comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ molasse. de quare in p̃cedentib libris iã ditimꝰ ñ obaliud de mones arrogant es sibi diuinitatẽ đosq se
credi cupientes sibi expetere sacrificiũ & gauđe huimꝰdi honorib: nisi q uerũ sacrificiũ uero đo debi
fectiõe c̃m̃dato mirabili sacram̃to facti s̃ duo patres singuloꝵ generũ cain & seth. Inquoꝵ filus qͦscme¬
morari oportebat duaꝵ istaꝵ ciitatũ ingnre mortaliũ euidentius inditia clarere cȩper̃: Cam qͥppe
genuit enoch in cuiꝰ noie ẽdidit ciuitatẽ t̾renã scilic& ñ ꝑ egͥnantẽ in hoc mundo s: in eiꝰ tprali pace
ac felicitate qͥescentẽ: Cain aũ int̃p̃tat᷑ possessio: Nñ dictũ ẽ quando nat᷑ ẽ siue apatrẽ siue amatre eiꝰ ad¬
qͥsiui hõiem ꝑdm Enoc uͦ dedicatio: hic enĩ dedicat᷑ t̾rena ciuitas ubi c̃dit᷑ qm̃ hic hab& eũ quẽ inten¬

Expanded text:
immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum sacrificium uero Deo deberi erfectione commendato mirabili sacramento facti sunt duo patres singulorum generum, Cain et Seth, in quorum filiis, quos commemorari oportebat, duarum istarum ciuitatum in genere mortalium euidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch, in cuius nomine condidit ciuitatem, terrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a matre eius: Adquisiui hominem per Deum. Enoch uero dedicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem inten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͥtatis augeri. s &iã qr nescio qͦmͦ inẽ humanȩ uerecundiȩ ꝗddã nat᷑ale atq laudabile: ut cui deb&
causa ꝓpinqͥtatis reuerendũ honorẽ ab ea c̃tin eat: quãuis generatricẽ tam libidinẽ dequa erubes
uidemꝰ & ipsã puditiciã c̃iugalẽ : Copulatio gͥ maris & feminȩ quantũ adtin& ad genꝰ humanũ
gn̾atiõis euadat: Utrũ aũ aliqͦd fuerit ł si fuit quale fuit corporale atq uisibile regñatiõ is signũ ante
diluuiũ sic̃ abrahȩ cireũcisio postea ẽ ĩꝑata sacra hystoria tac& sacrificasse tam̃ do &ĩa illos antiqͥssimos
hoĩes ñ tac& : qđ & induob: pͥmis fr̃ib: claruit . & noe post diluuiũ cũ de arca fuissor egress hostias đo legit᷑

Expanded text:
propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa propinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus claruit, et Noe post diluuium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur
Abbreviated transcription (Latin):
licitũ ꝓpt̃ uicinitatẽ horrebat᷑ in liciti & qđ fiebat cũ c̃sobrina pene cũ sorore fieri uidebat᷑s q & ipsi
int̃ se ꝓpt tã ꝓpinquã c̃s anguinitatẽ fr̃s uocant᷑ & pene germani s̃: Fuit aũ antiqͥs patrib religiosȩ curȩ
ne i psa ꝓpinqͥtas se paulat᷑ ꝓpaginũ ordinib: dirimens longius abir& & ꝓpinqͥtas eẽ desistere eã ñdũ
lenge positã rurs matrimonii uinculo c̃ligare & qͦdã mͦ reuocare fugientẽ : Uñ iã pleno hõib: orbe ÷¬
urores: Uerũ qͥs dubit& honestius hoc tpr̃e &ĩã c̃sobrinoꝵ ꝓhibita eẽ c̃iugia: ñ solũ scđm ea q̃ dispuitauimꝰ
ꝓp̃t̃ multipli candas adfinitates. nec halieat duas necessitud in es una ꝑsona cũ possint eas hab̵e & numerꝰ

Expanded text:
licitum propter uicinitatem horrebatur inliciti et, quod fiebat cum consobrina, paene cum sorore fieri uidebatur; quia et ipsi licitum propter uicinitatem horrebatur inliciti et, quod fiebat cum consobrina, paene cum sorore fieri uidebatur; quia et ipsi inter se propter tam propinquam consanguinitatem fratres uocantur et paene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii uinculo conligare et quodam modo reuocare fugientem. Unde iam pleno hominibus orbe tuxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse conjugia? non solum secundum ea quae disputavimus, propter multiplicandas adfinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ alta esobrinã altũ patre alt̾ũ auunculũ altũ socerũ alt̾ã matrẽ alt̾a amitã altã socrũ atq
na se ñ in pauertate coartatũ s latius atq numerosius ꝓpinqͥtatib: erebris uinculũ sociale diffundet qđ
humano gnre crescente & multiplicato &ĩã uñt ĩ pios doꝵ multoꝵ falsoꝵq: cultores sic &seruari cerninꝰ
ut ouiã si pũsis legib ꝑmettant᷑ frãtna c̃iugia melior tam̃ c̃suetudo ipsa malit exhorrere licenta Et¬
c̃sorores accipe in matrimoniũ pͥmis humani gñis tpr̃ib om̃ino licuerit sic aũset᷑ quasi nunꝙ licere potu¬
erit: Adhumanũ eni sensũ ł ad licendũ ł offendendũ mos uale plurimũ qͥ cũ in hac causa ĩ modati oẽn
c̃ cupiscentiȩ coereeat . eũ designari atq corrũpi merito eẽ nefariũ iudicat᷑: Si enĩ ẽ iniquũ auiditati
possidendi t̃nsgred lunitẽ agroꝵ. quanto ẽ iniquius libidine c̃cũbendi subutere limitẽ morũ Eipti

Expanded text:
atrem, alterum auunculum, alterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate coartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cernimus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen ccum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic aversetur, quasi nunquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum vel alliciendum, vel offendendum mos valet plurimum. Qui cum in hac causa immoderationem concupiscentiae coerceat, eum dissignari atque corrumpi merito esse nefarium judicatur. Si enim iniquum est, aviditate possidendi transgredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concumbendi subuertere limitem morum! Experti
Abbreviated transcription (Latin):
in hoĩe uno necessitudines fierent. E ꝓpt caritatẽ numerosiore ꝓpinqͥtate nectendã dissemi nar
ꝑsingulos singulȩ debuer̃ Esser em̃ unꝰ hõ filussuis fr̃i scilic& sororiq: c̃iugib: & pat & socer &e a

Expanded text:
in homine uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari in homine uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset e
Abbreviated transcription (Latin):
esta c̃ cordia diũsaꝵ necessitudinũ uinculis necterent᷑ nec unꝰ inu
qͥ ppe & sacer duaꝵ s̃ nec essitudinũ noĩa. Ut aliũ gͦ qͥsq habeat patrẽ aliũ soc erũ numerosius se ca¬
ritas porrigit: Utrũq añ unꝰ adã eẽ cogebat᷑ & filiis & filiab: suis quando fr̃s sororesq: conubio iun¬
gebant᷑ sic & ena uxor eiꝰ utriq sexiui filioꝵ fuit & socrus & mãt: & siduȩ feminȩ fuissent. mat᷑
altera & socrus altera copiosius se socialis dilectio c̃ ligar&. Ipsa deniq: iã soror qđ exiã uturfiebat
duas tenebat una necessitudines. qͥb ꝑsingulas distributis ł altera ẽẽt soror altera uxor hõiũ niĩo
socialis ꝓpinqͥtas augeret᷑ s hoc uñ fier& tẽ ñ erat quando nisi fr̃s & sorores exillis duob pͥmis nulli
hoĩes erant: Fieri enĩ debuit quando poturt ut existente copia inde ducerent᷑ utores ꝗ̃ ñ erant

Expanded text:
honesta concordia, diversarum necessitudinum vinculis necterentur; nec unus ihonesta concordia, diversarum necessitudinum vinculis necterentur; nec unus iquippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuissent, mater altera et socrus altera, copiosius se socialis dilectio conligaret. Ipsa denique iam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines; quibus per singulas distributis, ut altera esset soror, altera uxor, hominum numero socialis propinquitas augeretur. Sed hoc unde fieret tunc non erat, quando nisi fratres et sorores ex illis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia inde ducerentur uxores, quae non erant
Abbreviated transcription (Latin):
nuit fares & zarat. Nec istoꝵ geminoꝵ aliqͥs fuit pͥmogenitꝰ uidȩ s ante illos iã tres genuerat.
Eos itaq: tenuit in ordine gñationũ ꝑ qͦs ad dauid atq inde qͦ intenđ & ꝑuenire. Ea qͦ intellegi potẽ
uetes qͦq hoĩ es ante diluuiũ ñ pͥmogenitos. s eos fuisse c̃memoratos ꝑ qͦs ordo suecedentiũ gn̾ationũ ad¬
humanũ post pͥmã copulã uiri facti expuluere er c̃iugis ei exiuri latere mariũ feminaꝵq c̃iundi¬
one opꝰ hab̾& ut gignendo multi plicaret᷑. nec eẽnt ulli hoĩes nisi qͥ exillis duob: nati fuissent uiri
sorores suas c̃iuges acceper̃: qđ ꝓfecto quanto ẽ antiquius c̃pollente nec essitate: tanto postea factũ ẽ
dã nabilius religione ꝓhibente: habita ẽ eñĩ ratio rectissima caritatis. ut hoĩes qͥb: eet ut ilis atq

Expanded text:
nuit Phar-es et Zarat; nec istorum geminorum aliquis fuit primogenitus Iudae, sed ante illos iam tres genuerat. nuit Phar-es et Zarat; nec istorum geminorum aliquis fuit primogenitus Iudae, sed ante illos iam tres genuerat. Eos itaque tenuit in ordine generationum, per quos ad Dauid adque inde quo intenderat perueniret. Ex quo intellegi potest, ueteres quoque hohumanum post primam copulam viri facti ex pulvere, et conjugis ejus ex viri latere, marium feminarumque conjunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur; nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent; viri sorores suas conjuges acceperunt: quod profecto quanto est antiquius compellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima charitatis, ut homines quibus esset utilis atque
Abbreviated transcription (Latin):
anni & mortuus ẽ: Atq: ita deinceps quor anni c̃memorant᷑ nec filios filiasq genuisse reticent᷑ ac ꝑ¬
talonga aut ĩpuberes fuisse aut c̃iugib caruisse łfetib nec illos eoꝵ filios pͥma eis natos fuisse credi¬
bile ẽ S cũ sacrȩ scriptur hystoriȩ ad ortũ uitãq noe cuiꝰ tꝑr̃e diluuiũ factũ ẽ ꝑsuccessiones gnãtio
Cuuangła matheus gn̾ati õem dñicȩ carnis ꝑseriẽ parentũ uolens c̃m̃ dare memoriȩ ordiens apatre
abrahã atq ad dauid pͥmitꝰ ut ꝑuenir& intendens: ab rahã in qͥt genuit ysa ac cur ñdũ isma hel quẽ pͥmit
genuit ᷑: y sa ac aũ in qͥt genuit iacob cr ñdũ esan qͥ eiꝰ pͥmogenitꝰ fuit : Quia scilic& ꝑ illos ad dauid¬
ꝑuenire ñ poss&. Demnd̾ seqͥt᷑. Iacob aũ genuit uidã & fr̃s eiꝰ. Nunꝗd iudas pͥmogenitꝰ fuit: Iudas in qͥt ge¬

Expanded text:
anni, et mortuus eanni, et mortuus ellos aetate tam longa aut impuberes fuisse, aut conjugibus caruisse vel fetibus; nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est. Sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum vitamque Noe, cujus tempore diluvium factum Euangelista Matthaeus generationem dominicae carnis per seriem parentum uolens commendare memorAbraham, atque ad David primitus ut perveniret intendens, Abraham, inquit, genuit Isaac: cur non dixit, Ismael, quem primitus genuit? Isaac autem, inquit, genuit Jacobequitur: Iacob autem genuit ludam et fratres eius; numquid ludas primogenitus fuit? ludas, inquit, ge
Abbreviated transcription (Latin):
soli nõati s̃ ꝓpt̃ ordines gnationũ quas c̃memori oportebat : sđo c̃seq̃ns uiđi deb& solos fuisse gn̾atos t̃c
ex adã: Cũ eñi silentio cooꝑtis om̃iũ nõib cet̃oꝵ legat᷑ eũ genuisse filios & filias. qͦta fuerit ista ꝓles eiꝰ qͥs
p̃sumat asserere siculpã temeritatis euitat . potuit qͥppe adã diuinitꝰ ãmonitꝰ dicere postea quã seth
tpris ordine nasceret᷑: Deinde qđ scriptũ ẽ : uũ aũ seth qͥnq: & ducentos annos ł scđm hebreos qͥnq:
orcentũ annos & genuit enos. qͥs possit nisi in c̃siđat asseuerare hc̃ eiꝰ pͥmogenitũ fuisse ut ãmirantes
merito reqͥramꝰ qͦmͦ ꝓtot annos imunis fuerit a conubio sine ullo ꝓposito c̃tinentiȩ ł nͣ genuerit c̃iu¬
gatꝰ: Quando qͥdẽ &iã de ipso legit᷑ & genuit filios & filias & fuerͣ om̃s dies sech duod ec̃ĩ & nongenti

Expanded text:
soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse tunc generatos soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus ceterorum legatur eum genuisse filios et filias: quota fuerit ista proles eius, quis praesumatemporis ordine nasceretur. Deinde quod scriptum est, Vixit autem Seth quinque et ducentos annos, vel secundum Hebraeos, quinque et centum annos, etgenuitEnos: quis possit nisi inconsideratus adseuerare hunc eius primogenitum fuisse? ut admirantes merito requiramus, quo modo per tot annos inmunis fuerit a conubio sine ullo proposito continentiae uel non genuerit coniugatus; quando quidem etiam de ipso legitur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Seth duodecim et nongenti
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt᷑ aoẽs aliȩ de cainaliȩ de illo quẽ genuit adã in eiꝰ successi¬
onẽ quẽ frͣ occidit & appellaũ nom illiꝰ sechdicens ut scriptũ ẽ: Suscitaũ eni mͥ as̃ sem̃ aliud ꝓabel quẽ occidit
cain: Cũ itaq istȩ duȩ series gnãtionũ una deseth. alta de cam. hasduas de qͥb agimꝰ distinetis ordinib insi¬
mient ciuitates unã cęlestẽ intris ꝑegͥnantẽ altã t̾renã trenis tanq sola sint gandiis inbiant ẽ ł inheren
tẽ null de ꝓgenie caucũ dinumerat sit c̃numerato adã usq: ad octauã gn̾atioem qͦt annoꝵ fuiss&
exp̃ss ẽ quando genuit eũ qͥ c̃memorat᷑ post eũ : Noluit enĩ sp̃s đi intrenȩ ciuitatis gñatiõib: tp̃ra no¬
tare ante diluuiũ s in cȩlestis maluit tanꝗ ẽent memoria digniores: Porro seth quando natꝰ ẽ ñ qͥdem
taciti s̃ anni patris eiꝰ s utrũ iã genuerat alios & utrũ solos cain & abel affirmare qͥs audeat. N eñi quia

Expanded text:
erationes aliae de Cain, aliae de illo quem genuit Adam in ejus successionem, quem frater occidit, et appellavit nomen illius Seth, dicens ut scriptum est, Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain . Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent civitates, unam coelestem in terris peregrinantem, alteram terrenam genie Cain, cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris eius, sed iam genuerat alios; et utrum solos Cain et Abel, adfirmare quis audeat? Non enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
iniquius raꝑe ñdatas : Iustus aũ bellũ cũ ea gente geri potuit q̃ fibiassuas ad matrimnoniũ cũ regionalib & c̃finalib
negatorũ armis ulcaseret᷑ in iurã. Et eo nͦ ad feminas quas uoluerat ꝓuenir&. aliq̃ eñ fortasse iure belli inuste ne¬
gatas: Iuste uictor auferr& nullo aũ ure pacis ñ datas rapuit: & iniustũ bellũ cũ eaꝵ parentib iuste succẽ denib gessit:

Expanded text:
iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinaliiniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalinegatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃didisse tert qͥ eis multa &iã faera cstituit. ñ tam̃ ꝑlbet᷑ easdẽ leges anuminib: accepisse: Mala igit᷑
anuimi mala utte. mala morũ. q̃ ita magna s̃ it his doctisimi eoꝵ uiti &iã instanib uibib res publieã¬
perire ẽfirment. di eoꝵ ne suis cultorib acciđent minime curar : Immo uͦ ut augerent᷑ sic̃ sup̃ disputatũ ẽ om̃imꝰ¬
curar fanforte ppło romano ꝓpt̾ea leges q̃ s̃ anaminib: insitute quia sic̃ salustuis ait. Ius bonũq apił eo s ñlegib magis quũ
natura ualebat: exloc iure acbeno credo raptas sabinas: Quuid enĩ iuistꝰ a melius quã filias alienis fraude spectacasi
inductas ñ aparentib accipi. seduiut q̃sq pot̾at auferri: Nã siiniq facerent sabini negare postulatas q̃nto fut

Expanded text:
condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem animi, mala vitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum viri etiam stantibus urbibus respublicaperire confirment, dii eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt; imo vero ut augerentur, sicut supra disputatum est, omniges non sunt a numinibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, \'ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sacra edicula dignũ putar̃ & romulũ suũ diis multis p̃tuler. quã nis &ipsũ semiđm potiꝰ quã đm uelut
secretior eoꝵ doctrina c̃m̃ d&x. Nã &iã flaminẽ illi instituer qđ sacendoti genꝰ ađo in romanis sacriᷤ
testante apice excelluit : ut tres solos flam ines habent in trib: numinib: instititos. dialẽ ioui. martialẽ
marti. qͥrinalẽ romulo: Nã beniuolentia ciuiũ uelut receptꝰ in cęlũ qͥrin ẽ p̾ea noĩatꝰ ac ꝑhoc &nep¬
tuno & plutoni fr̃ib iouis & ipsi satͣtio patri eoꝵ iste romulꝰ honore p̃latꝰ ẽ. ut ꝓmagno sacerdotiũ¬
romani uiuendi leges acciꝑe potuissent. ñ aliqͥt anuos pꝰ romã ẽditã ab athieniensib mutuarent᷑ leges
per. Numa popilius qͥ ro mulo successit in regnũ: quasdã leges q̃ qͥdẽ regende ciuitati ne quaq̃ sufficerent

Expanded text:
sacra aedicula dignum putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis et ipsum semideum potius quam deum uelut sacra aedicula dignum putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis et ipsum semideum potius quam deum uelut secretior eorum doctrina commendet. Nam etiam flaminem illi instituerunt, quod sacerdotii genus adeo - in Romanis sacris testante apice excelluit, ut tres solos flamines haberent tribus numinibus institutos, Dialem Ioui, Martialem Marti, Quirinalem Romulo. Nam beneuolentia ciuium uelut receptus in caelum Quirinus est postea nominatus. Ac per hoc et Neptuno et Plutoni, fratribus Iouis, et ipsi Saturno, patri eRomani uiuendi leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges perunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
priapo ł alicui cẏnoeefalo. postremo ł febri q̃ remani numina partĩ ꝑ egͥna receper̃ : partĩ sua ꝓpria sacra uer̃.
dii tales qͥ &iã seminanda ei augenda flagitia curauer̃. talia ł sua ł quasi sua facta ꝑtheatricas celebritates
ppłis in notescere cupientes ut tanꝗ. auctoritate diuina sua sponte neqͥssima libido accenderet᷑ humana.
frustra hoc ex clamante acerones qͥ cũ depoetis ager& : ad quos cũ accessit inqͥticlamor & ad ꝓbatio ppłi qͣsi
magni cuidã & sapientis magistriquas illi obduct̃ tenebras. qͦs inueht̃ metꝰ quas in flãmant cupiditates:¬
doꝵ &iã ipsoꝵ falsoꝵ ratio ac ñ potiꝰ adulatioe quando istũ platonẽ quẽ semiđm
uolt̃ tantis disputatiõib: laborantẽ ne animi malis q̃ p̃cipue cauenda s̃ mores corũꝑent᷑ humani: nulla

Expanded text:
Priapo uel alicui Cynocephalo, postremo uel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, partim sua propria sacrauerunt.Priapo uel alicui Cynocephalo, postremo uel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, partim sua propria sacrauerunt.di tales, qui etiam seminanda et augenda flagitia curauerunt, talia uel sua uel quasi sua facta per theatricas celebritates populis innotescere cupientes, ut tamquam auctoritate diuina sua sponte nequissima libido accenderetur humana, frustra hoc exclamante Cicerone, qui cum de poetis ageret: Ad quos cum accessit, inquit, clamor et adprobatio populi quasi cuiusdam magni et sapientis magistri, quas a illi obducunt tenebras, quos inuehunt metus, quas inflammant cupiditatesiam ipsorum falsorum ratio ac non potius adulatio est? quando istum Platonem, quem semideum uolunt, tantis disputationibus laborantem, ne animi malis, quae praecipue cauenda sunt, mores corrumperentur humani, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iubent figm̃tis poeticis ob ꝓbria doꝵ : isti ab obꝓbriis hõiũ det̾rent ĩ pudentiã poetaꝵ: Semids aũ ille plato
& taliũ doꝵ libidini restitit : & ab indole romanoꝵ ꝗd ꝑficiendũ ẽẽt ostendit. qͥ poetas ipsos ł ꝓ arbitrio m̃ti¬
entes. ł hõib miseris quasi đoꝵ facta pessima imitanda ꝓponentes : omĩno in ciuitate bene instrata uiuere
cui nec cuilib& xp̃i martyri. nec cui quã xpiano hõĩ c̃paramꝰ. cuiꝰ nr̃ȩ sententiȩ ratio đo ꝓsꝑante suo loco
explicabit᷑ s eũ tam̃ quand o qͥdẽ ipsi uolt̃ fuisse semidm pͥferendũ eẽ censemꝰ. siñ romulo & herculi quãuis
istũ nec frem̃ occidisse nec aliqđ ꝑpetͣsse flagitiũ quisquã historicoꝵ ł poctaꝵ ditit aut finait. certe uł

Expanded text:
sibi iubent figmentis poeticis obprobria deorum, isti ab obprobriis hominum deterrent inpudentiam poetarum. Semideus autem ille Plato sibi iubent figmentis poeticis obprobria deorum, isti ab obprobriis hominum deterrent inpudentiam poetarum. Semideus autem ille Plato et talium deorum libidini restitit, et ab indole Romanorum quid perficiendum esset ostendit, qui poetas ipsos uel pro arbitrio mentientes uel hominibus miseris quasi deorum facta pessima imitanda proponentes omnino in ciuitate bene instituta uiuere cui nec cuilibet Christi martyri nec cuiquam Christiano homini conparamus; cuius nostrae sententiae ratio Deo prosperante suo loco explicabitur. Sed eum tamen, quando quidem ipsi uolunt fuisse semideum, praeferendum esse censemus, si non Romulo et Herculi quamuis istum nec fratrem occidisse, nec aliquod perpetrasse flagitium quisquam historicorum uel poetarum dixit aut finxit, certe uel
Abbreviated transcription (Latin):
gaudentib quib ille uera ꝑsuade ñ potuit: hc̃ platonẽ labeo int̾semiđos c̃memorandũ putaũ. si ẽ her¬
culẽ sic̃ romulũ. Semidos aũ heroib ante ponit.s utrosq int̾numina collocat. Uerũtam̃ istũ quẽ appellat
semi dm. ñ heroib tantũ : s &iã diis ipsis p̃ferendũ eẽ ñ dubito: ꝓpinquant aũ romanoꝵ leges disputationib
platonis : quando ille cuncta poetica figñta c̃dẽpnat. istiaũ poetis adimt̃ saltẽ in hoĩ es maledicendi li¬
centiã Ille poetas ab urb ipsi habitatiõe: isti saltẽ actores poeticaꝵ fabulaꝵ remouent asocietate ciuitatis.¬
instituendos bonos aut corrigendos malos mores adiis suis possent acciꝑe seu sꝑare romani qͦs legib suis uinct᷑
atq c̃uinct̃. Illi enĩ honeri suo deposct̃ ludos scenicos: isti al honorib: om̃ib repellt̃ hor es scenicos : Illi celebrari

Expanded text:
os commemorandum putavit, sicut Herculem, sicut Romulum: semideos autem heroibus anteponit, sed utrosque inter numina collocat. Verumtamen istum, quem appellat semideum, non heroibus tantum, sed etiam diis ipsis praeferendum esse non dubito. Propinquant autem Romanorum leges disputationibus Platonis, quando ille cuncta poetica figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum removent a societate civitatisinstituendos bonos aut corrigendos malos mores a dis suis possent accipere seu sperare Romani, quos legibus suis uincunt adque conuincunt. Illi -enim honori suo deposcunt ludos scaenicos, isti ab honoribus omnibus repellunt homines scaenicos; illi celebrari
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ntari. ⁊ ea ñ deb̾emultoꝵ noticiȩ deꝑire: Ndũ ẽ aũ bienniũ ex qͣ apd ipponẽ regiũ cȩp̃ eẽ ist
demoria : ꝓinuitis q nob̵ certissimũ ẽ ñ datis li bellis de his q̃ mirabilit̃ facta s̃: illi ipsi qͥdati s̃ ad
septuaginta ferme numerũ ꝑuenerant. qͦͥndo ista c̃seripsi: Chalame uͦ ubi ⁊ ipsa memoria priꝰ eẽ
cep̃:⁊ crebrius dant̃: inẽparabili multitudine suꝑant : Uzali &iã q̃co lonia utice uicina ẽ multa
p̃clara ꝑeundẽ martyrẽ facta cognouimꝰ: Cuiꝰ ibi memoria: longe priꝰ quã apđ nos ab ep̃o enodio
ẽstituta ẽ . s libelloꝵ dandoꝵ ibi c̃suetudo ñ ẽ : ł potiꝰ ñ fuit. nã fortasse. nc̃ eẽ rã cep̃ Cũ enĩ nuꝑ

Expanded text:
dum est autem biennium ex quo apud Hipponem-Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis, de his quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum pervenerant, quando ista conscripsi. Calamae vero ubi et ipsa memoria prius esse coepit, et crebrius dantur, incomparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae vicina est, multa praeclara per eumdem martyrem facta cognovimus, cujus ibi memoria longe prius quam apud nos ab episcopo Evodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est, vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
ratris adfiliũ ⁊ eor hõis ad primũ suũ: ne forte ueniens ꝑcutiã trã penitꝰ. ꝑhc̃ &ĩa heliam
magnũ mirabi lẽq ꝓpħam ex posita sibi lege ultimo tp̃re ante iuditiũ iudeos inip̃m uerũ idest in tp̃m¬
nr̃m ẽẽ credituros celeberrimũ ẽ in sermonib: cordibq fideliũ: Ipse qͥppe ante aduentũ iuditu salua¬
toris ñ ĩ merito sꝑat᷑ eẽ uenturꝰ qͥ & iã nc̃ iuuere ñ ĩ mertto credit᷑. Curru igneo raptꝰ ẽ dereb: hu

Expanded text:
patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo tempore ante iudicium Iudaeos in Christum uerum, id est in Chrinostrum, esse credituros, celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. C
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ intuens ita ut int̃ eeta dicer&. qͦmͦ sciuit ds̃ isi ẽ scientia in altissimo: dicer& &ĩa munꝗ
uane iustificaui cor meũ ⁊ laui inĩ nocentib manꝰ meas : ut aũ soluer& hanc difficillimã q̃stionẽ
q̃ fit cũ uident᷑ boni eẽ miseri felices mali: hoc in qͥtlabor ẽ ante me. donec introeã inscuariũ di
⁊ intellegã in nouissimo. iuditio qͥppe nouissimo ñ sic erit s:aꝑta iniquoꝵ miseria ⁊ aꝑta
felicitate iustoꝵ: longe quã nc̃ ẽ aliud apparebit : ¶ũ aũ ad monuiss & ut meminissent legis
moysiqm̃ p̃ uid ebat eus multo ad huc tpr̃e ñ eã spã lit̃ sic̃ oportuerat accepturos c̃t inuo subiec̃
Ecce ego mitto uob heliã thesbiten ante quã ueni& dies dñi magnꝰ ⁊ in lustris. qͥ conũt& cor

Expanded text:
catorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid catorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo non sic erit; sed in aperta iniquorum miseria et aperta felicitate iustorum longe quam nunc est aliud apparebit. CAPUT XXVIIII. DeMoysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlustris, qui conuertet cor
Abbreviated transcription (Latin):
seruit dđo. Et ꝗ ãpliꝰ ꝑ custodiuimꝰ mandata eiꝰ ⁊ ꝙ ãhulauim simplices ante faciẽ dm̃ oĩpotentis. ⁊ ñc
nos beatos dm̃s alienos. Et edificant᷑ om̃s qͥ faciunt iniqͥtatẽ : Qb: eoꝵ ũbis qͦdã mͦ ꝓpħa c̃puls ẽ nouissi¬
mũ p̃nuntiare iuditiũ ubi mali necsaltẽ falso sint beati: s aꝑtissime miserrumi appareant.⁊ boni
nulla tprali saltẽ miseria laborent: s clara ⁊ sẽpit̾na beatitudine ꝑfruant᷑: Direrat qͥ ppe istorũ
talia q̃dã ũba &iã suꝑiꝰ dicentiũ. Oĩs qͥ fac̃ malũ bonẽ in c̃spectu dñ ⁊ tales ei placent : Adhȩc ÷ quã
cont᷑ dñm inurinura ꝑuener legẽ moysi accipi endo carnalit̃: Uñ zille in psalmo septua gesimosedo
pene cõmotos dic̃ fuisse pedes suos ⁊ effusos gresssuos utiq in lapsũ : qr Zelaui in peccatorib pacẽ pec¬

Expanded text:
uid amplius, quia custodiuimus mandata eius et quia ambulauimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc uid amplius, quia custodiuimus mandata eius et quia ambulauimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes qui faciunt iniquitatem. Quibus eorum uerbis quodam modo propheta comum praenuntiare iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psalmo septuagensimo secundo paene commotos dicit fuisse pedes suos et effusos gressus suos, utique in lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem pec
Abbreviated transcription (Latin):
sub pedib: ur̃is dic̃ dñs om̃ps. Hec distantia p̃mioꝵ atq: penoꝵ uistos dirim̃s ab inustis. q̃ sub isto sole
in huiꝰ uitȩ uanitate ñ cernit᷑. Iuando sub illo sole iusticiȩ in illiꝰ uitȩ manifestatiõe clarebit. tẽ
ꝓfectuerit iuditiũ quale nunq fuit: Qđ uͦ subiungit idem ꝓpħa mem̃ tote legis moysi serui¬
mei quã mandaui ei in eoreb ad om̃em isr ł p̃cept̃a ⁊ uiditia :oportune c̃memorat pꝰ declaratũ futurã
tã magnũ int̃ obseruatores legis ẽtẽptoresq discrum sunul oeĩa ut discant legẽ spã lit̃ intellegere &
inueniant in ea apm ꝑ quẽ uulicẽ facienda ẽ int bonos ⁊ malos ipsa discretio N eñi frustra idẽ dñs
ait iudeis. si crederetis moysi credetis zmͥ. deme enĩ ille scripsit : Carnalit̃ qͥppe accipiendo legẽ
⁊ eiꝰ ꝓmissa trena rerũ cȩlestiũ figuras ẽẽ nescientes in illa murmura corruer̃ ut dicere auđent. uanꝰ ẽ qͥ

Expanded text:
s omnipotens. Haec distantia praemiorum adque poenarum iustos dirimens ab iniustis, quae sub isto sole in huius uitae uanitate non cernitur, quando sub illo sole iustitiae in illius uitae manifestatione clarebit, tunc profecto erit iudicium quale numquam fuit. CAPUT mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scet ejus promissa terrena rerum coelestium figuras esse nescientes, in illa murmura corruerunt, ut dicere auderent, Vanus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
illud c̃inemorat qͦ pͥmi hõies in paradyso fuer̃. Tc̃ enĩ puri atq integiri ab oĩ sorde ac labe percati se ipsos
dđo mundissimas hostias offerebant. cet̾ũ exiͦꝰ c̃misse p̃uaricatiõis causa inđ diissi s̃ atq: humana in eis natura
dãnata ẽ excepto uno mediatores⁊ pꝰlauacrũ regñatiõis qͥbq adhuc pariuulis nemo mundꝰ asorde sicut
in uisticia qͥ offer̃ infide : iustꝰ enĩ eifide uiuit. quãuis seipsũ seducat sidirerit se ñ hab̃ e peccatũ: nidõ ñ
dicat q exfide uiuit: Nunꝗͥ dicturꝰ ẽ qͥspiã hoc fidei tẽpꝰ illi fini eẽ coȩquandũ quando igne iuditu

Expanded text:
illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicutin iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
ria ẽ sita ut nullꝰ oĩno sit qͥ offerat sacrificiũ ꝓpeccatis suis. Om̃s enĩ qͥsic osfer ꝓfecto inpecintis s̃ ꝓ qͥb dimitten¬
tudine ñ futurã: Dũ filios leui oblaturos hostias inuisticia: Ñ gͦ inpec cato ac ꝑ hoc ñ ꝓpeccato. uñ intellegi
potẽ in eo qd secutꝰ ad iunt̃. atq ait: Et placehit dño sacrificiũ uidȩ ⁊ hicrusa lẽ sic̃ dieb pͥstinis ⁊siẽ annis priorib:
frustra sibi uideos scłm legẽ uet̾is testam̃ti sacrificiorũ suoꝵ p̃t̾ita tpr̃a polliceri. N enĩ tẽ in iusticia s in pec
catis hostias offerebant. quando ꝓpeccatis p̃ci pue ac pͥmitꝰ offerebãt :usq ađo ut sacerdos ipse quẽ debemus
utiq crede cet̾is fuisse iustiorẽ scđm đi mandatũ soler& ꝓsuis pͥmũ offerre peccatis. deinđ ꝓppłi. Nsua ꝓpt᷑
exponere nos oport& qͦmͦ sit accipiendũ qͣ dictũ ẽ. sic̃ dieb pristinis ⁊ sic̃ annis priorib fortassis enĩ tempꝰ

Expanded text:
ria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, pro quibus dimittentudine non futuram dixit filios Leui oblaturos hostias in iustitia; non ergo in peccato ac per hoc non pro peccato. Unde intellegi potest in eo quod secutus adiunxit adque ait: Et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem. sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus, frustra sibi Icatis hostias offerebant, quando pro peccatis praecipue ac primitus offerebant, usque adeo ut sacerdos ipse. quem debemus utique credere ceteris fuisse iustiorem, secundum Dei mandatum soleret pro suis primum offerre peccatis. deinde pro populi. Quapropter exponere nos oportet, quo modo sit accipiendum quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Fortassis enim tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit uitandȩ longitudinis cura: Scđm dies in qͥt ligni uitȩ er̃ dies ppłi mei. q sañ sacras litas attingit:
⁊ ignorat iubi ds̃ plantauerit lignũ uite sacuiꝰ eibosseparatis illis hõib qͦnđ eo sua de para dyso eiẽc ĩiqͥtã
eidẽ ligno circũ posita ẽ ignea t̾ribilisq: custodia: Qđ si qͥs quã illos dies ligni uitȩ qͦsc̃inemoraũ ꝓpheta
uñ tã cito eiecti s̃ ut nullũ ibi gignerent filiũ ⁊ iđo ñ posse illud tẽpꝰ intellegi in eo ꝗ dictũ ẽ.sic̃ dieb pͥstin
⁊ sic̃ annis priorib. Istã p̃t̾eo qͣstionẽ ne cogar q ꝓlitũ ẽ cuneta discutere hut aliꝗ hoꝵ ueritas manifestata

Expanded text:
m dies, inquit, ligni uitae erunt dies populi mei. Quis autem sacras litteras adtigit et ignorat ubi Deus plantauerit lignum uitae, a cuius cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso eiecit iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia? Quod si quisquam illos dies ligni uitae, quos commemorauit propheta unde tam cito eiecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intellegi in eo quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestionem, ne cogar, quod
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ. alumine solis &rlunę : lum̃ eiꝰ. qͥsolẽ fec̃ & lunã : Nihil sibi magnũ fecisse uideant᷑ tantȩ patriȩ ciues. si
ꝙ illa adipiscenda. bonioꝑis aliꝗd ł malã aliqua sustinuerint : cũ illi ꝓhac t̾rena iã adepta. tanta ꝑpessi s̃sp̃sertĩ

Expanded text:
a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta feceri
Abbreviated transcription (Latin):
talĩ dos arte factos atalib cũ oppellassor hermes idẽ ⁊ dolis demones nescio ꝑartẽ quã caipidetatũ
suco uinculis inligatos. cũ appellaror factos ab hõib dos: ntañ eis dedit. qt platonic apuleius. uñ
iã satis dirmꝰ: & qua sit in c̃ueniens ab surdũq monstrauimꝰ ut ipsi ẽẽnt int̃p̃tes & int̃ cessores int̃ dos qͦs
fetꝰ as & hõies : qͣsid ẽ sec̃ as̃. hinc afferentes uota: inđ munera referentes: Nimis stultũ ẽ grete. dos
q̃sfecet̃ hoĩes plus ualere. a pđ dos qͦ s fẽc ds̃ quã ualent ipsi hões qͥsidẽ ipse fet̃ ds: Denon apre sino¬
lagro arte ĩpia c̃ligat᷑ : ab hõt factꝰ ẽ ds̃ s tali hõi : ñ om̃i hõi : Iualis ẽ gͦ iste ads. que cfiero ho

Expanded text:
talium deos, arte factos a talibus, cum appellasset Hermes, id est idolis daemones per artem nescio quam cupiditatum talium deos, arte factos a talibus, cum appellasset Hermes, id est idolis daemones per artem nescio quam cupiditatum suarum uinculis inligatos cum appellaret factos ab hominibus deos, non tamen eis dedit, quod Platonicus Apuleius unde iam satis diximus et quam sit inconueniens absurdumque monstrauimus, ut ipsi essent interpretes et intercessores inter deos, quos fecit Deus, et homines, quos idem fecit Deus; hinc adferentes uota, inde munera referentes. Nimis enim stultum est credere deos, quos fecerunt homines, plus ualere aput deos, quos fecit Deus, quam ualent ipsi homines, quos idem ipse fecit Deus. Daemon quippe simulacro arte inpia conligatus ab homine factus est deus, sed tali
Abbreviated transcription (Latin):
fet̾: qͥ gͦ doluit uenturũ fuise tẽpꝰ qͦ auferret᷑ cultꝰ idoloꝵ . & in eos qͥ colerent. dñatio demoniꝵ
malo sp̃ũ instigatꝰ. sẽꝑ uolebat istã captiuitatẽ manere : qua transacta psalmꝰ canit ȩdificari domũ
mom̃i tra: Enuntiabat illa bermes dolendo p̃nuntiabat. hȩc ꝓpheta : gaudendo : Et qͥa sp̃s uic
& fiũdib: & religiosis s ab errantib: & in credulis. & acultu diumȩ religions aũsis. eẽ instrtuta :
miris modis coactꝰ ẽ c̃fiteri : q quãuis eos appell& dos. tam̃ cũ dĩc̃ atalib hõib factos. quales et̃
utiq ñ debemꝰ uelit nolit : ostendit. colendos ñ eẽ ab eis qͥ tales ñs quales fuer̃ a qͥb facti s̃. hoc
ẽ ã prudentib r̾esigios is: Simul ocĩa demonstrans. ipsos hoĩes qͥ eos fecet᷑ sibim & ĩ portasseaut eos
haberent aos : qͥ ñ erant dũ: uerũ qͥppe ẽ. illud ꝓpheticũ : Si facior hõ aos : ecce ipsiñ s dii. Dol gͦ tales

Expanded text:
tempus, quo auferretur cultus idolorum et in eos, qui colerent, dominatio daemoniorum, malo spiritu instigatus semper uolebat istam captiuitatem manere, qua transacta psalmus canit aedificari domum in omni terra. Praenuntiabat illa Hermes dolendo; praenuntiabat haec propheta gaudendo. Et quia Spiritus et fidelibus et religiosis, sed ab errantibus et incredulis et a cultu diuinae rmiris modis coactus est confiteri. Qui quamvis eos appellet deos, tamen cum dicit a talibus hominibus factos, quales esse utique non debemus, velit nolit, ostendit colendos non esse ab eis qui tales non sunt, quales fuerunt a quibus facti sunt; hoc  fidelibus, religiosis; simul etiam demonstrans ipsos homines, qui eos fecerunt, sibimet inportasse, ut eos haberent deos, qui non erant di. Verum est quippe illud propheticum: Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt di. Deos ergo tales,
Abbreviated transcription (Latin):
de s estis sinilitudo castodiret᷑ megirto: ita hec sutura deplorens lucbiosa qͣda mꝰ p̃ elieaie: ustas. fatio

Expanded text:
caelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans luctuosa quodam modo praedicatione testatur. Erat caelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans luctuosa quodam modo praedicatione testatur. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nos: ita humanitas đos suos ex sui uultꝰ simili  tudine figurar&: Nic cũ asclepius ad quẽ marime
lo q̃bat᷑ . ei respondissr atq duiss&. statuas dicis itrimegiste : Tũ ille: Statuas inqͥtꝰ. oasclepi: Hides quaten
tũ ipse diffidas. statuas animatas. sensu & spũ plenas. tantaq facientes. & talia. statuas p̃scias fututor. eaq:
sorte uate somniis. multisq aliis reb p̃dicentes. ĩ becillitates hõib facientes: easq curantes. tristiciam.
ieticũq ꝓ mertas : Anignstas oͥ asdepi ađ egiptꝰ imaꝙ sit celis̃ Aut qđ e uenus tranleio ai dea plisio tua
quanto ẽ ueracior at sanctior t anto uehentius ec lidus cuncta fallacia sigñta subat ut gr̃a uerisin sal¬
uatoris: liete hoiem abeis dũs qͥssat ho . &. ao se sub dat aq̃ fact e lõ:. S hermes cũ ista p̃lic̃ uelit amiuꝰ ceisde lu

Expanded text:
aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam iamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod esquanto est ueracior adque sanctior, tanto uehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subuertit, ut gratia uerissimi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos facit homo. et ei Deo subd
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ religione ñ separat: Ille aũ egyptius. alios eẽ dic̃ a sũmo đo factos: alios abhõib. hoc qͥ audit: sic̃ ame positũ
ẽ. ptat dici de simulaeris. p oꝑa s̃ manuũ hõiũ: At ille. uisibilia & contrectabilia simulaera: uel ut corpora
do ⁊ eẽ asserit In ẽẽ aũ his qͦsdã sp̃s inuitatos: qͥ ualeant aliꝗd siue ad nocendũ. siue ad desiđia ñ nulla cͥ
corporalis materiȩ diẽ copulari. ut sint quasi animata corpora: illis spiritib: dicata. & subdita simula cra:
ẽ don.qͥ in tẽpliss̃ humana ꝓrimitate c̃tenti: Et paulo post: Ita humanitas inqͥt sẽꝑ memor naturȩ
& originis suȩ : in illa diuinitatis imitatiõe ꝑseuerat. ut siciti pat ac dñs ut sui similes eẽnt.đos fec̃

Expanded text:
deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla cuandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
habitant qͥa de cȩli suꝑioris sublimitate deiecti: merito inͣgressibilis tͣns gressiõis an hoc sibi c̃gruo uelut carcere
p̃dãnati s̃. Nec tam̃ qr sup t̾ras &a quas. aeri locꝰ ẽ : iđo & ipsi s̃ meritis suꝑiores hõib qͥ eos ñ t̾reno corpore: sed
aerio. inuocato in aieciliũ đo uero: pia m̃te facillime suꝑant. S multis plane. participatiõe uerȩ religiõis in¬
dignis. tanq captis. subditisq dñant᷑. Iuor manimȩ parti. mirabilib & fallacib signis. siue factoꝵ. siue p̃dictoꝵ.
putar̃ : qͥ illos nec dđos eẽ credebant. qr malos uidebant. đas aũ om̃s bonos uol ebant: ñ et audebant tam̃ omĩino indig¬
nos dicere honore diuino. matime ne offenđent ppłos. aqͥb eis cernebant inuet̾ata suꝑstitiõe ꝑtot saera & tẽpla

Expanded text:
habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorputarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ. & suauissimã uoluptatẽ. dediis demones nuntiauer̃.: Et qđ plato. phylosophica gͣuitate. de optima
re publica hȩc
am̃ia censuit remouenda. tacuerͣ. ut iã dũ boni ꝑtales nuntios nosse cogant᷑
mala pessimoꝵ nec aliena: s eorundẽ nuntioꝵ. atq his cont᷑ria ñ sinant᷑ nosse bona phylosophoꝵ. cũ illa sint in in¬
ut nullomꝰ credendũ sit qđ apuleiuis ꝑsuade nitit᷑ & qͥcũq aliis eidẽ sententiȩ phylosophi . Ita ẽẽ medios demo¬
nes. int̃đos & hoĩes. tanꝗ int̃ nuntios & int̃p̃tes. qͥ hinc ferant peticiões nr̃as. inđ referant đoꝵ suppetias. s ee sp̃s
norendi cupidissimos: aiusticia penitꝰ alienos. suꝑbia tumidos. inui dentia liuidos. fallacia callidos: qͥ in hoc qͥdẽ aere

Expanded text:
cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in inut nullo modo credendum sit, quod Apuleius persuadere nititur et quicumque alii sunt eiusdem sententiae philosophi, ita esse medios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere