comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interest rem salnam cẽ lic
dñs ñ sit. Itaq nec dño al¬
iter competit.qmͣ si enis in d̾¬
at creditorem depĩgnore sb̃¬
repto furti ag̾e posse ⁊̃ si ido¬
neum debicorẽrãt. qr erpe¬
dit ei pignori pocuis in com:¬
bere qͣm inꝑsonam ag̾e. ad¬
eo quidem. ut qmuis ip̃e de¬
bitor cam rem surripuerit.
nichomnꝰ credicori compe¬
tit actio furti. ¶Item si fiu¬
lo polienda curandaneant
sarcinator sarcienda nestim̃¬
ta m̃cede certa accepit. eaq
furto amisit. ip̃e furti hab

Expanded text:
interest rem salvam esse, licet dominus non sit: itaque nec domino aliter competit quam si eius inat, creditorem de pignore subrepto furti agere posse, etiamsi idoneum debitorem habeat, quia expedit ei pignori potius incumbere quam in personam agere: adeo quidem ut, quamvis ipse debitor eam rem subripuerit, nihilo minus creditori competat actio furti. 15 17. Item si fullo polienda curandave aut sarcinator sarcienda vestimenta mercede certa acceperit eaque furto amiserit, ipse furti habet
Abbreviated transcription (Latin):
emptori sb̃ repta reqmͣ em̃¬
competit furti acto qmad¬
modum creditori ¶fuuloĩ
uero sarcinatori nõ aliter
furti compet̾e actione plac¬
uit qmn si soluendo sint hoc
ẽ si dño rei existimatonem
solue possũt ⁊am si somen¬
do nõ sunt. tuncq ab eis
suum dñs consequinõ po¬
ssit ip̃i dño furti actio cõ¬
petit. qr hoc cãu ip̃uis inter¬
est rem saluam eẽ. idemest
⁊ si ĩpte soluendo sit fuuo
cadem⁊ ad eum ciuamoda
mercedem accipiendo custo¬
diam p̃stat ntais quoq ꝗ

Expanded text:
emptori, subrepta re quam emecompetit furti actio, quemadmodum et creditori. fulloni vero et sarcinatori non aliter furti competere placuit, quam si solvendo sint, hoc est si domino rei aestimationem solvere possint: nam si solvendo non sunt, tunc quia ab eis suum dominus consequi non possit, ipsi domino furti actio competit, quia hoc casu ipsius interest rem salvam esse. idem est et si in parte solvendo sint fullo eadem et ad eum cui commodatmercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
o furtum fc̃m ẽ. in quo nu¬
mo ẽ qui tibi nũmos excus¬
sit. ut eos alius rapet.aut ob¬
stitit tibi ũ alius remtuam
qui pãno rubro fugauitar¬
mẽtum. s siquid eoꝵ plas¬
meuu ticio furtum fecitam
Ebo furtitenentin ope ⁊ cõsili¬
Tocius quoq furtum admit¬
ti uidetur. qui scalas quoꝙo
fenestris supponitant ip̃as

Expanded text:
io furtum factum est. in quo numero est qui tibi nummos excussit, ut alius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuamqui panno rubro fugavit armentum. sed si quid eorum per lasMaevii Titius furtum fecerit, ambo furti tenentur. ope consilio eius quoque furtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ eo qd multe pectum ei
dicantin solute tabulari i
duo tm̃mo. ħͥ dix̾unt audis¬
sse se teste p̃sente nllo ⁊ debit᷑
inscͥptis constitutũ. ⁊ fatẽtet
scribere ⁊ hoc sciente ⁊ ualẽtẽ¬

Expanded text:
m eo quod multae pecuniae dicantur solutae, tabularii duo tantummodo hoc dixerunt audisse se, teste praesente nullo et debito in scriptis constituto et fatente scribere ex hoc sciente et valente
Abbreviated transcription (Latin):
prditate sine foras inꝓum¬
cus. ut ex ea que decestib st̃
qnͣtum possibile uobest cor¬
rigentes adhuc pimius ⁊ sc̃i
cognitionee fĩ amdicib o ĩ¬
lus sc̃imus ⁊ uisturand̃ subi¬
re et pulsantes expulsatos ⁊
inspectorem⁊ coꝵ qui incli¬
cant ⁊ quib inclicatur ⁊ qi

Expanded text:
civitate sive foris in provinciis, ut et ea quae de testibus sunt quantum possibile nobis est corrigentes adhuc purius et sanccognitiones fieri a iudicibus omniliis sancimus et iusiurandum subire et pulsantes et pulsatos et inspectore et eorum qui iudicant et quibus iudicatur et q
Abbreviated transcription (Latin):
A hoc uo mitociens actũ sc̃i¬
mus ꝙ quidã ant aplocoꝵ
defensores ant ap̃ clarissios
pumciarũ metices. aut forte
nt absol s ap̃uirum claris¬
simũ magr̃m census ingre¬
diuntur.⁊ querunt᷑ tamꝙͣi
ab aliqno sustinentes aliꝙͣ
ccͣ leges aut alit lesi. ant dã¬

Expanded text:
 hoc vero multotiens actum scimus, quod quidam aut apud locorum defensores aut apud clarissimos provinciarum iudices aut forte ut adsolet hic apud virum clarissimum magistrum census ingrediuntur et queruntur, tamquam ab aliquo sustinentes aliquid contra leges aut aliter laesi aut da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutũ ⁊ appllaint stati
ꝙ cͥrmĩanal int̾ eos lis mo¬
netur. nõ absit ad cestimoĩ¬
um qui us adõ in festus est
dem testatio tempe uo clisp¬
peccumarus caĩs uolentes
testificari illos nõ compellẽ¬
dos testimonium dare. ꝙ añ¬
a mediatores fc̃i sunt ip̃is
⁊ quidam abntunt᷑ ⁊ hoc et
testimono uoluntuti ¶Et̾i¬
mus suitq pars consenciat
ꝙ ⁊ mecdiator eoꝵ fiattestisi¬
catoꝵ cõponãt᷑ enĩ ea que ab

Expanded text:
stitutum, et adprobaverit statim quod criminalis inter eos lis movetur, non adsit ad testimonium qui usque adeo infestus est,dem testatio, tempori vero dispin pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores facti sunt ipsis, et quidam abutuntur hoc et testimonio nolunt uti, sancimus, si utraque pars consentiat, quod mediator eorum fiat testificator, componantur enim ea quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
ti sepetestes producut itcio
h̾agentes postea moxut ꝯ¬
clufint et excepta fũint test¬
nonia temptantes inter
ducti st̃ cestes⁊ ab eo qui test¬
es decluxit concludente ⁊ ad¬
itum accipientitm petant᷑
testes so oĩo nõ adẽe ut pote
suspitione hĩta sic forterel¬
ctisquid pͥorib ⁊ ducdumi
maifestis põ hoꝵ testimo¬
ma fcĩs ille nõ ꝓductione¬

