comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płtus uelut ĩ tumod
iacebat : et quasi
uens mortuus eral
gemitu et lacrimus me¬
tis. delicta uniusa q̃ in
mũdo contraxeat bt̃s
bernardus in tuens cor¬
dis eius amarissimam
cont̾tionẽ et ad õe opꝰ
bonũ spontaneã uolũ¬
tatẽ inuixit ei ut pr̃¬
nr̃ trib uicib dice̾t. atq
ĩ suo ꝓpoĩto deu tens usq
ad mortem ꝑduraret
Quo audito ille: cõtris¬

Expanded text:
tus, velut in tumulo jacebat, et quasi vivens mortuus erat. gemitu et lacrymis multis delicta universa, quae in mundo contraxerat, beatus Bernardus intuens cordis ejus amarissimam contritionem, et ad omne opus bonum spontaneam voluntatem, injunxit ei ut or tribus vicibus diceret, atque in suo proposito deinceps usque ad mortem perduraret. Quo ille audito, contris
Abbreviated transcription (Latin):
tis fuerit hic pere
pastor non mer cẽnari¬
us qmq odio habiĩt oc̃m
fastũ suꝑbie: ferula pas¬
toralis eius tũ qua in
festiuus ꝓressionib ince¬
dere solebat satis indicat
que usq hodie in tister¬
ciensi secretario ob yeue¬
renciã tãti prĩs cõseruata
et in magna penentioẽ

Expanded text:
tis fuerit hic vere pastor, non mercenarius, quamque odio habuerit omnem fastum superbiae, ferula pastoralis ejus cum qua in festivis processionibus incedere solebat, satis indicat: quae usque hodie in Cisterciensi secretario ob reverentiam tanti Patris conservata et in magna veneratio
Abbreviated transcription (Latin):
nouerũt frem̃ supradit¬
tũ eadem die qua uisio
hec demonstrata ẽ fuis¬
se defunctũ Cuiꝰ nimirũ
tanta ac talis inuenta ẽ
conuersatio. ut fidem fa¬
cile faceret tali cc tanto
mirciculo Btus pero b¬
nardus cũ quidam de frĩ¬
bus hanc pisionem co¬
ram eo cũ grandi ãmi¬
ratione referret. itti ue̾o¬
rñdit Et pos frẽs ista
miranũ. Ego uero ma¬
gis cĩmiror incredulita¬
tem et duriciam cordis
nrĩ. qui adhuc mĩme cre¬
ditis. aut minꝰ forte
adu̾titis pocem illam
ueridicam qua de celo
clamat᷑. Btĩ mortui qͥ
in dño moriũt᷑ Ammõ¬

Expanded text:
overunt fratrem supradictum, eadem die qua visio haec demonstrata est, fuisse defunctum. Cujus nimirum tanta ac talis inventa est conversatio, ut fidem facile faceret tanto ac tali miraculo. Beatus vero Bernardus, cum quidam de fratribus hanc visionem coram eo cum grandi admiratione referret, ita respondit: « Et vos fratres, ista miramini? Ego vero magis admiror incredulitatem et duritiam cordis vestri, qui adhuc minime creditis, aut minus forte advertitis vocem illam veridicam, qua de coelo clamatur: Beati mortui, qui in Domino moriuntur. Amo
Abbreviated transcription (Latin):
dieꝵ cũ prima tantare¬
t̾ in choro et ipẽ coniũc¬
tus spla ꝓsallentib sta
riut ei uigilanti atq
psallenti sc̃s malachi¬
os hiberniensis quõ dã
eno. qui in eadẽ basilicã
ater honorite tumillatꝯ
lesidebat uero ĩ thadera
urta altare anulo ba

Expanded text:
 cum Prima cantaretur in choro, et ipse conjunctus psallentibus stabruit ei vigilanti atque psallenti S. Malachias Hiberniensis quondam episcopus, qui in eadem basilica jacet honorifice, tumulatus. Residebat vero in cathedra juxta altare, annulo, ba
Abbreviated transcription (Latin):
et in hoc ipõ snes q
ego te nuserim hece
alia plurima sancto
loquente fr̃ ille pre
numio petatis ardo¬
re totus in cũa liques¬
rebat:ł et corde eius
in mensam ꝑturiente
letitiam: forĩs quoq
deuocionis lacrue
erũpebãt Cũq euigi¬
lasset madentibꝰ ocu¬
lis atq maxillis: etiã
puluillũ in quo capm
reclinauit eodẽ lacrĩa
ꝓ fluuio undiq ꝑfu¬
sũ eẽ cognouit Sĩmo
igit᷑ mane iter arri¬

Expanded text:
et in hoc ipso scies quia ego te miserim. » Haec et alia plurima sancto loquente, frater ille prae nimio pietatis ardore totus in anima liquescebat; et corde ejus immensam parturiente laetitiam, foris quoque devotionis lacrymae erumpebant. Cumque evigilasset, madentibus oculis atque maxillis, etiam pulvillum in quo caput reclinarat, eodem lacrymarum profluvio undique perfusum esse cognovit. Summo igit
Abbreviated transcription (Latin):
tũc p̃cepit ut ꝑ omĩa
rñderet᷑ ei sicut et
teteris Cũ ergo hec et
sunilia młta dixisset:

Expanded text:
Tunc praecepit, ut per omnia responderetur ei, sicut et caeteris. Cum ergo haec et similia multa dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
rie dnõ gherardo quondã
pͥore clareuallis postea
euerbacensi abbate au¬
duuimꝰ: qͥ quãte uerita¬
tis et puritatis et ĩnocẽ¬
ne pir fuerit. norũt hui
qui cũ eo cõuersatr sũt
de quo eciã a senoribus
clareu allis referri auduu̾¬
mꝰͣ qr cũ ad manꝰ bea¬
tissimi bernardi accedet

Expanded text:
ino Gerardo quondam priore Claraevallis, postea Everbacensi abbate audivimus, qui quantae veritatis, puritatis et innocentiae vir fuerit, norunt ii qui cum eo conversati sunt, de quo etiam a senioribus Claraevallis referri audivimus, quia cum ad manus beatissimi Bernardi accede
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ romane eccĩe reddi¬
ta leonina rabie peni¬
tꝰ extĩcta. redierũt in
patriã cũ exultacione
uniuersie terre reportãtes
manipulos pacis Haut

Expanded text:
e Romanae Ecclesiae reddita, Leonina rabie penitus exstincta, redierunt in patriam, cum exsultatione universae terrae reportantes manipulos pacis. Hau
Abbreviated transcription (Latin):
tu ĩ medio magne muł¬
tituduus cõsistere. uer¬
bũq uite disseĩare Quo
cũ pedib offendẽs et an¬
helus currẽs ꝑuenisset
et ad alia loca trãsmi¬
graueat Quid tñ agẽt.
Siquidẽ desideriũ recipiẽde
sanitatis cũ turre eñ¬

Expanded text:
tu, in medio magnae multitudinis consistere, verbumque vitae disseminare. Quo cum pedibus offendens, et anhelus currens pervenisset,et ad alia loca transmigraverat. Quid tamen ageret? siquidem desiderium recipiendae sanitatis cum eum
Abbreviated transcription (Latin):
lis nõ eãt/ sapiens Utinã
multos et si miꝰ sapien¬
tes non plus tangeret
illa maledictio. ue qui
sapiẽtes estis ĩ oculis urĩs

Expanded text:
lis non erat sapiens. Utinam multos, etsi minus sapientes, non plus tangeret illa maledictio: Vae qui sapientes estis in oculis ves
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ꝑmerita et int̾ces¬
sionẽ sanctoꝵ prm̃ de
quoꝵ uita et morib
ad edificationẽ poste¬
roꝵ aliqua conscripsi¬
inꝰ. donet nobis ita
uestigiis eoꝵ ĩhere
ita simplicitatis et
ĩnocentie sensum retinẽ.
ita ꝑ continenciã tarnis
m humilitate uera robo¬
rari: ut ad illam et̾ne bea¬
titudinis gla ad quã eosdẽ
t̾ credimꝰ ꝑuenisse eciã

Expanded text:
per merita et intercessionem sanctorum patrum, de quorum vita et moribus ad aedificationem posterorum aliqua conscripsimus, donet nobis ita vestigiis eorum inhaerere, ita simplicitatis et innocentiae sensum retinere, ita per continentiam carnis in humilitate vera roborari; ut ad illam aeternae beatitudinis gloriam, ad quam eosdem ter credimus pervenisse, etia
Abbreviated transcription (Latin):
cordiis eius ignis pehe¬
mentis desiderii ipm suł¬
rantis. ipm̃ facie ad faci¬
en uidere cupientis. q̃
lem collaboratorẽ hrẽ
motinatio cũ simpliaib
est desiderũ pauꝑis sil
ꝑ mox idem fratꝰ egritu¬
ine corrept ꝰ lecto decubu
et die septimo laborẽ
et dolorem cũ morte fini
tem reuerendissimꝰ ab¬
bas ipiꝰ ut̃s bernardꝰ
grã pisitacionis intra¬
uit. quatinꝰ filio repa¬
trianti cuiꝰ conscientiã
purã ac simplicem noue¬
rat ualefaceret: et iam
exire pantẽ contra latrũ¬
ulos spiritalis nequicie
ua benedictione miũret
Cũ uero p̃dictam uisio¬
iem ipo infirmo referẽ¬
e cognouisset. plurimũ
Inde gratulatꝰ est Quo
e functo ꝓnũciauit de eo
confidenter qm̃i tũ deo
ainbulauit et uere cũ
nõ opatus est deus ideoq
raustulit illum dñs
Non enĩ poterat dñs¬
nserator omp̃s seruũsuũ
in supmo agone desere
ciũ dignatissimꝰ comes
et cooꝑator fuerat ĩ la¬

Expanded text:
cordiis ejus ignis vehementis desiderii, ipsum suspirantis, ipsum facie ad faciem videre cupientis quem collaboratorem habere mermocinatio cum simplicibus est, desiderium pauperis sui sed mox idem frater aegritudine correptus lecto decubuit, et die septimo laborem et dolorem cum morte finivtem reverendissimus abbas ipsius beatus Bernardus gratia visitationis intravit, quatenus filio repatrianti, cujus conscientiam puram ac simplicem noverat, valefaceret, et jam exire parantem contra latrunculos spiritualis nequitiae sua benedictione muniret. Cum vero praedictam visionem ipso infirmo referente cognovisset, plurimum inde gratulatus est. Quo defuncto, pronuntiavit de eo confidenter quoniam cum Deo ambulavit, et vere cum ipso operatus est Deus: ideoque transtulit illum Dominus. Non enim poterat miserator Omnipotens servum suum in supremo agone deserere, cui dignantissimus comes et cooperator fuerat in la
Abbreviated transcription (Latin):
titutus est. ita łut fere
mortius putaret᷑ Exemp¬
tubergo carns sensibus
ductus est in snũ ad quã¬
dam mansionẽ totam
interius quasi clibanũ
ardentem Ad quã cũ ꝓpiꝰ
accede̾t et curiosius ĩspice᷑

Expanded text:
titutus est, ita ut aut fere mortuus putaretur. Exemptus ergo carnis sensibus, ductus est in spiritu ad quadam mansionem totam interius quasi clibanum ardentem, ad quam cum propius accederet, et curiosius inspice
Abbreviated transcription (Latin):
ta pietate dñs sõp̃ nolenciai
cuiusdam deuoti monachi
castigauit et quante seue¬
ritate alterius tepidi et neg¬
ligentis in ertiam corripuit

Expanded text:
ta pietate Dominus somnolentiam cujusdam devoti monachi castigavit; quanta severitate alterius tepidi et negligentis inertiam corripuit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝓfunda nocte facile
uigilare reputans: qͣi
nuseratus hoĩẽ ꝓ labo¬
re rogubat eũ ciciꝰ stra¬
tũ repete̾ ac dormire
modo pausandũ: sedt̾

Expanded text:
nem profunda nocte facile vigilare reputans, quasi miseratus hominem pro labore, rogabat eum citius stratum repetere ac dormire. modo pausandum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad scm̃ b abbatem et
rẽm suũ ex hilarata
acie quanta ĩquit
Dignatio dei patrẽ ho
des nam si filii: et here¬
iubilo et exultatione
piritalis gaudii car

Expanded text:
ad sanctum abbatem et fratrem suum, exhilarata facie: « Quanta, inquit, dignatio Dei Patrem homdes. Nam si filii, et haerejubilo et exsultatione spiritualis gaudii car
Abbreviated transcription (Latin):
cia noĩandus eskillus
sulis aquilon. arib le¬
gatus postea uero hu¬
milis cisterciensis ordi¬
nis monachus et ceno¬
un clareuallis ꝓ fessus:
cũ adhuc eẽt adolescens
ãnos nactus circit̾ duode¬
cm tnͣsmissus a ꝑntib
causa studioꝵ ĩ saxonia
morabat᷑. que tũc ĩ no¬
bili illa hildẽsemensi et¬
cdesia florentissima a
dericis diu̾sciꝵ regionũ
celebri concursu freꝙ̃ ta¬
ibidẽ moratus fuisset gra¬
iussumã inualitudinem
re tabescens tandẽ a me¬
dicis desꝑatus est: ideoq
Acuratum est ut oleo scõ
mũgeret᷑ Cũq presbiteri
ceter q fideles huiꝰ rei grã

Expanded text:
tia nominandus, Eschylus,sulis aquilonaribus legatus, postea vero humilis Cisterciensis Ordinis monachus et coenobii Claraevallis professus, cum adhuc esset adolescens, annos natus circiter duodecim, transmissus a parentibus, causa studiorum, in Saxonia morabatur, quae tunc in nobili illa Hildesemensi Ecclesia florentissima, a clericis diversarum regionum celebri concursu frequentaibidem moratus fuisset, gravissimam valetudinem re tabescens, tandem a medicis desperatus est, ideoque procuratum ut oleo sacro ungeretur. Cumque presbyteri caeterique fid
Abbreviated transcription (Latin):
Mane uero iam ruti¬
lante curora tũ de aui¬
quo prato in quo cũ
animalib ꝑnoctaret
egrederet᷑: ꝑogabat
attenciꝰ dum deũ scm̃¬
q bernardũ ut ab in¬
minenti ꝑiculo erue¬
ret᷑ Ecce apparuerũt
ei ꝓcul quasi duo uiri
obiuam ei uenientes.
et singulos tereos accen¬
sos ĩ manibz ferentes

Expanded text:
Mane vero jam rutilante aurora, cum de aliquo prato in quo cum animalibus pernoctarat egrederetur, rogabat attentius Deum sanctumque Bernardum, ut ab imminenti periculo erueretur. Et ecce apparuerunt ei procul quasi duo viri obviam venientes, et singulos cereos accensos in manibus praeferentes
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit me amor tuus
et uolũtas frm̃ et st¬
diũ obediendi. suꝑ oi
uero abbatis ꝑit et fr
mei germana dilcĩo
Circa mediũ uero noc¬
tis quã ultimã cũ ni

Expanded text:
tenuit me amor tuus, et voluntas fratrum, et studium obediendi; super omnia vero abbatis et fratris mei germana dilectio. » Circa medium vero noctis, quam ultimam cum mi
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽs ĩ sapiencia sua.
neq diues in diuiciis
suis: s in hoc głetur qr
gloriat᷑ scire et nosse me
Hant duu̾e scĩe formu¬
lam ꝑfectiꝰ imutati st̃¬

Expanded text:
sapiens in sapientia sua, neque dives in divitiis suis; sed in hoc glorietur qui gloriatur, scire et nosse me, Hanc divinae scientiae formulam perfectius imitati sun
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ꝙͣ plures :ͥ qͥ et si hũa¬
ne scĩe fabricam ꝑ qͣm
cid ꝑfectionis culinen
iterent᷑ mũme con¬
secuti sũt: habebant
et spm̃ uiuificantem
qui de omĩb que opor

Expanded text:
plures. Qui etsi humanae scientiae fabricam, per quam ad perfectionis culmen niterentur, minime consecuti sunt, habebant et Spiritum vivificantem, qui de omnibus quae opor
Abbreviated transcription (Latin):
tem suã merẽdo dolui¬
rat. cepit etiã pinea
dnĩ sabaoth longe la¬
q ꝓpagines suas em¬
ꝑ mortem sũmĩ pon¬
nem seł introiuit in
et̾nã redemptionẽ e
ilii sui ꝓpetuã absoli¬
onẽ ĩuenire mererer
dictione dñi cresceba
in dies ⁊ pt ab illo
que est p̾mogeniba
lia domus cistriensis
et pulchre significaci¬
one nõis sui firmitatẽ
et stabilitatẽ ordinis
iã tũc p̃figurabat. in¬
ter illos qui de astertio
spetialiter st̾ emissi et
ceteros qui ex eisdẽ st̃
exorti: infra octo ãnos
duodecim cenobia tõ¬
structa fuerint ĩuenta
Iocũdo nãq sacis spes¬
taculo et in hoc btĩs¬
simi prĩs bñdicti imu¬
tatores extitere qui pi¬
tã et instituta ip̃ius to¬
to conamiẽ mentis e¬
mulari cupiebãt: ꝑt si¬
cut ille statutis prĩb
duodecim mõsteria con¬
struxit. quib p̃cepta re¬
gule sue seruanda tra¬
didit᷑ͥ sic et isti ĩ reno¬
uacione ordinis secũ

Expanded text:
tatem suam moerendo doluerat; coepit etiam vinea illa Domini Sabaoth longe lateque propagines suas emitper mortem summi Ponuinem semel introivit inernam redemptionem , et exsilii sui perpetuam absolutionem invenire mererentedictione Domini crescebant in dies, ut ab illo quae est primogenita lia domus Cisterciensis, et pulchre significatione nominis sui firmitatem et stabilitatem Ordinis jam tunc praefigurabat, inter illos qui de Cistercio specialiter sunt emissi, et caeteros, qui ex eisdem sunt exorti, infra octo annos duodecim coenobia constructa fuerint inventa. Jucundo namque satis spectaculo et in hoc beatissimi Patris Benedicti imitatores exstitere, qui vitam et instituta ipsius toto conamine mentis aemulari cupiebant, ut sicut ille statutis Patribus duodecim monasteria construxit, quibus praecepta Regulae suae servanda tradidit; sic et isti in renovatione Ordinis secu
Abbreviated transcription (Latin):
dño Tnͣsut autẽ circa me¬
diũ noctis in festuutate
dedicatioĩs eccĩe clareual¬
lis Porro uenerabilis eius¬
dẽ monasterii abbas qui
eiꝰ ꝯscĩe puritatẽ optime
nouerat cũ iã exaĩmati
corꝑis ocłos clauide̾t: cũ

Expanded text:
no. Transiit autem circa medium noctis in festivitate Dedicationis ecclesiae Claraevallis. Porro venerabilis ejusdem monasterii abbas, qui ejus conscientiae puritatem optime noverat, cum jam exanimati corporis oculos clauderet, cu
Abbreviated transcription (Latin):
um reuerendis xuit¬
due intrasset et recia uͥbi¬
dei quaquersũ in captu¬
rã aĩaꝵ laxaret: et nobi¬
les et lrãtos piros mltos
de fluctib scłi ad litus
cõuersionis attrahẽt:ĩt̾
ceteros illustris quidã uir

Expanded text:
um reverendissimudriae intrasset, et retia Dei quaquaversum in capturam animarum laxasset, et nobiles et litteratos viros multos de fluctibus saeculi ad littus conversionis attraheret, inter caeteros illustris quidam Ar
Abbreviated transcription (Latin):
illci et cõstitu cioẽm au¬
toritate apłica cõfir¬
mamus: et oĩa ĩppetu¬
mꝰ illud noĩatim oi¬
modis ꝓhibentes. ne ab¬
bas aliquis mõchos prõᷤ
sine regulari cõmẽdaci¬
cimus eciã ne quis cõu̾
oni/ temeritate aliqͣ ob¬
mae̾ p̃sũpserit: tãquã
moͬstice religionis et qͥ¬
satisfaciat excoĩcacioĩs
gladio fenatur E̾ pẽo
conseruator extiterit:
oĩpotentis dei scõꝵq¬

Expanded text:
illa et constitutionem auilla et constitutionem auctoritate apostolica confirmamus; et omnia in perpetumus, illud nominatim omnimodis prohibentes, ne abbas aliquis monachos vestros sine regulari commendaticimus etiam ne quis converoni temeritate aliqua obviare praesumpserit, tanquam monasticae religionis et qusatisfaciat, excommunicationis gladio feriatur. Qui vero conservator exstiterit, omnipotentis Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
no pn̾abili cisterriẽsis
moͣsterii abbi et eius
fratrib salutẽ et apł¬
cã benedictionẽ Ad hͦ
I aplice sedis regimĩẽ
dño disponente ꝓmoti
cõspitimur: ut ipso p̃l¬
tante religionem au¬
gebe. et q̃ rc̃e atq ad
salutẽ aĩarũ statuta st̾
nrĩ debeamus autorica¬
te officii firmare Id¬
circo filii ĩ xp̃o karissi¬
mi petitiõi pr̃e caritate
debita ĩꝑtimur asscẽsũ:
et religioni prẽ paterno
cõgratulantes affectu.
dei oꝑi qđ cepistis manũ
nr̃e confirmationis ap¬
ponimus Siquidẽ assee¬
su et deliberacione coĩ ab¬
batũ et frm̃ moͣsteriorũ
prõrũ et epõrũ in quorũ
prochuis eadẽ monaste¬
ria tõtinẽtur q̃dã de ob¬
seruacione regule brĩ
benedicti. et de aliis nõ¬
nullis q̃ ordini pr̃o et
loco nctͣia uidebãtur ca¬
pittula statuistis: que
nimirũ ad maiorẽ mo¬
nasterii qui etem et re¬
ligionis obseruãtiam.
autoritate sedis aplĩte
petitis cõfirmari sos
cõgͣtulãtes. capt tula

Expanded text:
abili Cisterciensis monasterii abbati, et ejus fratribus, salutem et apostolicam benedictionem. « Ad hoc in apostolicae sedis regimen Domino disponente promoti conspicimur, ut ipso praestante religionem augere, et quae recte, atque ad salutem animarum statuta sunt, nostri debeamus auctoritate officii firmare. Idcirco, filii in Christo charissimi, petitioni vestrae charitate debita impertimur assensum, et religioni vestrae paterno congratulantes affectu, Dei operi, quod coepistis, manum nostrae confirmationis apponimus. Siquidem assensu et deliberatione communi abbatum et fratrum monasteriorum vestrorum et episcoporum in quorum parochiis eadem monasteria continentur, quedam de observatione regule beati Benedicti et de aliis nonnullis que ordini vestro et loco necessaria videbantur capitula, statuistis. Que nimirum ad majorem monasterii quietem et religionis observanciam, auctoritate Sedis apostolice petitis confirmari. Nos congratulantes, capitula
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tꝑa reuerendi prẽs
cisterciesis ordinis semel
Pãnũ mrẽm suã. insi¬
tant. gnaͣle capittulũ
telebrant. et pnctione
sc̃i spũs edocti capittula
q̃ in libro diffinicionũ
plenius descͥpta cõtinẽt᷑.
tãꝙͣ cõfecta ex diu̾sis sꝑẽ¬
b antidota saluti aĩarũ
con gregacionũ nrãrũ
fraternitatẽ tenẽda de¬
cernũt. Cõsiderãs ãt pus
pater stophanꝰ talia ne¬
quaqͣ consulte absque
sedis aplice auctoritate
actitari: p̃decessoris qͦ
sui religiosũ imitatu
exemplũ.cũ cõueĩentia
coabbatũ et frm̃ suoꝵ
romã misit. a dñõ ca
lixto tũc sedis apłi̾te
pontifice suppliciter pe¬
tens quatinus ea qui
ipẽ cũ coabbatib et fñ¬
b suis ad roborandã
inonastici ordinis dis¬
ciplinã statueret: apłi¬
ia autoritate ĩppetuũ
rata et ĩcõuulsa fore
decernẽt Cuiꝰ peticioni
sũmus pontifex clemẽ¬
ter ãnuens: ad confir¬
macionẽ ordinis tale
decretũ ꝓmulgauit De

Expanded text:
haec tempora, reverendi Patres haec tempora, reverendi Patres Cisterciensis Ordinis semel per annum matrem suam visitant, generale capitulum celebrant; et unctione sancti Spiritus edocti, capitula quae in libro Diffinitionum plenius descripta continentur, tanquam confecta ex diversis speciebus antidota saluti animarum congregationum nostrarum fraternitatem tenenda decernunt. Considerans autem pius Pater Stephanus, talia nequaquam consulte absque sedis apostolicae auctoritate actitari, praedecessoris quoque sui religiosum imitatus exemplum, cum conniventia coabbatum et fratrum suorum Romam misit, a domino papa Calixto tunc sedis apostolicae pontifice suppliciter petens quatenus ea quae ipse cum coabbatibus et fratribus suis, ad roborandam monastici Ordinis disciplinam statueret, apostolica auctoritate in perpetuum rata et inconvulsa fore decerneret. Cujus petitioni summus pontifex clementer annuens, ad confirmationem Ordinis tale decretum promulgavit.
Abbreviated transcription (Latin):
gata diu̾sis quoq lingui
diu̾sa mirabili caritãtiᷤ
onexioẽ et honoris ĩuicẽ
exhi bicione ꝯglutinata:
ficiantur Hoc pero de¬
cretũ ꝓptereci cartũ curi¬
tatis appellari cẽsuit. qr
eius statutũ oĩs exacti¬
onis gͣuamẽ ꝓpulsans
solã taritatem et aĩarũ
salutẽ in dĩnis et hũani
sequitur In ter cetera sa¬
ne q̃ in ccrta caritatis
ob pacis caritatisq cus¬
codiam discipline et sa¬
cri ordinis censurã con¬
seruandã minbili pro¬
uidentia beati mri sim̃¬
q ipsius digesta st̃ hos
p̃cipnũ et om̃i acceptiõẽ
dignũ ĩueĩturͥ ut cũcti
abbates cistertiensis or¬
dinis seł ꝑ ãnũ cpud cis¬
tertiũ cõuenientes gnaͬ¬
le capitulũ celebrent: et
de tocius pite sue ordie
at indissolubili pace
interse custodienda di¬
ligentissime tractent.
quatinus tenor nuen¬
di sepius replicatus as
tas corroboratus nõ fa¬
tile tepe̾re: s ꝑ multa
plimorũ ãnoꝵ spacia
possit uigere Hac er¬
go rõne ex tus usq ad

Expanded text:
quoque linguis diversa, mirabili charitatis connexione et honoris in invicem exhibitione conglutinata, s efficiantur. Hoc vero decretum propterea chartam charitatis appellari censuit, quia ejus statutum omnis exactionis gravamen propulsans, solam charitatem et animarum salutem in divinis et humanis sequitur. Inter caetera sane, quae in charta charitatis ob pacis charitatisque custodiam disciplinae et sacri Ordinis censuram conservandam mirabili providentia beati viri fratrumque ipsius digesta sunt, hoc praecipuum, et omni acceptione dignum invenitur, ut cuncti abbates Cisterciensis Ordinis semel per annum apud Cistercium convenientes, generale capitulum celebrent, et de totius vitae suae ordine ac indissolubili pace inter se custodienda diligentissime tractent, quatenus tenor vivendi saepius replicatus ac tate corroboratus, non facile tepere, sed per multa plurimorum annorum spatia possit vigere. Hac ergo ratione extunc usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ogrãdis silue mõchꝰ quidã
spiritalis et magna gratia
p̃ditus ⁊ qui licet assidue cũ
sõpnolẽtie uicio luctaretur
cõtẽdẽs purã dño sicut opor

Expanded text:
Grandissilvae monachus quidam spiritualis, et magna gratia praeditus, qui licet assidue cum somnolentiae vitio luctaretur, contendens puram Domino, sicut opor
Abbreviated transcription (Latin):
clinare: et u̾tutib
oꝑam dare ¶ Uidimꝰ
eciã ibi ex discipulis
btĩ b̾nardi seniores mo¬
rũ grauitate. religioĩs
integritate prudencia

Expanded text:
clinare, et virtutibus operam dare. Vidimus ibi etiam ex discipulis beati Bernardi seniores, morum gravitate, religionis integritate, prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
btõ bernardo cã huĩlitat
facit᷑ ne uidelic in scribẽ¬
do regulam inderetur sene¬
terib prĩb urrogunter e¬
quare; studens et in hoc
huilitati consciencie sue pro-¬
uidere Bt̃s quoq gregori¬
us pir apłi̾cus non minꝰ
merito quam quã officĩ¬
o cõmendat eam sermo¬
ne ẽẽ luculentam. discre¬
cione p̃cipuã ͥ latenter au¬
toritate sua suadens moͣ¬
this ut relictis ceterarũ
institucionũ consuetudi.¬
nibus minus fortasse dis¬
cretis regulã deo dilcĩ pa¬
tris bñdicti discrecione p̃¬
cipuam deuoto corde susci¬
perent: et ad eius normã
cũctũ uite sue ordinẽ re¬
formarent In consilio qͦ
qd̾ postinodũ in galliis te¬
lebratum est coĩ decreto sãx¬
itũ est ut monachi ꝑ piũ¬
rias gallie et germanie de¬
gentes relictis ceterarũq
regulaꝵ ĩstitutis ĩ oĩb cẽ¬

Expanded text:
ardo, causa humilitatis facit, ne videlicet in describendo Regulam videretur se veteribus Patribus arroganter aequare, studens et in hoc humilianti conscientiae suae providere. Beatus quoque Gregorius vir apostolicus, non minus merito quam officio, commendat eam sermone esse luculentam, discretione praecipuam, latenter auctoritate sua suadem, monachis ut, relictis caeterarum institutionum consuetudinibus minus fortasse discretis, Regulam Deo dilecti Patris Benedicti discretione praecipuam devoto corde susciperent, et ad ejus normam cunctum vitae suae ordinem informarent. In concilio quoque quod postmodum in Galliis celebratum est, communi decreto sancitum est ut monachi, per provincias Galliae et Germaniae degentes, relictis caeterarum Regularum institutis, in omnibus coe
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacratissime hu¬
manitatis sue pñcia on¬
entẽ illustrauit: quos dig¬
niores et sublimiores in
trũ et paulũ rice sua des¬
tinauit occidenti. quatinꝰ
occidentis ppli p̃ciosũ fidei
archanũ qd petrus nõ per
curnen et sanguoinen ẜ ꝑ
insparationẽ sũmi prĩs at

Expanded text:
qui sacratissimae humanitatis suae praesentia Orientem illustravit, quos digniores et sublimiores in trum et Paulum, vice sua destinavit Occidenti; quatenus Occidentis populi pretiosum fidei arcanum, quod Petrus non per carnem et sanguinem, sed per inspiration
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ institutionẽ ĩfinitã
multitudinẽ niuoꝵ lapidũ
poliens muris celestis ihrlin
redificandis cõnexit Pt̃s
eciam busilius cesariensis
opũs. eccĩe doctor eximius sc̃p¬
sit moͣchoꝵ regulamͥ q̃ si¬
put testatur bt̃s pr̃ nr̃ bene¬
dictus rtĩssima norma est
pite huãne: ꝑ quã ad telestẽ
pãam sine offensione per¬
ueniatur a d hoꝵ itaque
uenẽabiliũ pr̃m documen
epũs postinodũ rauẽnas
archiepũs disputatiõe quã
ipẽ cũ gietis de ꝑtinacia
scismatis eoꝵ habitam ele¬
ganti scilo consc̾psit testa¬
tus est Hic cum eẽt alo¬
nem constantinopolitane
urbis imꝑatorẽ apocrifariuᷤᷤ
missus et subtiliter diuersa¬
rũ religionũ statuta scrutu¬
retur uidit in monastei̾o
qd̾ panthocrathon id ẽ oĩ¬
potentis dicitur septĩgẽtoᷤ
ferme monachos sub r̾gła
btĩ anthonii dnõ militãtes
In cenobio qͦ qd̾ philoanthe¬
opon idest amantis hoiem
dicitur indit tirtiter quĩ¬

Expanded text:
quarum institutionem infinitam quarum institutionem infinitam multitudinem vivorum lapidum poliens, muris coelestis Jerusalem reaedificandis convexit. Beatus etiam Basilius Caesariensis episcopus, Ecclesiae doctor eximius, scripsit monachorum Regulam: quae, sicut testatur B. Pater noster Benedictus, rectissima norma est vitae humanae, per quam ad coelestem patriam sine offensione pereniatur. Ad horum itaque tam venerabilium Patrum documentepiscopus, post modum Ravennas archiepiscopus disputatione, quam ipse cum Graecis de pertinacia schismatis eorum habitam eleganti stylo conscripsit, testatus est. Hic cum esset a Lo Constantinopolitanae urbis imperatorem apocrisiarius missus, et subtiliter diversarum religionum statuta scrutaretur, vidit in monasterio, quod Pantocraton, id est Omnipotentis dicitur, septingentos ferme monachos sub Regula beati Antonii Domino militantes. In coenobio quoque, quod Philoanthropon, id est amantis hominem, dicitur, vidit circiter quin
Abbreviated transcription (Latin):
uiri pututũͥ qui feruentis¬
sinio dĩni amoris igne fla¬
grantes remissioris quoq
inte blãdimenta respuen¬
tes coĩs inte rcĩtudine̾ que
ih̃s xp̃s p̃dicauit stubile
fundamentũ ẽ ĩdefesso pie¬
tatis studio tenuerũt. et
posteris suis tenendã mł¬
tiplicib scẽ cõuersacionis
regulis et exemplis tradi¬
derunt Inter quos p̾mi
uł p̃cipui extiterũt anthoni¬
us pachomius basilius Ci¬
rũ prior anthonius non
in corde suo demrañs. per¬
fectissime conuersacionis
sue ꝑftĩssiõs discipulos re¬
liquit. quales fuerũt ma¬
charius pafnucius pambo
ꝙsidorus alii quam plures
qui monasterioꝵ ꝑ egiptũ
et thebaydum. prẽs effecti
chateruasq ĩnuãbiliũ moͣ¬
choꝵ ꝑ tramitem ꝑft̃e pnĩe¬
ducentes de mũdo huiꝰ pr̃o¬
cipe / dyabolo cũ suis oĩb
gloriosissĩe triũpharũt Pa¬
chomius pero cũ factus ẽẽt
uiplica grana ĩsignis sc̃psit
moͬchoꝵ regulas quas ara¬
gelo dictante didicerat: ad

Expanded text:
viri virtutum, qui ferventissimo divini amoris igne flagrantes, remissioris quoque vitae blandimenta respuentes, communis vitae rectitudinem, quae inus Jesus praedicavit, stabile fundamentum est, indefesso pietatis studio tenuerunt; et posteris suis tenendam multiplicibus sanctae conversationis regulis et exemplis tradiderunt. Inter quos primi vel praecipui exstiterunt Antonius, Pachomius, Basilius, quorum prior Antonius, non in corde suo demonstrans, perfectissimae conversationis suae perfectissimos discipulos reliquit: quales fuerunt Macharius, Paphnutius, Pambo, Isidorus, aliique quamplures, qui monasteriorum per Aegyptum et Thebaidem Patres effecti, catervasque innumerabilium monachorum per tramitem pducentes, de mundo ejusque principe diabolo, cum suis omnibus gloriosissime triumpharunt. Pachomius vero, cum factus esset apostolica gratia insignis, scripsit monachorum Regulas, quas Angelo dictante didicerat: ad
Abbreviated transcription (Latin):
sum adeo delicatus et ĩfir¬
mus erit iͥ ut in obseruãti¬
is regule. ieiunioꝵ suorũ
pigiliaꝵ et laborũ ceteraꝵ
institucionũ moderatissia
discirecione dispositarũ inf¬
mitatis sue congrua reme¬
dia non ĩpeniat᷑ Quoc̾ta
qd isdem legislator in ultĩo
capłõ ausdem regule dicit
in eo non oẽm iusticie ob¬
seruacionẽ ẽẽ desc̾ptam ⁊
uoccit eam mĩmam ĩcho

Expanded text:
sum adeo delicatus et infirsum adeo delicatus et infirmus erit, ut in observantiis Regulae, jejuniorum suorum, vigiliarum, et laborum caeterarumque institutionum moderatissima discretione dispositarum infirmitatis suae congrua remedia non inveniat? Quocirca, quod idem legislator in ultimo capitulo ejusdem Regulae dicit, in ea non omnem justitiae observationem esse descriptam, et vocat eam m
Abbreviated transcription (Latin):
at uñ ad huc proficiat :
quantũcũq pusillaĩmus ã
infirmus infirmitatis sue
in ea eque remedia inpeni¬
at Quis enĩ u̾bi gr̃a ade¬
o iusticie tenax. quis scẽ re¬
ligionis ades feruens eu¬
lator erit. cui si grã duce
datũ fuerit ut duodecim
gradus huilitatis q̃ ĩ regula
describũtur ascendat. et
si crescentib meritis eatenus
ꝓfecit ut ad sextũ et ad sep¬
timũ id est ad pltimum
primi et primũ secũdi sena¬
uii gradũ ꝑueniat qui nũs
ꝑfectionẽ significans et in
hiis gradib huĩlitatis ge¬
minatus dilcõnẽ dei et
ꝓximi que ẽ ꝑfectionis sũ¬
ma ꝑ regulam doctoris de¬
monstrat ⁊ nõne si se sine
dissimulacione respiciat. si
cunctos infirmantis con¬
sciẽ angulos diligent̾ excu¬
ciat nõne inꝙͣ pires suas
meciens defectũq senciens
continuo lugens exclama¬
bit cũ apostulo qdqui pu¬
tat se ẽẽ aliꝙ̾ cũ nichil sit
ipẽ se seducit. Quis rur-¬

Expanded text:
at unde adhuc proficiat; et at unde adhuc proficiat; et quantumcunque pusillanimis aut infirmus infirmitatis suae in ea aeque remedia inveniat. Quis enim verbi gratia, adeo justitiae tenax, quis sanctae religionis adeo fervens aemulator erit, cui si gratia duce datum fuerit, ut duodecim gradus humilitatis, qui in Regula describuntur, ascendat; et si crescentibus meritis eatenus profecerit, ut ad sextum et septimum, id est ad ultimum primi, et primum secundi senarii gradum perveniat, qui numerus perfectionem significans, et in iis gradibus humilitatis geminatus, dilectionem Dei et proximi, quae est perfectionis summa, per Regulam doctoris demonstrat, nonne si se sine dissimulatione respiciat, si cunctos infirmantis conscientiae angulos diligenter excutiat, nonne, inquam, vires suas metiens, defectumque sentiens, continuo lugens exclamabit cum Apostolo quod qui putat se aliquid esse, cum nihil sit ipse se seducit? Quis rur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃ magisterio edocti
cũ ppłis orientis in eande
fidei plenitudinẽ contur¬
rerent: et sis de om̃ibus
una xp̃i dñĩ sponsa nõ
habens matulam᷑ aut
rugam efficeretur Porro
eudem grã que ad ĩstituẽ¬
dam roborandamq moͣs¬
tici ordinis disciplinã pre¬
dcõs scõs pẽs contulit ori
et luadissimũ singulari p̃¬
rogatiua sanctiratis suꝑ¬
excellenti puritate conuer¬
sacionis. signorũ deniq mi¬
inculoꝵq inestimabili gla
ab occidente usq ad orien¬
tem clarissiẽ refulsit ͥ i
ut quitq̃d oriens in diuer¬
sis ꝑtib diuisis carisia¬
tib hr̃e se gaudet: hoc ton
in uno saĩssimo prẽ suo be¬
nedicto iustorũ oim̃ spũ
pleno se possidere occidẽs
non ĩmerito glorietur da¬
sit namq isdem reuendis¬
simus pater nr̃ monacho¬
cit: in qua mirabilis ar¬
tifex sp̃s sc̃s sũmã ꝑfectio¬
neni et moderatissimam
discrecionem tam subtili
cõnexione copulauit ł ut ꝙͣͣ¬
nũcũq religiosus. ĩ ea ĩuẽĩ¬

Expanded text:
Spiritus sancti magisterio edocti, cum populis Orientis in eamdem fidei plenitudinem concurrerent, et sic ex omnibus una Christi Domini sponsa non habens maculam aut rugam efficeretur. Porro eadem gratia, quae ad instituendam roborandamque monastici ordinis disciplinam, praedictos sanctos Patres contulit Orieet lucidissimum singulari praerogativa sanctitatis, superexcellenti puritate conversationis, signorum denique miraculorumque inaestimabili gloria ab Occidente usque in Orientem clarissime refulsit, ita ut quidquid Oriens in diversis Patribus divisis charismatibus habere se gaudet, hoc totum in uno sanctissimo Patre suo Benedicto, justorum omnium spiritu pleno, se possidere Occidens non immerito glorietur. Scripsit namque idem reverendissimus Pater noster monachocit: in qua mirabilis artifex Spiritus sanctus summam perfectionem et moderatissimam discretionem tam subtili connexione copulavit, ut quantumcunque religiosus in ea inveni
Abbreviated transcription (Latin):
głe residentem. Ad quã pa¬
iudus et anhelus accedẽs:
flagitabat obiuxe ut sui
misereret᷑ Quem ꝓtinus
illa dedignant̾ assꝑ aspi¬
ciens atq minatit᷑ alloꝙ̃s
ꝙ ausus fuisset in conspec¬
tu ipĩꝰ appcre᷑ͥͥ mandat

Expanded text:
e residentem. Ad quam, pavidus et anhelus, accedens, flagitabat obnixe ut sui misereretur. Quem protinus illa, dedignanter aspiciens, atque minaciter alloquens quod ausus fuisset in conspectu ipsius apparere, mandat
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatem cũ tota do¬
io igniatensi since̾ di¬
gẽs magnifice hono¬
ibat: młtũq de eius
ieritis confidebat Neq
eo id frustra ꝙ̃admodũ
i exitus declarauit . ut
dimplẽt᷑ sentencia qmͣ
ĩs in euangelio ait. qͥ
cipit iustũ ĩ noĩe iusti.
ercedẽ iusti accipiet Nã

Expanded text:
abbatem, cum tota domo Igniacensi sincere diligens magnifice honorabat, multumque de ejus meritis confidebat. Neque vero id frustra, quemadmodum rei exitus declaravit, ut adimpleretur sententia, quam Dominus in Evangelio ait: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem ju
Abbreviated transcription (Latin):
castri ꝙ̃ in territorꝰ
cosus et strẽnuꝰ armis
ospoĩto timore dei mł
mala cotidie ꝓpetro¬
at: rapinis. ĩcendus. ce¬
cis opib freꝙ̃ter insistẽs
Ioc autẽ solumõ boni

Expanded text:
cupatur, in territorio cosus et strenuus armis, postposito timore Dei, multa quotidie perpetrabat; rapinis, incendiis, csimilibus frequenter insistens. Hoc solummodo boni
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tũ teneatis: ꝙ scã et deo
platens est pita et con¬
uersatio prã Porro me¬
rorẽ qui de nõ relinquẽ¬
da posteritate p̃cordia
tua nimiũ depascitur
ꝙͣtotius a te repelle : et
ĩ iubilũ et exustatioẽ

Expanded text:
 teneatis quod sancta et Deo placens est vita et conversatio vestra. Porro moerorem qui de non relinquenda posteritate precordia tua nimium depascitur, quantocius a te repelle, et in jubilum et exsultationem
Abbreviated transcription (Latin):
uideli⁊ philosophi
illoꝵ redarguens
qui lumẽ boni ops
umacitatem ĩtella
libero assignantes
arbitrio. suam con¬
t᷑ statuere iusticia
ideoq iusticie dei
sũt subiecti Quib

Expanded text:
videlicet philosophiam illorum redarguens qui lumen boni operis, vivacitatem intellectus libero assignantes arbitrio, suam conantur statuere justitiam, ideoque justitiae Dei non sunt subjecti . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cidiit. q̃ uiderat queq
audierat simpliciter
pandẽs: ipãm q horã
genitts fuisse qua
psallentiũ narib celes¬
tis suauitatis fragrãcia
infusa est asseuerãs ab¬
bate pero stupente diffici¬
lius q fidẽ dictꝭ adhibẽte
magnitudine quippe tã
ecce in astipulationem
ueritatis malitiosus ille
infcimatorĩnocẽtis frĩs
sui pallẽs et tremens ad¬
uenit.ł detestandi c̾mĩs
scenam ĩiuidia cogente
fictã pocius a se ꝙͣ peri¬
tate subnixã flens et eu¬
cũ̃ magna cordis cont̾¬
tione deplorat Porro
reqͥsitus pnde illi tam
repentina compũctio
et pccĩ sui recognicio
accidisset. ͥ rñdit se lic
undignũ ecidem gracia
suauissimi odoris qua
et ceteros ꝑfusum fuisse:
moxq ut doni celestis

Expanded text:
diit, quae viderat quaeque audierat simpliciter pandens, ipsamque horam genitricis fuisse, qua psallentium naribus coelestis suavitatis fragrantia infusa est, asseverans. Abbate vero stupente, difficiliusque fidem dictis adhibente, magnitudine quippe tam ecce in astipulationem veritatis malitiosus ille infamator innocentis fratris sui pallens et tremens advenit, detestandi criminis scenam livore invidiae cogente fictam potius a se quam veritate subnixam, flens et ejucum magna cordis contritione deplorat. Porro requisitus unde illi tam repentina cumpunctio et peccati sui recognitio accidisset, respondit se, licet indignum, eadem gratia suavissimi odoris, qua et caeteros perfusum fuisse, moxque ut doni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
siãm eius conu̾sationem
intuentib liquido patel
primã illam conuersio¬
nis eius pocationem pe
ab illo fuisse. qui eos
quos amat arguit
et castigat. oenq fi¬
liũ quem recipit pr̃na
pietate flagellat De no¬

Expanded text:
simam conversationem ejus intuentibus liquido pateret primam illam conversionis ejus vocationem vere ab illo fuisse, qui eos quos amat, arguit et castigat; omnemque filium quem recipit, paterna pietate flagellat .
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ui corde uoluebat:
cũ mox recedente flagello
ita equitatura ad manũ
fuiss. ne umiꝰ quidẽ uoru¬
le morulã sustinuss quĩ
in contunenti uotũ qd̾ uo¬
uerat ꝑsolueret Neq eĩ
carnalem illã cogitatioẽ
admusit ut domũ rediret
ꝑntes et amicos consulẽt
doniũ familiã q disponẽt.
redditus agros censusq
locaret: s oĩa hec abrũpẽs
pocius ꝙͣ soluens et cũcta
ꝓot̾ xpm arbitratꝰ ut ster¬
cora iͥ eadem die comꝑata
equitatura in crastĩno
sũmo mane it arripuit
a fucie seculi tãq a facie
leonis fugiens ut ma¬
ue̾t in solitudine feruẽ¬
tissimo itaq desiderio ue¬
niens ad absolucoẽm

Expanded text:
verba in corde volvebat, verba in corde volvebat, cum mox recedente flagello,ita equitatura ad manum fuisset, ne unius quidem horae morulam sustinuisset, quin incontinenti votum quod voverat persolveret. Neque enim carnalem illam cogitationem admisit, ut domum rediret, parentes et amicos consuleret, domum familiamque disponeret, redditus, agros censusque locaret, sed omnia haec abrumpens potius quam solvens, et cunctatum arbitratus ut stercora, eadem die comparata equitatura, in crastinum summo mane iter arripuit, a facie saeculi, tanquam a facie leonis fugiens, ut maneret in solitudine. Ferventissimo itaque desiderio veniens ad solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
caput illiꝰ et humeros cic
dorsum: ueluti pila
de suꝑferiente crebris it¬
lib tundebat Ipẽ uero
iatebat ĩmobilis: quid
facet quo se uerteret
ignorans Wolebat enĩ¬
pͥ numia doloris ãgustia
in uocẽ clamoris et plãc¬
tus erũꝑe ͥ s ñ pudore
ꝓpt̾ frequenciã tircũstre¬
pentis ppłi nõ est cuisus
ne uelut ĩsanꝰ reputare¬
tur. molestiam uerbeꝵ
Qegruuẽ ferebat In se¬
metipm̃ reu̾sus et mor¬
tẽ quasi iã ĩmiẽtẽ pre
oculis hũs. arguebat se
et ad inferos cũ dolore
descendo: carens pnĩe frcũ¬
si respiciẽs uideris afflic¬
tionẽ pcc̃õris ĩ angustia
ĩgratus bñficiis tuibĩ s
continuo spretis cũctis
tradam sempitnũ Dũ hͨ¬
et hiis similia in corde co¬
ram dño loqueret᷑: ftã ẽ
pox ad ipm̃ dicens Di cla¬
reuallem cõu̾sionis grã
et in aiã saluꝰ eris Ad
quã uotem respirans et
a dño uisitatũ se intelli¬
gens ilico rñdit En tradã
me seruũ deo. et domui
clareuallis. Adhuc eadem

Expanded text:
caput illius et humeros ac dorsum totum veluti pilo desuper feriente crebris ictibus tundebat. Ipse vero jacebat immobilis, quid faceret, quo se verteret ignorans. Volebat prae nimia doloris angustia in vocem clamoris et planctus erumpere, sed prae pudore, propter frequentiam circumstrepentis populi non ausus, ne velut insanus reputaretur, molestiam verberum aegerrime ferebat. In semetipsum vero reversus, et mortem quasi jam imminentem prae oculis habens, arguebat se et ad inferos cum dolore descendo, carens poesi respiciens videris afflictionem peccatoris in angustia ingratus beneficiis tuis, sed continuo spretis cunctis tradam sempiternum. » Dum haec et similia in corde coram Domino loqueretur, facta est vox ad ipsum dicens: Si Claram-Vallem conversionis gratia et in corpore salvus eris. Ad quam vocem respirans et a Domino se visitatum intelligens, illico respondit: « En trado me servum Deo, et domui Clarae-Vallis. » Adhuc eadem
Abbreviated transcription (Latin):
dinem diem quoq mor¬
tis sue tali p̃nostica
uisione p̃uidere meruit
Ante quĩtũ diem dor¬
mitionis sue uidit

Expanded text:
dinem, diem quoque mortis suae prognostica visione praevidere meruit. Ante quintum diem dormitionis suae vidit
Abbreviated transcription (Latin):
no ictu suo solliciorem
redde̾t Porro ad opus
manuum cũ forte au¬
as exoccupatus esset
nem se et ui hoc exe¬
cicio demonstrans e
pusillam̾mes non ta
noce ꝙͣ exemplo alͥ

Expanded text:
no ictu suo sollicitiorem redderet. Porro ad opus manuum cum forte alias exoccupatus esset, nem se et in hoc exercitio demonstrans, et pusillanimes, non tam voce quam exemplo, a
Abbreviated transcription (Latin):
scripsisse quasi nõ et in
aliis domib nrĩ ordinuis
p̃cipue ĩ illis q̃ cũ ł cist̾cio
et clarauaille raput or¬
dinis eẽ noscũt᷑ firmita¬
te scilic pontuuaco et
morimũdo claruerũt
prẽs uita et religione
conspicui. cũ cis cͥcissĩe
sciamꝰ ĩ diu̾sis cenobus
nri ordinis prẽs diu̾saꝵ
grã uirtutũ florentes
extitisse. quoꝵ meritis
et p̃cib usq hodie ꝑ uni¬
u̾si tatem congregatioĩ
nrẽ uigor discipline et

Expanded text:
sisse, quasi non et in aliis domibus nostri Ordinis, praecipue in illis quae cum Cistercio et Clarevalle caput Ordinis esse noscuntur, Firmitate scilicet Pontiniaco et Morimundo claruerint, Patres vita et religione conspicui, cum certissime sciamus, in diversis coenobiis nostri Ordinis Patres diversarum gratia virtutum florentes exstitisse, quorum meritis et precibus usque hodie per universitatem congregationis nostrae vigor disciplinae et
Abbreviated transcription (Latin):
e sacra studia p̃cedẽ
prin exempla cog¬
scamꝰ uerũ eciam
nnui ouilis caulas ubi
ĩtrantes et exeũtes pas¬
cua uite ĩueĩamꝰ xecipi
meam̃ Nemo ueo putz
nos hec de cist̾rensiũ et
cdareuallensiũ abbatũ

Expanded text:
e sacra praecedentium Patrum exempla cognoscamus, verum etiam minici ovilis caulas, ubi intrantes et exeuntes pascua vitae inveniamus, recipi mereamur. Nemo vero putet nos haec de Cisterciensium et Claraevallensium
Abbreviated transcription (Latin):
solebat: quatuꝰ sancte
uliꝰ multitudinis p̃cib
adiutus exhortacione
solẽpnis sermonis recrea

Expanded text:
solebat, quatenus sanctae illius multitudinis precibus adjutus, exhortatione solemnis sermonis recrea
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝙͣ dulces ꝙͣ suaues
ꝙ̃q salubres pietatis
frc̃s. sancte distretiois̃
uirtus ꝓtulit. et e re¬
gione ꝙͣ amaros ꝙͣ¬

Expanded text:
ce quam dulces, quam suaves quamque salubres pietatis fructus sanctae discretionis virtus protulit; et e regione quam amaros
Abbreviated transcription (Latin):
sue ocło dñs hãc domu
rspexeĩt euerbatẽsis ꝓ¬
bat ecc̃ia: ĩ qua cũ lõgo
post tꝑe nouaꝵ botarũ
q̃stio malignissiõ demo¬
nũ ĩstĩctu mota fuisset:
tãtoꝵ. scãdaloꝵ tãtarũq
calcũtatũ spine erupeĩt᷑.
ut eas mͣgis flere libeat
ꝙͣ u̾bis explicare Sit igi
nob̾ ꝓpoĩtũ exẽplũ ĩ hũ¬
nilitatis et cautele mo¬
nimẽtũ: ut si ũꝙͣ serpẽs
ille ãtiquꝰ hostis ĩuete¬
ratꝰ zizania discordie
et cõspiracioĩs ꝓpt̾ cõ¬
suetudiẽs ordĩs ĩ locis
uerit ⁊ nos ĩ tiore dei
pacis cõcordieq uiola¬
tores. uelut aspides et
basiliscos fugiẽtes cũ
filiis pacis. qui pͣuas

Expanded text:
Dominus hanc domum respexerit, Everbacensis probat Ecclesia, in qua cum longo post tempore novarum botarum quaestio malignissimo daemonum instinctu mota fuisset, tantorum scandalorum tantarumque calamitatum spinae eruperunt, ut eas magis flere libeat quam verbis explicare. Sit ergo nobis propositum exemplum in humilitatis et cautelae monimentum, ut si unquam serpens ille antiquus, hostis inveteratus, zizania discordiae et conspirationis propter consuetudines ordinis, in locis verit, nos in timore Dei pacis concordiaeque violatores velut aspides et basiliscos fugientes, cum filiis pacis, qui pra
Abbreviated transcription (Latin):
lexerat: statuit apud
semetip̃m ãnuã ꝓ eo fa¬
cere oroe. Indubitãter
nãq credidit ꝙ et si exi¬
gẽtibꝰ meritis p̃cũ ĩpẽdi¬
a defũcto nichil emoli
mẽti frẽt : sibi tñ bone
uolũtatis sue fructũ ꝑ¬
ditũ iri nõ posse Cũq
toto illo ãno supplices
ꝓ eo p̃ces ad dñm fudis¬
set: reuoluto ãni circulo
isdẽ defũctꝰ ei ĩ uisu ap¬
paruit lugubri pultu
tristẽ sese sb̾isse smiã sig¬
nificas. Int̾rogatꝰ quõ
se habẽt ⁊ rñdit᷑ se ab ho¬
ra exitꝰ sui usq ad tẽpꝰ
illud ĩ plciõe cõtumaci¬
e et rbellioĩs grauissiõꝵ
supplicioꝵ penas luisse:
simplex sõpniũ an alicꝰ
ruelacoĩs miste̾iũ fuei̾t:
sicut teme̾ariũ ẽ diffini¬
frĩs defũcti p̃cipitẽ refre¬
nare snĩa: cui fortassis
tꝑalis mortis horrẽdũ
exiciũ sẽpit̾ne mĩe fuit¬

Expanded text:
lexerat, statuit apud semetipsum, annuam pro eo facere orationem. Indubitanter namque credidit quod, etsi exigentibus meritis, precum impendia defuncto nihil emol bonae voluntatis suae fructum perditum iri non posse. Cumque toto illo anno supplices pro eo preces ad Dominum fudisset, revoluto anni circulo idem defunctus ei in visu apparuit, lugubri vultu tristem sese subiisse sententiam significans. Interrogatus quomodo se haberet, respondit se ab hora exitus sui usque ad tempus illud, in ultionem contumaciae et rebellionis, gravissimorum suppliciorum poenas luisse, simplex somnium, an alicujus revelationis mysterium fuerit, sicut temerarium est definifratris defuncti praecipitem frenare sententiam, cui fortassis temporalis mortis horrendum exitium sempiternae miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝓfũdissimũ baratrũ
grauis scãdali p̃cipitã¬
dã. sicut piꝰ sicut mise¬
ricors liberauit ⁊ ita ut
sepulto frẽ. tociꝰ discordi
efex cõsepulta quodãmõ
bideatur. ne callidissiẽ
rulpecule feda uestigia.
utedẽti tꝑe ĩ eadẽ do¬
no dep̃hensa fuisse. oĩs
lla sca cõgregacio usqs
hodie glorietur Cetinꝰ
dñs heobald cis siup
eidẽ defũcto frĩ ex ãti quo
ĩtime familiaritatis cũ

Expanded text:
in profundissimum barathrum gravis scandali praecipitandam, sicut pius, sicut misericors liberavit, ita ut sepulto fratri totius discordiae faex consepulta quodammodo videatur, nec calidissimae vulpeculae foeda vestigia succedenti tempore in eadem domo deprehensa fuisse, omnis illa sancta congregatio usque hodie glorietur. Caeterum domnus Theobaldus, cujus supra eidem defuncto fratri ex antiquo intimae
Abbreviated transcription (Latin):
liciã effectui mãcipar
nari meriusset Cõside¬
rãs itaq dñs abbas i
tꝑi expedire et ne fori
noiussuꝰ error peio
eret p̾ori si cõu̾si qͥ hac
occasione facile sedari
poterãt ĩ maiꝰ aliqd̃ sc̃ã¬
dalũ prũpe̾nt ⁊ simłq
metuẽs sibi p̃proꝑe au¬
steriorẽ ꝙͣ oporteret sñia

Expanded text:
iam effectui mancipare nari debuisset. Considerans itaque domnus abbas ita tempori expedire, et ne forte novissimus error pejor fieret priore, si conversi, qui hac occasione facile sedari poterant, in majus aliquod scandalum prorumperent, simulque metuens sibi, si praepropere austeriorem quam oporte
Abbreviated transcription (Latin):
do. illud mĩstra cordi hͦ ĩspi¬
ra ori a ẜmõe rcm̃ et bñsõntẽ
in aꝑtione oris mei. qui
dixisti aꝑi os tuũ et ego
inplebo illud. ut oĩs fa¬
milia tua benedictioni

Expanded text:
do. Illud inspira cordi, hoc ministra ori. Da sermonem rectum et bene sonantem in apertione oris mei, qui dixisti: Aperi os tuum, et implebo illud : ut omnis familia tua benedictioni