comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ente festuutate dȩoꝵ possent
currere adillud stadiũ: quod
aurũ & argentũ. aut ȩquus.
siue palliũ. uł abi quod p̃mium:
qđ brauium greco uocabulo
dicebatur. Latine uero pal-¬
ma uicdorie appellaripotest
uł corena. cunctisq adstantib
uris & mulierib adspecta culũ
illud currebant om̃s sed urius
qui prior currebat accipiebat
brauiũ. ceteris inuanũ curren¬
tibus: quia nihil utilitatis p̃sta¬
bat eis suus cursus: nisi risum
& cachinnũ popłis excitabat.
sibi autẽ magnã ueretundiã:
Altiori uero intelligentia per
stadiũ ꝑ qđ illi currebant de¬
bemus intelligere fidẽ nram.
intra cuius metas currere iube.¬
mur ab exordio fidei nr̃ȩ. usq
ad terminũ huus uite : quo¬
usq ꝑueniamꝰ ad brauiũ reꝓ.¬
missum de quo dñsait: Qud ꝑse-¬
uerauerit usq infinẽ. hic saluus
erit: Hoc tamen distat inter
illoꝵ cursũ & nr̃m: quia ibi om̃s
qͥ ad hoc erant p̃parati curre.¬

Expanded text:
ente festivitate deorum, possent ente festivitate deorum, possent currere ad illud stadium, quod aurum vel argentum, aut equus sive pallium, aut aliquod praemium, quod bravium Graeco vocabulo dicebatur, Latine vero palma victoriae appellari potest vel corona, cunctisque astantibus viris et mulieribus, ad spectaculum illud currebant omnes: sed unus qui prior currebat, accipiebat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia nihil utilitatis praestabat eis suus cursus, nisi risum et cachinnum populis excitabant, sibi autem verecundiam magnam. Altiori vero intelligentia, per stadium, per quod illi currebant, debemus intelligere fidem nostram intra cujus metam currere jubemur ab exordio fidei nostrae usque ad terminum hujus vitae, quousque perveniamus ad bravium repromissum, de quo Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hoc tamen distat inter illorum cursum et nostrum, quod ibi omnes qui ad hoc erant parati curre
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. quasi engłm ratiorus sit¬
capaex acsi di cer& Ut particeps
in regno cęloꝵ consequi
merear¬
k̃s. Nescitis qđ bi qui in
stadio currunt. omNes
quidẽ currunt sed utius
accipit brauium : UoleNs
& desiderans egregius p̃dicator
quatituis fortiter in su dandõ
ꝑtingere mereant᷑ ad brauium
aeterne uocationis: dat inde
cõparationẽ. cuius exẽplo ac-¬
dã acternã inquiens: Nescitis
qđ hi qͥ instadeo currunt: et¬
cetera fuit quodã tẽpore gigas
quidã nomine hercules apud
grecos fortissimus. omĩq uir.¬
tute corporis roboreus agili¬
tate quoq seu uelocitate pe¬
dũ incursu uelocissimꝰ atq ꝑ.¬
nitiosissimus. qui uno anhelitu¬
.q substitit uno in loco Quod
spatiũ sui cursus stadiũ appel¬
lauit astando: & ÷ octaua pars.
miliarii Inde post modum
inoleuit mos apud grecos &
consuetudo diuturna: ut ex
singulis urbib castellis oppidis.
nec non & uillulis iuuenes se
p̃pararent. quatinus adueru¬

Expanded text:
s, quasi Evangelium rationis capax sit, ac si diceret: Ut particeps in regno coelorum consequi merear. Nescitis quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? Volens et desiderans egregius praedicatoerationis quatenus fortiter insudando pertingere ad bravium aeternae vocationis meem, cujus exemplo acnam captandam, inquiens: Nescitis quod hi qui in stadio currunt, etc. Fuit quodam tempore gigas quidam nomine Hercules, apud Graecos fortissimus, omnique virtute corporis roboreus, agilitate quoque seu velocitate pedum in cursu velocissimus atque pernicissimus, qui uno anhelitque subdit uno in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et est octava pars milliarii. Inde postmodum inolevit mos apud Graecos et consuetudo diuturna, ut ex singulis urbibus, castellis, oppidis, necnon et villulis, juvenes se praeparent, quatenus adveni
Abbreviated transcription (Latin):
ma scilic& actate: Non sunt
ꝓpt̃ illa scripta ut issi legerent
qui talia agentes talia meru.¬
er̃t recipere qr iã olim mor¬
tui erant: sed ꝓnr̃a salute &
utilitate. ut siti more hor in¬
dei seruitio manserimus. głam
illis ꝓmissam accipiamus. tram
uidelic& repromissiorus : quȩ
minus autẽ alit̃ egerimus. ge¬
minabitur nobis poena illoꝵ :
qm̃ maior notitia legis. plus
facit hominẽ reũ Itaq quise
existimat stare in rectitudine
fidei bonisq oꝑib & in scientia
qua credit omĩa esse munda.
uideat necadat insuꝑbiam
aut inscandalũ frĩs Isto it⁊
loco. tacite ac spetialit᷑ ꝑcutit
bebant uudoliis. & edebant car¬
nes idolaticas. unde scandali-¬
.Zabantur simpliciores fr̃s qui
uidentes illos talia agere pu¬
tabant aliquid numinis & der
tatis esse midolis. atq incibis
illis consecratis Generaliter
autẽ ad om̃s ꝑtinet qđ dicit᷑
qͥstat infide & in bono ope
uideat necadat: Tẽptatio uos

Expanded text:
ma scilicet aetate. Non sunt propter illos scripta ut ipsi legerent, qui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet repromissionis, quae minus aut aliter egerimus, geminabuntur nobis poenae illorum, quoniam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac specialiter percutit bebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid numinis esse et deitatis in idolis, atque in cibis illis consecratis. Generaliter autem ad omnes pertinet quod dicit: Qui stat in fide et bonis operibus, videat ne cadat. Tentatio vos
Abbreviated transcription (Latin):
& ur̃a credulitas. qͥ ꝑ meã predi¬
cationẽ credidistis indño.
Mea defensio apud eos quime
interrogant: subaudis utrũ
hoc defensor esse apłs Uos erũ
audis ex offitio p̃dicatiorus
& auobis accipietidi quae
necessaria sunt sedm qd dtis
nobis potestatẽ dedit sicut &

Expanded text:
vestra credulitas, qui per meam praedivestra credulitas, qui per meam praedicationem credidistis in Domino. Mea defensio apud eos qui me interrogant, subaudis utrum hoc defendor esse apostolus. Vos enim audis ex officio praedicationis, et a vobis accipiendi quae necessaria sunt, secundum quod nobis Dominus potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quibus ille potest scandali¬
⁊ari : Potest tamen & exꝑsona
apłi esse dictũ ut apłs ex se
talia diceret: ꝓuocans eos ad
irascentissunt: & quod uidet᷑
negare confirmat: Sunt
autẽ increpatiue legenda:
Nonsũ lib̾: sum utiq: Liber
erat abomn debito ipsorũ.
quia nihil ab eis acceperat:
Nonsũ apłs. dicebatur aqͥbus¬
dã iudȩis non credentibus &
in suꝑ acorinthiis seductis
afaliis apłis qđ paulus non
quos increpat apłs inquiens:
Longe mittã te ad gertes
uidi illum dũꝑgerẽ damascum.
& post ea intemplũ. Nonne opus
meũ. id ̃ oꝑatio & plantatio
mea uos estis indrĩo  estis
inspatio unuus antu & sex m̃sib
adfidẽ xp̃i mea p̃dicatione
ad duxi. Nonsolũ ergo corinthus
erat apłs. sed pene omĩb gentib
sicut ipse dixit Qui operatus
est petro inapostolatũ circũcist¬
onis: oꝑatus : & mͥ inter gentes.
Nam signaculũ id̃ signũ et
iuditiũ apłatus meĩ uos estis.