Expanded text:
ti saepe testes producunt et tertio hoc agentes postea, mox ut concluserint et excepta fuerint testimonia, temptantes interpducti sunt testes, et ab eo qui testes deduxit concludente et editum accipiente iterum petantur testes, hos omnino non adesse, utpote suspicione habita, ne forte relictis quidem prioribus et dudum manifestis propter horum testimonia factis ille non
Abbreviated transcription (Latin):
is quid utigant hño testes
p̃sentent᷑ testes. aut testa tõ¬
nes oĩo dentur it̾m ad eñ
restrrelites. ⁊ si aꝓuinciaĩ
puinciambꝰ petant᷑ ficrid¬
aꝓuincia huc abeo qui in¬
dex ẽ inꝓuincia destinari et
ab uno qui anob̾ fumt di
ffunitus eloq̃ntissimori in¬
dicum intlocutione de co a
idice fc̃a: testationes dari
⁊a prouincia alia maliam
ꝓuinciam aut ap̃defenso¬
rem. aut ỹsidem testificato¬
mu exintlocutione inclicã¬
puincia apud iudices ant
defensores de productõe test¬
inonus quid̃ nõ eclictis n
in prouincus. s gestis datiꝰ
eis aquib producuntur. aut
eoꝵ adn̾sarus sb̃gestis mo¬
numentoꝵ signa pcipienti¬
b. ⁊ ita hucau̾t in prouin¬
ciis destinandis a idicibꝰ

Expanded text:
is quidem litigant hic vero testes praesententur testes aut testationes omnino dentur, et iterum ad eum referri lites, et si a provincia in provinciam haec petantur fierivincia huc ab eo qui iudex est in provincia destinari et ab uno qui a nobis definitus fuerit eloquentissimorum iudicum, interlocutione de eo a iudice facta, testationes dari, et a provincia alia in aliam provinciam aut apud defensorem aut apud praesidem testificationibus ex interlocutione iudicanprovincia apud iudices aut defensores de productione testimoniis quidem non editis neque in provinciis, sed gestis datis eis a quibus producuntur aut eorum adversariis sub gestis monumentorum signa percipientibus, et ita huc aut in provinciis destinandis a
Abbreviated transcription (Latin):
sedicat compeliat᷑ demõstͣ¬
re pͥmum in str̃m in ouo lib̾¬
tatem pcepit. et sictestari.
Si no malia prouinciali¬
btatemdicat pceptamant
nõ eẽ ĩ ꝓmptu sibi probatõ
monstraco nec manumssi¬
oms instro is qui deux eu
nõ utetur eins testimonio.

Expanded text:
se dicat, compellatur demonstrare primum instrumentum in quo libertatem percepit, et sic testetur. Sin vero in alia provincia libertatem dicat perceptam aut non esse in promptu sibi probationmonstrato vero manumissionis instrumento is qui deduxit eum non utetur eius testimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
talib impialib eg̾e sic̃ pri¬
demerant. S exhacꝰ lege sus¬
ficiant eis hec que premissa
sunt. et usq ad qͣrtam testi¬
uin procductionẽ licenciã
ẽẽ testimoniis ntino tñ ꝑ
longum int̾uallum. ut nõ
exhꝰ ꝓtrahant᷑ lites. s opor

Expanded text:
talibus imperiali egere, sicut pridem erat, sed ex hac lege sufficiant eis haec quae permissa sunt; et usque ad quartam testium productionem licentiam esse testimoniis uti, non tamen per longum intervallum, ut non ex hoc protrahantur l
Abbreviated transcription (Latin):
ocatoru enis adũsaruus d¬
aut eins acceperit soluset fe¬
cit disputationem nõ tñ eã
decłit. qui t̾cio ducdum fecit
põem edoctus sit isqui eos pro¬
dux̾at qui testimonus desũt
ħ̾ adicitunc dicend̾ ẽ. ⁊ quar¬
tam ꝓcluctionem testunnei
qui ħ pecierit pͥmiciis sacͣm¬
todando ab eo ꝗd n sb̃traxit
n ꝓcunctatus est testatõesn¬

Expanded text:
ocatorum eius, adversarius autem eius acceperit solus et fecerit disputationem, non tamen eam dederit ei qui tertio dudum fecit er disputationem edoctus sit is qui eos produxerat, quae testimoniis desunt haec adici, tunc dandum est et quartam productionem testium ei qui hoc petierit, primitus sacramento dando ab eo, quod neque subtraxit neque percunctatus est testationes
Abbreviated transcription (Latin):
em psentis accepimꝰ legis
rationẽ adductus ẽ aliquis a¬
lius simł calumpnianti ex
presentib testib ad hoc ⁊ co¬
ramtabulario deposunt apl
exactus ẽ debitũ qd̾ abalio qͣ¬
dam tamqm ab eo .s. confes¬
sum deo hĩ oĩo nõ ĩdulgẽte

Expanded text:
accepimus legis. Et iterum adductus est aliquis alius similis calumnianti, et praesentibus testibus ad hoc et coram tabulario deposuit apudexactus est debitum quod ab alio quodam tamquam ab eo scilicet confessum deo huiusmodi omnino non indulgente
Abbreviated transcription (Latin):
tatõis repensat̃onẽ. Or igit᷑
placuerunt nob̃ ⁊ phant sa¬
cram insinuata sunt lege.
tua sb̃limitas in prouincu
quib p̾est. facẽ mani festa ꝓ
ꝓgramata propria studeat
quatiꝰ agnoscantom̃s qr
⁊ maxĩoꝵ ⁊ mediocriũ⁊ par¬
uulorum nob̃ cura ẽ ⁊ ncħ̾ ẽ

Expanded text:
itationis repensationem. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram insinuata sunt legem, tua sublimitas in provinciis quibus praeest facere manifesta per programmata propria studeat, quatenus agnoscant omnes, quia et maximorum et mediocrium et parvulorum nobis cura est, et nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
existentes siquid placitum
deantu ⁊̃ ip̃os iscribi circu¬
lo ibiennio impłe curan.
⁊ siquid iam biemmnũ in ea
curam hñt remoiu defenso¬
ris sollicitudinẽ ntñnolu¬
erint ꝯmunni decretotem̃ eũ
inbiennio eod offõ. ¶Si uͦ
tiñdem biemnũ ĩpleuerũt
care cirtulum impleant re

Expanded text:
ensores, si quidem placiti videantur, etiam ipsos inscribi circulo et biennio complere curam, et si quidem iam biennium in ea cura habent, removeri defensoris sollicitudine, nisi tamen voluerint communi decreto teneri eum biennio eodem officio. Si vero nondum biennium impleverunt, icare circulum, impleant re
Abbreviated transcription (Latin):
decreta fi cũ coĩa cum iurem¬
rando meis hĩto ⁊ describere
um sbint̾re curam eos qui sb̃¬
secuntur. ⁊ siceditquispiam
ex eis anxiliũ introdnci.sẽꝑ
quid̃ deceto cum iuireuran¬
do.faciendo iṗo quoq dum
fut᷑us fuit curam suscipere
defunctum iisiurand sb̃ ne¬
nire electione eius faciendũ
ado amabili ep̃o ⁊ ueñablu
clero ⁊ aliis inciuitateo pĩo¬
in studentib. quod ̃ nũcin
mox fĩ ⁊uenit omĩb sicut

