comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui rerent quisnamesset ille qui iacere intẽplo
eodem prae sum sisset. Quem malignisp̃s pergentes
ec subtilius intuentes crucismysterio signatum uide¬
rant. mirantesq dixerunt uauȩuas uacuum et
signatum. Quibus hocrenuntiantibus cuncta illa
malignorum spirituum turba disparuit. Iuda eus
uero quibaec uiderat. ulico surrexit. atq: adepm̃
subfestinatione peruenit. Quem in ecclesia sua re¬
periens seor sumtulit. qua temptatione urguere¬
tur. inquisiuit. Cui confiteri ep̃s. temptationem
suam uere cundatus noluit. Cum uero illediceret
quod in illa talidĩ famula prauiamoris oculosinie¬
cisset . atq adbuc ep̃s negaret ad iunxit dicens
Quarenegas quod inquireris. qui ad bocusq uespere
hesterno perductus es ut posteriora illius a lapa fe¬
rires: Ad qua e nimirum uerba de praehensum se
ep̃sintuens humiliter confessus ẽ: quod prius per¬
tenaciter ne gauit. Cuius ruinae uere cundia.

Expanded text:
quirerent quisnam esset ille qui jacere in templo quirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae
Abbreviated transcription (Latin):
unus in medium prosiliuit qui in andreae ep̃i ani¬
mum per speciem sca ẽ monialis femine quae in epis¬
copiaeius habitabat quantam temptationẽ car¬
nis commouisset aperuit. Cum uero hoc malig¬
nus qui prae erat sp̃s. inianter audiret. et tantũ
sibi factũ lucrũ grande creder&. quantum sanctio¬
risuiri animam ad lapsum perdicionis inclinaret :
ille sps quibaec eadem fatebatur adiunxit. Quia
usq: ad hoc quoq: die praeterito uesperina hora
eiusmentem traxerit. ut interga eiusdem scae mo¬
nialis feminae blandiens alapamdaret. Tunc ma¬
lignus sp̃s. atq humani generis antiquus inimicus
exhortatus huncblandiens ut perficeret quod .ce¬
pisset. quateͥnus ruinae illius. singularem inter
cetero spalmam teneret. Cumq iudaeus quiadue¬
nerat. hoc uigilanscerneret et magnae formidi¬
nis anxietate palpitaret : ab eodem sp̃i quicunc¬
tis illic obsequentibus praeerat ius sum .ẽ ut re¬

Expanded text:
unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi aniunus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri animum ad lapsum perditionis iclinaret, ille spiritus, 292 qui haec eadem fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut re
Abbreviated transcription (Latin):
lis mentis eius in praemere. ut inlecto ne fandaco¬
gitaret : Quadamuero die iuda eusquidam excã¬
paniae partibu sromã ueniens. cappuae carpebat
iter quiad fundanum clebum perueniens: Cumiã
diem uesperescere cerneret : et quo declinare possit
minime reperit : Iuxta appolinis templum fuit:
ibiq seadmanendum contulit: Qui ipsum locuillius.
sacrilegium pertimescens. quam uis fidem crucis
minime haberet : signo tamen sȩcrucis munire
curauit : Nocte autem media ipso solitudinis pa¬
uore turbatus peruigil iacebat et repente cons¬
piciens auidit malignorum spirituum turbam qua¬
si in obsequium cuiusdam potestatis praeire. eum
uero quiceteris prae erat In eiudem gremio loci.
consedisse . Quicepit singolorum spirituum.
obsequentium sibi. causas actusq discutere. quate¬
nusunusquisq: quantum ne quitiae egis sec inue¬
niret: Cumq singuli spiritus ad exqui sitionẽ
eius exponerent quid operati contrabonos fuissent

Expanded text:
lis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda colis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce dum facta fortium uirorum narro.
repente ad memoriamnenit : quiderga andreã
fundanae ciuitatis epm̃. diuina misericordia
fecerit: Quod tamen ad hoc legentibus ut ualeat ex¬
opto. quatenus quicorpus suum continentiae dedicaNt :
habitare cum feminis non prae sumant : Neruina
mentẽ tanto repentina subripiat : quanto ad hoc
quod male concupiscitur etiam praesentia concupitȩ
formae famulatur : Necres ẽ dubia quam narro
quia penetanti ineatestes sunt : quanti et in eius loci
habitatores exsistunt : Hic namq: uenerabili s uir
cumuitam multis plenam uir tutibus duceret: seq:
subsacerdotali custodia in continentiae arcecus¬
todiret: Quandam sc̃i monialem feminam quam
secum prius babuerat. Noluit ab episcopii suicura
repellere : sed certus de sua eiusq: continentia : secũ
hanc permisit habitare. Exquare actum ẽ
ut antiquus hostis apud eius animum aditum tempꝰ¬
tationis exquireret : Nam cepit speciem illiu socu¬

Expanded text:
ed ecce dum facta fortium virorum narro, ed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tificantur : Eodemnamq: gothorum tempore.
cum prae fatus rex totila . narnies uenis set : ei uir
uitae uenerabilis cassius. eiu s urbis ep̃s occurrit.
Cui quia ex consparsione semper facies rubere consue¬
uerat hocrex totila non consparsionis. eẽ credidit :
sed assidue potationis: Eumq omnimodo dispexit.
Sed omni potens ds̃ ut quantus uir esset quid espicie¬
batur ostenderet : innarniensi campoquor ex adue
nerat. malignus spirituscoram omni exercitu. eius
spatarium inuasit: eumq uex are crudeliter coepit .
Quicum ante regis oculos aduenerandum uirum cas¬
sium fuisset adductus : Hunc ab eo uirdnĩ oratione
facta. signa crucis expulit : qui in eum ingredi
ulterius non prae sumpsit: Sicq factum .ẽ. ut rex
barbarus seruum dĩ ab illo iam die uenerare tur
excorde : quem despectum ualde iudicabat exfacie:
Nam quia uirum tantae uirtuti suidit : erga eum
illa mens effera. ab elationis fastu detumuit. :¬

Expanded text:
tificantur. Eodem namque Gothorum tempore tificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consueverat, hoc rex Totila non consparsionis esse crededit, sed assiduae potationis, eumque omnimodo dispexit. Sed omnipotens Deus, ut, quantus vir esset qui dispiciebatur, ostnerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit,
Abbreviated transcription (Latin):
bes Treme factus puer de praehensum se esse senti¬
ens maluit moriturus bibere quam poenaspro
illa tanti bo micidii culpatolerare : Cumq sibiad os
calicem duceret : uir dñĩ conpescuit dicens : Nonbibas
damibi egobibo : Seduade dicei quitibi illud dedit
ego quidem uenenumbibo : sed tue p̃s noneris : F acto
igitur signocrucis : uenenum ep̃s bibit securus.:
Eademq hora in loco alio quo inerat. archidia conisei
de functus eAcsiper õsepĩ ad archidia coniuisce¬
ra. illa uenena transissent : Cui tamen ad inferen¬
dam mortem uenenum quidem corpora lede fuit :
sed hunc in conspectu etehi iudicis uenenum suae
malitiae occidit:
etrus. Mira sunt haec. et nr̃i sualde stupenda
temporibus: sed talis eiusdem uiri uita perbibetur
ut qui conuersationem eius agnouerit : uirtutem non
debeat mirari.
regorius . Neq hoc petre sileam : quod multinunc
qui hic denarnien seciuitate ad sunt : mihi sedulo tes¬

Expanded text:
bes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentibes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirari.venit 6. Neque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo tes
Abbreviated transcription (Latin):
uit : Cumq iamuentum esset admensam : rexdiscũ¬
bere noluit: sed ad sabini uenerabilis uiridex terã
sedit : Cum uero eidem patripuer exmore uinipo¬
culum praeberet : rexsilenter manumtetendit
calicem abstulit: eumq perse epõ. uice pueri prae¬
buit : ut uideret anspũ prouidente discerneret.
quis ei poculum praeberet :. Tunc uirdi accipiensca
licem sed ta men ministrum non uidens: dixit: Vi¬
uat ipsamanus : De quo uerbo rexlaetus erubuit.
uitae sequentium in longum senium uita traberetur
eiusdiaconus ambitionẽ. ad ipiscendi episcopatus ac¬
census: eum extinguere ueneno molitur : Quicumuni
epueris eiu sanimum corrupis sec. et mixtum uino
ei ueneni poculum praeberet : refectionis hora.
cumiam uirdĩ ad edendum discumberet: ei praemiis
corruptus puerhoc quod ab archidia cono eius acci¬
perat. ueneni poculum obtulit : Cui statim uenera¬
bilis ep̃s dixit : Bibe tuboc quod mihibibendum prae¬

Expanded text:
vit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumvit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret, an spiritu providente discerneret, quis ei poculum licem, sed tamen ministrum non videns, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum prae
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoluisti: ec ce ut dignuses. bestias imitaris
Adquam eius uocem ut itadicam : deiectionem suam
sp̃smalignus erubuit : An non erubuit qui e andẽ
domum ad exhibenda monstra. qu& consueue¬
rat ulterius non intrauit: sicq post modum fi¬
delium babitaculum facta ẽ: Quia dum eã unus
ueraciter fidelis ingressus. ẽ : ab ea protinus men¬
dax spiritus atq infidelis abscessit: Sed oportet
iamut priora taceamus ad eaqu& diebus nostris
sunt gesta ueniendum . ẽ.¬
uidam et enim religiosi uiri apulige prouin¬
tiae partibus cogniti: hoc quod apud multorum
notitiam longelateq percrebuit: De sabino cano¬
sinae urbisepõ testarisolent : Quia isdem uir longo
iam senio oculorum lumen amiserat : Ita ut omni¬
modo niluideret: Quem rex gothorum totila pro¬
phetiae habere spm̃ audiens: minime credidit:
sed probare studuit quod audiuit: Quicum in eisdem
partibus deuenis set : hunc uir dñi ad prandium roga¬

Expanded text:
ne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. ne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesta veniendum euidam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium roga
Abbreviated transcription (Latin):
pitandum iussit : Cumq: eiusdem loci in colae dice¬
rent. in ea hunc manere non posse. quia multis ia
cua remansit : Vir uenerabilisdatius respondit
dicens. Immo ideo hospitari in domo eadem debe
in habitationẽ repulit. In ea sibi igitur pararip̃¬
cepit : securusq illam antiqui hostiscertamina
toleraturus intrauit . Itaq: intempestȩ noctis si¬
lentio cumuirdĩ quiesceret : antiquus bostis inmens¬
sis uocibus. magnisq clamoribus cepit imitari
rugitus leonum: balatus pecorum : rugitus a sino¬
rumi sibilos serpentium porcorum stridores et
soricum. Cumrepente datius totbestiarum uoci¬
bus excitatus. surrex it uehementer iratus : et
contra antiqͥ um hostem magnis cepit uocibu scla¬
mare dicens. Benetibi contigit miser : tuille qui
dixi stĩ ponam sedem meam ad a quilonem et ero
similis altissimo ecceper superbiam tuã porcis
et soricibus similis factuses. et qui imitari deuin indig¬

Expanded text:
pitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicepitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis jamcua remansisset, vir venerabilis Datius respondit, dicens: Imo ideo hospitari in domo eadem debeminhabitationem repulit. In ea igitur sibi parari praecepit, securusque illam, antiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum stridores et soricum. Tunc repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indig
Abbreviated transcription (Latin):
us spemhabere sedicerent. protinus uenerandus
uir orationi incubuit : et missarum sollemnia
exorsus. sacrificium in conspectudĩ omnipotentis
immolauit. Quoper acto ab altari exiens claudi
manum tenuit. atq ad sistente et aspiciente popu¬
lo : eum mox a terra in propriis gressibuss erexit
Cumq: eidominicum corpus in osmitteretulla diu
muta ad loquendum lingua soluta .ẽ. Miration¬
nes: flere praegaudioceperunt : eorumq: men¬
tes ulico metus et reuerentia inuasit. Cumuideli.¬
cet cernerent quid a gapitus facere in uirtutedñi.
ex adiutorio petripotuis set.
iusdem quoq: principis tempore cumdatius me¬
dio lanensi surbis ep̃scausa fidei exactus ad constan¬
tino politanam urbem pergeret : corinthideuenit:
Quidum largam domum ad hospitandum quaere¬
ret . quae comitatum illius totum ferre potuis set:
etuix inueniret : aspexit eminus domum congru¬
entis magnitudinis eamq sibi praeparari adhos¬

Expanded text:
us spem habere se dicerent, protinus venerandus us spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et reverentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapitus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri potuisset.usdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hos
Abbreviated transcription (Latin):
misite Magnis precibus petens : ut ȩquum ipse pos¬
si deret quemiuri suo sedendo dedicasset: De quo
etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari
solet. Quod in constantino politana urbe ad portã
qua e uocatur aurear ueniens. populorum turbi sibi
occurrentibus in conspectu omnium .ro ganticae co
lumen reddidit : et manu superposita: oculorum
tenebras fugauit.
OSTNONMULTUM UEROTEMPORIS EX¬
igente causa gothorum. uirquoq: beatis simus a¬
gapitus huius scaẽ romanae ecclesiae pontifex.
cui dõ dispensante deseruio: adiustinianum princi¬
pem accessit: Cui adhuc pergenti quadam die in
greciarum iam partibuscurandusoblatus ẽ. mu¬
tus et claudus : quineq: ulla uerba edere neq: exter¬
raumquam surgere ualebat. Cumq: hunc propin¬
qui illius flentes obtulissent : uir dnĩ sollicite requi¬
siuit. ancurationis illius haberent fidem. Cuidũ
in uirtute dĩ ex auctoritate petrifixam saluti silli¬

Expanded text:
misit, magnis precibus petens ut equum ipse posmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugavit.ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illi
Abbreviated transcription (Latin):
simus huius romanae ecclesiae pontifex adiustinũ
seniorem principem pergeret : inchorinti partibus
dumequus requiridebuis set: Quod illic quidã uir
nobilis audienstequum quem promagna mansuetudi¬
ne eius coniux sedere consueuerat : ita ei obtulit
Vt cumad loca alia peruenienti aptus equus potu¬
is sec inueniri : deberet ille quem dederat propter
suam coniugem retransmitti : Factumq: ẽ et usq
adcertum locum praedictusuir equo eodem sub¬
uehente perductus ẽ: Quimox ut alium repe¬
rit : illum quem acceperat retransmisit. Cumq
eum praedicti nobilis uiri coniux sedere exmore
uoluisset ul tranonualuit : quia post sessionem
tanti pontificis. mulierem ferre recusauit
Coepit namq: in menso flatu et fremitu atq incessan¬
ti totius comporis motuquasi despiciendo prodere :
quia post membra pontificis mulierem ferre non
posset: Quoduir eius prudenter intuitus: hunc
ad eundem uenerabilem uirum. protinu s retrans¬

Expanded text:
simus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Iustinum simus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Iustinum seniorem principem pergeret, in Chorinti partibus dum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti aptus equus inveniri potuisset, deberet ille quem dederat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retrans
Abbreviated transcription (Latin):
peccati: Cuius sequens uestigia paulinus ad tempus
uoluntariae seruus factus ẽ solus: ut es set post mo¬
dum liber cum multis:
etrus. Cum me audire contigit quod imitari non
ualeo : flere magis libet . quam aliquid dicere
regorius: Decuius etiam morte apud eius eccle¬
siam scriptum ẽ : quia cumdolore esset lateris tatus
adextrema perductus ẽ: Dumq: eiu somnisdomus
insua soliditate persisteret : cubiculum quo iacebat
aeger : facto terrae motu contremuit.Omnes¬
q: qui illic aderant. Nimio terrore concussit :
Sicq scã anima : carne soluta est : Factumq ẽ ut
magnus pauor inuaderet eos: quipaulini mortẽ
uidere potuissent : Sed qui abaec. quam superius
dixi. pauliniuirtus ualde .ẽ. intima nunc siplacet
admiracula exteriora ueniamus : Quae et multis
iam nota sunt etegotam religiosorum uirorum re¬
latione didici : ut de his omnimodo ambigere ñ possi.¬
othorum tempore dumiohannes uirbecitis¬

Expanded text:
peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possiothorum tempore dum Iohannis vir beatis
Abbreviated transcription (Latin):
coniurationibus iamnon ualens negare quid esset :
epm̃ se fuisse testatus .ẽ. Quod possessor eiusaudi¬
ens ualde pertimuit : atq humiliter obtulit dicens
pete quod uis : quatinus ad terramtuam. a mecũ
magnomunere reuertaris : Cuiuir dñĩ paulinus.
ait. Vnum ẽ quod mihi inpendere beneficium potes:
ut omnesciuitatis meae captiuosrelaxes: Quic uncti
protinus in africana regione requisiti cumonustis
frumento nauibus proueneran diuiri paulini satisfac¬
tione in eius comitatu laxati sunt: Post non multos ue¬
rodies uuandalorum rex occubuit : et flagellum qđ
ad suamperniciaem dispensantedõ. profiliorum disci¬
plinatenuerat amisit: Sicq factum ẽ : ut omni poten¬
tis dĩ famulus paulinus. uera praediceret : et quise
in seruitio solum tradiderat : cum multis a seruitio¬
ad liberta tem rediret : Illum uide licet imitatus
qui formam seruiadsumpsit : nenos essemus serui

Expanded text:
coniurationibus, iam non valens negare quid esset, coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagellum, quod ad suam perniciem dispensante Domino pro fidelium disciplinam acceperat, amisit. Sicque factum est, ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a serad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi
Abbreviated transcription (Latin):
dendum discubuit : paulinus exsuo opere holera
quaeq: equirentia delaturus uenit : Cumq hunc
rex subito conspexis set intremuit : atq accito eiꝰ
domino sibi perfiliam propinquo ei secretum quod
prius absconderat indicauit dicens: uerum . ẽ quod
audisti: Nam noc te hac in somnio sedentes intri¬
bunalibus contrame iudicesuidi. inter quos iste
etiam si mulsedebat : et flagellum quod aliquan¬
do acceperam eorum mihi iudicio tollebatur:
Sedpercunctare quisnam sit. Na mego hunc tan¬
timeriti uirum : popularem ut corspicitur. esse
non suspicor: Tunc regis gener secreto paulinũ
tulit : quisnam esset inquisiuit. Cui uir dnĩ respon¬
dit : seruus tuus sum : quem profilio uiduae uica¬
rium suscepisti : Cumq: instanter ille inqui reret
ut non quid esset sed quid insuaterra fuis set in di¬
caret : atq hoc ab eo iteratione. frequentibꝰq inqui¬
sitionibus exi geret  Vir dñi constrictus magnis

Expanded text:
dendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora dendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis
Abbreviated transcription (Latin):
liares: deserere. et saepiuscum suo horto lano cob¬
loqui atq: eius sermonibus delectari. Cuipauli¬
nus cotidie ad mensambolera uirentesq herbasde¬
ferre consueuerat: et accepto pane : adcuram
horti remeare. Cumq hoc diutius a geretur :
quadam die suo domino secum secretius loquenti.
ait. Vide quid agas et uuandalorum regnum.
qualiter disponidebeat prouide : quia rexcitius
et sub omni ẽ. celeritate moriturus. Quod ille
audiens qui ab eo demrege praeceteris diligeba¬
tur ei minime tacuit : sed quid a suo horto lano
sapienti scilicet uiro agnouis sec: indicauit.
Quod dumrex audisset : ilicorespondit. Ego ue¬
limbuncde quoloqueris. bominem uideret
Cui gener eius uenerabilis paulini temporalisdominꝰ.
respondit dicens. Virentes herba s mihiad prandi¬
um deferre consueuit : hasitaq: hue ad mensam
eum deportare facio : utquis sit qui mibi haec . ẽ.
locutus agnoscas. Factumq: ẽ. Et cum rex ad pran¬

Expanded text:
liares deserere et saepius cum suo hortolano conliares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad pran
Abbreviated transcription (Latin):
petiut ute i donaredebuisset. Quod cumuir bar¬
barus trpo superbie turgidus gaudio transco¬
sediciam ospeitatisin flatus Non solum facere
sedenam audire despiceret : uidua subisinxit
dicons E ceba no bominem proeouicanumorae¬
beo scluminodopietatem in me exhiba muiniu
cum filium redde: Cumq ille uenusta uultur
hominem conspexis set : quam artem nosset in qui¬
siuit. Cui uir dñĩ paulinus. respondit dicens.
Artem quidem aliquam nescio. sed hortum bene ex¬
colerescio. Quod uirgentilis ualde libenter
accepit. cum in Nutriendis boleribus. quia pe¬
ritus esset audiuit. Suscepit itaq: seruum : et
rogantiuiduae reddidit filium. Quoaccepto ui¬
dua. ab africana regione discessit. Paulinusue¬
ro excolendiorti. suscepit curam. Cumq isdemi
regis gener crebro. ingrederetur hortũ suum.¬
qui horto lanum quaedam requireret . sapientẽ
ualde esse hominem uideret : amicoscoepit fami¬

Expanded text:
petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barpetiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit fami
Abbreviated transcription (Latin):
filium in captiuitatem fuisse ductum perhibuit :
atq: aui rodĩ eius precium postulauit : si forte illi:¬
usdominus hoc dignaretur accipere : et hunc con
cederet ad propria remeare : Sed uirdĩ magno¬
pere petenti feminae quiddare potuis set inqui¬
rens: Nihil apud se aliud nisi seinuenit : Peten¬
tiq feminae respondit dicens mulier quid pos¬
simdare non habeo. Sed memet ipsum tolle: me
seruumiuristuiȩsse profitere : atq ut filiumtu¬
umrecipias ieuiceallius inseruitium trade
uoilla exore tanti uiri audiens : irrisionem potius
credidit quam conpassionem: At ille ut erat
uir eloquentis simus atq ad prime exteriorib:
quoq: studiis eruditus dubitanti feminae citius
persua sit ut audita crederet : Et proreceptio¬
ne filii se inseruicium epis copum tradere non
dubitanet : Perrexereigitur utriq: ada fricã
Pro cedente autem regis genero qui eius filium
ba bebat.uidua rogatura seoptulit: ac prius

Expanded text:
filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius docederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius
Abbreviated transcription (Latin):
UMUICINISUALDE PARIBUS IÑ¬
tendo inaiorum fcta reliqueram. Itaut
pculini miraculum nolance urbi s ep̃i. qui multos
dequorum memini uirtute. tempore praecessit.
memoriae de fuisse uideatur: Sed ad priora nunc
redeo : eaq: quanta ualeo breuitate perstringo
Sicut enimbonorum facta in notescere citius. simi¬
libus solent : senioribus nrĩs perpustorum exempla
gradientibus praedicti uenerabilisuiri. celebre
nomen in notuit : eiusq: opus ad mirabile adeorum
se instruenda studia tetendit. Quorum me necesse
fuit grande uitat. tamcerto credere. acsiȩa
quae dicerent᷑ meis soculi ssuidissem.
um sae uientium uuandalorum tempore fuis¬
set italia in campaniae partibus depopulata mul¬
tiq: dehac terra in africana regione transducti:
uir dnĩ paulinus cuncta quae ad episcopii. usumba¬
bere potuit. captiuis indigentibusq largitus ẽ.
Cumq iamnibil omni modo superes set quod peten¬
tibus dare potuis set : quodam die quaedam pidua
aduenit ÷ quae a regis uuandalorum genero suũ

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Vandalorum genero suum
Abbreviated transcription (Latin):
qua possent egredi non haberent: Ibiq sesiti
acfame deficere formidarent: ad ecclesiae
ianuam ueniebant : adbibendum hauriebanT
aquamͥ qu& ut p̃dixi usq: ad fenestras ex¬
creuerat : Etta mentra ecclesiam nullomo¬
dodefluebat : Haurireitaq: ut aqua poterat :
sed diffluere ut aqua non poterat : gtans aut̃
ante ianuam ad ostenden dum cunctis me¬
ritum martrris : et aqua erat addiutoriũ.
et quasia qua nonerat ad inuadendũ locum:
Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo
uerep̃ dixi non fuis sedissimile : qui trium pu¬
erorum etuestim̃ta non contigit : et uincu¬
la incendit.
PETRUS

Expanded text:
qua possent egredi non haberent ibique ses siti qua possent egredi non haberent ibique ses siti ac fame deficere formjanuam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
Iuic tamanti quo miraculo dieb nris ressimi¬
lis econtrario euenit elemento: Namnuper
iohannes tribunus relatione sua medocuit.
quod pronu lfus come cumilico ad.eet̃. se
cũ regem autarcario tempore in loco eodem
nouisse. testatus ẽ: praedictus et enim tribu¬
nus. Narrauit dicens: Quia ante hocfere quin¬
quennium quando apud hanc romanam ur¬
bem alueum suum tiberis egressus .ẽ. tan¬
tumq: crescens. ut eius unda supermuros
urbis influer&: atq: inde iam maximas
regiones occuparet. Apud ueronensem
urbem fluuius a thesis excrescens. adbea¬
ti zenonis martrris atq: pontifici sseclesiã uenit:
Cuius ecclesiae dum essent ianu& a pertae :
aqua in ea minime intrauit : Qu& paulisper
crescens usq: ad fenes tras ecclesiae qu&̃ eran
tectes proxime peruenit: sic stans aqua eccle¬
siae ianuam clausit: acsuillu de lementum liqui¬
dum in soliditatem parietis fuis set in mutatũ:
Cumq: es sent multi interius inuenti. sed a qua¬
rum magnitudine ecclesia omni circum data.

Expanded text:
uic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem gnovisse testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque inde in ea jam maximas regiones occuparet, apud Veronensem 325 urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae ianuam clausit, acsi illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset inmutatum. Cumque essent multi interius inventi, sed, aquarum magnitudine ecclesia omni circumdata,
Abbreviated transcription (Latin):
llud ut opinor miraculum : exparte aliqua
dissimiliter gestum ẽ: Tunc quippetrespu¬
eri ligatis pedib: ac manib: in ignem proiec¬
tisunt: Quo die altero rexrequi rens. in ca¬
mino illaesis uestib: deambulantes reperit:
Exquare collegitur. quia ignis inquo iac tati
fuerant. qui eorum uestimenta non contigit᷑.
corum uincula consumpsit : ut uno eodemq:
tempore in obsequio iustorum : Et haberet flã¬
mauirtutem suam adsolatium: et non habe¬
ret ad torm̃tũ.

Expanded text:
llud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum.
Abbreviated transcription (Latin):
camenta succendunt. Fit uero plerumq in audien¬
tis animo duplex adiutoriã in exemplis patrum
Quasi ad amorem uenturae uitaȩ ex praecedentium
comparatione accenditur : etiamsise eẽ . aliquid
estimat dumdealiis meliora cognouerit. humiliat᷑
regorius. Eaquae mihi sunt uirorum uenera¬
bilium narratione conperta in cunctanter narro
sacrae auctoritatis exemplo : Cum mibi luce clarius
constet : quia marcus et lucas euangelium quod des¬
cripserunt. Nonuisu sed auditudi dicerunt: Sed ut
dubitationes occasionem legentibus subtraham per
singula qu& describo quibus mihi haec auctoribus.
sint comperta manifesto: Hoc uero scire tecupio. quia
in quibusdam sensum solum modo : in quibusdam ue
ticano usu prolata. stilus scribentis non aptae suscipe¬
ret: Seniorum ualde uenerabilium didici relatio

Expanded text:
camenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audiencamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . GREGOR. Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, quibus haec auctoribus mihi comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quiticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatio
Abbreviated transcription (Latin):
etrus. Non ualde initalia aliquorum uitam
uirtutibus fulsis sȩ cognoui: Ex quorumigitur
conparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos
uiros in bacterra fuisse non dubito : signatamenatq
uirtutes aut abeis nequaquã facta sexistimo aut
ita
aactenus silentio subpressa : ut utrum nesint
facta nesciamus. Ciregorius. Si sola petrere¬
feram quȩ deperfectis probatisq uiris unusego ho¬
mucio uelbonis acfide libu suiris ad testantibus agno¬
ui uel permemet ipsum didici: diesut opinor ante
quam sermoces sabit. Petrus. Velim quaerenti
mihi de eisaliqua narrares. Neq hac prore inter¬
rumpere expositionis studium graue uideatur:
quia non dispar edificatio oritur. ex memoria
uirtutum . In expositione quippe qualiter inueni¬
enda atq tenenda sit uirtus agnoscitur : In narratione
uero signorum cognoscimus inuenta acretenta
qualiter declarentur : Et sunt non nulli. quosa da¬
morem patriae caelestis plus exempla quã praedi¬

Expanded text:
PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. GREGOR. Si sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ualeo uidere que mreliqui : Quia et ita sunt casũ sien¬
tis. ut prius quidem perdat bonum quod tenet : Si tam̃
seperdidisse meminerit : Cumq longius reces serit :
etiamipsius boni quod perdiderit obliuiscitur: Fitq
ut post neq permemoriã uideat : quod priusperactio¬
nem tenebat. Vnde hocagitur quod poraemisi. quia
cumnauigamus longius iamnec portum quietis. quemre¬
liquimu s uidemus : Nonnum quam uero ad augmentum
meidoloris adiungitur : quod quorundamuita  qui p̃¬
sens saeculum totamente reliquerunt. mihi admemo¬
riam reuocatur : Quorum dumculmen aspitio : quantũ
ipse in infimisiaceam agnosco. Quorum plurimi con¬
ditorisuo in secretioriuita placuerunt: quine per
humanos actus. a nouitate mentis ueterescerent :
eo somni potensds̃ huius mundilaboribus noluit occu¬
pari. Sediam quae prolata sunt melius insinuo : siea
quaeper inquisitionem acresponsionem dicta sunT
sola nominum pre notatione distinguo

Expanded text:
videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus menvidere valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo.
Abbreviated transcription (Latin):
Nisicaelestia cogntare consueuerat : Quodetiam re¬
te utuscorpore. ipsa iam carnis claustra contẽplatio¬
ne transiebat : quod mortem quoq: quo penecunctis poe¬
na .ẽ. uidelicet ut ingres sumuitae. et laboris sui
praemium amabat : At nunc ex occasione curae pas¬
toralis. saecularium hominũ ne gotia patitur : et post
tam pulchrã quietis suae speciem terreni actuspul¬
uere foedatur : Cumq sepro condescensione multo¬
rum ad exteriora sparserit : etiam cum interiora
appetit. Ad haec procul dubio muior redit: Perpendo¬
do itaq: quid tollero : perpendo quidamisi : Dumq:
intueor illud quod perdidi fithoc grauius. Quod por¬
to : Ecce et enim nunc magnimaris fluctibusquatior :
atq: innauimentis tempestatisu alidae procellis inlidor
Et cumprigrisuitae recolo : quasi post t̾gum ductis o¬
culis. uisolitore suspiro: quodque adhuc ẽ grauius dũ
in mensis fluctibus turbatus feror : uix iam portum

Expanded text:
nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam renisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum