comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumen ueritatis scitis. scitis autemdico non per
fidem sed peramorem. scitis dico non excredali¬
tate sed exoperatione: Namis demipse qui haec
lo quitur iohannes euangelista testatur dicens
Qui dicitse nosse dm̃ & mandata eius non custo¬
dit mendax est. unde & hoc in loco dñs protinus
subdit. sicut nouit mepater & ego agnoscopa¬
trem & animam meam pono proouibus meis.
Acsi a pertedicat. In hoc constat quia & cognosco
patrem & cognoscor a patre quia animammeã
pono pro ouibus meis. Idest ea caritate. qua pro
ouibus morior quantum patrem diligam
ostendo : Quia uero non solum iudeam sed
etiam gentilitatem redimere uenerat adiun¬
git. &lias oueshabeo quae non sunt exhoc ouili¬
& illas oportetme adducere &uocem meam
audiant & fiat unum ouile & unus pastor:
Nedemptionem nostram qui exgentili populo
uenimus dñs aspexerat cumse adducere & ali¬
as oues dicebat hoc cotidie fieri fr̃s aspicitis

Expanded text:
lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oveset illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram, qui ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis,
Abbreviated transcription (Latin):
mox subiungitur. Mercennarius aũt fugit
qui a mercennarius est & non pertinet ad eum
de ouibus: Sola ergo causa est ut mercenna¬
rius fugiat qui a mercennarius est. Acsi a perte
stare in periculo ouium non potest
qui ineo quod ouibus prae est non oues diligit
sed lucrum terrenum quaerit: Dum enim
honorem amplectitur dum tem poralibus cõ¬
modis laetatur opponerese contra periculum
trepidat ne hoc quod diligit amittat: Sed quia
redenitor noster culpas ficti pastoris in notuit
iterum formam cui debeamus inprimi osten¬
dit dicens ego sumpastor bonus atq subiun¬
git & cognoscomeas hoc est diligo & cognos¬
cunt me meae. acsi patenterdicat diligentes
obsequuntur: Qui enim ueritatem non diligit
adhuc minime cognouit: Quia ergo audistis
fr̃s Rm̃i periculum nostrum pensate in uerbis
dominicis etiam periculum uestrum. Videtesi
oues eius estis uidetesieum agnoscitis uidetesi

Expanded text:
mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola enim causa est ut mercenarius fugiat quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oves meas, hoc est diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistis, fratres charissimi, periculum nostrum, pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si
Abbreviated transcription (Latin):
fugit: Sed est alius lupus quisine cessatione co¬
tidie non corpora sedmentes dilaniat. ma¬
lignus uidelicet spiritus qui caulas fidelium
insidians circuit & mortes animarum quȩrit
De quolupo moxsubditur & lupus rapit & di¬
spergit oues. Lupus uenit & mercennarius
fugit quia malignus spiritus mentes fideliũ
intemptatione dilaniat &is quilo cumpasto¬
ris tenet curam sollicitudinis non habet
animae pereunt & ipse de terrenis commo¬
dis letatur: Lupus rapit & dispergit oues. cũ
alium ad luxoriam pertrahit aliumad aua¬
ritiam accendit Alium insuperbiam erigit
alium per iracundiam diuidit. hunc in uidia
stimulat illum fallacia supplantat: Quasi
ergo lupus gregem dissipat cum fidelium
populum diabolus pertem tationes nec at:
Sed contraha et mercennarius nullorelo accendit
nullo feruore dilectionis excitȩtur. Qui adũ
sola exteriora commoda requirit interiora
gregis damna negli genter patitur. Vnde &

Expanded text:
fugit. 3. Sed est alius lupus qui sine cessatione quofugit. 3. Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circuit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves cum alium ad luxuriam pertrahit, alium ad avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ens indicat quo quisq animo supergregis
custodiam stabat : Lupus & enim super oues
uenit cum quilibet in iustus & raptor fideles
quosq: atq humiles opprimit: Sed is qui
pastor esse uidebatur & non erat relinquit
oues & fugit quia dum sibi ab eo periculum
metuit resistere eius in iustitiae non prae¬
sumit : Fugit autem non mutando locum
sed subtrahendo solacium: fugit quia in ius¬
titiam uidit & tacuit: Fugit quise subsilen¬
tio abscondit Quibus bene perprophetam
dicitur non ascendistis ex aduerso neq op¬
posuistis murum prodomois rahel utstare¬
tis in proelio indie dñi : Ex aduerso quippe
ascendere est quibus libet potestatibus praue
agentibus rationis libera uoce contraire.
& indie dñi pro domo is rahel in proeliostamus
Ac murumopponimus si fideles in nocentes
contra peruersorum iniustitiam exiustitia e
auccoritate uindicamus: Quod quia mercenna¬
rius non facit cum uenientem lupum uiderit

Expanded text:
ens indicat quo quisque animo super gregis ens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit,
Abbreviated transcription (Latin):
nulli qui dumplus terrenam substantiam quam
oues diligunt himeritono p᷑astoris perdunt:
Dequibus protinus subditur. Mercennarius aũt
& quinon est pastor cuius non sunt oues propriȩ:
uidet lupum uenientem & dimittitoues & fugit
non pastor sed mercennarius uocatur qui a non
pro amore intimo o ues dñicas sed ad tempo¬
rales mercedes pascit: Mercennarius quippe
est quilocum quidem pastoris tenet sed lucra¬
Terrenis commodis
inhiat honore praelationis gaudet tempo¬
ralibus lucris pascitur impensa sibi ab homi¬
nibus reuerentia laetatur: Istae sunt & enĩ
mercedes mercennarii ut proeo ipso quod in
regimine laborat hic quod quaerit inueniat
& abhereditate gregis in posterum alienus ex¬
istat: Utrum uero pastorsit an mercennariui
cognosciueraciter non potest si occasio necessi¬
tatis de est: Tranquillitatis enim tempore ple¬
rumq ad gregis custodiam sicut uerus pastor
sic etiam mercennarius stat: Sed lupus ueni¬

Expanded text:
nulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam nulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae videt lupum venientem, et dimittit oves et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucraterrenis commodis  honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veni
Abbreviated transcription (Latin):
angelica eruditionem uestram audistis ex¬
Ecce enim is quinon ex accidentidono sed essen¬
tiali terbonus est dicit. ego sumpastorbonus
atq eius dembonitatis formam quam nos imite¬
mur adiungit dicens. bonus pastor animam
suam ponit proouibus suis: Fecit quod monuit
ostendit quodiussit: Bonus pastor proouibus
suis animam posuit ut insacramento nostro
corpus suum & sanguinem uerteret & ouesquas
redemerat carnis suae alimento saciaret :
O stensa nobis est de contemptu mortis uia qũ.
sequamur ad posita forma cui imprimamur
prius nobis est exteriora nostra misericorditer
ouibus eius impendere. Postremum uero si ne¬
cesse sit etiam mortem nostram pro eisdem oui¬
bus ministrare: A primo autem hoc minimo
peruenitur ad postremum maius: Sed cum in¬
comparabiliter longesit anima quauiuimus
aterrena substantia quam exterius possidemus
qui nondat pro ouibus substantiam suam quando
prohis daturus est animam suam: & sunt non¬

Expanded text:
angelica eruditionem vestram, audistis Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt non
Abbreviated transcription (Latin):
runt. O quanta & qualia de praesentis uitat
prouisione cogitabant sed subripientemor¬
tis articulo repente in his quae praeuiderenole¬
bant inuenti sunt: & cuncta simul temporalia
quȩ tractata quasi stabiliter tenere uidebantur
amiserunt : Siergo trans acta multitudo gene¬
ris humani pernatiuitatem uiruit in carne
permortem aruit inpuluere: uidelicet fenũ
fuit: Quia igitur momentis suis horae fugiunt
antur. Audite quid sapiens salo mondicat
Quod cumq. potest manus tua facere instanter
operare quia nec opus nec ratio nec scientia
nec sapientia erunt apud inferos quotu pro¬
peras: Quia ergo &uenturae mortis tempus
ignoramus & post mortem operari non possu¬
mus super est ut ante mortem tempora in¬
dulta rapiamus: Sic enim sic mors ipsa cum
uenerit uincitur si prius quam ueniat semper

Expanded text:
runt? O quanta et qualia de praesentis vitae runt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt,antur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec scientia, nec ratio, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincetur, si priusquam veniat semper
Abbreviated transcription (Latin):
cis qui occulte animam rapit praecauens: ei peni¬
tendo occurreret ne in penitens periret: Ho¬
ram uero ultimam dñs noster idcirco nobis
uoluit esse in cognitam ut semperpossit essesus
pecta. ut dum illam praeuidere non possumus
ad illã sine intermissione prae paremur : Pro¬
inde fr̃s mei in condicione mortalitatis uestrae
mentis oculos figite uenienti uos iudici per
flecus cotidie & lamenta praeparate. Cũ certa
mors maneat omnibus nolite de temporalis
uitae prouidentia incerta ceiicare: Terrenarũ
rerum uos cura non ad grauet : Quantis libet
enim auri& argenti molibus circum decur.
quibus libet preciosis uestibus induatur caro
quid est aliud quamcaro. Nolite ergo attendere¬
quid habetis sed quid estis: Uultis udire quid
estis propheta indicat dicens u trefenum
est populus : Si enim foenum pobulus non est
ubi sunt illiquiea quae hodie colimus uobiscũ
trans acto annobeatifelicis nataliia celebraue¬

Expanded text:
cis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incpecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim argenti et auri molibus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attenderequid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat dicens: Vere fenum est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebrave
Abbreviated transcription (Latin):
stricte iudicare : Hinc per quendam sapien¬
tem dicitur. altissimus est enim patiens
redditor: Patiens enim redditor dicitur
quia peccata hominum & patitur & reddit :
Nam quos diu ut conuertantur tolerat. non
conuersos durius damnat : Ad excutiendam
uero mentis nostrae desidiam etiam exteri¬
ora damna persimilitudinem ad medium
deducuntur ut perhaec animus adsuam
custodiam suscitetur. Namdicitur. Hoc aũt
scitote quia sisciret pater familias quahora
fur ueniret uigilaret utiq & nonsineret
perfodi domum suam: Ex qua praemissa
similitudine etiam exhortatio sub inferturi
cum dicitur &uos estote parati quia quahora
non putatis filius hominis uenit: Nesciente
enimpatre familias. furdomum perfodit.
quiadum a sui custodia sp̃s dormit in ꝓuisamors
ueniens carnis nostrae habitaculum inrumpit:
&cum quem dñs domus in uenerit dormient̃ẽ necat
quia cum uentura damna spiritus minime prȩ¬

Expanded text:
stricte judicare. Hinc per quemdam sapienstricte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiens redditor Eccli, V, 4. Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sinerperfodi domum suam. Ex qua praemissa similitudine etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis venit. Nesciente etenim patrefamilias, furdomum perfodit: quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens, carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem Dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime prae
Abbreviated transcription (Latin):
giliae remedia non amittat: Ut quuiniuuen¬
tute aduias uitae non uigilat saltiminsenec¬
tute resipiscat: Pensate fr̃s Rm̃i quia conclu¬
sit dipietas duritiam nostram. Non estiam
quid homo excusationis inueniat ds̃ dispi¬
citur & expectat contemnise uidet & reuocat¬
in iuriam de contemtu suo suscipit & tamen
quandoq: reuertentibus etiam premia pronit¬
tit: Sed nemohanc eius longanimitate negli¬
gat quia tanto districti orem iustitiam iniu¬
dicio exiget quanto longiorem patientiam
ante iudicium praerogauit. hinc & enimpau¬
lus dicit ignoras qm̃benignit᷑ dĩ ad peniten¬
tiam te adducit: secundum duritiam tuam
&cor inpenitens thesaurizas tibi iram indie
irae & reuelationis iusti iudiciidĩ. hinc psal¬
mista ait đs iud ex iustus fortis & longanimis
Dicturus quippe longanimem praemisitiustũ
ut quem uides peccata de linquentium diupa¬
tienter ferre scias hunc quandoq: etiam di¬

Expanded text:
giliae remedia non amittat, ut qui in juvengiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocatinjuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque di
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ueniens informa serui omnibus appa¬
ret quia scriptum est uidebunt inquem trans¬
fixerunt: Sed reprobi insupplicium corruunt
iusti adclaritatis eius gloriam pertrahuntur
sicut scriptum est: Follatur impius neuideat
gloriam dĩ : Sed quid si serui in prima uigilia
negligentes existunt: prima quippeuigilia
primae actatis custodia est sed neq sic đispe¬
randum est & abono opere cessandum: Nam
longanimitatis suae patientiam insinuans dñs
subdit: &si uenerit in secunda uigilia & si inter¬
tia uigilia uenerit & ita in uenerit beati sunt
serui illi : Prima quippeuigilia primȩuum tẽ¬
pus est idest ꝑueritia: Secunda aduliscentia
tua: Tertia autem senectus accipitur: Qui
ergo uigilare in prima uigilia noluit custo¬
diat uel secundam. ut qui conuerti a prauit a¬
tibus suis inꝑueritia neglexerit. aduias uitȩ
saltim intempore iuuentutis euigilet. & qui
uigilare insecunda uigilia noluit tertiae ui¬

Expanded text:
quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus appaquippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vi
Abbreviated transcription (Latin):
tis oculos a pertos tenet. uigilat qui seruat ope¬
rando quod credit: Uigilatꝰ qui ase torporis &
negligentia etenebras repellit. hinc & enimpau¬
lus dicit euigilate iusti & nolite peccare : Hinc
audiamus: Amendicouobis quod praecinget
se & faciet illos discumbere &transi ens ministra¬
bit illis: Precinget se idest adretributionẽ prae¬
parat. faciet illos discumbere idest inae terna quiete
refouere : Discũbere quippe nostrũ in regno qui¬
escere est. underursum dñs dicit. uenient &re¬
caelorum: Transiens autem dñs ministrat. quia
lucis suae inlustratione nos saciat: Transi reuero
dictum est cum de iudicio ad regnum redit: Uel
certe dñs nobis postiudicium transit quia abhu¬
manitatis forma indiuinitatis suae contempla¬
tionem nos eleuat: & transire eius est incla¬
ritatis suae speculationem nos ducere cũ eum
quẽ inhumanitate in iudicio cernimus etiam in
diuinitate post iudicium uidemus: Ad iudiciũ

Expanded text:
tis oculos apertos tenet, vigilat qui servat opetis oculos apertos tenet, vigilat qui servat operando quod credit, vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc s exhibeat audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et reJacob . Transiens autemiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
uertatur anuptiis: Adnuptias quippedñs
abiit quia resurgens amortuis ascendens in
caelum supernam sibi angelorum multitudi¬
nem nouus homo copulauit: Qui tunc reuer¬
titur cum nobis iamper iudicium manifesta¬
tur: Bene autem deseruis ex pectantibus
subditur. ut cum uenerit & pulsauerit. con¬
festim a periant ei : Uenit quippe dñs cum
adiudicium properat. pulsat uero cumiam
peraegritudinis molestias esse mortem ui¬
cinam designat: Cui confestim a perimus
si hunc cum amore suscipimus: Aperire enĩ
iudicipulsanti non uult qui exire de corpore
trepidat &uidere eum quem contemsis se se
meminit iudicemformidat: Quiaũt desua spe
&operatione securus est pulsanti confestim
aperit quia laetus iudicemsustinet &cũ tempus
propinquae mortis agnouerit degloria retri¬
butionis hila rescit: Unde & protinus subditur:
Beati serui illi quos cum uenerit dñs inuenerit uigi¬
lantes: Uigilat qui ad aspectũ ueriluminis men¬

