comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suitq eas in canalib in quib effundebat᷑ aqͣ
ut cum uenissent greges ad bibendũ. ante o¬
culos haberent uirgas: ut in aspectu earum
conciꝑent: Factumq ẽ ut in ipso calore coitus
oues intuerent᷑ uirgas: et parerent macłosa
et uaria. et diu̾so colore resꝑsa: Quid ẽ enim
uirgas uirides. amigdalinas atq ex plata
turȩ sacrȩ seriem. antiquoꝵ patrũ uitas atq
sententias. in exemplũ ppłis p̃bere: Quȩ ni¬
mirũ quia uexta racionis exam̃ rectȩ sunt:
uirge nominant᷑ Quib ex parte corticẽ sub¬
trahit: ut in his quȩ expoliãtur intimus
candor appareat: et ex parte corticẽ seruat:
ut sicut fuerant ext̾uis in uiriditate ꝑma¬
neant: Uarius quippe uirgarũ color efficit᷑:
dum cortex ex parde subtrahit᷑. et ex parte re¬
tinet᷑: Ante consid̾atioiꝰ enĩnrȩ oculos. p̃ceden¬
tiũ patrum sententiȩ. quasi uirgȩ uariȩ

Expanded text:
n quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos haberent virgas, et in aspectu earum conciperent. Factumque est ut in ipso calore coitus oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanipturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat, et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant, exterius in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur et ex parte retinetur; ante considerationis enim nostrae oculos, praecedentium Patrum sent
Abbreviated transcription (Latin):
seriç sotiare : p̃ssa itaq temꝑe adu̾sitatis ec¬
cła reminiscat᷑ eoꝵ ex quoꝵ merito talia su¬
stinet: et dicat. Qui rodebant in solitudine
squalentes calamitate et miseria: Calamita¬
te scilicet ñ squalerent: si insitis necessitatib
uoluptatũ miseriã ñ suꝑ adderent: Quas ui¬
delicet necessitates: ex parentis pͥmi culpa me¬
riumꝰ. Hi uͦ qui calamitati suç miseriã ad¬
iungunt: ex cruciatu pene ad augm̃ta ꝓ¬
rũpunt culpe: S utinã tales cũ ad melu
ꝑmutari despiciunt. ita ꝑu̾sa agerent: ut
ñ ea etiã aliis ꝓpinarent. Utinã illis mors
sua sola sufficeret: ut ñ uirulentis ꝑsuasic¬
nib alienã etiã uitã necarent Inuident
enĩ alios ec̃ qđ ñ sunt: dolent alios adipisci
qđ ꝑdunt: Nam si qua forte in alioꝵ actib.
exoriri bona conspiciunt: mor ea manu pe¬
stifere exꝓbationis euellunt. Un et sequit.¬

Expanded text:
seriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent, si insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas videlicet necessitates ex parentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequit
Abbreviated transcription (Latin):
delicet necessitates cupiebat euadere: qui di¬
cebat. De necessitatib meis eripe me: Sciebat
enĩ plerũq uoluptatũ culpas ex necessitatũ
occasione ꝓrũꝑe: et ne qͥd sponte illicitũ admit¬
tet hoc ipsum satagebat euelli. qđ nolens ex
radice tolerabat. At contͤ gaudent p̾ui in hiˢ
corruptionis suę necessitatib quia nimirũ
eas ad usũ uoluptatũ retorquent. Cũ enĩ refi¬
ciendis cibo corꝑib naturȩ seruiunt: ꝑ delec¬
tationẽ gule in uoluptatis ingliuue disten¬
dunt᷑. Cũ tegendis mẽbris uestim̃ta queruis:
ñ solum que tegant. s etiã quȩ extollant ex¬
petunt: et cont̾ torporẽ frigoris ñ solũ que ꝑ
pinguedinẽ muniant. s etiã quȩ ꝑ molliciẽ
delectent. Non solũ quȩ ꝑ molliciẽ tactũ mul¬
ceant: s etiã quȩ ꝑ colorẽ oculos seducant. Ne¬
cessitatis gͥ causam in usũ uoluptatis uertere:
quid ẽ aliud qm calamitati suę squalorẽ mi¬

Expanded text:
delicet necessitates cupiebat evadere, qui didelicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluvie distenduntur. Cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant expetunt; et contra torporem frigoris, non solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent; non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis igitur causam in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem mi
Abbreviated transcription (Latin):
sitati debita reddimus. uoluptatis uicio deser¬
uunꝰ: et infirmitatis uelamine ante discre¬
tionis oculos excusatio nr̃a se palliat: ac qͣsi
sũb patrocinio explende ucilitatis occultas:
Infirmitatẽ uͦ nature nr̃e ꝑ negligentiã rela¬
xare. nichil ẽ aliuo quã calamitati miscria
addere: ac uitior squalorẽ ex eadem miseria
multiplicare. Uñ scĩ uiri in om̃e qđ agunt.
studiosissima intentione discernunt. ne qͥd
plus ab eis naturȩ suȩ infirmitas quã sibi
debetur exigat: ne sub necessitatis tegmnine
in eis uitiũ uoluptatis excrescat. Aliud enĩ
ex infirmitate: aliud ex temptationus sugge¬
stione sustinent: E quasi quidã rectissimi ar
nant Uñ fit ut et si infirmitatis suę calami¬
tatẽ tolerant: tam̃ adsqualorẽ miseriȩ ꝑ negli¬
gentiã ñ descendant. Hoc ipsũ enĩ eẽ in cala¬
mitate ẽ: necessitates naturȩ ex carnis adhuc
corruptibilis infirmitate sustinere Quas ui¬

Expanded text:
sitati debita reddimus, voluptatis vitio desersitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbnant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas vi
Abbreviated transcription (Latin):
explicat dicens: Squalentes calamitate et
miseria: Egra namq caro si studiose curari
negligit᷑: squalore desuꝑ ducto infirmita¬
te det̾ius gͣuatur. & dũ calamitati egritu¬
dinis negligentiȩ miseria addit᷑: grauior mo
lestia oborto squalore tolerat᷑. Natura gͥ huma¬
na b̃ñ condita. s ad infirmitatẽ uicio ꝓpͥȩ uo¬
luntatis lapsa. in calamitatẽ cecidit: quia
p̃ssa innumeris necessitatib nichil in hac
uita nͥ un affligeret᷑ inuenit S cũ eisdẽ na¬
turȩ nr̃ȩ necessitatib plerũq plus qͣm expe¬
dit deserumꝰ: m̃tisq curã negligimꝰ: ex mise¬
ria negligentiȩ. infirmitati nr̃ȩ addiꝰ squa¬
lorẽ culpe: Necessitates nãq naturales hoc ha¬
bere ualde ꝑicłosũ solent: qđ sepe in eis mini¬
me discernit᷑. quid circa illas ꝑ utilitatis stu¬
diũ. et quid ꝑ uoluptatis uitui agat᷑. Erebio
enĩ occasione seductionis inuenta. dũ neces

Expanded text:
explicat, dicens: Squalentes calamitate et explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuper ducto in infirmitate deterius gravatur: et dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria additur, graviolestia oborto al., oborta squalore toleratur. Natura igitur humana bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit. Sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque plus quam expedit deservimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, quod saepe in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim occasione seduction
Abbreviated transcription (Latin):
robore possunt implere qđ uolunt: hi hoc
tiũ demoliunt᷑. Conspiciat itaq sc̃a eccl̃a
ueras diuitias et̾nȩ patriȩ: conspiciat freq̃n¬
tiã suꝑnoꝵ ciuiũ: conspiciat in electis suis
cultũ m̃tis. et ĩnum̃abiliũ bona uirtutum:
atq ab eis ad p̾uoꝵ uitã om̃i bono destitutã
m̃tis oculũ reuocet: et ex illoꝵ cõparatione
uideat qualit̾̃ ista sit cũctis uirtutib uacua.
quia suꝑna deseruit. infuna concupiuit:
udeat quomͦ plerũq id qđ appetit si fortã¬
se p̃ualet. etiam uiolent̾ rapit: uideat tales¬
se quasi intra positos diu tolerasse. atq ex
eoꝵ culpis usq ad bonoꝵ quoq ꝑicula ac de¬
trim̃ta ꝑuenisse: et dicat: Qui rodebant in
solitudine: Ac si aꝑte conquerat᷑ dicens: Alie¬
na etiã uolent̾ rapiendo ñ roderent: nͥ pͥus
ipsi in int̾iorib sius soli ac uacui a iurtutũ
cultura remanerent Bñ aut̃ eoꝵ qualitatẽ

Expanded text:
robore possunt implere quod volunt, hi hoc robore possunt implere quod volunt, hi hoc tium demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si aperte conqueratur, dicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uis dr̃ rodebant in solitudine: liquet intu¬
eri hoc etiã qđ ꝑ psalmistam dictũ ẽ Inimi¬
ci eius t̾rã lingent. Duo quippe sunt gen̾a
hominũ: ambitioni suȩ seruientiũ. Unũ
uidelicet qđ semꝑ ad auaritiã blandim̃tis
utit᷑ lingue: aliud uͦ qđ aꝑta ui intendit ra¬
pine: Nam rodimus: cũ aliquid ext̾us forti
annisu att̾imus Lambit᷑ enĩ: qndo hoc qđ
edi facile ñ potest. imp̃ssa linguȩ lenitate.
gustat᷑. Om̃s gͥ etiã sub specie fidĩ p̾ue iuuen¬
tes qui aliena appetunt: s ea quȩ appetunt
raꝑe nequaꝗͣ. possunt: blandis aut̃ sermo¬
nib et quasi mollicie dulcedinis concupita
abstrahere conant᷑. quid aliud qͣm t̾ram lun¬
gunt: Quia t̾rena queq quȩ uirtute neque¬
unt auferre: mollicie lingue moliunt᷑. Qui
uͦ in hoc mundo aliqua potestate suffulti
sunt. et concupiscentes aliena. blandiri qui¬
dẽ ex fraude despiciunt. quia etiã iniusto

Expanded text:
vis dicitur, rodebant in solitudine, libet intuvis dicitur, rodebant in solitudine, libet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium, unum videlicet quod semper ad avaritiam blandimentis utitur linguae; aliud vero quod aperta vi intendit rapinae. Nam rodimus, cum aliquid exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt, blandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto
Abbreviated transcription (Latin):
cor typo diximꝰ: omino nil obstat. si etiam
de ꝑu̾sis atq carnalib qͣmuis in recta fide
positis sentiamus: Neq enĩ scã elector ȩccl̃a
solos sibi adu̾sarios deputat. qui ab eius fide
positi extra dissentiunt: s eos quoq qui ui¬
tã illius male iuuendo int̾ius p̾munt:
Conteplet᷑ gͥ erũpna irruentis adu̾sitatis af¬
flicta. quomͦ ꝓsꝑitatis suȩ temꝑe. iniquoꝵ
et intͤ se uiuentiũ p̾uitate gͣuata sit: contẽ¬
pletur qđ exigentib meritis quoꝵdã. non
iniuste in illa uita turbata sit om̃iũ. et di¬
cat: Qui rodebant in solitudine squalentes
calamitate et miseria: Sicut in pͥma huiᷤ
oꝑis parte p̾fatus sum: ꝓ uirtute contẽpla¬
tionis ñnũꝗͣ solet intelligi solitudo m̃tis:
S hoc in loco cũ solitudo ꝑ obiurgationẽ dr
quid aliud qͣm boni destitutio demonstrat᷑
Uñ et sub uideȩ typo ieremias animã pecca¬
toris deplorat dicens: Quomͦ sedet sola ci¬
uitas plena ppło.S: cũ ꝑbeatum iob de pra

Expanded text:
corum typo diximus, omnino nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitas
Abbreviated transcription (Latin):
tatib moꝵ. Longe fugiunt. ñ locos merito: dũ
crescente suꝑbia aꝑta eam exꝓbratione contẽ¬
pnunt. Faciẽ nãq eius conspuere ẽ: ñ tantũ in
absentia bonis detrahere: s unũ queq iustũ e¬
tiã in p̃sentia confutare Quos tunc p̾ui dũ
aꝑte irridendo despiciunt: in eoꝵ contume¬
lus fluxa u̾ba. quasi defluentes saliuas emit
de adu̾sis deici. nec de ꝓsꝑis głari: Nouit contͤ
ꝓsꝑa m̃tẽ suã in deicctione sternere: nouit con¬
tra adu̾sa animũ ad spem suꝑni culminis ex¬
altare: Scit bona sua miscd̾iȩ redẽptoris: scit
mala sua iusticię tribuere uidicis: qđ et bona
illo largiente habeat: et adũsarioꝵ mala illo
ꝑmittente patiat᷑. Uñ et mox de dño subiung̃¬

Expanded text:
tatibus morum; longe fugiunt, non loco, sed merito, dum tatibus morum; longe fugiunt, non loco, sed merito, dum crescente superbia, aperta eam exprobratione contemnunt. Faciem namque ejus conspuere est non tantum in absentia bonis detrahere, sed unumquemque justum etiam in praesentia confutare. Quos tunc pravi dum aperte irridendo despiciunt, in eorum contumeliis fluxa verba quasi defluentes salivas emittde adversis dejici, nec de prosperis gloriari; novit contra prospera mentem suam in dejectione sternere, novit contra adversa animum ad spem superni culminis exaltare; scit bona sua misericordiae Redemptoris, scit mala sua justitiae tribuere judicis; quod et bona illo largiente habeat, et mala illo permittente patiatur. Unde et mox de Domino subjung
Abbreviated transcription (Latin):
licet u̾bis illud sc̃ȩ eccłe tempꝰ expͥmit᷑. quo
publice a reꝓbis irridet᷑: qͣndo iniquis cre¬
scentib in obpbriũ fides. et ueritas erit in
crimine: Tanto quippe despectior unꝰquisq
erit: qͣnto iustior eẽ potuerit: Tanto abhomi¬
nabilis: qͣnto laudabilis: Sc̃a itaq eocła electoꝵ¬
afflictionis temꝑe ꝓu̾biũ prauis efficit᷑: quia
cũ bonos mori ꝑ torm̃ta conspiciunt. ab eis si¬
militudinẽ maledictionis sumunt: Quo enĩ
tͣnsitoriã mortẽ uident. s ꝑmanentẽ uitã ñ ui¬
dent: tantomagis deridendo mala p̾sentia fu¬
giunt: q̃nto ꝑ intellectũ intͥnsecꝰ ad bona ꝑma¬
nentia ñ ꝑtingunt S ea quȩ subiuncta sunit.
quia obscuriorib sententiis implicata ñ sunt.
debemus sub breuitate tͣns currere: ut ad ea in
quib laborandũ ẽ ualeamꝰ citius ꝑuenire. Se¬
faciẽ meã conspuere ñ uerent᷑. Donge a scã ȩccł̃a
fugiunt om̃s iniqui ñ passib gressuũ: s quali¬

Expanded text:
licet verbis illud sanctae Ecclesiae tempus exprimitur, quo publice a reprobis irridetur, quando iniquis crescentibus, in opprobrium fides, et veritas erit in crimen. Tanto quippe despectior unusquisque erit, quanto justior esse potuerit; tanto abominabilis, quanto laudabilis. Sancta itaque electoafflictionis tempore proverbium pravis efficitur, quia cum bonos mori per tormenta conspiciunt, ab eis similitudinem maledictionis sumunt. Quo enim transitoriam mortem vident, sed permanentem vitam non vident; tanto magis deridendo mala praesentia fugiunt, quanto per intellectum intrisecus ad bona permanentia non pertingunt. Sed ea quae subjuncta sunt, quia obscurioribus sententiis 658 implicata non sunt, debemus sub brevitate transcurrere, ut ad ea in quibus laborandum est valeamus citius pervenire. Sefaciem meam conspuere non verentur. - Longe a sancta Ecclesia fugiunt omnes iniqui, non passibus gressuum, sed quali
Abbreviated transcription (Latin):
dẽpnatꝰ. Scĩ quippe docꝰtores plerũq alta s̃¬
sid̾atione. resistentiũ corda conspiciunt et
dũ ea derelicta diuinitꝰ uident afflicti ge¬
iñtesq conticescunt. Anñ aliqͣndo frenũ sa¬
lomon doctorib imponit qui dicit: noli ar¬
guere derisorẽ. ne odit te: S si ab increpatiõe
id curo reticemꝰ. quia cont᷑ nos insurgeie deri¬
soris odia formidamꝰ: ñ iam lucra dĩ s nr̃a
querimꝰ. Qua in re sciendũ ẽ: qđ nnũqͣ cũ
redarguunt᷑ praui. det̾iores existunt. Ipsis
g̾ et ñ nob̾ parcimnꝰ: si ab eoꝵ redargucione
peoꝵ amore cessam: Uñ necesse ẽ ut aliqͣn¬
do toleremꝰ tacendo qđ sunt: quatinꝰ in uob̃
discant uidendo qđ ñ sunt: Quia gͥ sca ȩccl̃a
qͣm eciã ex caritate restringit: dicat: Frenũ
posuit in os meũ: Ac si aꝑte fateat᷑ dicens:
Niuia in quibdã ꝓuectũ ñ uidi p̃dicationis
ab eis impetũ temꝑaui: ut uitã meã saltim
ꝑpatientiã discerent. cũ uerba mea admit.¬

Expanded text:
demnatus . Sancti quippe doctores 659 plerumque alta consideratione resistentium corda conspiciunt, et dum ea derelicta divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt. An non aliquando frenum Salomon doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis discant bene vivendo quod non sunt. Quia igitur sancta Ecclesia, cat: Frenum posuit in os meum. Ac si aperte fateatur, dicens: Quia in quibusdam provectum non vidi praedicationis, ab eis impetum temperavi, ut vitam meam saltem per patientiam discerent, cum verba mea admit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet᷑: mortẽ tam̃ distulit. ñ euasit: De ipso
quippe ore ueritatis dĩ Helias quidẽ uentu¬
rus ẽ. et restituet om̃ia Uenit enĩ restitutu¬
rus om̃ia: quia ad hoc nimirũ huic mun¬
do restituit᷑. ut et p̃dicationis munera imple¬
at. et carnis debitũ soluat: Quȩ tam̃ scĩ uiri sẽ¬
tentia uixta allegoriȩ mysteriũ sc̃ẽ ęccłe uoci¬
bus ex ꝑsona congruit infirmoꝵ: qui fidẽ ũ¬
botenus tenent: s contra p̃cepta fidĩ suis desi¬
dus famulant᷑. Ait enĩ. Scio quia mortitra¬
das me: uibi constituta ẽ domꝰ om̃i uiuenti:
Quia enĩ multos in se uoluptatib deditos con¬
spicit. eoꝵꝙ iam int̾itũ p̃scit: pensat qđ in
uia uite p̃sentis suis quidẽ desidus seruiutł
s tam̃ ad mortis domũ ꝑueniunt om̃s qui in
ea carnalit̾ uiuunt: St̃ uͦ ñnulli qui in uo¬
luptatũ suarũ foueã corruunt: s tam̃ ꝑ lam̃¬

Expanded text:
perhibetur, mortem tamen distulit, non evasit. De ipso perhibetur, mortem tamen distulit, non evasit. De ipso quippe ore veritatis dicitur: Elias quidem venturus est, et restituet omnia . Veniet enim restituturus omnia, quia ad hoc nimirum huic mundo restituitur, ut et praedicationis munera impleat, et carnis debitum solvat. Quae tamen sancti viri sententia juxta allegoriae mysterium sanctae Ecclesiae vocibus ex persona congruit infirmorum, qui fidem verbo tenus tenent, sed contra praecepta fidei suis desideriis famulantur. Ait etenim: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi. Quia enim multos in se voluptatibus deditos conspicit, eorumque jam interitum praescit, pensat quod in via vitae praesentis suis quidem desideriis serviunt, sed tamen ad mortis domum perveniunt omnes qui in ea carnaliter vivunt. Sunt vero nonnulli qui in voluptatum suarum foveam corruunt, sed tamen per lame
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃i uiuenti. In suꝑiori huiꝰ oꝑis parte tracta¬
tũ ẽ quod ante aduentũ diii ad inferni rece¬
ptacda etiã iusti descend̾ent: qͣmuis ñ in sup¬
pliciis. s in requie seruarent᷑. Qđ nunc testimo¬
nus edocere negligimꝰ: quia in ea iam suffici¬
ent᷑ ꝓbatũ putamus. Hoc gͦ quod dr̃ scio quia
morti tradas me. ubi constituta ẽ domꝰ om̃i ui¬
uenti: recte beato iob etiã uixta hystoriã con¬
gruit: dũ nimirũ constat quia ante redẽpto¬
ris gram ad inferni claustra etiã usti ducerens
Ipsa quippe inferni receptio. domꝰ om̃iũ iuuen¬
tiũ dr̃: quia nullus huc uenit. qui ante medi¬
atoris aduentũ ñ illuc ipsa corruptionis sue ẽ¬
ditione ꝑt̾nsiuit: Nullus huc uenit: qui ad car¬
nis mortẽ eiusdẽ corruptionis sue gressib non
tetendit. De qua uidelicet morte ꝑ psalmi¬
stã dicit᷑. Quis ẽ homo qui uiuit. et ñ udebit
mortẽ: Nam et si ad celum raptus helias eẽ

Expanded text:
non evasit.---In superiori hujus operis parte tractatum est quod ante adventum Domini ad inferni receptacula etiam justi descenderent, quamvis non in suppliciis, sed in requie servarentur. Quod nunc testimoniis edocere negligimus, quia in ea jam sufficienter probatum putamus. Hoc ergo quod dicitur: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi, recte beato Job etiam juxta historiam congruit, dum nimirum constat quia ante Redemptoris gratiam ad inferni claustra etiam justi ducerentur. Ipsa quippe inferni receptio domus omnium viventium dicitur, quia nullus huc venit qui ante Mediatoris adventum non 669 illuc ipsa corruptionis suae conditione pertransiit, nullus huc venit qui ad carnis mortem ejusdem corruptionis suae gressibus non tetendit. De qua videlicet morte per Psalmistam dicitur: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem ? Nam etsi ad coelum raptus Elias esse
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. Bonge ab hac sencencia uecus tͣnslatio dis¬
sonat: quia quod in hac de dõ dr̃. hoc in illa
de adu̾sariis ac ꝑsecutorib memorat᷑. S. tam̃
quia hȩc noua translatio ex hebreo nob arabicoq
eloquio cuncta ueriꝰ cransfudisse ꝑhibet᷑: credẽ¬
dũ ẽ quicqͥd in ea dr̃: et oportet ut uerba illiꝰ
nr̃a expositio subtilit̾ runet᷑. Ait gͦ. Mutatuᷤ¬

Expanded text:
onge ab hac sententia vetus translatio dissonat, quia quod in hac de Deo dicitur, hoc in illa de adversariis ac persecutoribus memoratur. Sed tamen quia haec nova translatio ex Hebraeo nobis Arabicoque eloquio cuncta verius transfudisse perhibetur, credendum est quidquid in ea dicitur, et oportet ut verba illius nostra expositio subtiliter rimet
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis meritũ ñ apparent: Dicat᷑ gͥ recte. et in
t̾ra penitꝰ ñ parentes: quia et si illos specietenꝰ
eccła tenuit: eos tam̃ intͤ illã conditor quasi nõ
uidit. quos ignorauit: Qui tͣnquillitatis temꝑe
idcuro fidẽ ubotenꝰ tenent: quia eandẽ fidẽ flo¬
rere gen̾alit̾ uident. S cũ repentina cont᷑ illã
ꝓcella adu̾sitatis oborit᷑: mox ab ea negatione
publica disuingunt᷑: et qͥcqͥd pͥus quasi uen̾an¬
tes tenuerant: contͣ hoc pꝰmodũ deridentes pu¬

Expanded text:
ctionis meritum non apparent. Dicatur igitur recte: Et in ctionis meritum non apparent. Dicatur igitur recte: Et in terra penitus non parentes, quia etsi illos specie tenus Ecclesia tenuit, eos tamen intra illam conditor quasi non vidit quos ignoravit. Qui tranquillitatis tempore idcirco fidem verbo tenus tenent, quia eamdem fidem florere generaliter vident. Sed cum repentina contra illam procella adversitatis oboritur, mox ab ea negatione publica disjunguntur, et quidquid prius quasi venerantes tenuerant, contra hoc postmodum deridentes pu
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio inuliere sanguinis fluxu laborante
signatũ ẽ: De qua cũ dñs diceret quis me te¬
tigit: petrus raciocinando respondit. Turbe te
cõpͥmunt et affligunt: et dicis quis me tetigit:
S audire causas uerȩ rationis meruit: cũ ei dĩs
dixit: Tetigit me aliqͥs: Nã ego noui uirtutẽ de¬
me exisse: Eocc turbȩ p̃mebant dñm: s tam̃
sola tetigit quȩ ad eum humilit̃ uenit: quia
nimirũ multi etiã in sc̃a ȩccła reꝓbi. ueritatẽ
cognoscendo p̃munt. quã bñ uiuendo tange¬
re negligunt. Premunt et longe sunt: qͥa di¬
uinã noticiã ꝓfessionib loquunt᷑. morib fugi¬
unt. Premunt inꝗͤ s: longe sunt: quia eidem
fidĩ. quã loquendo astruunt. agendo contra¬
dict̃ Sic̃ gͦ hoc testimonio docem᷑ quia ñnulli
dñm ñ tangendo tangunt: ita ñnulli ñ uiden
a dĩo etiã cũ uident᷑: quia occultis eius obtutibꝰ
et ad dãpnationis supplicui apparent: et ad ele¬

Expanded text:
in Evangelio muliere sanguinis fluxu laborante in Evangelio muliere sanguinis fluxu laborante signatum est, de qua cum Dominus diceret: Quis me tetigit ? Petrus ratiocinando respondit: Turbae te comprimunt et affligunt, et dicis: Quis me tetigit? Sed audire causas verae rationis meruit, cum ei Dominus dixit: Tetigit me aliquis, nam et ego novi virtutem exisse de me. Ecce turbae premebant Dominum, sed tamen sola tetigit quae ad illum humiliter venit, quia nimirum multi etiam in sancta Ecclesia reprobi veritatem cognoscendo premunt, quam bene vivendo tangere negligunt. Premunt, et longe sunt, quia divinam notitiam professionibus sequuntur, moribus fugiunt. Premunt, inquam, sed longe sunt, quia eidem fidei, quam loquendo astruunt, agendo contradicunt. Sicut ergo hoc testimonio docemur quia nonnulli Dominum tangendo non tangunt, ita nonnulli non videntur a Domino etiam cum videntur, quia occultis ejus obtutibus et ad damnationis supplicium apparent, et ad ele
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑductione uelaminis abscundunt᷑: ita ñ¬
nulli sunt in eccła. qui dũ abiectioni p̃uoꝵ¬
oꝑũ se subdunt. diuino conspecꝰtui noti ñ st̃:
Quib et qͣndoq dicendũ ẽ. Am̃ dico uob̾ nescio
uos: Esse gͦ in t̾ra et apparere ẽ: in fide recta ꝑ
iuitutẽ oꝑis m̃cis nobilitatẽ ostendere. Esse
uͦ in t̾ra et penitus ñ apparere ẽ: in ęccła qui¬
dẽ fide consistere: s nichil dignũ fidei in oꝑe
demonstrare. Hi itaq intra scãm ȩcclam di¬
uinitatis oculis et uident᷑ ꝑ udiciũ: ectam̃
ꝑ bonȩ uite meritũ ñ uident᷑: quiã ea que con
sicendo tenent iutiendo ñ exhibent: Ne quib
paulus dic̃. Confitent᷑ se nosse dĩn: factis aut̃
negant. Hi int᷑ scãm ȩccłam fidẽ quã tenere se
asserunt. p̃munt potiꝰ ꝗͣ uen̾ant᷑: dũ sua ma¬
gis illiꝰ nomine. qm̃ eius adipisci lucra concu
int̾ reꝓboꝵ tumultꝰ appropinquant. Qđ bñ

Expanded text:
superductione velaminis absconduntur, ita nonsuperductione velaminis absconduntur, ita nonnulli sunt in Ecclesia, qui dum abjectioni ivino conspectui noti non sunt. Quibus et quandoque dicendum est: Amen dico vobis, nescio vos . Esse ergo in terra et apparere, 657 est in fide recta per virtutem operis nobilitatem mentis ostendere. Esse vero in terra et penitus non apparere, et in Ecclesia quidem fide consistere, sed nil dignum fidei in opere demonstrare. Hi itaque intra sanctam Ecclesiam divinitatis oculis et videntur per judicium, et tamen per bonae vitae meritum non vifitendo tenent, vivendo non exhibent. De quibus Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hi in sancta Ecclesia fidem quam tenere se asserunt premunt potius quam venerantur, dum sua magis illius nomine quam ejus adipisci lucra concupinter reproborum tumultus appropinquant. Quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
uus ẽ peccati & uoce egregu p̃dicatoris dicit᷑.
Sapientia huiꝰ mundi: stulticia ẽ apud dm̃:
Qui gͦ dũ t̾rena saꝑent. ab intima gen̾ositate
repulsi sunt: stulti simul et ignobiles fuert̃.
Quoꝵ dũ pleriq actus imitant᷑. filii stultoꝵ
et ignobiliũ fiunt Dumq eos sensib ac mo¬
rib sequunt᷑. et stulti sunt. quia uerã sa¬
pientiã ñ intelligunt: et ignobiles. quia nul¬
la sp̃c libertate renouant᷑. S hi qͣmius iniqͣ
actus exerceant: plerũq tam̃ in hac uita oc¬
cupant loca iustoꝵ: atq eoꝵ filios se estimãt.
quoꝵ ꝑ honoris concupiscentiã officia ext̾iuiᷤ
ãministrant: Quos sca correptio ad cogniti¬
onẽ sui reuocat: ut uidelicet in piuis desidi¬
is positi. quoꝵ sint filii attendant: N enĩ eoꝵ st̃
filii quoꝵ loca tenent: s quoꝵ oꝑa exercent.
Dicat᷑ gͥ recte. filii stultoꝵ et ignobiliũ: Ubi et¬
minũ abiectione uilitatis suȩ quasi quadã

Expanded text:
 voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo dum terrena saperent ab intima generositate repulsi sunt, stulti simul et ignobiles fuerunt. Quorum dum plerique actus imitantur, filii stultorum et ignobilium fiunt; dumque eos sensibus ac moribus sequuntur, et stulti sunt, quia veram sapientiam non intelligunt, et ignobiles, quia nulla spiritus libertate renovantur. Sed hi quamvis iniquorum actus exerceant, plerumque tamen in hac vita occupant loca justorum, atque eorum se filios aestimant quorum per honoris concupiscentiam officia exterius administrant. Quos sancta correptio ad cognitionem sui revocat, ut, videlicet, in pravis desideriis positi, quorum sint filii attendant. Non enim eorum sunt filii quorum loca tenent, sed quorum opera exercent. Dicatur igitur recte: Filii stultorum et ignobilium. Ubi minum abjectione vilitatis suae quasi quadam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝑ pharetrã dĩ: nͥ occultũ consiliũ designat᷑:
Sagittã uͦ de pharetra dñs eicit: q̃ndo de occul¬
to consilio aꝑtã sententiã emittit. Quia cũ flagel¬
lat᷑ qͥsq cognoscimꝰ s qua ex causa flagel¬
uite correctio sequit᷑ etiã ipsa consilu iuitꝰ apit̃
Pharetra gͥ clausa: ẽ consiliũ occultũ: Sed
aꝑta pharetra affligim̃: qͣndo ꝑ id qđ post
flagellũ sequit᷑ quo consilio flagellamur
uidemꝰ Cũ peccata dñs uidet. eitam̃ ma¬
nũ ad uindictã ñ cõmouet: quasiclausam
pharetrã tenet: s feriendo indicat. qͣntũ ei
in nob̾ displicuit. hoc qđ diu uidendo tole¬
rauit. Scã itaq electoꝵ eccł̃a tribulationib
p̃ssa: dicat. Pharctrã enĩ suã aꝑuit: et afflix̃
me: Que adusarioꝵ uoces in solentes sustins
dũ cernit qđ eius p̃dicatio ñ admitat᷑. quor¬
dã duriciã deserens p̃dicationis suȩ ũba mo¬
derat᷑. Ppendens etenĩ ꝑsecutores suos ad ex¬

Expanded text:
Quid per pharetram Dei, nisi occultum consilium designatur? Sagittam vero de pharetra Dominus jacit, quando de occulto consilio apertam sententiam emittit. Quia enim flagellatur quisque, cognoscimus; sed qua ex causa flagelvitae correctio sequitur, etiam ipsa consilii virtus aperitur. Pharetra igitur clausa est consilium occultum, sed aperta pharetra affligimur, quando per id quod post flagellum sequitur, quo consilio flagellamur videmus, cum peccata Dominus videt, et tamen manum ad vindictam non commovet: quasi clausam pharetram tenet, sed feriendo indicat quantum ei in nobis displicuit hoc quod diu ravit. Sancta itaque electorum Ecclesia tribulationibus pressa dicat: Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me. Quae adversariorum voces insolentes sustinens, dum cernit quod ejus praedicatio non admittitur, quorumdam duritiam deserens, praedicationis suae verba moderatur. Perpendens etenim persecutores suos ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
Torrentes dicimꝰ riuos qui aquis hiemalibus:
colligunt᷑: qui certis etiã temꝑib arescunt:
Iure itaq inuentores ꝑu̾soꝵ dogmatũ torren¬
tes uocant᷑. qui a calore caritatis frigidi. qͦsi
in torpore temꝑis hienalis excrescunt: qui
ñ ꝑpetua plenitudine ꝓfluunt: s catholicoꝵ
allegationib quasi estiuis solib exsiccant᷑.
& quidẽ inuentores ꝑu̾soꝵ dogmatũ contͤ sc̃am
ȩccłam exorti. feruore iam ueritatis extincti
sunt: s am̃ eoꝵ discipłi ea quȩ illi docueit᷑¬
tenere ac defendere ñ desistunt: Hi gͦ qui
quoꝵ eloquia catholicoꝵ iam responsione. et
ratiocinatione siccata sunt. Quid uͦ aliud ca¬

Expanded text:
Torrentes dicimus rivos qui aquis hiemalibus colliguntur, qui certis etiam temporibus arescunt. Jure itaque inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, quia non perpetua plenitudine profluunt, sed Catholicorum allegationibus quasi aestivis solibus exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti, fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuetenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui quorum eloquia Catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sunt. Vet. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
data intelligere. et quedã ñ intellecta uen̾a¬
ri: ut et quȩ intelligunt. uen̾ant̾ teneant:
et quȩ necdũ incelligunt. humilit̾ expectet̃.
Uñ nob̾ ꝑ moy sen dr̃: ut comedentes agnũ qͥe¬
quid de eo reliquũ fuerit. igni cõburamus:
Agnũ quippe comedimꝰ: cũ multa dĩce hu¬
manitatis intelligendo recondimꝰ in uentrẽ
m̃tis Ex quo quędã nob̾ remanent. quȩ co¬
medi nequeunt: quia multa ad huc de eorestat̃
quȩ entelligi nequaq̃ possunt. Quȩ tam igui
cõburenda sunt: quia ea quȩ cape de illo non
possumus. humilit̾ scõ sp̃iu reseruam. Que ple¬
rũq humilitas ea etiã electoꝵ sensib aꝑit:
quȩ ad intelligendũ impossibilia et̃ in¬
debant᷑. Nam ꝑu̾sȩ hereticoꝵ m̃tes dũ
sibi suꝑbe intellectũ tribuunt: quasi
certas dare sententias etiã de incognitis
p̃sumunt: Uñ fit. ut ipsa eos elatio que
intus apud semetipsos eleuat. a ueritat

Expanded text:
derata intelligere, et quaedam non intellecta veneraderata intelligere, et quaedam non intellecta venerari: ut et quae intelet quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea quae capere de illo non possumus, humiliter sancto Spiritui reservamus. Quae plerumque humilitas ea etiam electorum sensibus aperit, quae ad intelligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ dicit. Mel inuenisti: comede qđ suffic̃
tͥ: ne forte saturatus euomas illud dulcedi¬
nẽ quidẽ sp̃ualis intelligentiȩ. qui ultra qͣm
capit comedere appetit. etiã qđ comederat uo¬
mit: quia dũ sũma intelligere ult uires que¬
rit. etiã quȩ bñ intellexerat. amittit. Hinc rur¬
sum dicit. Sicut qui mel multũ comedit. ñ
ẽ ei bonũ: sic qui scrutator ẽ maiestatis oppͥ¬
met᷑ agła. Gła quippe inuisibilis conditoris
que mod̾ate inquisita nos erigit: ult̾ uires
ꝑscrutata p̃mit. Itaq heretici quia de subli¬
mi intelligentia q̃nto amplius ambiunt
repleri tanto amplius manescunt: b̃n de eis
dr. Egestate et fame steriles. Immod̾atis nãꝙ
ausib cognitionis suꝑnȩ scientiã quo plus
appetunt: plus amictunt: At cont̾ hi qui in
sca eccła ueracit̾ sunt humiles et ueracit̾ do¬
cti. norunt de secretis celestib et quędã consi¬

Expanded text:
rursum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit rursum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatus evomas illud . Dulcedinem quippe spiritalis intelligentiae qui ultra quam capit comedere appetit, etiam quod comederat evomit, quia dum summa intelligere ultra vires quaerit, etiam quae bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui 645 perscrutator est majestatis, opp Gloria quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steauribus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus amittunt. At contra ii qui in sancta Ecclesia veraciter sunt humiles et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam consi
Abbreviated transcription (Latin):
sacro eloquio plus secreta dĩ student ꝑscru¬
tari quã capiunt: fame sua steriles fuint:
Neq enĩ ea querunt ex quib semetipsos ad hu¬
militatẽ erudiant: mores in tnquillitate diͤ¬
ponant: patientiã seruent: longanimitatẽ¬
exhibeant: s ea solumͦ que cos doctos ac lo¬
quaces demonstrent: Illa scire appetunt: ex
quib singłarit̾ eruditi uideant᷑. Nlerũq
enĩ audacter de natura diuinitatis trac¬
tant: cum semetipsos miscri nesciant Egesta¬
te gͦ ac fame sua steriles fiunt: quia ea ꝑscru.¬
tari desidant ex quib bonȩ uite germina ñ
ꝓducant. Ultra se quippe sunt: quȩ ꝑscrutanĩ
Dũq ad hoc tendunt᷑. qđ cõp̃hendere neque¬
unt: ea cognoscere negligunt. ex quib ertidi¬
ri potuerunt Quã bñ eoꝵ audatiã p̃dicator
egregius refrenat dicens: Non plus saꝑe quã
oportet saꝑe: s saꝑe ad sobrietatẽ: Hinc salo¬
mon ait Prudentiȩ tuȩ pone modũ. Hinc

Expanded text:
sacro eloquio plus secreta Dei student perscrusacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua steriles fiunt, neque ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam serexhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere, quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem. Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum . C
Abbreviated transcription (Latin):
pe scĩtatis ñ ẽ signa facere: s unũquẽq ut
se diligere: De dõ aut̃ uera. de ꝓrimo uͦ me¬
liora. quã de semetipso sentire: Nam quia
uera uirtus in amore ẽ. ñ aut̃ in ostensioe
miracłi: ueritas demonstrat quȩ ait In hoc
cognoscent om̃s quia mei discipłi estis: si di¬
lectionẽ habueritis ad inuicẽ. Qui enĩ non
ait. in hoc cognoscit᷑ quia discipłi mei estis si
signa feceritis. s ait si dilectionẽ habueritis
ad inuice: aꝑte indicat quia ueros dĩ famu¬
los ñ miracula s sola caritas ꝓbat: Testimoni¬
ũ gͦ suꝑni discipłatus: ẽ donũ fr̃nȩ dilectiõis:
bere refugiunt dũ ab uniuisalis ȩccłe unitate
exhibent. nulla humilitate concordant: recte
subdit᷑. & uita ipsa putabant᷑ indigni. Uel
certe om̃s herticos sc̃a eccła uita ipsa fatet᷑ in¬
dignos: quia nimirũ sub nomine xp̃i mili¬
tant cont̾ nom̃ xp̃i. De quib adhuc subdit᷑¬
ix. E gestate et fame steriles: Om̃s heretici dũ in

Expanded text:
pe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere, de Deo autem vera, de proximo vero meliora quam de semetipso sentire. Nam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, Veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. Qui enim non ait, in hoc cognoscetur quia discipuli mei estis si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem, aperte indicat quia veros Dei famulos non miracula sed sola charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum supernae dilectionis. unitate exhibent nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra nomen Christi. De quibus adhuc subditVERS. 3. Egestate et fame steriles. - Omnes haeretici dum in
Abbreviated transcription (Latin):
rem quasi rex cicũstante exercitu: erã tam̃
merentiũ consolator: Quasi rex dñs sedet
in corde: quia circũstrepentes regit animoꝵ
motus in nr̃a cogitatione: In m̃te quippe q̃m
inhabitat. dũ torpentia excitat. inquieta fre¬
nat frigida accendit accensa modat᷑ e mol¬
lit rigida. fluxa restringit: ex ipsa hac diu̾¬
sitate cogitationũ. quasi quidã illũ exercitꝰ
circũstat. Siue certe quasi rex sedet circũstan¬
te exercitu: quia p̃sidentẽ illũ m̃tib electoꝵ
cucũstat turba uirtutũ: Qui etiã merentiũ
consolator ẽ: ea ꝓmissione qua dicit: Beati qͥ¬
capite diximꝰ: nil obstat si ad uocẽ quox
eiusdẽ ȩccłȩ referamꝰ: In ea quippe ordo
doctoꝵ quasi rex p̃sidet: quẽ fideliũ suz
turba circũstat. Quȩ scilicet multitudo
fideliũ recte quoq exercitꝰ dr̃: quia in ꝑcn

Expanded text:
rem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. - Quasi rex Dominus sedet in corde, quia circumstrepentes regit animorum motus in nostra cogitatione. In mente quippe quam inhabitat, dum torpentia excitat, inquieta frenat, frigida accendit, accensa moderatur, emollit rigida, fluxa restringit, ex ipsa hac diversitate cognitionum quasi quidam illum exercitus circumstat. Sive certe quasi rex sedet circumstante exercitu, quia praesidente illo mentibus electorum circumstat turba virtutum. Qui etiam moerentium consolator est ea capite diximus, nil obstat, si ad vocem quoque ejusdem Ecclesiae referamus. In ea quippe ordo doctorum quasi rex praesidet, quem fidelium suorum turba circumstat. Quae scilicet multitudo fidelium recte qu
Abbreviated transcription (Latin):
aiiudicando respuit: eosq int̾ ueros plis
numerare contẽpuit. Qui et si quos lall
uisi sunt a gentilitatis errore reuocae
quordã mores ad honesta agenda docl¬
isse: ꝓ eo tam̃ qd de dño si recła senseri¬
cos cũ canib gregis sui ñ ponit: quia cũ
rectis p̃dicatorib ñ asscribit. Biquet enĩ
qd arrius. fotinus. macedoniꝰ nestorius e¬
ntices. dioscorus. seberus. multiq his simi¬
ies: docendo. atq suadendo conati sunt
patres uideri. S errores eoꝵ scã uniũsalis
acła districta ueritate diuidicans. eos
int̾ custodes gregis sui ñ numerat: quos
ciusdẽ gregis unitatẽ dissipantes dãpnat.
e quib uoce pauli efesus dr̃. Scio quia pꝰ
discessũ meũ ingredient̃ ad uos lupi gueˢ:
ñ parcentes gregi: & quia ñnũꝗͣ heretici

Expanded text:
dijudicando respuit, eosque inter veros patres dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda docuisse, pro eo tamen quod de Deo recta non senserueos cum canibus gregis sui non ponit, quia cum rectquod Arius, Photinus, Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ erant ex nob̃ Nam si fuissent ex nob̃
ꝑmansissent utiq nob̾cũ. Iuniores gͦ tẽpe
scãm eccłam derident: cũ hi qui ab ea ẽ¬
gressi sunt. doctrinȩ eitis u̾ba despiciunt
res scĩ. qui coꝵdẽ fideliũ custodes exticeit:
Qui dũ ꝓ dño suo diurnis noc turnisq in¬
gilus intenti clamauert᷑: magnos ut ita
dixerim latratus p̃dicationis dederunt:
De quib eidem eccłe ꝑ psalmistã dr̃. Lingui
ab idoloꝵ cultib reuocati: facti sunt p̾dica¬
tores dĩ: Bingua gͦ canũ ȩccłȩ ex inimiais
ꝓdut: quia conu̾sos gentiles dñs etia pͥ¬
dicatores fecit. Uñ uideoꝵ tarditas quiꝓ
dõ loqui noluert̃. increpante ꝓpħa rep̃lims¬
dit᷑: qui ait. Canes mutr ñ ualences laua¬
re. Patres uͦ hereticoꝵ dicimꝰ. eos uidelict
quos heresiarchas uocamꝰ: de quoꝵ pilsa
p̃dicatione. id est locutionis semint sill¬
tes sunt ppłi in errore generati. Seags
ponere dedignat᷑: quia iuuentores ertoer

Expanded text:
 nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Juniores ergo tempore sanctam Ecclesiam irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt doctrinae ejus verba despiciunt,res sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui dum pro Domino suo diurnis nocturnisque vigiliis intenti clama verunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt. De quibus eidem Ecclesiae per Psalmistam diciab idolorum cultibus revocati facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodiit, quia conversos gentiles Dominus etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante Propheta reprehenditur, qui ait: «Canes muti non valentes laPatres vero haereticorum dicimus, eos videlicet quos haeresiarchas vocamus; de quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore generati. Sanctaponere dedignatur, quia inventores errorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓboꝵ pͥori loco actiones carnis sunt. et posteri¬
ori actiones animȩ: in eoꝵ ꝓculdubio cogita¬
quiq quia ea p̃ om̃ib quȩ ęt̾na sunt cogitant.
et posteriori cura ac minima si qua sunt tẽꝑa¬
lia disponunt: quib et magistra uoce uerita¬
tis dr̃ querite pͥmũ regnũ dĩ & iusticiã cius. &

Expanded text:
proborum priori loco actiones carnis sunt, et posteriori actiones animae, in eorum procul dubio cogitaquique quia ea prae omnibus quae aeterna sunt cogitant, et posteriori cura, ac minima, si qua sunt temporalia disponunt, quibus et magistra voce Veritatis dicitur: Quaerite primum regnum Dei et justitiam eju
Abbreviated transcription (Latin):
expectabant sententiã: et intenti tacebat᷑
ad consiliũ meũ. Ac si aꝑte dicat: Non ut
hi pt̾ui ac tumidi: qui dũ ueritatis u̾ba
susciꝑe renuint p̃dicationis mee sententi¬
as quasi docendo p̃currt̃: Cuiꝰ nunc discipłi
intenti ad eius consiliũ tacent: quia u̾ba
eius ñ audent impugnare s credere Ut
enĩ ꝓficere ex ipsis possint: ea ꝓculdubio
ñ udicaturi s secuturi audiunt: De quib
cont᷑ hanc lib̾tate pessima fuerint effrena¬
ti dictis eius aliquid addere p̾sumunt:
cũ p̃dicam̃toꝵ eius rectitudinẽ quasi e¬
um meũ: In hac stillatione eloquii qͥd ali¬
ud qͦm m̃sura p̃dicationis accuit᷑: Quia
oportet ut exhortationis gra singulis iux¬
ta capacitatẽ ingenii sui conferat᷑ ꝑ hoc gͦ¬

Expanded text:
exspectabant sententiam et intenti tacebant ad consilium meum. Ac si aperte dicat: Non ut hi protervi ac tumidi, qui dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis meae sententias quasi docendo praecurrunt. Cujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim proficere ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiunt. 3. Ejus contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi eium meum. - In hac stillatione eloquii, quid aliud quam mensura praedicationis accipitur? Quia oportet ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii conferatur. Hinc