comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latioẽ ratam rem dñm ha
m̃o pranda restiturionẽ. l¬
cet filius restitu nolit qui¬
a patris ꝑicculrum agitur.
qui de peculis tenetur ex̃ qͦ
appiret. cetͥos cognatos uł
affines. At̾ius eẽ ꝯditõis rec
aliter audiri optere. quã si
ex uo̾lũtãte adolescẽtis po¬
stulent. aut eius uite sit i¬
ste adolescẽs ut mento eci¬
am boms eius debeat inter¬
dici. ¶Wi peccuniam qͣm
mutuam accepit inmordi
ꝯsul creditori adu̾sus eum
actiõibꝰ sus quas hat ad¬
usus eũ eui ip̃e credidis s ce¬
dere creditori suo. ¶Pre¬
dium quoꝙ si ex eaͣ peccia
pluns qũa opotr̃ emt ita
tempanda ies erit. ut iube¬
atur uẽditor rectuto pretõ
recuꝑire predium ita ut si¬
ne alt̾ius dãpno eciã credi¬
tor aiuuene suũ ꝯsequatũ.

Expanded text:
latione ratam rem dominum modo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutsul creditori aduersus eumactionibus suis, quas habet aduersus eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ¶Et ñ ex duob reis
alteri accẽpͤto tulerit. in u¬
trunꝙ restituenda ẽ actio¬
et ex hoc intelligimus si i¬
dãpnosam sibi nouatoez
fecerit forte si ab idoneod¬
bitore ad in opẽ nouadicã
transtulit obligitoem opõ¬
tere eũ in priorẽm debitoẽs
restum. Adu̾sus eos quo

Expanded text:
uobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos quo
Abbreviated transcription (Latin):
bui ex̃ ordmnariũ auxilium.
ut puta cũ pupilio ec̃tum ẽ
sine tutoris auccoĩtate. nec
locuplectõr factus ẽ. ¶Itẽ
ielatum ẽ apud labeonem.
si minor eupũscriptus soci¬
ętatẽ cobegͥerit uł ecĩ d̃a¬
tõis cauia nlłam ẽẽ sorieta
dare ea ꝯcitõ ut si sine libe¬
ris dec essifs. eitituẽt Eas lxͣ¬
redi. ⁊ hec defueto p̾rde. Ha¬
reitn eius cauiit se resti

Expanded text:
bui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coierit uel etiam donationis causa, nullam esse societatdare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi ei
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. S et ubi restitutio
datur. post̾ior ep̃tor ren̾ti ad
actorem suũ pͤot̾it. ꝑ plures
quoq ꝑsonas. si emptio ã¬
bulauerit. idẽ mͣris est.

Expanded text:
ale. Sed ubi restitutio datur, posterior emptor reuerti ad auctorem suum poterit: per plures quoque personas si emptio ambulauerit, idem iuris erit.
Abbreviated transcription (Latin):
filiofamilias minori pecu¬
niam cdidit melior ẽ causa
comsum̃tis. nisi locuplectõr
ex hoc inueitur. litis ꝯtesta¬
te tp̃r is qui accepit. ¶Mi¬
nores si iniucẽ cõ ꝓmiẜunt
et tutore aͥctore scipulati st̃
mintegrũ restitutoẽm adu̾¬
sus talem obligatoem iuẽ
iecrõe ab alio supetur inplo¬
rans mintegr̃u restitutõem
audietur. si cius intesse emp¬
tam abeo rem fuisse appro¬
betur. ueluti qd̃ maioꝵ eñi¬

Expanded text:
filio familias minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem iuriectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adprobetur, ueluti quod maio
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. quare uidẽdum est ⁊¬
qua lib̾tas competat audi¬
etur. siuõ postea no possit.
It quen põt si is qui emit
hac lege minor sit. an resti
dies uenit. uolũtas maioĩs
est. adolescẽtes ꝗdam acce¬
perant curatorẽ bic saluiam̃
quedam noĩs cũ curam ad¬
ministrais. bñficio principiꝰ
urbicatiam ꝓeuratoem erat
ad eptus ⁊ apud prerorẽ se
acura adolescetium ex cusa¬
uerat. absentibꝰ eis adolescẽ¬
tes acdierãt preiorẽ desid̾an¬
tes inintogrũ adu̾sus eũ re¬
ex ensatus eñ susceptã tutela

Expanded text:
tur. quare uidendum, quam libertas competat, audietur: sin uero postea, non possit. item quaeri potest, si is qui emit hac lege minor sit, an restit posteaquam dies uenit, uoluntas maioris est: adulescentes quidam acceperant curatorem Saluianum quendam nomine: hic cum curam administrasset, beneficio principis urbicam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusauerat absentibus eis: adulescentes adierant praetorem desiderantes in integrum aduersus eum reexcusatus. cum enim susceptam tutela
Abbreviated transcription (Latin):
stinendi causa mintegru
restituta fuĩt. ẜuos h̾rditaiͣ¬
os ex fideicõmisso ab ea rec¬
te manumissos retinẽ lib̾
nenda dependrir qua iure op¬
si ꝗdam ex c̾ditorib peccĩ ã
suam ãn restitutoem abea

Expanded text:
stinendi causa in integrum restituta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos retinere libenenda dependere, quam iure opsi quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem a
Abbreviated transcription (Latin):
ertore ut putarẽt maiorẽ
esse ⁊ abstinuissẽt se ab ad¬
mustratõe curatõem eciã
restituissẽt. an periculum
lib̾ati iurẽ sp̃o. nõ debẽt iterũ¬

Expanded text:
ent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum liberati iure ipso non debent iteru
Abbreviated transcription (Latin):
Aui. Quoc siminor sua
spõte negotiis maioris int¬
uenerit. restitu ẽlus erit. ne
maiori dãpnum aecedat ꝙ
si hoc facẽ recusauĩt. tũc sis¬

Expanded text:
um. Quod si minor sua sponte negotiis maioris interuenerit, restituendus erit, ne maiori damnum accidat. quod si hoc facere ‹re›cusauerit, tunc si
Abbreviated transcription (Latin):
ligunus. qd obyuan opor¬
teat si sua peceĩa pluris q̃m
opõrtẽt emit. ut tñ in hoc ⁊̃¬
in suꝑiore ca̾u ueditor qui
prediumm uedidit. ecĩa usu¬
ras quas ex ea peccĩa ꝑcep̃.
recdiat.⁊ fructus ꝗ b locu¬
plectior fẽs est iuuẽis reci¬
piat. ¶ It ex diu̾so si mi