Expanded text:
pro quibus ille potest scandalipro quibus ille potest scandalizari. Potest tamen ex persona Apostoli esse dictum, ut Apostolus ex se talia diceret, provocans eos ad irascentis sunt, et quod videtur negare, confirmat. Sunt autem increpative legenda: Non sum liber? Sum utique. Liber erat ab omni debito ipsorum, quia nihil ab eis acceperat. Non sum Apostolus? Dicebatur a quibusdam Judaeis non credentibus, et insuper a Corinthiis seductis a falsis apostolis, quod Paulus non quos increpat Apostolus, inquiens: Longe mittam te ad gentes vidi illum dum pergerem Damascum, et postea in templo. Nonne opus meum, id est, operatio et plantatio mea, vos estis in Domino? Estis in spatio unius anni et sex mensibus, ad fidem Christi mea praedicatione adduxi. Non solum ergo Corinthiis erat apostolus, sed pene omnibus gentibus, sicut ipse dixit: Qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes : Nam signaculum, id est signum et indicium, apostolatus mei vos estis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoc carnes illi consecratas.
credit omĩa munda in idolio
recũbentẽ. id÷̃ recũbendo
manducare: Sic autẽ peccatis
mi fr̃s. dũ comeditis coram illis
carnes idolis consecratas recũ¬
bendo inidolio. Siesta scanda.¬
lizat frẽm meũ quẽ lib& creden-¬
tem simplicẽ & adhuc in¬
firmũ infide : non manducabo
carnẽ idolis consecratam in.
aeternũ ne frẽm meũ scandalizem.
Erant quidã apud corinebios
qui scientiã habentes omNia
murida esse : comedebant
cibos idolis conserratos & ꝓuo¬
cabant simplices & infirmos
infide adsimilia : qui dicebant:
Nisi isti qui prudentiam et
scientiã habent scirent aliquid¬
dĩtatis esse in his idolis: nequaꝗ
hoc agerent: Manducabo
ergo: ut conseerer ꝑhascarnes:
facta nolebant carnes idola¬
apłs ex ꝑsona illoꝵ loquitur.
Ante inquit moriar fame.
quã frẽm meũ scandaliz em
manducando carnes idolati¬
tas: & non solũ abstiniendo
ab illis. sed etiam ab omnbus

Expanded text:
propter hoc carnes illi consecratas. propter hoc carnes illi consecratas. credit omnia munda, in idolio recumbentem, id est, recumbendo manducare. Sic peccatis in fratres, dum comeditis coram illis carnes idolis consecratas, recumbentes in idolio. Si esca scandalizat fratrem meum, quemlibet credentem simplicem et adhuc infirmum in fide, non manducabo carnem idolis consecratam in aeternum, ne fratrem meum scandalizem. Erant quidam apud Corinthios, qui, scientiam habentes omnia munda esse, comedebant cibos idolis consecratos, et provocabant simplices et infirmos in fide ad similia, qui dicebant: Nisi isti qui prudentiam et scientiam habent, scirent deitatem esse in his idolis, nequaquam hoc agerent. Manducabo ergo et ego ut consecrer per has carnes. facta, nolebant carnes idoloApostolus ex persona illorum loquitur: Ante, inquit, moriar fame, quam ut fratrem meum scandalizem manducando carnes idolothytas. Et non solum abstinebo ab illis, sed etiam ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumus & redẽpti Sed non
iNomĩb est scientia subautlis
ista ut credant uniũ uerũ dm̃
firmiores in fide uident eos
recũbere iNudolio. & comedere
idolatica: aliquidnuminus &
religiosũ putant esse inidolis:
& it ihoc est illoꝵ conscientia
infirma uł quia putantes
omĩa esse munda comedunt.
idolatita uł qr aliquid numi¬
nis credunt inidolis : Esca nos
non com̃dat dõ: subaudis quã
credimus mundã. id ÷ non facit
nos acceptabiles dõ: & laudabiles
apud illum. Neq si non mandu¬
.cauerimꝰ subaudis desacrifitus
idoloꝵ deficiemus. ut alios
cibos non habeamus quos possimꝰ
manducare : neq simanduca.¬
uerimꝰ carnes idolis consecratis
habundabimus. sed ut aliorũ
ciboꝵ refectionẽ non queramꝰ:
Uidete neforte hȩc licentia ur̃a¬
subaudis qua creditis omĩa
munida mundis: & ꝑ inuocati¬
.onẽ nominus xp̃i omĩa scĩfica.¬
ri offendiculum fiat infirmis
infide. ut credant aliquid dei-¬
tatis esse in idolo: & comedant

Expanded text:
creati sumus et redempti. Sed non in omnibus est scientia, subaudis ista, ut credant unum verum Deum firmiores in fide viderint recumbere idolo, et comedere idolothyta, aliquid numinis et religiosum putant esse in idolis. Et in hoc est illorum conscientia infirma, vel quia putantes omnia esse munda, comedunt idolothyta, vel quia aliquid numinis credunt esse in idolis. Esca autem nos non commendat Deo, subaudis quam credimus mundam, id est, non facit nos acceptabiles Deo, et laudabiles apud illum, neque enim si non manducaverimus, subaudis de sacrificiis idolorum, deficiemus, ut alios cibos non habeamus, quos possumus manducare, neque si manducaverimus carnes idolis consecratas, abundabimus, subaudis ut aliorum ciborum refectionem non quaeramus. Videte autem ne forte haec licentia vestra qua creditis omnia munda mundis, et per invocationem nominis Christi omnia sanctificari, offendiculum fiat infirmis in fide, ut credant aliquid deitatis esse in idolo et comedant
Abbreviated transcription (Latin):
in pluribus eoꝵ bene placitũ :
dõ qm̃ multi ꝓpter infidelitãt¬
mortiusunt inheremo: non ui¬
telligentes beneficiũ dĩ. lx uide
quȩ diximus denube. mari.
q in exẽplo illoꝵ educti sumus
de aegypto de errore uidelic&
onsimus concupiscentes ma-¬
loꝵ sub audis ciboꝵ & uitioꝵ.
sicut & illi. id̃ israhelite concu.¬
.pierunt carnes &pepones: & ea
quȩ inegypto habuerunt iN
usũ comedendi Ista ex superio.
dicit omĩa quȩ iudeis contige¬
runt innr̃a figura precessisse:
sicut & sequentia manifestant.
& in ur̃a salute scripta esse ut
non simus concupiscentes maloꝵ
iudei multitudinẽ animaliũ
& pe coꝵ secũ haberent. quare

Expanded text:
n pluribus eorum beneplacitum est Deo. Quoniam multi propter infidelitatmortui sunt in eremo, non intelligentes beneficium Dei, quadragiquae dicimus de nube, mari, quia in exemplum illorum educti sumus de Aegypto, de errore videlicet simus concupiscentes malorum, subaudis ciborum et vitiorum, sicut et illi, id est Israelitae, concupierunt, carnes et pepones, et ea quae in Aegypto habuerunt in usum comedendi. Ista in superioridicit omnia quae Judaeis contigerunt in nostra figura praecessisse, sicut et sequentia manifestant, et in nostram salutem scripta esse, ut non simus concupiscentes malorum Judaei multitudinem animalium et pecorum secum
Abbreviated transcription (Latin):
subueniebat eds Nec enĩ petra
aquã dedit illa unia uice. sed
xp̃s ꝑ potentiã suã Notandũ
ab apło omiã ista idcirco esse
dicta nequis sibi in baptismate
confidat. aut inȩsca & potuna
spiritali: ut put& sibi dm̃ parcere
si peccauerit criminaliter: nisi
penitentia digna boc ꝓmeruerit:
Qua ꝓpter om̃ibus ÷ ingilandũ
& laborandã: qm̃ tẽpus uitae

Expanded text:
iebat eis. Nec enim petra aquam dedit illam una vice, sed Christus per potentiam suam. Notandum ab Apostolo omnia ista idcirco esse dicta, ne quis sibi in baptismate confidat, aut in esca et potu spiritali, ut Deum putet sibi parcere si peccaverit criminaliter, nisi poenitentia digna hoc promeruerit. Quapropter omnibus est vigilandum et laboran
Abbreviated transcription (Latin):
poralibus cõmodis sed quasi
nongaudent : quia sic gaudeN
intẽporalib borus. ut semꝑtor¬
menta ꝑp&ua considerent: &
aeternũ dĩ iuditiũ timeant:
& qui eniunt. tamquã ñonpos¬
sidentes. Emit aliquis predia
terrena. boues seruos & ancil¬
las: sed quasi non possid&. dũ
repente ab hoc scło transit per
mortẽ corporis Aliter ẜmunđ̃
multi bona tẽporalia atq ad
usum siuil alioꝵq preparant
quȩ in hoc scło necessaria sunt:
sed quasi Non possident. dũ sic
adherent terrenis ut non amit.¬
tant a terna: Cauta considera¬
tione p̃uident. qđ hȩc omt ua
IN ꝓaimo relicturi sint. spẽq
suam in terrens & transitorus
reb & possessionib non ponunt:

Expanded text:
poralibus commodis; sed quasi poralibus commodis; sed quasi non gaudent, quia sic gaudent in temporalibus bonis, ut semper tormenta perpetua considerent, et aeternum Dei judicium timeant; et qui emunt, tanquam non possidentes. Emit aliquis praedia terrena, boves, servos, et ancillas, sed quasi non possidet, dum repente ab hoc saeculo transit per mortem corporis. Aliter: Emunt multi bona temporalia, atque ad usum suum aliorumque praeparant quae in hoc saeculo necessaria sunt, sed quasi non possident, dum sic adhaerent terrenis, ut non amittant aeterna, cauta consideratione praevidentes quia haec omnia in proximo relicturi sint, semperque suam in terrenis et transitoriis re
Abbreviated transcription (Latin):
seruare ne intribulationem
carnus in cidatis: Aliter Ego
uobis parco. id÷ dimitto uel
consentio accedere uos adhanc
tribulationẽ carnis: sinon
uultis seruare integritatem
corporis: Tempus. subaudis
finietur Ideoq: non ÷ popłsdĩ
ita ꝓpagaridis generationie
carnali. sicut. actenus a princi¬
.pio muridi. sed iã regeneratio¬
ne colligenidus Reliquum ÷
nãq hab& sed quasi non hab&.
qr hodie uidetur illã habere.
sed crastinia die morit᷑ & desunt
post modũ uxor̃e habere. idõq
deb& inp̃senti scło futurã uitã
remitari. inqua erunt electi
similes angłis dĩs Aliter. Uxorẽ
hab& sed quasi ñ bab& qͥ sic scit
debita carnis ex soluere: ut tam̃
ꝑ eam munido totamente Non
cogatur inherere. uidelic&
sic reddens debitũ uxori: ut ñ
consolationẽ hab& inspe cęles¬
tis remunerationis. ut imple¬
atur qđ dñs dicit Beatilugen.
gandent: tãꝙ non gaudenrtes.
Multi sunt qui gaudent detẽ¬

Expanded text:
servare ne in tribulationem servare ne in tribulationem carnis incidatis. Aliter: Ego vobis parco, id est dimitto, vel consentio accedere vos ad hanc tribulationem carnis, si non vultis integritatem corporis servare. Tempus subaudis finietur, ideoque non est populus Dei ita propagandus generatione carnali, sicut hactenus a principio mundi, sed est jam regeneratione colligendus. Reliquum esnamque habet, sed quasi non habet, qui hodie videtur illam habere, sed crastina die moritur, et desinit postmodum uxorem habere: ideoque debet in praesenti saeculo futuram vitam imitari, in qua erunt electi similes angelis Dei. Aliter, uxorem habet, sed quasi non habet, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere, videlicet sic reddens debitum uxori, ut nonconsolationem habet in spe coelestis remunerationis, ut impleatur quod Dominus dixit: Beati gaudent tanquam non gaudentes. Multi sunt qui gaudent de tem
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ: Instant̾e siue p̃sentẽ neces¬
sitectẽ appellat tribulationẽ &
angustiã: quã sustin& coniugati
& maxime coningatae. fastidiũ
uidelic& iNconcipiendo dolorẽ
inparturiendo. quo dolore ple¬
rũq solent mulieres mori: curã
multã & laborẽ malendis et
uestiendis filiis tristitiã de egro.¬
tatione & morte eoꝵ. maximeq
siomĩb filuis fuerit orbata de
amissione quoq coningis Similit̃
&iam labores &a dolores sustinet
uir de amissione filioꝵ & morte
uxoris: aquib omĩb sunt illi
liberi qͥ uirginitatẽ seruant.imi.¬
tantes illã uitã quȩ post mortẽ
erit Qua ꝓpter subdit apłs. Qm̃
lib abhis necessitatib: Qđ uero
sequitur tribulationẽ carnus
habebunt huius modi illi tales
udelic& qui matrimoruo copu¬
lantur: qđ supra appellauit
necessitatẽ instantẽ hoc in hoc
loco appellauit tribulationẽ
Ego autẽ uob̾ parco: & est sensus
Suadeo uobis &consiliũ do ut
castitatẽ seruetis: uolens uos

Expanded text:
esentem necessitatem appellat tribulationem et angustiam quam sustinent conjugati, et maxime conjugatae, fastidium videlicet in concipiendo, dolorem in parturiendo, quo dolore plerumque solent mulieres mori, curam multam et laborem in alendis et contuendis filiis, tristitiam de aegrotatione et morte eorum, maximeque si omnibus filiis fuerit orbata, de amissione quoque conjugis. Similiter etiam labores et dolores sustinet vir de amissione filiorum et morte uxoris, a quibus omnibus sunt illi liberi, qui virginitatem servant, imitantes illam vitam quae post mortem erit. Quapropter subdit Apostolus,liber ab his necessitatibus. Quod vero sequitur, Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi: illi tales, videlicet qui matrimonio copulantur, quod supra appellavit necessitatem instantem, hoc in hoc loco appellavit tribulationem. Ego autem vobis parco, et est sensus: Suadeo vobis, et consilium do ut casti sitis, volens vos
Abbreviated transcription (Latin):
dis regnũ dei possidebunt. nisi
penitentiã digña inhoc scło¬
egerint sođm quantitatẽ pec¬
cati: & elemosinus illud non¬
redemerint. uł nisi poenitenti¬
am agentes mors illos iniuene.¬
rit. ut post mortẽ hoc qđ de ÷
ex poenitentia in locis purga¬

Expanded text:
dis regnum Dei possidebunt, nisi dis regnum Dei possidebunt, nisi poenitentiam dignam in hoc segerint secundum quantitatem peccati, et eleemosynis illud redimerint: vel nisi poenitentiam agentes mors illos invenerit, ut post mortem hoc quod deest de poenitentia, in locis purga
Abbreviated transcription (Latin):
habetis quia accusatio litẽ.
lis discordiam. discordia odiũ
generat: Neforte illi dicerent
omrimo hoc peccatũ non est.
simea requiro: idõ apłs dixit:
Inueritate dico delictũ ÷ in
nobis. q contra p̃ceptũ dñi
agitis. qui dixit. Si quis aufert
quȩ tua sunt nerepetas: & qui
nobis pacẽ suã cõmendauit:
Quare non magis in iuriã accr¬
pitis. id ÷ quare non magis
dãpnũ sustinetis ut p̃ceptum
dm̃i custodiatis: quare ñ magis
quã uos aliis fraudẽ faciatis
uł in iurias inferatis: sed non
solũ nr̃a repetitis sed etiam in¬
iuriã alus facitis ꝑcuciendo
illos afraudatis & hoc suba ud¬
facitis fr̃ib ur̃is infide. cũquib¬
id÷ peccatores regnũ dĩ non
possidebunt: Nolite errare:
idt̃ arectitudiuis uia declinare:
Errabant corinthu. qr uno
uitio non credebant hominẽ
separari a regno dei : nisi omĩb
fuiss& inplicatus: Ideo subumn¬
git cõmemorando. quȩ uitia
singula a regno dĩ separant
dicenis: Neq fornicarii. subau¬

Expanded text:
s, quia accusatio litem, lis discordiam, discordia odium generat. Ne forte illi dicerent, omnino hoc peccatum non est, si mea requiro, ideo Apostolus dixit. In veritate dico, delictum est in vobis, quia contra praeceptum Domini agitis, qui dixit: Si quis aufert quae tua sunt, ne repetas , et nobis pacem suam commendavit. Quare non magis injuriam accipitis? id est, quare non magis damnum sustinetis, ut praeceptum Domini custodiatis. Quare non magis quam vos aliis fraudem faciatis, vel injurias inferatis: Sed vos non solum repetitis vestra, sed etiam injuriam aliis facitis, percutiendo illos, et fraudatis; et hoc, subaudfacitis, fratribus vestris in fide, cum quibid est peccatores, regnum Dei non possidebunt? Nolite errare, id est, a rectitudinis via declinare. Errabant Corinthii, qui uno vitio non credebant hominem separari a regno Dei, nisi omnibus fuisset implicatus. Ideo subdit, commemorando quae vitia singula regno Dei separant, dicens: Neque fornicarii, subau
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis non ꝓiciat illũ a se. neq¬
recedat ase. Non ÷ enĩ serui¬
tuti subiectus frater aut soror
in eius modi . id̃ intalifacto
id ÷ si infidelis non uult mane.¬
.re cũ fideli. ille quifidelis :¬
non ÷ ita subiectus illi ut debe.¬
at illũ sequi neq subiectus ÷
culpe ꝓpter hoc si ille discedit:
recedere in fidelis qui blas-¬
phemat nomen dĩ recedat.
ut pacẽ possit habere fidelis .
nec oport& litigare cũ eo qͥ
discedit Unde erũ scis mulier
aut uir siutus alterũ saluu
faciat. nisi sicut ur ucuiq
uiro & mulieri diuisit. siue
disposuit dñs sub audis tẽpora
deinde iuir : unũ quẽq sicut
uocauit dñs ad fidẽ ut ambu¬
l& ita maneat. id ÷ sihabeas
uxorẽ ten&o eã: si non habeas
ducere Non cõpelleris: Circũ¬
cisus aliquis uocatus non ad.¬
ducat preputiũ. Quid ⁊ quod
loqueris apłs de uxoribus
atq con iugatis sic subito
transiuit ad circũcisioriẽ &

Expanded text:
fidelis non projiciat illum a se, neqfidelis non projiciat illum a se, neqcedat a fide. Non enim servituti subjectus est frater aut soror in ejusmodi, id est in tali facto, id est: infidelis, si non vult manere cum fideli, ille qui fidelis non est ita subjectus illi ut debeat illum sequi, neque subjectus est culpae propter hoc si ille discedit: discedere infidelis qui blasphemat nomen Domini, recedat ut pacem possit habere fidelis, id est, non oportet litigare cum eo qui discedit. Unde enim scis, mulier aut vir, si unus alterum salvum faciet, nisi sicut unicuique, viro et mulieri, divisit, sive disposuit, Dominus, subaudis tempora deinde vir. Unumquemque sicut vocavit Dominus ad fidem, ita ambulet, ita maneat, id est, si habes uxorem, tene eam: si non habes, ducere non compelleris. Circumcisus aliquis vocatus est? non adducat praeputium. Quid est quod loquens Apostolus de uxoribus atque conjugatis, sic subito transivit ad circumcisionem atque
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem scĩficatus esset uir in¬
fidelis. credendo inxp̃m per
illius predicatiorĩe & borum
exemplũ: quȩ desuꝑba facta
erant humilis & subiecta uiro.
& ꝑiurũ fidelẽ mulier iNfide.¬
dam. Alioqum filu ur̃i in¬
mundi essent nunc aut̃e scĩ
sunt: id̃ siambo infideles
essetis. uł si ille qui fidelis fac¬
tus⁊ iterũ reuerteretur ad
paganis iumũ ꝓpter illam
quȩ nolunt credere. utiq:
filii uos imitarent᷑: Uł etiam
si fideles dimitter& sotium
suñ infidelẽ essentq separati
abiniuicẽ. filii forsitan in¬
mundi essent qr idolis deser-¬
uirent patre ine fideli. uł
matre infideli adorante.
& in nundi essent excibis qͦis
comederent idolis consecra.¬
tis: Nunc autẽ dñ simul mo¬
rantur fidelis cũ infideli.
forsitan filu illoꝵ fidelem
imitantur a scĩstrit. Qđsi
infidelis uir aut mulier a sotio
fideli discedit Nolens credere
discedat. id ÷ liberã habeat
potestate discedendi. tameri

Expanded text:
fidelem, sanctificatus esset vir infidelem, sanctificatus esset vir infidelis credendo in Christum, illius praedicatione et bono exemplo, quae de superba facta erat humilis et subjecta viro, et per virum fidelem, mulier infidedam. Alioquin filii vestri immundi essent: nunc autem sancti sunt, id est, si ambo infideles essetis, vel ille qui fidelis factus est, iterum reverteretur ad paganismum propter illum qui noluit credere, utique filii vos imitarentur: vel etiam si fidelis dimitteret socium suum infidelem, essentque separati ab invicem, filii forsitan immundi essent, quia idolis deservirent, patre infideli, vel matre infideli adhortante, et immundi essent etiam ex cibis quos comederent idolis consecratis. Nunc autem dum simul morantur fidelis cum infideli, forsitan filii illorum fidelem imitantur, et sancti sunt. Quod si infidelis, vir aut mulier, a socio fideli discedit, nolens credere, discedat, id est, liberam habeat potestatem discedendi: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
decȩteris ego dico non dr̃is
Locutus ⁊ superus cũ innuptis
& iudius atq coniugatis fide.¬
libus: mododicit decȩteris.
id÷̃ ꝑmixtis in fidelibus cũ
insidelibus . Quare dicit ego
dico non dñs nũquid ñ dñs
loquebatur cũ eo: utiq Sed
ideo dixit sedicers & ñ dnm̃¬
qr hoc preceptũ non continet᷑
mengłio dictũ adño sicut
ille s superius : qđ nondebeat
iuir dimittere suã uxorem.
excepta causa fornicationis.
Siquis frater fidelis hab&
uxorẽ in fidelẽ siue non
sentit ixor habitare cũ illo.
idt̃ si nomiru xp̃iano non
detrabit. non dimittat eã
Quia accidere solebat ut cũ
uiro credente mulier in¬
fidelis ꝑ sister&. & plerũq uxo¬
re credente uir infidelis ma¬
ner&. idõ talia p̃cipit apłs ut
si nomini . xp̃iano ⁊ ion detra¬
her&. non dimit ter& aliquis
sociam suã : Scĩficatus ⁊ uir
infidelis ꝑmulierẽ fidelẽ: lam
hoc cuenerat in multis post as¬
dñi ascensionẽ. ut ꝑmulierem

Expanded text:
caeteris ego dico, non Dominus. caeteris ego dico, non Dominus. Locutus est superius cum innuptis et viduis atque conjugatis fidelibus, modo dicit caeteris, id est permistis infidelibus cum fidelibus. Quare dicit, ego dico, non Dominus? Nunquid Dominus non loquebatur per eum? Utique. Sed ideo dixit se dicere, et n hoc praeceptum non continetur in Evangelio dictum a Domino, sicut illud superius, quod non debeat vir dimittere uxorem suam nisi causa fornicationis. Si quis frater fidelis habet uxorem infidelem, sive non sentit habitare cum illo, id est, si nomini Christiano non detrahit, non dimittat illam: quia accidere solebat, ut viro credente mulier infidelis persisteret, et plerumque uxore credente, vir infidelis maneret. Ideo talia praecepit Apostolus, ut si nomini Christiano non detraheret, non dimitteret aliquis sociam suam. Sanctificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem. Jam hoc evenerat in multis post Domini ascensionem, ut per mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
scđm imperiũ: quia omnies
homines uellẽ me inomnub
imitari. & in integritate cor-¬
poris manere. qr scio quantũ
ualet castitas apud dm̃: Alius
sic ut uirgo maneat: alius
uero sic ut sit con cũ iuge: Ale.¬
lius ⁊ nubere quã uri Noni
dixit ideo cõparatiuo modo
melius ÷ nubere quã uri. qͦͣsi
bonũ sit uri: ideoq melius
nubere sed consuetudinem
secutus ⁊: Solemus erũ dicere
Melius lucrũ facere quam
dãpnum Melius ÷ unium
oculũ habere quã nullum.
Melius ÷ un iopede inniti: &
exaltera parte baculo susten¬
.tari: quã fractis cruribus
repere: Sic melius ÷ Nubere
a uxorẽ ducere quã uri: qđ ÷
ꝓprie calore corporis cogente
libidinẽ explere. & quocumq
modo nesas ꝑpetrare. hisaut̃
qui matrimonio iuincti sunt.
id t̃ uxori legitime. quȩ con¬
iunctio matrimoniũ dicitur
amatrona. eoqđ sit mater
filioꝵ: precipio nonego ex mea
excepta causa forrucationus
Si discesserit causa fornicatio.¬
iuro suo reconcilietur: Nam

Expanded text:
mnes homines vellem me in omnibus imitari, et in integritate corporis permanere, quia scio quantum valeat castitas apud Deum, alius quidem sic ut virgo maneat, alius vero sic, ut sit cum conjuge. Melius est enim nubere quam uri. Non dixit ideo comparativo modo melius est nubere quam uri, quasi bonum sit uri, ideoque est melius nubere, sed consuetudinem secutus est. Solemus enim dicere: Melius est lucrum facere quam damnum. Melius est unum oculum habere quam nullum. Melius est uno pede inniti, et ex altera parte baculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic melius est nubere et uxorem ducere, quam uri, quod est proprie, calore corporis cogente, libidinem explere, et quocunque modo nefas perpetrare His autem qui matrimonio juncti sunt, id est uxori legitimae, quae conjunctio matrimonium dicitur a matrona, eo quod sit mater filiorum, praecipio non ego, ex mea excepta causa fornicationis. Quod si discesserit, causa fornicationviro suo reconcilietur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
illam: silib abuxore se potes ⁊
continere utatur illa liberta¬
te. Deuirgirub preceptũm
dr̃u non habeo. quia dñs uirgiu¬
tatẽ laudauit : non tam̃
precepit. neuideretur nuptias
dãpnare seddixit Sunt eunu¬
chi quise castrauerunt: ꝓpt̃
regnũ cęloꝵ: atq sub intulit
qͥ potest capere capiat: Consi¬
liũ autẽ do. qđ non displiceat.
alus tanquã mi scdiã consecutꝰ
adño ut sim fidelis subaudis
consiliator & idoneus indan¬
dissalutarib consilus: Paulus
apłs consiliator dĩ erat: qr sp̃m
dĩ habeat sicut ipse dic̃ aliͥs
Puto autẽ qđ & ego spm̃ de i
habeã: idcirco dicit. Grãm et
miscdiam consecutussũ a dño.
ut sim fidelis consiliator dĩ:
ideoq consiliũ meũ non debeo
uobis absconidere Existimo
ergo hoc bonũ esse. id ungunta.¬

Expanded text:
illam; si liber ab uxore, si se potest continere, utatur illa libertate. De virginibus praeceptum Domini non habeo, quia Dominus virginitatem laudavit; non tamen praecepit, ne videretur nuptias damnare, sed dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum , atque subintulit: Qui potest capere capiat . Consilium autem do quod non displiceat aliis, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis, subaudis consiliator, et idoneus in dandis salutaribus consiliis. Paulus apostolus consiliator Dei erat, quia Spiritum Dei habebat, sicut ipse alias dicit: Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeam. Idcirco dicit: Gratiam et misericordiam consecutus sum, ut sim fidelis consiliator Dei, ideoque consilium meum non debeo vobis abscondere Existimo ergo hoc bonum esse, id
Abbreviated transcription (Latin):
tumorẽ ment̃e eleuat. Caritas
uero edificat : id÷ dilectio frat̃¬
na qua consulimꝰ fr̃ĩb simpli¬
ciorib quatinus eos inaliquo
non scandaliemus aedificatio¬
nẽ bab&. in qua uirtute idẽ
caritate &iam alie uirtutes
conprehenduntur. pacientia
uidelic&. humilitas cordisq sim¬
plicitas. Sicut erũ uinũ not
.tẽperatũ admixti alicinus dub¬
cedis. aut etiam aqua mente
alierat. & sicut omĩa mera &
pura ñ ita delectant᷑ sicut
mixta : sic scientia diuina uł
humana non ÷ utilisquia m̃tẽ
INsuꝑbiã eleuat. nisi tẽpera ta
fuerit dilectione ꝓximi humi.¬
litate quoq pacientia : atq
simplicitate lunc autẽ scientia
magna ÷ & sibi utilis : sicaritate
humiliat᷑. cũ qua &iam amplius
crescit: Siquis autẽ existimat
scire aliquid. idẽ omĩa munda
esse. & sollicite fidelib sint
utenda: Nondũ cognouit quẽ

Expanded text:
tumorem mentem elevat: Charitas vero aedificat, id est dilectio fraterna, qua consulimus fratribus simplicioribus, quatenus eos in aliquibus non scandalizemus, aedificationem habet. In qua virtute, id est charitate, etiam aliae virtutes comprehenduntur, patientia videlicet, humilitas, cordisque simplicitas. Sicut enim vinum, non temperatum admistione alicujus dulcedinis, aut etiam aquae, mentem elevat, et sicut omnia mera et pura non ita delectantur sicut commista: sic scientia divina vel humana non est utilis, quia mentem in superbiam elevat, nisi temperata fuerit dilectione proximi, humilitate quoque, patientia atque simplicitate. Tunc autem scientia magna est et sibi utilis si charitate humilietur cum qua etiam amplius crescit. Si quis autem existimat se scire aliquid, id est omnia munda esse, et quod licita fidelibus sint ad utendum, nondum c
Abbreviated transcription (Latin):
fuit abrahã. iob. & dauid: qui
ꝓpter dignantẽ honoris & prin¬
cipatus quã optinent Non
possint his nonuti : sed quasi
non utuntur dũ non fuinit
serui diuitiarũ : neq ꝑmittunt
haec eadẽ suae menti domina¬
ri: cogitantes cuncta transito.¬
ria esse: Preterit figura huuis
mundi transibit figura et
species mundi ꝓ ignẽ: remanebit
substantia in nouata ꝑ ignem.
& meliorata ad hoc ut ineterñũ
maneat: iuxta qđ salomori
dicit: Terra in aternũ stabit:
Uolo uos sine sollicitudine. et̃
id÷ sine multa & suꝑ flua
cura : quã habent con iugati

Expanded text:
fuit Abraham, Job et David, qui propter dignitatem honoris et principatus quam obtinent, non possunt his non uti, sed quasi non utuntur, dum non fiunt servi divitiarum, neque permittunt haec eadem suae menti dominari, cogitantes cuncta transitoria esse. Praeterit enim figura hujus mundi, id est transibit figura et species mundi per ignem, remanebit substantia renovata per ignem et meliora, ad hoc ut in aeternum maneat juxta quod Salomon dicit: Terra in aeternum stabit . Volo autem vos sine sollicitudine esse, id est sine multa et superflua cura, quam habent conjugati.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓpter uxorẽ deserunt creatore
&̃ displicent: immoderate serui.¬
entes uxori: Tam caro ergo p̃tio
empti sumus ut nullo abio re¬
dimi possemus nisi sanguitie
filii der qua ꝓpter sicut ille
qui emit᷑ magis seruire deb&
illi a quo emitur. ut aliquando
uicẽ reddat emptorꝙ: ita et
nos omnu studio atq in stantia
seruire debemꝰ xp̃o a quo ẽpei
sumus: Unus quisq frater id ÷
fidelis in quo uocatus ut cre¬
der&. In hoc ꝑmaneat: uidelic&
sicũ uxore uocatusiñdimittat

Expanded text:
propter uxorem deserunt Creatorem, et ei displicent immoderate servientes uxori. Tam charo ergo pretio empti sumus, ut nullo alio redimi possemus, nisi sanguine Filii Dei. Quapropter sicut ille qui emitur, magis servire debet illi a quo emitur, ut aliquando vicem reddat emptori, ita et nos omni studio atque instantia servire debemus Christo a quo empti sumus. Unusquisque frater, id est fidelis, in quo vocatus est ut crederet, in hoc permaneat: videlicet si cum uxore vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
adõ: id ÷ hic electus est adõ. De¬
a escis autẽ quȩ idolis immolant᷑
scimus quia nihil÷ idolũ i
mundo: Idos grece: latine uoca¬
bulo dicit̾ species uł formula :
ide diminutine idolũ uł for¬
mula exaliquo metallo. aut ex
lignis siue ex lapidibus: Ideo
ergo idolũ Nuhil est qr uidelic&
imagine hominus hab& non ÷
hom̃o: Uidetur imagine alicuĩ
bestiȩ habere: non ⁊ bestia. Uidet᷑
aures. oculos nares & os habere.
uid&. non olfacit: non loquit᷑.
Dicit᷑ homo esse : non ÷ homo.:
dicitur dĩesse non ÷ ds̃. Ideoq
ruhil ÷. ad oratores quoq cultores.¬
q eius atq cibi qui illi consetran¬
tur ruhilsunt: q illuis cultura
& consecratio facit eos nhil eẽ
Ex hoc &ĩam homines idola co.¬
lerites nihilsunt : quia omnus
creatura quȩ non adheret ei
qͥ semꝑ hab& esse. nihil est sicut
ꝓpħa dicit Om̃s gentes idola
colentes. sic sunt quasi non sinit
& quasi Nihil & mane reputate
sunt ei. Idolũ quoque ꝓpterea

Expanded text:
o, id est hic est electus ab eo. De escis autem quae idolis immotantur, scimus quia nihil est idolum in mundo. Idos Graece Latine dicitur species vel forma, inde diminutive idolum, id est formula ex aliquo metallo, aut ex lignis, sive lapidibus. Ideo ergo idolum nihil est, quia videtur imaginem hominis habere, et non est homo: videtur imaginem alicujus bestiae habere, et non est bestia: videtur aures, oculos, nares et os habere, audit, non olfacit, non loquitur. Dicitur homo esse, non est homo: dicitur Deus esse, non est Deus; ideoque non est; adoratores quoque cultoresque ejus, atque cibi qui illis consecrantur, nihil sunt, quia illius cultura et consecratio facit eos nihil esse. Ex hoc etiam homines idola colentes nihil sunt, quia omnis creatura quae non adhaeret ei qui semper habet esse, nihil est sicut propheta dicit: Omnes gentes idola colentes, sic sunt quasi non sint, et quasi nihil, et inane reputatae sunt ei . Idola quoque propterea
Abbreviated transcription (Latin):
substantialiter. siue interra
apaganis ut neptunus. plutor:
aut certe iusti hominies siqͥdẽ
sunt du multi paganis ł xp̃ianis
nuncupatiue. ut moy ses ciui
dictũ ÷ constituite dm̃ pharaonis:
& dequibus dicitur. Ego dixi du
estis. Nobis tamen apłis alusq
fidelib unus ÷ ds̃ pater substan¬
tialiter ex quo omĩa constant.
& a quo i originẽ cuncta sũpse.¬
runt & nos in illo consistimus.
siue in illũ quasi intra illum
subsistimus: quia om̃is creatura
intra illũ consistit. & ipse est
extra omĩa. & intra omĩa: &imꝰ¬

Expanded text:
substantialiter; sive in terra, a paganis, ut Neptunus, Pluto, aut certe justi homines, siquidem sunt dii multi, paganis vel Christianis nuncupative, ut Moyses, cui dictum est: Constitui te deum Pharaonis , et de quibus dicitur: Ego dixi, dii estis . Nobis tamen apostolis aliisque fidelibus, unus est Deus Pater, substantialiter, ex quo omnia constant, et a quo originem cuncta sumpserunt, et nos in illo, subsistimus, sive in illum, quasi intra illum subsistimus, quia omnis creatura intra illum consistit, et ipse est extra omnia et intra omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
inlege naturȩ: Dies festi diesq
purgatiorus. & ipsa ratio con-
rib his debere monstrantur .
Nolite fraudare in uicẽ. id ÷
Nolite uos sub trahere ab inuicẽ
neforte dissensio gener& forni¬
cationẽ: Nisi forte ex consensu.¬
quidẽ tẽpore orandũ ÷ nobis
orationiq debemꝰ insistere :
ostendit se uelle accipere qđ
p̃catur. Qiterũ reuertimini
INudipsum. id licitũ coitum.
Consiliũ dat coniugatis. ut post
dies orationis adu sũ natu.¬
ralẽ reuertantur. exporiens
causam quare boc p̃cipiat.
N ecẽpt& inquit uos satanas siue
diabolus ꝓpt̃ iricontinentiã
utãm: udelic& neuno sub¬
trahente alter fornicetur. et
satanas locũ tẽptandi naueni¬
at: hoc aut̃ẽ dico scđ̾m indul¬
gentiam non scdm imperium:
qr non precipio sed ꝑmitto. Uolo
me ipsum. id ÷ sifieri posset.
uellẽ om̃s homines esse uirtgr¬
nes sicut ego sum: & amare
uirginitatẽ sicut ego amo

Expanded text:
in lege naturae. Dies festi, diesque in lege naturae. Dies festi, diesque purgationis, et ipsa ratio conce his debere monstrantur. Nolite fraudare invicem, id est nolite vos subtrahere ab invicem, ne forte discessio generet fornicationequidem tempore orandum est nobis, orationique insistere debemus, ostendit se velle accipere quod precatur. Et iterum revertimini in idipsum, id est ad licitum coitum. Consilium dat conjugatis, ut post dies orationis ad usum naturalem revertantur, exponens causam quare hoc praecipiat: Ne tentet, inquit, vos Satanas, sive diabolus, propter incontinentiam estram; videlicet ne uno subtrahente, aliter fornicetur, et Satanas locum tentandi inveniat. Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium, quia non praecipio, sed permitto. Volo meipsum, id est, si fieri posset, vellem omnes homines esse virgines, sicut ego sum, et amare virginitatem, sicut ego amo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendo sc̃s⁊: dm̃ portat in¬
aut̃e scripsistis mͥ. subaudis ꝑ
ur̃as litteras. bonũ ÷ homitu
mulierẽ non tangere siue ñ
accipere. Pseudo apłisdicentib
ad corinthios. non debetis mu
urãs uxores debetis mittere :
scripserunt apło corinthu suꝑ
hac re utrũ deberent uxorib
adherere incoitu Necne. Quib
apłs respondit: Bonũ qui dẽ ÷¬
abuxore abstiniere. sed melius
⁊ accipere : quã cũ alterius ꝑ¬
modo fornicationẽ/. Oxori
acditu. sed uolente uiro con¬
cũbere. d& locũ & licentiam
mulier: Similiter & uir serui.¬
at mulieri. reddens ei debitũ
concũberidi illa uolente.
Mulier sui corporis. id÷ sui ge-¬
nitalis m̃bri non potestatem
bab& ut ꝓhibeat iuro coitum.
sed in uiri potestate est: Simi¬
liter uir sui corporis. ⁊d̃ stu
uireiłi sui genitalis menbri
non hab& potestate ut mulieri
coitũ ꝓhibeat: sed in mulieris
potestate est Sic sunt sibi in¬
uicẽ debitores. & quod mauist
serui. & una deb& esse uoluntas

Expanded text:
inautem scripsistis mihi, subaudis per vestras litteras, bonum est homini mulierem non tangere, sive non accipere. Pseudoapostoli dicentibus ad Corinthios: Non debetis mulhristum, vestras uxores debetis dimittere, scripserunt apostolo Corinthii super hac re utrum deberent uxoribus adhaerere in coitu necne. Quibus Apostolus respondit: Bonum quidem esse ab uxore abstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius permodo fornicationem. Uxori va coitu: volente viro concumbere, locum det et licentiam mulier. Similiter et vir serviet mulieri, reddens ei debitum concumbendi, illa volente Mulier sui corporis, id est sui genitalis membri, potestatem non habet, ut prohibeat viro coitum, sed in viri potestate est. Similiter vir sui corporis, id est sui verendi sive genitalis membri, non habet potestatem, ut mulieri prohibeat coitum, sed in mulieris potestate est. Sic sibi sunt invicem debitores, et quod majus est, servi, ut una debeat esse voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus÷ non circũcidat᷑ id t̃ ñ
relinquat uxorẽ suã insi forte
& illa casta ꝑmanere decreuerit:
Circũcisio nihil ⁊. idt̃ castitas sine
p̾reputiũ nihil ÷. idt̃ coniugiuĩ
absq opere bono: difuerit quis
circũcisus. id÷ castus siue cęlr¬
batus qđ est sine uxore. caruerit¬
q bonis oꝑibus: nihil ei ꝓdest
castitas Si ciam fuerit coniu¬
gatus. & habuerit bona oꝑa
coniugiũ illius nec ꝓdest. nec
ob est ei sed obseruantiã man¬
datoꝵ dĩ ꝓdest: Unus quisq
inqua uocatione uocatus ⁊
ad fidẽ mea ꝑmaneat: siue cũ
uxore. siue sine uxore: Seruus
subandis uxoris uocatus es cuiꝰ
uoluntati seruire & parere de¬
bes. non sit tibi curae Noli
difficere neq dimittẽ eã qu̾
non ideo amittes regnum dei
lic& coniugatus sis. si ita serui¬
eris uxori. ut non displiceas
creatori. Sed &si potes liber
fieri sub audis abuxore. id est
si tua con iͦx obierit aut eciã
incastitate manere delegerit:
magis utere. subaudis libertate¬

Expanded text:
orem, non circumcidatur, id est, non relinquat uxorem suam, nisi illa forte casta permanere decreverit. Circumcisio nihil est, id est, castitas sine praeputium nihil est, id est conjugium absque opere bono. Si fuerit quis circumcisus, id est castus, sive caelibatus, quod est sine uxore, carueritque bonis operibus, nihil ei prodest sua castitas. Si etiam fuerit conjugatus, et non habuerit bona opera, conjugium illius nec prodest, nec obest ei. Sed observatio mandatorum Dei, prodest. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, ad fidem, in ea permaneat, sive cum uxore, sive sine uxore. Servus, subaudis uxoris, vocatus es, cujus voluntati servire et parere debes, non sit tibi curae, noli deficere neque dimittere eam: quia non ideo amittes regnum Dei, licet conjugatus sis, si ita servieris uxori, ut non displiceas Creatori, sed et si potes liber fieri, subaudis uxore, id est si tua conjux obierit, aut etiam in castitate manere elegerit, magis utere, subaudis ista libertate
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ liberatus ÷ apeccati ugo. &
quandam libertatẽ iã hab& a
drio ut seruiat uxori. ita ut ñ
displiceat creatori. Similiter
occupare seruitio. terreno et
uxorio. sed ex toto deb& seruire

Expanded text:
 liberatus est a peccati jugo, et quamdam libertatulam habet a Domino, ut serviat uxori, ita ut non displiceat Creatori. Similiter , non debet se occupare servitio terreno et uxorio, sed ex toto debet servire
Abbreviated transcription (Latin):
captiuus tenetur & seruus ÷
illius a quo redimitur: Sic
genus humanũ captiuum
tenebatur adiabolo. seruusq
erat diaboli : qm̃ accipiendo
dulcedinẽ pomi uetitr uen¬
didit̃ sem& ipsũ illi. Redeptꝰ
uero sanguine xp̃i illius seruus
est. eiusq uoluntati obtẽpare
deb&. Glonificate aportate
dm̃ incorpore ur̃o Ille deum.
glorificat qui mandata eius
seruando alios adlaudẽ dei ex-¬
citat: iuxta qđ dñs ait U̾ideant
oꝑa ur̃a bona. & glorificent
patr̃e nr̃m. Dm̃ &iam portat
qui ens notitiam p̃ceptaq in
mente gerendo oꝑibusq implen.¬

Expanded text:
captivus tenetur, et servus est captivus tenetur, et servus est illius a quo redimitur. Sic genus humanum captivum tenebatur a diabolo, servusque erat diaboli, quoniam accipiendo dulcedinem pomi vetiti, vendidit semetipsum illi. Redemptus vero sanguine Christi, illius servus est, ejusque voluntati obtemperare debet. Glorificate et portate Deum in corpore vestro. Ille Deum glorificat, qui mandata illius servando, alios ad laudem Dei excitat, juxta quod Dominus ait: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum . Deum etiam portat, qui ejus notitiam praeceptaque in mente gerendo, operibusque implen
Abbreviated transcription (Latin):
habitat spiritus sc̃s habitat
pater. habitat & filius quia
sicut sunt unuus substantiȩ.
utuus deitatis ita insepara.¬
biles sunt. Quando cũq animꝰ
& delectatio trahit nios ad
libidinẽ ut aliquid uitiũ debemꝰ
considerare qr non sumus nr̃i.
neq nr̃a potestatis. sed xp̃i
serui sumus. cuius uoluntati
oboedire debemus. cuius san¬
gume redẽpti sumus: sicut
sequentia marufestant: Pul-¬
santur corpus delectatione:
uult anma consentire deb&
rationabilitas animae ad se
redire ac dicere: Quid cogitas:
quid a estuaris: quouis irae :
non es tuȩ potestatis. sed xp̃i
seruus es quite redemit preci¬
osissimos sanguine suo adiaboli
captiuitatẽ Ut quid iterum
uis captiuari adiabolo & enis
potestati subdi qui tibi iN
primo parente omñe głam
abstulit : dũ talia coeperit
cogitare: omĩpotentis dĩ gr̃a
ꝓtectus. euad& laqueos u¬
cenitiuȩ delectationis Empti
qũ estis p̃tio magno. ñ auro neq
argento: sed sanguine. xp̃i
Ille qui emitur siue redimitur

Expanded text:
habitat Spiritus sanctus, habitat Pater, habitat et Filius: quia sicut sunt unius substantiae, uniusque Deitatis, ita inseparabiles sunt. Quandocunque animus et delectatio trahit nos ad libidinem, vel ad aliquod vitium, debemus considerare quod non sumus nostri, neque nostrae potestatis, sed Christi servi sumus, cujus voluntati obedire debemus, cujus sanguine redempti sumus, sicut sequentia manifestant. Pulsatur corpus delectatione, vult anima consentire, debet rationabilitas animae ad se redire ac dicere: Quid cogitas? quid aestuaris? quo vis ire? Non es tuae potestatis, sed Christi servus es, qui te redemit pretiosissimo sanguine suo a diaboli captivitate: utquid iterum vis captivari a diabolo, et ejus potestati subdi, qui tibi in primo parente omnem gloriam abstulit? Dum talia coeperit cogitare, omnipotentis Dei gratia protectus evadet laqueos incentivae delectationis. Empti enim estis pretio magno, non auro, neque argento, sed sanguine Christi. Ille qui emitur sive redimitur,