comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione statuae eius prima eiꝰ littera effluxit.
Responsum ẽ centum solos dies post hac uictuꝵ
quem numerum .C. littera notat futurumq ut
inter deos referretur quod Esar.i. reliqua pars
caesaris nomine etrusca lingua deus uocaretur
Tyberium igitur in Flliricum dimissurus & be¬
neuentumꝰ usq prosecuturus tum intexpellato¬
res aliis atq aliis causis iniure ditendo detine¬
rent exclamauit quod & ĩp̃um mox inter oĩa
relatum ẽ nõ si omnia morarentur amplius se
Rome posthac futurum atq itiners inchoato¬
Asturam pexit & inde preter consuetudinem
de noote ad occasionẽ auts euectul causam ua-¬
litudinis contraxit ex profluuio alu. Tũc Cam¬
paniae ora proximisq insulis circuitis Caprearũ
qͥ secessui quatridũum impendit remississimo
ad otium & ad ominẽ comitatẽ animo forte pu¬
teolanum siuim preteruehenti uectores nautęq
de naui Mexandrina quae tñ quidem appulerat

Expanded text:
tione statuae eius prima nominis littera effluxit; tione statuae eius prima nominis littera effluxit; responsum est, centum solos dies posthac uicturum, quem numerum C littera notaret, futurumque ut inter deos referretur, quod aesar, id est reliqua pars e Caesaris nomine, Etrusca lingua deus uocaretur. Tiberium igitur in Illyricum dimissurus et Beneuentum usque prosecuturus, cum interpellatores aliis atque aliis causis in iure dicendo detinerent, exclamauit, quod et ipsum mox inter omina relatum est: non, si omnia morarentur, amplius se posthac Romae futurum; atque itinere incohato Asturam perrexit et inde praeter consuetudinem de nocte ad occasionem aurae euectus causam ualitudinis contraxit ex profluuio alui. tunc Campaniae ora proximisque insulis circuitis Caprearum quoque secessui quadriduum impendit remississimo ad otium et ad omnem comitatem animo. Forte Puteolanum sinum praeteruehenti uectores nautaeque de naui Alexandrina, quae tantum quod appulerat,
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃os pecasura ꝗ exta haberent. Nec aliter
euenit pridie q̃ siciliensem pugnam classe
cõmuteret deambulante in littore piscis /e
mari exiliuit & ad pedel iacuit. Apud Actiũ
destendenti in acie aselus cum asinario occurĩt
homini euthidiius bestiae Nicon erat nomine
U toiusq simulacrum iuctor aeneum posuit ĩ te̾¬¬
plo in quod castrorum suorum locum uertit.
Nors q eius de qua de hinc dicam diuinitasquae
post mortem euidentissimis ostentis precogni¬
ta ẽ cum lustrum in Campo martio magna ppłi
frequentia conderet Aquila saepius eum circũ¬
uolitauit transgressaq inuicinã edẽ suꝑ nomen
Agrippe ad primam litteram sedit Quo animad¬
uerso uotaque in proximum lustrum luscipi
mos ẽ collegam suum tyberium nuncupare
iussit. Namse q̃q̃ conscriptis paratisq ĩ amta¬¬
bulis negauit suscepturum que nõ ẽẽt solutu¬
rus Sub idem tempul ictu Rluminis ex inscrip¬

Expanded text:
in ipsos recasura qui exta haberent; neque aliter in ipsos recasura qui exta haberent; neque aliter euenit. pridie quam Siciliensem pugnam classe committeret, deambulanti in litore piscis e mari exiliuit et ad pedes iacuit. apud Actium descendenti in aciem asellus cum asinario occurrit: homini Eutychus, bestiae Nicon erat nomen; utriusque simulacrum aeneum uictor posuit in templo, in quod castrorum suorum locum uertit. Mors quoque eius, de qua dehinc dicam, diuinitasque post mortem euidentissimis ostentis praecognita est. cum lustrum in campo Martio magna populi frequentia conderet, aquila eum saepius circumuolauit transgressaque in uicinam aedem super nomen Agrippae ad primam litteram sedit; quo animaduerso uota, quae in proximum lustrum suscipi mos est, collegam suum Tiberium nuncupare iussit: nam se, quanquam conscriptis paratisque iam tabulis, negauit suscepturum quae non esset soluturus. sub idem tempus ictu fulminis ex inscrip
Abbreviated transcription (Latin):
monumentum fulmine ictum ẽ Primo autẽ cõ¬
lulatu & augurium capienti xii. se uultures ut
Romulo ostenderunt. & imolanti omnium uicti¬
marum iocinora replicata intrinsetus ab ima fi¬
bra apparuerunt nemine ꝑitorum aliter conied¬
tante q̃ lȩta ꝑ haec & magna portendi. Quin & bel¬
lorum omnium euentus ante presensit contrac¬
til ad Bononiam triumurorum copiis Aquila
tentorio eius suꝑsedens duos coruos hinc & iñ in¬
festantes afflixit & ad terram dedit notante oĩ
exercitu futuram qͦ inter collegas discordiam ta¬
lem qualis secuta ẽ ad exitum p̾relagiente philip¬
po. Thessalus quidam de futura uictoria nuntia¬
uit auctore diuo Caelare cuius sibi speties itinere
auio occurriss& Cirta Perusiam lacrifitio nõ li¬
tato augeri hostias imꝑass&e ac subita irruptio¬
ne hostes omnem rei diuine apparatum abstu¬
lissent. Constitit inter aruspices que ꝑiculosa
& aduersa satrificanti denuntiata ẽẽnt cuncta

Expanded text:
monimentum fulmine ictum est. primo autem conmonimentum fulmine ictum est. primo autem consulatu et augurium capienti duodecim se uultures ut Romulo ostenderunt et immolanti omnium uictimarum iocinera replicata intrinsecus ab ima fibra paruerunt, nemine peritorum aliter coiectante quam laeta per haec et magna portendi. Quin et bellorum omnium euentus ante praesensit. contractis ad Bononiam triumuirorum copiis aquila tentorio eius supersedens duos coruos hinc et inde infestantis afflixit et ad terram dedit, notante omni exercitu futuram quandoque inter collegas discordiam talem qualis secuta est, atque exitum praesagiente. Philippos Thessalus quidam de futura uictoria nuntiauit auctore Diuo Caesare, cuius sibi species itinere auio occurrisset. Circa Perusiam sacrificio non litanti cum augeri hostias imperasset ac subita eruptione hostes omnem rei diuinae apparatum abstulissent, constitit inter haruspices, quae periculosa et aduersa sacrificanti denuntiata essent, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
paret modo matricẽ uerum & obteger& frequẽ¬
tareturq columbarum nidis: quis id auium ge¬
nus dur̃am & asꝑam frondem maxime uitet
Ilo etiam precipuo ostento motum Calarẽ ferũt
ne quem alium sibi succedere ꝗ̃ lororis nepotẽ uel¬
let. In seceslu apollonia theogenis mathemati¬
ti ꝑ gulam comite Agrippa ascenderat Cum Agrip¬
pe ꝗ prior consulebat magna & pene incredibi¬
lia predicerentur reticere ip̃e genituram suam
nec uelle edere ꝑseuerabat metu ac pudore ne mi¬
nor inueniretuo. Qua tñ post multas exortatio¬
nes uix & cunctanter edita exiluit. Theo genes &¬
adorauit eum. Tantam mox fidutiam fati Au¬
gustus habuit ut thema suum uulgauerit numi¬
niq argenteum nota lyderis capricorni quo natus
ẽ pcusserit Post necem Calaris reuerso ab Apolo¬
nia & ingrediente eo urbem repente liquido ac
puro sereno Cioculul ad spetiem Calestis aroues
orbem solis ambiit Ac subinde Iulia Caesaris filie

Expanded text:
peraret modo matricem, uerum et obtegeret frequenperaret modo matricem, uerum et obtegeret frequentareturque columbarum nidis, quamuis id auium genus duram et asperam frondem maxime uitet. illo et praecipue ostento motum Caesarem ferunt, ne quem alium sibi succedere quam sororis nepotem uellet. In secessu Apolloniae Theogenis mathematici pergulam comite Agrippa ascenderat; cum Agrippae, qui prior consulebat, magna et paene incredibilia praedicerentur, reticere ipse genituram suam nec uelle edere perseuerabat, metu ac pudore ne minor inueniretur. qua tamen post multas adhortationes uix et cunctanter edita exiliuit Theogenes adorauitque eum. tantam mox fiduciam fati Augustus habuit, ut thema suum uulgauerit nummumque argenteum nota sideris Capricorni, quo natus est, percusserit. Post necem Caesaris reuerso ab Apollonia et ingrediente eo urbem repente liquido ac puro sereno circulus ad speciem caelestis arcus orbem solis ambiit ac subinde Iuliae Caesaris filiae
Abbreviated transcription (Latin):
dam prius somnium Catuli aliter exponunt qi
poscentibus unum ex eis demonstrass&e Adquẽ
omnia desyderia sua referrent eiusq osculum
delibatum digitis ad os suum retulisl& .M. Cite¬
ro .C. Cesarem in Capitolium prosecutus somni¬
um pristina noctis familiaribus forte nar̃abat
puerum facie liberali demissum e cello catena
aurea ad fores capitolii constitisse eiq louẽ fla¬¬
gellum tradidisse. Deinde repente Augusto ui¬
so quem ignotum plerisq adhuc auunculus cae¬
sar ad sacrificandum acciuerat affirmauit ip̃um
ẽẽ cuius imago secundum quierem libi obuersa¬
ta sit. Sumenti uirilem togam tunica laticlaui
resuta ad utraq parte ad pedes decidit. Fuerunt
ꝗ inter pretarentur nõ aliud signiticare q̃ ut is
ordo cuius insigne id ẽẽt qñq ei subiicerẽtur Apd
mundam diuus Tulius castris locum capienscũ
uictoria conseruari iussit Ex en continuo nata
soboleł adeo in paucis diebus adoleuit ut nõ equi¬

Expanded text:
dam prius somnium Catuli aliter exponunt, qudam prius somnium Catuli aliter exponunt, quposcentibus unum ex eis demonstrasset, ad quem omnia desideria sua referrent, eiusque osculum delibatum digitis ad os suum rettulisset. M. Cicero C. Caesarem in Capitolium prosecutus somnium pristinae noctis familiaribus forte narrabat: puerum facie liberali demissum e caelo catena aurea ad fores Capitoli constitisse eique Iouem flagellum tradidisse; deinde repente Augusto uiso, quem ignotum plerisque adhuc auunculus Caesar ad sacrificandum acciuerat, affirmauit ipsum esse, cuius imago secundum quietem sibi obuersata sit. Sumenti uirilem togam tunica lati claui resuta ex utraque parte ad pedes decidit. fuerunt qui interpretarentur, non aliud significare, quam ut is ordo cuius insigne id esset quandoque ei subiceretur. Apud Mundam Diuus Iulius castris locum capiens cum uictoriae iussit; ex ea continuo enata suboles adeo in paucis diebus adoleuit, ut non aequi
Abbreviated transcription (Latin):
tus tandem in altissima turri reptus ẽ iacẽs
contra solis exortum Cum primum fari cepis¬
set in auito suburbano obstrepentes forte ra¬¬
nas silere iussit atq ex eo negantur ibi tanae
coaxare. Ad quartum lapidem Campaniae uiȩ
ĩnemore prandenti ex improuiso Aquila panẽ
ei e manu rapuit Et cum altissime e uolasset
rursus ex improuiso lenitet delapsa reddidit
Q. Catulus post dedicatum capitolium duabus
continus noctibus somniauit. Prima Iouẽ op¬¬
timum maximum e pretextatis complurib
circum aram ludentibus unum secreuisse atq
insinum eius signum .xo.p. quod manu gestarae
reposuisse at insequenti animaduertisse se in
gremio capitolini Iouis eundem puerum quẽ
cum detrahi iussiss& prohibitum monitu dei
tanq̃ is ad tutelam r .p. educaretur. Ac die pro¬
ximo obuium sibi Augustum cum alias inco-¬
gnitum habera& nõ sine admiratione contuitus
Simillimum dixit puero de quo somniassae.Qui¬

Expanded text:
tus tandem in altissima turri repertus est iacens tus tandem in altissima turri repertus est iacens contra solis exortum. Cum primum fari coepisset, in auito suburbano obstrepentis forte ranas silere iussit, atque ex eo negantur ibi ranae coaxare. ad quartum lapidem Campanae uiae in nemore prandenti ex inprouiso aquila panem ei e manu rapuit et, cum altissime euolasset, rursus ex inprouiso leniter delapsa reddidit. Q. Catulus post dedicatum Capitolium duabus continuis noctibus somniauit: prima, Iouem Optimum Maximum e praetextatis compluribus circum aram ludentibus unum secreuisse atque in eius sinum signum rei p. quod manu gestaret reposuisse; at insequenti, animaduertisse se in gremio Capitolini Iouis eundem puerum, quem cum detrahi iussisset, prohibitum monitu dei, tamquam is ad tutelam rei p. educaretur; ac die proximo obuium sibi Augustum, cum incognitum alias haberet, non sine admiratione contuitus simillimum dixit puero, de quo somniasset. qui
Abbreviated transcription (Latin):
incuria & Octauius ob uxoris puerperium se-¬
rius affiuss& nota ac uulgata res ẽ. P Nigidi¬
um compta more cã ut horam qͦ partus ac¬
cepit affirmasse dominum terrarum orbi na¬
tum Octauo postea cum ꝑsecreta thraciae ex¬
citum ducer& in liberi patris luco barbara
cerimonia ds filio consulenti idẽ affirmatũ
ẽ a sacerdotibus quod infuso suꝑ altaria me¬
ro tantum flãme emicuiss& ut suꝑgressa fas¬
tigium templi ad caelum usq ferretur. Uniq
omnino magno a alexandro apud easdem a raͦ
sacrificanti simile proueniste ostentum Atque
etiam statim insequenti nocte uidere uisus ẽ
filium mortali spetie ampliorem cum fulmĩe
& sceptro exuiuiisq iouis optimi maximi Ac
radiata corona suꝑ laureatum turrum bis
senis equis candore eximio trahentibus ĩ fãs
adhuc ut scriptum apud .C. Drusum extat re¬
politul uesꝑs incunal a nutricula loco pla¬
no postera luce non comparuit.Duiq quesi¬

Expanded text:
in curia et Octauius ob uxoris puerperium sein curia et Octauius ob uxoris puerperium serius affuisset, nota ac uulgata res est P. Nigidium comperta morae causa, ut horam quoque partus acceperit, affirmasse dominum terrarum orbi natum. Octauio postea, cum per secreta Thraciae exercitum duceret, in Liberi patris luco barbara caerimonia de filio consulenti, idem affirmatum est a sacerdotibus, quod infuso super altaria mero tantum flammae emicuisset, ut supergressa fastigium templi ad caelum usque ferretur, unique omnino Magno Alexandro apud easdem aras sacrificanti simile prouenisset ostentum. atque etiam sequenti statim nocte uidere uisus est filium mortali specie ampliorem, cum fulmine et sceptro exuuiisque Iouis Optimi Maximi ac radiata corona, super laureatum currum, bis senis equis candore eximio trahentibus. infans adhuc, ut scriptum apud C. Drusum extat, repositus uespere in cunas a nutricula loco plano, postera luce non comparuit diuque quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
exterritum censuisse ne quis illo anno editus
educaretur. Fosꝗ grauidas uxores haberẽt qđ
ase quisque trahet& curasse ne senatus cõsultum
ad erarium deferetur in asolepiadis menletio
thologumenon libris lego. Actiam cum ad so¬
lenne Appollinis sacrum media nocte uenis¬
set polita in templo lectica dum cȩterae ma¬
trone dormirent obdormisse draconẽ re¬
pente ir replisse adeam pauloq post egressũ
illam exꝑgefcã q̃ĩ a concubitu mariti purifi.¬
casse se & statim incorpore eiul extitisse ma¬
culam uelut picti draconis nec potuisse unq̃
eximi adeo ut mox publitis balneis ꝑpetuo
abstineret Augustum natum mense decimo
& ob hac appollinis filium existimatum. Ea¬¬
dem actia priusq̃ pareret somniauit intesti¬¬
na sua ferri ad sydera explicatiq ꝑ omnẽ terrã
& caeli ambitum Somniauit & pr̃ Octauius
utero actie iubar solis exortum. Quo natus
ẽ die Cum de Catilinę coniutationẽ ageret᷑

Expanded text:
exterritum censuisse, ne quis illo anno genitus exterritum censuisse, ne quis illo anno genitus educaretur; eos qui grauidas uxores haberent, quod ad se quisque spem traheret, curasse ne senatus consultum ad aerarium deferretur. In Asclepiadis Mendetis Theologumenon libris lego, Atiam, cum ad sollemne Apollinis sacrum media nocte uenisset, posita in templo lectica, dum ceterae matronae dormirent, obdormisse; draconem repente irrepsisse ad eam pauloque post egressum; illam expergefactam quasi a concubitu mariti purificasse se; et statim in corpore eius extitisse maculam uelut picti draconis nec potuisse umquam exigi, adeo ut mox publicis balineis perpetuo abstinuerit; Augustum natum mense decimo et ob hoc Apollinis filium existimatum. eadem Atia, prius quam pareret, somniauit intestina sua ferri ad sidera explicarique per omnem terrarum et caeli ambitum. somniauit et pater Octauius utero Atiae iubar solis exortum. Quo natus est die, cum de Catilinae coniuratione ageretur
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum aiticae cereris cognoscer& et quedam
secretiora proponerentur dimisso concilio & coro¬
na circumstantium solus audiit disceptantes At
contra non modo in peragranda egypto paulo d¬
flectere aduisendum apim suꝑledit. Sed & .C.
nepotem: quod iudeam preteruehens apud hĩe¬
rosolimam non supplicassoe collaudauit Et qm̃
ad hoc uentum ẽ. non abre fuerit subtexere que
ei priusq̃ nasceretur & ip̃o natali die ac deinceps
euenerint: quibus futura magnitudo eius & per¬
petua felicitas sperari animaduertiq poss&e Ue¬
litris antiquitus tacta de caelo parte muri respõ¬
sum ẽ eius oppidi ciuem qͦ rerum potiturũ. Qua
fiducia Ueliterni & tunc stãtim & postea sapius
pene ad exitium sui cum.p .ro. belligerauerunt
Sero tñ documentis apparuit ostentum illud Au-¬
gusti potentiam portendisse. Auctor ẽ Iulius
Maratus anteq̃ paucos nasceretur menses pro¬¬
digium Rome factum publice quo denuntiaba¬¬

Expanded text:
sacerdotum Atticae Cereris cognosceret et quaedam sacerdotum Atticae Cereris cognosceret et quaedam secretiora proponerentur, dimisso consilio et corona circumstantium solus audiit disceptantes. at contra non modo in peragranda Aegypto paulo deflectere ad uisendum Apin supersedit, sed et Gaium nepotem, quod Iudaeam praeteruehens apud Hierosolymam non supplicasset, conlaudauit. Et quoniam ad haec uentum est, non ab re fuerit subtexere, quae ei prius quam nasceretur et ipso natali die ac deinceps euenerint, quibus futura magnitudo eius et perpetua felicitas sperari animaduertique posset. Velitris antiquitus tacta de caelo parte muri responsum est eius oppidi ciuem quandoque rerum potiturum; qua fiducia Veliterni et tunc statim et postea saepius paene ad exitium sui cum populo R. belligerauerant; sero tandem documentis apparuit ostentum illud Augusti potentiam portendisse. Auctor est Iulius Marathus, ante paucos quam nasceretur menses prodigium Romae factum publice, quo denuntiaba
Abbreviated transcription (Latin):
certissimis obseruabat Si mane sibi calceus ꝑperã
ac sinister pro dextro indueretur ut dirum Siter¬
ra mariue ingrediente longinquam se profectionẽ
forte rorass& ut letum mat̾uriq & prosꝑi reditus
Sed ostentis precipus mouebatũr Enatam int iũc¬
turas lapidum ante domum suam palmã incon¬
pluuium deorum penatium transtulit utq coale¬
ceret magnope curauit Apud insulam capreas
ueterrime ilicis demissos iam ad terram languẽ¬
tesq ramos conualuisse aduentu suo letatus ẽ adeo
ut eas cum re .p. Neapolitanorum ꝑmutauerrt
enmaria data Obseruabat & dies quosdam ne aut
postridie nundinas quoꝗͣ proficisceretur aut nonis
quicq̃ rei serie inchoaret Nihil in hoc quidẽ aliud
deuitans ut ad Tyberium scribit Quam
teres ac preceptas reuerentissime coluit ita cȩte¬
ras contemptui habuit. Namq athenis initia¬
tus cum postea Romae pro tribunali de priuilegio

Expanded text:
certissimis obseruabat: si mane sibi calceus perperam certissimis obseruabat: si mane sibi calceus perperam ac sinister pro dextro induceretur, ut dirum; si terra mariue ingrediente se longinquam profectionem forte rorasset, ut laetum maturique et prosperi reditus. sed et ostentis praecipue mouebatur. enatam inter iuncturas lapidum ante domum suam palmam in conpluuium deorum Penatium transtulit, utque coalesceret magno opere curauit. apud insulam Capreas ueterrimae ilicis demissos iam ad terram languentisque ramos conualuisse aduentu suo, adeo laetatus est, ut eas cum re p. Neapolitanorum permutauerit Aenaria data. obseruabat et dies quosdam, ne aut postridie nundinas quoquam proficisceretur aut Nonis quicquam rei seriae incoharet; nihil in hoc quidem aliud deuitans, ut ad Tiberium scribit, quamteres ac praeceptas reuerentissime coluit, ita ceteras contemptui habuit. namque Athenis initiatus, cum postea Romae pro tribunali de priuilegio
Abbreviated transcription (Latin):
tum locum ss recipet consternatus olim per
nocturnum iter transcursu fulguris ut pre¬
diximus. Somnia neq sua neq aliena de se ne¬
gligebat Philippensi acie q̃uis statuiss&e non
egredi tabernaculo ꝑꝑ ualitudinem egressusẽ
tñ amiti somnio monitus cessitq res prospere
quando captis castris lectica eius q̃i ibi cubans
remansisse concursu hostium conbossa atque
lacerata ẽ Ip̃e ꝑ omne uer plurima & formidolo¬
sissima & uaria & irrita uidebat Reliquo tempo¬
re rariora & minus uaria. Cum dedicatam ĩ ca-¬
pitolio edem tonanti loui assidue frequentar &
somniauit queri capitolinum Iouem culioreeo
sibi adduci seque respondisse tonantẽ pro ł ani¬
tore ei appositum. ł deoq mox tintinabulis fastigi¬
um aedis redimiuit quod ea fere ianuis dependebat
Ex nocturno uisu ẽt stipem quot annis die certos
mendicabat a populo cauam manum asses porri¬
gentibus prebens Auspitia & omina quedam pro

Expanded text:
tum locum se reciperet, consternatus olim per tum locum se reciperet, consternatus olim per nocturnum iter transcursu fulguris, ut praediximus. Somnia neque sua neque aliena de se neglegebat. Philippensi acie quamuis statuisset non egredi tabernaculo propter ualitudinem, egressus est tamen amici somnio monitus; cessitque res prospere, quando captis castris lectica eius, quasi ibi cubans remansisset, concursu hostium confossa atque lacerata est. ipse per omne uer plurima et formidulosissima et uana et irrita uidebat, reliquo tempore rariora et minus uana. cum dedicatam in Capitolio aedem Tonanti Ioui assidue frequentaret, somniauit queri Capitolinum Iouem cultores sibi abduci seque respondisse Tonantem pro ianitore ei appositum; ideoque mox tintinnabulis fastigium aedis redimiit, quod ea fere ianuis dependebant. ex nocturno uisu etiam stipem quotannis die certo emendicabat a populo cauam manum asses porrigentibus praebens. Auspicia et omina quaedam pro
Abbreviated transcription (Latin):
& exempla publice uel priuatim salubria eaq
aduerbum excerpta aut ad domestico sautꝰ
ad exercitum aut ad prouintiarum rectores
aut ad urbis magistratus plerumq mittebat
prout quique monitione indigerent etiam
libros totos & senatui recitauit & ppło notos
ꝑ edc̃um saepe fecit ut orationes Metelli de
prole augenda & Rutilii de modo edificiorũ
quo magis ꝑsuader& utramq rẽ nõ ase pͥmo
animaduersam sed antiquis łam tunc curae
fuisse ingenia seculi sui omnibus Recitatas
na & historias sed orationes & dialogos. Com¬
poni tñ aliquid de se nisi & serio & a prestan¬¬
tissimis offendebatur. Admonebatq pretores
ne paterentur nomen suũ cõmissiõnibus ob.¬
solefieri. Circa seligiones talem accepimus.to¬
nitrua & fulgura paulo infirmius expauesce¬
bat ut semꝑ & ubiq pellem uituli marini cio-¬¬
tumferret pro remedio atq ad omnẽ maioris
tempestatis suspitionẽ in abditum & cõcamera¬

Expanded text:
et exempla publice uel priuatim salubria, eaque et exempla publice uel priuatim salubria, eaque ad uerbum excerpta aut ad domesticos aut ad exercituum prouinciarumque rectores aut ad urbis magistratus plerumque mittebat, prout quique monitione indigerent. etiam libros totos et senatui recitauit et populo notos per edictum saepe fecit, ut orationes Q. Metelli 'de prole augenda' et Rutili 'de modo aedificiorum,' quo magis persuaderet utramque rem non a se primo animaduersam, sed antiquis iam tunc curae fuisse. Ingenia saeculi sui omnibus modis fouina et historias, sed et orationes et dialogos. componi tamen aliquid de se nisi et serio et a praestantissimis offendebatur, admonebatque praetores ne paterentur nomen suum commissionibus obsolefieri. Circa religiones talem accepimus. tonitrua et fulgura paulo infirmius expauescebat, ut semper et ubique pellem uituli marini circumferret pro remedio atque ad omnem maioris tempestatis suspicionem in abditum et concamara
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑmutat aut precerit comunis hominum
error ẽ. N ec ego id notarem nisi mihi mirum
uideretur tradidisse aliquos legato eum ton-¬
sulari successorem dedisse ut rudi & indocto
cuius manu ixi pro ip̃i scriptum animaduertit
quotiens aũt ꝑ notas scribit b. proa c pro b
autem duplex . a. Nec grecarum quidẽ disci¬
plinatum leuiore studio tenebatur inquibus
& ip̃is prestabat largiter magr̃o dicendi usus
appollodoro ꝑgameno quem iam grandẽ naty
Apolloniam qͦ secum ab urbe iuuenis adhuc
eduxerat Deinde eouditione etiam uaria re
& Nicanoris contubernium iniit. Non tam̃
ut aut loqueretur expedite aut componere
aliquid auderet. Nam et si quid res exiger&
latine formabat Uertendumq alii dabatꝰ. Sed
plane poematum qͦ nõ imꝑitus delectabatut
et comedia ueteri & saepe eam exhibuit specta¬
tulis publicis In euoluendis utriusq lingue
auctoribus nil eque sectabatur q̃ precepta

Expanded text:
aut permutat aut praeterit, communis hominum aut permutat aut praeterit, communis hominum error est. nec ego id notarem, nisi mihi mirum uideretur tradidisse aliquos, legato eum consulari successorem dedisse ut rudi et indocto, cuius manu 'ixi' pro ipsi scriptum animaduerterit. quotiens autem per notas scribit, B pro A, C pro B autem duplex A. Ne Graecarum quidem disciplinarum leuiore studio tenebatur. in quibus et ipsis praestabat largiter magistro dicendi usus Apollodoro Pergameno, quem iam grandem natu Apolloniam quoque secum ab urbe iuuenis adhuc eduxerat, deinde eruditione etiam uaria reponysi et Nicanoris contubernium; non tamen ut aut loqueretur expedite aut componere aliquid auderet; nam et si quid res exigeret, Latine formabat uertendumque alii dabat. sed plane poematum quoque non imperitus, delectabatur etiam comoedia ueteri et saepe eam exhibuit spectaculis publicis. In euoluendis utriusque linguae auctoribus nihil aeque sectabatur, quam praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliquos nunꝗ̃ soluturos significare uult
da ẽẽ p̃ntia qualiacumq sint. Contentisimus h
catone. Et exprimendam festinate rei uelocita¬
tem celerius ꝗ̃ asparagi coquuntur Ponit assid¬
ue et pro stulto bateolum apud pullum pullę¬
iaceum Et pro cerito Yacerosum & uapide se
ht̃ pro male & betizare pro languere: quod uiil.¬
go la chanizare dicitut item simus pro lumus
&e domos genitiuo caũ singulariter pro donius
Nec unꝗ̃ aliter hac duo ne quis mendam magisq̃
consuetudinem putet Notaui & inchirographõ
eius illa precipue nõ diuidit uerbat neo ab ex¬
trema parte uersuum abundantes littexas in al¬
terum transfert Sed ibidem statim subicit cio-¬
cumducitq Ortographiam.i. formulam xõnemq
scribendi agrãmaticis institutam nõ adeo cu¬
todiit ac uidetur eorum potius sequi opinionẽ
ꝗ perinde scribendum ac loquamur existimãt
Nam quod sape non litteras modo sed sillabas

Expanded text:
cum aliquos numquam soluturos significare uult,cum aliquos numquam soluturos significare uult,da esse praesentia, qualiacumque sint: 'contenti simus hoc Catone'; et ad exprimendam festinatae rei uelocitatem: 'celerius quam asparagi cocuntur.' ponit assidue et pro stulto 'baceolum apud pullum pulleiaceum' et pro cerrito 'uacerrosum' et 'uapide' se habere pro male et 'betizare' pro languere, quod uulgo 'lachanizare' dicitur; item 'simus' pro sumus et 'domos' genetiuo casu singulari pro domuos. nec umquam aliter haec duo, ne quis mendam magis quam consuetudinem putet. Notaui et in chirographo eius illa praecipue: non diuidit uerba nec ab extrema parte uersuum abundantis litteras in alterum transfert, sed ibidem statim subicit circumducitque. orthographiam, id est formulam rationemque scribendi a grammaticis institutam, non adeo custodiit ac uidetur eorum potius sequi opinionem, qui perinde scribendum ac loquamur existiment. nam quod saepe non litteras modo sed syllabas
Abbreviated transcription (Latin):
suum cuius mitrobrechis ut ait cinoinos usque
quaq psequitur & imitando ꝑ iocum irrid&. S
nec liberio parcit & exoletas intexdum & recõ¬
ditas uoces aucupanti.M. quidem Antoniũ ut
insanum increpat qĩ ea scribentem: quȩ mirẽ¬
tur potius homines ꝗ̃ intelligant. Dem̃ ludens
malum & inconstans in eligendo gñe dicendi
ingenium eius addit haec: Iuque dubitas sym¬
berne an annius anueranius flaccus imitandi sint
tibi ita ut uerbis quae crispus salustius excerpsit
exoriginibus Catonis utaris. An potius aliaticoꝵ
oratorum manibus sententiis uerborum uolubi¬
litas in nrum sermonẽ transferenda & quadã
epła Agrippine neptis ingenium collaudane
Sed opus ẽ inquit dare te oꝑam ne moleste scribas
& loquaris. Quotidiano sermone quedam fre¬
quentius & notabiliter usurpasse. eum littere
ip̃ius autographe ostentant. In quibus idẽtidẽ

Expanded text:
enatem suum, cuius 'myrobrechis,' ut ait, 'cincinnos' usque enatem suum, cuius 'myrobrechis,' ut ait, 'cincinnos' usque quaque persequitur et imitando per iocum irridet. sed nec Tiberio parcit et exoletas interdum et reconditas uoces aucupanti. M. quidem Antonium ut insanum increpat, quasi ea scribentem, quae mirentur potius homines quam intellegant; deinde ludens malum et inconstans in eligendo genere dicendi ingenium eius, addit haec: 'tuque dubitas, Cimberne Annius an Veranius Flaccus imitandi sint tibi, ita ut uerbis, quae Crispus Sallustius excerpsit ex Originibus Catonis, utaris? an potius Asiaticorum oratorum inanibus sententiis uerborum uolubilitas in nostrum sermonem transferenda?' et quadam epistula Agrippinae neptis ingenium conlaudans: 'sed opus est,' inquit, 'dare te operam, ne moleste scribas et loquaris.' Cotidiano sermone quaedam frequentius et notabiliter usurpasse eum, litterae ipsius autographae ostentant, in quibus identidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tredecim libris cantabrico tenus bello nͦ ultra¬
eaposuit. Poetica sũmatim aitigit. Unus liber extat
scriptus ab eo exametris uersibus cuius & argumen¬
tum & titulus ẽ Sicilia.Extat alter eque modicus
batur. Nam & tragoediam magno impetu exor¬
sus nõ succedente stilo aboleuit. Querentibusq ami¬
cis quid nam aiax agere respondit aiacẽ suũ
in spongiã incubuisse Genus eloquentiae secutus
ẽ elegans & temꝑatum uitatis sententiarũ inep¬
tiis atq cõcinitate & reconditorum uerboꝵ ut
ip̃e dicit fetoribus precipuamq ouram duxit
sensum animi q̃ apertissime exprimere. Quod
quo facilius effiteret aut necubi lectorem aut au-¬
ditorem obturbaret aut moraretur neq preposi-¬
tiones uerbis addere neq coniunclionẽs laepius
iterare dubitauit. Quaẽ detracte afferunt aliꝗd
obscuritatis & si grãm augent Cacozelos & anti¬
quarios ut diuerso gn̾e uitiosos pari fastidio sp̃¬

Expanded text:
tredecim libris Cantabrico tenus bello nec ultratredecim libris Cantabrico tenus bello nec ultraexposuit. poetica summatim attigit. unus liber extat scriptus ab eo hexametris uersibus, cuius et argumentum et titulus est 'Sicilia'; extat alter aeque modicus batur. nam tragoediam magno impetu exorsus, non succedenti stilo, aboleuit quaerentibusque amicis, quidnam Aiax ageret, respondit Aiacem suum in spongiam incubuisse. Genus eloquendi secutus est elegans et temperatum uitatis sententiarum ineptiis atque concinnitate et 'reconditorum uerborum,' ut ipse dicit, 'fetoribus'; praecipuamque curam duxit sensum animi quam apertissime exprimere. quod quo facilius efficeret aut necubi lectorem uel auditorem obturbaret ac moraretur, neque praepositiones urbibus addere neque coniunctiones saepius iterare dubitauit, quae detractae afferunt aliquid obscuritatis, etsi gratiam augent. cacozelos et antiquarios, ut diuerso genere uitiosos, pari fastidio spre
Abbreviated transcription (Latin):
cupide & laboriosissime exercuit. Mutinẽsi bel¬
lo intanta mole rerum & legisse & scripsisse &
declamasse quotidie traditur. Nam deinceps
neq in senatu neq ad populum neq apud mi¬
lites locutus ẽ unq̃ nisi meditata & composita
facultate. Ac ne ꝑiculum memoriae adir& aut
in ediscendo tempus absumeret instituit reci¬
tare omnia Sexmones qͦ cum singulis atq etiã
cum Liuia sua grauiores nõ nisi in scrip̃tis &
e libello habebat ne plus minus ue loqueretur
extempore Pronuntiabat dulti & proprio quo¬
dam oris sono. Dabatq assidue phonasco oꝑam
sed nõnunq̃ infirmatis fatitibus preconis uoce
ad populum concionatus ẽ Multa uarii gn̾is
prosa oratione compoluit.Ex quibus nõ nulla
in cetu familiarium uelut in auditorio recita¬
uit sicut pescripta Bruto de Catone. Quae uo¬
lumina cum iam senior ex magna parte legis¬
set fatigatus Tyberio tradidit plegenda ⁊ tem

Expanded text:
cupide et laboriosissime exercuit. Mutinensi belcupide et laboriosissime exercuit. Mutinensi bello in tanta mole rerum et legisse et scripsisse et declamasse cotidie traditur. nam deinceps neque in senatu neque apud populum neque apud milites locutus est umquam nisi meditata et composita orali facultate. ac ne periculum memoriae adiret aut in ediscendo tempus absumeret, instituit recitare omnia. sermones quoque cum singulis atque etiam cum Liuia sua grauiores non nisi scriptos et e libello habebat, ne plus minusue loqueretur ex tempore. pronuntiabat dulci et proprio quodam oris sono dabatque assidue phonasco operam; sed nonnumquam infirmatis faucibus praeconis uoce ad populum contionatus est. Multa uarii generis prosa oratione composuit, ex quibus nonnulla in coetu familiarium uelut in auditorio recitauit, sicut 'rescripta Bruto de Catone,' quae uolumina cum iam senior ex magna parte legisset, fatigatus Tiberio tradidit perlegenda; item
Abbreviated transcription (Latin):
Imprimis lauandi raritate.Ungebatur .N. sapiꝰ
aut sudabat ad flãmam. Deinde ꝑfundebatur
e gelida aqua sole multo tepefc̃a. At quotiens ner¬
uorum cã marinis albulisq calidis utendũ eẽt
contentus hoc erat ut insidens ligneo solio qđ
ip̃e hispanico uerbo duretam uocabat manus
ac pedes alternis iactar&. Exercitationes cam¬
pestres equorum & armorum statim post ti¬
uilia bella omisit & adpilam primo folliculum¬
que transiit mox nihil aliud q̃ uectabatur et
deambulabat. ita ut extremis spatiis lublultim
decurreret sestertio uel lodicula in uolutul ani¬
mi laxandi cã modo piscabatur hamo modo
ralis aut occellatis ludebat nucibusq cum pue¬
ris minutis quos facie & garrulitate amabiles un¬
diq conquirebat precipues mauros & lyros. Nã
pumilios atq distortos & omnis gnis eiusdẽ ut
ludibria naturae maliq ominis abhorrebat.Elo¬¬
quentiam studiaq liberodia ab etats prima et

Expanded text:
primis lauandi raritate; unguebatur enim saepius primis lauandi raritate; unguebatur enim saepius aut sudabat ad flammam, deinde perfundebatur egelida aqua uel sole multo tepefacta. at quotiens neruorum causa marinis Albulisque calidis utendum esset, contentus hoc erat ut insidens ligneo solio, quod ipse Hispanico uerbo duretam uocabat, manus ac pedes alternis iactaret. Exercitationes campestres equorum et armorum statim post ciuilia bella omisit et ad pilam primo folliculumque transiit, mox nihil aliud quam uectabatur et deambulabat, ita ut in extremis spatiis subsultim decurreret †sestertio uel lodicula inuolutus. animi laxandi causa modo piscabatur hamo, modo talis aut ocellatis nucibusque ludebat cum pueris minutis, quos facie et garrulitate amabilis undique conquirebat, praecipue Mauros et Syros. nam pumilos atque distortos et omnis generis eiusdem ut ludibria naturae malique ominis abhorrebat. Eloquentiam studiaque liberalia ab aetate prima et
Abbreviated transcription (Latin):
actus contrariam & ancipitem rationẽ medẽ¬
di necoĩo subiit. quia calida fomenta nõ proder¬
ant frigidis curari Antonio musa auctore co¬
hactus. Quasdam & aniuersarias ac tempore
certo recurrentes expiebatur. Nam sub nata¬
lem suum plurimumq languebat. Et initio
ueris precordiorum inflatione tentabatur¬
Austrinis autem tempestatibus grauedine Qua¬
te quassato corpore neq frigora neq estus facile
tolerabat. Hieme qua ternis cum pinguito-¬
ga tunicis & subuculo thorate laneo & foemina¬
libus & tibialibus muniebatur. Estate aꝑtis
oubituli foribus ac sepe in peristilo laliẽta aqͣ
atq etiam uentilante aliquo tubabat. Solis uo
ne hiberni quidem patiens.Domi uo nõ nisi
petasatus sub diuospatiabatur ⁊tineta lectica
& noctibus fers ea que lenta & minuta faciebat
ut Preneste uel Tibur biduo proceder&. Ao si
quo puenire mari poss& potius nauigabat. Ue¬
rum tantam infirmitatem cuta tuebatur magͣ

Expanded text:
actus contrariam et ancipitem rationem medenactus contrariam et ancipitem rationem medendi necessario subiit: quia calida fomenta non proderant, frigidis curari coactus auctore Antonio Musa. Quasdam et anniuersarias ac tempore certo recurrentes experiebatur; nam sub natalem suum plerumque languebat; et initio ueris praecordiorum inflatione temptabaturaustrinis autem tempestatibus grauedine. quare quassato corpore neque frigora neque aestus facile tolerabat. hieme quaternis cum pingui toga tunicis et subucula et thorace laneo et feminalibus et tibialibus muniebatur, aestate apertis cubiculi foribus ac saepe in peristylo saliente aqua atque etiam uentilante aliquo cubabat. solis uero ne hiberni quidem patiens, domi quoque non nisi petasatus sub diuo spatiabatur. itinera lectica et noctibus fere eaque lenta ac minuta faciebat, ut Praeneste uel Tibur biduo procederet; ac si quo peruenire mari posset, potius nauigabat. uerum tantam infirmitatem magna cura tuebatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
membrorum occuleretur ut nõ nisi ex comꝑati¬
one stantis alicuius procerioris intelligi poss&
Corpore traditur maculoso disꝑsis ꝑ pectus atq
aluum genitiuis notis in modum & ordinẽ ac
numerum stellarum cęlestis ursae. Sed & cal¬
lis quibusdam exprurigine corporis assiduoq
& uehementi strigilis usu plurifariam contre¬
tis ad impetiginis formam. Cossa indice femo¬
re & crure sinistro nõ ꝑiñ ualebat ut saepe etiã
clauditar& Sed remedio aranearum atq arun¬¬
dinum confirmabatur Dextr&e qͦ maniis digi¬
tum salutarem tam imbecillum interdũ sen¬
tiebat ut torpentem contractumq frigore uix
cornei circuli supplemento scripturae ad moue¬
ret.Questus & de uessica cuius dolore calculis de¬
mum ꝑ urinam eiectis lauabatur Graues et
ꝑiculosas ualitudines ꝑ omnem uitam aliqͦt
exꝑtus ẽ precipue Cantabria domita cum ẽt dis¬
tilationibus iocinore uiciato ad despationẽ red¬

Expanded text:
membrorum occuleretur, ut non nisi ex comparatimembrorum occuleretur, ut non nisi ex comparatione astantis alicuius procerioris intellegi posset. Corpore traditur maculoso dispersis per pectus atque aluum genetiuis notis in modum et ordinem ac numerum stellarum caelestis ursae, sed et callis quibusdam ex prurigine corporis adsiduoque et uehementi strigilis usu plurifariam concretis ad impetiginis formam. coxendice et femore et crure sinistro non perinde ualebat, ut saepe etiam inclaudicaret; sed remedio harenarum atque harundinum confirmabatur. dextrae quoque manus digitum salutarem tam imbecillum interdum sentiebat, ut torpentem contractumque frigore uix cornei circuli supplemento scripturae admoueret. questus est et de uesica, cuius dolore calculis demum per urinam eiectis leuabatur. Graues et periculosas ualitudines per omnem uitam aliquot expertus est; praecipue Cantabria domita, cum etiam destillationibus iocinere uitiato ad desperationem red
Abbreviated transcription (Latin):
modo tonderet modo raderet barbam eoque
ip̃o tempore aut legeret aliquid aut ẽt scribs¬
ret. Uultu erat uel insermone uel tacitus adeo
tranquillo serenoq ut quidam ex primorib
Galliarum confessus sit inter suos eo se inhibi¬
tum ac remollitum quo minus ut destinarat
in transitu alpium ꝑ simulationẽ colloquii p¬
pius admissus in precipitium propeller& Ocu¬
los habuit claros ac nitidos quibus existimari
uolebat quidam in eẽ diuini uigoris gaudebat¬
que si quis sibi acrius intuenti qi ad fulgorem
solis uultum submitter& Sed in senecta sinistͦ
minus uidit Dentes raros & exiguos & scabros
capillumq leniter inflexum & sufflauum dup¬
cilia coniuncta mediocros aures. Nasum et
a sumõ eminentiorem & ab im̃o deductiorem
Colorem inter aquilum candidumq Staturã
breuem quam tñ lulius Maratus libertus eiꝰ¬
etiam in memoriam eius y pedum & dodrã¬
tis fuisse tradit. Sed quae equitate & cõmoditate

Expanded text:
modo tonderet modo raderet barbam eoque modo tonderet modo raderet barbam eoque ipso tempore aut legeret aliquid aut etiam scriberet. uultu erat uel in sermone uel tacitus adeo tranquillo serenoque, ut quidam e primoribus Galliarum confessus sit inter suos, eo se inhibitum ac remollitum, quo minus, ut destinarat, in transitu Alpium per simulationem conloquii propius admissus in praecipitium propelleret. oculos habuit claros ac nitidos, quibus etiam existimari uolebat inesse quiddam diuini uigoris, gaudebatque, si qui sibi acrius contuenti quasi ad fulgorem solis uultum summitteret; sed in senecta sinistro minus uidit; dentes raros et exiguos et scabros; capillum leuiter inflexum et subflauum; supercilia coniuncta; mediocres aures; nasum et a summo eminentiorem et ab imo deductiorem; colorem inter aquilum candidumque; staturam breuem,—quam tamen Iulius Marathus libertus †etiam memoriam eius quinque pedum et dodrantis fuisse tradit—, sed quae commoditate et aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
ticulam ss lucubratoriam recipiebat ibi donͦ
ressidua diurni actus aut omnia aut ex max᷑
parte conficer&e ad multam noctem ꝑmanebat
In lectum iñ transgressus nõ amplius q̃ septem
horas dormiebat ac ne eas ꝗdẽ continuas sed
ut in illo temporis spatio ter aut quater exper¬
gisceretur si interruptum somnum ut euenit
accersitis resumebat producebatq ultra pͥmã
saeps lucem Necintenebris uibilauit unq̃ nisi
assidente aliquo Matutina uigilia offendebat᷑
Ac si uel offitii uel satri cã maturius iugilandũ
eẽt neid coram Comodum faceret in proximo cu¬
iusꝗ̃ domesticorum cȩnaculo manebat.Sic qͦ
indigens somni & dum ꝑ uitos deportaretur &
depolita lectica inter aliquas moras condormie¬
bat. Forma fuit eximia & ꝑ omnes aetates gradꝰ
uenustissima q̃q̃ & omnis lenocinii negligens
incapite com̃do tã incuriosus ut raptimꝰ com¬
pluribus simul tonsoribus oꝑam dara ac

Expanded text:
ticulam se lucubratoriam recipiebat; ibi, donec ticulam se lucubratoriam recipiebat; ibi, donec residua diurni actus aut omnia aut ex maxima parte conficeret, ad multam noctem permanebat. in lectum inde transgressus non amplius cum plurimum quam septem horas dormiebat, ac ne eas quidem continuas, sed ut in illo temporis spatio ter aut quater expergisceretur. si interruptum somnum reciperarearcessitis resumebat producebatque ultra primam saepe lucem. nec in tenebris uigilauit umquam nisi assidente aliquo. matutina uigilia offendebatur; ac si uel officii uel sacri causa maturius uigilandum esset, ne id contra commodum faceret, in proximo cuiuscumque domesticorum cenaculo manebat. sic quoque saepe indigens somni, et dum per uicos deportaretur et deposita lectica inter aliquas moras condormiebat. Forma fuit eximia et per omnes aetatis gradus uenustissima, quamquam et omnis lenocinii neglegens; in capite comendo tam incuriosus, ut raptim compluribus simul tonsoribus operam daret ac
Abbreviated transcription (Latin):
tursus Ne iudeus quidem mi tiberi tã diligen¬
ter sabbatis ieuinium seruat q̃ ego hodie serua¬
ui ꝗ inbalneo demum post horam prumã noc¬
tis duas buocas manducaui priusq̃ ungi inci¬
perem. Ex hac obseruantia nõ nunq̃ uel añt ĩni¬
tium uel post dimissum conuiuium solus ceni¬
tabat cum pleno conuiuio ni hil tanger&e. Uini
ꝗͦ natura parcissimus erat.Non amplius ter
bibere eum solitum suꝑ toenam. In castris apd
Mutinam Cornelius nepos tradit.Postea quotiens
largissime se inuitar& senos sextantes nõ exces¬
sit. Aut si excessisse reiciebat & maxime delec¬
tatus ẽ Retico neq temere interdiu bibit.pro
potione sumẽbat profusum aqua frigida panẽ
aut Cucumeris frustum uel lactuculam e tir¬
sum aut recens ariduniue pomum succi uino¬
sioris Post cibum meridianum ita ut uestitue
calciatusq eint retectis pedibus paulisꝑ conꝗe¬
scebat opposita ad oculos manu. Acena in lec¬

Expanded text:
rursus: 'ne Iudaeus quidem, mi Tiberi, tam diligenrursus: 'ne Iudaeus quidem, mi Tiberi, tam diligenter sabbatis ieiunium seruat quam ego hodie seruaui, qui in balineo demum post horam primam noctis duas buccas manducaui prius quam ungui inciperem.' ex hac inobseruantia nonnumquam uel ante initum uel post dimissum conuiuium solus cenitabat, cum pleno conuiuio nihil tangeret. uini quoque natura parcissimus erat. non amplius ter bibere eum solitum super cenam in castris apud Mutinam, Cornelius Nepos tradit. postea quotiens largissime se inuitaret, senos sextantes non excessit, aut si excessisset, reiciebat. et maxime delectatus est Raetico neque temere interdiu bibit. pro potione sumebat perfusum aqua frigida panem aut cucumeris frustum uel lactuculae thyrsum aut recens aridumue pomum suci uinosioris. Post cibum meridianum, ita ut uestitus calciatusque erat, retectis pedibus paulisper conquiescebat opposita ad oculos manu. a cena in lec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nunq̃ tñ ioculariteo exercebat. Saturnalib
& si qñ alias libuiss& modo munera diuidebat
Uestemq aurum & argentum modo numos
omnis note et iam ueteres regios ac ꝑegrinos
interdum nihil preter cilitia & spongias et
ruprabula & forfices atq alia id genustitulis
obscuris & ambigui. Solẽbat & inͦ equalissimꝗ¬
tum rerum sortes & auersas tabularum pic¬
turas in conuiuio uenditare incertoq cãũ spem
metcantium uel frustrari uel explere ita ut ꝑ
singulos lectos licitatio fierce et seu iactura seu
lucrum comunicaretur Cibi Nam ne haeo q¬
dem omiserim minimi erat atq uulgaris fere. Sł¬
cundarium panem atq pisticulos minutos a ca¬
seum bubalum & manuprellum & ficus uirides¬
& biferas maxime appetebat. Uescebaturq ⁊ ant
essendo panem & palmulas gustauimus & iter
dum lectica ex regia domumꝰ redeo Panis unci¬
am cum paucis acinis uue dutatinę comedi &

Expanded text:
nonnumquam tantum ioculariter celebrabat. Saturnalibus, nonnumquam tantum ioculariter celebrabat. Saturnalibus, et si quando alias libuisset, modo munera diuidebat, uestem et aurum et argentum, modo nummos omnis notae, etiam ueteres regios ac peregrinos, interdum nihil praeter cilicia et spongias et rutabula et forpices atque alia id genus titulis obscuris et ambiguis. solebat et inaequalissimarum rerum sortes et auersas tabularum picturas in conuiuio uenditare incertoque casu spem mercantium uel frustrari uel explere, ita ut per singulos lectos licitatio fieret et seu iactura seu lucrum communicaretur. cibi—nam ne haec quidem omiserim—minimi erat atque uulgaris fere. secundarium panem et pisciculos minutos et caseum bibulum manu pressum et ficos uirides biferas maxime appetebat; uescebaturque et ante essedo panem et palmulas gustauimus.' et iterum: 'dum lectica ex regia domum redeo, panis unciam cum paucis acinis uuae duracinae comedi.' et
Abbreviated transcription (Latin):
& forensia aũt & calceos nunq̃ nõ intra cubitu¬
lum huit ad subitos repentinosq caũs parata
Conuiuabatur assidue nec unq̃ nisi recta nõ line
magno ordinum hominumq delectu. Ualeriꝰ
Messalla tradit neminẽ unq̃ libertinorum ad¬
hibitum ab eo coenȩ excepto mena sed asserto
in ingenuitatem. Post proditam Sex. Pompei
classem ip̃e scribit inuitasse se quendam ĩ cuĩ
uilla maneret ꝗ speculator fuisl& olim suus cõ¬
uiuia nõnunq̃ & serius inibat & maturius relĩ¬
quebat cum conuiue & cenare incipent prius
q̃ ille discumber& et ꝑmanerent digresso eotȩ¬
nam ternis ferculis aut cum abundãtissime
senis prebebat. Ut nõ nimio lumptu ita summa
comitate. Nam & ad comunionẽ sermonis tatẽ¬
tes uel submissim fabulantes prouocabat & aut
acromata e histriones aut etiam triuiales ex
circo ludos interponebat aut frequentissime
aretalogos. testol & solennes dies profusissime

Expanded text:
et forensia autem et calceos numquam non intra cubicuet forensia autem et calceos numquam non intra cubiculum habuit ad subitos repentinosque casus parata. Conuiuabatur assidue nec umquam nisi recta, non sine magno ordinum hominumque dilectu. Valerius Messala tradit, neminem umquam libertinorum adhibitum ab eo cenae excepto Mena, sed asserto in ingenuitatem post proditam Sexti Pompei classem. ipse scribit, inuitasse se quondam, in cuius uilla maneret, qui speculator suus olim fuisset. conuiuia nonnumquam et serius inibat et maturius relinquebat, cum conuiuae et cenare inciperent, prius quam ille discumberet, et permanerent digresso eo. cenam ternis ferculis aut cum abundantissime senis praebebat, ut non nimio sumptu, ita summa comitate. nam et ad communionem sermonis tacentis uel summissim fabulantis prouocabat, et aut acroamata et histriones aut etiam triuiales ex circo ludios interponebat ac frequentius aretalogos. Festos et sollemnes dies profusissime,