Expanded text:
decreta fieri communia cum iureiurando in eis habito, et describere ium subintrare curam eos qui subsecuntur, et si ceciderit quispiam ex eis, alium introduci: semper quidem decreto cum iureiurando faciendo, ipsoque, dum futurus fuerit curam suscipere, definitum iusiurandum subeunte, et electione eius facienda a deo amabili episcopo et venerabili clero et aliis in civitate opinioni studentibus Quod etiam nunc mox
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo. ñ uelocit reuocemꝰ curã
defensoꝵ ꝑ competẽs offmñ. nͨ
dem alia data sunt ab antiq¬
tate nomina significatiua
a ꝑte ress hoc aut̃ defensoꝵ
nom̃ pure demonstrat anti¬
ꝓposuisse rebrquatinus ex oĩ
eas mniusticia unclicarent
defensores eos uocamꝰ qͣtinꝰ
po᷑ ꝙͣ in qual iaceat honesta
electone conficumt᷑. Ob .n.
nõ ẽ uictus ⁊ uita sufficiens¬
⁊ isti defensorum em̃dicãtes
orclinatonem adhanc acce¬
dũt curam. ⁊ pro alio quodã
lucro indicium sb̃iacentuo¬
luntatib. Demq remouer̃
eos qñ uoluerint. aut ncħ

Expanded text:
do. Nisi velociter revocemus curam defensorum per competens officium, nec dem alia data sunt ab antiquitate nomina significativa aperte rerum, hoc autem defensorum nomen pure demonstrat antieposuisse rebus, quatenus ex omni eas iniustitia vindicarent defensores eos vocamus, quatepotius quam in qualibet iaceat honestatelectione conficiuntur. Quibus enim non est victus et vita sufficiens, isti defensorum emendicantes ordinationem ad hanc accedunt curam, et pro alio quodam lusu iudicum subiacent voluntatibus. Denique removent eos, quando voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ tempus ult᷑ quod nu¬
llus ciuitates defendat. sus¬
q ad hoc solũ stet tp̃e nͥcunct¬
a ciuitas reluctante nllo ele¬
git. eum. ⁊ hoc fc̃o alio biẽm¬
o suscipiat sollicitudinem
rursus fiat tp̃c qñ ip̃e eum t̃¬
culus ad hũc addireit orcdin

Expanded text:
reliquum tempus: ultra quod nullus civitatem defendat, sed usque ad hoc solum stet tempus, nisi cuncta civitas reluctante nullo elegerit eum; et hoc facto alio biennio suscipiat sollicitudinem rursus fiat, quando ipse eum circulus ad hunc adduxerit or
Abbreviated transcription (Latin):
dient quoq leuiora crimĩa
⁊ castigatone competentu
cont̾dent. ⁊ cos qui maioribꝰ:
criminib capintur detru¬
dent incarc̾em. ut mittent
orem senciet ꝓuidenciam⁊

Expanded text:
dient quoque leviora crimina et castigationi competenti tradent, et eos, qui maioribus criminibus capiuntur, detrudent in carcerem et mittent orem sentiet providentiam; et
Abbreviated transcription (Latin):
iiriosum circa defensores
officiales tunc ꝓuunciarũ
p̾sides nlcisci ⁊ castigare of¬
ficiales. licenciã.n.damus
defensorib. Si hoc neglexer
utindetur auxilium eis et
iunclicta competẽs ⁊ reuer¬
a defensores eos ẽẽ ccͣdelinꝙͣ
⁊ si cade contig̾it cuitatis
defensorem mox ad aliũ fer¬
ri decretum qui ex circulor
ocatur c̃dudum dc̃o inisuir¬
ando ⁊ suscipemox quid cu
ram decretum nõ nuiciari ⁊
confirmari atuo culmine.

Expanded text:
iuriosum circa defensores officiales, tunc provinciarum praesides ulcisci et castigare officiales. Licentiam enim damus defensoribus, si hoc neglexerire, ut inde detur auxilium eis et vindicta competens: et revera defensores eos esse contra deliEt si cadere contigerit civitatis defensorem, mox ad alium ferri decretum, qui ex circulo vocatur, cum dudum dicto iureiurando, et suscipere quidem mox curam, decretum vero nuntiari et confir
Abbreviated transcription (Latin):
nn depo qiͣ ronabuem octo¬
nem p̃ceptauo faciat tua
eminencia punam qm ꝙ
puiciam. ut incuntatib̃
bĩtat̾o quedam publica di¬
stribuatur in qua eueniẽs
ẽ defensores monim̃itarecõ¬
dereeligendo quodã ĩ prouĩ¬
cia quiboꝵ bãt custodiam qͣ¬
timis incorrupta maneãt
rentib ⁊ sit ap̃ cos archini
⁊ quod bactens p̃termissũ ẽ¬

Expanded text:
onabilem occasionem. Praecepta vero faciat tua eminentia per unamquamque provinciam, ut in civitatibus habitatio quaedam publica distribuatur, in qua conveniens est defensores monumenta recondere, eligendo quodam in provincia qui horum habeat custodiam: quatenus incorrupta maneant uirentibus, et sit apud eos archivum, et quod hactenus praetermissum e
Abbreviated transcription (Latin):
milla inqua defensor ẽ ⁊ obe¬
dire illi⁊ adiuuare ⁊ absen¬
tib p̾sidib gencium nich̾
ideatur deẽ.cuntatib sub
illoꝵ p̾sencia. ¶ Ex prom̃ai¬
ali ant̃ offõhr̃e ⁊ exceptorẽ
eis mĩstnͣtem. ⁊ duos offici¬
ales qui ea que ab eis cecer¬
nuntur adimpleant / ⁊ indi¬
icareincãĩs oĩb pecumaruiᷤ
us ad aureos trecentos ¶ Nõ

Expanded text:
illa in qua defensor est, oboedire illi et adiuvare: ut absentibus praesidibus gentium nihil videatur deesse civitatibus sub illorum praesentia. Ex provinciali autem officio habere et exceptorem eis ministrantem et duos officiales, qui ea quae ab eis decernuntur adimpleant. Et iudicare in causis omnibus pecuniariis usque ad aureos trecentos: non
Abbreviated transcription (Latin):
gruentia utił sinlicumi
sumant offc̃m cuntatum
defensores ⁊ꝓuincie preses i¬
indebr̃ quib uidex eẽ pociusi
indicũ ⁊ ex hoc honestior pre¬
ocedentium appere ¶Qñtoi
pib ualuisse ⁊ in re .pii. ge¬
stum didicumisnilli. nec si
ronoratus sit magnificen¬
tissĩoꝵ illustrium dignita¬
te hoc declinare concedimꝰ
nec si miliciam bãt honest¬
am n si proferat pͥnilegiũ

