comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anima mea liquefacta est: ut dilectus locutus est. Mens nãq bomiuus
condtois sui speciem nonquȩrentis. male dura est: quia in semet ipsa re¬
manet frigida. At si ardere iam exc desiderio cȩꝑit: ad sequendũ quẽ
diligit liquefacta ꝑ ignẽ amoris currit. F it desidio anocia. uilescunt
in scło cuncta quȩ placebant. mil est quo exetͣ conditorẽ libeae.
Etquȩ prius delectabant animũ: fiunt postmodũ uehement̃ onerosa.
N il euis mesticiam consolat᷑. quousq adhuc qui desiderat᷑ ñ aspicit᷑.
Meret mens. lux ipsa fastidio est: taliq igne in m̃te decoqͥt rubigo culpȩ.
Et suscensus animꝰ qͣsi auri more qͥa ꝑ usũ speciẽ ꝑdidit. ꝑ incendiũ larescit.
In uenerunt me custodes qui circũ eunt ciuitatẽ. ꝑcusserunt me &¬
sponsã uigiles inueniunt. eamq uulnerant: quia unã quãq animã
redemptors sui iã speciem reqͥrentẽ cũ solliciti doctores inueniunt: hanc

Expanded text:
Anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . Mens namque hominis conditoris sui speciem non quaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est; talique igne in mente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit.erunt me csponsam vigiles inveniunt, eamque vulnerant, quia unamquamque animam Redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ugere nos dicimꝰ: quando id quod uolumꝰ memoria ñ tenemus
Sea ergo ȩccłia postquã mortẽ ac resurrectionẽ dñi & ascensione des¬
cripsit: clamat ei ꝓpħico plena sp̃u fuge dilecte mi: fuge. Acsidice¬
ret. Iu qui ex carne cõprebensibilis factus es : ee diuinitatẽ tua
intelligentiã nr̃i sensus exccede. & in te ipso nob in cõphensibilis per¬
mane

Expanded text:
volumus, memoria non tenemus. Sancta ergo Ecclesia postquam mortem ac resurrectionem Domini ascensionemque descripsit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis permane
Abbreviated transcription (Latin):
suauis & decora ut ierłm dicit᷑. quia eiꝰ uitȩ desidium uisioni iã pa¬
cis intimȩ cõparat᷑. ut in eo qͦd auctorẽ suum diligit: qͦd eius speciẽ
uidẽ concupiscit: de qͦ scriptũ est. in quẽ desid̾ant angłi ꝓspicere. ꝑ
ipsa iã amoris sui desidia similis angłis dicat᷑. Quȩ quantũ dõ amabilis
efficit᷑: tantũ agit ut malignis sp̃iritibꝰ terribilis fiat. Qualit̃ aut̃ sit
t̃ribilis. subiuncta cõparatione ostendit᷑: id est ut castroꝵ acies ordi¬
nata. Quid ÷ qͦd scã ȩccłia hostib suis ut castroꝵ acies fit tim̃da:
Non enim a magno intellectu uacat ista comparatio: & iccirco est
uehem̃t̃ intuenda. Scimꝰ & constat quia castroꝵ acies tunc hostib
terribilis ostendit᷑: quando ita fuerit constipata atq densata. ut
in nullo loco interrupta uideat᷑. Nã si ita disponit᷑ ut locus uaciuuis
ꝑ quem hostis possit ingredi dimittat᷑: ꝓfecto iam suis hostibꝰ terri¬

Expanded text:
isioni jam pacis intimae comparatur, ut in eo quod auctorem suum diligit, quod ejus speciem videre concupiscit, de quo scriptum est: In quem desiderant angeli prospicere , per ipsa jam amoris sui desideria angelis similis dicatur: quae quanto Deo amabilis efficitur, tanto agit ut malignis spiritibus terribilis fiat. Qualiter autem sit terribilis, subjuncta comparatione ostenditur, id est, Ut castrorum acies ordinata . Quid est quod sancta Ecclesia hostibus suis ut castrorum acies sit timenda? Non enim a magno intellectu vacat ista comparatio, et idcirco est subtiliter intuenda. Scimus enim et constat quia castrorum acies tunc hostibus terribilis ostenditur, quando ita fuerit constipata atque densata, ut in nullo loco interrupta videatur. Nam si ita disponitur, ut locus vacuus per quem hostis possit ingredi dimittatur, profecto jam suis hostibus terri
Abbreviated transcription (Latin):
candidati in baptisimo. & excornati om̃i uirtutũ pulchrttudine. Colinas eius
gent. Eloquia enĩ dñ casta. & reliã. Redinatoriũ aureũ fer redinatonũ
reũ. Purpureus ascensus est passio xxp̃i. quia purpura colorẽ sanguinis imi¬
tat᷑. Ascensu g̃ pur pureo ad reclinatoriũ ꝑuenit᷑: quia illi ad eternarũ epu¬
larũ discubitum. & ad suꝑnȩ quietis reqͥẽ ueniunt: qui in p̃senti passionte iep¬
demptous sui digne uenerari & imitari satagunt. Media caritate constra¬
uit. ꝓpt̃ filias ierłm. Media caritate constrauit. quia om̃ib fidelib suant

Expanded text:
dealbati in baptismo, et exornati omni virtutum pulchritudine. « Columnas ejus gent. « Eloquia enim Domini casta, » etc. « Reclinatorium aureum, ascensum urpureus ascensus est passio Christi, quia purpura colorem sanguinis imitatur. Ascensu ergo purpureo ad reclinatorium pervenitur, quia illi ad aeternarum epularum discubitum et ad supernae quietis requiem veniunt, qui in praesenti passionem Redemptoris sui digne venerari et imitari satagunt. « Media charitate constravit propter filias Hie
Abbreviated transcription (Latin):
tis sibi sunt consciȩ. tanto amplius saluatorẽ & redẽptorẽ suũ diligere sata-¬
gunt. E gredimini & uidete filiȩ syon regẽ salomonẽ in diademate quo eo-¬
ronauit eũ mat̃ sua in die desponsionis eius. & in die lȩticiȩ cordis. Uox ȩccłiȩ
inuitantis animas fideliũ ad intuendũ quã mirabilis & speciosus sit sponsus
głam dñi contẽplant᷑. E gredimini inqͥt & uidete o filiȩ syon: hoc est exite de
turbulenta huius conuersatione. ut mente expedita eũ quẽ diligitis contẽ¬
plari possitis. & uidete in qͥt regẽ salomonẽ. hoc est uerũ pacificũ axp̃m.
in dia denate quo enonaut cũ mat sua aclauarerie comiostre r poiq uobis

Expanded text:
tis sibi sunt consciae, tanto amplius Salvatorem et Redemptorem suum diligere satatis sibi sunt consciae, tanto amplius Salvatorem et Redemptorem suum diligere satagunt. « Egredimini et videte, filiae Sion, regem Salomonem in diademate, quo coronavit eum mater sua in die desponsinvitantis animas fidelium ad intuendum quam mirabilis et speciosus sit sponsus gloriam Domini speculantur. Egredimini inquit o filiae Sion, hoc est exite de turbulenta hujus saeculi conversatione, ut mente expedita eum quem diligitis contemplari possitis. Et videte inquit regem Salomonem, hoc est, verum pacificum Christum, « in diademate quo
Abbreviated transcription (Latin):
& aplici uiri designant᷑. P reclinatoriũ aureũ doctoꝵ ordo. qͥ cũ ineffabilia et̃ne
iuitę ꝓmittunt: utiq nos requiescere suauit faciunt. Et hoc reclinatoriũ bene
dicit᷑ aureũ: quia ineffabile est illud p̃miũ quod scĩ excpectant. In rebꝰ autẽ
caducis: nichil p̃ciosuis auro. ꝑ ascensum purpureũ. ordo designat᷑ marty¬
rũ: qui passionẽ axp̃i imitati. ꝓ illo suũ sanguinẽ fuderunt. Sed quid nos fa¬
ciemꝰ dicit beatꝰ gregorius. qui nulliꝰ meriti sumꝰ: Nonint̃ doctores. ñ int̾
martyres locũ nos hab̾e uidemꝰ: Sequit᷑. Media caritate constrauit. Habe¬
amus gͦ caritatẽ qua media huiꝰ ferculi constrata sunt: quȩ iccirco latũ
mandatũ uocat᷑. quia omĩb suis obseruatorib et̾nã salutẽ parat. Hanc
efficacit᷑ teneamꝰ: & ꝑ hanc saluabim᷑. & hoc ꝓpt̃ filias ierłm. hoc est ꝓpt̃ an¬
mas simplices & nullius sibi uirtutis conscias: quȩ quantomagis fragilita¬

Expanded text:
lici viri designantur; per reclinatorium aureum, doctorum ordo, qui cum ineffabilia aeternae vitae repromittunt, utique nos suaviter requiescere faciunt. Et hoc reclinatorium bene aureum dicitur, quia ineffabile est illud praemium quod sancti exspectant. In rebus enim caducis nihil pretiosius est auro. Per ascensum vero purpureum, ordo signatur martyrum, qui passionem Christi imitati, pro illo suum sanguinem fuderunt. Sed quid nos faciemus, dicit beatus Gregorius, qui nullius meriti sumus? Non inter doctores, non inter martyres locum nos habere videmur. Sequitur: « Media charitate constravit. » Habeamus ergo charitatem, qua media hujus ferculi constrata sunt, quae et idcirco latum mandatum vocatur, quia omnibus suis observatoribus aeternam salutem parat. Hanc efficaciter teneamus, et per hanc salvabimur. Et hoc propter filias Hierusalem, hoc est, propter animas simplices, et nullius sibi virtutis conscias, quae quanto magis fragilita
Abbreviated transcription (Latin):
habent ut siumet curã gerant. ut fluxus carnaliũ uoluptatũ repͥmart: ne-
aliis p̃dicantes. ipsi reꝓbi efficiant᷑. Ferculũ fecit sibi rex salomon de lignis
libani. Quod suꝑiꝰ ꝑlectum salomonis. hoc nc̃ designat᷑ ꝑ ferculũ. sc̃a uidelicet
ȩccłia in qua uelut in lecto requiescunt scĩ dei. & uelut in lecto discumbunt
ad epulas ȩternȩ satietatis: De lignis libani fecit salomon ferculũ. Libarꝰ
mons est fenicis. cuꝰ arbores & ꝓceritate & pulchritudine & durabilitate
ceteris p̃minent.

Expanded text:
habent, ut suimet curam gerant, ut fluxus carnalium voluptatum reprimant, ne habent, ut suimet curam gerant, ut fluxus carnalium voluptatum reprimant, ne aliis praedicantes ipsi reprobi efficiantur. « Ferculum fecit sibi rex Salomon de lignis Libani. » Quod superius per lectum Salomonis, hoc nunc designatur per ferculum, sancta videlicet Ecclesia, in qua velut in lecto requiescunt sancti Dei, et velut in lecto discumbunt ad epulas aeternae satietatis. De lignis Libani fecit Salomon ferculum. Libanus mons est Phoenicis, cujus arbores et proceritate et pulchritudine et durabilitate caeteris praeeminent
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s quod ÷ uerbũ dei. Ad bella uero sunt doctissimi: quia necesse est ut sp̃ũ al
plu arte instructi sint. qui aduersus pͥncipatꝰ & potestates. aduersus mundi
rectores tenebrarũ harum. contra spũalia nequiciȩ. in spũalib bella gerunt:
ersutissimꝰ enĩ est ille hostis. & tã subtilitate spũalis naturȩ. quã etiã temporis
more dei om̃s cõpͥmunt & cohercent motus carnalis uoluptatis. & hoc ÷ ꝓpt̃
timores nocturnos. id est ꝓpt̾ occultas insidias maligni hostis. qui in nocte
huiꝰ scłi scĩs maxime qͥ in ȩccłia p̃minent insidiatt᷑. ut illis deceptis lectulũ
salomonis id est requiẽ scoꝵ fedare possit. & notandũ quod suꝑiꝰ tenere gla-¬
dios dicunt᷑. hic uͦ suꝑfem᷑ enses habere Gladios eiu tenent ut aduersariis
resistant. hereticos & om̃s sane fidĩ contͣdicentes confodiant. Suꝑ fem᷑ gͦ enses

Expanded text:
Spiritus, quod est verbum Dei. » Ad bella vero sunt doctissimi, quia necesse est ut spiritualis Spiritus, quod est verbum Dei. » Ad bella vero sunt doctissimi, quia necesse est ut spiritualis praelii arte instructi sint qui adversus principatus et potestates, adversus mundi rectores teneostis, et tanta subtilitate spiritualis naturae, qui etiam temporis more Dei omnes comprimuntur, et coercent motus carnalis voluptatis. Et hoc « propter timores nocturnos, » id est propter occultas insidias maligni hostis, qui in nocte hujus saeculi sanctis maxime qui in Ecclesia praeeminent, insidiatur, ut illis deceptis lectulum Salomonis, id est requiem sanctorum, foedare possit. Et notandum quod superius tenere gladios dicuntur, hic vero super femur ensem habere. Gladios enim tenent, ut adversariis resistant, haereticos et omnes sanae fidei contradicentes confodiant. Super femur ergo enses
Abbreviated transcription (Latin):
nem supnia ꝑ lenire desidant Sexagenariꝰ autẽ numerus: eo senario &
denario constat. Sexies demi. uł decies seni sexaginta fuint. Senarius li
ꝑ festiosiem significat oꝑis. quia sex dieb pfecit deus oꝑa sua. denarius ae
reminerationẽ & p̃miũ. quod infine electis aabiẽ. Unde e hi qui intunee
uenerunt :⁊ den aruim legunt᷑ accepise. Sexaginta ergo fortes significant
ut dictum est seos doctores. fortes & animo constantes. Addit᷑ li eac fortissi¬
mis srabies : Oñis in dep̃m credentes & xp̃m diligentes: isrł id est uir uidens
am̃ appellant᷑. fortissimi uͦ ex isrł sunt. qui ȩccłiã cueri p̃dicando. & ab
incursib demonũ. uł ab impugnatione hereticoꝵ defendere norunt. higͦ
ambiunt lectũ salomonis. quia illis cõmissa est ȩccłia. & ab illis iuglart
cur custodienda. Oñs tenentes gl adios. & adbella doctissimi. Tenent enĩ gla

Expanded text:
nem pervenire desiderant. Sexagenarius autem numerus ex senario et denario constat. Sexies enim deni, vel decies seni, sexaginta fiunt. Senarius vero perfectionem significat operis, quia sex diebus perfecit Deus opera sua: denarius vero remunerationem et praemium, quod in fine electis dabitur. Unde et hi qui in vineam venerunt, denarium leguntur accepisse. Sexaginta ergo fortes significant ut dictum est sanctos doctores, fortes et animo constantes. Additur vero: « Ex fortissimis Israel. » Omnes in Christum credentes, et Christum diligentes, Israel id est, vir videns Deum appellantur. Fortissimi vero Israel sunt qui Ecclesiam tueri praedicando, et ab incursibus daemonum vel impugnatione haereticorum defendere noverunt. Hi ergo ambiunt lectulum Salomonis, quia illis commissa est Ecclesia, et ab illis vigilanti cura est custodienda. « Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi; » tenent enim gl
Abbreviated transcription (Latin):
amicos sicen Congratulamini m. E otest hoc & simplicit̃ totũ ad possionem
apises aidens il cta litterã. Preuidens enim salomon in spũ passione xp̃i¬
coronauit eũ mat᷑ sua sr nagoga. in die desponsionis eiꝰ quando edelacen
sibi tunx̃ ȩccłiã. & indie lȩciciȩ cordis eiꝰ. quo gaudebat ꝑ suã passionẽ redime¬
re mundũ de diaboli potestate. Egrediminigͦ & exite de tenebris infideli¬
tatis. & uidete hoc est consid̾ate m̃te. quia ille qͥ ut homo patit᷑ uerus est ds̃.
Uel etiam egredimini extra portã ciuitatis ur̃ȩ. ut eũ in golgotha monte
ocłis meis contͣriũ agis. In p̃dicatione: quia ad considandũ incarnationis
meȩ mysteriũ: etiam sodales tuas filias ierłm inuitare non cessas. Ocłi tui
colũbarũ. ꝑ ocłos intelligit᷑ acum̃ sensuum spũaliũ quib diuina & sempit̾na.
contẽplat᷑ ȩccłi&. Colũbe autẽ ocłi ȩccłiȩ cõparant᷑ ꝓpt̾ spũalẽ grãm. quia

Expanded text:
 Congratulamini mihi . Potest hoc et simpliciter totum ad passionem Christi referri juxta litteram. Praevidens enim Salomon in spiritu passionem Chricoronavit eum mater sua Synagoga, in die desponsationis ejus, quando videlicet sibi conjunxit Ecclesiam, et in die laetitiae cordis ejus, quo gaudebat per suam passionem redimi mundum de diaboli potestate. Egredimini ergo, hoc est, exite de tenebris infidelitatis, et videte, hoc est, mente intelligite: quia ille qui ut homo patitur, verus est Deus; vel etiam egredimini extra portam civitatis vestrae, ut eum in Golgotha monte oculis meis indignum agis; in praedicatione, quia ad considerandum incarnationis meae mysterium etiam sodales tuas filias Jerusalem invitare non cessas. Oculi tui columbarum. Per oculos intelligitur acumen sensuum spiritualium, quibus divina et sempiterna contempl
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd mͥ ꝑfecte ꝓmittis in illa uita. beatitudinẽ uidelicet tuã. in hac
adhuc ꝑegrinatione me saltẽ infigura & enigmate hab̾e ꝑmitte. Simił
esto capreȩ aut hinuloceruoꝵ suꝑ montes bether Iã dictũ est suꝑiꝰ. qͦd
capreȩ cãpos despiciunt. & ad alta montiũ enitunt᷑. X p̃c uͦ capreis cõpa
rat᷑. quia scđm carnẽ resurgens a mortuis cȩloꝵ alta petit. Hinulus uero
tẽperant᷑. Aesi diceret. O dilecte reuertere. hoc est sepius me tua uisi¬
tatione illustrando lȩtifica: qͥ ꝑ carnẽ quã assũpsisti. iã sullimnia celoꝵ

Expanded text:
hoc quod mihi perfecte promittis in alia vita, beatitudinem videlicet tuam, in hac adhuc peregrinatione me saltem in figura et aenigmate habere permitte. « Similis esto capreae aut hinnulo cervorum super montes Bethel. » Jam dictum est superius quod capreae ratur, quia secundum carnem resurgens a mortuis, coelorum alta petiit; hinnulus vero temperantur. Ac si diceret: O dilecte, revertere, hoc est saepius me tua visitatione illustrando laetifica, qui per carnem quam assumpsisti, jam coelorum sublimia
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgulȩ ergo fumi myrrȩ & churis ȩccłia assimilat᷑. quia scĩ mortificatiõe
carnis suȩ & orationib mundo ac simplici corde ꝓfusis. deo placere student.
Et uniuersi inquit pulueris pigm̃tarii: id est congerie omiũ uirtutũ.
lon autẽ in tegra fuisse aromata. sed in puluerẽ redacta dicunt᷑: quia scõꝵ
actiones magna discretione considandȩ sunt. & tanꝗͣ cribro subtissimȩ con-¬
sid̾ationis euentilandȩ nequid forte in illis aut inconueniens excistat. & ꝑ
sueuit nocere. EnLectyLUm salomonis sexaginta fortes ambiunt ex for¬
tissimis isrł: om̃s tenentes gladios & ad bella doctissimi. Uniꝰcuiꝰq ensis suꝑ

Expanded text:
Virgulae ergo fumi, myrrhae et thuris Ecclesia assimilatur, quia sancti mortificatione Virgulae ergo fumi, myrrhae et thuris Ecclesia assimilatur, quia sancti mortificatione carnis suae, et orationibus mundo ac simplici corde perfusis, Deo placere student. « Et universi inquit pulveris pigmentarii, » id est congerie omnium virtutum. Non autem integra fuisse aromata, sed in pulverem redacta dicuntur, quia sanctorum actiones magna discretione considerandae sunt, et tanquam cribro subtilissimo considerationis eventilandae, ne quid forte in illis aut inconveniens existat, aut psuevit nocere. « En lectulum Salomonis, sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios, et ad bella doc
Abbreviated transcription (Latin):
id est gratant̃ requiescis in sc̃is. Sicut inquit uirgula fumi ex aromatib
mẏrrȩ & thuris. ł umꝰ ex igne nascit᷑ & max altiora aeris appetit. donec as¬
pectib intuentiũ subtrabat᷑. Fumꝰ igit᷑ significat scm̃ desidiũ igne diuit u
amoris ꝓfusum. Nec absolute fumo cõparat᷑ sed uirgulȩ fumi. quia sc̃a ȩcłia
uel anima dm̃ amans gracilis est & delicata. disciplinis sp̃s sci ex tenuata.
ñ habens grossitudinẽ carnaliũ desidioꝵ. Siue uirgulȩ fumi non sparsofumo
cõparat᷑ : ꝓpt̃ unitatẽ ȩccłiȩ quȩ in xp̃o unũ est. Unde gͦ esset ille fumus.
ostendit cum subdit. myrrȩ & churis. & uniuersi pulueris pigmentarii.
Myrra condiunt᷑ mortuoꝵ corpora. thus uͦ adoletur in sacrificio dĩ. Idõq
ꝑ myrrã carnis mortificatio designat᷑. ꝑ thus mundicia orationũ eapͥmit᷑.

Expanded text:
» id est gratanter requiescis in sanctis. « Sicut inquit virgula fumi ex aromatibus » id est gratanter requiescis in sanctis. « Sicut inquit virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris. » Fumus ex igne nascitur, et mox altiora aeris expetit, donec aspectibus intuentium subtrahatur. Fumus igitur significat sanctum desiderium igne divini amoris perfusum. Nec absurde fumi comparantur virgulae, quia sancta Ecclesia vel anima Deum amans, gracilis est et delicata, disciplinis Spiritus sancti attenuata, non habens grossitudinem carnalium desideriorum. Sive virgulae fumi non sparso fumo comparantur, propter unitatem Ecclesiae, quae in Christo unum est. Unde vero esset ille fumus, ostendit cum subdit: « Myrrhae et thuris et universi pulveris pigmentarii. » Myrrha condiuntur mortuorum corpora, thus vero adoletur in sacrificio Dei: ideoque per myrrham carnis mortificatio designatur, per thus munditia orationum exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ desertũ hocdicit᷑ adimitationẽ pͥsce plebis uidaice: quȩ libata deegrptia
seruitute ꝑ desertũ mari rubro transito uenit ad terrã repmissonis. Sic &e
ecełia ꝑ desertũ nationũ ascendebat iam de egypto. hoc est de confusione
idolatrie libata. & pharaone id est diabolo sũmerso ut cȩlesti manna pasce¬
ret᷑ & uerã cerrã repmissionis ingrederet᷑. A scendit inquit ad montes uir¬
tutũ. uel etiã ad ipsũ uirtutib subleuata. quȩ in psalmo dicit. Leuaui
ołos meos ad montes. & reliqͣ & alibi. Ad teleuaui oculos meos qͥ habitas in
ȩccłia uł anima fidelis. quia illoꝵ doctrinã actusq considat illoꝵ exemplo
& int̾cessione muniri gaudet. Postea uͦ ꝓficiens ad ipsũ qq qui fecit montel
audet cordis affectũ dirigere. & dicit. Ad te leuaui oculos meos qͥ habitas in ceł.

Expanded text:
per desertum. » Hoc dicitur ad imitationem priscae plebis Judaicae, quae liberata de Aegyptia per desertum. » Hoc dicitur ad imitationem priscae plebis Judaicae, quae liberata de Aegyptia servitute, per desertum mari Rubro transito, venit ad terram repromissionis. Sic et Ecclesia per desertum nationum ascendebat, jam de Aegypto hoc est, de confusione idololatriae liberata, et Pharaone, id est diabolo submerso, ut coelesti manna pasceretur, et veram terram repromissionis ingrederetur. « Ascendit inquit » ad montes virtutum, vel etiam ad ipsum virtutibus sublevata, qui in psalmo dicit: « Levavi oculos meos in montes, » etc., et alibi: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in Ecclesia vel anima fidelis, quia illorum doctrinam actusque considerat, illorum exemplo et intercessione muniri gaudet. Postea proficiens, ad ipsum quoque qui fecit montes, audet cordis aspectum dirigere, et dicit: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. Adiurat gͦ sponsus filias ierłm. animas uidelicet desidiis suꝑ-¬
ne patriȩ inhiantes. ne illã excitent ab hoc somno suauissimȩ quietis &
contemplationis: donec ipsa uelit. Sõnꝰ autẽ merito amor appellat᷑: qui a
sic̃ dormiens a uisibilib oculos claudit & inuisibilia contẽplatur: ita is qui
& cȩlestia uidet. Nec mirũ si amor sonꝰ uocat᷑. cũ in sequentib mors amor appel¬
let᷑. Fortis est ut mors dilectio. Cũ aut̃ dicit donec ipsa uelit: ostendit ȩccłiam
de gentib uoluntarie se p̃paraturã. ad labores & ꝑsecutiones ꝓ xp̃o ꝑferendas.
aclis adiurartũ pulclrit udinc̃ ȩccliȩ exc gentib congregate. Que est inquiunt
ita sue id est qͣus quanta laude & admiratione digia que ñ circun cisonen
miuidata nec adhue baptisimo seĩficata. iã currit ad dm̃: Ascendit inquit

Expanded text:
contendit. Adjurat ergo sponsus filias Jerusalem, animas videlicet desideriis supecontendit. Adjurat ergo sponsus filias Jerusalem, animas videlicet desideriis supernae patriae inhaerentes, ne illam excitent ab hoc somno suavissimae quietis et contemplationis, donec ipsa velit. Somnus autem merito amor appellatur: quia sicut dormiens a visibilibus oculos claudit, et invisibilia contemplatur: ita is qui a et coelestia videt. Nec mirum si amor somnus vocetur, cum in sequentibus mors amor appelletur: Fortis est ut mors dilectio. Cum autem dicit, donec ipsa velit, ostendit Ecclesiam de gentibus voluntarie se praeparaturam ad labores et persecutiones pro Christo perferendas. Ecclesiae admirantium pulchritudinem Ecclesiae de gentibus congregatae. « Quae est inquiunt ista? » Quae, id est qualis. Quanta laude et admiratione digna, quae non circumcisione mundata, nec adhuc baptismo sanctificata, jam currit ad Deum? « Ascendit inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ceruosq cãpor. ne suscitecis neq eiugilare faciatis dilectã: donec ipsa
ueltto his repetit᷑ iste uersiculus. Nam iã suꝑus dictus est: sed supra
ad eccłiam pͥmitiuã de iudeis collectã ꝑtinet. hic uͦ ad eccłiã de gentib
congregatã. & amoris uinculo xp̃o artius copulatã. Una enĩ eadẽq u¬
ra est deo de scĩs qui uel in circuncisione. uł eciam tẽpore baptismatis cho-¬
ruscante grã euangłii illi placuerunt. Quia uͦ hic uersiculus suꝑi est eoc¬
positus: iã uidendũ est quare ueluti dormientẽ inducat ȩccł̃iam. Unde
& adiurat filias ierłm ne eam suscitent. cũ paulo suꝑiꝰ ñ dormientẽ
uł quiescentẽ: sed studiolaboriosis s mquisitionis insistentẽ. qua spon¬
sũ inquirebat introducat. Sigͦ reqͥrebat sponsũ. qmͦ redescebat: Sed dul
Dormit udelicet a desideriis terrenis: ab actib scłi. Uigilat autẽ & requirit
sponsũ. quia eiꝰ contẽplationi inheret. eũ solũ desid̾at: ad illum ꝑuenire

Expanded text:
osque camporum, ne suscitetis neque evigilare faciatis dilectam, quoadusque ipsa velit. » Bis repetitur iste versiculus: nam jam superius dictum est, sed supra ad Ecclesiam primitivam de Judaeis collectam pertinet, hic vero ad Ecclesiam de gentibus congregatam, et amoris vinculo Christo copulatam. Una enim eademque cura est Deo de sanctis, qui vel in circumcisione, vel etiam tempore baptismatis, coruscante gratia Evangelii, illi placuerunt. Quia vero iste versiculus superius expositus est, jam videndum est quare veluti dormientem inducat Ecclesiam, unde et adjurat filias Jerusalem ne eam excitent, cum paulo superius non dormientem vel quiescentem, sed studio laboriosissimae inquisitionis insistentem, qua sponsum inquirebat introducat. Si ergo requirebat sponsum, quomodo requiescebat? sed dulcdormit videlicet a desideriis terrenis et ab actibus saeculi: vigilat autem et requirit sponsum, quia ejus contemplationi inhaeret, eum solum desiderat, ad illum pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
ons testatus sit: si dixerimꝰ quia peccatũ non habem ipa nos seduciont &
ueritas innobis non est : Dicit amorẽ nr̃m sicut de corpoes ferabere qͦd
est prurbetꝰ & rabidꝰ ita de animo quod sit sublimis atq continuus. quod
etiam tt s unq ueritati ꝓbat᷑ esse contrarium. Si autẽ amor nr̃ de coxpor¬
S ñ potus de animo traheret quod est ꝑturbatus &e rabidꝰ. n dcere de forp
bintus enim de corde hominũ cogitationes malȩ ꝓcedunt. aditeria forni¬
bationes homicidia. furta. auariciȩ. nequiciȩ. dolus. impudicicia. ocłs malꝰ

Expanded text:
one testatus sit, Si dixerimus, quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Dicit, amorem nostrum, sicut de corpore trahere, quod est perturbatus et rapidus; ita de animo, quod sit sublimis atque continuus, quod etiam utrumque veritati probatur esse contrarium. Si autem amor noster de corpore, et non de animo potius traheret, quod est perturbatus et rapidus, non diceret Dominus: Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nosse poterant: sine baptismo rapti sunt. Quod esau & iacob ceterosq
tales sola uoluntatis causa dicit esse discretos. ut in eadẽ natura merita
baberent diuersa: contradicit apłs qui de eisdem loquens ait. Cum enĩ
necdum nati fuissent. aut aliquid egissent bonũ aut malũ. ut scd̃m electi¬
onem prestiuem det maneret. non ex opib sed ex uocante dictũ est ei.
Quua maior seriued minor. sicut scriptũ est.l a cobosleri dlauausten

Expanded text:
nosse poterant, sine baptismo rapti sunt. Quod Esau et Jacob, caeterosque nosse poterant, sine baptismo rapti sunt. Quod Esau et Jacob, caeterosque tales, sola voluntatis causa dicit esse discretos, ut in eadem natura merita haberent diversa, contradicit Apostolo, qui de eisdem loquens ait, Cum enim necdum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum aut malum, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: Quia major serviet minori; sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esa
Abbreviated transcription (Latin):
cure ad mnasum non impelli. qui nee bonũ sine uoluntate nec malũ fanam̃
repugnat apło dicenti Scio quia non babitat in me hocest incarne mea
bonum. Nam uelle adiacet michi: ꝑficere autẽ bonũ non inuenio. Dlon
enim quod uola. bonũ hoe facio. sed quod nolo malũ hoc ago. Quod dicit
libum nobis esse unũ semꝑ agere cum semꝑ utrũq possimꝰ. contra dicu
ꝓpħa qui dõ supplex loquit᷑ dicens Scio dñe quia ñ sit hominis uia euis.
nec uiri est ut ambulet & dirigat gressus suos. Sed & apło maiorẽ se faeatier
qui duxit: E goigitipse m̃de seruio legi dei: carne autẽ legi peccati. Quod dicit
non aliunde alios iudicare: alios iudicari. nisi quia in eadẽ natura dispar
uoluntas sit. & quia cũ om̃s idẽ possimus diuersa faciamͦ: contradicit
catholicȩ fidei quȩ ttiam paruulos esse iudicandos ꝓfitet᷑. eos qui in eadẽ
natura positi. prius quam boni aliquid maliue facere aut uelle. aut saltẽ

Expanded text:
turae ad malum non impelli, qui nec bonum sine voluntate, nec malum faciamus, repugnat Apostolo dicenti, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Nam velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago . Quod dicit liberum nobis esse unum semper agere cum semper utrumque possimus, contradicit prophetae, qui Deo supplex loquitur dicens, Scio, Domine, quia non sit hominis via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . Sed et Apostolo majorem se facit, qui dixit, Ego igitur ipse mente servio legi Dei; carne autem, legi peccati . Quod dicit non aliunde alios judicare, alios judicari, nisi quia in eadem natura dispar voluntas sit, et quia cum omnes idem possimus, diversa faciamus, contradicit catholicae fidei, quae etiam parvulos esse judicandos confitetur, eos qui in eadem natura positi, priusquam aliquid boni malive facere aut velle, aut saltem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & quotidianã nĩe sraglitatis docum̃ta ꝓbant. ñ om̃unom̃ĩs posse ese
ubi tam multi inueniunt᷑ qui summa nitentes instantia. nequaqna adeas
qbas alos lu dent haberc posunt puenre uirtuites  uod nomines sire
quolieltes trnder quars aado sa aisunt adto long auerate dbestu
uo diel oiens de o paii uoal cant otendere in hae dũtaxat uita quales
arlle lioprihos lastofacti sunt Quis em sa pientia uel ada maioi esse po¬

Expanded text:
Sed et quotidiana nostrae fragilitatis documenta probant non omnia in omnibus esse posse, Sed et quotidiana nostrae fragilitatis documenta probant non omnia in omnibus esse posse, ubi tam multi inveniuntur qui summa nitentes instantia, nequaquam ad eas, quas alios vident habere, possunt pervenire virtutes. Quod homines sine Deo dicit ostendere quales a Deo facti sunt, adeo longe veritate abest, ut nec homines Deo proximi valeant ostendere in hac duntaxat vita, quales a Deo protoplasto facti sunt. Quis enim sapientia vel vita major esse po
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam ueseier unt hi nullã uirtutẽ uera nec iata nera lariente ai
uabere potueruno En quantũ uero uel gustum aliquẽ sa pent se piouibe
uesl urtutis uias nem habebant. totum hoc desuꝑ acct piuit n soli liuner
pͥme conditionis uerũ etiam quotidiana eius gr̃a qui creaturã slã nune
deserentẽ deserens dona sua ꝓut ipse iudicauerit hominib & magna
magnis &e parua largit᷑ pariuilis. Quod uero dicit om̃ia in om̃ib posse ẽt.
quẽ uel singula inu̾eniunt᷑ in singulis: contradicit seriptura que se te¬
N ec enum omĩa possunt esse in om̃ib qm̃ non est filius hominis inmortalis
Ubi manifeste insinuat᷑. quia cũ mortale hoc induerit immortalititeꝰ: tuuo
demũ poisunt esse omĩa in om̃ib bona iurtutũ. & netunc quidẽ de na¬
cure bono. sed ꝑ gram eius de quo seriptum est: ut sit ds̃ om̃i inomũia

Expanded text:
sapientiam nescierunt, hi nullam veram virtutem, nec ullam veram sapientiam sapientiam nescierunt, hi nullam veram virtutem, nec ullam veram sapientiam habere potuerunt. In quantum vero vel gustum aliquem sapientiae cujuslibet, vel virtutis imaginem habebant, totum hoc desuper acceperunt, non solum munere primae conditionis, verum etiam quotidiana ejus gratia, qui creaturam suam nec se deserentem deserens, dona sua, prout ipse judicaverit, hominibus, et magna magnis, et parva largitur parvulis. Quod vero dicit, « Omnia in omnibus posse esse, quae vel singula inveniuntur in singulis; » contradicit Scripturae quae Nec enim omnia possunt esse in omnibus, quoniam non est Filius hominis immortalis; ubi manifeste insinuatur, quia cum mortale hoc induerit immortalitatem, tunc demum possunt esse omnia in omnibus bona virtutum; et ne tunc quidem de naturae bono, sed per gratiam ejus de quo scriptum est, Ut sit Deus omnia in omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
inilo quẽ de bono constantie scriptum ab eo diximus lib ni mmaloi paesit
ur aitũ st udiosis. si ñ uirulenta int̃misceret uicia es nos s ei no baust
ferintum aplo ceste cocam masam corumpit: quanto mags uesi nõd oinax¬
quis petut imparo qui iustus est nec dãpnaturus est hominẽ ableo ad
nuon potiu it uita sendeũ piꝰest. Inhis singulis quȩ ex uno ei mont esi es do
sententus quanti sint errores. facile cuiuis docto p en Quge eetysi lihello¬
res coa ceruatim posiu. ut plurib erroꝵ ꝓbam̃tis conuincereit Hiqui
hunc librum catholico beati ieronimi calamo scriptũ contendunt. cauti¬
oresq ena eius lcedionẽ eiꝰ lectione redderent᷑. quẽ hereticũ esse didicssetĩ
inb: edinon sententus parit̃ om̃ib strietim responae cõmodũ aux i. uit pote
que cunetis u dixi luce darius quã sint nefanda pateant. Quod ergo dicit
multos philosophoꝵ patientiã castitatem. modestiam aliasq de nature uona

Expanded text:
in illo, quem de Bono constantiae scriptum ab eo diximus librum, multum prodesset virtutum studiosis, si non virulenta intermisceret vitia errorum. Sed si modicum fermentum, Apostolo teste, totam massam corrumpit , quanto magis venenum quam maxquid potuit imperare, qui justus est: nec damnaturus est hominem ob ea quae non potuit vitare, qui pius est. « In his singulis, quae ex uno ejus excepi libello, sententiis, quanti sint errores facile cuivis docto patet. Quas ideo tam plures coacervatim posui, ut pluribus errorum probamentis convincerentur hi qui hunc librum a catholico beati Hieronymi calamo scriptum contendunt, cautioresque ergo ejus lectione redderentur, quem haereticum esse didicissent. Quibus etiam sententiis pariter omnibus strictim respondere commodum duxi: ut pote quae cunctis, ut dixi, clarius luce quam sint nefandae patescant. Quod ergo dicit, « Multos philosophorum patientiam, castitatem, modestiam, aliasque de naturae bono
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. & contra omĩa quȩ resistunt defende uirtutem. Vbi &
cautissimo usus est uerbo. ut non diceret eam donare quasi antea
non habitam nob constantiam: sed potius iuuare & firmare quasi
a nobis iam exortam. ut uentus flammã ignis quã ipse nacceas¬
dit. sed aliunde accensam ut clarius flamascat adiuuat. & ne
ex tingui debeat flando confirmat. Sicut in ipso libro de amore
penitus sensum suũ dilucidasse monstrauimꝰ. Circahuiꝰ autẽ u¬
belli finem manifeste ꝓdit ipse uilianus. qua intentione in huiꝰ¬
modi assertionib ꝑ cuncta quȩ condiderat opuscula laboraret.
candalũ inquiens manicheo est eius quod comm̃nticiũ est abne¬
gantes dm̃ nr̃m qui est uerus. fatemͣ offendit᷑. qͥa naturã bonã.
quia lib̾ũ hominis asserimus arbitrium. Sed & in libro quẽ ad de-¬
metriadem uirgiiem xpi. de institutione uirginis scripsit. hec

Expanded text:
virtutes, et contra omnia quae resistunt, defendere virtutem. Ubi et virtutes, et contra omnia quae resistunt, defendere virtutem. Ubi et cautissimo usus est verbo, ut non diceret eam donare, quasi antea non habitam, nobis constantiam: sed potius, juvare ac firmare, quasi a nobis jam exortam; ut ventus flammam ignis, quam non ipse accendit, sed aliunde accensam, ut clarius flammescat, adjuvat, et ne exstingui debeat, flando confirmat: sicut in ipso libro de Amore plenius sensum suum dilucidasse monstravimus. Circa hujus autem libelli finem manifeste prodit ipse Julianus, qua intentione in hujusmodi assertionibus per cuncta quae considerat opuscula laboraret: Scandalum, inquiens, Manichaeo est, eo quod commentitum, id est, abnegantes Dominum nostrum, qui est verus, fatemur, offendit, quia naturam bonam, quia liberum hominis asserimus arbitrium. 10. Sed et in libro, quem ad Demetriadem virginem Christi de institutione virginis scripsit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
bat isi defectum sui quo homini in ȩtnum nocet: Que nequa quae
stare sententia nisi apud hereticos potest: quia constat minuaq qa¬
peccatum adẽ hominib om̃ib nocet. Non quidem a seipsis. sed ab
illo qui pͥmi facinore reatus. totum genus humanũ suum. nisi quẽ
gĩa xp̃i liberat ꝑpetuo dampnauit᷑. Nlocet hereticoꝵ malici llis.
quos catholicam scire ac tenere fidem desiderantes. in interitũ nesci
entes nolentesq detrahit. Uerum timens iulianus ne si in tanto
hoc uolumine totum quod recte uiueremus lib̾tati nr̃e uolun¬
tatis tribueret. quasi aꝑtus gr̃ȩ dei hostis detestaret᷑ atq anathe¬
matix aretur ab om̃ib: fecitꝰ & uno huiꝰ in loco mentionem. & hoc
ita occulte ut non om̃s eam uirtutes dare. sed unã in nob solum¬
modo iuuare diceret & firmare constantiam. diuinȩ enĩ gr̃e est
inquiens iuuare & firmare constantiam. quȩ cȩteras posst custodire

Expanded text:
bit, nisi defectum sui, quo homini in aeternum nocetur? Quae nequaquam bit, nisi defectum sui, quo homini in aeternum nocetur? Quae nequaquam stare sententia nisi apud hpeccatum Adae cunctis hominibus nocet, non quidem a seipsis, verum ab illo qui primi facinore reatus totum genus humanum, nisi quem gratia Christi liberat, perpetuo damnavit. Nocet haereticorum malitia illis, quos catentes nolentesque detrahit. Verum timens Julianus, ne si in tanto hoc volumine totum quod recte viveremus, libertati nostrae voluntatis tribueret, quasi apertus gratiae Dei hostis detestaretur atque anathematizaretur ab omnibus, fecit et hujus hoc in loco mentionem: et hoc ita occulte, ut non omnes eam virtutes dare, sed unam in nobis solummodo juvare diceret et firmare constantiam: Divinae enim gratiae est, inquiens, juvare et firmare constantiam, quae caeteras possit custodire
Abbreviated transcription (Latin):
facillime soleo quotiens uolo. qͦcũq situ uolo in loco orationis cõponeri
Et paulo post. Ipsa enim armat inquit egregiũ cuiꝰq & accendit
animum. dum illum lib̃̾tatis suȩ semꝑ admonet. dũq om̃s ab eo re¬
pellit metus. Quanto eni melius expugnaret manicheũ si diceret.
quia grã dei facit egregiũ cuiusq eleeti animũ. & accendit ad stu-¬
dia uirtutuo. dum̃ illum infirmitatis suȩ semꝑ admonet & quia
sine ipsa nichil facere potest. dumq omnẽ ab ea fiduciã sue re¬
pellit uirtutis. ac deo canere suadet. fortitudinẽ mea ad te custo¬
diam. Et iterum post multa quib lib̾tatẽ nr̃ȩ uoluntatis p̃dicat¬
dicit. Et̾enim sicut p̃clare a doctissimis atq ortodexis disputatũ
esto uemuini uere unꝗ noceri nisi a se ipso potest. nec est prorsus
aliꝯuid quo quisꝗ inuitus fiat miser. Quid tandem uirtus time¬

Expanded text:
facillime soleo, quoties volo, quocumque vel situ vel loco orationis componere. facillime soleo, quoties volo, quocumque vel situ vel loco orationis componere. Et paulo post: Ipsa enim armat, inquit idem, egregium cujusque et accendit animum, dum illum libertatis suae semper admonet, dumque omnes ab eo repellit metus. Quanto enim melius expugnaret Manichaeum, si diceret, Quia gratia Dei fecit egregium cujusque electi animum, et accendit ad studia virtutum, dum illum infirmitatis suae semper admonet, et quia sine ipsa nihil facere potest; dumque omnem ab eo fiduciam suae repellit virtutis, ac Deo canere suadet, Fortitudinem meam ad te custodiam ? Et iterum post multa, quibus libertatem nostrae voluntatis praedicat, ait: Etenim, si ut praeclare a doctissimis atque orthodoxis disputatum est, nemini vere unquam noceri nisi a se ipso potest, nec est prorsus aliquid quo quisquam invitus fiat miser; quid tandem virtus time
Abbreviated transcription (Latin):
eniq in libro quem de bono constantiȩ scripsit. bonum naturȩ lib̃ta¬
temq nr̃i arbitrii ut ipse autumat. contra ꝑfidiam manichei mag¬
na instantia defendit. Ut autem ueritas ꝓbat: magna ꝑuicacia
contra fidem cȩlestis gr̃ae durat. Hȩc nanque est inquit id est eon¬
stantia quȩ maxime asserit arbitrii potestatem. ac bonum iusq
nature. & humani animi motus liberos. dum ostendit om̃e m̃-¬
tis bonum uoluntarium. nec ulli unquam casui obnocium.
Motus autem me non solum carnis. sed nec animi habere liberos:
docent non apłicȩ tantũ litterȩ. uerum etiam ipse cogitationes meȩ
quȩ uolentem me sepissime conantẽq ut de ceteris taceam fixa m̃te
ac desidio infatigabili deuotioni orationis incumbere non sinunt᷑. Qui
si motus animi liberos haberem: ita uellem continue tempore ora-¬
tionis animum p̃cib intentũ retinere. quomodo membra corporis

Expanded text:
Denique in libro, quem de Bono constantiae scripsit, bonum naturae libertaDenique in libro, quem de Bono constantiae scripsit, bonum naturae libertatemque nostri arbitrii, ut ipse autumat, contra perfidiam Manichaei magna instantia defendit; ut autem veritas probat, magna pervicacia contra fidem coelestis gratiae durat. Haec namque est, inquit idem, constantia, quae maxime asserit arbitrii potestatem ac bonum, ejusque naturae et humani animi motus liberos, dum ostendit omne mentis bonum voluntarium, nec ulli unquam casui obnoxium. Motus autem me non solum carnis, sed nec animi habere liberos docent, non apostolicae tantum Litterae, verum etiam ipsae meae cogitationes, quae volentem me saepissime, conantemque ut de caeteris taceam fixa mente ac desiderio infatigabili, devotioni orationis incumbere non sinunt. Qui, si motus animi liberos haberem, ita vellem continue tempore orationis animum precibus intentum retinere, quomodo membra corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tate eras. Sed neq hoc quod dicit originem nram non posse nisi un-¬
pie diaboli oꝑib ascribi. quȩ dõ uero non solũ conditore sed etiam
habitatore gauderet: aut catholicȩ. aut consequent̃ fecit. Quia
nimirum diabolus & si peccatũ ꝓthoplastis intulit: nontam̃ eis na-¬
turalis ꝓcursum benedictionis abstulit qua audierant. creserce ourꝰ
mutipsiau suma replete terram: Non ergo illa impietate decipim
quã nobres imꝓbat uulianus ut originẽ nr̃am diaboli opib aseribamꝰ
quã pͥmordialis oꝑe benedictionis a deo conditã scimus. dbsit autẽ
ut ouginem nrãm post p̃uaricationis malum dõ dicamꝰ esse gauisam.
ĩuliani ad cautelam legentiũ annotasse necessarium duximus. quoꝵ
admoniti exemplis. uigilantius in reliqua eius lectione quȩ ñ minus
naxia sepe salutarib dicta interserit. circunspiciant. Nam &
aliis opusculis eandem suam heresim quanius multum reclamante
scĩssimo ac doctissimo antistite augustino affirmare ñ dubitat.

Expanded text:
nem nostram non posse nisi impie diaboli operibus adscribi, quae Deo vero non solum conditore, sed etiam habitatore gauderet, aut catholice aut consequenter fecit. Quia nimirum diabolus etsi peccatum protoplastis intulit, nec tamen eis naturalis procursum benedictionis abstulit, qua audierant, Crescite et multiplicamini, et replete terram . Non ergo illa impietate decipimur, quam nobis improperat Julianus, ut originem nostram diaboli operibus adscribamus, quam primordialis opere benedictionis a Deo conditam scimus. Absit autem ut originem nostram post praevaricationis malum, Deo dicamus esse gavisam, Juliani ad cautelam legentium annotasse necessarium duximus: quorum admoniti exemplis, vigilantius in reliqua ejus lectione, quae non minus noxia saepe salutaribus dicta interserit, circumspiciant. Nam et in aliis opusculis eamdem suam haeresim, quamvis multum reclamante sanctissimo ac doctissimo antistite Augustino, affirmare non dubitat.
Abbreviated transcription (Latin):
paces bonitatis. & plenos iniquitatis in lucem istã nos uenire iuran¬
do. Deniq nullum fere ad iusticiã quid dico rationis. seã ne sacrȩ
quidem legis institutione ꝑduci. Deprauabat nẽpe hȩc opimo. natu¬
ram carnis & sanguinis. Sed postquã salutare mysterium dĩ & ho¬
minum mediator arripuit. ut consũmatissimȩ uirtutis daturus
exemplũ. naturam hominis mortalis assumeret: ostendit omĩa cri¬
mina moꝵ fuisse ñ seminũ. Deniq uoluntatib ad meliora conuersis.
non solum legis. sed etiam euangłi precepta posse compleri.
Quibus sermonibus eius breuit respondendum. quim ned ua quomi an
aoloicm ature nẽs calumpniã uertimus. cium nos an iniquotitiuis¬

Expanded text:
paces bonitatis, et plenos iniquitatis in lucem istam nos venire juranpaces bonitatis, et plenos iniquitatis in lucem istam nos venire jurando. Denique nullum fere ad justitiam, quid dico ratione, sed ne sacrae quidem legis institutione perduci. Depretiabat nempe haec opinio naturam carnis et sanguinis. Sed postquam salutare mysterium Dei et hominum mediator arripuit, ut consummatissimae virtutis daturus exemplum; naturam hominis mortalis assumeret, ostendit omnia crimina morum fuisse, non seminum. Denique voluntatibus ad meliora conversis, non solum legis, sed etiam evangelica praecepta posse compleri. » Quibus sermonibus ejus breviter respondendum, quia nequaquam in auctorem naturae nostrae calumniam vertimus, c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre. ac tẽstimoniis refellere ueritatis. Sufficiat hȩc pauca exẽpli
grã exposuisse. ex quib possint cetera quam sint detestanda conci.
ost hȩc autẽ & huiꝰmodi innumera quib pͥmũ librũ contra grãm
dei disputando compleuit: non minore scđm librũ eiusdẽ heresis peste
cõmaculauit. Deniq excponens quod dictum est. quia meliora sunt
ubera tua uino de natura lactis foedissime philosophatus est: moxq
fȩdius multo qualitatẽ naturȩ illiꝰ ad confirmationẽ sui erroris trans¬
ferre conatus. Quod quia totũ ponere & horrori. & nimis longũ est:
partem ponere satis duximꝰ. Inserens se ergo ꝑsonis eoꝵ contra quos
nras ad hoc prorsus spumantiũ estus erroꝵ: ut calũpniã in ipsum¬
uerteremus auctorẽ. & leuandi reatus gr̃a quẽ erimina nimirum
uoluntatis urebant ipsam naturã corporis subdebamꝰ infamiȩ. inca-¬

Expanded text:
proferre, ac testimoniis refellere veritatis. Sufficiant haec pauca exempli proferre, ac testimoniis refellere veritatis. Sufficiant haec pauca exempli gratia posuisse; ex quibus possint caetera, quam sint detestanda, conjici. Post haec autem et hujusmodi innumera, quibus primum librum contra gratiam Dei disputando complevit, non minore secundum librum ejusdem haeresis peste commaculavit. Denique exponens quod dictum est, quia meliora sunt ubera tua vino, de natura lactis foedissime philosophatus est, moxque foedius multo, qualitatem naturae illius ad confirmationem sui erroris transferre conatus. Quod quia totum ponere, et horrori et nimis longum est, partem ponere satis duximus. Inserens se ergo personis eorum, contra quos piniones nostras ad hoc prorsus spumantium aestus errorum, ut calumniam verteremus in ipsum auctorem; et levandi reatus gratia, quem crimina nimirum voluntatis urebant, ipsam naturam corporis subdebamus infamiae, inca
Abbreviated transcription (Latin):
gratia scĩ sp̃s incipiat uentilare. Tanta animi bona p̃miserat. & post
omia hȩc incipere in ea grãm sc̃i sp̃s dicit. quasi suꝑuenientẽ auxilia¬
triẽ. & non p̃uenientem inspiratricẽ.atq auctorẽ in nob studiord.
meritoꝵq bonoꝵ. Qua tam̃ eius uentilatione quid in generoso animi
sapientis igne agi credat: intuere. Tum fit inquit illa earitas. quȩ non
ꝓpinquos solũ aut ciues. sed ipsũ genus humanũ gremiosuo conatur
amplecti. Uides ergo qui tantũ uiriũ nr̃o animo tribuit. quid sp̃ui
gr̃ae tribuit. quam & sero in auxciliũ ipsi animo aduenire. & tunc ei
non illam caritatem qua ds̃. sed illã solũ modo qua genus humanũ
diligat᷑ in fundere dicit. oblitus. uel incuriosus apłicȩ fidei qui dicit.
rolixi est oꝑis cunctas eiꝰ quas in hoc libro posuit ineptias in medium

Expanded text:
gratia sancti Spiritus incipiat ventilare. Tanta animi bona praemiserat, et post gratia sancti Spiritus incipiat ventilare. Tanta animi bona praemiserat, et post omnia haec incipere in ea gratiam sancti Spiritus dicit, quasi supervenientem auxiliatricem, et non praevenientem inspiratricem atque auctorem in nobis studiorum meritorumque bonorum. Qui tamen ejus ventilatione, quid in generoso animi sapientis igne agi credat, intuere. « Tum fit illa, inquit, charitas, quae non propinquos solum aut cives, sed et ipsum genus humanum gremio suo conatur amplecti. » Vides ergo, qui tantum virium nostro animo tribuit, quid Spiritui gratiae tribuat; quam et sero in auxilium ipsi animo advenire, et tunc ei non illam charitatem qua Deus, sed illam solummodo qua genus humanum diligatur, infundere dicit; oblitus vel incuriosus apostolicae fidei, quae dqui datus est nobis . Prolixi est operis cunctas ejus, quas in libro hoc posuit, ineptias in medium