Expanded text:
legimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recip
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. prefecti eciam pretorio
ꝗdem inquitatis snĩe cõ¬
tinet qu elã in integrũ re
stitutio erroris ꝓprii ueni¬
e petitoem.us ad uersaru cir¬
cunuẽtõis. allegatõem ꝯtĩm¬

Expanded text:
um. Praefecti etiam praetorio quidem iniquitatis sententiae querellam, in integrum uero restitutio erroris proprii ueniae petitionem uel aduersarii circumuentionis allegationem
Abbreviated transcription (Latin):
den m erit pretoriem poti¬
us subuẽiat utrũ creditoĩ
an fid̾iussori. nã minor cap¬
tus neutri tenebitur. Facil¬
lius in madatore dicẽdu
erit nõ deb̃e eisubuẽm. hĩe
eñi uelud affirmator fuit.¬
⁊ suasor. ut cũ minore eon¬
traberet᷑ un tractari pot mi¬
nor in integr̃u restitutõem
utrũ adu̾sus c̾itorem an
et adu̾sus fidmisore im¬
plorare debeat. ⁊ puto potꝰ¬

Expanded text:
dendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari potest, minor in integrum restitutionem utrum aduersus creditorem an et aduersus fideiussorem implorare debeat. et puto t
Abbreviated transcription (Latin):
nor. xxx.an. fundũ ueno¬
Ait ⁊ tradidit. Aruisus emp
tor eũ alienauit. siꝗdem ẽp¬
stam restitutõem ⁊du̾sus e¬
um faciẽnͣdã. ¶Signoa¬
uit ⁊ prior emptor soluẽdo
eẽt no esse faciedm. ¶Si
uero nõ eẽt solueñdo. equs
eẽ minori succurri ⁊̃ ad uer
Aul. Plane quã ani isqui
aminore rem accepit. aut
beres eius ydoneus sit me

Expanded text:
 fundum uendidit et tradidit, si emptor rursus eum alienauit, si quidem empstam, restitutionem aduersus eum faciendam: si ignorauit et prior emptor soluendo esset, non esse faciendam: sin uero non esset soluendo, aequius esse minori succurri etiam aduerum: Plane quamdiu is, qui a minore rem accepit, aut heres eius idoneus sit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tratus origo ita ꝯstitit. ut ĩ¬
firada sit. si tñ non fuit¬
neccesse pretium solui. non
om̃imodo emptor dãpnor
afficiẽdus est. ¶Ex hoc e¬
dicto pretoris nulla ꝓpria

Expanded text:
tractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen necesse fuit pretium solui, non omnimodo emptor damno adficiendus est. Ex hoc edicto nulla propria
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio. ip̃o postulãte pran
debet. aut pcuratorieius cint
id ip̃m nõiatim. madatum
sit qui uõ generale madatũ
deunu̾sis negotus gerẽdis
alleget. nõ debet audiri.

Expanded text:
restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, non debet audiri.
Abbreviated transcription (Latin):
integra sint. om̃imodo au¬
diẽdus ẽ. si uõ iam distracta
B̾rditare. ⁊ negotus finitis
ad poratm peccĩam ⁊ labo¬
rib substituti. nẽiat. repellẽ¬
duͣs ẽ. multoq ptiꝰ ex hac
causa h̾rdem minoris restitu¬
filius familias minorem i¬
curũscũpͣfit. pater dñsue
qd̾ ad cum puẽit restituere

Expanded text:
integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restitufilius familias minorem circumscripserit, pater dominusue quod ad eum pe
Abbreviated transcription (Latin):
rit ex pẽculio eoꝵ pr̃are. sei
ex neutro satis fiet. ⁊ dolus
ẜui int̾uenẽtit. aut u̾berib
castigãdui aut noxe deden¬
dus erit. s si filius familia
hoc fecit. obdolum suumꝰ
dempnabitur. ¶Restitu

Expanded text:
rit ex peculio eorum praestare: si ex neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur. Restitu
Abbreviated transcription (Latin):
inatalis ad huc dicimus
anecia horã in qua natus
sit ut sicap̃tus sit restituat᷑.
et cũ nõaum cõpleuert ita
erit dicẽgum ut amom̃ito ĩ
mom̃tum tp̃s spectecur. pĩn
et sibi sexto natus sit. siue p̾¬
ore siue postenore die. celsus
scripat nichil referre. nã id
ib auum ꝓuno die kabef᷑

Expanded text:
natalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleverit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, sive priore sive posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur
Abbreviated transcription (Latin):
sobitur. utr̾a soliei suecurrẽ¬
dum sit. ã ⁊ isqui peo o
bligari sũt ut puta fideuꝰ¬
sorib. Itaq sicũ senemmi
cẽsse meam subuemi s⁊ po¬
tius ent ip̃i denegaida m̃a¬

Expanded text:
utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his qui pro eo obligati sunt, ut puta fideiussoribus. itaque si cum scirem micem meam subueniri, sed potius ipsi deneganda
Abbreviated transcription (Latin):
causa. scđm. põp. eius qui
accepit. ul dilapidauit uł
ꝑdicit. ¶Plane si minõ
annis.xxi.cum filiot̾ami¬
grum restitui. ut magis e¬
tatis ratõ. qua señtus Sͤsul

Expanded text:
causa secundum Pomponium eius, qui accepit et vel dilapidavit vel perdidit. Plane si minor annis cum filio famigrum restitui, ut magis aetatis ratio quam senatus consul
Abbreviated transcription (Latin):
cipia precnia rant uł qd ñ
cito distrax̾it. hec que mul¬
tis cãĩbo obnoxia sũt. ¶It
queritur siminor adusus
minorẽ restitui desidat. an

Expanded text:
cipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt. Item quaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an
Abbreviated transcription (Latin):
tũs. merpiss aũt saliuanus
excusatoem. adoleseẽtes qua¬
si capti mintegñ restitui a p̃¬
tore desidauetant. ⁊ trnissene¬
rius quia dubit b qͣt adir¬
ꝑatorem seuerũ retulit. ad
quam osultatoem successoĩ
eui uindrio quieto rescrip¬
sit nullas partes cẽ pretoris.

Expanded text:
tum, meruisset autem Saluianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desiderauerant. Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad imperatorem Seuerum rettulit: ad quam consultationem successor‹i› eius Uenidio Quieto rescripsit nullas partes esse praetoris:
Abbreviated transcription (Latin):
lius ci madass nõ suceurtẽ¬
consuleretur cuius dãpno
res sit cessum ¶S. si ex
cuẽtu dãpnum minor pas¬
surus sit. quii qd̃ prestitĩt
ruari abeo enius negotia
gessit nõ põtquia is nõ e¬
rit soluẽdo. sine cabio pre

Expanded text:
alius ei mandasset, non succurrerconsuleretur, cuius damno res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sin
Abbreviated transcription (Latin):
uum cũ lib̾tate nõ posse he¬
redem existere. neq lib̃m eẽ
nõ ꝑ omĩa uerũm ẽẽ. na siro
est soluedo hrditas absti
cum fore neccessario substit᷑o¬
to. ⁊ qd ãit. liberũ manẽ tale
mel extitit.It si nõ ꝓuoraũ
intra diem subuẽitur ei ut ꝓ¬
uocet. finge eñ hoc desidera¬
re. ¶It ⁊ in here modiciis
ei subuẽitsir ꝯstat aũt omĩs
etatis hõib restauratoẽm i¬

Expanded text:
libertate non posse heredem existere neque liberum esse: non per omnia verum est. nam si non est solvendo hereditas, abstincum fore necessario substituto. et quod ait liberum manere, tale mel extitit. Item si non prouocauit intra diem, subuenitur ut prouocet: finge enim hoc desiderare. Item et in eremodiciis ei subuenitur. constat autem omnis aetatis hominibus restaurationem e
Abbreviated transcription (Latin):
manes. eciã innito patre ex cõ¬
dempnatõe ꝯuẽiri. auxilium
inipetrare debebit. si ip̃e ꝯue¬
patri quoꝙ ꝓst ut solet in¬
tercium fideuissori euis ꝓd̾sse
uideamus. ⁊ no pu̾to ꝓfutu
postulat auxilium. si patrez
ꝯueĩat creditor. auxiliñ eẽsa.
excẽpta mutur da dõe. in hãc
eñĩ filius si iussu patris mu¬
tũ peccĩam accepit. nõ ad¬
uiuatur:. pũi ⁊ ñ sine rssupa¬
tris ce̾xit ⁊ captus e siꝗdẽ pat̾
de peculio ꝯuẽiatur. fiuus nõ
erit restituẽdus. si filius ꝯue¬
matur. põt restitui. nec eomo¬
uemur quan mtsit filii pecu¬
lium hre magis em̃ patris
quã filii int̾est.licet aliquo
ut puta si patris cius bona
afisco ꝑꝑ debita occupata sũt.
nã peculiũ eius ex ꝯstitutioe
claudii sepatur. ergo ecĩa fi¬
liam familias ĩ dotem cap¬
tam dũ patri osens̾it stipulã¬
ti dotem. nõ staͣti ẽ dedit uł¬

Expanded text:
manens etiam inuito patre ex condemnatione conueniri: auxilium impetrare debebit, si ipse conuepatri quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, uideamus: et non puto profutupostulet auxilium: si patrem conueniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuuatur. proinde et si sine iussu patris contraxit et captus est, si quidem pater de peculio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquout puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Claudii separatur. Ergo etiam filiam familias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non stati
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius corꝑa potius habere.
et puto int̾lum ꝑmittend.
iest si grande dãpnum sit
minoris. ¶Indotis quo¬
q mo mulieri subuẽitur.si
uitra iũres patͬrimonii ul
totum patrimõium circun¬
scripta. in dotẽ dedit. ¶Re
indẽdum ẽ minorib utr̃u ĩ
contetib captis dũ taxat
subuẽiatur an ociã delĩquẽ¬
tib ut puta sidolo aliꝗdr
minor fecit inre depõĩta uł
commodata uł alias in cõ¬
tractu. an ei subuẽĩatur. sĩ i¬
nichil ad eũ ꝑueit. ⁊ plact
ñm. nec hic itaq subueni¬
etur. ¶ Lam ⁊ si furtum
fecit uł dampnũ iniuria de¬
dit. ño ei subuẽietur. s sicũ
ne dupli teneatur. maluit
negare. in hoc solum restitu¬
endus sit ut ꝓ ꝯfesso habe¬
atur ergo ⁊ nĩ potuit ꝓ fure
dampnu decide magis quã
actoem dupli uł quadrupli
patr ei subuiẽiẽtur. ¶E
mulier cũ dilꝑa diu̾tiss ue¬
lit sibi subueiri. uł si manit̾¬
sit puto restitutoem hnda¬

Expanded text:
ipsius corpora potius habere: et puto interdum permittendum, id est si grande damnum sit minoris. In dotis quoque modo mulieri subuenitur, si ultra uires patrimonii uel totum patrimonium circumscripta in dotem dedit. Nunc uidendum minoribus utrum in contractibus captis dumtaxat subueniatur, an etiam delinquentibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet niri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si potuit pro fure damnum decidere magis quam actionem dupli uel quadrupli pati, ei subuenietur. Si mulier, cum culpa diuertisset, uelit sibi subueniri, uel si maritus, puto restitutionem n
Abbreviated transcription (Latin):
uenire patiatur .i. si pretiũ
participatus sit ño solere
restitui. s hoc merito. qm res
kex nõ capit restitutoem cũ
statum mutt. ¶Sun
comissum incidisse uetiga¬
lis digrur ent mintegrim
restituto. qd̾ sic erit accipi

Expanded text:
uenire patiatur, id est si pretium participatus est, non solere restitui: sed hoc merito, quoniam res nec capit restitutionem cum statum mutat. Si in commissum incidisse uectigalis dicatur, erit in integrum restitutio. quod sic erit accipi
Abbreviated transcription (Latin):
stituẽtem. ¶E iꝗd mino¬
ri fĩt filio familias post i
mortem patris legatũ. uł fi¬
dei cõmissũ relictum. ⁊ captũ
est forte dum cõ se̾tit. patri
stitui. In t̾fuit em̃ eius non
capi. cum hãc patri ño acq¬
reret. s ip̃e halxt. ¶ Et si he¬
res ũt institũtus si apatre sit¬
in dieb cẽitum emacipatus.
mox patĩe debinit cerciorare.
nec fecerit cũ poss qͥ cũ eman
põnius adicit ex his causis
ex quib inre peculiari filui
re cognitõem. ¶Wi aũt fi¬
lius familias sit qui castrẽ¬
se peculiũ hãt ꝓculdubio ex
is que ad castrese peculium
spectãt in integr̃u restituẽdus
ẽrit quasi in ꝓprio patrimos

Expanded text:
d minori fuerit filio familias legatum post mortem patris uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri integrum: interfuit enim eius non capi, cum hanc patri non adquireret, sed ipse haberet. Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emamponius adicit ex his causis, ex quibus in re peculiari filii re cognitionem. Si autem filius familias sit, qui castrense peculium habeat, procul dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus er
Abbreviated transcription (Latin):
luciosa succumt᷑ erut se p̃¬
sit abstinẽ. nã ⁊ hic captus
uł alia successioe.
lum aũt allius qui se ĩmi
sinis sit. cũ lib̾tate institu¬
tus. dicẽdum em̃ erit si se ĩ¬
miseuit: posse ei subuẽmri e¬
tatis bñfitio. ut habat bo¬
noꝵ suoꝵ seꝑationem. p̃la¬
ne qui post aditam brdita¬
tem restituitur. debet pr̃are
siꝗd ex hrditate in iem eius
ꝑuenit. neq periit ꝑ etatis
imbecillitate. ¶Hodie ẽ¬
to uire utimur. ⁊ ut in lucro

Expanded text:
lucrosam, succurritur ei ut se possit abstinere: nam et hic ‹ca›ptus uel alia successione. non solum autem filius, qui se misseruus sit cum libertate institutus: dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subueniri aetatis beneficio, ut habeat bonorum suorum separationem. plane qui post aditam hereditatem restituitur, debet praestare, si quid ex hereditate in rem eius peruenit nec periit per aetatis inbecillitatem. Hodie certo iure ut
Abbreviated transcription (Latin):
aut illam. ⁊ pretiosiorẽ dede¬
rit. deb̾e subueiri ⁊ subuẽ̾i¬
endum est. ¶ E uesitum
est qd̾ ex eo lucro quor miro¬
rib subuẽiendum dicitur. i¬
si res eius pẽierit. ⁊ existat
qui plus liceatur. an mn in¬
tegrum ꝑꝑ lucĩu restituẽdus
sit. ⁊ cotidie pretores eos re

Expanded text:
dederit, debere subueniri: et subueniendum est. Quaesitum est ex eo, quod in lucro quoque minoribus subueniendum dicitur, si res eius uenierit et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum re‹s›tituendus sit? et cottidie praetores eos re
Abbreviated transcription (Latin):
nia. cet̾m nõ ei compelletur
solue. s hodie solet peccĩa
ultra inusims hõeretur. uł
creditor minor ꝑdat peccu¬
niam. aut curatorib sol¬
ui iusñ sũt. spmittitur eciam
ex ꝯstitutõe pr̃icipum debito¬
ni. cõpellere adolescẽtem ad
petẽdos sibi curatores. q̃d
tñ si pretor dec̾nat soluendã
peccumã minori sine curato¬
rib ⁊ soluĩt an possit ẽẽ se¬
curus dubitani põt. puto a¬
utemsi al legas minorẽ eẽs

Expanded text:
nia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia ultra usuris oneretur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus solui, si sunt. permittitur etiam ex constitutione principum debitori compellere adulescentem ad petendos sibi curatores. quid tamen: si praetor decernat soluendam pecuniam minori sine curatoribus et soluerit, an possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem es
Abbreviated transcription (Latin):
subinoueri debet.s.quia co¬
muni iure in priorẽ debito¬
rem ei act̾o restit᷑uitur. hoc
si soluedo sit prior debitor
alioqn mulier nõ utetu
senatus ꝯsulti auxilio.¬

Expanded text:
summoueri debet: scilicet quia communi iure in priorem debitorem ei actio restituitur. haec si soluendo sit prior debitor: alioquin mulier non utetur senatus consulti auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. siue qd alsũd ꝯtigrr.
p̃inde ñ emit aliꝗd. siuedid
si societatem coegit. si mu¬
tuam pecc̃ĩam accepit.⁊ si
captus ẽ succurret᷑ ei. ¶R
et si ei peccĩa adebitore pat̾.¬
no soluta sit. uł ꝓpprio ⁊ hãc
pdidit dicẽdum ẽ. ei subuẽi¬
ni quasi gestũ sit cũ minore.
et id̾o sĩ minor ꝯuẽĩat debi

Expanded text:
tus sit, siue quid aliud contigit. Proinde si emit aliquid, si uendidit, si societatem coit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor
Abbreviated transcription (Latin):
xxu. an. miscuerat. se pat̾¬
ne hrłitati. maior facrus ex¬
egerit aliꝗd ex debitorib pa¬
ternis mox des̃d̾abat restitu
imintegr̃i ouo magis ab
batur ei quasi maior fẽs cõ¬
placuit putauimus tñ resti¬
tuẽdum mnintegr̃u initio in

Expanded text:
ue annis miscuerat se paternae hereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis absbatur ei, quasi maior factus complacuit: putauimus tamen restituendum in integrum initio in
Abbreviated transcription (Latin):
i¶S qui decepit a¬
liquem ut brdita¬
tem nõ ydoneam
adiret de dolo tene¬
bitur. nisi fortasse
ip̃e creditor eãt ⁊ solus erat.
tũc enim sufficit ce̾ eum do¬
li mali excẽp̾tõ.
nam cũ inte rom̃s ꝯstet. fra¬
gile ẽẽ ⁊ infimiũ huusmõi
etatism ꝯsciliũ ⁊ multis cap¬
fłõib suppoitum multorũq¬
mildus ex põitum auxilium
eis pretor hoc eicto pollieitꝰ ẽ
et adu̾sus cap̃toẽs oppitula¬
tioẽm. ¶ Pretor edieit qd̃
opem polliceri nã post hoc aa¬
tp̃s impleri uirilẽ uigorem
ꝯstat. ⁊ ido hodie inhanc usꝙ
etatem asq ado lescẽtes cu¬
ratorum auxilio regũtur. ⁊¬
neq añ rei sue ad ministra¬
tio eius committi debebit q̃
uis rem sua bene agẽtibus.

Expanded text:
Is, qui decepit aliquem, ut hereditatem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat et solus erat: tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum huiusmodi aetatium consilium et multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum: auxilium eis praetor hoc edicto pollicitus est et adversus captiones opitulationem. Praetor edicit: "Quod copem polliceri: nam post hoc tempus compleri virilem vigorem constat. Et ideo hodie in hanc usque aetatem adulescentes curatorum auxilio reguntur, nec ante rei suae administratio eis committi debebit, quamvis bene rem suam gerentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
et impator ur̃. huiusmoi cõ¬
sulum uł preñdum decdẽta.r
quasi ambiciosa eẽ int̾preta¬
tisũt. ipi aut prarõ minorib
rerum suarũ administratõem
ext̃ orddinem inclusert. ⁊ eorũ
iure utimur. ¶Giqs cum
minore cẽxerit. ⁊ contͣtus ĩci¬
derit in tp̃s quo maior efficitũ.
unde illud nõ inelegãter celsꝰ
tore ꝯsultts minor anrus ui¬
giniqnq. an. forte .xxiiii.¬
agens iuditium tutele brdi
tutoris dictauerat mox fae¬
tum est ut nõ fmito iuditio
iam eo maiore effecto .xxx.
respecto suasit nõ facile hũc
quodam minorẽ in integru
restitui. R siei pbarẽtur calidi¬
c̃tate adu̾sarii id actum ut

Expanded text:
ator noster huiusmodi consulum uel praesidum decreta quasi ambitiosa esse interpretati sunt, ipsi autem perraro minoribus rerum suarum administrationem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur. Si quis cum minore contraxerit et contractus inciderit in tempus quo maior efficitur: onem cessare. unde illud non ineleganter Celsustore consultus. minor annis uiginti quinque, annos forte uigiagens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effecto uigintRespecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id act
Abbreviated transcription (Latin):
et diuspĩ. rescripsũt pla¬
ne si post quq̃nium mof¬
fitiosum aiciceptum ẽ ex
magna ⁊ iusta causa lib̾
standos uictoriꝰ¬

Expanded text:
et diuus Pius rescripserunt. Plane si post quinquennium inofficiosum dici coeptum est ex magna et iusta causa, libestandos uictori
Abbreviated transcription (Latin):
u̾erit ec̃ testam̃tum neq
scissum ẽ ⁊ suus heres eĩt.
ẜ que iudicatũ est. ⁊ bono¬
rum possessor. si hoc se cõ¬
tendit.⁊ lib̾tates ip̃o iure
nõ ualent nec legata debė¬
tur s soluta repetũtur aut
ab eo quisoluit. aut ab
eo qui obtinint. ⁊ hoc uti
uactõe repetũtur fẽre ant

Expanded text:
m nec scissum est: et suus heres erit secundum quem iudicatum est et bonorum possessor, si hoc se contendit: et libertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repe
Abbreviated transcription (Latin):
possessioẽ sit h̾rditatis sc̃p¬
tus ꝗdem hrs perat ħrdita¬
tem filui uõ in modũ contͣ¬
ditioĩs querelam inducat
qui testam̃tum inoffitiosũ
improbe dixit ⁊ nõ obtinx¬
it id qd̃ intestam̃to accẽp̃
ꝑdere ⁊ idꝰ fisco uẽdicar q̃¬
si indigno ablatum. set¬

Expanded text:
ossessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam inducat,qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno ablatum. se
Abbreviated transcription (Latin):
Ad excludendam querelam
uidẽdum eĩt. an exh̾rdatu
ꝑtem faciat qui nõ ꝯqͣnei¬
tur ut prita.Sumus du¬
o filii exhrdati ⁊ utiq faci¬

Expanded text:
ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faci
Abbreviated transcription (Latin):
tur. agnouit enĩ iuditiũ.
Id̾ est᷑ ⁊ si legatarius eiuł
statu lib̾ decuit. ⁊ põt dĩei.
dem eius iusserat darece¬
terum si legatariũ nr̃iqd
qmͣ an aditam hrditate
neq nascitur q̃rela ¶ego
euentũ prito sequẽtum
⁊in hacre ut si forte ante¬
quam iuditiũ moueatur.
obligato ei fiat eius qd̾
relictum est. quasi ex uo¬
lũtare testatoris oblato eo
ei satfactum eiuitdatur
Unde siqͥs fũt institutus
forte ex serisse cũ ei sexta

Expanded text:
. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. et potest dici dem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur. Unde si quis fuit institutus forte ex semis
Abbreviated transcription (Latin):
portioẽm ⁊ eius fruetus ha¬
bere possit. fructus eñi so¬
lere infalcidiam imꝑuta¬
ri.nõ est incognitũ ergo:
si ab initio exsemisse aicit᷑¬
h̾rs institutus ngetur pꝰt
decẽnum restituere hordita¬
tem ncħ habet. qd quera¬
tur. qm̃ fcile põt debitã¬

Expanded text:
ius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nihil habet quod queratur, quoniam facile potest debita
Abbreviated transcription (Latin):
tris familias testam̃tum.
ẽẽ in offitosi querelam et¬
siea sola bona hint. que
incastris quesieãt. ¶ Coi¬
ꝗs inmilitia feceĩt testam¬
tum ⁊ intͣ anrũ post mili¬
tiam decesfit. dubito an
quia ad hoc usq tp̃s iure
militari testam̃tum eius
ualet q̃rlim moffitioni
tris frater qr filii testamĩe¬
tum ẽ. Ergo nec frat impu¬
bens. si patris nõ clixit. s
si in patris obtetum ẽ nec
hoc ualebit nisiꝓ parte pa¬
tris rescissum ẽ tũc enim
pupillare ualet. ¶ Giqs
mortis causa filio donane¬
rit quart paitem eius q
ad eum eẽt pueturum.
si iritestatus pater tami¬
lias decessissi. ꝑ uto secuẽ
eum testari. ¶Oiqs im¬
pub̃i filio substituit secũ¬
das tabulas faciendo nõ

Expanded text:
tris familias testamentum esse inofficiosi querellam, etsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat. Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque temporis iure militari testamentum eius ualet, querella inofficiosi tris frater, quia filii testamentum est: ergo nec frater impuberis, si patris non dixit. sed si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet. Si quis mortis causa filio donauerit quartam partem eius quod ad eum esset peruenturum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non
Abbreviated transcription (Latin):
lus si sint nepotes. er uio
płeᷤtres puta. ex sitio unus.
unius serentia unus ex
bis se miuntia q̃ relom ex¬
cludit. ¶Quarta aut̃e
accipietur .I. deducto he¬
re alieno ⁊ funeris impẽ¬
quarta minuãt uitẽdimi¬

Expanded text:
us filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur scilicet deducto aere alieno et funeris impenquartam minuant, ui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Siu̾sa ẽ cãeius qui fũdi
petitoẽm ꝑ soalem ht̃. ¶Euto¬
res siue pupilli eoꝵ. siue ip¬
si possideat. possessoꝵ locoha¬
benti S siunus extutorib
possessor fuit. idẽ dicẽdume¬
rit. ¶ Sifũdum quẽ possi¬
debã. ame petieĩs. dein cũ secũ¬
dũ te eet iudicatũ. applłaue¬
rim. an possessor eiusdẽ fun
cimͥea pofsessio possit᷑. ¶Poi¬
sessor aũt ꝗs nec ne fiñt tp̃s
cntioĩs expectãdum ẽ. nã si¬
cutieia pͦt cautoem possessio

Expanded text:
 causa est eius, qui fundi petitionem personalem habet. Tutores, siue pupilli eorum siue ipsi possideant, possessorum loco habentur: sed et si unus ex tutoribus possessor fuit, idem dicendum erit. Si fundum, quem possidebam, a me petieris, deinde cum secundum te esset iudicatum, appellauerim: an possessor eiusdem fundmihi ea possessio possit. Possessor autem quis nec ne fuerit, tempus cautionis spectandum est: nam sicuti ei, qui post cautionem possess
Abbreviated transcription (Latin):
Arc̾ Seiẽdum ẽ possessores
immobiliũ rerũ. satisdaie nõ
ꝯpelli ¶ Possessor aũt isacci¬
piedus ẽ. ꝗ ĩagro ul ĩcrutate
sor ĩtlłigendͥus ẽ. Itẽ ꝗ solam

Expanded text:
 Sciendum est possessores immobilium rerum satisdare non compelli. Possessor autem is accipiendus est, qui in agro vel civitate sor intelligitur. Item qui solam
Abbreviated transcription (Latin):
bilind sit. ⁊ ꝑ sõa suspecta sit.
ul lis finẽ accipiat. t baae¬
Auł. Dedie poneda ĩ stipr¬
latioẽ. solet intlitigatoress
uenre. sinõ ꝯueĩat: pedius pr¬
tat. ĩ potãte stipͥulatoris esse.
erem ad hibet ad sansdãdũ.
nõur cauẽ. Ei nec miles nec

Expanded text:
bili non sit et persona suspecta sit, uel lis finem accipiat. 8 Paum. De die ponenda in stipulatione solet inter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse erem adhibet ad satisdandum, non uidetur cauere: sed nec miles nec
Abbreviated transcription (Latin):
plege falcicłã accep̾it Hr̃s qͦ
ut legatoꝵ noĩe satis d̾et. au¬
diẽdus ẽ. ut ĩmunicipiũ mit¬
tatur. Plane simisso ialega¬
tario ĩ possessioẽm. cũ ꝑh̾rdẽ
staret. quominꝰ canẽt. Grs postr¬
let. ut de possessicẽ decełat. para¬
tumq sedicat ĩ municipio canẽ.
impetr̃e nõ debebit. ¶ Diu̾sũ si
sine clꝑpa. aũ dolob̾ylis missus

Expanded text:
legem Falcidiam ceperit: heres quoque ut legatorum satisdet audiendus est, ut in municipium mittatur. plane si misso iam legatario in possessionem, cum per heredem staret quominus caueret, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus
Abbreviated transcription (Latin):
talis petat᷑. aũt ĩ rem sũa fide¬
insẜam mulierẽ. sSyifuus¬
aut int̾ueĩat. quianq̃m iudi¬
tium accipiatur. fid̾iussit. iu¬
dicatũ solui. suecurẽdum ẽ
actorint exĩtegro caueatur.

Expanded text:
talis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem. Si seruus inueniatur, qui antequam iudicium accipiatur fideiussit iudicatum solui: succurrendum est actori, ut ex integro caueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cornelioꝓcło rescripsit. meri¬
to petitorẽ recłisae̾ talẽ fiduiᷤ¬
sorem Sor si alias eaui nõ
possit: p̃dicendum ei nõ usu¬
rum eũ priuilegio. si ꝯueiat.
Si necia satdatio fiũt. ⁊ nõ¬

Expanded text:
Cornelio Proculo rescripsit merito petitorem recusare talem fideiussorem: sed is alias caueri non possit, praedicendum ei non usurum eum priuilegio, si conueniatur. Si necessaria satisdatio fuerit et no
Abbreviated transcription (Latin):
fideiufẜit. ⁊ ꝯdẽpnatus deces¬
fit. aũ ciuitatẽ rõanam ami¬
ẜ̾it.iecte nich̾ominus eũ fide¬
nissore eius agit̾. QQui ꝓ rei
qualitate eidẽrissime locdple¬
tem. uł si dubitet᷑ aꝓꝓbatum

Expanded text:
fideiusserit et condemnatus decesserit aut ciuitatem Romanam amiserit, recte nihilo minus cum fideiussore eius agetur. Qui pro rei qualitate euidentissime locupletem uel, si dubitetur, adprobatum
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓtribunali te seciẽtem a¬
pa s pumm ex andita uoce
lium.⁊ eñi deceptis s̃me cul¬
pa sua maxime si fraus ab
adu̾sario int̾uenerit: succur¬
ri op̃tͣebit cum ⁊ dedolo ma¬
lo actõ competẽ solcat boni
pretoris est. potius restituere
litem ut ⁊ ratõ ⁊ eqtas postu¬
labit. quan actõem famosã
constituẽ. ad qũaͦm tũe dentu
causa ab sũt. hoc int̾est. qd̾ mi¬
curatões ue suos defẽsi sũt: ni¬
chilonimusi integru cẽ rem
publicam restituũtur cog̃n̾ita
scilicet cansi. Ei nõ qui rei pu¬
blice causa absit cetis quoꝙ
qui meade cansa labẽtur. si p
ꝓcuratores suos de fesi fũt. acte¬
nus in tegrũ restitutõe sub ue¬
niri soletait. ãppllare is permit¬

Expanded text:
pro tribunali te sedente apa sed parum exaudita uoce lium: etenim deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab aduersario intri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat et boni pretoris est potius restituere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Ad quam tunc demucausa absunt hoc interest, quod micuratoresue suos defensi sunt, nihilo minus in integrum contra rem publicam restituuntur, cognita scilicet causa: ei uero qui rei publicae causa absit, ceteris quoque qui in eadem causa habentur, si per procuratores suos defensi sunt, hactenus in integrum restitutione subueniri solet, ut appellare his permit
Abbreviated transcription (Latin):
marcio auico pretoridesie¬
cunento ei qui absens re a
sit. ⁊ sinichil t̾acile mutat
est ex soleynib: mñ ubi es tos
eiudẽs poscit. sbueiẽdũ ẽ. ita

Expanded text:
Martio Avito pretori de succurrendo ei, qui absens rem asit. Etsi nihil facile mutandum est ex solemnibus, tamen ubi equitas evidens poscit, subveniendum est. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i potuerũt restitui inregru
successores integru restitui pꝰ¬
sunt. ⁊ ita sepism̃ne est ꝯstitu¬
tum. siue igitur h̾rs ut. sue
iscui h̾raitas restituta est. siñ
filu familias militis succesor
nõ ultra tp̃s staruu integro
restitutõ. E ⁊ si forte hic mino̾
erat captus inb̾raitate quam

Expanded text:
ipsi potuerunt restitui in integrum, successores in integrum restitui possunt, et ita saepissime est constitutum. siue igitur heres sit siue is cui hereditas restituta est siue filii familias militis successornon ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor erat captus in
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptum ẽ. no ꝓhiber tuto
rem pupillo adee innegotio
inquo aduocatus ccͣ p̾atrẽ
eius f̾uuiss. s⁊ illud ꝑmissũ
ab eoͤdẽ est. agẽ tutorem pr¬
pilli cãm adue̾rsus fĩscum ĩ
qua adu̾sus patĩe pupilli
ante auogitus fisci fuisi¬
qui aũt i infames slint. seq̃¬

Expanded text:
rescriptum est non prohiberi tutorem adesse pupillo in negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli caus‹am› aduersus fiscum, in qua aduersus patrem pupilli antea aduocatus fisci fuisset.Qui autem inter infames sunt, seq
Abbreviated transcription (Latin):
scribͥ. ẽrgo idenerit ⁊ mn̾fili
os simutua pecc̃ia accep¬
ta domum dominicã cxor¬
uit tectorus ⁊ ꝗbusdam ali¬
iis. que magis aduolupta¬
tem ꝑtinẽt qͦuam adutilita¬
tem nõ uidetur u̾sum. quia nͨ
ꝓcurator hec imp̾utaret. nsi
forte mandatum dñi qut ro¬
luntatemͣ hũit. nec deb̾e exeo
honerari daĩm quod ip̾e factu¬
rus nõ cẽt quid ẽgo eist: pati

Expanded text:
scribit. ergo idem erit et in filio. Sed si mutua pecunia accepta domum dominicam exornavit tectoriis et quibusdam aliis, quae magis ad voluptatem pertinent quam ad utilitatem, non videtur versum, quia nec procurator haec imputaret, nisi forte mandatum domini aut voluntatem habuit: nec debere ex eo onerari dominum, quod ipse facturus
Abbreviated transcription (Latin):
n. in cuius remu̾sum ẽ sicuti
tero agipõt. qui ꝯuẽtus a soci¬
opetere põt idi quo dãpna¬
tus fũt ꝗd eñĩ dicemus sipe¬
enieomi  tũm fu̾it. paulł. ergo ħ q̃stio
dendumẽ. an deuirem u̾so ac¬
tiodar debeat. at quinõ liba¬
luit patrem. nam qui ꝯstitu¬
it se ꝗdem obligat patrem uo
nõliberat. plane si soluit p̾t
ꝓstitutu. licet. ꝓse ideatur
soluisse. hoc ẽ obid qd ꝯstitu¬
Iit inrenitũ u̾tisse patris me
boues ei ded̾at. cũ hii horiesn
eẽnt ydonei iusẜat cos uelre.
⁊ his numis qui receptieẽnt.
alios cẽpar ẜuus boues uen¬
diderat alios recdimerat. nũ¬
mos neditori nõ solu̾at. post
ꝯturbau̾at quiboues uẽclide¬
rat nũmos adño petebat ac¬
tione depeculio. aut ꝙ in rem
dominiu̾sum eẽt. cũ bones ꝓ
quib pecc̃iam petẽt penes
deducto eo qd fuus dño deby¬
iss reliquum fie̾t illud ꝯdemi
sibinderi. boues qdem irez
domini u̾sos eẽ s ꝓ eare soluis¬
se tm̃. qͣnti priores boues urĩs¬

Expanded text:
 in cuius rem versum est, sicuti tero agi potest, qui conventus a socio petere potest id in quo damnatus fuerit. quid enim dicemus, si petum fuerit? Paulus: ergo haec quaestio dendum est, an de in rem verso actio dari debeat. atquin non librauit patrem: nam qui constituit, se quidem obligat, patrem uero non liberat. plane si soluat post constitutum, licet pro se uideatur soluisse, hoc est ob id quod constituit, in rem tamen uertisse patris merboues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini uersum esset, cum boues pro quibdeducto eo, quod servus domino debuisset, reliquum fieret: illud sibi videri boves quidem in rem domini versos esse, sed pro ea re solvisse tantum, quanti priores boves venis
Abbreviated transcription (Latin):
tuus factus sit. mox creditor
nͥso actõ. an ueo ex post fc̃o ñ
ꝯualescat. qd̾ uerumẽ. Idẽ tra¬
tat an exeuetũ possit. iurẽ pa¬
tris filius u̾tere ueluti siduo¬
rei pater ⁊ filius fuerunt. ⁊ fi¬
lius mutuat᷑us suo noĩe sol¬
uat ul filio iussi patris c̾didi¬
sti. ⁊ si filius creditum tibi sol¬
uiss. miebi uiderur. si ꝗdem pe¬
cuma ad patrem puenerat.a
uideri uirem u̾sum. qd sinon
fui̾tꝰ: suum negocium gerẽs fĩ¬
ditori suo soluẽt. nõ erit inrẽ
u̾sũm. qͣuis accõe depecłio lib̃¬

Expanded text:
tuus factus sit, mox creditor rso actio an uero ex postfacto non conualescat? quod uerum est. Idem tractat, an ex euentu possit in rem patris filius uertererei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine soluat, uel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi soluisset. mihi uideturcunia ad patrem peruenerat, uideri in rem uersum: quod si non fuit et suum negotium gerens fieditori suo solueret, non erit in rem uersum, quamuis actione de peculio lib
Abbreviated transcription (Latin):
eciã simortuo uł aliẽato sti¬
cho agtur. qd̾ sipãphilo ⁊¬
mortuo agam. magis ẽ.ut
quauis stichus uiu̾at. at tm̃i
didissem expixet. nec nos mo¬
uere debet qd stichus decuus
pecłio agitur iuat qnño ali¬
ter eã res inpeculio ẽẽ eius po¬
test. q̃ si pamphili pecłiumi
maneat. eademratio efficiet.
ut id qd̾ inpecłio pamphiliũ¬
sum sit. ita pr̃ari deb̾e dicamu̾
ut prius eius qd tibi pãphi¬
lus debueãt. deducto fiat. qd
uẽo in tuã iem u̾sum fĩt. pre¬

Expanded text:
etiamsi mortuo uel alienato Sticho agatur. quod si Pamphilo mortuo agam, magis est, ut, quamuis Stichus uiuat, tamen de didissem, experirer: nec nos movere debet, quod Stichus de cuius peculio agitur vivat, quando non aliter ea res in peculio eius esse potest, quam si Pamphili peculium maneat. eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphili versum sit, ita praestari debere dicamus, ut prius eius, quod tibi Pamphilus debuerit, deductio fiat, quod vero in tuam rem versum fuerit, pr
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sepulturam. ⁊ fimus fili¬
i patris ẽẽ es alierũ nõ filii fa¬
tusc̃ ergo debitor pecłu. qua¬
uisies nõ extetut q̃ depecłio
posẜ̃ ꝯuẽrri in qũa actũ m uẽit.
⁊ qd̾ in rẽ u̾sum ẽ. que tñ adiecꝰ

Expanded text:
id est sepulturam et funus filii patris esse aes alienum, non filii: factus est ergo debitor peculii, quamuis res non exstet, ut etiam de peculio possit conueniri, in quam actionem uenit et quod in rem uersum
Abbreviated transcription (Latin):
missus aliẽatusue fu̾it. tẽ¬
poralis eẽ incipit .ĩ. ãmalis.¬
¶Annus aũt utilis compu¬
tabitur. ⁊ id̾o ⁊ si ꝯdictonalis
sit obligatõ. iuł scripsit. ex
eo cõpu̾tandum annumñ
ex quo emacipatus ẽ. s exqͦ
petipotuit odictõe existẽte.¬
Merito aũt temporanam
in hoc oqũ fecit p̾tor actõem.
nam cũmorte. uł aliẽãtõe ex¬
tingintur pecłium. sufficie¬
bat usqr ad annũ ꝓluci o¬
bligatoem Calienatio autẽ
⁊ manumissio ad suos ꝑti¬
net. nõ ad filios. mors autẽ
tam ad fuos qũa adfilios re¬
ferttur. emacipatõ ueõ adso¬
lum filium. E ⁊ si alio modo
sine emacipatõe desierit eẽ ĩ
pot̾ate: annał erit actõ. s ⁊
si morte patris. uł deportati¬
one suiuns fu̾it effectus fi¬
lius depecłio intra annumi
heres patris. uł fiscus tene¬
buntur. ¶In alic̾atione a᷑¬
cipitur. utiq uẽditor qui i¬
actione depeclio intra annũ
tenẽcur. s ⁊ si donauit suimi
uł ꝑmutauit. uł indotem de¬

Expanded text:
missus alienatusue fuerit, temporaria esse incipit, id est annalis.Annus autem utilis computabitur: et ideo et si condicionalis sit obligatio, Iulianus scripsit ex eo computandum annum, non ex quo emancipatus est, sed ex quo peti potuit condicione exsistente.Merito autem temporariam in hoc casu fecit praetor actionem: nam cum morte uel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem.Alienatio autem et manumissio ad seruos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad seruos quam ad filios refertur, emancipatio uero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur. In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum uel permutauit uel in dotem de
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a eẽt. ex pecẽia manti m ea¬
demcausas ꝯũtit. dem̃ prius¬
qͣ pater salarium expleret.i¬
moritur filia. pat̾ impẽsam
recusat. maritus ies muliers
retinet quero andemrẽ u̾so

Expanded text:
tae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium expleret,moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in rem uerso
Abbreviated transcription (Latin):
dommo necc̃ias ueluti r̃uos
hac tenus uideri inre eiꝰ usum
põp. scrib̾. quatemis suorum
nõ deinirmu̾so ẽẽ actõem.¬
Quod suus dño emit siqdez
uoluntãte cius emit põt qd̾
uissu agi. sinuero nõ exuolim¬
tate. si q̾dem dominus ratum
hũit. ul alio qu rem necc̃iam a
soacto erit. siũo nich̾ eoꝵẽ. d̾ pe¬
culio erit act̃o. ¶Placet nõ so¬
lum cam pecc̃iam in remu̾ti qre
statim acrecditore ad dñm per¬
nenent. s⁊ qͣue prius fuit inpe¬
culio. hoc aũt tociens um est gͦ¬
ciens fuus rem domim gerc̃si
locuplectorem cum facit num
dat eũcum peclio. uł remeius

Expanded text:
domino necessaria‹s›, ueluti seruos, hactenus uideri in rem eius uersum Pomponius scribit, quatenus seruorum non, de in rem uerso esse actionem.Quod seruus domino emit, si quidem uoluntate eius emit, potest quod iussu agi: sin uero non ex uoluntate, si quidem dominus ratum habuerit uel alioquin rem necessariam actio erit: si uero nihil eorum est, de peculio erit actio.Placet non solum, eam pecuniam in rem uerti, quae statim a creditore ad dominum peruenerit, sed et quae prius fuerit in peculio. hoc autem totiens uerum est, quotiens seruus rem domini gerens locupletiorem eum facit nummdat eum cum peculio uel rem eius
Abbreviated transcription (Latin):
creditor an uedito ⁊ puto aũt
siqdem p̃cium nũatum sit.crei¬
ditorem deinrem u̾so acturue
etiam siuestis pierit. si ant̾e.
no fiuit precium solutum ad
hoc tm̃ data ẽ pecc̃ia ut uestis
emeretur ⁊ pecuma ꝑient. ue¬
stis tm̃ familie diuisa ẽ. utiqr
creditorem de inrem u̾so hr̃e
res eius puenerunt iniẽ dñi.
rãtõ hoc facit ut teneatur u
incipit dominus teneri ex ura

Expanded text:
creditor an uenditor? puto autem, creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem verso acturum et si vestis perierit: si autem non fuit pretium solutum, ad hoc tamen data pecunia, ut vestis emeretur et pecunia perierit, vestis tamen familiae divisa est, utique creditres eius peruenerunt in rem domini? ratio hoc facit, ut teneatur: unde incipit dominus teneri ex una