Expanded text:
icum sumant officium civitatum defensores, et provinciae praeses videbitur quidam iudex esse potius iudicum et ex hoc honestior praecedentium apparere; quanto poribus valuisse et in republica gestum didicimus. Nulli, nec si honoratus sit magnificentissimorum illustrium dignitate, hoc declinare concedimus, nec si militiam habeat honestam neque si proferat privilegium
Abbreviated transcription (Latin):
dum circulꝰ expletur ⁊ rurso
reuertentib ad sollicitudi¬
nem. et cinitati ꝑ pdcͣm curã
ministñtib. ut mnuna qua¬
qr cuntate defensor uidex poꝰ
tõ quid̃ cum iniureniremdo

Expanded text:
dum circulus expletur, rursus revertentibus ad sollicitudinem et civitati per praedictam curam ministrantibus: ut in unaquaque civitate defensor iudex potius to quidem cum iureiurando
Abbreviated transcription (Latin):
sorib imꝑabut ccͣdetentoreᷤᷤ
ex actiones. ut ⁊ ẜ hoc eos ad¬
uult esi que ño defensoris p̃¬
terhoc fiat orclinatõ aut re¬
cinuerit aliquis defensoris
offĩn insemetip̃m uenienᷤ
siue dignitatis.smuemilici¬
e siue primlegus. siue alt̾iꝰ
cuiuspiam octione. iste.u.¬

Expanded text:
ores exactiones, ut et secundum hoc eos adiuvent. Si qua vero defensoris praeter haec fiat ordinatio, aut renuerit aliquis defensoris officium in semet ipsum veniens, sive dignitatis sive militiae sive privilegii sive alterius cuiuspiam occasione, iste
Abbreviated transcription (Latin):
teripłib hoĩb agentes ut
officiales ⁊ ciuitatum indi¬
ces. et barum bĩtatores ĩno¬
iussĩo contẽptudefensorez
hẽant. Qũo aguntur abi
eis ad instarnon actoꝵ sũt.
si enim impauerĩt ꝓuincia¬
rumuidices neq̃ꝙͣ p̃sumũt
sta confic̾e ap̃ semet. ip̃oe ꝑ¬

Expanded text:
ribus hominibus agentes, ut et officiales et civitatum iudices et harum habitatores in novissimo contemptu defensorem habeant. Quae vero aguntur ab eis ad instar non actorum sunt. Nisi enim imperaverint provinciarum iudices, nequaquam praesumunt rum conficere ap
Abbreviated transcription (Latin):
dant deinde cumnllm hãnt.
archanum in quo gesta ap̃
tum ullum penitus. s adi
br̃dee eoꝵ aut alias successi¬
ones hiis monum̃tis egen¬
ces qugesta querunt ⁊hor
que quid inuẽñunt nlła fi¬

Expanded text:
dant, deinde, cum nullum habeant archivum, in quo gesta apudtum ullum penitus, sed ad heredes eorum aut alias successiones his monumentis egentes gesta quaerunt, et horum quae quidem inveniunt, nulla fi
Abbreviated transcription (Latin):
deferant iudici.s siquidi
tale eg̾int et sina manifest¬
et minorẽ eẽ littẽ trecento¬
rum aureoꝵ ⁊ stuclio auct¬
amut apd̃ piuncie rudices
⁊ non ciuitates defensorem
exammare᷑. solumauctorẽ

Expanded text:
deferant iudici. Sed si quid tale egerint et sententia manifestet minorem litem esse trecentorum aureorum et studio auctam, ut apud provinciae iudicem et non civitatis defensorem examinaretur, solum actorem
Abbreviated transcription (Latin):
sint cogitur restitũe ¶ Isad
qm usus fructus funcłi per¬
tinet. nõ ałr fructuum doꝰ
efficiturqͣm si eos ip̃e perce¬
pit etido l maturis fructibꝰ
cuntur. ¶Inpecudum fructi
ini naturali iure dm sũt
fructuarii. Partus nõ anc¬
ille infructu ñ est. Itaqad
dñm ꝓprietatis ꝑtinet.ad¬
surdum em̃ndebatur ho¬
minẽ infructu ẽe. cum õs
fructus rerum. natura homi¬
itum ex fetu fructuars sum̃¬
tere debet ut niliano insu
Thesauros quos quis insu
nus naturalem equitatem
secutus ei concessit. qui ĩue¬
nent. Idemq statint siquiᷤ
in sacro aut religioso loco f
s fortuito cãu muenit dim¬
clño son concessit et conne¬
nienter.Si quis in loco cesa

Expanded text:
sint, cogitur restituere. Is ad quem usus fructus fundi pertinet non aliter fructuum dominus efficitur, quam si eos ipse perceperit. et ideo licet maturis fructibus, cuntur. In pecudum fructu im naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non est, itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura homitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum Thesnus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fosed fortuitu invenerit, dimno soli concessit. et convenienter, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
sius inunctum ex mm̾e co¬
gatur. s duplum ꝓ eo pre¬
stet ꝑact̾onem que nocat᷑
detigno iniuncto appuons
cautemtigni omĩs ma¬
tĩa continetur ex qua edifi¬
necdificium rescindi nec¬
cesse ait E si alqua excã
dirutum sit edificium pot
lum iam ꝑsecut tunceam
uendicare. et ad exibenũ¬
siquis in auieno solo exsu¬
a mat̾ia domũ edificaũt.
uendicare mat̾tam nõ pos¬
sit ¶ Certe ulud constatsi
in possõne constituto edi¬
ficatore.soli dominꝰ petaͭ
domũ suam eẽ. nec souiat

Expanded text:
s iniunctum eximere cogatur, sed duplum pro eo praestat per actionem quae vocatur de tigno iuncto appellatione autem tigni omnis materia significatur ex qua aedifine aedificia rescindi necesse sit. sed si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, potlum iam consecutus, tunc eam vindicare et ad exhibensi quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, vindicare materiam non poterit. certe illud constat, si in possessione constituto aedificatore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ant dotis aut alia qͣ
bio tñfferuntur. ¶Uendite
tori adquiruntur qͣmsus
uenditori p̃cium soli̾nt. ul
alio modo ei satisfecit. uelu¬
ti ex promissoreant pigno¬
redato. qd̾ canetur quidq̃
ex lege cluodecim tabular
tam̃ rectedicitin eruiregẽ¬
efficis sed si is qui nenclich ͭ
fidem emptoris secutus est
dicendum est statim rem ep̃¬
coris fieri¶ Nicħ ant̾ interẽ
utrum ip̃e dñs tradat auc̃
rem anuoluntate eus auꝰ¬
negocus rem uendid̾it.et t̃¬
didit. facit eam accipienti
Interdum tum ⁊ st̃ tradito¬
neunda uolutas sufficit
dñi ad rem tnͣfferendam ue¬
luti sirem qm tibi aliquis ⁊¬
modaint. aut loꝯcanit. ant

