubi mĩsu p̾ duos pedes sillabas terraurent.
coi̾a ẽ qr ibi pꝰ scansionẽ p̾ciso u̾bi facta ẽ aIbi uͦ¬

Expanded text:
clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio
Abbreviated transcription (Latin):
mon hec sola ex uoluntate unꝰ cuiꝰq ad aliqͥd notan¬
ritatis ẽ. obsollicitudinẽ ponit᷑ . I. Anchora suꝑioe
pontt᷑. ubi aliqua res magna om̃ino ẽ cb Anchora
inferior. ubi aliqͥd uilissime ł in c̃uenientiꝰ denim¬
tratũ ẽ. I. Eronis nota tm̃ infine libri apponit᷑.¬
I. alogus nota adm̃iꝰas adhibet᷑. fiunt ⁊ alie no¬
tule libroꝵ ꝓ agnoscendis his q̃ ꝑextremitates pa¬
ginaꝵ exponunt᷑: ut ubi lector inliminare huiꝰ¬
modi signũ inuen̾it. ad dextũ recurrens eidem
sermonis. ł uersicli. sciat ẽe expositionẽ cuiꝰ similẽ¬

Expanded text:
o. haec sola ex uoluntate unius cuiusque ad aliquid adnotanritatis est, ob sollicitudinem ponitur. Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾a quedã scͥpturaꝵ note ap̃ celeb̾imos aucto¬
res fuert: qͥsq antiqͥ ad distinctionẽ scͥpturaꝵ
carminib. et historiis apposuert. Nota ẽ. figura ꝓ¬
pͥa in litt̾e modũ posita ad demonsttandã unã qͣm¬
apponunt᷑. num̾o uiginti⁊ sex: que sunt nõib in¬
frascͥptis ꝟ Asteriscus apponit᷑ inhis q̃ omissa sunt
ut inlucescant ꝑ eã notã q̃ de e̾e uident᷑. Stella em̃
Aster dr̃. greco sermone: a qͦ asteriscꝰ ẽ. diriatꝰ.
Obelꝰ id ẽ. uͥgula iacens apponit᷑ inu̾bis ł sententis
suꝑfiue ireratis. siue in his locis ubilectio aliqua
falsitate notata sit: ut qͦsi sagitta uigulet suꝑ¬
uacua atq falsa cõfõdiat. Sagitta enĩg̾ce obelus
tur inhis locis qͦ sacre scͥpture int̾ptes eodẽ sensi.
s diu̾sis sermonib transtulert̃ .u. Antigͣphus cũ¬

Expanded text:
 scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamapponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. Asteriscus  apponitur in iis quae omisut inlucescant per eam notam, quae deesse videntur. Stella enim ἀστήρ dicitur Graeco sermone, a quo asteriscus est dirivatus. Obolus, id est, virgula iacens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet supervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece ὀβελtur in his locis, quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus transtuler
Abbreviated transcription (Latin):
nis punctis. hanc antiqͥ in his apponebant. que
renodotꝰ ephesiꝰ ñ recte addiderat. aut de tͣxerat.
aut ꝑmutau̾at. in his ⁊ nr̃i ea st̃ usit E. Dipleo
phe & antistrophus infert᷑.⁊Au̾sa cũ obolo ad
achiuis obicẽ.S. biple suꝑne obelata ponit᷑ ad cõ¬

Expanded text:
nis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple phe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad con
Abbreviated transcription (Latin):
ma positura sub distinctio dr̃. eadẽ. & cõma. Medi¬
a distinctio subsequens ẽ & cola Ultima distinctio.
qͣ totã sententiã dludit: ipsa ẽ. ꝑhiodos. ⁊ Cunꝰ tt
diximꝰ partes sunt cola ⁊ cõma. ⁊ Qir diũsitatis
punctis diuso loco positis demonstrat᷑.⁊ ubi enĩ
inctio ꝓmuntiatiõĩs nͨ dũ plana pars sensus ẽ⁊ tñ
respirare oportet sit cõma. idẽ particłã sensus princ¬
tusq adimã littam ponit᷑⁊ uocãt subdistinctio.
a eo qid punctũ subtꝰ. id ẽ adimã lit̾̃amaccipit.⁊.

Expanded text:
ma positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Medima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo q
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ distinctionib apponuntur. Oxia id ẽ aciteꝰ
accentꝰ. linca asinistra patte in dext̾am partẽ sursũ.
cũficxis. linea de acuto ⁊ gͣui facta expͥmit᷑ ita: .
ninctio qi duo ũba c̃nectit. subiccta uͥgula u̾ sui
circũfiexa fit ita .. Brastole id ẽ distmetio qͥ con¬
trmo seꝑat. dextra patsꝰ cculi supposita ĩsu fit
ita.ꝯ. Apost̾phas pars item circl̃i dexta ⁊ adsũmã
littam apposita fit ita.d. Qu nota ostenditur¬
pomdebet tali figã notatur. ⁊ p̾sile qd̾ intp̾tat᷑
siccitas siue purũ id ẽ ubi. N lict̾a ẽe ñ debet. tal
nota ostendit᷑ .I. Quoꝵ duoꝵ accentuũ figͣam la¬
tini ex ipsa litt̾a aspirationis fecert. Uñ si cõiun¬
gas has. fecisti eandẽ litt̾am aspiratiõis notam.
Rursũ si mediũ eiꝰ apicẽ scindis. dasiã⁊ psilẽ facis.
distinguendos sensus. ꝑcola⁊ comata⁊ ꝑ
hiodos. que dũ ordine suo apponit. sensũ nob letti
deponit᷑ has gei thesis uocant:. latim positura. Pti¬

Expanded text:
stinctionibus adponuntur. Ὀξεῖα, id est acutus accentus, linea a sinistra parte in dexteram partem sursum cumflexus, linea de acuto et gravi facta, exprimitur ita: ˆ. iunctio, quia duo verba conectit, subiecta virgula versui circumflexa, fit ita: . Diastole, id est distinctio, quae e contrario separat, dextra pars circuli supposita versui, fit ita: . Apostrophus pars item circuli dextra et ad summam litteram adposita, fit ita: , qua nota deesse ostenditurponi debet, tali figura notatur: . ψιλή, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi H littera esse non debet, tali  Psile. Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius apicem scindis, δασεῖαν et ψιλήν facis. distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum odeponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
X⁊ Asteriscꝰ cũ obelo. hac nota pͥe anstarc᷑ utebat᷑.
phus ponit᷑ ad seꝑandas res. areb q̃ in conexu con¬
currunt: quẽ ad modũ incatalogo.loca alocis :⁊
regiones a regionib in agone. p̃mia ap̃miis. cer
ille pͥncipia notat: ita ista fines a pͥncipiis seꝑat
inhis locis ubi questio dubia ⁊ obscura aꝑiri uł
solui ñ potuit. ꝯ. Antissima ponit᷑ ad eos u̾sus¬
quoꝵ ordo ꝑmutatꝰ ẽ sic. ⁊ in antiqͥs auctorib po¬
sitũ inuenit᷑.I. Antissima cũ puncto apponit᷑
in his locis. ubi in eodẽ sensu dupplices u̾sus sunt:
⁊ dubitat᷑ qͥ pocius eligendꝰ sit. ⁊ Diple hãt scͥp¬
tores nĩi appoonunt. in libris ecclasticoꝵ uitoꝵ:

Expanded text:
 Asteriscus cum obolo. Hanc proprie Aristarchus utebatur phus ponitur ad separandas res a rebus, quae in conexu concurrunt, quemadmodum in Catalogo loca a locis et regiones a regionibus, in Agone praemia a praemiis, certille principia notat, ita ista fines a principiis separin his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: eoqd̾ ꝑ eos uicia singła denudentur.
Satirici aut̃ dicti. siue qd̾ pleni sint
omĩ facundia: siue a saturitate &
copia. De płib enĩ sił rebꝰ locun¬
solebat deferri. aut a satiris nom̃ tra¬
ctũ: qͥ multa hñt ea q̃ ꝑ uiolentiã di¬
cunt᷑. Qͥdam aut̃ poete theologi di¬
cti sunt: qm̃ de diis carmina faci
ebant. Officiũ aut̃ poete in eo ẽ: ut
ea q̃ uere gesta sunt in alias species
obliqͥs figurationibꝰ. cũ decore aliqͦ
conu̾sa tͣnfducat. Uñ & lucanꝰ ideo
in numero poetaꝵ ñ ponit᷑. qͥa uide¬
t᷑ hystorias cõposuisse ñ poema. Al¬
pud poetas aut̃ tres caracteres esse
dicendi. unũ in quo tantũ poeta lo¬
qͥtur. ut ẽ in libris uirgilii georgi¬
corũ. Aliũ dragniatcũ. in qͦ nusꝗͣ
poeta loqͥtur. ut ẽ. in comediis et tra¬
gediis. Terciũ mixtũ. ut est mene¬
ide. Nam poeta illic. et introducte¬

Expanded text:
tur, eo quod per eos vitia singula denudentur. tur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquunsolebat deferri, aut a Satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. 9. Quidam autem poetae theologi dicti sunt, qebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introduct
Abbreviated transcription (Latin):
erat hẏrcꝰ. quẽ g̾ci tragos uocant. Uñ
& oratius. carmine qͥ tragico uilem
certauit obhẏrcũ. Iam dehinc seq̃n¬
tes tragici młtũ honorẽ adepti sunt:
excellentes in argum̃tis fabularum
ad u̾itatis imaginẽ fictis. Comedi ap¬
pellati siue a loco qr circũ pagos age¬
bant. qͦs g̾ei comas uocant. siue a co¬
messatione.Solebant enĩ hoĩes pꝰ cibũ
ad eos audiendos uenire. s cõmici pͥua¬
torũ hõium p̾dicant acta: tragici uͦ res
publicas ac regũ historias. Itẽ tͣgicoꝵ
argum̃ta ex reb luctuosis sunt: comi¬
corũ ex reb lȩcis. Quo sunt aut̃ gen̾a
& ioco ridicłares extiter̃t. ut plauctꝰ.
actiꝰ. terentiꝰ. Noui qͥ & sati rici eqͥb
gen̾alit̾ uicia carpunt᷑: ut flaccus.
ꝑsius. iuuenał. uł alii. hi enĩ uniu̾so¬
rũ delicta corripiunt. si uitabat᷑ eis
pessimũ. quẽq describe̾. nͨ cͦlibet peccã
moresq rep̃hende̾. Uñ & nudi pingũ¬

Expanded text:
erat hircus, quem Graeci τράγον vocant. Unde erat hircus, quem Graeci τράγον vocant. Unde et Horatius: Carmine, qui tragico vilem certavit ob hircum. Jam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. 6. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ex rebus letis. Duo sunt genera et ioco ridiculares extiterunt; ut Plautus, Actius, Terentius: novi qui et satyrici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis, vel alii; hi enim omnium delicta corripiunt et desue describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pingun
Abbreviated transcription (Latin):
iliis. Cũ pͥmũ hoĩes exuta ferita¬
e racionẽ uite habe̾ cxpissent. seq
&e dos suos nosse cultũ modicũ ac ser¬
monẽ necessariũ. cõm̃ti sibi utusq
magnificentiã. ad religionẽ dõrũ
siorĩ excogitau̾nt. Igͥ ut tẽpla ilł
romibꝰ pulcriora et simulacra cor¬
poribꝰ ãplt ora faciebant. ita eloqͥo
orib & iocundioribꝰ num̾is extule¬
it. Io genꝰ qi forma qͣdam efficit᷑ quȩ
dorss poete. Llates auis m̃tis appella¬
tos uarro auctor ẽ. uł auehendis car¬
mimbꝰ. idẽ flectendis. hoc ẽ modulan¬
uis. & ꝓĩn poete latinȩ uates. Olĩ scri¬
pta corũ uaticinia dicebant᷑. qd̾ ui
qͣdam. & qͣi uesama in scribendo cõ¬
mouerent᷑. uł qd modis u̾ba conecte¬
rent. iure antiqͥs ꝓuincere ponenti¬
bꝰ. etiã ꝑ furorẽ diuni eodẽ errant
bant. Lirici poete dicti apotolirin. id
ẽ. auarietate carminũ: unde et li¬
di dicti qd̾ inicio canentibꝰ p̃mium

Expanded text:
illus: « Cum primum homines, exuta feritaillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificenciam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur, ut templa illis domibus pulcriora et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eciam oribus et iocundioribus numeris extulerunt. Id genus, quia forma quadam efficitur, que ctores poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant bant. Lyrici poetest a varietate carminum. Unde, et lyci dicti, quod initio canentibus praemium
Abbreviated transcription (Latin):
delfica. in tẽplo delfi apollinis ge¬
nita. q̃ ante troiana bella uatici¬
nata ẽ. cuiꝰ plurimos u̾sus oꝑi suo
omerꝰ inseruit. Qrta cimeria ini¬
talia. Qͥnta eritrea noĩe erofila in
babilonia orta. q̃ grecis iliũ peten¬
tib uaticinata ẽ. ꝑiturã e̾e̾ troiã.
&e omerũ m̃dacia scripturũ. Dicta
aũ eritrea. qr in eadẽ insula eiꝰ in¬
uenta st̃ carmina. Sexta seͬmia q̃
samote dicta ẽ. a samo insula. ain
fuit cognominata. Septima eu¬
mana noĩe amalthea q̃ nouẽ libͦs
attulit tarqͥnio pͥsco. in qͥbꝰ erant
docreta romana conscripta. Ip̃a ẽ
cinana a ciuitate cumas. q̃ ẽ in cã¬
pana cuiꝰ sepulcrũ in sicilia adhuc
manet. Octaua ellespontia in agro
troiano nata. q̃ scͥbitur solonis &¬
ciri fuisse tẽporibꝰ. Nona phrygia
q̃ uaticinata ẽ ancire.Decima ti¬
burtĩ nõie abhunea. Quaꝵ om̃i¬
um carimna effunt᷑: in qͥbꝰ de dõ
manifestissime cõꝓbant᷑. Celebrior
aut̃ int̃ ceta̾s ac nobilior eritrea

Expanded text:
Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa estCumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scCyri fuisse temporibus. Nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae. Decima Tiburtina, nomine Albunea. In quibus omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo manifestissime : celebrior autem inter ceteras ac nobilior Eryithra
Abbreviated transcription (Latin):
picta erant gesta sapientiũ. atq ui¬
rorũ fortiũ historiȩ. In hac porticu sa¬
pientes phylosophabant᷑: ex qͦ et sto¬
ici dicti sunt. Grece enĩ porticꝰ stoa
dr̃. Hanc sectam pͥmꝰ : zȩno instituit.
hi negant sine uirtute effici quẽꝗͣ
beatũ. Omẽ peccm uni formȩ esse
assert̃. dicentes sic ille. nocens erit

Expanded text:
picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. 9. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: Sic ille nocens erit
Abbreviated transcription (Latin):
narũ rerũ scientiã ht̃. et om̃e bñ ui¬
uendi tͣmitẽ tenet. Nom̃ phylosopho¬
ꝑ pͥmũ. a pitagora fert᷑ ex ortum.
Nam dũ antea g̾ci uet̾es sophistas.
id ẽ sapientes. aut doctores sapien¬
tiȩ semet ip̃os iactantiꝰ noĩarent:
iste int̾rogatꝰ qͥd ꝓfite̾tur. ue̾cundo
noĩe phylosophũ. id ẽ amatorẽ sa¬
pientiȩ se esse respondit: qm̃ sapi¬
entẽ ꝓfiteri arrogantissimũ uide-¬
bantur. Ita deinceps postĩs placu-¬
it: ut qͣntalibet de reb ad sapien¬
tiã ꝑtinentib doctrina qͥsq uł si¬
bi uł aliis uide̾t᷑ excelłe: ñ nisi phy¬
losophꝰ uocaret᷑. Idem aut̃ phylo¬
sophy triplici gen̾e. diuiduntur.
Nam aut physici st̃. aut ethici. aut
logici. Mysiti dicti: qͥa de naturis
cat᷑. Ethici. qͥa de morib disputant.
Mores enĩ apud g̾cos. ethis appellan¬
tur. Logici aut̃ quia naturis et
morib rationẽ adiungunt. Ratio
ex auctorib ut platonici. epicurei.
pitagorici. Alii a locis conuenticłoꝵ

Expanded text:
rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. 2. Nomen philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos jactantius nominarent, iste interrogatus, quid profiteretur? verecundo nomine philosophum, id est, amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. 3. Ita deinceps posteris placuit ut quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque, vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis catur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a locis conventiculorum
Abbreviated transcription (Latin):
muenitur Fotiniam a fotino gallo
sse conceptũ deriani ab aerio qͦdam
micupati sunt. hi offerre sacͥficiũ
abeunomio qͦdam dialectico aetii
oscipło. ex cꝰ noĩe magis innotuer̃t.
cm̃. in fide manentiũ. Origeniani
origene auctore exorti st̃: dicentes.
lũ. Animas qͦ in mundi pͥncipio di¬
cunt peccasse. et ꝓ diu̾sitate peccõrũ
e celis usq ad terras diu̾sa corꝑa qͣi
uincłã m̾uisse: eaq causa factum
fuise mundũ. Noetani a qͦdam no¬
eto uocati qͥ dicebat xp̃m eundem
piunt.Unde & patri passiani uocan¬
tur: qr patrẽ passũ dicunt. Sabelli¬
ani abeodem noeto pullulasse di¬
cuntur. Cuiꝰ discipłm ꝑhibent fui¬
sse sabellũ. ex cꝰ noĩe maxime inno¬
tuer̃t: un et sabelliani uocati sunt.
astruunt.Arriam. ab arrio alexan¬
drino prb̃ro orti st̃. qͥ coet̾nũ patri
filiũ. ñ agnoscens. diuersas in tͥni¬
date sub̃as asseruit: cont̃ illud qd̾
doniani a macedonio constantino¬
politano ep̃o dictist̃: negantes dm̃n

Expanded text:
otiniani a Photino Gallogisse conceptum. § 37. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt; hi offerre sacrificiumab Eunomio quodam dialectico, Aetii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt,ccatum in fide manentium. § 39. Origeniani ab Origene auctore exorti sunt, dicentes, um. Animas quoque in mundi principio dicunt peccasse, et, pro diversitate peccatorum, a coelis usque ad terras diversa corpora, quasi vincula, meruisse, eaque causa factum fuisse mundum. 41. Noetiani a quodam Noeto vocati, qui dicebat Christum eumdem piunt. Unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noeto pullulasse dicuntur, cuius discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cuius nomine maxime innotuerunt; unde et Sabelliani vocati sunt. astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias adseruit, contdoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mala. floriam aflorino qͥ e contra¬
Donatiste. adonato qͦdam affro ñ¬
cupati: q̃ denumdia ueniens. to¬
tã pene affricã sua ꝑsuasione dece¬
pit. asserens minorẽ patre filium.
& mmnorẽ filio. sp̃m scm̃. et rebapti¬
zans catholicos. Bonosiam a bonoso
quos cotopitas uocant: suꝑdicte h̾e¬
sis hñtes doctrinã. hi amore m̃rii
semetipsos ꝑununt: ut molenter
de hac uita discedentes mr̃es noĩent᷑.
Priscillianiste. ap̾scilliano uocati:
qͥ in hispania ex errore genosticoꝵ
et manicheorũ ꝑmixtũ dogma cõ¬
posuit. Luciferiami. a lucifero. sirmiȩ
ep̃o orti. qͥ ep̃os catholicos qͥ constantii
ꝑsecutione. ꝑfidie arrianoꝵ consen¬
tholicã delegerunt. damnantes
siue qd̵ credidũnt. siue qd̾ se credi¬
disse simulauer̃t qͦs ecctia catholi¬
ca mat̾no recipit sinu. tanꝙ̃ pe¬
trũ pꝰ fletũ negationis. hanc illi ma¬
tͥs caritatẽ suꝑbe accipientes. eos¬
q reciꝑe nolentes ab eccłiȩ cõmu¬

Expanded text:
mala.' Floriani a Florino, qui e contraDonatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Patre Filium, et minorem Filio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. Bonosiaci a Bonosoquos Cotopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consencatholicam delegerunt, damnantes sive quod crediderant, sive quod credidisse se simulaverant, Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae commu
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ passibilem dict̃. alie xp̃i de pa¬
tie nanuitati iniciũ tẽꝑis dant. aliȩ
ubationẽ hõiũ. ap̃ inferos factam
̃ descensionẽ ñ credt̃: aliȩ aĩam
imaginẽ dĩ negant. aliȩ ammas
conuerti in demones. et inquec̃q¬
aĩalia aĩalia existimant. alie de
iundi statu dissentiunt: aliȩ in¬
numabiles mundos opmantur.
aliȩ aꝙͣ dõ coet̾nã faciunt: alie
iidis pedibꝰ ambulant. aliȩ cum
hõibꝰ ñ manducant. He sunt h̾e̾ses
adu̾sus catholicã fidẽ exorte: & ab
damnate q̃ dũ in se multis erroribꝰ
uiuise inuicẽ sibi dissentiunt: cõ¬
muni tñ noĩe adu̾sus eccłiã dĩ cõ¬
spirant. S & qͥcũq alit scͥpt᷑am
sc̃am intelligit. ꝗͣ sensus sp̃c scĩ fla¬

Expanded text:
tatem passibilem dicunt, alie Christi de patre nativitati initium temporis dant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab damnatae: quae dum in se, multis erroribus divisae, invicem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sanctam intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
dei et carne cuedidit. s separatimatil
seiunctun alterum filium deiate¬
filium hominis predieauite
Euticinani dicti. ab euticȩ consto¬
asseruit ẽẽ naturã. Acefali dicti. s
sine capite quẽ secunt᷑ hẽtici. lul
enĩ eorũ reppit᷑ auctor. a qͦ exomsit
Hi tͥũ calcidonensiũ capitłorũ ĩp¬
ram p̾dicant. Theodosiani & garan¬
te appellati. atheodosio & gaiano.
qͥ tẽꝑibꝰ iustimani pͥncipis in alexã¬
dria ppłi ꝑu̾si. electioe uno dieft̃
ordinati ep̃i. Hi errores euticetis et
dioscori seq̃ntes. calcidonense conci¬
lium respuunt. ex duabꝰ unã in
.xͦ. nat᷑am asserũit. qͣm theodosia
corruptã. gaianite in corruptã co¬
tendunt. Genoite & tͥtoite a theodos¬
anis exorti sunt. ex qͥbꝰ genorte ab
ignorantia dicti. qͥa ꝑuersitati as
ex orti st̃. id adiciunt. qd̾ xp̃i diuis¬
tas ignoret futura. quȩ sunt sqͥs
de die et hora nouissima. ñ recidl

Expanded text:
Dei et carne credidit, sed separatim atque seiunctim alterum filium Dei, alterum hominis praedicavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constaadseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium Chalcedonensium capitulorum inpram praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychis et Dioscori sequentes Chalcedonense concilium respuunt: ex duabus unam in Christo naturam adserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Agnoitae et Tritheitae a Theodosianis exorti sunt; ex quibus Agnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati, a qua exorti sunt, id adiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura, quae sunt scripta de die et hora novissima, non record