comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuã ueneratur quam opes
aut si talis est qui non audiat
clericos nisi inter calices et fi¬
alas libenter carebo huiscemo¬
di beneficio. et xp̃m rogabo pro
iudice qui magis potest et citi¬
us subuenire. Melius est enĩ
confidere in dũo quã confidere
in hoĩe. Melius ẽ sꝑare it dño
quam sꝑare in principib. Nũ¬
quã uino redoleas: ne audias
illud philozopi. hoc nõ estoscu¬
lũ porrigere sed uunũ propina¬
re. Binolentos sacerdotes. et a¬
postolus dampuat: et uetus
lex prohibet. Qui altari serui¬
urit: uunũ et sicerã nõ bibãt.
Sicera ebreo sermone om̃is po¬
tio nũcupatur. quia ĩebriari
potest sine illa que fermento
conficitur. sinc pomoꝵ succo.
aut dum faui decoquũt̾ ĩ dulcẽ
et barbarã potionẽ aut palma¬
rũ fructus exprimũtur in li¬
quorẽ cottis q frugib aqua
pingnior coloratur. Quitquid

Expanded text:
tatem tuam venerabitur quam opes. tatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos sacerdotes et Apostolus damnat , et vetus lex prohibet. Qui altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
rusticus et simplex fr̃t ideo se
scm̃ putet: si nichil nouerit
nec peritus et eloquens in
lingua existimet sanctitatẽ.
Multoq melius ẽ eduob ĩꝑ¬
fectis rusticitatẽ habere scãn:
quam eloquentiã peccatricẽ.
Multi edificant parietes: et
columpnas ecclesie subtrah̃t.
Marmora nitent. auro splen
dent. laquearia gẽmis. Altare
destinguitur: et munstroꝵ
xpristi nulla electioẽ. Nunc
uero portemus crucẽ cristi:
et diuicias lutum putemus.
Quid muiramur quod dñs
uocat iniquũ mãmona:
Quid suspicimus et amamꝰ
quod petrus se nõ habere testa
da sunt seculariũ: maxime
hoꝵ qui honorib tumẽt. Tur¬
pe est ante fores dñi sacerdotis cru¬
cifixi. et pauperis. et qui cybo q̃q
uescebatur alieno. inter littores
consulũ et mlites excubare. Iu¬
dicemq prouĩcie melius uis
apudte prandere quam te in pa¬
lacio: Q uod si obtenderis facere
culi plus defert. clerico cõtinẽti.
quam diuiti. et magis sancti-¬

Expanded text:
rusticus et tantum simplex frater ideo se rusticus et tantum simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil nouerit, nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem. multoque melius est e duobus inperfectis rusticitatem sanctam habere quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes et columnas ecclesiae subtrahunt: marmora nitent, auro spdent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias lutum putabimus. Quid miramur quod Christus vocat iniquum mammona ? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatda sunt saecularium, maxime horum qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare: judicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quod si obtenderis facere culi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
contradicentes reuĩcere. poer¬
mane in his que didicisti. et
credita sunt tibi. sciens a quo
didiceris paratus semper ad sa¬
tiffactionẽ omĩ poscenti te ra-¬
tionẽ de ca que in te est spe.
Non confondant oꝑa sermo¬
nem tuum. ne cum in eccle¬
sia loqueris tacitus quilibet
respondeat. Cur ergo hec que
dicis ip̃e non facis: Delica¬
tus magister est qui pleno
uentre de ieumniis disputat.
Acusare auariciã et latro po
auime tue parentem susci¬
pe. Amare filioꝵ tinere ser¬
uoꝵ est. Si pater sũ inquit:
ubi est amor meus: Si dñs
ego sum: ubi est timor meus:
M̾ elius est karissime nõ habe¬
re quod tribuas. quam ĩprudẽ¬
ter petere quod das. Sed i genus
arrogantie est et clementͤiorẽ
te uelle uideri quã pontifex
xp̃i est. Non onũa possumus
omnes. Alus in ecclesia ocłs
est. alius lingua. alius man
alius pes. alius auris. alius
uenter et cetera. Lege paulũ
ad corinthios. ubi diuecsa mẽ¬
bra unũ corpus efficĩt. Nec

Expanded text:
contradicentes re vincere. Permane in his, quae didicisti et credita sunt tibi, sciens, a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne, cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respdicis, ipse non facis? Delicatus magister est, qui pleno ventre de jejuniis disputat. Accusare avaritiam et latro potanimae parentem suspice. Amare, filiorum; timere, servorum est. Si pater sum, inquit, ubi est honor meus? Si Dominus ego sum, ubi timor meus est ? Melius est, charissime, non habere quod tribuas, quam impudenter petere quod des. Sed et genus arrogantiae est clementiorem te velle videri quam pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, alius auris, uenter et cetera. lege Pauli ad Corinthios: diuersa membra unum corpus efficiunt. nec
Abbreviated transcription (Latin):
cellario: quatinus ĩminen¬
te huniscemodi sterilitatis
tempore: suis eos suffragẽtur
communiter necessitatibus.
non tameneis. propter hoc a
p̃latis potus debitus substraha¬
tur: si est unde detur. Qui uero

Expanded text:
cellario, quatenus imminente hujuscemodi sterilitatis tempore, suis eo suffragentur communiter necessitatibus: non tamen eis propter hoc a praelatis potus debitus penitus subtrahatur, si est unde detur. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
superbiã clatus in iudiciũ in
cidat dyaboli: quis nõ exemplo
uerũ probet. Ignorat momenta¬
neus sacerdos humilitatem et
mansuetudinem rusticorũ. igno¬
rast blandicias xp̃ianas. nescit
scip̃m contempnere. De digni

Expanded text:
superbiam elatus, incidat in judicium diaboli, quis non exemplo verum probet? Ignorat momentaneus Sacerdos humilitatem, et mansuetudinem rusticorum: ignorat blanditias Christianas; nescit seipsum contemnere: de digni
Abbreviated transcription (Latin):
turas sacras audiunt nec cõ¬
municant in oratione cum
populo sed pro quadam in tẽ¬
perantia se aꝑceptione sancte
cõmunionis auertunt. Hii
de ecclesia remoueantur. quã¬
diu per confessionem peniten¬
tie fructus ostendãt. et precib
indulgentiam consequant.¬

Expanded text:
turas sacras audiunt, nec communicant in oratione cum populo, sed pro quadam intemperantia se a perceptione sanctae communionis avertunt: hi de ecclesia removeantur, quandiu per confessionem poenitentiae fructus ostendant, et precibus indulgentiam consequant
Abbreviated transcription (Latin):
E clericis usuras acci
regula constituti. auariciã
et turpia lucra sectantur.
oblitiq diuine scripture di¬
centes. qui pecuniam suam
non dedit ad usurã mutuũ
dantes centesimos exigunt.
iuste censuit sancta et ma¬
gna synodus. ut si qui ĩuẽ¬
tus fuerit post hanc diffini¬
tionem usuras accipiens.
aut ex adinuentione aliq̃
uel quolibetiodo negocũt
trãsigens aut enuola idest

Expanded text:
e clericis usuras accipregula constituti, avaritiam et turpia lucra sectantur, oblitique divinae Scripturae, dicentis: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, mutuum dantes centesimas exigunt: juste censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fuerit, post hanc definitionem, usuras accipiens, aut ex adinventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uamꝙͣ a sanctis patri¬
bus in superioribus
huius libelli partibus satis
sit dilucidatum qualiter
clerici iuuere debeant: a deo
ut qui hec que superius cõ

Expanded text:
uam a sanctis Patribus in superioribus hujus libelli partibus satis sit dilucidatum, qualiter clerici vivere debeant, adeo ut qui haec, quae superius co
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ meaꝵ: sacrificiũ
uespertinum. In nouo quo¬
q testanento: eo tempore
dominus et saluator noster.
cenantibus apostolis miste¬
rium sui corporis et sangui
nis tradidit: ut tempus ip¬
sum sacrificii uespertinum
ostenderet seculi. proinde in
honore ac memoria tantoꝵ
sacramentoꝵ. hiis temporib
adesse nos decet dei conspectibz:
et personare in eius cultibus.
orationum nostraꝵ illi sa¬
crificum offerentes: itaq ĩ
eius laudibus pariter exul

Expanded text:
manuum mearum, sacrificium vespertinum . In novo quoque Testamento eo tempore Dominus et Salvator noster, coenantibus apostolis, mysterium sui corporis et sanguinis initio tradidit, ut tempus ipsum sacrificii vesperum ostenderet saeculi. Proinde in honore ac memoria tantorum sacramentorum, his temporibus adesse nos decet Dei conspectibus, et personare in ejus cultibus, orationum nostrarum illi sacrificium offerentes, atque in ejus laudibus pariter exsul
Abbreviated transcription (Latin):
Uia ergo constat scãm
ecclesiam predicatoꝵ patrũ
exempla sequi debere: quoꝵ
noscitur documentis post
apostolica instituta ubertum
coruscare debent non solum
prelati micando. uerũ etiã
subditi obsequendo usqueqͣq
studere: qualiter eoꝵ cremplis
et doctrinis parentes ad felici¬
tatis gaudia. quo illi precesse¬
runt ualeant ꝑuenire. Qm̃
sicut hi qui eoꝵ doctrinis et ex¬
emplis sumina deuotione obe¬
diunt: eternis gaudiis inse¬
runtur ita nim̾irũ ea sectare
uolentes: eternis suppliciis
mancipantur. memoratas
itaq sanctorũ patrum senter¬
tias quibus clericalis ordo ad
bene iuuendum instruitur
sedule perlegat et diligenter

Expanded text:
uia ergo constat, sanctam Ecclesiam praedictorum Patrum exempla sequi debere, quorum noscitur documentis post apostolica instituta ubertim coruscare, debent non solum praelati imitando, verum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt, aeternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
festat dicens. Sic debes ieiu¬
nare. non ut palpites. et respi-¬
rare uix possis et coĩtũ tuarũ
uel porteris. uel traharis mani¬
bus sed ut fracto corporis appe¬
titu nec in lectione. nec ĩ psal¬
mis nec in uigiliis solito quid
minus facias. Ieiuniũ non
ꝑfecta uirtus sed ceteraꝵ uirtu¬
tum fundamentũ est. Sint
sa. Quid prodest oleo non uesci.
et molestias quasdam difficulta¬
tes q ciboꝵ querere. caricas. piꝑ.
nuces. palmaꝵ fructus. similã

Expanded text:
essum sit. sic debes ieiunare, ut non palpites et respirare uix possis et comitum tuarum uel porteris uel traharis manibus, sed, ut fracto corporis appetitu nec in lectione nec in psalmis nec in uigiliis solito quid minus facias. ieiunium non perfecta uirtus, sed ceterarum uirtutum fundamentum est et eiunia. quid prodest oleo non uesci et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere? caricae, piper, nuces, palmarum fructus, simila
Abbreviated transcription (Latin):
mebriat et statũ mentis euer¬
tit fuge: similiter et ut uiiũ.
Nec hoc dico qd̃ dei creatura a no¬
bis dampnetur. Siquidẽ dñs¬
et uini potator ẽ appellatus.
et tymotheo dolenti stomacũ
modica uini sorbitio relaxata
est. Sedmodũ etatis et ualitu¬
dinis pro corpoꝵ qualitate exi¬
gimus in potando. Quod si
absq uino ardeo et adolescẽtis
sangnine succulendo ualido¬
q sum corpore libenter cauebo
poculũ in quosuspicio uenenũ
est. Pulchre dicitur apud gre
sed nescio utrũ apudnos eque
resonet. Pinguis uenter gt̃
gnit sensum tenũẽ. Tanto t̃
ieiunioꝵ impone: quantum

Expanded text:
ebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. Nec hoc dico quod Dei creatura a nobis damnetur. Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est . Sed modum pro aetatis et valetudinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absque vino ardeo adolescentia, et s, et succulento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum impone, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
cos ypodyaconi uocitãtur
in esdra ĩuenũtur: appellant q
ibi nathanei idest in humilitate
deo seruientes. Ex eoꝵ ordine
fuit nathanael qui in euange¬
lio iohanns duuna proditione
cõmoĩtus saluatorem meruit
confiteri. Quiq etiã ad p̾mũ
deitatis iudiciũ fidelis enituit
uere israclita in quo dolus nõ
est. deniq isti oblationes in tẽ¬
plo diũ suscipiũt a ppłis. isti
obediũt officiis leuitaꝵ isti quo¬
q uasa corporis et sangiũs xp̃i
dyaconibus ad altaria dni offe¬
runt. De quibus placuit patrib
ut quia sacra misteria contractãt.
casti et continentes abuxoribus
sint. et ab omni caruali ĩmũdi¬
cia liberi: iuxta quod illis dicente

Expanded text:
cos hypodiaconi vocantur, in Esdra inveniuntur, appellanturque ibi Nathinaei, id est, in humilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael, qui in evangelio Joannis divina proditione commonitus, Salvatorem meruit confiteri. Quique etiam ad primum divinitatis indicium fidelis enituit,vere Israelita, in quo dolus non est . 2. Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis, isti obediunt officiis Levitarum, isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt. De quibus quidem placuit Patribus ut, quia sacra mysteria contrectant, casti et continentes ab uxoribus sint, et ab omni carnali immunditia liberi, juxta quod illis,
Abbreviated transcription (Latin):
gusta. me coartabo. sepes om̃s
excutiã. Quantũ michi iuirũ
terrens dũs donat: omnia pa¬
ragrabo. Reuocabo errantem.
reqiurã pereũtẽ. Si me pati
non ius: uoli errare noli pe¬
rire. Parũ est quod dolco te ex¬
rantem. atq pereuntẽ. timeo
negligens te. etiam quod for¬
te est occidam. Uide enim quid
sequitur. Et quod forte fuit
confregistis. Si neglexero er¬
rantem. atq pereuntẽ: et eũ
qui fortis est delectabit errare
et perire. Cupio lucra exterio¬
ra.sed timeo plus dampna
interiora. Si indifferentem
habuero erroremtnũ. accendit
qui fortis est. cũ tu perditum
ergo cum iam dixisset supe¬
rius quod crassum ẽ interte¬
cistis: hic iterum in nouis¬
simo posuit. et quod forte fu¬
it confregistis. promide au¬
di quid sequatur de ista ne¬
gligentia maloꝵ imimo fal¬
soꝵ pastoꝵ. Et disperse sunt
oues mee. eo quod non sit
pastor: et facte sunt in com¬
mesturã omnib bestiis agri.
furantur lupi insidiantes.
rapuint leones frementes cũ

Expanded text:
gusta me coarctabo. Omnes sepes excutiam, quantum mihi virium terrens Dominus donat. Omnia peragrabo, revocabo errantem, requiram pereuntem. Si me pati non vis, noli errare, noli perire. Parum est quod doleo te errantem atque pereuntem. Timeo, ne negligens te, etiam quod forte est occidam. Vide enim quid sequitur: Et quod forte fuit, confregistis. Si neglexero errantem atque pereuntem, et eum qui fortis est, delectabit errare atque perire. Cupio lucra exteriora, sed timeo plus damna interiora. Si indifferentem habuero errorem tuum, attendit qui fortis est, cum te perditum ergo, eum jam dixisset superius, quod crassum est, interfecistis, hic iterum in novissimo posuit, et quod forte fuit, confregistis. Proinde audi quid sequatur de ista negligentia malorum, imo falsorum pastorum: Et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor; et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri. Furantur lupi insidiantes, rapiunt leones frementes, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sbiteros dyaconos subdiaconos
et patriciũ nepotẽ meũ tales
inueni. quales desideraui. Sed
quia de sua qualicũq pauꝑ

Expanded text:
sbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed sunt qui de sua qualicunque pau
Abbreviated transcription (Latin):
securi. magna est dei mĩa. que
totũ ignoscat. Coronate uos ro¬
sis: anteqͣm marcescant. In
domodei ur̃i. cũ uolueritis cõ¬
cũ urĩs. idhoc enĩ data est ista
creatura: ut ea ꝑfruanũ. Non
enĩ paganis et impiis dedit ds̃.
et uobis nõ dedit. hec si dixeremꝰ
congregabimus forte turbas
ampliores. Et si sitnt quidam
qui sentiant nos hec dicentes
nõ recte sapere pancos offendim
sed multitudinem cõciliamus.
Quod si fecerimus non uerba
dei non uerba xp̃i dicentes sed
nr̃a: erimus pastores pascentes
nosmetipsos nos oues. Cum

Expanded text:
securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In domo Dei vestri, quando volueritis, concum vestris. Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim paganis et impiis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinos. captiuos redimere.
uiduas et pupillos tueri. perui¬
gilem incunctis exhibere curã.
prouidentia et distributione di¬
scrcta. In quo etiam hospitalita
ita erit precipua. ut omnes cum
beniguitate et caritate suscipiat
Si enĩ om̃s fideles illud euange¬
licũ audire desiderant: hospes fui
duos suscipiens. implebit hospi¬
talitatis officiũ. Ep̃s si omnes
non receperit. inhumanus est.
In negociis autem secularibus
dirimendis. oportet eũ causam
merito discernere nõ gr̃a Neq
enun sic debet ep̃s susciꝑe potentẽ.
ut contristet contra iusticiã pau¬
perẽ: neq pro paupere auferre ui¬
sticia a potente. Non defendat ĩ¬
probũ ne scã in digno cõmitenda
arbitretur. neq arguat aut im¬
pinguet euius crimen nõ repre¬
hendit. Erit quoqꝵ illi etiã unta
apłm mansuetudo. pacientia.
sobrietas. moderatio. abstinẽtia
siue pudicitia. ut non solum
ab opere ĩmundo se abstineat.
cogitationis erore: ita ut dũ

Expanded text:
peregrinos, captivos redimere, peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam, providentiam et distributionem discretam. 19. In quo etiam hospitalitas ita erit praecipua, ut omnes cum 424 benignitate et charitate suscipiat. Si enim omnes fideles illud evangelicum audire desiderant: Hospes fui, duos suscipiens implevit hospitalitatis officium, episcopus, nisi omnes receperit, inhumanus est. In negotiis autem saecularibus dirimendis oportet eum causam merito discernere, non gratia, neque enim sic debet episcopus suscipere potentem, ut contristet contra justitiam pauperem, neque pro paupere auferat justitiam a potente. 20. Non defendat improbum, nec sancta indigno committenda arbitretur, neque arguat, aut impugnet, cujus crimen non reprehendit. Erit quoque illi etiam juxta Apostolum mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia, sive pudicitia, ut non solum ab opere immundo se abstineat, cogitationis errore, ita ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius p̃ceteris speciale officiũ est
scripturas legere. ꝑcurrere canone
exempla scõꝵ imitari. uigilus
ieuinis. or̃onib incũberẽ. cum
ex mẽbris suis discerpere. nuillum
dampnare. nisi cõprobatũ. nullũ
excõitare nisi discussũ. Quiq hu
militate ita pariter. et auctorita¬
te p̾stabit. ut nec per iunuã hu¬
militatem suã. subditoꝵ uicla
conualescere faciat. ut per ĩmo¬
deratam auctoritatem seuerita¬
tis potestatem exerceat. sedtanto
sautius erga cõmissos agat ꝙͣto
durius a xp̃o iũdicari formidat.
Tenebit quoq illam suꝑeminẽ¬
tem donis omnibus caritatem.
sine qua omnns iurtus nichil ẽ
Custos enĩ sanctitatis: caritas ẽ:
locus autem huius custodis hu¬
militas. Habebit etiam inter hec
omnia et castitas enurientiam.
ita ut mens xp̃i corpus confcũra.
abonini inquinamento carnis
sit munda et libera. Inter hec opor¬
tet euni sollicita dispensatione
curam pauperũ gerere. esuriẽtes
pascere. uestire mdos. suscipere

Expanded text:
Cujus prae caeteris speciale officium est Scripturas legere, percurrere canones, exempla sanctorum imitari, vigiliis, jejuniis, orationibus incumbere, cum in membris suis despicere, nullum damnare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi discussum. Quique ita humilitatem pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. 18. Tenebit quoque illam supereminentem donis omnibus charitatem, sine qua omnis virtus nihil est; custos enim sanctitatis charitas, locus autem hujus custodis humilitas. Habebit etiam inter haec omnia et castitatis eminentiam, ita ut mens Christi corpus confectura ab omni inquinamento carnis sit munda et libera. Inter haec oportebit eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, suscipere
Abbreviated transcription (French):
plex. et apertus. plenits grauita¬
te et honestate. plenus suauitate
et gratia. tractans de misterio le¬
gis legis. de doctrina fidei. de nirtu¬
te continentie. de disciplina iusti¬
cie. unũquẽq diuersa admones
exortatione. iixta professionis¬

Expanded text:
plex et apertus, plenus gravitaplex et apertus, plenus gravitate et honestate, plenus suavitate et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae: unumquemque diversa admonens exhortatione, juxta profession
Abbreviated transcription (Latin):
pare. Qui enĩ in erdiendis atq
instruendis de uirtute populis p̃
sit. et ui nullo rep̃henbilis hẽat᷑.
Qui ciĩ aliũde ꝑctĩs arguit. ip̃e
a peccato debet ce alienus. Nam
qua fronte. subiectos arguere po¬
terit. cum illi statim possit cor¬
reptus ingerere. ante doce te que
resta sunt epi. Q ua ꝓpter qui ne¬
gligit recta facere. desinat recta
docere. Prius quippe semetip̃m
corrigere debet qui alios ad bene
faciendũ monere studet ita ut
i omibus semctip̃m formam
yniendi prebeat. cunctos qr ad
bonũ opus. et doctrina et opere
prouocet. Cui etiam scientia
scriptiuaꝵ necessaria est. quia
si episcopi sit sancta uita sibi so¬
li potest prodesse sic iuiuens. Por¬
ro si et doctrina fuerit eruditus.
potest ceterosquosq instruere. et
docere suos: et aduersarios reꝑtu¬
tere. Qui nisi refutati fuerint
atq conuicti: facile possunt sun¬
plicĩ corda peruertere. Huius
antem sermo debet esse purus. sĩ¬

Expanded text:
pare. Qui enim in erudiendis, atque pare. Qui enim in erudiendis, atque inssit, et in nullo reprehensibilis habeatur. Qui enim alium de peccatis arguit, ipse a peccato debet esse alienus. Nam qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi statim possit correptus ingerere? Ante doce te quae recta sunt, episcope. Quapropter qui negligit recta facere, desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad bene vivendum monere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat, cunctosque ad bonum opus et doctrina et opere provocet. Cui etiam scientia Scripturarum necessaria est: quia si episcopi tantum sit sancta vita, sibi soli potest prodesse sic vivens. Porro si et doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque instruere, et docere suos, et adversarios repercutere. Qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet esse purus, sim
Abbreviated transcription (Latin):
tificis. Quod autem is qui posi
baptismũ aliquo mortali pctõ
corruptus ẽ. ad sacerdotiũ non
ꝓmoneatur: lex ip̃a testatur.
Moyses enĩ in lege p̃cepit sacdo¬
ad aram dei offerant. Quod ip̃m
postea offerentib sacerdotib isri
per malachiã ipperaut deus di¬
cens. Uos sacerdotes qui pollui¬
stis nomen meum. et dixistis. In
quo polliumus eũ: Offerentes
super altare meũ panẽ pollutũ
et offerebatis cecũ et languidu.
Unde et in muncris. iuitula ru¬
fa cuius cuns expiatio ppli est
non aliter iubetur offeiu ad al¬
tare dñi. nisi qui terrena opera nõ
fecerit. igumiq delicti non trare¬
rit. nec uinculis peccatoꝵ fuerit
alligata. Sed quid plura subici
netur: Quappter quia lex apec¬
satores a sacerdotio remouet: cõ¬
sideret se unusquisq et sciens qͥa
potentes potenter tormenta pa¬
cientur. retrahac se ab hoc. nõ tã
honore quã ouere. et alioꝵ locũ
qui digni sũt non ambiat cecu¬

Expanded text:
tificis. Quod autem is, qui post tificis. Quod autem is, qui post baptismum aliquo mortali peccato corruptus, ad sacerdotium non provehatur, lex ipsa testatur. Moyses enim in lege praecepit sacerdoad aram Dei offerant ; quod ipsum postea offerentibus sacerdotibus Israel per Malachiam improperavit Deus, dicens: Vos sacerdotes qui polluistis nomen meum, et dixistis: In quo polluimus eum? Offerentes super altare meum panem pollutum, et offerebatis caecum et languidum . Unde et in Numeris vitula rufa, cujus cinis expiatio est populi, non aliter jubetur offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque delicti non traxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligata . 15. Sed quid plura subjicinetur? Quapropter quia lex peccatores a sacerdotio removet, consideret se unusquisque, et sciens, quia potentes potenter tormenta patientur , retrahat se ab hoc non tam honore quam onere, et aliorum locum qui digni sunt non ambiat occu
Abbreviated transcription (Latin):
et in condempnationẽ superbie
sicut dyabolus per iactantiam
deiciatur. Qũo enim ualebit se¬
cularis homo sacerdotii magiste¬
riũ adimplere. cuius nec officiũ
tenuit nec disciplina cognonit
aut quid dicere poterit. cum ip̃e
non didicent. Nũc uero sepe cer¬
nimus plurimos ordinationẽ¬
in talibus facere. nec eligũt qui
eclesie prosint. sed quos uel ipsi
amant uel quor sunt obsequiis
deliniti. uel pro quib maiorum
qui spiã rogauerit. Et ut deterio¬
ra ditam qui ut ordinarent᷑ mu¬
nerib impetrarũt. Taceo de reli¬
quis. ellu successores filios uel pa¬
rentes facĩt. et conãtur posteris
presulatus relinquere dignitatẽ.
cum hoc nec moyses amicus dei
facere potuerit sed iosue alia tbu
eligitur. ut sciremus pucipatũ
in populo non sanguine: defen¬
dum eẽ seduite muto. Interdum
autem et iuxta meritũ plebĩ
eligũtur persone rectoꝵ. Unde
nouerint ppli sui fuisse meriti
regimẽ se peruersi suscepisse põ¬

Expanded text:
et in condemnationem superbiae, et in condemnationem superbiae, sicut diabolus, per jactantiam dejiciatur. Quomodo enim valebit saecularis homo sacerdotii magisterium adimplere, cujus nec officium tenuit, nec disciplinam cognovit? aut quid docere poterit, cum ipse non didicerit? Nunc vero saepe cernimus plurimos ordinationem talibus facere: nec eligunt qui Ecclesiae prosint, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit; et ut deteriora dicam, qui ut ordinarentur, muneribus impetrarunt. Taceo de reliquis. Alii successores filios vel parentes faciunt, et conantur posteris praesulatus relinquere dignitatem, cum hoc nec Moyses amicus Dei facere potuit, sed Josue de alia tribu elegit, ut sciremus principatum in populo non sanguine defendendum esse, sed vitae meritis . Interdum autem et juxta meritum plebium eliguntur personae rectorum: unde noverint populi sui fuisse meriti, regimen perversi suscepisse pon
Abbreviated transcription (Latin):
eliguntur in ordine pontificatu
et in̾ueteri lege maudatũ est. et
plenius scribit apłs dicens. uinus
uxoris iurũ. Sacerdotem querit
cunctis prouĩcialibus epĩs ordi
nica auctoritas moliret᷑. Prop¬
terea abomũb cõuenientibus
constituit. ac nõ minꝰ ꝙͣ a tribus.
p̾sentib. ceteris tamen consentiẽ
autem dum consecratur datur ba¬
culus. ut eius subditã plebẽ uel
regat. uel corrigat: uel infurmita
ĩfirmoꝵ sustineat. Datur i amt¬
lus ꝓpter signũ pontificalis hono¬
ris. uel signaculũ secretoꝵ. Nam
multa sunt que carnalib mii̾¬
q intelligentib occultantes sa¬
cerdotes quasi sub signaculo cõ¬
dunt ne indignis. quib sacra¬
menta aperiantur quod secula
ctoritas apłica docet et dicit. ma¬
nũ cito nemini imposueris. Et
iterũ. Non neofitũ ne insuper¬
biam elatus putec se nõtã mm¬
steriũ humilitatis quã ãnũstra¬
tionẽ secularis potestatis adeptũ

Expanded text:
eliguntur in ordinem pontificatus, eliguntur in ordinem pontificatus, et in veteri lege mandatum est , et plenius scripsit Apostolus, dicens: Unius uxoris virum . Sacerdotem enim quaerit cunctis provincialibus episcopis onica auctoritas moliretur. Ideoque ab omnibus convenientibus instituitur ut non minus a tribus praesentibus, caeteris tamen consentientautem dum consecratur datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus, propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum. Nam multa sunt quae ante carnalium minusque intelligentium sensus occultantes sacerdotes, quasi sub signaculo, condunt, ne indignis quibusque Dei sacramenta aperiantur. Jam vero quctoritas apnus cito nemini imposueris . Et iterum: Non neophytum , ne in superbiam elatus, putet se non tam ministerium humilitatis quam administrationem saecularis potestatis adeptum;
Abbreviated transcription (Latin):
ueroper manus ĩpositionẽ a p̾ces¬
soribus dei sacerdotib ep̃i ordinant.
antiqua est institutio. ysaac autẽ
patriarcha sc̃s ponens manũ suã
super caput iacobbenedixit ei. Si¬
militer et iacobfiliis sius benedi¬
ctionẽ dedit. Moyses super caput
iosue manũ suam imponens
in populo israel. Et suꝑ ĩpletor
rpristus per manus impositionẽ
manus suas et benedixit eos.
factumq est cũ benedixisset illi
discessit abeis: et ip̃i reuersi sũt
ihrłm cum gaudio magno. Et
ui actibus apostoloꝵ ex precepto
spiritus sancti. paulo et barnabe
apłis. manus imposita est in
episcopatũ et sic missi sunt ad
euangelizandũ. Qd autem tri¬
guita anius sacerdos efficitur
ab etate scilicet xpristi sũptũ est:
ex qua idem orsus est predicare.
hec enĩ etas ꝓfectu iam non ui¬
diget paruuloꝵ sed perfectiõe sin
plena est. et robusta: et ad omne
discipline ac magisterii excerciti

Expanded text:
vero per manus impositionem a praecesvero per manus impositionem a praecessoribus Dei sacerdotibus episcopi ordinantur, antiqua institutio est. Isaac enim patriarcha sanctus ponens manum suam super caput Jacob, benedixit ei ; similiter et Jacob filiis ejus. Sed et Moyses super caput Jesu Nave manum suam imponens in populo Israel. Sic et superimpletor r Jesus Christus per manus impositionem manus suas, et benedixit eis, factumque est, cum benedixisset illis, discessit ab eis, et ipsi reversi sunt in Jerusalem cum gaudio magno » . 10. Et in Actibus apostolorum, ex praecepto Spiritus sancti, Paulo et Barnabae ab apostolis manus imposita est in episcopatum, et sic missi sunt ad evangelizandum . Quod autem a trigesimo anno sacerdos efficitur, ab aetate scilicet Christi sumptum est, ex qua idem Christus orsus est praedicare. Haec enim aetas profectu jam non indiget parvulorum, sed perfectionis vi plena est, et robusta, et ad omnem disciplinae ac magisterii exercitium
Abbreviated transcription (Latin):
mus tua. et domus patris tui per¬
manebũt coram me usq ĩ et̾nũ
Et nũc dicit dñs nequaꝙͣ: sed glo¬
rificantes me glorificabo. Q iu
me spernit. spemet̾. Quatuor enĩ
sunt genera apostoloꝵ. Unũ a
dñotm ut moyses. alterũ per hoĩ¬
nem et deum ut iosue. et tertuun
tñi per hoĩem sicut hiis temporibus
multi fauore populi et potestatũ
in sacerdotiũ subrogantur. Crtũ
autem genus ex se est sicut pseudo¬
ꝓphetaꝵ. et pseudo apostoloꝵ. Qͥd
sit autem nomen apłoꝵ. apostol
in latinam linguã missi int̾pre¬
tantur: quia ip̃os misit enuange¬
lizare ad illam nationẽ omium
tiũ ait. nomen est operis non ho¬
noris. Grecũ est enĩ atq indeductũ
uocabulũ quodille qui super effi¬
citur super intendit: curã scilicet
subditoꝵ gerens. Scopos quidem
intentio est. Ergo episcopĩ latine
super intendere possum: dicere ut
intelligat non se cẽ ep̃m qui nou
prodesse sed p̃esse dilexerit. Quod

Expanded text:
mus tua, et domus patris tui permus tua, et domus patris tui permanebunt coram me usque in aeternum; et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit spernetur » . 7. Quatuor autem sunt genera apostolorum: unum a Deo tantum, ut Moyses; alterum per hominem et Deum, ut Josue; tertium tantum per hominem, sicut his temporibus multi favore populi et potestatum in sacerdotium subrogantur; quartum autem genus ex se est, sicut pseudoprophetarum, et pseudoapostolorum. Quid sit autem nomen apostolorum? Apostoli in Latina lingua missi interpretantur, quia ipsos misit Christus evangelizare ad illuminationem omniumtium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum est enim, atque inde ductum vocabulum, quod ille qui super efficitur superintendit, curam scilicet subditorum gerens; scopus quidem intentio est. Ergo episcopos Latine superintendentes possumus dicere, ut intelligat non se esse episcopum, qui non prodesse, sed praeesse dilexerit. 9. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
primordiis sacerdotalibus
in ueteri testamento. In nouo autẽ
testamento post xp̃m sacerdotalis
ordo a petro cepit. Ipĩ enim primo
datus est pontificatus: in ecclesia
xpristi. Sis enmloquitur ad eum
dũs. Tu es inquit petrus. et suꝑ
hanc petram edificabo ecclesiam
meã. et porte inferi nõ p̾ualebũt¬
aduersus eam: et tibi daboclaues
regni celoꝵ. Hic ergo ligandi sol¬
uendi q potestatem primus ac¬
cepit. primus q adfidem ppłi
uirtute sue benedictionis addu¬
xit. Si quidem et ceteri apostoli
cum petro par consortũ honoris
et potestatis acceperũt. Qui etiã
in toto orbe dispersi enuangeliũ
p̃dicanerũt. Quibusq decedentib
luccesserũt ep̃i: qui sunt cõstituti
per totum mundũ in sedib apo¬
stoloꝵ qui nou iamex genere car¬
nis et sanguius eligutur sicut
primmĩ scdm ordinẽ aaron. sed pro
unius cuiq merito quod in enmi
gr̃a diuina contulerit: sicut etiã
ad ixly dũs pronũtiauit dicens.
Hec dicit dñs deus israel. Dixi. do¬

Expanded text:
primordiis sacerdotalibus in Veteri Testamento. In Novo autem Testamento post Christum sacerdotalis ordo a Petro coepit. Ipsi enim primum datus est pontificatus in Ecclesia Christi; sic enim loquitur ad eum Dominus: « Tu es  inquit  Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et portae inferi non vincent eam, et tibi dabo claves regni coelorum » . Hic ergo ligandi solvendique potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit; siquidem 419 et caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis effecti sunt, qui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt. 6. Quibusque decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui non jam ex genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primum secundum ordinem Aaron, sed pro uniuscujusque merito, quod in eum gratia divina contulerit, sicut etiam ad Heli Dominus pronuntiavit, dicens: « Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi. Do
Abbreviated transcription (Latin):
positum uoluerit assumere
Et quta huiuscemodi usus
nusla auctoritate approbat.
sed pocius abhiis qui sanũ
sapiunt merito reprehendi¬
tur et repudiatur: oportet

Expanded text:
positum voluerit assumere. Et quia hujuscemodi usus nulla autoritate approbatur, sed potius ab his qui sanum sapiunt merito reprehenditur et repudiatur, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ouiũ: sicut paulo ante cõmenio¬
ramus. et indutus est lanis
ouiũ. sedtamen oues non ne¬
glexit. Non enĩ sua querebat: sed
que ih̃u xp̃i. Absit ergo ut dica¬
mus nobis niuite ut nultis. se¬
curi estote. deus neminẽ perdet.

Expanded text:
ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quaerebat, sed quae Jesu Christi. Absit ergo ut dicamus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet.
Abbreviated transcription (Latin):
one didicerit. quod illi deus
inspirauit. non quod p̃sũp¬
tionc humani sensus mue¬
nerit. annuntiabis eis ĩquit
ex me. Ex me. et nõ exte. Mea
uerba loqueris eis. Non est qd̃

Expanded text:
one didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me, et non ex te, mea verba loqueris eis; non est q
Abbreviated transcription (Latin):
modo ego tenuẽ pauꝑtaculã
meã uendidi et pauperibus
erogani: sic facerent et illi
qui mecũ esse uoluissẽt: ut
de cõmuni uiueremus. Cõ¬
mune autem uobis eẽt ma¬
gnũ: et uberrimũ predium.
ip̃e deus. poerueni ad episcopa¬
tum: uidi necesse habere ep̃m
exhibere humanitatem assidu¬
am quibusq uenientibus siue
transeuntib. Q uod si nõ fecissec
ep̃s ĩhumanus diceret᷑. Si au¬
tem ista consuetudo in mona
E cce quomodo iuuimus. Nulli
licet in societate nr̃a aliquid
habere propriũ: si forte aliquid
habeant non licet. Sed qui hñt.
facuit quod non licet. Bene
autem sentio de fratrib meis.
et semper bene credens ab hac
inquisitione dissimulami.
Quia et ista querere qͣsi male
sentire. michi uidebatur. No¬
uerã eiũ et noui: omnes qui
mecum iuuerent nosce ꝓposi¬
tũ nr̃m nosce legem ite nr̃e

Expanded text:
modo ego tenuem paupertatulam modo ego tenuem paupertatulam meam vendidi, et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus: commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: et vidi necesse habere episcopum, exhibere humanitatem assiduam quibuscunque venientibus, sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasEcce quomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male sentire videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse l
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃sunt populis: non me
coequaui. Nec incomuiuo
drũ mei: suꝑiorẽ locum elegi:
sed uiliorem et abiectũ. Et
placuit illi dicere michi: a¬
scende sursũ. Usq ad eotue
bã episcopatũ ut qm̃ ceperat
locosciebam non ẽe episcopũ
non illo accederẽ. Gaudebam
hoc et agebam quantũ poterã
ut in locohumili saluarer ne
ii alto periclitarer. sed ut dixi
dicere. Peni ad istam ciuicatẽ.
propter uidendũ amicũ quẽ
putabã me lucrari posse deo:
ut nobiscũ eẽt in monasterio
quasi securus. qui locus ht
factus sum: et per hũc gradũ
ad episcopatũ perueni. Non
tuli aliquid non uemi ad hãc
ecclesiam nisi cum hiis ĩdu¬
mentis quibus illo tempore
uestiebar. et quia hoc dispone¬
bã esse in monasterio cum fra¬
tribus cognito instituto et uo¬
luntate mea beate memorie
senex ualerius dedit michi or¬
tum illum in quo nũc mo
nasteriũ cepi boni p̃positi frẽs
colligere: compares meos: ni¬
chil habentes. sicut nichil ha¬
bebã. et imitantes me ut quo¬

Expanded text:
qui praesunt populis, non me coaequavi: nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum. Et placuit illi dicere mihi: Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc et agebam, quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, debet. Veni ad istam civitatem, propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio: quasi securus, quia locus hafactus sum, et per hunc gradum ad episcopatum perveni. Non attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ dirigant. aut obsequia
desiderata subducant. Ac sic
nunerib eoꝵ et obsequiis
capti. ynmo per hec illis ad¬
dicti. loqui eis de peccato suo.
aut de futuro iudicio formi¬
damus. Et ideo minaciter su¬
perbiam nr̃am diuius ser¬
mo contundit. sed nr̃ audi¬
tus. nichil unde proficiamr
admttit. quia presentis uite
capti dulcedine que pena ne¬
gligentie nr̃e maneat in e

Expanded text:
si non dirigant, aut obsequia desiderata subducant; ac sic muneribus eorum et obsequiis capti, imo per haec illis addicti, loqui eis de peccato suo, aut de futuro judicio formidamus: et ideo minaciter superbiam nostram divinus sermo contundit: sed noster auditus nihil, unde proficiamus, admittit, quia praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam nostram maneat in
Abbreviated transcription (Latin):
crederet quod per apostolatus
meritũ saulus lapidatum ste¬
phanũ p̃cursurus erat. qui
in morte eius lapidantum
uestimenta seruabat: Hiis er¬
go primũ cogitationibus hu¬
miliari cor debet: et tũc demũ
delinquentiũ iniquitates in
no malo merito plebis:

Expanded text:
crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecursurus erat, qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitates incPro malo merito plebis
Abbreviated transcription (Latin):
In terpellent contra nulle con¬
cilia. nauiget contra me qui
uoluerit si certe ubi potue¬
rit adiuuabit me dñs. ut
ubi ego episcopus sum: ille
clericus esse non possit. Nu

Expanded text:
Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe ubi potuerit. Adiuvabit me Dominus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus esse non possit. N
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbire. Nescit laudem cum
suppetit fugere: qui hauc didi¬
cit cum deesset anhelare. Neqͣqͣ
uincere auariciã potest: quan¬
do ad multoꝵ sustentationem
tendit is cui sufficere propria
nec soli potuerũt. Exante acta
ergo uita se quisquis ĩueniat.
ne appetitu se culminis yma¬
go cogitationis illudat. pole¬
rumqͥ in occupatõe regimin
ip̃e quoq boni operis usus per¬
ditur. qui in transquillitate
tenebatur. quia quieto mari
recte nauim. et imperitus di¬
rigit. turbatis autem tempe¬
statum fluctibus etiam peri¬
tus se nauta cõfundit. Quid
est potestas culminis: nisi tẽ¬
pestas mentis: In qua cogita¬
tionũ semper procellis. nauis
cordis quatitur huc illucq in¬
cessanter impellitur. ut per re¬
pentinos excessus oris et oꝑis

Expanded text:
bire. Nescit laudem cum suppetit, fugere, qui ad hanc didicit, cum deesset, anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tendit is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex ante acta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Plerumque in occupatione regiminis, ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate tenebatur: quia quieto mari recte navem et imperitus nauta dirigit, turbato autem tempestatum fluctibus etiam peritus se nauta confundit. Quid est potestas culminis, nisi tempestas mentis, in qua dum cogitationum semper procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et o
Abbreviated transcription (Latin):
ca. Fortissimũ ieiuniũ ẽ aqͣ
et parus. Sed quia gl̾am non
habet. et om̃s pane et aqua
uiuimus quasi publicũ et
ne hoũ rumusculos aucupe¬
ris: ne inoffensa dei populoꝵ
laudem cõmutes. Si adhuc

Expanded text:
. fortissimum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc,
Abbreviated transcription (Latin):
bonos pastores qui faciant
hec. sed ego inquit faciam.
oues meas nulli cõmittam.
Securi uos fratres: Secure
uos oues: Nobis iidetur ti¬
mendũ: quasi desit pastor bo
nus. Audi sic. Et passa eas
cum iudicio. uide quia si so¬
lus pascit. cum iudicio pascẽs
quis enĩ hoc iudicat de hoĩe:
Temerarus iudiciis plena
sunt omnia. De quo despera¬
uerimus. subito cõuertitur
et fit optimus. De quo p̾sũp¬
serimus: subito deficit. et fit
pessimus. Nec timor ergo no
homo:ux nouit ipse homo.
Tamen ut cũq ipse quidho¬
die quid autem cras. nec ip̃e
Pascit ergo ille cum uidicio
disꝑtiens propria propriis. No¬
uit enĩ quid agat. Eũ iudi¬
cio pascit: quod iudicat redi¬
rit. Sequitur. absit ut desĩt
modo bomi pastores. absit a
nobis ut desint. Absit a mĩa
ipsius ut non eos gignat atq
constituat. Utiq si sint bone
oues: sunt et bom pastores.
Nam de bonis ouibus fiun

Expanded text:
bonos pastores qui faciant haec, sed, Ego, inquit, faciam, oves meas nulli committam. Securi vos fratres, securae vos oves. Nobis videtur timendum quasi desit bonus pastor. Et addit sic: Et pascam eas cum judicio. Vide quia solus pascit, cum judicio pascit. Quis enim homo certum judicat de homine? Temerariis judiciis plena sunt omnia. De quo desperavimus, subito convertitur, et fit optimus; de quo praesumpsimus, subito deficit, et fit pessimus. Nec timor ergo noshomo, vix novit ipse homo: tamen utcunque ipse, quid hodie; quid autem cras, nec ipse. Pascit ergo ille cum judicio, dispertiens propria propriis. Novit enim quid agat. Cum judicio pascit, quos judicaturus redemit. Sequitur. Absit ut desint modo boni pastores. Absit a nobis ut desint. Absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores. Nam de bonis ovibus fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Illi pascunt: xpristus
pascit. Sunt ergo omnes ĩ
pastore uno. et dicãt uocer
pastores unã quam audiãt
oues. et seꝙͣtur pastorem snũ

Expanded text:
sunt. Illi pascant, Christus pascit. Sint ergo omnes in pastore uno, et dicant vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem su
Abbreviated transcription (Latin):
clesie famulia. et hiis officiis
diligenter erudiantur: ut
scilicet et pistoria arte et fider
puritate necessitatibus fra¬
trum oportunissime uale

Expanded text:
clesiae familia, et his officiis diligenter erudiantur, ut scilicet et pistoria arte, et fidei puritate necessitatibus fratrum opportunissime vale
Abbreviated transcription (Latin):
seri odoris ostendere et cogitata
apud se noxia factis exteriori-¬
bus exequẽdo monstrare. Da¬
iud namq ferire metuit: qͥa
pie subditoꝵ mentes ab omni
se peste obtrectationib absti¬
rentes p̃poĩtoꝵ uitam nullo
liugue gladio ꝑcutĩt et iam
cũ de ĩperfectione rep̃hendunt.
Som subditi quando pro ĩfir¬
nutate sese abstinere iux pñt
ut extrema quedã atq exterio¬
ra p̃poĩtoꝵ mala. sedtamen
humiliter loquantur quasi
horã clamidis similiter inici¬
dunt. Que uidelicet dum p̃¬
late dignitati saltem ĩnoxie
et lateriter derogant: quasi re¬
gis super poĩti uestem secant.
Sed tamen ad semetipõs rede

Expanded text:
seri odoris ostendere, et cogitata seri odoris ostendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saulem ferire metuit, quia piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Boni subditi, quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelatae dignitati, saltem innoxie et latenter, derogant, quasi regis superpositi vestem secant. Sed tamen ad semetipsos rede