comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc erit scribendi studiũ : quod in illo seueri. ant paulii
renidens : Gloriosus domnus martinus decidence iammundo¬
sol nu exoriens sĩcut anterior narrat istoria apud sãbhciriã
pannoniae ortus ad saluationẽ galliarũ opitulante dõ dirigã
Quia uirtutib: et signis in lustrans murbem turonicã episcopatdis
honorẽ inuitus populo cogente suscepit: in quo gloriosam & paene
muitabilem agens uitã ꝑquinquennia quinquebis insuper
geminis mensibus. cũ decim dieb octo gesimo primo &ȩ catissuae
annio. cessarȩo & attico consulib nocte media queuit inpaces
Gloriosũ ergo & totomundo laudabilem eiꝰ transitũ die domi¬
mca fiuste manifestissimũ est idemque in sequenti certis testi¬
momis conꝓlamꝰ quod non parui meritis fuisse censetur :
Vt illadie eum dñs inpara disi susciperet: qua idem redẽpan
& dñs uiccor ab inferis surrexisset: & ut quidominica sollẽpnia

Expanded text:
quia hoc erit scribendi studium, quod in illo Severi aut Paulini quia hoc erit scribendi studium, quod in illo Severi aut Paulini renitens gloriosus domnus Martinus, decedente jam munds exoriens, sicut anterior narrat Historia, 1005 apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum, opitulante Deo, dirigitur. Quas virtutibus ac signis illustrans, in urbe Turonica episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit: in quo gloriosam, et pene inimitabilem agens vitam, per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decem diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesario et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo, et toti mundo laudabilem ejus transitum in die Dominica fuisse manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis comprobabimus. Quod non parvi meriti fuisse censetur, ut illa die eum Dominus in paradiso susciperet, qua idem Dominus et Redemptor, victor ab inferis surrexisset; et, ut qui Dominica solemnia
Abbreviated transcription (Latin):
domus uoci flũma circũ ureretur : & sparsum ꝑ aridis tabu¬
ld cuncta uastaret: Inter ea damor ad caelũ tollitur : et beati
martini auxilium imploratur: Neminet᷑ aiã cere pter¬
ticula: a stĩ templo delata: qi reꝑta & igni iniecta ꝓtinus
cunctum restinexit incendum: Noub que miraculo : cȩtraq̃
Accepto a scõ ꝑpȩtuo de his indiculo: Verũ cũ ad eũ huiꝰ indicul
carta uenisset nepos eiꝰ graui tenebat᷑ in commodo: Atille con¬
fisus inuirtute sc̃ĩ si tib inquid: Pacet beatȩ marcox ut aliquã
intualaude conscribã : Appareat suꝑ liunc infirmũ: Fositaquȩ
carta percori eius ex templore calente febre sinatest qͥ erat egrot᷑ :
Dis nos exemplis ulecti & siinperiti temptamus ttm̃ aliqua de
uirtutibus scĩ acbectissimi martini: quepꝰ obitũ eiꝰ actȩ sunt:
quantũ stilicet inuenire possumus memoriae repliuaro: eꝑtta¬

Expanded text:
domus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabudomus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabulas cuncta vastaret. Interea clamor ad coelum tollitur, et beati Martini auxilium imploratur. Meminit ille etiam cerae particulae a Sancti templo delatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae accepto a sancto Perpetuo episcopo de his indiculo. Verum cum ad eum hujus indiculi charta venisset, nepos ejus gravi tenebatur incommodo. At ille confisus in virtute Sancti: Si tibi, inquit, placet, beate Martine, ut aliquid in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum. Impositaque charta pectori ejus, extemplo recedente febre sanatus est, qui erat aegrotus. onscripsit. His nos exemplis illecti, etsi imperiti, tentabimus tamen aliqua de virtutibus sancti et beatissimi Martini, quae post ejus obitum actae sunt, quantum invenire possumus, memoriae replicare:
Abbreviated transcription (Latin):
& sexus uterque ab amne diripitur: cũque iter ꝓcellas fluc¬
tuum rotarentur : et spes om̃is: euadendi perisset : una om̃iũ
uex inclamore ꝓfertur dicens ĩ miserator martine eripe :¬
a presenti interitu stimulos frimulas que tuas: his dictis ecce flatꝰ
aure placidusi artus submer sorum sub uehens ab undis in lȩsos
om̃s litori quod desiderabant unda famulante restitui.
Nuc ullus de perut sed cunctisaluati: poschali festo cũ sũma
ecultatione ꝑ functi sunt : Non eni defuit illa uirtus que
iordan scindens populũ sub aquam mo libus margine aren¬
te tradurit cũ defundo fluuii duo decim Icipides ablat signas
apostolica gestientes iosue litori cui aduenerat consecrauit:
uella que petrũ pereuntem pia amplectens dextera non
periret eripuit uelque nautã mosub mergendũ martini
trabilia domus. tam quã thes aurum caelestem reposuit:
Factũ est aũt ut inuidia temptatoris inmistũ incendium

Expanded text:
t sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluct sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi perisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: „Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas!" His dictis, ecce flatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis inlaesos, omnesque litori, quod desinec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia festa summa cum exsultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestientes Josue littori cui advenerat consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem pia 1004 amplectens dextera, ne periret, eripuit; vel quae nautam submersurum, Martini  infra penetralia, domus tanquam thesaurum coelestem reposuit. Factum est autem, ut invidia tentatoris immissum incendium
Abbreviated transcription (Latin):
parũ ꝑbenedicta carȩ lurgietur ecumulo: Quã accipiens
lȩtus ab cenit: eticigrõ cimfragem seuerat confisus inposuit
Aduemens aut̃ tempestas seusuima : qua uicinta in annis pre¬
cedentibus saepe uastauerat: Ab hacies benedictione ꝓhibita:
nec ibi demultra ut consueuerat nocuit:
agnificauero atque desider abilii paschali festiuitate adueni¬
ente : populus ad beceti cellulã : in qua cõmorat᷑ sȩpecũ angłis
frequentauerat deuotus aduenie. & in singula loca ad labem
osculis uel in rigans lacrimis. inqua uir becitus aut sederat
aut oraner: uerat siue ubi cibum sumpserat uel corporiqui ȩ tẽ
postmultos labores indulsertit : classe nauiũ p̃parataꝵ amnẽ
transi reparat ut becitũ sepulchrũ ad eãd et secum fletu ueniã
dep̃cans corã confessore ꝓsterhat: Nuuigantib aut̃ illis: tẽpta¬
toris inpulsu cõmotouento nauis in ꝓfundum dimergitur :¬

Expanded text:
parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens, parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens, laetus abscessit et agro, cui frugem seruerat, confisus inposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae vicinia in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab haec est benedictione prohibita, nec ibidem ultra, ut consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad beati cellulam, in qua commoratus saepe cum angelis frequentaverat, devotus advenit. Et sosculis, vel irrigans lacrymis, in qua vir beatus ante sederat, aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat, vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulchrum adeat et se, cum fletu veniam deprecans, coram confessore prosternat. Navigantibus autem illis, temptatoris inpulsu commoto vento, navis in profundo dimergitur, e
Abbreviated transcription (Latin):
Ietique cũpopulus adbeati templi ornatũ colionnas deferre
cuperet gaudensis: quidam uir õperns huius inuidus. et con
aliquod ad plaustra petentib preberet: Cũ que suꝑb equũ
fierdt in paruo fluuiolo : precipitutus insinu gurgitis. hic¬
usque becitũ templũ delutesunt. Quotiens etiã cũ adbeatũ ł¬
sepul drum oleum fuisset positũ restr̃ eũ uidisse audauc tũ:
Sc̃s uero ꝑpecuus ep̃c merito beati discipulus p̃dicandus. Ampullã
scĩficaret: et eraso amarmore. quo scã membra tegunt᷑ pul¬
sac̃ dotis nec tareo efflagrans odore. ole agina unda ꝑfunderit:
Multique ex hoc infirmi experiere salutem. sed et ꝓcelde
abagris hocliquore purificatis sȩpae proibita sunt.
Tum ut ad templũ scm̃ quidã deuotus fide plenus accessisset.
& gratiamscĩ siciens cogituret quide beata aede reparet
ad salutẽ ꝓ̃pe sepul chrum accedens. adituum supplicat. ut fib

Expanded text:
Denique cum populus ad beati templi ornatum columnas deferre Denique cum populus ad beati templi ornatum columnas deferre cupiret gaudens, quidam vir operis huius invidus et contraliquod ad plaustra petentibus non praeberent. Cumque superbus equum feriret et in parvulo fluviolo praecipitatum, in sinu aquarum gurgiusque ad beatum templum delatae sunt. Quoties etiam ad beatum sepulcrum oleum fuisset positum, referunt illud vidisse adauctum. Sanctus vero Perpetuus episcopus, merito Beati discipulus praeconandus, ampullam sanctificaret. Et eraso a marmore, quo sancta membra teguntur, pul vestimentum sacerdotis nectareo effragrans odore, oleagina unda perfunderetur. Multique 1003 ex hoc infirmi experiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. Cum autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam sancti sitiens, cogitaret, quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulchrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
gidius quoque cũ obsiderotur ab ostibus ec exduso alicuuis¬
de fessionis solatio turbatꝰ inpugnaretur ꝑ inuocationẽ
beatiuiri : fugatis hostibus liberatꝰ est : Idque demoniacus
in mediobasi liccȩ ipsahora quagestã fuerat est ꝓfessus sc̃imar¬
tini obtentu fuisse concessũr. II Puella quedã paraly si
humore grauata & quod peius est errore cultus funatici
in uoluta: beati se pulerhum expetut: Vigiliqsq calebratis.
scinitati est reudita : Rursumq̃ ad idlatriae : uomitũ reuocata
lunguore qͦ obtentu pontificis caruerat iteratom currit:
hunus quida mraliidus instinctu dȩ monis actus coronã sepulct
que sc̃imeritũ delor abat uiolent̃ arripuit: Mox lumine pͥuat᷑¬
est pdam cogente dolore restituit: lum̃ que recepit
uidam uero a tẽpͣtore cõmotu: ꝓlato gladio cuinquendam
ferire conanctur in ꝗtrio confessoris : ꝓtmusra insegro¬
torca. uel ocidĩ iuditio ꝓ sequente. ipso sc̃ mucrone confidit:

Expanded text:
gidius quoque cum obsederetur ab hostibus et, exclusa solatia, turbatus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici involuta, beati sepulchrum expetiit, vigiliasque caelebratas, sanitati est reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit. Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabat, violenter eripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolore, restituit lumenque recepit. Quidam vero a temptatore commotus, prolato gladio, cum quendam ferire conaretur in atrium confessoris, protinus iram in se retortam, veloci Dei iudicio prosequente, ipso se mucrone confodit.
Abbreviated transcription (Latin):
III De ordinatione & transitu licatima x¬
IIII Qualit̃ scõ seuerino piallentium
de eius transitu reuelatum est
qualit̃ beato ambrosio idemque
transitus ostensus¬
VI Detrans lationẽ leati corporis xIV
UII De theodo mundo muto.
uui De chainȩ munda caeca.
uiindebea᷑ bcuidino ep̃o¬

Expanded text:
3. De ordinatione et transitu beati Martini. 4. Qualiter sancto Severino psallentium de eius transitu revelatum est. 5. Qualiter beato Ambrosio idemque transitus est ostensus6. De translatione beati corporis. 7. De Theodomundo muto. 8. De Chainemunda caeca. 9. De beato Baudino ep
Abbreviated transcription (Latin):
XI De gallis censib suauis conuersis.
xII Deuldhro gothuregina.
xiii de eo qui apustula in excercitu
positus pastulabat:
xiui De castello italiae t̃tio nomines
XV deoleo cicendilis subpictura beati
Aui deplacido ꝓcura. tore
xuiibehis que abianis gesta sunt¬
Debella caeca
deammonio p̃cipitato
Deilio appenso
Doleo mere contracto
De alpino comite debile
De obaregisilo contracto
Dea quilino amente
De cbariualdo debile
Defune absciso
Decharib̵co rege
qui uillã peruasit
De costochio pictauensi
Deeo qui in sełm porti¬
firmitate restaura¬
⁊ uit in colomen:
De derico nr̃o amente¬

Expanded text:
 De Gallis Suavis conversis. 12. De Ultrogotu regina. 13. De eo qui a pustula in exercitu positus laborabat. 14. De castello Italiae Tertio nomine. 15. De oleo cicendilis sub pictura beati. 16. De Placido procuratore. 17. De his quae Ambianis gesta suntDe Bella caeca. 20. De Ammonio praecipitato. 21. De alio appenso. 22. De Leomere contracto. De Alpino comite debile. 25. De Charegisilo contracto. 26. De Aquilino amente. 27. De Charivaldo debile. 28. De fune absciso. 29. De Chariberto rege, qui villam pervasit. 30. De Eustochio Pictavinsi. 31. De eo qui in sanctam portinfirmitate restauravit incolomem. 33. De clerico n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonam te terrimam : Dicentem que sibi : Eccelam tempustui
tremons aducnit : quid dissimulas : a ge quot consucuisti :
Haec eodicente : aduenituir quidam uulta splendidus: cesa¬
riceniucus uultu dec&us dicens ei : Netre mueris Sed faciti
suꝑ frontem tuam signum uencrande crucis: statim que
sanaberis In hac uisione exꝑgestitus munitus hoc signa
culo quo fucratiussus: numquam ulterus que ꝑtulerat
passus est ab hoctipo: Regine puella fatigrata potun
huius sc̃i medi caminis sumpto  sanata est : XXXVIII
nos arege regressi festiuitati ad fiumꝰ inqua quatuor cacilumi¬
ne recepto regressi : Duo inergumini mundati : Duo para lyciti
contracti : restitutis gressib in colomes redierunt: .XX. Viiii
sententia carcerali ergastulo condussi sot : Lam̃ tantib: uinctis
uirtus beati confesio ris cipparuit: que disruptis uinculis cõpeditox
liberos inbcsilicã abire ꝑmisit: Sic que & hii auidicae relaxati

Expanded text:
personam teterrimam dicentemque sibi: 'Ecce iam tempus tui personam teterrimam dicentemque sibi: 'Ecce iam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti!' Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesariae niveus, vultu decorus, dicens ei: 'Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimque sanaberis'. In hac visione expergefactus, munitus hoc siculo quo fuerat jussus, nunquam ulterius quae pati soleret passus est. Ab hoc typo reginae puella fatigata, potu hujus sancti medicaminis 1136 sumpto, sanata est. CAPUT XXXnos a rege regressi, festivitati ejus adfuimus, in qua quatuor caeci lumine recepto regressi sunt, duo energumeni mundati, duo paralytici contracti, restitutis gressibus, incolumes redierunt. CAPUT XXXIXsententia carcerali ergastulo conclusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati confessoris apparuit, quae, disruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire permisit. Sicque et hii a iudice relaxati,
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ uerba ꝓferebant: Sed nichil mediciminis iuxtamorẽ c̃ferre
poterant periture: cũ q̃ stimilia mixto ululad ꝑstreperet : filiusci
ad neptã nr̃am : eusteniã anhelus occurrit : Nuntians matrẽ suã
extreme uitae t̃minũ attigisse : Queadueniens ad aegrotã eãq̃ uisi¬
tans amotis ligaminib: quȩ stulti indiderant oleũ beati sepulchri
orieiꝰ infudic ceteraq̃. sofidit max sermone reddito neqͥtiado lor
direpto legra conualuits
empore aũt quopꝰ obitũ glorio sisimiregis gunthrãni childebtus rex
aurelianensim urbem adiuit pueroꝵ unꝰ aulicoꝵ grauit̃ atypotertia no
accedentib discedentib q̃ febris tremore suꝑuenente quatiebatur
Id cũ nob fuisset questus depuluerescĩ sepul chri porreximꝰ: quod hauri¬
ens cõpr̃sso tremore conualuit : In sequenti uero nocto : cum dies ille
quo fran consueuerat aduenisset : udit ꝑiusum adueniente

Expanded text:
tionum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre tionum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam camque visitans, amotis ligaminibus quae stulti indiderant, oleum beati sepulchri ori eius infudit ceraque sofivit. Mox sermone reddito, nequitiae dolo dirempto, aegra convaluit. empore autem, quo post obitum gloriosissimi regis Gunthramni Childebertus rex Aurilianensim urbem adivit, puerorum unus aulicorum graviter a typo tertiano, accedentibus discedentibusque febrebus, tremore superveniente, quatiebatur. Id cum nobis fuisset quaestus, de pulvere sancti sepulchri porreximus; quod hauriens, conpresso tremore, convaluit. In sequenti vero nocte, cum dies ille, quo frangi consueverat, advenisset, vidit per visum advenientem
Abbreviated transcription (Latin):
deuenissct ilissolute sunt manꝰei : Dixitq custodib: In hoc apparet mea
culpo : Quẽdicis ñ eẽ inmunem : cũ meae manꝰ diuit sunt soluta:
tuncilli indignances artus enũ reuinxer̃ : & insuꝑ adhuc alio loro
ligumini adiecto : utita dicã uincula ipsa uinxer̃: Concigita ũt
eo tẽpore : ut nos debasilica sci martini ꝑplateã ueniremꝰ: huaut̃ cũ
nob in obuam uenientes ad ꝑpinquarent : ut pͥmũ scĩ basilicã home
pedei nros arripuit exponensse iniuste dã pnari sicq̃ nobicũ uidicae
conluquentib: abisq̃ fatigatione discessit: Xxx ui¬
oniunusere nati hominis nr̃i cũ decultura uiro p̃missio rediret subico
int̃mainꝰ dilapsa comituntiũ terre corruit ligataq̃ linguanullũ uerbu
ex orepotens ꝓferi e obmuit Int̾ea accedentib bariolis acdicentib eã
meridiani de monii incursũ pciti : ligamina herbarũ atq̃ incanta¬

Expanded text:
devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse inmunem, cum meae manus divinitus sunt solutae'. Tunc illi indignantes artius cum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adiecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremus. Hii autem cum nobis in obviam venientes adpropinquarent, ut primum sancti basilicam homo pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari. Sicque, nobis cum iudice conloquentibus, absque fatigatione discessit. 36. Coniux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso, rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incanta
Abbreviated transcription (Latin):
rium contraignẽ: exore subito uentus uento illi contrari¬
us flã mas a tecto acdesi astico defendens aliã pepulit in
purtẽ & sic domus ecclesiae liberata est: XXX III
in lectulo &iã quasi exanimis haberet᷑ : ut ille de hoc puluere
deluto porrexit infirmo : ꝓcinꝰ fugata felre puer conualuit᷑ lubore
mnouerent᷑ quasi in uno mom̃to casura leo dulfus quidã ueha menter
abco excussus non solũ sensi nultat᷑ : sed &iã om̃ib mẽbris debilis es
effectꝰ: quiueniens abasilicã sc̃i turo nͦ : &oratiori paucis diebus incũ¬
bens : & uociredit᷑ & sensu & mẽbris om̃ib: quasi rediuiuꝰ sospes est reddit᷑
ec illud p̃t̃ mittendũ puto : qđ in nocenter homo accusatus.XXV¬
ꝑ calũnias maloꝵ aducebat᷑ adurbem uinctislors uttra duretur
ergastulo Cũq. antebcisilicã scĩ pecriapłi inpublicũ adductꝰ agert̃

Expanded text:
rio contra ignem, exortus subito ventus vento illi contraririo contra ignem, exortus subito ventus vento illi contrarius, flammas a tecto ecclesiastico defendens, aliam pepulit in partem, et sic domus ecclesiae liberata est. CAPUT XXin lectulo, et jam quasi exanimis haberetur; ut de hoc pulvere diluto porrexit infirmo, protinus fugata febre puer convaluit de labore. moverentur, quasi 1134 in uno momento casura, Leodulfus quidam ab eo vehementer excussus, non solum sensu mulctatur, sed etiam omnibus membris debilis esTuronus et orationi paucos dies incumbens, et νοci redditur et sensu et membris omnibus quasi redivivus sospes est redditus. 35. Nec illuc praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum adducebatur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adductus agerem
Abbreviated transcription (Latin):
tuã & huic aiello quẽ sedeo paululũ aquae adbibendũ indulge
qͥait: Sine cessariũ ducis animaltuũ ad aquare: accede ad pateũ
&auriens dabisci: namego quod ũ labore detuli : non p̃lebo: & haec¬
nunciũdĩ : & tibi prebeoait: & asinatuo potũ: nec mͥlabor e : utiter
iterũ hausta aquari impl&oq uasculo : reuertebat᷑ adiul¬
lã Quã ꝓsequens sẽs : ait Reddã tibi promercede bene¬
ficiũ quĩa ad a quastiasinũ meũ . Et positisgenib: interrã
ceacit ad dnm̃ : ut loco illi fontis ostendor& uenã : Ac stitim con¬
sum mata orationẽ disrupta terra : fontẽ in mensũ populis
admirantibus patefecit: Quiusq hodie beneficiũ p̃b& hominib:
cũ manentib: in agro illo : In huius enĩ fontisore ẽ lapis intest¬
piccaue urbis adeptus est uirtus sc̃ fuit ostensa domꝰ iul uinc¬
Sedille depuluere beati sepulchri sccũ habens eleuauĩ chrisma¬

Expanded text:
tuam et huic asello, quem sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge'. tuam et huic asello, quem sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge'. Qui ait: 'Si necessarium ducis animal tuum adaquare, accede ad puteum et hauriens dabisnuntium Dei : Et tibi praebeo, ait, et asino tuo potum; nec mihi labor est ut iterum to, iterum hausta aqua, impletoque vasculo revertebatur ad villam. Quam prosequens Sanctus ait: Reddam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum. Et positis genibus 1133 in terra oravit ad Dominum, ut in loco illo fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra fontem immensum admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus conmanentibus in agro illo. In huius enim fontis ore est lapis in testPectavae urbis adeptus est, virtus sancti fuit ostensa. Domus adiuncSed ille de pul
Abbreviated transcription (Latin):
aridũ quicquid contractũ. quicquul dissolutũ fuit redinte¬
gratũ est muliori sincorpore: abeati antistitis ureti isun
Vsorte & alius palrticus. ad hoc accedens monasteriũ ut uelũ
ipsius cancelli at tigit dimota om̃i debilitatȩ sanꝰ abscossit
Distat aũt̃ ab urbe pictaua quasi fadia quadraginta adi
scinde egrosis : sanctonicũ terricoriũ ingressi sumꝰ: cũq in qͦda
conuiuo debeatimartini uirtutib famulam haȩc mͥ unus eciuib
ad firmantib aliis uerã essefidelit̃ retulit: naiogi alo uilla est:
i hoc t̃ritoriosita : u quã cũ sc̃s martinꝰ ad huc suꝑ stes incorpore
adiret obuium habuit uirũ ex hibentẽ aqua cũ uasculor fitt
enĩ puttus ille : de quo haet exibebat᷑ situs in ualle quasi millo
passib auilla exeo in colae haustã: deferebant aquã : tunc ait
uirdĩ homini: aquã forenti : quae sodilectissimae c̃tine manũ

Expanded text:
aridum, quicquid contractum, quicquid dissolutum fuit, redintearidum, quicquid contractum, quicquid dissolutum fuit, redintegratum est mulieris in corpore a beati antistitis virtute'. Simili sorte et alius paralyticus ad hoc accedens monasterium, ut velum ipsius cancelli attigit, amota omni debilitate, sanus abscessit. Distat autem ab urbe Pectava quasi stadia quadraginta. 31. Exinde egressi, Sanctonicum terreturium ingressi sumus. Cumque in quodam convivio de beati Martini virtutibus fabularemur, haec mihi unus e civibus, adfirmantibus aliis vera esse, fideliter retulit. Naiogialo villa est in hoc terreturio sita, ad quam cum sanctus Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo haec exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait vir Dei homini aquam ferenti: 'Quaeso, dilectissime, contene manum
Abbreviated transcription (Latin):
sis uero cũ oratione lacrimis acadebratis sollempnit̃ missis pͥer¬
cunctor ab batem si aliquod ibi dñs miraculũ ostendis set: Asseruit
integrari : quid tam̃ nu ꝑsit gescũ in quocibi dõnae quia sollicite
inquiris ceuoluã : Mulier quedã uicina locibuiꝰ paraly si humore
ꝑ culsc õfficiũ mẽbroꝵ om̃iũ usquequaq: ꝑ diderat: que caru ce
in posnã bobus trahencib ferebat᷑: crcãiens domos diuitũ ut i¬
opia suae ex pleree nocessicatẽ: Ergo delata ad hune locũ paui¬
ito ꝓsternit᷑ : lencoscona mine accedens ũelũ qđ scm̃ tegebat
cancellũ deuote osculut᷑ dicens: hicbeate confessor ad eẽ tredo¬
hic temortuũ suscitasse testificor: confido eñ q̃đ siuolueris po¬
terisme saluare ac sanati resticuere : sic̃ quondã disruptisin¬
ferni faucib: defuncti animã reduxisti: haeo effaca genas la¬
crimis rigubat ubertim acstatim impleta oratione qͥequid

Expanded text:
sis vero cum oratione lacrimis ac celebratas solemniter missas, persis vero cum oratione lacrimis ac celebratas solemniter missas, percunctor abbatem, si aliquod ibi Dominus miraculum ostendisset. Asseruitqintegrari. 'Quid tamen nuper sit gestum, inquio, tibi, domne, quia sollicite inquiris, evolvam. Mulier quaedam vicina loci huius, paralysi humore perculsa, officio membrorum omnium usquequimposita, a bobus trahentibus ferebatur, circuiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata ad hunc locum pavimento prosternitur, lento conamine accedens, velum quod sanctum tegebat cancellum devote osculatur, dicens: Hic te, beate Confessor, adehic te mortuum suscitasse testificor. Confido enim, quod, si volueris, poteris me salvare ac sanitati restituere, sicut quondam, disruptis inferni faucibus, defuncti animam reduxisti". Haec effata, genas lacrimis rigabat ubertim, ac statim impleta oratione, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
doci depiciauis: Dicitmꝰ si aliquando albasilicã baiti martini turas
eccurrissem Diri qđ quam do in lnustria ambulare saib me
p̃lentassein: Dxxtmichi : Quale bieneficiũ domnimartini sene
uquien Dũ mẽtissilem nogociasset & ad pontẽ m&tis ad plicuissec deo
Domine martinc me e pueri cellos quos halieo & naui cellã mcã
niuim̃ mane excitans mecũ puri cellulis quos ietũ habebã
inuenimꝰ nos ante portã treuericã neseentes quomͦ uenissemꝰ
quinos adliuc metis credebam̃ consistere: quaratine aut
naiugatũ est : aut uolatũ solu cõm̃dationelicati martini
empore p̃ habito ⁊ cũ usquepiccuuã accessissemꝰ urbem AM
libiuio gracia tancũ orationis monasteriũ locotigia censem adir
Iuo congrogatã monachoꝵ cateruã locauerat uirbeatus Ibi
eni mortuũ pͥmã suscitusse legitur & exillo ad episcopatũs
dictus seribit᷑ ergo desideratũ ego ex petens locu ꝓsternor
adcincellos anguli in quo dicit̃ de functi spm̃ redurisso: peffu¬

Expanded text:
Dixi: De Pictavis. Dixit mihi si aliquando ad basilicam beati Martini Turonis occurrissem. Dixi quod quomodo in Austria ambularem, sic ibi me praesentassem. Dixit mihi quale beneficium domni Martini senserat. Dum enim Mettis salem negotiasset, et ad pontem Mettis applicuisset, dixit: Domne Martine, me et puericellos quos habeo, et naviculam meam tmus. 1131 Mane excitans me cum puericellis, quos mecum habebam, invenimus nos ante portam Trevericam, nescientes quomodo venissemus, qui nos adhuc Mettis credebamus consistere; qua ratione aut navigatum est, aut volatum; sola commendatione beati Martini,ore post habito, cum usque Pectavam accessissemus urbem, libuit gratia tantum orationis monasterium Locotigiacensim adire, quo congregata monachorum caterva locaverat vir beatus. Ibi enim mortuum primum suscitasse legitur, et ex illo ad episcopatum ductus scribitur. Ergo desideratum ego expetens locum, prosternor ad cancellos anguli, in quo dicitur defuncti spiritum reduxisse. Post effu
Abbreviated transcription (Latin):
patroni p̃potentis hic expecuit basilicã orationã fudit aꝑtisoͥculis
lucẽ ꝑdicã cernit manꝰ adusũ pristinũ roisdit᷑ & sesal uat ã beau at¬
tistitis uirtute demirans sospitatissuae gratiã populis declarauia:
Obliũ miraculi gratiã amultis munera capit. Dequib umn m nulli¬
lur alug o captuuitatis exenii ML IUII Presenti quo q̃ cepore apu
lur edigualensim urbemdom̃ una ignib: conp̃hensa ue sien teaaepit
salnu cũꝙ̃ flãmis hinc et inde spaiciantib aliae domꝰ hicilis rimim
subua cerenti ne cessetdubũ eas demhuis fomitis culore aepalis conort¬
gente isincirtuitu populus nom̃beati mair tinicepit attent is in uorart
uentio ni supplici incetdiũ resrinexit plesp ꝑ lucrimls: qu nequi¬
tdisenteria fuacigeret̃ ucilepul uere sepulcdri accept p cinꝰ mor locaruit
EXPLICITLIBE .R. IIll.

Expanded text:
Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pristinum recepit, et se salvatum beati antistitis virtute demirans, sospitatis suae gratiam populis declaravit. Ob huius miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus nonnullos a iugo captivitatis exemit. 47. Praesenti quoque tempore apud Burdegalensim urbem domus una ignibus conprehensa vehementer coepit exuri. Cumque, flammis hinc et inde spatiantibus, aliae domus huic discrimini subiacerent, nec esset dubium, easdem huius fomitis calore depasci, congregatus in circuitu populus nomen beati Martini coepit attentius invocare orationi supplici incendium, restinxit plebs per lacrimas, quod nequidisenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulchri accepit, protinus morbo caruit. EXPLICIT LIBER IV.
Abbreviated transcription (Latin):
&elaborẽ sũ ꝑderet : Diedommicomane iunctis bobus ad patrũ direxit
Acsupplaustrũ fȩnũ adglomerare coepit : statimq: pesei unus quasiar¬
densciui susest : Regresiũsque ad hospicium suũ: quieuit ab oꝑe post
missarũ uero sollẽpnia calebrata : iterũ iunctis bobus op̃ coeptũ ꝑgi
erplere : Conplecũque plaustrũ faeno statimquo oeuliei quasianbe
aculeis punctidolore maximũ intuler̃: quibus condusi s nũquã de meps
aperire potut:. Sicque ꝑ annũ integrũ i neci aceꝑmenens alifestut¬
tatẽ sc̃ antisticis de uotus aduenic: Cuius p̃diemierada benuomloes
uir didesti directus ꝓpriis gressib adurbẽsuã regresius esł .VI¬
d uenerat quidã exbricuniu nomiine pat̃nianiis q̃ui cacus mutus
Pac surdus minib contractus ꝑ quinsisũ cini iagiũ fiuina: & confractis
om̃ib membris amorbo : solitantũ pedes p̃ibebant homini susten caculũ

Expanded text:
et laborem suum perderet, die dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit et laborem suum perderet, die dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hospitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis, numquam deinceps aperire potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad festivitatem sancti antistitis devotus advenit, virtute Sancti directus, propriis gressibus ad urbem suam regressus est. Advenerat quidam ex Britannia, nomine Paternianus, quiac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
uictus stipem uisitatus ascĩ uirtute directus abscessit: XL.iii¬
leuans ac fimbrias palle suꝑ positae disrur ipens secũ deculit . puluerẽq̃.
pueri hauriendũ detulit : fimbrias uero collo illuis alligauit max febre
restincta sancitus cst : non dis parimodo &ulfaricus prłt̃ altero puero
febrici tantistudiũ adlibens: & illȩꝓtinꝰ febre carens conualuit:
rincipius quidã uirbonus petrd coriae urbis ciuis amentiã Xł .iiii.¬
nescio quã incurris seputubat᷑ : & tũ grauit̃ agebat ĩnt̃dũ ut sensu
uideret eccedere: qđ cũ multissensib ꝑferret beati antistitis basilia
ecpetiuit ibiq ut arbitror quatuor re sidens mensib abstinen
se acibo carniũ acuino adiutus confessoris bcati p̃sidio in colõmis
dũ prũ p̃dicationẽ sacerdotalẽ sequit᷑: ⁊ipsa se p̃parat addi affensã
funũ se cuisst mecuens neaduentu pluiue uenientis in funderetur

Expanded text:
victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessit. 43. Avictus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessit. 43. Alevans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo illius alligavit. Mox febre restincta, sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbiter altero puero febricitanti studium adhibens, et ille protinus febre carens, convaluit. 44. Principius quidam vir bonus, Petrocoricae urbis civis, amentiam nescio quam incurrisse putabatur, et tam graviter agebat interdum, ut de sensu videretur excedere. Quod cum multis mensibus peexpetivit; ibique, ut arbitror, quatuor residens menses, abstinens se a cibo carnium ac vino, adjutus Confessoris beati praesidio, incolumis ddum parum praedicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se praeparat ad Dei offensam, fenum secuisset, metuens, ne adventu pluviae venientis infunderetur
Abbreviated transcription (Latin):
quibus nauiguntib: burdegalã urbẽ : adpulsis : egressusque hinc
denaui : ad ba silicã suĩ accedens acuocũ suũ ex soluens que scripsimꝰ.
ab ipsius ore relcti cognouimꝰ: XL.I Alio uero festiuitate ad¬
ueniente que in hiemae cale brait᷑ : maurellus uidã exdomo ponti¬
conensi seruus agini ducis qui m̃ sõmartio ꝑ incursionẽ nescio quã unius
poplitis ꝑdideratuiũ n gresiũ figere nonualens : Adhibito sibi ad
geniculũ fustae : ut mos clcuidoꝵ est ad fuit : Iscũ ꝑtriduũ orationẽ
fudisset ad dnm̃ : quartadie qđ est inqastinũ defestiuitater genu
directo sanus ab scessit : post paiucosaut  homines qui carceris uinculis
teneliantur : diuinitus absolut: scibasilicã sunt ingrossi : & ꝑ iuduẽ
in miines adamro laxcitisunt: X LII Puerquidã manib
pedib: q̃ comiractis deuillat hemello in pago turonice urbis uici am¬

Expanded text:
sunt; egressusque hinc sunt; egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti accedens ac votum suum exsolvens, quae scripsimus ab ipsius ore relata cognovimus. 41. Alia vero festivitate adveniente, quae in hieme caelebratur, Maurellus quidam ex domo Ponticonensi, servus Agini ducis, qui mense Martio per incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculum fuste, ut mos claudorum est, adfuit. Is cum per triduum orationem fudisset ad Dominum, quarta die, quod est in crastinum de festivitate, genu directo, sanus abscessit. Poet paucos autem dies homines qui carceris vinculis tenebantur divinitus absoluti, sancti basilicam sunt ingressi et per iudicem immunes a damno laxati sunt. 42. Puer quidam, manibus pedibusque contractis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Am
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ ẽ ex quasi ab aliquo ꝑ cussus fuerit inceruicẽ: quiꝑtinꝰ ruens
intrã factus est tãquã mortuus : Ac ꝑtriduũ solosp̃u uiueni tãquã¬
mortuus putabatur: quarta aut die aꝑtis oculis nidul poterat loqui:
ilata enĩ fuerat : fandi fucultas: Auditis enĩbeati martini miracu
unũ triantẽ nautis porrigit : Innuens cũ supplicatione ut eũ adbeati
antistitis templũ deferrent: quib ab euntib: ille ad domũ suã reuersus
uidit antepedes suos aureũ insimilitudinẽ triantis : quo assũpto pen¬
atoq : unius solidi : apensatus est pondere : quo illo cernens: dix̃ in
&accensus desiderio : uoluit in unã atq. aliam nauẽ conscendere
sed a parentibus est retentus : Reꝑta aut̃ tertia naue: recinere pani¬
tus non potuit: qua ascensa cũ in pellente uento altũ mare ingres
uissent : Oseiꝰ uirt̾ scĩ antistitis reserauit: qui extensis ad caelum
manib: Locutꝰ ẽ dicens : Eratias tibi agimꝰ om̃psdĩ : quime hac iter
Esul care

Expanded text:
ervicem. Qui protinus ruens in terram, factus est tanquam mortuus, ac per triduum solo spiritu vivens, tanquamortuus putabatur. Quarta autem die apertis oculis nihil poterat loqui. Ablata enim ei fuerat fandi facultas. Auditis autem beati Martini miraculis, unum triantem nautis porrexit, innuens cum supplicatione ut eum ad beati Antistitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit 1137 ante pedes suos aureum in similitudinem triantis. Quo assumpto, pensatoque, unius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit inEt accensus desiderio voluit in unam atque aliam navim conscendere, sed a parentibus est retentus. Reperta autem tertia navi, retineri penitus non potuit. Qua ascensa, cum impellente vento altum mare ingressi fuissent, os ejus virtus sancti Antistitis reseravit. Qui extensis ad coelum manibus locutus est, dicens: Gratias tibi ago, omnipotens Deus, qui me hoc iter sulcare
Abbreviated transcription (Latin):
commotus ergo doloribus adbasilicã ꝓpero : Acꝑcogitatione prauade p̃¬
dato sanus recessi ad tumulo : Multa quidem sunt &t alia que uir beat̃
cotidi eopat᷑: que in sequi longũ est : tam̃si ad huc mere mn uidere miracula
places ea alteri coniugi libello: nãut diximꝰ hiiduo libelli in lioc numnero
teno ntur: ego quoque pietati dominice marimasreferograciuir
erunt me ubinfidelitati lapsu: mundũ serersuteuas grid omepe
beres Naseruatoque postergũ sententiã. iudidisprafole ⁊ ellis er¬
iudicante fuero fiamis infernalib doputatus sas rosco pallioinas
iue caret ad gloria meconteccũ ex cussetapema. Pcentloy gugi ans lis
qlio &guon da glo monutho tesuscitato. dixerrnti lste aest ouo ntabus¬

Expanded text:
Commotus ergo doloribus, ad basilicam propero, ac pro cogitatione prava depre dolore sedato, sanus recessi de tumulo. Multa quidem sunt et alia quae vir beatus quotidie operatur, quae insequi longum est. Tamen si adhuc meremur videre miracula, placet ea alteri conjungi libello. Nam, ut diximus, hi duo libelli in hoc numero teneantur. Ego quoque pietati dominicae maximas refero 1078 greruat me ab infidelitatis lapsu, mundet cor et mentem a lurida lepra here, reservatumque post tergum, sententiam iudicis praestoliudicante fuero flammis infernalibus deputatus, sacrosancto pallio, quo ille tegitur a gloria, me contectum excuset a poena, dicentibus regi angelis, quod quondam de monacho resuscitato dixerunt: 'Iste est, pro qu
Abbreviated transcription (Latin):
uI De debile sanato.
xV. Degundulfo debile:
XuI Decaeco inluminato:
xuii. Desiggonis referendarii aure¬
xuiii. Deinfirmicate peccorũ¬
xuiiii Deuaeto inluminato
xx Itemn dealio caecomluminato
xxi. De uilano contracto
xxii Demuliere ad scĩlectũ in luminata
xxiuiDe muto ciui fr̃s abstulerant facultatẽ¬
ax .iiii. Deo leo crescente :
xxv. Dedigitiscũdã mulieris directis:
xcuĩ. Dealia muliere contracta:
xxuii. De puero contracco.
xuiii. Decaeco inluminato¬
xxuiiii. Itẽ de homine cuist fustis
inmanu adhaesit:
xxx. Depuero cuistomachũ infirmabat᷑:
xxi. Dedex tera mulieris arida¬
axcii. Demuliere cuiꝰ manꝰ inse adhȩ ser̃t¬
xxiii. Demor bocaballoꝵ¬
xociiii. Delue quecũ uesicis fuit:¬
urc .i. Deduob para lyticis & uno caeco inluminato:
ucui Deagusto contracto
xxruii. De puellumuta¬
ixxx.viii Dedacono catalaunensis caeco:¬
noc .uiiii. Demuliere contracta &e caeta:
M. Deparalitico sanato.
N. i Decataenis suꝑ puellam c̃fractis¬

Expanded text:
udine sanato. 15. De Gundulfo debile. 16. De caeco inluminato. 17. De Siggonis referendarii aure. 18. De infirmitate pecorum. 19. De caeco inluminato. 20. Item de alio caeco inluminato. 21. De Iuliano contracto. 22. De muliere ad sancti lectum inluminata. 23. De muto, cui fratres abstulerunt facultatem. 24. De oleo crescente. 25. De digitis cuiusdam mulieris directis. 26. De alia muliere contracta. 27. De puero contracto. 28. De caeco inluminato. 29. De homine, cui fustis in manu adhaesit. 30. De puero, cui stomachum infirmabatur. 31. De dextera mulieris arida. 32. De muliere, cuius manus in se adhaeserunt. 33. De morbo caballorum. 34. De lue, quae cum visicis fuit. 35. De duobus paralyticis et uno caeco sanato. 36. De Agusto contracto. 37. De puella muta. 38. De diacono Catalaunensis caeco. 39. De muliere contracta et caeca. 40. De paralytico sanato. 41. De catenis super puellam c
Abbreviated transcription (Latin):
il .VI. Demuliere cuĩ brachiũ contracera¬
xl .Vii. De eoqͥ prodebilitate tenebat᷑¬
XI. .VIII Decae camluminata.
XL.VIiiDeparalitico onti corpore debile:
I deprsbitero afrigore sanato
Li De infuntulo sanaco¬
ł .II. Dederico desinterico¬
ł .iii. Dcad penso absoluto¬
L.iiii Demuto sanato
ł V Demuliere cũ manꝰ contraxerat¬
ł .VI. Demuliere in luminata¬
I. VII Decaeco in luminato

Expanded text:
rat. 47. De eo qui pro debito tenebatur. 48. De caeca inluminata. 49. De paralytico omni corpore debile. 50. De presbitero a frigoribus sanato. 51. De infantulo sanato. 52. De clerico disenterico. 53. De adpenso absolute. 54. De muto sanato. 55. De muliere, cuius manus contraxerat. 56. De muliere inluminata. 57. De caeco inluminato
Abbreviated transcription (Latin):
duut abeats ancistitis fama & uirtutes ubique uulg ascuo curonicã¬
exoota uui an : ecedensq adbasi licã scr ꝑ.hies ꝑulcos ienunae et oran
eeceptolumine pristine restituit᷑ sospitãti eni ingenius genegoiis
Audiens dut leo cdastis quicunc turonicũ regebat comitatũ quodtalis
ardifex ert : calumniari coepit dicens: Refuga estu dominorum
iet cibi licebit ultra ꝑ diuersa uagari: et uinctũ domuisuce custodi¬
endũ dirigit: Sed necibiđ defuit uirtus anglici confessoris: nãcũad¬
p̃hensus fuissec: statim ab infirmicate qua caruerat coartatur:
& cũ pessime ageret : uidens comes nichilse in eũ p̃ualere posse
rola rata auinculis liborũ abscedere iubet : Illo quoque adba silicã
Seduir tute scĩ quo facilius defensaret᷑: contractis ad plene debilica
rent tunc relicta adominis qͥuibus fuerat iniq̃ distracta: patroci¬

Expanded text:
itur auditam beati Antistitis famam, et virtutes ubique vulgatas, Turonicaitur auditam beati Antistitis famam, et virtutes ubique vulgatas, Turonicatatem; accedensque ad basilicam Sancti, per dies multos jejunans et orans, recepto lumine, pristinae restituitur sospitati. Erat enim ingenuus genere. Audiens autem Leodastis, qui tum Turonicum gerebat comitatum, quod talis esset artifex, calumniari coepit, dicens: Refuga es tu dominorum, nec tibi licebit ultra per diversa vagari. Et vinctum in domum suam custodiendum dirigit. Sed nec ibidem defuit virtus angelici Confessoris. Nam cum apprehensus fuisset, statim ab infirmitate qua caruerat coarctatur; et cum pessime ageret, videns comes nihil se in eum praevalere posse, relaxatum a vinculis liberum abscedere jubet. Ille vero ad basilicam Sed virtute Sancti, quo facilius defensaretur, contractis ad plenum debilitaa contingerent. Tunc relicta a dominis, quibus fuerat inique distracta, patroci
Abbreviated transcription (Latin):
zizania messem sola purguret: nec enĩ poterat esse uallata diuino
solatio obreuerentã dominicip̃cursoris : cũquȩ Eepisset : ꝓtinꝰ man̾eiꝰ¬
diui no igne sunt adp̃hense: faciens quoque eꝰ : quasi ae mitten flãma
toca ub cis ac pitulis aebulliuit: urebetur misera ñ miñ pudelebsct¬
qua dolore quã corpores quando eaq̃ clamgesserat inurta ꝓdebet
pedun uoc ferando at q̃ hieiulando. beatimartim bahsi licã uelo cit̃
experuut. Ante cui sepul drũ in hoccorm̃to ꝑaur meiduq̃ spatũ¬
brateñ anilla cũĩdã curonici: qͥ meditate p̃tii concessa aliã reqͥsi ꝗ
uer parisiacus cuidr serat uestim̃tꝰ conponere i nerescente xl
malancolia iđ decoctis sangui nis faco quartananns efoustu
anqͥ afsco uescente humore ita omne corpus eꝰ mimutis pustulis
co artatar e uta quibusdã lȩꝓsusputarot: Sea eꝑ om̃a niombito

Expanded text:
zizania, messem sola purgaret; nec enim poterat esse vallata divino zizania, messem sola purgaret; nec enim poterat esse vallata divino solatio ob reverentiam dominici manus eius divino igne sunt adprehensae, facies quoque eius, quasi emittens flammas, tota visicis ac pusulis ebullivit. Urebatur misera non minus pudoris dolore quam corporis, quando ea quae clam gesserat invita prodebat. Dehinc vociferando atque heiulando beati Martini basilicam velociter expetivit; ante cuius sepulchrum in hoc tormento per quatErat enim ancilla cuiusdam Turonici, qui, medietate pretii concessa, aliam requisivit. 58. Puer Parisiacus, cui artis erat vestimenta conponere, increscente per melancoliam id est decocti sanguinis fecem, quartanarius efficituatque effervescente humore, ita omne corpus ejus minutis pustulis coarctabatur, ut a quibusdam leprosus putaretur. Sed et per omnia membra
Abbreviated transcription (Latin):
inbicillo: ꝓsit anima fidelis oratio har &iii limi s aiense aecquas sco
uole dicons discessit Vergente quoque inueꝑamdie : ꝓpe amniasire
ripnin: accepit mansionẽ : Medium ferre noctis eiꝑge fucta gratus
dõ refert: quod esset quod uiueret : quodiugera uelquod beatiponficis
cumulũ attigisset: qułcũ marimo cũfletu ꝓferret: uterũ obdormu
et ecceuir : crinecigneo indum̃to purpureo crucem geftans manu
stans ante eã ait: Nunc sanaueris : in nomine xp̃i dñnr̃ redẽptoris nr̃i
& adp̃ hensa manueĩ mistt digitũ suum int̃ digi cossisuosqͥelaui sa erant
palmã & parũ ꝑ mouens: direxiteos: Dũ hat iui suuideret euigi¬
lañs defluente ad huc sanguine sanã eleuauit in dt̃ laudib manũ
Regressaq adba silica : impletagratiarũ actione leta rediuit: X LUI.
festiuitate beatiiohannis cũ populłs ad missarũ sollempma c̃ueniret
mulier accepto sarculo agrũ adiit ut scilicet auulsa mali seminis

Expanded text:
imbecillo prosit animae fidelis oratio. Haec et his similia aiens, et quasi Sancto valedicens, discessit. Vergente quoque in vesperam die, prope amnis Caris ripam accepit mansionem. Ad medium autem fere noctis expergefacta, gratias Deo refert, quod esset, quod viveret, quod vigeret, vel quod beati Pontificis tumulum attigisset: quae cum maximo fletu proferret, iterum obdormivit. Et ecce vir crine cycneo, indumento purpureo, crucem gestans manu, stans ante eam ait: Nunc sana eris in nomine Christi Redemptoris nostri. Et adprehensa manu eius, misit digitum suum inter digitos illius qui clauserant palmam, et parumper movens, direxit eos. Dum haec in visu videret, evigilans, defluente adhuc sanguine, sanam elevavit in Dei laudibus manum. Regressaque ad basilicam, impleta gratiarum actione, laeta redivit. 57. In festivitate vero beati Iohannis cum populus ad missarum solemnia conveniremulier quaedam accepto sarculo, agrum adiit, ut scilicet evulsa mali seminis
Abbreviated transcription (Latin):
prestolitũr auxilium: Deniq sacerdotibis qui aduenerant
Ad igenda: sollẽpiia pcedentibus culector erti legenderat
officiu didueniss&e& arrepto libro uitã sci coepiss& legere
confessoris. protinus hc directo brachio unus crigitur : speccantibus :¬
cunctis pra siduques ielite petut impetrauit. XL.
ic& cetus inctulem festiuicate ÷ pple: inplorans receptionẽ uis us
urpullulani atcugit quȩ aforis ad pedes sc̃ ad pariȩtẽ dependit mox
mulcus ueereret ciuitaces & interreliqua loca urbs turonica
grnuius labo raret multiabraso ab cago tumulo puluere liausto
fanab cntur: Plerique deoloco quod in habietur delibutt Lbcuast
fuitq non nullis remediũ aqua illa unde sepuldiũ ablutũ eat
ante paschu Igicur cũ multis multa tribuerent᷑ benefitia iudi
qduum inde speratione udisenceri iacentem: huncque adbaslua
ductũ. alisug ilas colebrantib nocce in qui turi qus aabamlic̃t

Expanded text:
praestolat auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant praestolat auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant ad agenda solemnia procedentibus, cum lector, cui legendi erat officium, advenisset, et arrepto libro, vitam sancti coepisset legere confessoris, protinus hic directo brachio sanus erigitur, spectantibus cunctis, praesidia, qua fideliter petiit, impetravit. 50. Sic et caecus in eadem festivitate supput pallulam attigit, quae a foris ad pedes Sancti de pariete dependet, mox multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur. Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa unde sepulcrum ablutum est ante Pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a dysenteria jacentem, huncque ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam 1071