Expanded text:
t dotis aut qualibet bio transferentur: venditae tori adquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod cavetur quidem etiam lege duodecim tabularum: tamen recte dicitur et iure geneffici. sed et si is qui vendidit fidem emptoris secutus fuerit, dicendum est, statim rem emptoris fieri. Nihil autem interest, utrum ipse dominus tradat alicui rem, an voluntate eius anegotiis rem vendiderit et tradiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda voluntas sufficit domini ad rem transferendam, veluti si rem, quam tibi aliquis commodavit aut locavit aut
Abbreviated transcription (Latin):
aũit quis statim eum dñr
effici. ꝓdere utto antẽrẽtur
qd dñs eamente abiec̾it ut
id rerum suarum ẽe nollet
Idoq statim dñs eẽ desut.
Alia cã est carum res q̃ int
tempestate marisieuande
nauis cãciciuntin hee em̃
dñoꝵ ꝑmanent. qr palam
est cas nõ eo animo cici: quͤ
quis eas hĩe nõ nult. si quͦ
magiscum ip̃a naui ꝑicłim
maris effugiat. Qua decã i
si quiseas destuctior expuis¬
as ue etiã mip̃oman nactꝰ
lucrandi animo aostusit
furtum ꝯmittit. nec longe
de recla currente nõ intelli¬
gentibꝰ dñiscadunt. de re

Expanded text:
it quis, statim eum dominium effici. pro derelicto autem habetur quod dominus ea mente abiecerit ut id rerum suaram esse nollet, ideoque statim dominus esse desinit. Alia causa est earum rerum quae in tempestate maris levandae nmanent, quia palam est, eas non eo animo eici quo quis eas habere non vult, sed quo magis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit. nec longe de rheda currente, non intellegentibus dominis, cadunt. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
eo tñ ip̃o quod patitur tuã
eẽ statim adquiritur t̾ ꝓpͥe
dita fluss. ¶Item siquis m̃¬
ces mnhorreo possitas uend¬
id̾it: simul atq claues orr¬
ei cradid̾it emptori tnͣffert
corem. hoc amplius inc̾lũ
⁊ mincertam ꝑsonam col¬
lata uoluntas dm̃ tnͣffert
consoules qui misiua iac

Expanded text:
en ipso, quod patitur tuam esse, statim adquiritur tibi proadita fuisset. Item si quis merces in horreo depositas vendiderit, simul atque claves horrei tradiderit emptori, transfert torem. Hoc amplius interdum et in incertam personam collocata voluntas domini transfert cons
Abbreviated transcription (Latin):
nuitat. et ob io si recessita¬
qua palamẽ fundum eiꝰm
ane tuius et fuit. ¶Cum̃ ex
aliena mat̾ua sp̃es aliquai
fc̃a sit abaliquo queri sol
quis eoꝵ dñs sit. naturali
sit utecte siquis ex alien
mis autoluisant spicis
uinum. aut oleum. autfr¬
um̃tum frcerit. aut exaui¬
eno auro urargento urere
uas aliquod fec̾it: aut exa¬
ueno uino melle mulsum
ñitis emplaustr̃. aut colli¬
rium composuerit. uł exa¬
uena lana uestim̃tum fece¬
rit. uł exalienis tabuł nat
orum ambiguitates plac¬
uit mecdia sentencia existi¬
mancium si ca sp̃es ad ma¬
tiam reduci possit eum in¬
si nõ possit reduci cum pociꝰ.
intelligi dñm qui fecitut
ecce uas conflatum pocest
ad rudem massam erisurarg
potest. ac nec muisum dem
aduinum ⁊ mel resolun to¬
test. ¶Q si partim ex suam¬
at̾ia prtim exaliena sp̃em
aliqm fec̾it quis uelutiex
suo muo ⁊ auieno mellem¬
ulsimi. aut ex sus etalien¬
is medimentis emplaustr̃
aut colliruni. ant exsua
et aliena lanauestimẽtum

Expanded text:
utat et ob id, si recesserit aqua, palam est eum fundum eius manere cuius et fuit. Cum ex aliena materia species aliqua facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali it: ut ecce si quis ex alienis uvis aut olivis aut spicis vinum aut oleum aut frumentum fecerit, aut ex alieno auro vel argento vel aere vas aliquod fecerit, vel ex alieno vino et melle mulsum mentis emplastrum aut collyrium composuerit, vel ex aliena lana vestimentum fecerit, vel ex alienis tabulis naorum ambiguitates placuit media sententia existimantium, si ea species ad materiam reduci possit, eum si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resolvi potest. quodsi partim ex sua materia, partim ex aliena speciem aliquam fecerit quisque, velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et alienis medicamentis emplastrum aut collyrium aut ex sua et aliena lana vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
arborem dicuis. Ratio etũ
arboreẽ incelligatur ꝙͣ euiꝰ
cuius infud radices egiss. ⁊
id̃o ꝓpe confiniũ arbor posi¬
ta sictiam muicini fũdum
raclices egit cõĩs sit.¶Qna
alescunt solo ceclunt cadẽ
solo cedere intelliguntur.¬
Ceterum sicut isqui ĩ alie¬
no solocclificauit:si ab eo
dem ercepcõis auxiuo tutꝰ¬

Expanded text:
arborem dicamus: rationem arbor esse intellegatur quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit. Qua alescunt solo cedunt, eadem solo cedere intellceterum sicut is, qui in alieno solo aedificauit, si ab eo sdem excep
Abbreviated transcription (Latin):
Orintellex̾it alienum cẽe.
Siticius auenam planct¬
amin suo loco posit ip̃iꝰ
erit. ¶ Ex diuerso si ticius ⁊¬
suam planctam mineun
solo possut. merni plancta
erit. si modo utroq cãu radi¬
ces egĩt. añ aũ qm raclices e¬

Expanded text:
intellegeret alienum esse. 3 Si Titius alienam plantam in suo posuerit, ipsius erit: et ex diverso si Titius suam plantam in Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque casu radices egerit, antequam autem radices e
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. ¶ ꝑ traditionemi
uero iure naturalires nob
acquirũtur nch̾ enmm cam̃
tonuemens ẽ naturali eqͥta¬
ci qmuoluntatẽ dm̃ nolen¬
neris sit corpal restradi pot̾:
⁊ adño tradita alienatrr¶ta¬
ꝙ stipendiaria ⁊ tributaria

Expanded text:
civitatis. Per traditionem quoque iure naturali res nobis adquiruntur: nihil enim tam conveniens est naturali aequitati, quam voluntatem domini, volenneris sit corporalis res, tradi potest et a domino tradita alienatur. itaque stipendiaria quoque et tributaria
Abbreviated transcription (Latin):
icari ñ possint condicitũ a
furibo ⁊ aquibrdamaliis p¬
fuse sint: totum id corpus
quoclex confusione fitutuss.
ꝙ ꝯmune est uelutisiqui i¬
na sua confud̾int. aut mas¬
sasargentiuraur conflaue¬
rint s si cliuersematie sint
et ob id ppria sp̃es fc̃a sit fort
cexiino mellemuisimant
acuit. Q si frum̃tum ticuͤ
tuo frumento mixtum fu¬
estraꝯ nume erit. qr singula
corꝑa id est singla grana q̃cꝰ¬

Expanded text:
condici tamen a furibus et a quibusdam aliis pfusae sint, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. sed si diversae materiae sint et ob id propria species facta sit, forte ex vino et melle mulsum aut acuit. Quodsi frumentum Titii tuo frumento mixtum fuestra, commune erit, quia singula corpora, id est singula grana, q
Abbreviated transcription (Latin):
retineaturinrem quid actõ
ꝓmodo frum̃ti cuiusq cõp¬
etit arbito añ iudicis cõci¬
netur ut is extimet quale
cuiusq frumentũ fuerit.
Tum in suo solo aliquis
exaliena materia elificaũ¬
doꝰ intelligitur edificu.q
om̃e qd̃ mectificatur solo i
tispern uendicare cam po¬
test neq ad exibendum age

Expanded text:
retineatur, in rem quidem actio pro modo frumenti cuiusque competit, arbitrio autem iudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo aliquis aliena materia aedificavenus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cetisper neque vindicare eam potest neque ad exhibendum de
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tabularu
ato ꝓconsur. ¶Ostencumꝰ
ꝗ possunt desuspectis cognoᷤ¬
ce. Nunc uideamꝰ qui susp¬
ci fi̾ possunt ⁊ quidem om̃ͤ
tutores possunt fĩ suspectis

Expanded text:
duodecim tabularum ato proconsulis. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, sive tes
Abbreviated transcription (Latin):
nec in conspectu tuo ẽ nec
ꝯqum occupantis fit ¶ pa¬
fera natura c̃ necadrem per¬
tinet quod ex cõmctudie. i̾¬
uolare ⁊ reuolare solent¬
Nam ⁊ apes idem facuit¬
quarum costat feramẽẽna¬
turim ¶Ceruoc quom itai

Expanded text:
nec in conspectu tuo est, nec oquin occupantis fit. Pafera natura est, nec ad rem pertinet quod ex consuetudivolare et revolare solent apes idem faciquarum constat feram esuram. Cervos quoque ita
Abbreviated transcription (Latin):
leant quoꝵ ⁊ ip̃oꝵ ferameẽ
udine abire ⁊ redire solent
tał regula comprobata est
dentur de siñc hr̃e: cum reũt᷑¬
endicõsuetudĩem deseruer
Galui̾arũ aut̾ ⁊ anserum ñ
gallinequas feras uocam¬
Item aui anscres quos feros
aut galline tue aliquo cãu
turuati turbate ne euolan¬
erint l conspectum tuum
ua retmet furtum amitte
stib capinius uire genciu
ad suos reuersi fũt. p̾stiu
statum recipiunt. ¶Itemla
iectis nata sunt eod uire t᷑
uionem agro tuo flumen
ita paniatim adicitur. ut
intellig̾c nõ possis qͣntum

Expanded text:
leant et ipsorum feram esse udine abire et redire solent, talis regula probata est,identur desinere, cum revertendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non galline, quas feras vocamus et alii anseres, quos feros aut galline tue aliquo casu turbati turbateve evolaverint, licet conspectum tuum lia retinet, furtum committere stibus capimus iure gentium ad suos reversi fuerint, pristinum statum reciiectis nata sunt eodem iure tuod per alluvionem agro tuo flumen ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
delit ⁊ partem eiusdemma.¬
cie prestauit. ¶ Sĩ tñ aliena ui¬
purpuram quis intexint su¬
o uestimento licet p̃ciosior
sitpuroura accessionis uice
cedit uestimento ⁊ qui dñs

Expanded text:
et partem eiusdem materiae praestavit. Si tamen alienam purpuram quis intexuit suo vestimento, licet pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legum cas ꝑtes quib pen¬
amcõstitiumꝰ. adu̾sus eos
ꝗ cc̃ leges fec̾unt sc̃iones uo¬
camꝰ. ¶Siguloꝵ aut̾ho¬
minum multis modisres
fiunt.Q uarũdam enm tr
dñium nauciscim᷑ uire na¬
turali quod sicut diximꝰ.
applłatir ius gencium. Q¬
rumdã iurecunili. cõmod¬
incipe. palam ẽ antẽ uetust

Expanded text:
artes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modis res fiunt: quarundam enim rerum dominium nanciscimur iure naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius gentium, quarundam iure civili. commodincipere. palam
Abbreviated transcription (Latin):
placuit fructus quos ꝑcepe
rit euis ẽeꝓcultura ⁊ cura et
id̾o si postea doꝰ supuen̾it. et
fundum uendicet defructi¬
b ab eo consumptisagere
no pot̃ Eiũo quisciens alie¬
nũ fundũ possecłit nõ idem
concessum ẽ. Itaꝙ cum fũdo

Expanded text:
placuit, fructus quos percepit placuit, fructus quos percepit eius esse pro cultura et cura. et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo
Abbreviated transcription (Latin):
ubros tuas uemenbranasi
eẽ necimpensam scripture
souĩe pacussis pot̾it se ticiꝰ
defende ꝑexcepc̃onem dolu
mali utique si bona fidecaꝵ
cartarum menbranarue p᷑¬
sessionẽnact est. ¶ Siquis
maliena rabula pinxentq
dum pitant tabulam pict¬
ure cedẽ aliis udetur pict᷑a
quarcumq sit tabulecedẽ
s nob̃ uidetur melius ẽẽ tab¬
ulam picture cede Riclicul¬
um est est enim picturami
appelł uł parasism accessio¬
Nem inlissimetabule cedere
unde si adño tabule ymag¬
mem possidente isꝗ pixiti
eam petat nec soluent p̾ciũ
tabule pot̾it peecepc̃onem
pinxit possideat conseq̃ns
est ut utił acto dño tabule
adũsuscum detur. Sͦ cãusi
non soluat in pensam picte᷑.
pot̾it ꝑ excepconẽ dolimali
sũmomiutiq sibona fide p᷑¬
sessor fuit ille qui pictura
imposint Illud enimpaiã
surripuit tabuias: compet¬
merit ul erdonat̾one alitn¬
e qualib insta ca eque bona
fide accepit: naturalrõne

Expanded text:
libros tuasve membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide earum chartarum membranarumve possessionem nanctus est. Si quis in aliena tabula pinxerit, quidam putant tabulam picturae cedere: aliis videtur pictura, qualiscumque sit, tabulae cedere. sed nobis videtur melius esse, tabulam picturae cedere: ridiculum est enim picturam Apellis vel Parrhasii in accessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino tabulae, imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impensam picturae, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si bona fide possessor fuerit ille qui picturam imposuit. illud enim palam subripuit tabulas siveemerit vel ex donatione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ceperunt ẽẽ cum cunt¬
ates condi. ⁊ magrãtus crea
net leges scribi ceperunt
feregͥ bestie et uolucres ⁊ pis¬
ces .i. omĩa animaliaque ĩ¬
nascuntur simulatq ab a¬
liquo capta fuerintiuregẽ¬
cum statim illiꝰ eẽ incipiñt
quod enim añ nulłisestid
naturali rõne occupanti cõ¬
ceditur. nec interẽ feras best¬
ias ⁊uolucres utrumin suo
fundo quis capiat. minali¬
eno. ¶Planequi inalumm

Expanded text:
tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magistratus creari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur bestiae et volucres et pisces, id est omnia animalia quae inascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsunt ¶Suspectus
ẽ autquinõ ex fidetutelam
geritl soluendo sit. ut iuss
incipiat geretuteiam tutoͬ
posse eũ ꝯĩ suspectum remo
tus autem remotus: sigdẽ
obdolum famosus ẽ. si
obculpan nõ eque. ¶Siq̃s
añ suspectꝰ postulatur quͦ¬
ad cognicio finiatininter¬
diciturꝰ amĩstrato ut pap¬
miano uisum est ¶ S si su¬
specti cognitõ suspecta fue¬
rit roste̾a que tutor uł cu¬
ra tordecesẜit: extinguit᷑
cognit̾o suspecti. ¶Si quis
tucor copiam suino faciaͭ
utalimenta pupillo dece̾¬
nantm: canetur epla diu¬
oꝵ seueri etantonini. ut
in possonem bõꝵ enis pup¬
iliꝰ mittatur ⁊ quemorade¬
tĩora futura sunt dato cur¬
atore clistrabi mnbentur. gͦ
ut suspectus remoneri. qui
non p̾statalimẽta posse de¬

Expanded text:
pserunt. Suspectus est autem, et qui non ex fide tutelam gerit, licet solvendo est, ut Iulianus incipiat gerere tutelam tutor, posse eum quasi suspectum removctus autem remotus, si quidem ob dolum, famosus est: si ob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum Severi et Antonini, ut in possessionem bonorum eius pupillus mittatur: et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
adiciatu Q siusftumin¬
is ꝑtem aliqͣm ex tuo p̾dio
detraẽit ⁊ incim p̾dio app¬
ułit: palam ẽ eam tuam
ꝑmane planc si longiori
tempe fundo uicini in heẜ¬
it arbores quoꝙ quas secũ
trax̾it ineum fundum ra¬
dices egerint ex eo tempe li
identurucun fundo aqsite
eẽ. ¶Insula quemmarina¬
ca est quodraro accidit oe¬
cupantis fit. milliꝰ em̃ ẽẽ
mine nataqd̃ freqͥnterac¬
cidit. siquid mediam par¬
tem fluministeneat ⁊ mu
cuinser fundi quelatitudo
ꝓpe ripam sit. qd si alti ꝑti

Expanded text:
fluminis partem aliquam ex tuo predio detraxerit, et vicino predio applicaverit, palam est eam tuam permanere. Plane si longiori tempore fundo vicini heserit arboresque, quas secum traxerit, in eum fundum raduidetur meo fundo adquisita esse.Insula quae in mari nascitur quod raro accidit occupantis fit: nullius enim esse mine nata quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis tenet, communcuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: quod si alteri parti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequaris. Qsidesieris per
pis. s postiorem smamnos
confirmam. qr multa acci¬
dere solent. nt eam nõ capi¬
as ¶apium quoqo naturan
fera est. Itaq que marboret¬
malueo includantur. ñ m

Expanded text:
sequaris. Quod si desieris persperis. Sed posteriorem sententiam non confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non capias. Apium quoque natura fera est. Itaque quae in arboralveo includantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obid quiblibet liberumẽ
casam ibi poñemqua sere¬
cipiant sicut recia sicare et
exmari deducẽ ꝓprietasaũ
re etque sb̃iacent mari terr
a ethis similia ⁊ siqua alia
llius aut sunt res sacre. ⁊ re¬
ligiose ⁊ sc̃e quod em̃dim.¬
ni uris ẽ id millius in boi ͤ est
Pacreres sunt querite. et ꝑ¬

Expanded text:
 ob id quibuslibet liberum esse casam ibi imponere, in qua se recipiant, sicut retia siccare et ex mari deducere. Proprietas re, et quae subiacent mari terraa et similia et si qua alia llius autem sunt res sacrae et religiosae et sanctae: quod enim divini iuris est, id nullius in bonis est. Sacra sunt, quae rite et
Abbreviated transcription (Latin):
damenim naturan iire cõi¬
a sunt omĩninsquedam pu¬
bucasquedam uniu̾sitatis.
quedam nulliussoleraq sĩ¬
gulorumsquenarus excaĩs
cmꝙ adquirsitur. sicut er
subiectis ⁊ ꝑeb̾. ¶ et quidem
naturali iure cõia sunt oĩm
recaer.⁊ aqua ꝓfluens etm¬
are et ꝑ hoc litoramans. Nc̃o
qr nõ sunt uirisgencium sic̃
⁊ mãre ¶Fumina. autẽ oĩa
⁊ portus publica sunt. Idoq
ius piscandi omĩoo ꝯmune.
ẽ. in portum fluminibꝰq ẽ
aut̾ lictus maris quatenis
ybernus fuictus maximus.
excurrit. ¶ Rparimi quoq
usus pubucus ẽ.eturisgẽ¬

Expanded text:
dam enim naturali iure communia sunt omnium, quaedam publica, quaedam universitatis, quaedam nullius, pleraque singulorum, quae variis ex causis cuique adquiruntur, sicut ex subiectis apparebit. Et quidem naturali iure communia sunt omnium haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris. nemo quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. Flumina autem omnia et portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune est in portibus fluminibusque. Est autem litus maris, quatenus hibernus fluctus maximus excurrit. Riparum quoque usus publicus est iuris ge
Abbreviated transcription (Latin):
disponet. ⁊ quid̃ indicantẽ.
Aut idicare futuramiussi¬
onẽ qu̾o oporteat quones fi
aut indicium inferri. cam
u̾o studiose tradi legittior
nult aut actoꝵ imponitrẽ¬
ditoem aut indicẽ co legit¬
timam ꝓferre sinamant᷑si¬
mul aliũ udicem ẜnras pͣg

Expanded text:
disponet quidem iudicantem aut iudicare futurum iussionem, quomodo oporteat quaestionem fieri aut iudicium inferri, causam vero studio tradi legitimo vult aut actorum imponit editionem aut iudicem coget legitimam proferre sententiam aut simul alium iudicem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sbiacere peneut ⁊ aliam no¬
stram maiorẽ indignatom
expiatur ¶ Eid̾ pene sbiecto.
⁊ eo quod presumet talema¬
liqm lictare formama mĩst¬
ntib eiettalem aliqm depo¬
sitõnem facientib spectabi¬
dicimus sũ ex sac̃nr̃a functo

Expanded text:
subiacere poenae, ut etiam aliam nostram maiorem indignationem experiatur; eidem poenae subiecto et eo qui praesumet talem aliquam dictare formam et ministrantibus ei et talem aliquam depositionem facientibus spectabidicimus, sive ex sacra no
Abbreviated transcription (Latin):
decurionatum nõ teñ dub¬
ii iuris nõ ẽ. tunc eĩ consẽti¬
endo pr̃ad decurionatũobi¬
igatur. si filiũ ĩpot̾atehãt.
tedicas ostendis cãm ad te
ꝑtine potũas n noĩato fili
o tm̃ ꝯtestarra nõ consentie
honori ei delato.

Expanded text:
decurionatum non tenii iuris non est: tunc enim consentiendo pater ad decurionatum obligatur, si filium in potestate habeat. te dicas, ostendis causam ad te pertinere: potueras enim nominato filio tantum contestari et non consentire honori ei delato.
Abbreviated transcription (Latin):
i adhuc ĩ prĩam pot̾atẽ con¬
stituti sũt ab hĩ necc̃itatibͣ
libẽntur cum exad̾ ead fam¬
ilia ac domo ad ista obseqa
destinare ꝑiniquũ indeatur
sane eos quo emancipatosi
ẽẽ atq ex familia exissema¬
nifestũ ẽ sñ cunctatonereti¬
nere debitis.
filiũ cuũ curatorẽ constitu᷑¬
it. nec applsandi tibineccit.¬
as inabebat. Sane noĩatorꝙ
fiuum ĩpot̾ate poĩtũ nõ tõ¬
senciente pr̃e ad munꝰ deu᷑¬
ocauit. si tñ exnoluntaten
tua aña filius decĩo fẽsnoi

Expanded text:
 nunc in patria potestate constituti sunt, ab huiusmodi necessitatibus liberentur, cum ex eadem familia ac domo duos ad ista obsequia destinari periniquum videatur. Sane eos, quos emancipatos esse atque ex familia exisse manifestum est, sine cunctatione retinere debebis. filium tuum curatorem constituit nec appellandi tibi necessitas incumbebat. Sane nominator, qui filium in potestate positum non consentiente patre ad munus devocavit, si tamen ex voluntate t
Abbreviated transcription (Latin):
manecum uniũsis mobi¬
libo ⁊ mancipiis urbams
n inuiria eis abaliquib
inferri. ita ut qui heccontẽ¬
psit indiscreta dignitater
penas debitas exigatu.¬

Expanded text:
manere cum universis mobilibus et mancipiis urbanis, neque iniurias eis ab aliquibus inferri, ita ut, qui haec contempserit, indiscreta dignitate poenas debitas exigatu
Abbreviated transcription (Latin):
mnpalatio militandodiũ¬
sisactib paruerũt intm̃
eius dignitatis cuism̃ne¬
runt missionẽ obtinenon¬
erunt insignia. ut inhusi
omĩb p̾ferantur mordin¬
eatq consensu ꝗ postĩorei
tp̃r regendas prouincias di¬
gnitãtes q suscepint pala¬
t̾inas. siquis ant̾ temerana

Expanded text:
in palatio militando diversis actibus paruerunt, in tantum eius dignitatis, cuius meruerint missionem, obtinere noverint insignia, ut his omnibus praeferantur in ordine atque consessu, qui posteriore tempore regendas provincias dignitatesque susceperint palatinas. Si quis autem temeraria
Abbreviated transcription (Latin):
ari. ñ noĩatim ex br̾dentur.
filius meus genitus fu̾it
exhr̾s esto¶ Postumorum
aut̃ loco sunt ⁊ hn qui ĩ su
ihrdis loco succedendo qĩa
noscendo fuĩt pentibo siuꝰ
hr̃des. ut eccesi quis filium¬
p̾cedit his sorus ura suib̾e¬
dis ht̃.qmuis nepos quoꝙ
⁊neptis ex eo meadem pota¬
te sunt P si filius eius uni.¬
oeomoriatur. aut qualza
lia rõne exeat de potate ciꝰ
intipit nepos neptis uem
er locum succede ⁊ como¬

Expanded text:
ari, nisi nominatim exheredentur, mihi filius genitus fuerit, exheres esto ’. Postumorum autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si quis filiumpraecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo mo
Abbreviated transcription (Latin):
ad successiones. ab incestato
nocabantur ꝙ ⁊ p̃tores p̾ea
secuti ẽẽ iudentur Id̾oq sim
introduxit. ut om̃s suĩ sui
siue emancipatisunt. aut ⁊¬

Expanded text:
ad successiones ab intestato vocabantur, quod et praetores postea secuti esse videntur, ideo simpintroduxit, ut omnes, sive sui sive emancipati sunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
eos n br̃des instititũe n ex¬
rr̾dare necte sit cumũo em¬
ancipati fu̾ĩt ab adoptiuo
pr̃e tunc incipiant mea cã
ee in qua futuri eẽnt si ab
ip̃o natuu pr̃e cmnancipati
fuissent. ¶ Srẜ quid̃ uetust¬
as introducebat. ¶Nostra uͦ
constituto nicħ inter masc¬
ulos ⁊ fenunas in hociureĩt¬

Expanded text:
eos neque heredes instituere neque exheredare necesse sit. cum vero emancipati fuerint ab adoptivo patre, tunc incipiunt in ea causa esse in qua futuri essent si ab ipso naturali patre emancipati fuissent. Sed haec vetustas introducebat. nostra vero constitutio inter masculos et feminas in hoc iure
Abbreviated transcription (Latin):
modo rumpatureius test¬
am̃tum sicut ip̃m filium
urhrdem ĩstituere .ł noĩa¬
tun exhrdare d cestator nͣ
nõ uire faciat testm̃ata et
ne potẽ neptẽ ne ex filio ne¬
ccesse ẽ ei ł u̾dem institũs
łex hĩdare ne forte uino eo
filio mortuo succedendo ĩ
locum eius nepos neptisd
neqiͣ agnatone rumpat᷑
puisum est in qua simulit
exhr̃datõis modus ad sun¬
ilitudinem postumoꝵ dem¬
ostratur.¶Emancipatos u¬
uere n exhrdare necc̃e ẽ. qr¬

Expanded text:
tur eius testamentum, sicut ipsum filium vel heredem instituere vel nominatim exheredare debet testator, ne non iure faciat testamentum, ita et nepotem neptemve ex filio necesse est ei vel heredem instituere vel exheredare, ne forte, vivo eo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisve quasi adgnatione rumpant provisum est, in qua simul exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonstratur. Emancipatos luere neque exheredare necesse est, q
Abbreviated transcription (Latin):
euis ꝓ exbrdat̃one noĩatim
fc̃a uale constitutõib pͥn¬
cipum cantum est. ¶Mat̾
uł auis mat̾nus nect̃e nõ
habẽt lir̃os suos aut bĩdes ĩ¬
stitũe. aũ hrdare. s possũt
eos omitt̾e nanisuentiur
facit qnͣtum ex ur̃dac̃o priꝰ
que auo materno nepotẽ
neptem ne ex filia: sicamue
eum hr̃dem nõ instituat ex¬

Expanded text:
e nominatim facta valere constitutionibus principum cautum est. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam silentium facit quantum exheredatio patris. que avo materno nepotem neptemve ex filia, si eum eamve heredem non instituat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
prio noĩe s. si alius filius ñ¬
cristet ¶ Postumi quoq libĩ
uryrdes instituidetentauu ex¬
hr̾dari ⁊ m eo paromium ⁊¬
in quok excetis libis siue fe¬
mini serxꝰ siue masculini p̃
tum infirmati. idoꝙ sim¬

Expanded text:
ilicet si alius filius non extet. Postumi quoque liberi vel heredes institui debent vel exheredari. et in eo par omnium in quolibet ex ceteris liberis siue feminini sexus siue masculini pratum infirmatur. ideoque si m