Expanded text:
vertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus vertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confeaperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis men
Abbreviated transcription (Latin):
bona & glorificent patre ur̃m qui in caelis est:
Duo aut sunt quaeiubent᷑ & lũbos restringere & lu¬
cernas tenere: Ut & munditia sit castitatis in
corpore & lumen ueritatis in operatione :
Redemtori & enim nostro unumsine altero
placere non potest. sicut᷑ is quibona agit adhuc
luxoriae inquinamenta non deserit. Aut is qui
castidate praeminet nec dumse perbona opera
exercet: Nec castitas ergo magna est sine bono
opere nec opus bonum est aliquod sine castitate :
Sed & siutrumq agitur restat ut quis quis ille
est spe adsupernam patriam tendat: nequa¬
quam se auiciis promundihuius honestate con¬
tineat qui &si quaedambona aliquando pro
honestate inchoat. in eius tamen intentione
non debet permanere : Nec perbona opera prȩ¬
sentis mundi gloriam quaerere sed totam
spem in redemptoris sui aduentu constituat.
Vnde & protinus subditur & uos similes homi¬
nibus expectantibus dñm suum quando re¬

Expanded text:
bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando re
Abbreviated transcription (Latin):
uobis est lectio recitata sedne aliquibus ipsa
eius planities alta fortasse uideatur eã sub
breuitate transcurrimus quatenus eius ex¬
positio ita nescientibus fiat cognita ut tamen
scientibus non sit onerosa: Quia uiris luxð¬
ria inlumbissit feminis inumbilico testatur
dñs qui dediabolo adbeatum iobloquitur di¬
cens: uirtus eius in lumbis eius & fortitudo
illius inumbilico uentris eius: A principali
igitur sexu lumborum nomine luxoriade
signatur : Cum dñs dicit sint lumbi uestri
praecincti: Lumbos enim praecingimus cũ
carnis luxdriam per continentiam co arta¬
mus: Sed quia minus est mala non agere
nisi etiam studeat quisq: & bonis operibus in¬
sudare protinus additur & lucernae arden¬
tes inmanibus uestris : Lucernas quippe ar¬
dentes in manibus tenemus cum perbona opera
proximis nostris lucis exempla monstramus¬
uiii.iD equibus profecto operibus dñs dicit. luceatlux
uestra coram hominibus ut uideant opera ũra

Expanded text:
vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum Job loquitur, dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra
Abbreviated transcription (Latin):
cata nostra praecerita inbaptis matis per¬
ceptione donatasunt. & tamen postbap¬
tis ma multa commisimus sed lauariiterũ
baptis matis aqua non possumus: Quia ergo
& post baptisma inquinauimus uitam bap¬
tizemus lacrimis conscientiam quatenus
regionem nostram peruiam aliam repecen¬
tes quiex ea bonis delectati discessimus. ad
eam malis amaricati redeames

Expanded text:
cata nostra praeterita in baptismatis percata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
mus ante oculos cordis hinc culpas operis
illinciudicium extremae districtionis:
Pensemus quam districtus iudex ueniat
qui iudicium minatur &latet: Terrores
peccatoribus intentat &tamen sustinet :
&idcirco uenire citius differt ut minus in¬
ueniat quos condemnet : Puniamus fletibus
culpas & cum psalmistae uoce praeueniamus
faciem eius in confessione uoluptatum: Vos
ergo fallacia nulla decipiat nulla uana lȩ¬
titia seducat in proximonamq: est iudex qui
dixit. ue uobis qui ridetis nunc quialuge¬
bitis & flebitis : Hinc enim salo monait:
risus dolore miscebitur & extremagaudii
luctus occupat: Hinc iterum dicit risum de¬
putaui errorem & gaudium dixi quare
frustra deciperis. Hinc rursus ait. Cor sapi¬
entium ubi tristitia est & corstultorum
ubi laetitia: Pertimes camus igitur prae¬
cepta dĩ sicelebramus ueracitersollemni¬
tatem dĩ: Cratumnamq est dõ sacrificium
afflictio contrapeccatum. Psalmista teste

Expanded text:
mus ante oculos cordis hinc culpas operis, mus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus ineniat quos condemnet. Puniamus fletibus  cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testan
Abbreviated transcription (Latin):
ta instercore suo: Iumenta quippe inster¬
core suo putrescere est carnales homines
infoetore luxoriae uitam finire: Mrrr̃a
ergo dõ offerimus quando hoc mortalecorpus
aluxoriae putredine per condimentum conti¬
nentiae custodimus : Magnum uero nobis
aliquid magi innuunt quod in regionẽ suam
peruiam aliam reuertuntur : In eonamq
quod ad moniti faciunt nobis profecto insi¬
nuant quid faciamus: Negio quippe nr̃a
paradisus est: Ad quam ihũ cognito redire ꝑ
uiam qua uenimus prohibemur: A regione
& enim nostra superbiendo in oboediendo
uisibilia sequendo cibum uetitum gustando
discessimus sed ad eam necesse est utflendo
oboediendo uisibilia contemnendo atq. ap¬
pecitum carnis refrenando redeamus : Ergo
peraliam uiam ad regionem nostram regre¬
diamur qm̃ qui a para disigaudio perde¬
lectamenta discessimus. ad hoc perlamenta
reuocamur: Unde necesse est fr̃s carissimi
ut semperpauidi semperq suspecti pona¬

Expanded text:
ta in stercore suo . Jumenta quippe in sterta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut semper pavidi semperque suspecti pona
Abbreviated transcription (Latin):
thes aurus desiderabilis requi escit inore sapi¬
entis: Thure autem quoddõ incenditur uir¬
tus orationis exprimitur psalmista attestan¬
te qui dixit dirigatur oratio mea sicut incen¬
sum in conspectutuo: Per mrrram uero
carnis nostrae mortificatio figuratur : Vnde
sca ecclesia desuis operariis usq ad mortem
prođdo certantibus dicit: Manus meae di¬
stilla uerunt mnyrram : Nato ergo regiaurũ
offerimus si in conspectu illius claritate
supernae sapientiae resplendemus : Thus
offerimus si cogitationes carnis perscã ora¬
tionum studia in ara cordis incendimus ut
suaue aliquid dõ perca eleste desiderium re¬
dolere ualeamus:Mrrram offerimus si
carnis uicia per abstinentiam mortificamus
ermsrramnamq: ut diximus agitur ne
mortua caro putre fiat: Mortuam uero
carnem putrescere est hoc mortale corpus
fluxui luxoriae deseruire: sicut dequib: dã
perprophetam dicitur. Computruert̃ iumen¬

Expanded text:
Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapiThesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumen
Abbreviated transcription (Latin):
mysticis muneribus praedicant. Auro rege
thure dm̃ mirra mortalem: Sunt uero non¬
nulli heretici qui hunc dm̃ credunt sed ubiq
regnare nequaquam credunt. hi pro fecto ei
thus offerunt sed offerre etiam aurumno¬
lunt: & sunt non nulli qui hunc regemexisti¬
mant sed dm negant. hiuidelicet ei aurum
offerunt sed offerre chus nolunt: Et sunt non¬
nulli qui hunc & dm̃ & regem fatentur sed
ad sumpsisse carnem mortalem negant. hi
nimirum ei aurum & thus offerunt sed offerre
mrrrã adsumptae mortalitatis nolunt :
Nos itaq nato dño offeramus aurum uthunc
ubiq. regnare fateamur. Offeramus chus ut
credamus quod is qui in tempore apparuit
ds ante tempora extitit: Offeramus mrrrã
ut eum quem credimus insuadiuinitate impas¬
sibilem credamus etiam in nostra fuissecarne
mortalem: Quamuis in auro thure & mrrra
potest & aliud intelligi: Auro namq: sapien¬
tia designatur salomone attestante quiait

Expanded text:
mysticis muneribus praedicant, auro regem, mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
non habet. quis igitur dicat quia nemo illic
instella a quarii nascitur ubi piscator omni¬
modo non habetur: Rursum quos nasci signo
librae adserunt trapezitas futuros dicunt:
& trapezitas multarũ gentiũ prouinti eignorant
ateantur ergo necesse est aut hoc in eis signũ
deesse aut effectum fatale nullo modo habere:
npersarum quoq. francorumq. terra reges
exgenere prodeunt quibus profecto nas¬
centibus quis estimet quanti eisdem momen¬
tis horarum ac temporum exseruili condi¬
tione nascuntur & tamen regũ filii uno
eodemq sidere cum seruis nati ad regnum
proficiunt Cum serui qui secum fuerant ge¬
niti inseruit ute moriantur: Haec de
stella breuiter diximus ne mathematico¬
rum stultitiam indiscus sam praeteris se ui¬
deamur: Magiuero aurum thus &mrrra
offerunt. Aurum quippe regi congruit.
thus uero indi sacrificio ponebatur
mrrra autem mortuorum corpora condi¬
untur: Eumergo magi quẽ adorant etiã

Expanded text:
non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sed stella ad puerum cucurrit. si diciliceat non
stella fatum ꝑueri sed fatum stellae is qui ap¬
Neq. enim propter stellas homo sed stellae
propter hominem factae sunt. & si stella fatũ
hominis dicitur ipsis suis ministeriis subesse
homo perhibetur: Certe cumia cob deutero
egrediens prioris fratris plantam teneret
manu prior perfecte ne quaquam egredipo¬
tuit nisi & subsequens inchoasset: &tamen
cum uno tempore eodemq momento utrũq
mater funderet. Non una utriusq: uitae ae¬
qualitas fuit: Sed ad haec solent mathema¬
tici respondere qui auirtus constellationis
inictu pungentis est: Quibus ediuerso nos
dicimus quia magna est mora natiuitatis:
Siigitur in ictupuncti constellatio permuta¬
tur. Necesse iamerit ut totdicant fata
quot sunt membranascentium : Faterietiã
mathem aticisolent quod quisq signo aquarii
nascitur inhac uita piscatoris ministerio
sortiatur. Piscatores uero ut fertur getulia

Expanded text:
sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apNeque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia
Abbreviated transcription (Latin):
priuaretur. renunciari sibi ubi puer inueni¬
retur postulat. Ad orari uelle sesimulat ut
quasi hunc si inuenire possit extingat: Ded
quanta est malitia humana contra consilium
diuinitatis scriptum quippeest non estsapi¬
entia Non est prudentia non est consilium
contradm: Namea quae apparuit magis
stella perducit. Natum reperiunt munera
deculerunt &neredire adherodem debeant
in somnis admonentur: Sicq fit ut ihm que
quaerit herodes inuenire non possit cuius
persona qui alii quam hypocritae designan¬
tur quidum ficte quaerunt inuenire dñm
num quam merentur: Sed interhaec scien¬
dum est quod priscilianistae heretici nasci
unum quemq hominum sub constituti onibus
stellarum ꝓutant: & hoc in adiutorio sui
erroris adsumunt quod noua stella exit
cum dñs in carne apparuit cuius fuisse fatũ
eandem quae apparuit stellamputant: Sed
si euangelii uerba pensamus quidde eadem

Expanded text:
privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniprivaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem
Abbreviated transcription (Latin):
minime cognoscunt & duriora saxis scindi
adpenitendum nolunt eumq confiteri abne¬
gant quem elementa ut diximus aut signis
Aut scissionibus dm̃clamant: Qui etiã ad
damnationis suae cumulum eum quẽ natum
dispiciunt nasciturum longe ante praesci¬
erunt. & non solum quiã nasceretur nouerant
sed ubinasceretur : Nam abherode requisiti
locum natiuitatis eius exprinunt quẽ scrip¬
turae auctoritate didicerunt : &testimo¬
nium proferunt qđ bethlem honorari nati¬
uitate noui ducis ostenditur. ut ipsa eorum
scientia & illis fieret ad testimonium dam¬
nationis & nobis adiutoriũ credulitatis :
Quos profecto beneisa ac cumia cobfiliũ suum
benediceret designauit quia caligans ocu
in posterum praeuidit: Quia nimirũ iudai¬
cus populus prophetiaespirituplenus & cae¬
cus eum dequo multa in faturo praedixit in
praesenti positum non agnouit: Sed natiui¬
tate regis nostri cognita herodes ad callida
argumenta conuertitur ne terreno regno

Expanded text:
minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis sudespiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostendiscientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculin posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nimirum rationis ordo poscebat ut & lo¬
quentemiam dñm loquentes nobis praedicato¬
res innotescerent. & nec dum loquentem ele¬
menta muta praedicarent: Sedinomnibus
signis quae uelnascente dño uel moriente mon¬
strata sunt. Considerandum nobis est quanta
fuerit in quorundam iudeorum cordeduritia
quae hunc nec perprophetiae donum nec per
mira cula agnouit: Omnia quippe elementa
auctorem suum uenis se cestata sunt : Ut eñĩ
deeis quiddam usu humanoloquar. đm̃hunc
caeli esse cognouerunt quia protinus stellã
miserunt: Mare cognouit quia sub plantis
eius se calcabile praebuit: Terra cognouit
quia eo moriente contremuit. sol cõgnouit
quia lucis suae radios abscondit: Saxa & pari¬
et es agnouerunt quia tempore mortis eius
scissa sunt : Infernus agnouit quia hos quos
tenebat mortuos reddidit &tamen hunc quẽ
dm̃ omnia insensibilia elementa senserunt:
Adhuc infidelium iudaorum corda dm̃ esse

Expanded text:
quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ecce magi ab oriente uenerunt hierusolima
dicentes. Vbi est qui natus est rex iudaeorum
uidimus enĩstellã eius inoriente &uenim ad orareeũ &rło
fr̃s lmi audistis caeli regenato rexterrae
turbatus est. quia nimirum terrena altitudo
confunditur cum celsitudo caelestis aperitur :
Sed quaerendum nobis est quidnamsit qđ re¬
demptore nato pastoribus iniudea angelus
apparuit atq ad orandum hunc aboriente ma
gos non angelus sed stella perduxit: Quia ui¬
delicet iudeis tam ouam ratione utentibus rati¬
onale animal idest angelus praedicare debuit
gentiles uero quia ut rationem nesciebant ad
cognoscendum dñm non peruocem sed per signa
perducuntur. Quia & illis prophetiae taquã
fidelibus & non infidelibus & istis signa tã quã
infidelibus non fide libus data sunt: & notandũ
quod redemptorem nostrum cumiam perfectȩ
esset aetatis eis demgentibus a postoli praedicant
eumq paruulum & nec dum perhumani corporis
officium loquentem stella gentibus denunciat:

Expanded text:
cam, magi ab oriente venerunt Hierusolymis, dicentes: Ubi est qui natus est rex Iudaeorum? Vidimus enim stellam eius in oriente et venimus adorare eum, arissimi, audistis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad gos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa ducuntur; cum et illis prophetiae tanquam fidelibus non infidelibus, et istis signa tanquam infidelibus non fidelibus data sunt. Nos, quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat,