comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cie meȩ nullatenus memorabor ut labores meos exaggere. me¬
rita magnificem:. potius memorabor iusticiȩ tuȩ soliꝰ. qui gratis
obligasti te mͥ ꝓmissorẽ. In u̾itate tua exaudime in tua iusticiꝰ.
i ñ intres in udiciũ cũ seruo tuo: qͥsi uoluero me iustificare. os
⁊ nunc in p̾lio. & tẽ in regno: qr semꝑ infirmitates in eas confite¬
bor. Cũ enĩ infirmor: tc̾ potens sũ. Sic̃ gͦ prudent̾ aput dm̃ cau¬
sam agit. qͥ iusticiȩ fuȩ immemor totũ miscd̃ie cõmittit: sic pru¬
denter emit. qͥ omnẽ fictionẽ. atq auaritiã negotiationis sci¬
re renuit᷑: qͥ inuenta illa p̃ciosa margarita ñ solũ oĩa sua. s &
seipsũ ultro ac desideranter impendit. At nos tepidi. ficti. ingͣti.
indeuoti. uoluptatũ amatores magis quã dĩ: uix ab illa uoce
infideł & nequissim murmuris. inalũ.ẽ̾. malũ e̾. ualemꝰ cõ¬

Expanded text:
olius . Justitiae meae nullatenus memorabor, ut labores meos exaggerem, meolius . Justitiae meae nullatenus memorabor, ut labores meos exaggerem, merita magnificem; potius memorabor justitiae tuae solius, qui gratis obligasti te mihi promissorem. In veritate tua exaudi me, in justitia tua, et non intres in judicium cum servo tuo : qui, si voluero me justificare, os et nunc in praelio, et tunc in regno; quia semper infirmitates meas confitebor. Cum enim infirmor, tunc potens sum . Sicut ergo prudenter apud Deum causam agit, qui justitiae suae immemor totum misericordiae committit; sic prudenter emit, qui omnem fictionem, atque avaritiam negotiationis scire renuit; qui inventa illa pretiosa margarita, non solum omnia sua, sed et seipsum ultro ac desideranter impendit. At nos tepidi, ficti, ingrati, indevoti, voluptatum amatores magis quam Dei, vix ab illa voce infidelis et nequissimi murmuris, Malum est, malum est , valemus com
Abbreviated transcription (Latin):
An ñ m̾ito pot̾it głari. qui imm̃sũ illud ⁊ ȩternũ pondus głẽ.
hoc leui & mom̾taneo tribulationis cõparau̾it: qͥsic ꝓnichilo
saluus factus fu̾it: At nc̃ cotidianas hinc. in querelas ⁊ mo¬
lest a murmura audias: malũ hoc malũ illud. graue hoc. im¬
portabile illud: qͥs tanta actalia ferat: Ita nemo fere ẽ. qͥ digne
ꝓ m̾ito sui rem estimans dicat. ñ st̃ condigne passiones huius
temporis. ad futurã głam que reuelabitur in nob̾: nͥ tc̃ demũ
cũ ceꝑit reuelari. Tunc plane głabit᷑ qͥ mͦ detrahit ac de p̃cio
se grauari. gemit: cũ scił de foro. id ẽ. de mundo hoc uͥ contrac¬
tus celebrat᷑ huiꝰ cõm̃tii recesserit: &e in domũ ȩt̾nitatis sue secũ
ferens rẽ tanta tantillo emptã redierit. Homo plane scđm
cordĩerat. hõ ille simplex sũ querela. qͥ ab hac arte immo mnertia

Expanded text:
An non merito poterit gloriari, qui immensum illud et aeternum 929 pondus gloriae, An non merito poterit gloriari, qui immensum illud et aeternum 929 pondus gloriae, hoc levi et momentaneo tribulationis suae comparaverit, qui sic pro nihilo salvus factus fuerit? At nunc quotidianas hinc inde querelas et molesta murmura audias: Malum hoc, malum illud; grave hoc, importabile illud; quis tanta ac talia ferat? Ita nemo fere est qui digne pro merito sui rem aestimans dicat: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis , nisi tunc demum cum coeperit revelari. Tunc plane gloriabitur, qui modo detrahit, ac de pretio se gravari gemit; cum scilicet de foro, id est, de mundo hoc, ubi contractus celebratur hujus commercii, recesserit et in domum aeternitatis suae, secum ferens rem tantam tantillo emptam, redierit. Homo plane secundum cor Dei erat ille, homo simplex sine querela, qui ab hac arte, imo inertia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ante p̃sepe sic plenũ steterit: Mugiat. s p̃gaudio sp̃s. &
iubilo cordis: qi p̃sepe dnĩ sui immo dnm in p̃sepi suo cogno
tam plenitudinem temporis aduexerit.: quã facili & exiguo p̃cio
omne p̾ciosũ cõparari posse decreu̾it. Duob minutis seu calice
aque frigide. aut c̾te sola uoluntate bona. iã adieb eiꝰ emitur
regnũ cęloꝵ: quãꝗͣ etiã nc̃ uix inueniat emptorẽ. in tanta multi¬
tudine diuitũ. Prohpudor etiã nos ipsi qͥiã em̃e cepimꝰ. iã tabu¬
las emꝑtionis conscͥpsimusiã pignus hereditatis accepimꝰ᷑ etiã nos
inꝗͣ tociens a pacto resilimꝰ. ac pene cõplaciti penitemꝰ: querim᷑¬
ac mͣmuramꝰ. quasi in negotio simus circũuenti: quasi magnũ
sit. illud ꝓpe nichil qͦd exigit᷑ a nob̾. Bene de nobis ꝓphauit scͥp¬
tura malũ ẽ. malũ .ẽ. dicit oĩs emptor: ⁊ cũ recesserit głabitur.

Expanded text:
eum ante praesepe sic plenum steterit? Mugiat, sed prae gaudio spiritus in eum ante praesepe sic plenum steterit? Mugiat, sed prae gaudio spiritus in jubilo cordis; quia praesepe Domini sui, imo Dominum in praesepi suo cognovtam plenitudinem temporis advexerit, quam facili et exiguo pretio omne pretiosum comparari posse decreverit. Duobus minutis, seu calice aquae frigidae, aut certe sola bona voluntate, jam a diebus ejus emitur regnum coelorum, quanquam etiam nunc vix inveniat emptorem in tanta multitudine divitum. Proh pudor! etiam nos ipsi, qui jam emere coepimus, jam tabulas emptionis conscripsimus, jam pignus haereditatis accepimus; etiam nos, inquam, toties a pacto resilimus, ac pene complaciti poenitemus, querimur, murmuramus, quasi in negotio simus circumventi; quasi magnum sit illud prope nihil, quod exigitur a nobis. Bene de nobis prophetavit Scriptura: Malum est; malum est, dicit omnis emptor, et cum recesserit, gloriabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
ta cybo pascuntur cȩlesti: Homines ꝙ ium̃ta saluabis dñe: quẽ¬
admodũ multiplicasti miscdiam tuam ds. Infinite multiplex hȩc
tua ds̃ miscdia: ut qͥ panis angłoꝵ es. ñ solũ hominũ dides ac
beatifices mensas: s etiã fenũ factus. uim̾torũ repleas p̃sepia.
Confiteris o dnĩe sapientia misericors. qr sapientib & insipientib
debitor es: ut qͥ utrosq fecisti utrisq necessaria alimoniã ꝓcu¬
res: & tã hoẽs quã ium̃ta.tã sꝑitales. quã aĩales suo quẽꝙ gͣdu
liis hominũ: qr misit u̾bũ suũ carnẽ factũ. medicinã & escã omĩ¬
um: ut etiam in capaces u̾bi sanent᷑ tñ & sacientur carne uerbi.
Edant itaq pauꝑes. & saturent᷑ de confideant᷑ uenisse beatã tẽ¬
poris plenitudinẽ: qñ & inpresepib sius paratũ sine sudore
uultus suipanem inueniunt cȩlestẽ. Humqͥd gͦ mugiet bos.

Expanded text:
nta, cibo pascuntur coelesti? Homines enim et jumenta salvabis, Domine, quemnta, cibo pascuntur coelesti? Homines enim et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam, Deus . Infinite multiplex haec tua, Deus, misericordia, ut qui panis angelorum, non solum hominum dites ac beatifices mensas, sed etiam fenum factus, jumentorum repleas praesepia. Confiteris, o Domine sapientia misericors, quia sapientibus et insipientibus debitor es, ut qui utrosque fecisti, utrisque necessariam alimoniam procures; et tam homines quam jumenta, tam spirituales quam animales, suo quemque gradu liis hominum : quia misit Verbum suum carnem factum, medicinam et escam omnium; ut etiam incapaces Verbi, sanentur tamen et satientur carne Verbi. Edant itaque pauperes et saturentur, et confiteantur venisse beatam temporis plenitudinem; quando et in praesepibus suis paratum sine sudore vultus sui panem inveniunt coelestem. Numquid ergo mugiet bos,
Abbreviated transcription (Latin):
rant desuꝑ. & nubes pluunt iustũ : si t̾ra germinet saluatore. & iusti¬
cia oritur simul: si deniq orit᷑ dieb dñi. ñ solũ iusticia. s & habun¬
dantia pacis: feliciora tempora ne quesieris: qñ & regnũ dĩ nichil
aliud ẽ. quã iusticia. ⁊ pax ⁊gaudiũ. in sp̃u sco. qd̾ de ilł ꝓcedit.¬
Ham & nr̃orũ tẽpoꝵ ille status iudicat᷑ optimꝰ. atq pulcherrimꝰ.
& iusticia morib imponit disciplinã: & habundantia cũ pace
quietem uitȩ prestat & leticiã. Deniq miscd̾ia dñi plena ẽ. terra:
benedixitq dñs corone anni beniguitatis suȩ. & campi tui repleti
temporis: Que uinquã area etas simile. aliqͥd habuit huiꝰ plenitu¬
dini temporis. qñ panis angłoꝵ omnẽ habens saporẽ suauitatis.
& omne delectam̃tũ apponitur etiã uin̾itis. iñ solũ hoĩes s & ium̃¬

Expanded text:
rant desuper, et nubes pluunt Justum; si terra germinat Salvatorem, et justirant desuper, et nubes pluunt Justum; si terra germinat Salvatorem, et justitia oritur simul; si denique oritur in diebus Domini non solum justitia, sed et abundantia pacis: feliciora tempora ne quaesieris, quando et regnum Dei nihil aliud est quam justitia, et pax, et gaudium in Spiritu Nam et nostrorum temporum ille status judicatur optimus, atque pulcherrimus, cum et justitia moribus imponit disciplinam, et abundantia cum pace quietem vitae praestat et laetitiam. Denique misericordia Domini plena est terra : benedixit Dominus coronae anni benignitatis suae, et campi ejus repleti temporis? Quae unquam aurea aetas simile aliquid habuit hujus plenitudini temporis, quando panis angelorum, omnem habens saporem suavitatis et omne delectamentum, apponitur etiam jumentis; et non solum homines, sed et jume
Abbreviated transcription (Latin):
do diuinitatis habitat corporalit̾. Uiderunt apłi plenũ gr̃ȩ &
ueritatis. & de plenitudine eiꝰ os acceꝑunt: adeo ut nouissimꝰ
omniũ & abortiuus paulus uas electionis de plenitudine quã accepe¬
rat. disseminaret ubiq plenitudinẽ gr̃ȩ ⁊ u̾itatis clamans & dicñs.
ecce iam uenit plenitudo demporis. Cũ enĩ omĩb plenus bonis natꝰ
ẽẽt temporalit̾ auctor temporis: qͥd ni plenitudinẽ attulisset tẽporisͦ
Cũ cȩli rorarent desuꝑ. & nubes pluerent iustũ. saluatorẽq t̾rei gͣmina¬
ret: canta suꝑnȩ benedictionis ubertas. quid ni fecunditate derris
omĩb prestaret e Benedixisti dnẽ terrã tuam: dedisti benignitatẽ.
& terra nra dedit fructũ suũ: uideł de uno gͣno frum̃ti. qd̾ germi¬
nauit alii uirginis. ubiq terrarũ pullulante copiosa messe fide¬
lium. Nolo enĩ hanc plenitudinẽ temporis. requiras iu copia bono¬
rum temporaliũ s ȩt̾norũ: ñ inꝓuentu agroꝵ. s cȩloꝵ. Sicȩli ro¬

Expanded text:
initatis habitat corporaliter . Viderunt apostoli plenum gratiae et veritatis, et de plenitudine ejus omnes acceperunt: adeo ut novissimus orum et ebortivus Paulus, vas electionis, de plenitudine quam acceperat, disseminaret ubique plenitudinem gratiae et veritatis, clamans et dicens: Ecce jam venit plenitudo temporis . Cum enim plenus omnibus bonis natus esset temporaliter auctor temporis, quidni plenitudinem attulisset temporis? Cum coeli rorarent desuper, et nubes pluerent Justum, Salvatorem terra germinaret, tanta supernae benedictionis ubertas quidni fecunditatem terris omnibus praestaret? Benedixisti, Domine, terram tuam, dedisti benignitatem, et terra nostra dedit fructum suum ; videlicet de uno grano frumenti, quod germinavit alvus Virginis, ubique terrarum pullulante copiosa messe fidelium. Nolo enim hanc plenitudinem temporis requiras in copia bonorum temporalium, sed aeternorum; non in proventu agrorum, sed coelorum. Si coeli ro
Abbreviated transcription (Latin):
aures audiendi audiat. qͥd nob̾ hoc piũ & mysticũ ȩterni uerbi
imposuit silentiũ. Et rectissime qͥd̾e imposuit. Qd enĩ tanto pon¬
dere. tantaq auctoritate disciplinã cõm̃dat silentii. qͥd tanto t̾ro¬
re cõpescit inquietũ malũ linguarũ ꝓcellasq uerboꝵ sicut ser¬
mo di silens in medio hominũ: Non ẽ sermo in lingua mea.
confit̾i uidetur omp̃s sermo dũ mat̾ subditꝰ e & nos qͣdementia
etiã a bonis: ut attentius & diligentiꝰ aurẽ possem adhibere.
uocib archanis. sacrisq sensib huiꝰ diuini silenti: & uł tanto
oꝑe subsilentio discere in scola uerbi. quanto uerbũ ipsũ sub
di sciplina siluit matͥs. O fr̃s. si pie ac diligent̃ indendamꝰ huic

Expanded text:
aures audiendi, audiat quid nobis hoc pium et mysticum aeterni Verbi aures audiendi, audiat quid nobis hoc pium et mysticum aeterni Verbi imposuit silentium, et rectissime quidem imposuit. Quid enim tanto pondere, tantaque auctoritate disciplinam commendat silentii, quid tanto terrore compescit inquietum malum linguarum procellasque verborum, sicut Sermo Dei silens in medio hominum? Non est sermo in lingua mea, confiteri videtur omnipotens Sermo, dum Matri subditus est; et nos qua dementia etiam a bonis, ut attentius et diligentius aurem possem adhibere vocibus arcanis, sacrisque sensibus hujus divini silentii, et vel tanto tempore sub silentio discere in schola Verbi, quanto Verbum ipsum sub disciplina siluit Matris. 3. O fratres, si pie ac diligenter intendamus huic
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ õs sensus nr̃i consensu uno & uoce una confiteantur: sic̃
audiuimꝰ sic uidimus. In cõꝑabilit̾ tam̃ ampliꝰ mine concessũ ẽ
uisui. qd̾ numꝗͣ fuerat auditus: cũ mͦ uideatur uerbũ qd d̾s est.¬
& antea magnũ haberetur audire u̾bũ. quodcũq ex dõ est. Et
uerbũ quid̾e qd̾ ex dõ ẽ. uidi aliqñ o fr̃s cũ cedio audiri.: s uerbũ
qͦd ds ẽ. nũqͥd pot̾it nͥ cũ gaudio uideri: In me pͥmũ sententiã ferã:
qr uerbũ qd̾ ds ẽ. cũ se hodie mͥ uidendũ p̃beat in eo qͦd sũ. siñ me leci¬
tibili: transeat usq bethleem. & illud in qd̾ desiderant angłi ꝓspi¬
ter cogitari: Quid eque mores edificat: spẽ roborat. caritatem in¬
Qãmat: Omnino fideł sermo. ⁊ oĩ acceptioẽ dignus. omp̃s sermo
tuus dnẽ. qͥ tã alto silentio a regalib patͥs sedib animaliũ illapsꝰ
p̃sepib: melius interĩ suo nob̾ silentio sermocinatur. Qͥ habet

Expanded text:
i sensus consensu uno, et voce una confiteantur, Sicut audivimus, sic vidimus . Incomparabiliter tamen amplius tunc concessum est visui, quam unquam fuerat auditui, cum modo videatur Verbum, quod Deus est, et antea magnum haberetur audire verbum quodcunque ex Deo. Et verbum quidem quod ex Deo est, vidi aliquando, fratres, cum taedio audiri; sed Verbum quod Deus est, nunquid poterit nisi cum gaudio videri? In me primum sententiam feram: quia Verbum, quod Deus est, cum se hodie mihi videndum praebeat in eo quod sum, si me non laetitibili; transeat usque Bethlehem, et illud in quod desiderant Angeli prospiter cogitari? Quid aeque mores aedificat, spem roborat, charitatem inflammat? Omnino fidelis sermo, et omni acceptione dignus, omnipotens Sermo tuus, Domine; qui tam alto silentio a regalibus Patris sedibus animalium illapsus praesepibus , melius interim suo nobis silentio sermocinatur. Qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ uisibile ⁊ tractabile s etiã gustabile ⁊ ador abile nob̾ uer¬
bum dĩ factum sit: qͥppe qd̃ ꝑ os uias sensuũ. aditũ sͥ ad aiãm que¬
sierit: quatinus sicut ꝑ mors sensus intrauerat: sic ꝑ eosde redi

Expanded text:
non solum visibile et tractabile, sed etiam gustabile et odorabile nobis Vernon solum visibile et tractabile, sed etiam gustabile et odorabile nobis Verbum Dei factum sit, quippe quod per omnes vias sensuum, aditum sibi ad animam quaesierit, quatenus si
Abbreviated transcription (Latin):
amus hoc uerbũ qd̾ fecit dñs.: iostendit nob̾. Nouerat ds sensus ho¬
minũ. inuisibiliũ incapaces. cȩlestiũ indociles. ad fidẽ qͦq difficiles:
nͥ res ipsa de qua fides suadetur. uisibilit̾ ipsis sensib coniuncendis
scił dũ audiebas in credulus fiust. Qͥa enĩ difficilius audita nec uisa
creduntur ido merito fides illoꝵ qͥ ñ uiderur a dño bã p̃dicat᷑. qppe q̃
plus detulerint auctoritati sermonis. quã exꝑientie ꝓprii sensus
aut rationis. Deus tñ ꝑ omnĩa uolens satisfacere carditati nr̃ȩ:
uerbũ suũ qd̾ prius fecerat audibile. hodie fecit nobis &̃ uisibile
immo & tractabile: ut & qͥdam ex nob̾ potuerint dicere. Quod
fuit ab initio qd̾ audiuimus. qd̾ uidimꝰ. ocłis nr̃is: qd̾ ꝑspeximꝰ.
& manus nr̃e tractauerunt. de uerbo uitȩ. fuit ab intio illiꝰ ꝗͣ¬
sine initio e. ȩternitatis. audiuimꝰ ꝓmissũ ab initio tẽporis: uidimꝰ
& contrectauimꝰ exhibitũ in fine tẽporis. Alias autẽ inuemes qd̾

Expanded text:
amus noc verbum quod fecit Dominus, et ostendit nobis . Noverat hominum sensus invisibilium incapaces, coelestium indocibiles, ad fidem quoque difficiles, nisi res ipsa de qua fides suadetur, visibiliter ipsis sensibus convincendis scilicet dum audiebas incredulus fuisti. Quia enim difficilius audita, quam visa creduntur, ideo merito fides illorum qui non viderunt, a Domino beata praedicatur; quippe qui plus detulerint auctoritati sermonis, quam experientiae proprii sensus, aut rationis. Deus tamen per omnia volens satisfacere tarditati nostrae, Verbum suum quod prius fecerat audibile, hodie fecit nobis etiam visibile, imo et tractabile; ut et quidam ex nobis potuerint dicere: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tractaverunt de  aeternitatis; audivimus promissum ab initio temporis; vidimus et contrectavimus exhibitum in fine temporis. Alias autem invenies quod
Abbreviated transcription (Latin):
cruciꝰ abscondita ẽ fortitudo hõĩs di: qd̾ ingloriꝰ int̾ uiroᷤ aspectꝰ eiꝰ. ⁊ forma eiꝰ
int filioꝰ hõiũ. un nͦ reputasti eũ: s putasti eũ quasi leꝓsũ & ꝑ
cussũ ad̾o ⁊ humiliatũ: cũ ds posu̾it in eo iniqͥtates omni¬
um nr̃m. Nam & tuã quoq suscepisset: si tu eã uł ad extre¬
mũ depoñe uoluisses. At tu miser ñ deponis. s apponis mni¬
quitatem suꝑ iniquitatem: suꝑ sanguinẽ ꝓpħarũ. sangus¬
nem filii dĩ. ⁊ apłoꝵ. Impone gͥ quandoqͥdem ita uis. im
portare magis sedet. ut meas ipse portet iniqͥtates. Tu porta
colligationes impietatis. fascicłos depͥm̃tes: ego portẽ fascicłm myr¬
re. quẽ maria mͥ colligauit: pannisq inuolutũ. in p̃sepi reposuit.

Expanded text:
a est fortitudo hominis Dei; quod inglorius inter viros aspectus ejus, et forma ejus inter filios hominum: unde nec reputasti eum, sed putasti quasi leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum; cum Deus posuerit in eo iniquitates omnium nostrum . Nam et tuam quoque suscepisset, si tu eam vel ad extremum deponere voluisses. At tu, miser, non deponis, sed apponis iniquitatem super iniquitatem; super sanguinem prophetarum, sanguinem Filii Dei ortare magis decet, ut meas ipse portet iniquitates. Tu porta colligationes impietatis, fasciculos deprimentes: ego portem fasciculum myrrhae, quem Maria mihi colligavit, pannisque involutum in praesepi reposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
non cognouitꝰ uos inquã qͥb saluator ideo ñ uiluit. qr misericors
fieri uoluit. s eo uobis den̾ior ẽ. in affectu. qͦ minor in aspectu: can¬
tate. & exultate. & psallite. puer natus ẽ. nob. filius datus ẽ. nobis.
De iudȩis qͥdẽ ẽ. natus. s nobis. ẽ. natus: qr ilł ablatus. nob̾ ẽ. datus.
tum: q oĩs caro fenũ. In conspectu gentiũ reuelauit usticiã suam:
quã iudȩus ignorat. uelũ adhuc habens suꝑ faciem suã. Uelum
habet. qi zelũ tenet: ũ nec uerũ uidet. s inuidet. qd̾ puer natus ẽ.
uiuum mͥ dari: s iudiciũ nr̃i salomonis. cuiꝰ sermo penetrabilior
oĩ gladio ancipiti. scrutans corda. ⁊ renes: ininuenienda matre non
errauit. Date inqͥt ȩccłiȩ infantẽ uiuũ. Hec . ẽ. eni mat̾ eiꝰ. Quicũ¬
tu matrẽ dicis: ego ancillã ꝓfiteor. Ancilla xp̃i sũ. fiat mͥ scđ̃m uer¬
bũ tuũ. Et̃ quid̾e matrẽ amore & sollicitudine me p̾stabo qͣntũ

Expanded text:
Salvator ideo non viluit, 927 quia misericors esse voluit; sed eo vobis tenerior in affectu, quo minor est in aspectu: cantate, et exsultate et psallite, Puer natus est nobis, filius datus est nobis. De Judaeis quidem est natus, sed nobis est natus; quia illis ablatus, nobis est datus. tum, quia omnis caro fenum . In conspectu namque Gentium revelavit justitiam suam : quam Judaeus ignorat, velum adhuc habens super faciem suam. Velum habet, quia zelum tenet: unde nec velum videt, sed invidet quod puer natus est vivum mihi dari. Sed judicium nostri Salomonis, cujus sermo penetrabilior omni gladio ancipiti, scrutans corda et renes, in invenienda matre non erravit: Date, inquit, Ecclesiae infantem vivum: haec est enim mater ejus . Quicutu matrem dicis, ego ancillam profiteor. Ancilla Christi sum: fiat mihi secundum verbum tuum . Et quidem matrem amore et sollicitudine me praestabo, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nomine dñi.ds̃ dñs & illuxit nobis: de cuius mun̾e et¬
am dies iste scificatus. de illuminatione ȩccłiȩ illuxt nobis Gra
t lux uera que illuminas omnẽ homine uenientẽ in hunc
muudum: que ad hoc ipsum uenisti homo inhunc mundum
Alumĩnata ẽ. hierłm iater nr̃a inat omĩum qͥilluminari me¬
ruerunt: adeo ut ia luceat omib qͥ ĩ mundo st̃. Gras tͥ lux uera
que lucerna facta es. ut ierłm illuminares: & lucerna pedib
facta est lucerna ut luceat omib qui sunt ĩ domo magni patris
familias. Non solũ enim illuminata ẽ.s exaltata suꝑ candela¬
bru illud totũ aureũ: sita ẽ. ciuitas suꝑ monte montiũ: illa¬

Expanded text:
Domini, Deus Dominus, et illuxit nobis; de cujus munere etiam dies iste, dies sanctificatus de illuminatione Ecclesiae illuxit nobis. Gratias tibi, lux vera, quae illuminas omnem hominem venientem in hunc mundum, quae ad hoc ipsum venisti homo in hunc mundum. Illuminata est Jerusalem mater nostra, mater omnium qui illuminari meruerunt: adeo ut jam luceat omnibus qui in mundo sunt. Gratias tibi, lux vera, quae lucerna es facta, ut Jerusalem illuminares, et lucerna pedibus em illuminata 939 facta est lucerna, ut luceat omnibus qui sunt in domo magni patris familias. Non solum enim illuminata est, sed exaltata, et super candelabrum illud totum aureum sita est; civitas super monte
Abbreviated transcription (Latin):
dari uiuũ & integrũ infantẽ. ñ inuidens ei głam dũ mͦ habeat &
uirtutem: s illa nec mͥ inqͥt nec tͥ sit. s diuidat᷑: q nimirũ scĩtatis
sͥ cupit retinere honorẽ. & aliis relinquere laborẽ. Sed ñ errat qͥ
iudicat: & si aliquandiu dissimulat. Gladius salomonis matrem
inuenit: cui ad iudicat in diuisum. sicut affectũ caritatis. sic affec¬
tũ potestatis: sic̃ feruorem oꝑandi. sic fauorem imꝑandi. Uos itaq
fr̃s in qͥb fides ꝑ dilectionem oꝑans. nata ẽ de spũ sco: custodite
eam. pascite. nutrite. tanꝗͣ paruulũ iħm donec formetur in uobis
puer qͥ natus ẽ. nob̾: qͥ ñ solũ nascendo. s uiuendo. ⁊ moriendo. for¬
nob̾ natus fuit. nec nͥ nob̾ uiuere uoluit. nec mori nͥ ꝓ nobis. qͥ ꝓ
se non habuit: ut & nos ꝑ ipsum renasceremur: scd̾m ipsũ uiu̾e¬
mus. in ipso moreremur: qͥ uiuit ⁊ regnat ꝑ oĩa scła scłoꝵ amen.¬

Expanded text:
dari vivum et integrum infantem, non invidens ei gloriam, dummodo habeat et dari vivum et integrum infantem, non invidens ei gloriam, dummodo habeat et virtutem, sed illa, Nec mihi, inquit, nec tibi sit, sed dividatur ; quia nimirum sanctitatis sibi cupit retinere honorem, et aliis relinquere laborem. Sed non errat qui judicat, etsi aliquandiu dissimulat. Gladius Salomonis matrem invenit, cui adjudicat indivisum, sicut affectum charitatis, sic effectum potestatis; fratres, in quibus fides per dilectionem operans nata est de Spiritu sancto, custodite eam. Poscite nutricem tanquam parvulum Jesum, donec formetur nobis puer, qui natus est nobis, qui non solum nascendo, sed vivendo et moriendo fornobis natus fuit, nec nisi nobis vivere voluit, nec mori nisi pro nobis, qui pro se non habuit; ut et nos per ipsum renasceremur, secundum ipsum viveremus; in ipso moreremur, qui vivit et regnat per omnia saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
citudinis. ⁊ pietatis: cõmune .ẽ. ⁊ uobis. qͥ facitis uoluntatẽ dnĩ.
Utiq & uos matres pueri qͥ natus ẽ uobis. ⁊ in uob̃: ex qͦ uideł ati¬
more dñi concepistis. & parturistis sꝑm salutis. Uigila gͥ o mat̾
inꝙͣ suꝑ curã recens nati: memor qm̃ emula tua dormiens¬
opp̾ssit filiũ qͥ datus erat ei. Que ẽ. enim illa. nͥ carnał aĩa. que sp̃m ex¬
tinguit. negligentia & mertia: Huũsinodĩ hõmĩnes cũ religionis ami¬
serint feruorẽ ipsius tñ sͥ arrogant głam & nõmeñ. Inde contentiones
carnaliũ aduersus spiritales etiam in capitulis: uͥ uerus salomon in¬
uisibiliter p̃sidet iudex. filius meus inquiunt carnales uiure. & tu¬
us mortuus. e: ego sp̃m dei habeo. tu ñ habes: in me iuuit amor dĩ
in de mortuus ẽ: dũ scił emulantur sͥ religioĩs auctoritatẽ. cuiꝰ sꝑi¬
tuales hab̾et u̾itatem: ut subducta eis auctoritate. consuetudines
inducant ꝓ sui sensus libidine. Et reuera quidẽ mater uult emule

Expanded text:
tis voluntatem Domini. Utique et vos matres estis pueri qui datus est vobis, et in vobis, ex quo videlicet a timore Domini concepistis, et parturistis spiritum salutis. Vigila igitur, o mater inquam, super curam recens nati, memor quoniam aemula tua dormiensoppressit filium, qui datus erat ei. Quae est enim illa, nisi carnalis anima, quae spiritum exstinguit negligentia et inertia. Hujusmodi homines, cum religionis amiserint fervorem, ipsius tamen sibi arrogant gloriam et nomen. Inde contentiones carnalium adversus spirituales, etiam in capitulis, ubi verus Salomon invisibiliter judex praesidet. Filius meus, inquiunt carnales, vivit, et tuus mortuus est: ego spiritum Dei habeo, tu non habes; in me vivit amor Dei, in te mortuus est: dum scilicet aemulantur sibi religionis auctoritatem, cujus spirituales habent veritatem; ut subducta eis auctoritate, consuetudines inducant pro sui sensus libidine. Et revera quidem mater vult aemulae
Abbreviated transcription (Latin):
pentis insidias euadaanꝰ. si ꝑ hanc artã uiã huiꝰ noui serpentis exem¬
plũ sequamur. ysaias ꝓmittit: qͥ de eadẽ uia subdit. Non erit ibi leo.
⁊ mala bestia. ñ ascendet ꝑ eã: nec inueniet᷑ ibi. Securi gͦ simꝰ: si de
uia non exorbitamus. Pot̾ leo ille qui circuit querens quẽ deuorer
iurta iter scandalũ ponere: laqueos abscond̾e: uiatores rugitu ter¬
rere: s ꝑsistentes in uia led̾e ñ pot̾: quippe cui uia ipsa t̾ror. ⁊ sup¬
plicium ẽ. Fortitudo nempe simplicis uia dñi: ⁊ pauor his qͥ oꝑantꝰ
malum. Sigͦ in uia es. hoc solũ time ne deiuies. ne dũm offendas
qͥ te ꝑuiam ducit: nt dimittat te uagũ. in cordis tui. uia p̃ter eũ¬
uͦ ne timeas alienum. Qd̃ si nimis artã uiã causaris ꝓspice finem. qͦte
uia ducit. Sienim omĩs consũmationis uidis finẽ. ꝯtinuo dices: latũ¬

Expanded text:
pentis insidias evadamus, si per hanc arctam viam hujus novi serpentis exempentis insidias evadamus, si per hanc arctam viam hujus novi serpentis exemplum sequamur, Isaias promittit, qui de eadem via subdit: Non erit ibi leo, et mala bestia non ascendet per eam, nec invenietur ibi . Securi ergo simus, si de via non exorbitamus. Potest leo ille, qui circuit quaerens quem devoret, juxta iter scandala ponere, laqueos abscondere, viatores rugitu terrere: sed persistentes in via laedere non potest; quippe cui via ipsa terror et supplicium est. Fortitudo nempe simplicis, via Domini, et pavor his qui operantur malum . Si ergo in via es, hoc solum time, ne devies, ne Dominum offendas, qui te per viam ducit, ut dimittat te vagum in via cordis tui: praeter eum ne timeas alienum. Quod si nimis arctam viam causaris, prospice finem, quo te via ducit. Si enim omnis consummationis videris finem, continuo dices: Latu
Abbreviated transcription (Latin):
ysaia: ibunt gͥ qͥ polluti sunt ꝑ aliã uiã ͤ Immo potius huc õs. huc
ñ tam̃ transibit pollutus ꝑ eã ꝙ cũ transierit iam pollutus ñerit.
Admitit qͥd̾e uia sc̃a pollutũ: s statim admissũ abluit. q diluit om̃e
cõmissum: tanquã uere baptismꝰ alt̃ penitentiũ. Hic plane hic bapti
one peccatoris  menstruate. Propt̾ea enim uia hȩc pollutũ admittit.
s pollutũ ñ transmittit: q uia arta ẽ. ⁊ quasi foram̃ illud angustũ ẽ.
quo serpens innouandus cũ exuuiis suę uetustatis uenire pot̾. s cũ
ipsis transire non pot̾: s nouũ suaq nuditate meluis uestitũ tran¬
situs angustia trahicit: extricans omẽm quẽ attulerat squalorẽ ue¬
tustatis: Bene gͦ prudentiã serpentis imitari cogimur: qͥ nec aliter
innouari possumꝰ. nͥ ꝑ angustiam coartem᷑. Sane qd̾ illiꝰ antiqͥ ser¬

Expanded text:
Isaia, ibunt igitur qui polluti sunt per aliam viam? Imo potius huc omnes, huc Isaia, ibunt igitur qui polluti sunt per aliam viam? Imo potius huc omnes, huc non tamen transibit pollutus per eam: quia cum transierit, jam pollutus non 921 erit. Admittit quidem via sancta pollutum, sed statim abluit admissum; quia diluit omne commissum, tanquam vere baptismus alter poenitentium. Hic plane, hic baptizonem peccatoris et menstruatae. Propterea namque via haec pollutum admittit, sed pollutum non transmittit: quia via arcta est, et quasi foramen illud angustum est, quo serpens innovandus cum exuviis suae vetustatis venire potest, sed cum ipsis transire non potest; sed novum suaque nuditate melius vestitum, transitus angustia trajicit, extricans omnem, quem attulerat, squalorem vetustatis. Bene ergo prudentiam serpentis imitari rogamur, qui nec aliter in novari possumus, nisi per angustum coarctemur. 5. Sane quod illius antiqui ser
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ: qͥ quantominꝰ sͥ credunt. tando suadibiliores boĩs consentiunt.
ad dexterã. neq ad sinistram: ne scił ꝑ feruorẽ excedeutes modũ.
aut ꝑ deporem subsistentes citra mod̾u: legẽ p̃scͥptã uiãq deseratis re¬
giam. Sp̃s ÷ addexteram caro e̾. ad sinistrã: ⁊ hȩc sͥ colluctantia semꝑ
s̾ adu̾santur. ut ñ quecũq uult siue ista. siue illa faciamꝰ me si plꝰ
iusto seqͥmur. impetũ sp̃s. declinemꝰ ad dexterã: aut si pł iusto ca
ni indulgemus. deuiemsꝰ ad sinistrã. Hanc deniq uiã iustificatio¬
nũ dnĩ. uiã u̾itatis quã elegistis qͣnta laude p̾dicat ysaias: de¬
lectat me cũ caritate ur̃a recordari. Et erit inqͥt ibi id ÷ in antiqͥs cu¬
bilib draconũ. in terra utiq deserta ⁊ inuia. semita ⁊ uia. sic̃ hodie cer¬
nere ÷: ꝙ inferis ⁊ incultis hoib qui sine lege uiuebant. in ipsis inue¬

Expanded text:
torum, qui quanto minus sibi credunt, tanto suadibiliores bonis consentiunt. torum, qui quanto minus sibi credunt, tanto suadibiliores bonis consentiunt. ad dexteram, neque ad sinistram : ne scilicet per fervorem excedentes modum, aut per teporem subsistentes citra modum, legem praescriptam, viamque deseratis regiam. Spiritus est ad dexteram, caro est ad sinistram; et haec sibi colluctantia semper sibi adversantur, ut non quaecunque vult, sive ista, sive ille, faciamus: ne, si plus justo sequimur impetum c denique viam justificationum Domini, viam veritatis quam elegistis, quanta laude praedicet Isaias, delectat me cum charitate vestra recordari. Et erit, inquit, ibi, id est, in antiquis cubilibus draconum, in terra utique deserta et invia, se mita et via, sicut hodie cernere est: quia in feris et incultis hominibus, qui sine lege vivebant, in ipsis inve
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ uidi si bene memini stultũ errantem ꝑ eã: cũ uix aliquẽ sapien¬
temuidĩm qͥ reclitudinẽ eius tenere potuerit. Ue qͥ sapientes estis
in ocłis ur̃is. ⁊ corã uobismetipsis prudentes: qͦs sapientia ut̃a dẽ¬
uios abducit. auia salutis nec sinit seqͥ stulticiã saluatoris. Non
scło: stultus fiat ut sit sapiens apud d̾m. Optabilis stulticia q̃ di¬
uino iudicio deputatur sapientia: que hominẽ ñ sinit errare de
uia. Hȩc stulticia nͥ fallor est illa desursũ sapientia: pudica. pacifi¬
ca. modesta. suadibił. bonis consentiens A qͥb om̃ib quã ꝑcul ab¬
horreat sapiens in ocłis suis: utinã nũꝗͣ exꝑientia ipsa ꝓbasset. in
ocłis nr̃is. S si contristat nos arrogantia seu ꝑuicatia huiusmodi
sapientiũ: consolatur habundantius nr̃õꝵ pax atq modestia stul¬

Expanded text:
fui, etenim senui; et non vidi, si bene memini, stultum errantem per viam: cum vix aliquem sapienfui, etenim senui; et non vidi, si bene memini, stultum errantem per viam: cum vix aliquem sapientem viderim, qui rectitudinem ejus tenere potuerit. Vae, qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes ! quos sapientia vestra devios abducit a via salutis, nec sinit stultitiam sequi Salvatoris. Non saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens apud Deum . Optabilis stultitia, quae divino judicio reputatur sapientia, quae hominem non sinit errare de via. Haec stultitia, nisi fallor, est illa desursum sapientia, pudica, pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens : a quibus omnibus quam procul abhorreat sapiens in oculis suis, utinam nunquam experientia ipsa probasset in oculis nostris. Si contristat vos arrogantia, seu pervicacia hujusmodi sapientium, consolatur abundantius nostrorum pax atque modestia stul
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ħt. munus. seu laudum seu sacram̃torũ ad altare of¬
ferentem: repete ei nichilominus eunde sermonẽ. Initiũ uiȩ
bonȩ facere usta. ut fr̃i reconcilieris accepte autẽ d̾o magis qͣ
immolare hostias. Nam ⁊ illo etiam hȩc spectat sententia: ut
daturus elemosinã pͥus siquẽ defraudauit uł simplũ restituat.
Sic & tu qͦq uoluntaria oris tui bnplacita nullatenꝰ d̾o ẽẽ credi¬
deris. illa scił que in psalmis. uł orationib secretis ei obtuleris.
si ꝓpt̾ea canonem psalmoꝵ ex regła constitutũ. negligentius
exsolũis. Nonne si recte offeras. ⁊ non recte diuidas ꝓeccasti:
parasti directiones nobis: si mͦ nos recte ambulemꝰ in ilł. Tu legem
tutionis legis latorẽ dedisti: hȩc uia inquiens ambulate in ea. neq
ad dexteram neq ad sinistram. Hȩc uia plane sicut ꝓpħa ꝓmiserat.

Expanded text:
aliquid habet, munus seu laudum, seu sacramentorum, ad altare ofaliquid habet, munus seu laudum, seu sacramentorum, ad altare offerentem; repete ei nihilominus eumdem sermonem: Initium viae bonae, facere justa, ut fratri reconcilieris: accepta autem Deo magis quam immolare hostias. Nam et illo etiam spectat haec sententia, ut daturus eleemosynam, prius, si quem defraudavit, vel simplum restituat. Sic et tu quoque voluntaria oris tui beneplacita nullatenus Deo esse credideris, illa scilicet quae in psalmis, vel in orationibus secretis ei obtuleris; si propterea canonem psalmorum ex Regula constitutum negligentius exsolveris. Nonne, si recte offeras, et non recte dividas peccasti? parasti directiones nobis, si modo nos recte ambulemus in illis. Tu legsanctae institutionis Legislatorem dedisti: Haec via, inquiens, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram . Haec via plane, sicut propheta promiserat:
Abbreviated transcription (Latin):
uia. gͣto atq hilari occursu obuiant sͥ seseq oscłantur iusticia ⁊
pax: iusticia scił hominis se punientis. ⁊ pax dĩ ignoscentis: lerũꝙ
ac iocundũ celebrant in oscło sc̃o fedus reconciliatioĩs. Deniq ne
parui estimet᷑ m̾iti. hȩc iusticia hoĩs deseinetipso facientis iudi¬
ciũ ⁊ uisticiã: ne ue oratiuncłe ⁊ uota pigrorũ se laborib peni¬
tentiũ comparare p̾sumant: qͥd de ipsa salomon seutiat. audiai
Initium inquit uiȩ bonȩ facere iusta: accepte autẽ magis deo
quam immolare hostias. Si gͦ uideris hominem huic peniten
tie ꝓfessum. regłarib ac scĩs laborib quoꝵ debitor ẽ. singłares
orationcłas p̾ferentem: ingere et hanc sapientis sententiam.
Initium uiȩ bone facere iusta: accepte autem magis do quam
immolare hostias. Similit̾ si uid̾is hominẽ adu̾sus quẽ fr̃ suu

Expanded text:
via, grato atque hilari occursu obviant sibi, seseque osculantur justitia et via, grato atque hilari occursu obviant sibi, seseque osculantur justitia et pax; justitia scilicet hominis se punientis, et pax Dei ignoscentis: laetumque ac jucundum celebrant in osculo sancto foedus reconciliationis. Denique ne parvi aestimetur meriti haec justitia hominis de semetipso facientis judicium et justitiam, neve oratiunculae, et vota pigrorum se laboribus poenitentium comparare praesumant; quid de ipsa Salomon sentiat, audiant: Initium, inquit, viae 920 bonae, facere justa: accepta autem Deo magis, quam immolartiae professum, regularibus ac sanctis laboribus, quorum debitor est, singulares oratiunculas praeferentem; ingere ei hanc Sapientis sententiam: Initium viae bonae, facere justa: accepta autem magis Deo quam immolare hostias. Similiter, si videris hominem, adversus quem frater suus
Abbreviated transcription (Latin):
ui uias meas:⁊ ꝯu̾ti pedes meos in destimonia tua. Ipse confessi¬
onem ꝑsuadet: quã psalmista initio boni oꝑis ẽẽ docet. Incipite
inqͥt dño in ofessione. Ipse adpenitentiam suꝑbũ inclinat:
uocem clamantis in deserto. uiamq parari iubentis.:⁊ un incipi¬
endum sit ostendentis audiat. Penitentiã agite: appropinquabit
enĩ regnũ cȩlorũ. Huic sententia consonat salomonis: qͥ manifes¬
ta diffinitione rudes instruit dicens. Initium uiȩ bonȩ. fac̾e iusta.
Qͥd ẽ enĩ iusta facere. nͥ penitentiã ag̾e. nͥ de nobis ipsis qd̾ deo de¬
bemus exigere. ⁊ qd̃ rapuimus. exsoluere: Hec ÷ iusticia q̃ ande
dnm ambulat. uiamq ei placitam parat: sic̃ scͥptũ ẽ. Iusticia añ
eũ ambulabit: ⁊ ponet in uia gressus suos. Sic̃ enĩ ioħes iħm.
reconciliati suscipimur in oscło pacis. In hac siqͥd̃e penitentia

Expanded text:
vi vias meas, et converti pedes meos in testimonia tua . Ipse confessivi vias meas, et converti pedes meos in testimonia tua . Ipse confessionem persuadet, quam Psalmista initium boni operis esse docet: Incipite, inquit, Domino in confessione . Ipse ad poenitentiam superbum inclinat, ut vocem clamantis in deserto viamque parari jubentis, et unde incipiendum sit ostendentis, audiat: Poenitentiam agite; appropinquabit enim regnum coelorum . Huic sententia consonat Salomonis, qui manifesta definitione rudes instruit, dicens: Initium viae bonae, facere justa . Quid est enim justa facere, nisi poenitentiam agere? nisi de nobisipsis quod Deo debemus exigere, et quod rapuimus exsolvere? Haec est justitia quae ante Dominum ambulat, viamque ei placitam parat, sicut scriptum est: Justitia ante eum ambulabit, et ponet in via gressus suos Psal. LXXXIV, 14. reconciliati, suscipimur in osculo pacis. In hac siquidem poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Et licet nouissima diei hora uenit. consũmatus in breui. explet
tempora multa: ut repente de nouissimo pͥmꝰ int̾ pͥmos co¬
ronam accipiat. S nos qui de ꝓfectu uiȩ huiꝰ loqͥmur utinam
uł initiũ eiꝰ app̃hend̾imꝰ. Meo namq sensu atq iudicio ñ parũ
in ea ꝓficit qͥ cepit: si tam̃ uere cepit: si uiã ciuitatis habitacłi in¬
uenit. Quã pauci st̃ ait ueritas. qͥ inuenuint eã: quã multi st̃
qͥ in solitudine errant. Prorsus õs solitarii. id÷̃ õs suꝑbi: qͥ se solos
reputant. Hullus eoꝵ adhuc dic̾e pot̾. nc̃ cepi: hȩc mutatio dextere
excelsi. Non enum est illis cõmutatio. ut desinant cẽ qd̃ erant:
qr ñ timuert̃ deũ: cũ initiũ sapientiȩ sit timor dñi. Si initiũ sa¬
pientiȩ: nimirũ ⁊ uiȩ bonȩ. Ipse nempe timor d̾ni. ipse ÷ qͥstatĩ
illud sapiens consiliũ gen̾at in corde uiri: ut dicẽ possit. Cogita¬

Expanded text:
Et licet novissima diei hora venerit, consummatus in brevi explet Et licet novissima diei hora venerit, consummatus in brevi explet tempora multa; ut repente de novissimo primus, inter primos coronam accipiat. 2. Sed nos qui de profectu viae ejus loquimur, utinam vel initium ejus apprehenderimus! Meo namque sensivitatis habitaculi invenit. Quam pauci sunt, ait Veritas, qui inveniunt eam! Quam multi sunt qui in solitudine errant! prorsus omnes solitarii, id est omnes superbi, qui se solos reputant. Nullus eorum adhuc dicere potest: Nunc coepi, haec mutatio dexterae Excelsi . Non enim est illis commutatio, ut desinant esse quod erant, quia non timuerunt Deum , cum initium sapientiae sit timor Domini . Si initium sapientiae, nimirum et viae bonae. Ipse nempe timor Domini, ipse est qui statim illud sapiens consilium generat in corde viri, ut dicere possit: Cogita
Abbreviated transcription (Latin):
me in uia ȩterna: quatinus ꝑte qͥ es uia ⁊ ueritas. ꝑuenlam
parare iubemur ambulando. paratur: parando ambulat᷑.
Et licet multũ ꝓfec̾itis in ea: semꝑ t̾n uobis restat paran¬
da. ut dehis in que ꝑuenistis tendatis. ⁊ extendatis uos in ultiora:
quatinus ꝑ singłos ꝓfectus dñs cuiꝰ aduentui paratur uia. qͣsi
nouus ac seipso semꝑ occurrat. Ido bene iustus orat. Legem po¬
ne mͥ dñe uiam iustificationum tuarũ: ⁊ exqͥram eã semꝑ Ido
forsitan uita ȩterna e̾. dicta: qr licet ꝓuidentia semitã cuiusꝙ in¬
uestigau̾it t̾minũq constituerit. quousq ꝓficiat: terminum
impigerq uiator cũ consummatꝰ fu̾it tc̃ incipiet: ita scił obli¬
uiscens que retro st̃. ut cotidie dicat sͥ. nc̃ cepi. Erultat ut gygas
quẽ nil t̾reat. ad currendam uiã mandatorũ dĩ: iditũq factus
pigros qui in uia resident. facile ꝑtransilit in impetu cursus sui.

Expanded text:
me in via aeterna ; quatenus per te, qui es via et veritas, perveniam me in via aeterna ; quatenus per te, qui es via et veritas, perveniam parare jubemur, ambulando paratur, parando ambulatur. Et licet multum profeceritis in ea, semper tamen vobis restat paranda: ut de his in quae pervenistis, tendatis et extendatis vos in ulteriora; quatenus per singulos profectus Dominus, cujus adventui via paratur, quasi novus, ac seipso semper major occurrat. Ideo bene justus orat: Legem pone mihi, Domine, viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper . Ideo forsitan vita aeterna dicta est; quia licet providentia semitam cujusque investigaverit, terminumque constituerit quousque proficiat; terminum impigerque viator cum consummatus fuerit, tunc incipiet: ita scilicet obliviscens quae retro sunt, ut quotidie dicat sibi, Nunc coepit . Exsultat ut gigas, quem nil terreat ad currendam viam mandatorum Dei: Idithumque factus, pigros qui in via resident, facile transilit in impetu cursus sui.
Abbreviated transcription (Latin):
euasi. q testimonia tua intellexi. Lex dĩ inqͥt in corde iusti: ⁊ ꝑ hoc
ñ supplantabuntur gͣssus eiꝰ. Hinc ⁊ filius eius salomonait. Simu¬
lator ore decipit amicũ suũ: iusti autem liberabuntur scientia.
S utinam hȩc uia qua salutẽ uł saluatorẽ suscipere debemꝰ. sic̃
iã ñ ÷ tenebrosa ꝑ ignorantiam ueri sic nec lubrica sit ꝑ incon¬
cũ uie causari possumus: quã ꝓpositũ m̃tis id÷ pedem cui inn¬
timur. Qͥs enim ñ ambulat in lubrico: dũ in mundo. dũ in cor¬
pore uiuit luteo Hon gͥ tã uia quã pes in culpa ẽ: qͥm uia dĩ
minus firmus ẽ. S nũqͥd qͥ cadit. ñ adiciet ut resurgat: Sept¬
es iustꝰ cadit indie: ⁊ septies resurget. Dñs enĩ erigit elisos: ⁊¬
ambula: clamans tñ semꝑ ei quẽ seqͥ. ⁊ consequi desidãs. Perfi¬
ce gressus meos in semitis tuis: ut non moueantur uestigia mnea
Et si uia iniquitatis in me. e̾. ut e̾. humana fragilitas. deduc

Expanded text:
tellexi . Lex Dei, inquit, in corde justi, et per hoc non supplantabuntur gressus ejus . Hinc et filius ejus Salomon ait: Simulator ore decipit amicum suum, justi autem liberabuntur scientia . 5. Sed utinam haec via, qua salutem vel Salvatorem suscipere debemus, sicut jam non est tenebrosa per ignorantiam veri, sic nec lubrica sit per inconcum viae causari possumus, quam propositum mentis, id est, pedem cui innitimur. Quis enim non ambulat in lubrico, dum in mundo, dum in corpore vivit luteo? Non igitur tam via quam 919 pes in culpa est, qui in via Dei minus firmus est. Sed nunquid, qui cadit, non adjiciet ut resurgat? Septies cadit justus in die, et septies resurgit . Dominus enim erigit elisos, Dambula, clamans tamen semper ei, quem sequi et consequi desideras, Perfice gressus meos in semitis tuis, ut non moveantur vestigia mea . et, si via iniquitatis in me est ut est humana fragilitas, deduc
Abbreviated transcription (Latin):
głari. qr filiꝰ datus ẽ. nob̃: & qͥcqͥd mundꝰ pot̾ dare aut ꝓmittere
uob̃. ñ mͦ uile ⁊ indignũ ad illũ:. s etiam detrim̃tũ ꝓpt̾ illũ de¬
putetis. Non qͦmͦ mundꝰ dat. ille dat uobis: tantũ grati estote.
qr datus ẽ. nob̾: ⁊ satagite ut amplius ⁊ ꝑfectiꝰ detur uob̾. Qui
enĩ semel datus ẽ. mundo. in forma carnis: ⁊ certis dieb aut ho¬
ris datur fidelib in spetie panis. scił in esu sacram̃ti sui: sepiꝰ ⁊
in certis horis datur deuotis ingustu sp̃s sui. Primũ ad redẽpti¬
onẽ: scd̾m ad sc̃ificationẽ: t̾tiũ etiã ad consolationẽ. Primũ exigit.
ut fides sit recła: scđ̾m ut conscientia pura: t̾ciũ ut deuotio ꝓmp¬
ta. Hȩc mentẽ eleuat. ut gr̃ȩ occurrat : cor aꝑit ut excipiat: affec¬
tũ dilatat. ut plurimũ ipsiꝰ capiat. Non solũ aut̃ ista s ⁊ omẽm
grãm habundare faciat in uob̃ d̾̃s. oĩs gr̃e. filiꝰ qͥ datꝰ ÷ nob̾. qͥ ẽ.¬

Expanded text:
 datus est nobis; et quidquid mundus potest dare, aut promittere vobis, non modo vile et indignum ad illum, sed etiam detrimentum propter illum deputetis? Non quomodo mundus dat, dat ille vobis: tantum grati estote, quia datus est vobis, et satagite ut amplius et perfectius detur vobis. Qui enim semel datus est mundo in forma carnis, et certis diebus aut horis datur fidelibus in specie ponis, scilicet in esu Sacramenti sui, saepius et incertis horis datur devotis, in gustu spiritus sui. Primum, ad redemptionem; secundum, ad sanctificationem; tertium etiam ad consolationem. Primum exigit ut fides sit recta; secundum, ut conscientia pura; tertium, ut devotio prompta. Haec mentem elevat, ut gratiae occurrat; cor aperit, ut excipiat; affectum dilatat, ut plurimum ipsius capiat. Non solum autem istam, sed et omnem gratiam abundare faciat in vobis, Deus omnis gratiae, Filius, qui datus est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ e: qͥa nec angłs ille qͥ in u̾itate stabat. reparatioẽ indigebat᷑: nec
unus fieret e nob̾: iexinanitus semetipso. minoratus ab angłis. eqͣ¬
temporalit̾ nob̾. factus ẽ. nob̃ redẽptio: qr nos solos laborare uide¬
bat. antiquo nr̃ȩ natiuitatis p̃iudicio. Quã felix quã amabilis.
natiuitas tua. puer iħii: que natiuitatẽ omĩum emendat. condi¬
tionẽ reformat: p̃iudiciũ soluit. ꝙ rographũ dampnate naturȩ re¬
scindit: ut siquẽ piget dampnabilit̾ eẽ natũ. possit felicissime rena¬
sci. Quotqͦt enĩ de receꝑunt: dedisti eis potestatẽ filios dĩ fieri. Giãs

Expanded text:
non est; quia nec angelus ille qui in veritate stabat, reparatione indigebat; nec unus fieret e nobis; et exinanitus a semetipso, minoratur ab angelis, ut aequatemporaliter nobis, factus est nobis redemptio; quia nos solos laborare videbat antiquo nostrae nativitatis praejudicio. Quam felix, quam amabilis nativitas tua, puer Jesu, quae nativitatem omnium emendat, conditionem reformat, praejudicium solvit, chirographum damnatae naturae rescindit: ut si quem piget damnabiliter esse natum, possit felicissime renasci! Quotquot autem receperunt eum, dedisti eis potestatem filios Dei fieri .
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑianum inclinauit: ⁊ oẽ qd̃ in ea merũ ac uerũ fuit eliquatũ
nobis tranfudit: fex sola que ñ ẽ. exinanita. ap̃ iudȩos remansit:
ipsã bibt̃. ipsa pars calicis eorũ. S qͥd uerbis moror: Num qͥd enĩ
pot̾ enarrati que ⁊ quanta st̃ data nob: cũ iste filius datus ẽ. nob̾ͤ
Donne oẽ datum optimũ ⁊ omẽ donũ ꝑfectũ ab ipso. ⁊ cũ ipso pa¬
rit̾ ad nos descendit: Donne uniu̾sas opes cęli. os thesauros dĩ
secũ nob̃ aduexit: Qui licet adhuc in ipso contineantur ab¬
sconditi multa tñ iã ⁊ magna quasi donaturũ pugnaturis
erogauit: s nichil oĩa ad ea que uictorib reseruauit. Qͥs enum̾et
rum: subsidia sacram̃toꝵ. fercula scripturarũ gradꝰ ⁊ ordines minis¬
trorũ. in oĩ etate sexu ⁊ conditioẽ. natione ⁊ lingua. dot mr̃m tro¬

Expanded text:
Christianum inclinavit. Et omne quod in ea merum ac verum fuit, eliquatum Christianum inclinavit. Et omne quod in ea merum ac verum fuit, eliquatum nobis transfudit: faex sola, quae non est exinanita, apud Judaeos remansit; ipsam bibunt, ipsa pars calicis eorum. 3. Sed quid verbis moror? Numquid enim potest enarrari, quae et quanta sunt data nobis, cum iste Filius datus est nobis? Nonne omne datum optimum, et omne donum perfectum ab ipso, et cum ipso, pariter ad nos descendit? nonne universas opes coeli, omnes thesauros Dei, secum nobis advexit? qui licet adhuc in ipso contineantur absconditi, multa tamen jam et magna, et quasi donativum pugnaturis erogavit; sed nihil omnia ad ea quae victoribus reservavit. Quis enumeret rum, subsidia Sacramentorum, fercula Scripturarum, gradus et ordines ministrorum; in omni aetate, sexu, et conditione, natione et lingua, tot m