comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec eñi debet possessor.
piculi temere in defensũ
ius suũ relĩquere. ¶ Pre¬
do fructus suos nõ facit
si augẽt b̾rditatem. id̃o

Expanded text:
nec enim debet possessor a huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
redonis loco
antelligẽdus ẽ is quitaci¬
tam fidem int̃posuerit
ut nõ capiẽti restitueret
hereditatem.

Expanded text:
edonis loco intellegendus est is, qui tacitam fidem interposuerit, ut non capienti restitueret hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uni id actori prẽtur qdi
habiturus eẽt. sico tp̃r
quo petit. restituta here¬
ditas eẽt. Intlum iuꝵ
est qͥd emi si post litẽ ꝯte¬
statam macipia aut iu¬
m̃ta au pecorã depierĩt. dã¬
pnari debebit scđm u̾ba
oratõis quia potuit pe¬
titor restituta brditite.⁊
distraxisse ea. ⁊ hoc iustũ
ẽẽ in specialib petitioni¬
b ꝓculo placet. ⁊ cossui

Expanded text:
um id actori praestetur, quod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum uerba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo placet: Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
mebatur possessor Brdi¬
tatis pautiores nes possi¬
debat. dein aliarũ quaꝑ
rerum possessioem assũp¬
sit. easa quoꝙ uictus re¬
stituẽ debebit. siue ante
acceptum iditiũ siue pt¬
ea acꝗsierit possessioẽmɨ
et si fideuissores quos de¬
quã in inito possidebat.
si m̃o id sine dolo eius
accidit. ab solui debet. qꝰ
ad eas ies quas desiit pꝰ¬
sideir. ¶ Fructus ẽẽ ꝯpu

Expanded text:
ebatur possessor hereditatis, pauciores res possidebat, deinde aliarum quoque rerum possessionem a‹d-› sumpsit, eas quoque uictus restituere debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dequam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere. Fructus compu
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ passurũs iudicẽ q
cognoscit. possessore pre
militis puito peti posse ⁊¬
hrditatẽ. ex testamto no¬
bis obueĩentem. ¶Bi
suus uł fllius. fam. res
brclitanas teneat: a pa¬
tre añoue peti h̾rditaspo¬
test. si facultatẽ restituẽ¬
darũ recũ ht. certe sipre¬
tium rerũ h̾rditarianm
uẽditarũ in peculio fu
habeat. ⁊ iuł existimat.

Expanded text:
d non passurum iudicem qui cognoscit possessorem pretmilitis puto peti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem. Si seruus uel filius familias res hereditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum rerum habet. certe si pretium rerum hereditariarum uenditarum in peculio serui habea
Abbreviated transcription (Latin):
sis. posse seꝑãri ut bone
fid̃i ꝗdem possessoreᷤ has
quoq imputẽt predo a¬
utem dese q̃ri debeat. qui
sciens in rem aliena ĩper¬
dit. E benigiius ẽ in hr¬
ius qdem psona hr̃i rati¬
onem impẽsarum nõ em
debet petitor ex aliena iac¬
tura is lucrũ facẽ. ⁊ id ip¬
sum offitio iudicis ꝯti¬
nebitur. nã neq excepti¬
o doli mali desidatur. pla
esse. ut bone frõi qdẽ pos¬
sessor eẽ om̃imohaᷤ ĩpẽsas
dechucat. liet res nõ extẽt
in q̃m fecit. sicut tutor uł
predo alit nõ oliter quã
unt refitiendoꝵ edifitoꝵ
gr̃a. aut ĩn ouale aut cñ
ruor gr̃a litis extimatio
soluitur. cũ id utilius sit

Expanded text:
sis posse separari, ut bonae fidei quidem possessores has quoque imputent, praedo autem de se queri debeat, qui sciens in rem alienam impendit. sed benignius est in huius quoque persona haberi rationem impensarum non enim debet petitor ex aliena iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plaesse, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas deduc‹a›t, licet res non exstet in quam fecit, sicut tutor uel praedo autem non aliter, quam unt reficiendorum aedificiorum gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius s
Abbreviated transcription (Latin):
bium qri nõ debeat meli¬
onis eẽ ꝯdictõis. qm bõe
fidei possessor: itaq ⁊ sis
pluris uenieĩt res electõ
debebit eẽ actoris ut pre¬
tiumͣ ꝯseq̃tur. alioqͥn luẽ¬
tur aliqd predo. ¶Euo
tp̃r locuplectior ẽẽ debeat
bone fidi possessor aubi¬

Expanded text:
bium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris venierit res, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo. Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor
Abbreviated transcription (Latin):
ex pretio ꝑceptam. ẜuus
ex pecenliꝯ euas solui põt.
s ⁊ afilio familias petihe¬
reditatẽ posse nõ eẽ dubi¬
um q restituẽdi faculta¬
tem habet. sicut ad exbi¬
bendum multo mag̾ di¬
cimus posse peti hicłitatẽ
a filio famił. qui cũ pat̾

Expanded text:
ex pretio perceptam servus ex peculio eius solvi potest. Sed et a filio familias peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facultatem habet, sicut ad exhibendum. multo magis dicimus posse peti hereditatem a filio familias, qui, cum pater
Abbreviated transcription (Latin):
a parie qu pretia possi¬
det. Brditas petitur. an
filio uł ẜuo mortuo. uł
ẜuo manumisso. uł enrã¬
cipato filio. intͣ annum
agi debeat. ⁊ an debitum
tioẽm dandam. neqo de¬
duci oꝑter id qd̾ ip̃i dbe¬
tur quia nõ de pecculior
agitur s⁊ hrditas petat᷑¬

Expanded text:
a patre, qui pretia possidet, hereditas petatur, an filio uel seruo mortuo uel seruo manumisso uel emancipato filio intra annum agi debeationem dandam nec deduci oportere id quod ipsi debetur, quia non de peculio agatur, sed hereditas petat
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. nõ debuisse mn
alienas res suꝑuacuas
impesas facẽ ut tñ pote¬
stas ei fieret tollẽdoꝵ eo¬
rum que sine detrim̃to
ip̃ius rei tolli possnt.

Expanded text:
dicetur non debuisse in alienam rem superuacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento ipsius rei tolli possint.
Abbreviated transcription (Latin):
uan nõ põt. dicẽdum ita¬
q ẽ. in bone fidi possessore
hoc tin modo eñ pr̃are de¬
bere. idest et soitem ⁊ usu¬
ras cius si et eas pceperit
uł noĩa cũ eoꝵ cessioe ĩid
façiẽda qd̾ exhis ad huc
uit creditorib repũtabit᷑
quãqͣm ip̃o iure nõ libera¬
uerit petitorẽ hrditatis. i¬

Expanded text:
endum itaque est in bonae fidei possessore haec tantummodo eum praestare debere, id est vel sortem et usuras eius si et eas percepit, vel nomina cum eorum cessione in id facienda, quod ex his adhuc dvit creditoribus, reputabit, quamquam ipso iure non liberaverit petitorem hereditatis:
Abbreviated transcription (Latin):
egenm tuqr euminichano¬
x̃e crłis siue me possidẽte
dñs eumnẽclicet exceptio¬
ne doli mali nisi litis exti¬
maͣtioẽm offerrat eum sũ¬
mouerepossum. Giues
ipe possideat publiciana
Iucbi datur ⁊ pu̾sus ex¬
cpiente nñ dñs eius sim
urilem michi replicatioe
side alion si aliter ostitu¬
atur fucdium ẽ ut sũma
iniquitate bone fidei possẽ¬
sor affitiatur. ¶S iclm
ip̃o iure noral actio adric̾¬
sus eum ꝯpetit. neccessitaᷤ
ei impõatur ut litis ceti¬
matioe̾m sufferrit eãdẽq
dicendo sũt. ⁊ sicrun ab t
eono desendes uissu p̃toris
eum duxim. qm isto quo¬
qr casu iustam cansam p̃¬

Expanded text:
egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum uindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse possideat, Publiciana mihi datur, et aduersus excipientem 'si dominus eius sit' utilem mihi replicationemssideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio aduersus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. eademque dicenda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam p
Abbreviated transcription (Latin):
alter lib̾atur.s Sus quem
deneris dolo possidere d̾ces¬
fit priusꝙͣ hac accoẽ conuẽ¬
mẽis liberaris quia herac¬
tio mlgcum durcte actio¬
nis succecut duifum dice¬
mus simoras feceris ir
uictio accipiendo. ¶Re¬
re nam libm ẽẽ debet defer¬
denti ab sentem ẜuumihu¬
ius edicti penam euitare.
idest ũ siñ noxe deduti ꝯ net
cõueniatur ⁊ do sinega¬
ueris fuum in tua pet̾ate
eẽ postea fateri potẽrioni
si iamlis adu̾sus te ꝯtesta¬
ta ẽ. nam tũe audiri non
debebis ut labeo ĩ ait. octa¬
uerus ex causa lite q̃ ꝯte¬
stata tͥ succurrendum ait
utiq sietas tua sit ea ut i¬
gnosci tibi debeat ¶Si
ab sente dño ductus sit p̃¬
uus uł eciam presente.⁊ ĩ
eadem causa sit. ut in inte¬
grum restitui possit defen¬
sio ꝑmititur eius noĩe q
ductus ẽ postul antib er̃
exhiberi eum ꝗd defeden¬
cdum inlulgeridebet pre¬
fructuario uł an pignoris
noĩe obligatus est ipresẽs
u luent ne alt̾ius dolus aut

Expanded text:
alter liberatur. Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione conuenireris, liberaris, qui‹a› haec actio in locum directae actionis succedit: diuersum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo. Nere: nam liberum esse debet defendenti absentem servum huius edicti poenam evitare, id est ut sine noxae deditione conveniatur. et ideo si negaveris servum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis adversus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octavenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit seruus uel etiam praesente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praefructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens luerit, ne alterius dolus aut
Abbreviated transcription (Latin):
postea in meum anlũ per¬
uenit. extiguatur fuiti x¬
dum ĩuditiũ deauctarec
si postea aliea uero eñ quẽ
ante litẽ ꝯtestatam eme¬
ram furti actio restaurabi¬
tur qd si post litem ꝯtesta¬
tam eũ redanero orlerap¬

Expanded text:
stea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti adum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, conde
Abbreviated transcription (Latin):
terum lib̾auit. Id em̃ pre¬
tor introluxit necreldere¬
est ut si plunes dolo fecerit
quominus in potãte bẽrẽt¬
uteu gẽ debet actor quem
uelit᷑ ꝯueĩre. It si ex plir̃bo
donunis quidam dolo .m.
duecte age̾ uelit cum eo

Expanded text:
terum liberabit: id enim praetor introduxit, ne eludereest, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire. Item si ex pluribus dominis quidam dolo malodirecto agere uelit cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
quia placet domini
acquisitione
extingii actioe iułsu eñ¬
 pretors ductus in bonis
fit erus qui duxit

Expanded text:
quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit
Abbreviated transcription (Latin):
posse noxe d̾dlitõe ip̃o iure
sunt cum ip̃i domini rõ
sint c̃te tñ si ex ea causa t̃¬
cet nec litis extimatioẽm
offerrat. potit ꝑ exceptio¬
nem doli mali repelli. .s.¬

Expanded text:
posse noxae deditione ipso iure sunt, cum ipsi domini non sint. certe tamen, si ex ea causa tricet nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repelli.
Abbreviated transcription (Latin):
actioem negaturum quo
casu dicipõtest ip̃o ĩure pi¬
gnus liberan Nullum
ꝑsecutio de negatur usus
negetur ipouire durat ⁊
eo usqr donec nõ utẽdo cõ
qui alicui pignoris nire
obligatus est deq ĩ statr¬
libero ⁊ deeo ciuus usus. f.
alienus ẽ apparet ⁊ eum
qui alienum ẜuũ inure

Expanded text:
aturum. quo casu dici potes‹t› ipso iure pignus liberari nullum rsecutio negatur: usunegetur, ipso iure durat eo usque, donec non utendo consqui alicui pignoris iure obligatus est deque statulibero et de eo cuius usus fructus alienus est, apparet eum, qui alienum seruum in iure
Abbreviated transcription (Latin):
utrum adisus eum tãtũ
qui dolo fecit quominus
tio locum noxalis siexdolo
eiꝰ accid̾it ũ cesset norałactõ
forte sisuo suo fuga man¬
dauit. an ⁊ si possit nicho
munis cũ alio agiqd ac¬
cidit cum alieãtũs manx¬
missus ueẽ qd̃ est uerius
inquo casu electionis est
tioẽm dandam ei quima¬

Expanded text:
utrum aduersus eum tantum, qui dolo fecit, ‹qu›o minus tio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue est. quod est uerius: in quo casu electio est tionem da‹n›dam ei qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑõt noxale uiditiũ ur̃n
et̃ hnti in potestate ẽ libe¬
rum eurtare inlitium. si
idefensam cam ꝑsonam
relinquat ẜ lue necesse
ẽaius suum ad actorem
trasferte puide hacsi dap¬
natus eẽt.

Expanded text:
est noxale iudicium, uerum et habenti in› potestate liberum est euitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem transfer‹r›e, perinde ac si damnatus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
poris retẽta peccia sẽtire potue¬
rit. ¶O d̾ legat᷑arus michia
b̾rdiratis noĩe relictus ẽ. põt
rogatus ame uxorimee relĩ¬
quere.⁊ nõ uidetur ea eẽ doã¬
tio.qr nich̃ ex bonis meisde¬
minuitur. in quo maximer¬

Expanded text:
poris retenta pecunia sentire potuerit. Quod legaturus mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non videtur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ater filio suo pupil¬
lo tutorem deciit sẽpronium
creditorem suum. iͣs admini¬
date sunt actões ab hrcib
quero cum ram tutele actõ.
qua peccĩe credite ex h̾rdita

Expanded text:
ater filio suo pupillo tutorem dedit Sempronium creditorem suum: is adminindatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex heredita
Abbreviated transcription (Latin):
tor trãsferrat iuditium au¬
eum cuius noĩe ip̃e nõ agx
liberum est. uł inunam itm
defend̾es. qui alium defẽdit:
satisdme cogetur. nemo eñi
aliene litis iooneus defẽsor
restitutoriũ iuditium acciꝑe.
⁊ magis placet. cogẽdur ꝓ¬
curatorem. EAt inct̾is qͣa
negotus gerdis ita ⁊ litib
ex bonat̾ide ratioẽm redlere
debetitaq qd̾ exlite ꝯsecutꝰ
erit. siue pr̃icipaliter ip̃ins
Srrinbie. siue extrinsecus ob
ecim rem. debet mandati iudi¬
tio restituere. ũsq adeo ut et
si ꝑerorem.aut in iuriã radi
erit:. id quoq redłe debeat. It
cẽqued obrem indicatam p¬
curator soluitcontrano ma¬
datiuiditiom recupare debet
penã aũt quam ex suodelito
prestitit. recuperare nõ debet
Litis impẽdia bona fide facta.
uł ab actoris ꝓctiratore. uel
rei debere ei restitin eꝗtas suͥ-
toris an alter cũeo recce ac¬
turus sit ⁊ utiq recte. nõ eñ
ob id minus ꝓcurator in tel¬
ligitur. qd̃ isquoq cum quo

Expanded text:
tor transferat iudicium, aueum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit sive principaliter ipsius rei nomine sive extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudibeat. Item contra quod ob rem iudicatam procurator solverit, contrario mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta vel ab actoris procuratore vel a rei debere ei restitui aequitas sutoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cu
Abbreviated transcription (Latin):
tione predii qd uendidit. fĩ¬
dem suam astrixit. ⁊ si nego¬
tia gerere dessent obligati¬
onis tñ honere. pretoris au¬
xilio nõ leuabitu. nam ꝓcu¬
rator qui ꝓ dño uinculum
obligatiois sucepit honus
re dni. mandato nõ iefragã¬

Expanded text:
tione praediorum quae uendidit fidem suam adstrinxit, etsi negtia gerere desierit, obligationis tamen onere praetoris auxilio non leuabitur: nam procurator, qui pro domino uinculum obligationis suscepit, onus re domini mandato non refraga
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. nam ⁊ eos quino cogy¬
tur remdefende post sotuda¬
tionem cogi. labo ait cauia
cognita temꝑandum ⁊ sica¬
ptio actoris sit. ꝓp tpr̃is trac¬
tum: uiditium eum accipe co¬
gendum. qd̃ s̃. aut affinitas
direpta sit ᷑ aut inmiticie in¬
tercessint. aut bona abͣ sentis
nus ait. nullas pretoris ꝑ¬
tes eẽ. ad compellẽdum de¬
fendere. E exstipulatu o bre
nõ derc̃sam agi posse at si
iustas canͣsas habert. cum
iuditurm accipe noluit. fi¬
deuissores nõ teneri quiauĩ
bonus arbitratus nõ fmͣt.
ut qui iustam excusatõem
statuẽdum est. Qulde pu¬
blico agunt ut ⁊ priuatum
ꝯmodum  defendant:causa
cognita ꝑmittũtur ꝓcurato¬
remdare⁊ postea alius age
exceptiõe repelitur.
ciͣatoĩ op̃ noũ nũtiatũ sit.
isq int̾dicto utatm᷑. ne eiuiᷤ
fiat edificã ti defensor̃s par

Expanded text:
cepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo causa cognita temperandum, et si captio actoris sit propter temporis tractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae intercesserint aut bona absentisnus autem nullas praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusationemstatuendum est.Qui ita de publico agunt, ut priuatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur.Si procuratori opus nouum nuntiatum sit isque interdicto utatur 'ne si u‹i›s fiat aedific
Abbreviated transcription (Latin):
miles. neꝙ qui rei publice
causa abfuturus ẽ autꝰ mor¬
bo ꝑpetuo tenetur. aut ma¬
gistratum initurus ẽ. aut
minitus iuditium patinõ
põt᷑. idoneus defensor in tel

Expanded text:
miles neque qui rei publicae causa afuturus est aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intel
Abbreviated transcription (Latin):
nie nõ habuitnũꝗd cogi
debeat iuditium accipe qd
tam preses iubeat. inede sa¬
cra peccĩam deponi. hoc eniz
fit ⁊ inpupilarib pecc̃us ꝙ̃
silis ꝯtestata est. hoc om̃e
officio iudicis dirim̃dunẽ.¬
fimꝰdi defendebat. ⁊ iuditiũ
eius nõie accipiebat: postu¬
rabat cauen sibi. ratam rez
emptorem habiturum. pu¬
to eum uẽditoriderato satis¬
dare debere. qui sifundum ⁊¬
genti restitũt. nchil ꝓhibet.
sor recusabat uuditium in se

Expanded text:
e non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? tam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contestata est, hoc omne officio iudicis dirimefundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postur‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet sor recusabat iudicium in se
Abbreviated transcription (Latin):
riũ suũ dirige̾ debebit. qui¬
bus significet. quem aduer¬
sus eumꝓxuratorem ⁊ inq̃
causa fecerit. ratimiq se ha¬
biturrum qd cum eo actum
sit. hocen casu litteris eiꝰ
approbatis ulu̾t presentis
ꝓcuratorem int̾uenure. intel¬
ligẽdum est. itaq ⁊ sipostea
mutata uolũtate ꝓcuratorẽ
si ꝓcurator exꝑtus est.ratum

Expanded text:
bit, quibus significet, quem aduersus eum procuratorem et in qua causa fecerit, ratumque se habiturum quod cum eo actum sit: hoc enim casu litteris eius adprobatis uelut praesentis procuratorem interuenire intellegendum est. itaque etsi postea mutata uoluntate procuratorem asi procurator expertus est, ratum
Abbreviated transcription (Latin):
te sũt res dñi neqr mobiles.
nr ĩmobiles. n ẜuos sine
spetialidomn madato¬
to alienare põt /nin fructũ
aut alias res que facilecõ¬
rumpi possunt.

Expanded text:
e sunt, res domini neque mobiles uel immobiles neque seru‹o›s sine speciali domini mandatu alienare potest, nisi fructus aut alias res, quae facile corrumpi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rerte dabit ꝓcuratorẽ adser
ex duob reis ꝓmittẽdi. alter
h̾rdes sint.⁊ familichͥrciscun¬
adiudicatoes ⁊ ꝯdempnatõᷤᷤ
plane ꝑmittẽdum᷑ dare. si u¬
nieobrdi ples brdes existãt.¬
Reo latitãte post litem ꝯte¬
statam ita demũ fideiussoe̾
eum defend̾e udetim: siuł unꝰ
ex his eũ ꝓsolido defetidat ł

Expanded text:
recte dabit procuratorem ad Serex duobus reis promittendi alter heredes sint et familiae erciscunadiudicationes et condemnationes: plane permittendum dare, si uni coheredi plures heredes existant.Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere uidebuntur, si uel unus ex his eum pro solido defendat, uel
Abbreviated transcription (Latin):
recte applłatur in quitate ⁊¬
nr̃aius honoranum p̃tor
quoq ius redłe dicitur. eci¬
am cum iniq̃ decnit. relati¬
oe̾ scilicet facta nõ ad id qd̾
applłatione abeo colłata.
quod fit in eo ubifit. quẽ
locum det̾mmare hoc mo
possinnus ubicũq pretor

Expanded text:
recte appellatur in ciuitate nostra ius honorarium. praetor quoque ius reddere dicitur etiam cum inique decernit, relatione scilicet facta non ad id quod appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicu
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽ. manui ⁊ potãti suppo¬
situs ẽ. manumissus pote¬
re gẽtium originem sump¬
sit. ut pote cumiure naͣlii
om̃s liberi nascẽntur. nec
eẽt notimianumissiocum
ẜuitus eẽt incognita. ¶u
postea quam uur gentimy
suitus inuasit: secutumẽ
nonat᷑ali noĩe om̃s hõies
appllarmur. uurgẽtum
triagͥnͣa hõium eẽ cẽperũt.¬

Expanded text:
te est, manui et potestati suppositus est, manumissus libeure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum seruitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium seruitus inuasit, secutum est no naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera
Abbreviated transcription (Latin):
boc eueĩt ut quodꝗsq obtu¬
tel amcorporis sin fecerit. re¬
re fecisse existimetur. Et cũ
int̾ nos cognatioe̾m quan¬
damnatura ꝯstituit: ꝯseq̃ns
ẽ homine homini isidiari.¬

Expanded text:
hoc euenit, ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognationem quandam natura constituit, consequens est hominem homini insidiari
Abbreviated transcription (Latin):
um prior c̾itor pignꝰ
iure ꝯuentõis uẽdidit. scdo ẽ¬
ditori. nõ supeẽ ius offerrend̃
peccĩe ꝯueĩt. Sitñ debitor
nointueniente cditore pignꝰ
uendidit. eiusq p̃tium prio¬
ri creditori solui̾t. ep̃tori pot̾it
offerri. qd̾ ad aliũ creditorem
de nũmis eius ꝑuenit. ⁊ usue̾
medi tp̃ris nich̾ eñĩ int̾est. d̾¬
bitor pigñus datũ uencudit
andenuo pignori obliget.
recte eis offertur. quaus epti

Expanded text:
itor pignus iure conventionis vendidit, secundo creditori non superesse ius offerendae pecuniae convenit. Si tamen debitor non interveniente creditore pignus vendiderit eiusque pretium priori creditori solverit, emptori poterit offerri quod ad alium creditorem de nummis eius pervenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum vendidit an denuo pignori obliget.recte eis offertur, quamuis empti
Abbreviated transcription (Latin):
Reditor qui pre¬
dia pignori acce¬
pit ⁊ post alium
creditorem quipi¬
ad bona debitoris ꝯtulit. ip̃e
quoq simile pactũ bonoꝵ ob

Expanded text:
reditor qui praedia pignori accepit et post alium creditorem, qui piad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum bonorum ob
Abbreviated transcription (Latin):
accepto ferre debobit. Et cũꝑ
iniuriam iudicis dño rem q̃
debitoris nõ fuiss abstulis
crediror. quasi obligatam si¬
bi.⁊ q̃iieturan soluto debi¬
to restitui eam oportẽt debito¬
ri. sceũ nr̃ restituẽdam ꝓbaũ
Quod si nõ ita uẽlidit. ut c̃¬
tum sit om̃imo apud eũ pre

Expanded text:
accepto ferre debebit: et cum per iniuriam iudicis domino rem, quae debitoris non fuisset, abstulisset creditor quasi obligatam sibi, et quaereretur, an soluto debito restitui eam oporteret debitori, Scaeuola noster restituendam probauit. quod si non ita uendidit, ut certum sit omnimodo apud
Abbreviated transcription (Latin):
uendidĩt. uideamus an p̃tiũ
qd ꝑcepit cditor. lib̾et debitorẽ
psonali actiõe peccĩe credite.
qd̾ uere. R̾rdetur. si ealege ue̾¬
didit. ne eluctioĩs noĩe oblic̃a¬
retur. quia ex contetu qualiqͣ¬
li obligatios adebitore int̾po¬
sita. certe ex occasi oe euis iraa
euictum ẽ. uł ad ep̃torem post

Expanded text:
ideamus, an pretium quod percepit creditor liberet debitorem personali actione pecuniae creditae. quod uere responderetur, si ea lege uendidit, ne euictionis nomine obligaretur, quia ex contractu et qualiquali obligatione a debitore interposita certe ex occasione eius redaceuictum est, uel ad emptorem post
Abbreviated transcription (Latin):
noĩa quoq cõium debitoꝵ se¬
patim diuisa. singlis insoli¬
dum assignauerũt. qĩtumẽ
an unusqsq eoꝵ debitõe sibi
acdicto cessante in solutõe. ꝓ
solido ꝑignus subeo nõie
obligatum. uend̾e possit. Rr

Expanded text:
debitorum separatim diuersa singulis in solidum adsignauerunt. quaesitum est, an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessante in solutione, pro sol‹i›do pignus sub eo nomine obligatum uendere possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
nec utilisdãda ẽ. nec fuitire¬
rum mobiliũ gr̃a recte ꝯuẽie¬
tur. qr ꝓpriam cãm ordinis
errore ductus. ꝑsecutus uide¬
tur. p̃ẜtim cũ alt̾ creditor fũ¬
to pofsessioem que no fuit a¬
pud eum nõ amiẜit. Ad ex¬

Expanded text:
nec utilis danda est: nec furti rerum mobilium gratia recte conuenietur, quia propriam causam ordinis errore ductus persecutus uidetur, praesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non ami
Abbreviated transcription (Latin):
qui ue inpossessio̾e cius no¬
ut ospes. aut medicus q¬
ue adiusitãdian dñm ue¬
nit. uł colonus. aut fruc¬
tuanus.¬

Expanded text:
quiue in possessionem eius ut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
euius qui nos pere¬
des fecit. rem coe̾m hũit eũ
titio. sicũtitio ꝯmuni diui¬
cdundo egifsemus. ⁊ nobis
eares adiudieata eẽt. uen¬
turam eam ĩfam̃ilihreiscũ¬
uus lib̾. ⁊ hrs eẽ iussus. io
qd ex ratioĩb quas patri¬
familias geffisẜ ⁊ penes i¬
se retinẽt uiditio familih̾r¬
ciscũde de cohidib sus p¬
stabit. ¶Arbit familihr
ciscũde int̾ me ⁊ te suptus.
quedam michi. quedã tibi
adiudicare uolebat. phus
rebo alt̾m altiꝯdẽpnandu

Expanded text:
euius, qui nos heredes fecit, rem communem habuit cum Attio: si cum Attio communi diuidundo egissemus et nobis ea res adiudicata esset, uenturam eam in familiae erciscunuus liber et heres esse iussus id quod ex rationibfamilias gessisset penes se retineret iudicio familiae erciscundae coheredibus suis praestabit. Arbiter familiae erciscundae inter me et te sumptus quaedam mihi, quaedam tibi adiudicare volebat, pro his rebus a
Abbreviated transcription (Latin):
adtẏs datus ⁊ om̃s litiga¬
tores ꝯsentiat msi spalit
pritipali uissioe ꝓrogatio
fiuĩt in hibita. possunt ten¬
pora int̾ que ꝗs iussus est
lites dirmĩe progari. E¬
gatis in eo qd̾ añte legati¬
onem cẽxerunt. It isꝗ testi¬
monii causa uocati sut ul
siꝗ indicãdi ca. arc̾siti sunt.

Expanded text:
ad tempus datus et omnes litigatores consentiant: nisi specialiter principali iussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimere, prorogari. Legatis in e‹o› quod ante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa euocati sunt uel si qui iudicandi causa arcessiti
Abbreviated transcription (Latin):
qui altius negotu cãnon
uenerat: ẽẽ rome audiend.
Sm̃s aut uti domũ reuo¬
cant sino ibi ccͣcerunt ubi
ꝯuẽiuntur. cetm si crͣ xerĩti¬
bireuocãdiius nõ h̃t excep

Expanded text:
qui alterius negotii causa uenerat, non esse Romae audiendum. Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: excep
Abbreviated transcription (Latin):
impõitor uecessitas uitr
tp̃a ꝓuocatois ex̾cende i
rome uł auoloco ubi ꝓuo¬
catio excetur. aliis pulsã¬
tib respõdere. na celsushy¬
aliam cãm nemĩt. Hec cel¬
si snĩa rationabił est na
et ddimispius plotio celsi¬
aro rescribꝰ eũ qui tutele i¬

Expanded text:
imponitur necessitas intra tempora prouocationis exercendae Romae uel alio loco ubi prouocatio exercetur aliis pulsantibus respondere: nam Celsusaliam causam uenerit: haec Celsi sententia et rationabilis est. nam et diuus Pius Plotio Celsiano rescripsit eum, qui tutelae r
Abbreviated transcription (Latin):
lẽnum aũt usum
curelictus ẽ uenure plane
ꝓprietãium adstuctus pci¬
piendos magis dieaum
est. ⁊ ꝑtp̃ri fr̾uctuũ colligẽ¬
doꝵ eciã hĩtare illie posse ⁊¬
adruttẽdum ẽ/ preter habi
usum cotidianũ ⁊ orto et
pomis ⁊ olerib ⁊ floribus
et aqua usurũ nõ usꝙ ad
compẽdium si ad usum f.¬

Expanded text:
lenum autem usum ei relictus est. uenire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum coll‹i›gendorum etiam habitare illic posse admittendum est.Praeter habitusum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, non usque ad compendium, sed ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
bor opis uti usuatua nec
offendetor illa sabun sen¬
terstis ancille usudato ad
lanifittum eam nõ a̾muu
nec exoꝑs mcedem cupi.
si sibi lanã facẽ iurecogẽ.
sibi cũ facere inoetur. qu

Expanded text:
haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
binus ⁊ cassius ⁊ labeo et
ꝓcuł. hoc amplus eciã ex
his que uifundo na seũts̃.
quod aduictũ sibi suis q
suffitiet. sumpturũ eciam
exhis que nerua negauit.
ubẽtius eciã eum cũ conuii¬
uis ⁊ ospirib posseuti. q̃
fiña michiuera eẽ uidet᷑.
saliquo em̃ lantius cui

Expanded text:
binus et Cassius et Labeo et Proculus hoc amplius etiam ex his quae in fundo nascuntur, quod ad uictum sibi suis‹que› sufficiat sumpturum et ex his quae Nerua negauit: Iuuentius etiam cum conuiuis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi uera uidetur, aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
sam dotẽ petebat. filic ꝯicctu¬
maritũ. mag̾ cõueniss utiq
totam cius ee dotem sifiliũ
filiam ue hũiss exdiu̾so re¬
S ip̃e cãt ille qui eciã inua i¬
muliere. si ab eodos pet̾etur. pe¬
tuiss ea exceptioẽ marillum.
quia diuortiũ fc̃m crat sum¬
mouẽ. cãdẽq defen noẽm eti¬
am post mortẽ sororis sue i
retinebat. Itaq placuit eum
ab eapetitioe absolui. nllaex
hac snĩa fcã derogatioẽ fidei¬
cominissi petitioi. quã iurc ⁊¬
hrditario ꝑ filiã hndem uxo

Expanded text:
sam dotem petebat illa coniectumaritum, magis conuenisset utique totam eius esse dotem, si filium filiamue habuisset. ex diuerso resed ipse erat ille, qui etiam uiua muliere, si ab eo dos peteretur, potuisset ea exceptione Marullum, quia diuortium factum erat, summouere, eandemque defensionem etiam post mortem sororis suae retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolui nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
IC cũ. Cum maritus ꝗ esti¬
mata pclia in dotẽ acceꝑat ma¬
nente matrimoĩo pactus est
curũscribende mulieris gr̃a.
ut predia mestimata eẽnt. ut
sine ꝑiculo suo eadetiora face¬
ret. q̃situm ẽ. an scđmn priores
dotales tabulas p̾cua estima¬
pactum de quo q̃reretur ĩpedi¬
ri qd inmatrimoĩo fc̃m eẽt. f
et sidetiore loco dos nõ eẽt n¬
chilomiñ eo pacto ad misso. si
det̾iora p̾dia facẽt. eo eo etiam
nõie dotis eũ actioẽ teneri.¬
Titius mulieris nõie dotem
dedit. ⁊ stipłatus ẽ in caum ⁊¬
mortis ⁊ diuortu. diuortior
ħ̾idis eius. redinteg̃uit ma¬
trimoium. q̃situm ẽ. an exsti¬
pulatu dotẽ pete̾ possit. R. he¬
redem titu si ꝯsensifsut ea q̃¬
titas q̃ exstipulatu ꝯsea potu¬
erat dotis recõtiliato matrinx¬
nio fiẽt. posse pacri exceptioẽ
sumoueri. ¶ Mulier de dote
quã dedit. pacra ẽ. ut si ĩ matri¬
mõio decessiss. fr̃i eius rectĩe¬
tur. isq in eum caum stipłat

Expanded text:
um.Cum maritus, qui aestimata praedia in dotem acceperat, manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceret: quaesitum est, an secundum priores dotales tabulas praedia aestimapactum de quo quaereretur impediri, quod in matrimonio factum esset, si deteriore loco dos non esset: nihilo minus eo pacto admisso, si deteriora praedia faceret, eo etiam nomine dotis eum actione teneri.Titius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio heredis eius redintegrauit matrimonium: quaesitum est, an ex stipulatu dotem petere possit. respondi heredem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoueri.Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur isque in eum casum sti
Abbreviated transcription (Latin):
ala fructũ dotis. ab hõẽrib
matrimõn separet. qd̃qr in¬
dignissimu ẽ inducat nõha¬
buiss dotẽ estimetur. quore¬
scripto hoc effectum ẽ. ut siq¬
dem unuio patre decesẜit fi¬
lia: an sine culpa sua diu̾te¬
rit om̃imo dos petinõ põfsit.
moĩo filia dos ap̃uirum rena¬
neret.puto pactũ ẜuadum e¬
ciam silibi nõ int̾ueniant.¬
De pactis ꝯuẽtis que añ nuy¬
tias uł post nuptias int̃poni
solent. alia ad uolũtatem ꝑ¬
tinẽt ut mulier dote ꝓmissa
se alat.⁊ donec nupta sit dos
ab ea nõ petatur. aut c̾tam sũ¬
mam uiro pĩet. ⁊ abeo alatũ.
et his similia. Alia adius ꝑ¬
tinẽt ueluti qñ dos pet̾atur.
quẽ admodũ rectiatur in qb¬

Expanded text:
fructum dotis ab oneribus matrimonii separet quodque indignissimum est, inducat ut non habuisse dotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem uiuo patre decesserit filia aut sine culpa sua diuorterit, omnimodo dos peti non possit, monio filia dos apud uirum remaneret, puto pactum seruandum, etiamsi liberi non interueniant.Ex pactis conventis, quae ante nuptias vel post nuptias interponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, veluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in q
Abbreviated transcription (Latin):
tris inmatrimoio sine libis
filia decessiss. ut dimidiados
midiã frĩ mulieris restituẽt᷑.
eaq cciam instipulatioẽmd̾¬
ducta erãt. mortuo maixello

Expanded text:
tris in matrimonio sine liberis filia decessisset, ut dimidia dos midia fratri mulieris restitueretur: eaque etiam in stipulationem deducta er
Abbreviated transcription (Latin):
causa abuxore sua acccꝑat.
ut̾q cos ꝯuenerat ut merce¬
des eius fundi. uir uxorian¬
nͣuinõie daret. dem̃ eum fũ¬
dum uir matri mulieris cer¬
tapesione colẽdum locauerat
mine darẽtur cum futum sit.
ut quodã mõ donarioẽs inter
uirum ⁊ uxorẽ ꝯfirm̃tur. Nã

Expanded text:
causa ab uxore sua acceperat interque eos conuenerat, ut mercedes eius fundi uir uxori annui nomine daret: deinde eum fundum uir matri mulieris certa pensione colendum locauerat mine darentur', cum futurum sit, ut quodammodo donationes inter uirum et uxorem confirmentur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Epheñ. liud ẽ si pat̾ ꝓfili¬
a dotem ꝓmisit. ut anua. bi¬
ma.trima. q̃ drima. ꝗnto ãno
dos ase regletur. ⁊ ꝯueit ut hi¬
dem dieb dos soluto mat̾mo¬
no rectiẽtur hoc eñi pactum
ita ualet. si patri filia hrs ex¬
titiss. ⁊ int̾uenente ea paenã
conuetum fuĩt.
Aul. ¶bres quoq doãtas.
uł ammotas uł impẽsas fcã.
tuc fc̃a pactio ualebit .i. post
diuortiũ. ¶ Giex̃neus de
suo daturus sit dotem. ꝗcqd
uult pacisci. eciã ignorãte ni¬
muliere. sic̃ ⁊ stipular põt. le¬
gem cm̃i sue rei dicit. postq̃ uõ
dedit p̾acisci ꝯsentiẽte muliere
liere neue apatre dos petatũ.
hrs nõ hẽbit exceptioẽm.S
si ꝯuemit ne manẽte mat̾mo¬
nio uruo patre petat᷑. morru¬
opatre statim exigitur. ⁊ siñ
petieĩt mantus tenebit᷑ huiꝰ
culpe nõie sidos exigi potuc¬
rit. nisi forte añ direp̾tum sit.¬

Expanded text:
um.Aliud est, si pater pro filia dotem promisit, ut annua bima trima quadrima quinto anno dos a se redderetur, et conuenit, ut isdem diebus dos soluto matrimonio redderetur: hoc enim pactum ita ualet, si patri filia heres exstitisset et interueniente ea pactum conuentum fuerit.um.Ob res quoque donatas uel amotas uel impensas factas tunc facta pactio ualebit, id est post diuortium.Si extraneus de suo daturus sit dotem, quidquid uult pacisci et ignorante muliere, sicut et stipulari potest: legem enim suae rei dicit: postquam uero dederit, pacisci consentiente muliere liere neue a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exigitur, et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante diremptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
midia dotis a se petatur. ⁊ pe¬
nã stiplãta sit. mela ait altu¬
tro eam ꝯtẽptam ẽẽ oꝑtere. uł
exceptioẽ pacti. ⁊ acceptam fa¬
cere pene obligatioẽm. ul siex
stipulatu agat denegãdam
ei exceptioẽm. ¶ Si fundo
estimato indotẽ dato. pacta
sit mulier. ut q̃nto plurisue¬
ruerit id ĩ dote sit. mela ait.
possit. ut siminoris uẽĩerit.
ip̃a debeat.si pacta sit mulier.
ut siue płis siue minoris fũ¬
dus estimatus uẽĩerit. p̃cru
quãto res ueĩerit indote sit. ⁊¬
stan co pacto opter. S⁊ sicul¬
pa mariti minoris uelerit ⁊
id ip̃m mulierẽ ꝯsequi.ꝰ

Expanded text:
tatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: vel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, vel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris venierit, id in dote sit, Mela ait snvenire possit, ut, si minoris venierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut sive pluris sive minoris fundus aestimatus venierit, pretium quanto res venierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris venierit, et id ipsum mulierem consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitẽ anniculũ filiũ hũifs
dos ad uirũ ꝑtinẽt. Quodsi
uniẽte matre filius obisẜ̃.⁊
uit dotis portioẽm uxore in
matrimoio defue̾ta retineret.
Mulier naufragio cũ. mnni¬
culo filio put. quia uerisimi¬
le uidebatur ante matr̃e in¬
fantem pisse. uirũ ꝑtem do¬

Expanded text:
stitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem fundũ indotem dedit
mulier. ita ut maĩtus fructꝰ
usus .F. in hoc tͣditus ẽ nõ u̾
fundus. ul fructus fieret do¬
talis. s ut fruerus ꝑcipiet do¬
tis futuros. cogẽdum de dote
actiõe fructus rectie. Enũt i¬
gitur indote fructus.⁊ frue¬
tur iste uẜis que ex frutibus
collectis. ⁊ insortẽ redlactis
ꝑcipi possũt. Ego utrobiq ã¬
bitror intesse qua ꝯtẽplatioẽ
tis ꝯtẽto manto ea peccia que¬

Expanded text:
dem fundum in dotem dederit mulier ita, ut maritus fructususus fructus in hoc traditus est, non ut fundus uel fructus fieret dotalis, sed ut fructus perciperet dotis futuros, cogendum de dote actione fructus reddere. erunt igitur in dote fructus et fruetur iste usuris, quae ex fructibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione tis contento marito ea pecunia qu
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗs tabulas testam̃¬
ti apo se depõitas. post mor¬
tem testatoris deleuit. uł ali¬
o m̃o cõruꝑit. beres seriptus
habebit aduisus eũ actoẽm d̾
dolo. s̃ his quib legata dã¬
derit. muicem de dolo nõ agẽt
dum ẽ. ut nõ nascatur aduer¬
sus dictũ ꝓmissumue actio
stolam quasi atitio muti a
creditori suo effecit. ut ip̃e l¬
beretur. kac epła creditor de¬
ceptus aꝗli ana stipulatioẽ
et acceptilatõe lih̾auit debi¬
torem. postea epistola tͥalsa

Expanded text:
is tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris deleuit uel alio modo corruperit, heres scriptus habebit aduersus eum actionem de dolo. sed et his, quibus legata dacerint, inuicem de dolo non agent.dum est, ut non nascatur aduersus dictum promissumue actio,stulam quasi a Titio mitti creditori suo effecit, ut ipse liberetur: hac epistula creditor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptilatione liberauit debitorem: postea epistula falsa
Abbreviated transcription (Latin):
leris de ea re qua nõ posside¬
bas. ĩ hoc ut alius usucãpi¬
at. ⁊ iudicatũ solu satisde¬
deris quamis absolutus si
de dolo .m. tam̃e teneb̾is et

Expanded text:
leris de ea re quam non possidebas in hoc ut alius usucapiat, et iudicatum solvi satisdederis: quamvis absolutus sis, de dolo malo tamen teneberis: et
Abbreviated transcription (Latin):
Rem q̃ndam uenalẽ
possessor habebat. litem pro¬
prietatis adu̾sarius moue
cepit. ⁊ postea q̃ oportunita¬
dan potuit ꝑem̃t. destitit. ⁊¬
placint possessori hoc noĩe
actoẽm infactũ cũ su̾a indẽp¬
nitate competere.

Expanded text:
Rei, quam uenalem possessor habebat, litem proprietatis aduersarius mouere coepit et posteaquam oportunitadari potuit, peremit, destitit: placuit possessori hoc nomine actionem in factum cum sua indemnitate competere.
Abbreviated transcription (Latin):
dita satis datũ nõ fiñt. ꝓ¬
culus. ait. posse hrdem rẽ
uendicare. ⁊ si obiciaturex¬
ceptio de re usus. f nõie t̃¬
dita replicãdum ait. que
pulatio aici pot̾it. ¶ Eñ
usus. f. peccĩe legatus eẽt.
exprimi debẽt hũ duo ca¬
sus instipulatioẽ cũ mon¬
ers aut capite minutus

Expanded text:
dita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae pulatio condici poterit.Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris,
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Hie stipulatioĩ do¬
lum malũ abeẽ ab futuꝵ¬
sit doli mali m̃tio xepta.
om̃ium dolũ ꝯprebẽcdere
uidetur successorũ ⁊̃ adop¬
tiui patus. S  susã
sine fructu legatus eĩt. ad¬
ẽpta fructus giusa satisda¬
re iibet pixtor hoc meĩto
ut de solo usu nũ eciã ofru¬
ctu caueatur ergo ⁊ sĩfru

Expanded text:
.Huic stipulationi 'dolum ‹m›alum abesse afutursit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere uidetur successorum et adoptiui patris.Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur.Ergo et si fru
Abbreviated transcription (Latin):
siue res modilis sit siuer
soli intponi debet. ¶Iliro
sciẽcum ẽ at sideiconimis¬
sa eciã aptari eam debe pla¬
ne ⁊ siexmortis cã donati¬
one usus. f ꝯstituatur. e¬
xemplo legator debebit.⁊¬
pec cantio pp̃iri F ⁊ si era¬

Expanded text:
sive mobilis res sit sive soli, interponi debet. Illud sciendum est ad fideicommissa etiam aptari eam debere. plane et si ex mortis causa donatione usus fructus constituatur, exemplo legatorum debebit haec cautio p
Abbreviated transcription (Latin):
ex appellatõe dictam. aliũ ĩ
in tegrũ restitoem tribuere.
nisi solũm pr̃icipem. ¶So
si ab imꝑatore index delega¬
tꝰ cognoseat restitutõ ab a¬
lio nisi a pr̃icipe. qui iudi¬
cem destinauit nõ fiet.
Non solum aũt miori¬

Expanded text:
ex appellatione dictam alium in integrum restitutionem tribuere nisi solum principem. Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet. Non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
lium diuusseuerus ⁊ impr.
antonin᷑. nõ auliert̃ incol¬
lorte restitui desi dantero.
adu̾sus fratrẽ post speciem ĩ
mo seuero contra res bis ⁊¬
iudieãt᷑as mintegr̃ restitu

Expanded text:
lium diuus Seuerus et imperator Antoninus non audierunt incolorate restitui desiderantem aduersus fratrem post speciem in t Percennio Seuero contra res bis iudicatas in integrum restitui
Abbreviated transcription (Latin):
ditioẽm aminore fcãm. si
qd legatis ex spesum ẽ uł p̃¬
tĩa eoꝵ qui ad lib̾tatem ⁊¬
dictõe eius puesserũt. ami¬
nore refundenda nõ sunt.
minor restituit᷑ꝰ deũdam
hrditat̾e q̃ an gesta erãt ꝑ
curatorẽ bonoꝵ decreto pre

Expanded text:
ditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, uel pretia eorum qui ad libertatem aditione eius peruenerunt, a minore refundenda non sunt. minor restituitur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant per curator
Abbreviated transcription (Latin):
demq tutõe aetce pupillus
captus ꝓbari põssit curato¬
rem postea eidatũ noĩe ip¬
sius mĩtegrum restitutio¬
nem postulare nõ ꝓhibeĩ.
Ex causa curatois ꝯdẽpya¬
ta pupilla. adu̾sus unu ca¬
put snĩe restitui uolebat.
et quia indetur mcet̾is liti
spetieb releuata fuisse. ac
totam debe litem restaura
pupilla in integr̃u restitui
desidabat. cetis spẽb nõ co¬
heret. mehil ꝓpomi. cur ato¬
ta snĩa recedi actor postulã
patis presẽte uł ad cont̃¬
de eudeato. an ea restitutio
rib inintegñi restitutõis d̾¬
cretum interpõitum ꝓpoã¬
tur. minime id creditoĩb
preiudicasse.

Expanded text:
demque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomine ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi. Ex causa curationis condemnata pupilla aduersus unum caput sententiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, acttotam debere litem restaurarpupilla in integrum restitui desiderat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postulanspaternis praesente uel ad ›de euocato, an ea restitutio ribus in integrum restitutionis decretum interpositum proponatur, minime id creditoribus praeiudicasse.
Abbreviated transcription (Latin):
administratoẽm. qui pperͣi
eẽt apretore excusatus.Bor¬
endum̃ est aũt. nõ passiin
minorib subuẽm s causa
cognita si capti ẽẽ ꝓpb̃ãtur
Ice nõ restituetur qui so¬
brie rem suam admistin.
occasioẽ dãpni nõ inꝯsulte
accidẽtis ⁊ fato uelit resti¬
tui neq eñi euẽtus dãpni
restitutõem indulget. s inꝯ¬
sulta facilitas.⁊ ita ⁊ põp.¬
apud iuł. notat. si minor
sibi fuum necessariũ cõpa¬
uit mox decesẜit nõ debere
cum restitm neq eñi captũ
est em̃do sibi rem ꝑ neccesa¬
riam licet mortalem. ¶S
locupleti heres exstit̾it. ⁊ su¬
bitohroitas lapsa. sit.puta
predia fuerũt. qui chasma¬
te perierũt insule exuste¬

Expanded text:
em, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. et ita et Pompapud Iulianum notat, si minor sibi seruum necessarium comparauerit, mox decesserit, non debere eum restitui: neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exust
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum suũ qui płis . quã in
testam̃to eilegatũ sit. ma¬
numitt̾e rogatus fuĩt ⁊ le¬
gatum. accepit. no cogẽdũ
lib̃m sit nõ acciꝑe sinolu¬
erĩt manumitt̾e sie huic
redẽti legatũ. neccessitas

Expanded text:
uum suum, qui pluris, quam in testamento ei legatum sit, manumittere rogatus fuerit et legatum acceperit, non cogendum liberum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas