comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agere debeant: sed hȩc ex desiderio non sequũ
git. ut eos incarnalibus desideriis suis mun¬
di huts aduersitas feriat: apprehendere
temporalem głam conentur & nequeant.
Et dum ꝑ alta pelagi quasi ad grandiores
curas hinus seculi nauigare proponunt:
semꝑ aduersis flatibtis ad deiectionis suȩ
lltora repelluntur. Cumq se frangi inde¬
siderũs suis aduersante mundo conspici¬
unt. quid de se atictori suo debeant cõme¬
morantur: ita ut ad eum eruibescentes re¬
deant. qui eum supbientes pro mundi
amore deserebant. Sepe namq non nul¬
li add demporalem gl̃am proficere uolentes.
aut longa egritudine ⁊ abescunt. aut afflicti
iniuriis concidunt: aut ꝑcussi gratub damp¬
nis affuguntur. & in mundi dolore uident.
quia nichil confidere de eius uoluptate de¬
buerunt. seq ipsos in suis desideriis rep̃hen¬
dentes: ad deum corda conuertunt. De his
quippe dñs ꝑpropħam dicit. Ecce ego sepiam

Expanded text:
agere debeant, sed haec ex desiderio non sequuntagere debeant, sed haec ex desiderio non sequuntingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat; apprehendere temporalem gloriam conentur, et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desideriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeant commemorantur, ita ut ad eum erubescentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur, et in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Deum corda convertunt. De his quippe Dominus per prophetam dicit: Ecce ego sepiam
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum aggrestem popłm colligere. id est
gentilem querit. De cuius significatione per
psalmistam dicitur: tunc exultabunt omnia
ligna siluarum ante faciem dñi qm uenit.
Ligna enim siluȩ gentes uocate sunt: quia in
infidelitate sua torte & infructuose semper
fuerunt. Qui gͦ ex illo aggresti usu conuersi
sunt: ad cenam dominicã quasi exsepibus ue¬
nerunt. Notandum uero quod in hac inu¬
tatione tercia non dicitur minta. sed compel¬
le intrare: alii enim uocantur & uenire con¬
tempnunt: alii uocant᷑ & ueniunt: alii autẽ
nequaqͣm dicitur quia uocantur: sed com¬
pelluntur intrare. Uocantur & uenire con¬
tempnunt: qui donum quidẽ intellectus
acciput. sed eundem intellectum oꝑibus
non sequunt᷑. Uocantur & ueniunt: qui ac¬
ceptam intellectus grãm oꝑando ꝑficunt.
Quidam tiero sic uocantur. ut etiam compellãt᷑.
Nam sunt nonnulli qui bona facienda intel¬
ligunt: sed hec facere desistunt. Nident quȩ

Expanded text:
nimirum agrestem populum colligere, id est nimirum agrestem populum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum vero est quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt qui donum quidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur; vocantur et veniunt qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo despererant. dei uirtute prost̾¬
nunt. Puer gͦ egyptius qui in uia reman¬
serat. amalechitas interficit: quia plerumq
ipsi mentes seculartũ predicando suiꝑant.
qui prius cum secularibus in hunc mun¬
dum currere non ualebant. Sed deductis
ad cȩnam pauꝑibus. quid puer subiungat
audiamus. Dñe. factum est ut imꝑasti.
& adhuc locus ẽ. Multi tales ad cenam do¬
minicam ex iudea collecti sunt: sed multi¬
tudo quȩ ex israhelitico populo credidit.
locum suꝑni conuitiĩ non implect. Intra¬
uit iam frequentia iudeorum: sed adhuc
locus uacat in regno. ubi suscipi debeat
numerositas gentium. Unde & eidem ser¬
uo dicitur. Fari inuias & sepes. & compelle
intrare: ut impleatur domts mea. Cum de uicis
& placeis ad cȩnam quosdam dñs inuitat: illũ
uidelicet populum designat. qui tene re legẽ
suburbana conuersatione nouerant. Cum uͦ
conuiuias suos colligi ex uiis & sepib precipit:

Expanded text:
in mundo despexerant Domini virtute prostein mundo despexerant Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius qui in via remanserat Amalecitas interficit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam quosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid ꝑ lambentem popłm: nisi mentes¬
secularium designantur: Quȩ terrena
cuncta ambiendo quasi lambunt: dum so¬
lis temporalib delectantur. Quasi enimpo¬
pulus lambens predam facit: dum terrena
diligentes. lucra de alienis dampnis exag-¬
gerant. Sed puer egyptits eger inuia re¬
lmquitur. quia peccator quisq dum infir¬
mari ab huius mundi statu cȩꝑit: mox
secularib mentibus in despectum uenit.
Quem tamen dauid inuenit. eiq cybum
& potum prebet: quia manu fortis dominꝰ
abiecta mundi non despicit. Et plerumq
eos qui sequi mundum minime ualentes.
quasi in uia remanent. ad amoris sui gram
conuertit: eisq uierbi sui cibum & potum
porrigit. Et quasi duces sibi in uia eligit:
dum suos etiam predicatores facit. Dum
enim xp̃m peccatorum cordibus inferunt:
qu asi dauid suꝑ hostes ducunt. Qui
contiiuantes amalechitas uelut dauid gla¬
dio feriunt: quia suꝑbos quosq qui se

Expanded text:
Et quid per lambentem popEt quid per lambentem popsaecularium designantur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit, et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit; et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalecitas velut David gladio feriunt, quia 1623 superbos quosque qui se
Abbreviated transcription (Latin):
Is enim qui patrem reliquit. & partem sub¬
stantiȩ qͣm ꝑceꝑat prodige expendit: pꝰqͣm
esurire cepit. inse reciersus dixit. Quanti
mercennarii in domo patris mei habtmn¬
datit panibus: Longe quippe ase discesse¬
rat: quando peccabat. Et si non esurisset.
insemet ipsum minime redisset: quia post
qͣm terrenis rebu s indiguit. tunc cogitare
cepit. quid de sp̃ualibus amisit. Pauꝑes gͦ¬
despecti plerumq tanto celerius uocem dĩ
audiunt. quanto & in hoc mundo
non habent ubi delectentur. Quod bene
amalechitarum puer ille egyptius desig̃¬
nat: qui amalechitis predantib atq cur¬
rentib eger remansit in uia. fame sitiq
aruit. Quem tamen dauid inuenit. ei cy¬
bum potumq tribuit. Qui ilico conuales¬
cens. dox dauid factus est. Conuiuantes
amalechitas repperit. & eos qui se debilem
reliquierant. cum magna fortitudine ꝓstractit.
Amalechita namq poptilus lambens uocat᷑.

Expanded text:
Is enim qui patrem reliquit, et partem subIs enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritualibus amisit. Infirmdespecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent, ubi deleAmalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalecitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit. Quem tamen David invenit, ei cibum potumque praebuit, qui illico convalescens dux David factus est, convivantes Amalechitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant, cum magna fortitudine prostravit. Amalechitae quippe populus lambens vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui labori curiositatis insũdat: p̾parata
uite alimenta fastidit. Qui carnalibus
desideriis inseruit: sp̃ualis conuiun epu¬
las respuit. Quia gͦ suꝑbi tienire renu¬
unt: pauꝑes eligunt᷑. Cur hocͤ. Q tua
iuxta pauli uocem. infirma mundi ele-¬
git deus: ut confundat fortia. Sed notan¬
dum nobis est quomodo describantur
pud semetipsos infirmi sunt. Nam patiꝑes
& quasi fortes sunt: qui & positi in pauꝑtatẽ
suꝑbiunt. Ceci uero sunt: qui nullum
ingenii lumen habent. Claudi qͦq sunt:
qui rectos gressus moꝑatione non habent.
Sed dum morum uitia inmenbrorum de¬
bilitate signantur: ꝑfecto liquet quia si¬
cut illi peccatores fuerunt qui uocati ue¬
iure noluerunt. ita hi quoq peccatores
sunt. qui inuitantur & tiẽniunt. Sed pec-¬
catores suꝑbi respuuntur: ut peccatores
humiles eligantur. Hos itaq eligit deus qͦs
despicit mundus: quia plerunq ipsa des¬
peccio. hominẽ teuocat ad semet ip̃sum.

Expanded text:
qui labori curiositatis insudat, praeparata qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed notandum est quomodo describantur pud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
luptas carnis accipitur: Nam quamtis
bonum sit coniugium. atq ad ꝓpagandam
sobolem prouidentia diuma consticutum.
nonnulli tamen non ꝑ hoc fecunditatem
prolis: sed desideria expetunt uoluptatis.
Et iccrco ꝑ rem iustam: significari potest
non incongrue res miusta. Ad cȩnam
uos gͦ eterni conuiuii: summus paterfami¬
lias inuitat. Sed dum alius auaricie. alius
curiositati. alitis uoluptati carnis ẽ deditus:
nimirum reprobi suntl omnes excusant.
Dtim hanc terrena cura occtipat. illum ali¬
eni actus. sagax cogitatio deuastat. alteriꝰ
etiam mentem uolciptas carnalis inqui¬
nat. fastidiosus quisq ad ȩcernȩ tatȩ ȩpu¬
las non festinat. Sequitur. Reuiersus ser¬
uus nuntiauit hec dño suo. Tunc tratus
paterfamilias: dixit seruo suo. Exi cito
in plateas & uicos ciuitatis: & paupes ac
debiles. cecos. & daudos introduc huc.
Eoce qui terrene substantiȩ plus iusto in¬
cubat: uenire ad dñicam cenam recusat.

Expanded text:
luptas carnis accipitur? Nam quamvis luptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo suo: Exi cito in plateas et vicos civitatis, et pauperes ac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat;
Abbreviated transcription (Latin):
ad curiositatem solet. Sed notandum
quod & is qui propter uillam. & is qui
propt̾ probanda itga boum a cȩna sui
inutatoris excc̃sat: humilitatis uerba ꝑ¬
miscet dicens. Rogo tẽ: habe me erctisa¬
tum. Dum enim dicit rogo. & tamen ue¬
nre contempnit: humilitas sonat inuoce.
suꝑbia inaccione. Ecce hoc diitidicat pratius
quisq cum audit: nec tamen ea quȩ ditudicat
agere defistit. Nam dum cuilibet ꝑuerse
agenti dicimus. conuertere. deum sequere.
mundum relinque: tbi hunc nisi ad dñicam
cenam uocamus: Sed cum respondet. ora
pro me quia peccator sum. hoc facere non
possum: quid aliud agit. nisi & rogat &
excũsat : Dicens namq peccator sum. humi¬
litatem insinuat: suibiungens autem. con¬
uerti non possum. suꝑbiam de monstrat.
Rogando gͥ excusat: qui & humilitatẽ suꝑ¬
ducit inuoce. & suꝑbiam exercet in actione.
Alius autem dicit. Uxorem duxi: & ideo non
possum tienire. Quid ꝑ gxorem: nisi uo¬

Expanded text:
ad curiositatem solet. Sed notandum ad curiositatem solet. Sed notandum est quod et is qui propter villam et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi vo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid in quinq iugis boum: nisi quinq sen¬
sus hominis accipimus : Qui recte quoq
iuga botm uõcati sunt: quia in utroq
sexu geminantur. Qui uidelicet corporales
sensus. quia interna comp̃hendere nesci¬
unt. seil sola exteriora cognoscunt. & dese¬
rentes intima. ea que extra sunt tangunt:
tecte ꝑ eos curiositas designatur. Quȩ dũ
alienam querit tãtam discutere:semꝑ sua
intima nesciens studet exteriora cogitare.
Graue namq est. curiositatis ũtium. Que
dum cuiussibet mentem ad inuestigan¬
dam uitam proxii extẽrius ducit: semꝑ
ei sua intima abscondit. ut aliena sciens. sẽ
nesciat. Et cariosi animus quanto peritꝰ
fuerit aliem meriti: tanto fiat ignarus sini.
ropter hoc namq & de eisdem quinq u¬
gis boum dicitur. Eo probare illa: rogo
te. habe me excusatum. Ipsa entm excu¬
santis uerba auitu sui significatione non
discrepant dum dicit. eo probare illa:
quia uidelicet aliquando ꝑtinere ꝓbatio

Expanded text:
Quid in quinque jugis boum nisi quinque corQuid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant dum dicit: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuium alter occurreret: Homo gͦ
dities inuitat. & pauꝑ occurrere festinat:
ad dei inuitamur conuiuium. & excusã¬
mus. Sed ecce inter hec estimare possu¬
mus:quid sibi corda tr̃a respondeant
Occultis enim fortasse sibi cogitationib di¬
cunt. Excuisare nolumus. Ad illud enim
suꝑnȩ refectionis conuiuiũ: & uocari &
ꝑuenire gratulamur. Loquentes uobis ta¬
lia. mentes ur̃e uerum dicunt: si non plus
terrena qͣm celestia diligunt. & si non am¬
plius reb corporalib qͣm spiritalib õccu¬
pantur. Unde hic quoq ipsa extusantium
causa subuingitur: tum protinus subinfert᷑
Primus dixit. Uillam emi: & necesse habeo¬
exire. & uidere illam. Rogo te habe me ex¬
cusatum. Quid ꝑuuillam⁊ tusi terrena sub¬
stantia designatur⁊ Exit gͦ uidere uillam:
qui sola exteriora cogitat ꝓpt̾ substantiam.
Alter dixit. Iuga boum emi quinq: & eo ꝓ¬
bare illa. Rogo te: habe me ercusatum.

Expanded text:
convivium alter occurreret? Homo ergo convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emiexire, et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exiit ergo videre villam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmmi patrisfamilias libenter obedite
corda tra discutite: atq: ex eis mortale fa¬
stidium pellite. Ad repellendum namq
fastidium ur̃m: iam parata sunt omnia.
Sed qui adhuc carnales estis. fortasse ȩpulas
carnales inquiritis. Ecce ipse carnales epu¬
le. in sp̃uale uobis alimentum conuerse
sunt.Ad abstergendum namq mentis
tire fastidium: in cena dei ille uobis singu¬
laris agnus occisus est Sed quid agimꝰ
qui hoc quod subiungitur: adhuc fieri
a multis uidemus: Et ceꝑunt simul
omnes excusare. Offert deus: quod roga¬
ri debuit. Non rogatus dare tult. quod
iux sꝑari poterat. quia dignaretur largi
excuisant. Ponamus ante oculos mentis
minima: ut possimus digne pensare ma-¬
iora. Si quispiam potens adinuitandum
quemlibet pauꝑem muteret: quid fr̃s
rogo. quid patiꝑ ille fecisset: nisi de ecidẽ
sua inuitatione gauderet. responsum hu¬
mile redderet: uestem mutaret. ire qͣnto¬
tius festinaret. ne prior se ad potentis

Expanded text:
summi patrisfamilias libenter obedite. summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largirexcusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis
Abbreviated transcription (Latin):
ordo signatur: De quo udelicet ordine
quamuis ad hoc indigni existimꝰ. q̃muis
peccatorum nr̃orum ponderib grauam᷑:
& nos tamen in istis diebus sumus. Et
cum de edificatione tr̃a uob̃ aliquid lo¬
quor: hoc est quod ago. Seruus enim
sum summi patris familias. Cum uos
ammoneo ad contemptum seculi: iui¬
tare uos ueno ad cenam dei. Nemo me
propt̾ me hoc in loco despiciat. Et si
ad inuitandũ nequaqͣm dignus appa¬
reo: sed tamen magne sunt delicie qͣs¬
o promitto. Sepe fr̃s mei solet euenre
quod dico: ut ꝑsona potens famulum
habeat despecitim. Cumq ꝑ eum suis
forte uel extraneis aliquod responsum man¬
dat: non despicitur ꝑsona loquentis serui.
quiã seruattr in corde reuerentia mittentis
dñi. Nec pensãt qui audiunt ꝑ quem:
sed quid uel aquo audiant. Ita gͦ fr̃s:
ita uos agite. Et si nos forsitan digne des¬
picitis: in mente tamen ur̃a. uocantis do¬
mini recierentiam seruate. Conuiue fieri

Expanded text:
ordo designatur? De quo videlicet ordine ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sacietatem nobis dulcedinis internȩ prepa¬
rauit. Qui uocauit multos sed pauci
ueniunt: quia non nunqͣm ipsi qui ei
perfidem subiecti sunt: et̾no eiꝰ conunio
male uiuendo contradicunt. Misit autẽ
seruum suum hora cenȩ. dicere inuitatis
ut uenirent. Quid autem hora cene: nisi
finis est mundi: In quo nimirum nos
sumus. sicut iam dudum paulus testatur
dicens: nos sumus in quos fines seculorum
deuenerunt. Si gͦ hora iam cene ẽ cum
uocamtr: tanto minus debemus excusare
aconuiuio dei: quanto propinquasse iam
cernimus finem seculi. Quo enim pensa¬
mus. quia nichil est quod restat: eo debe¬
mus ꝑtimescere ne tempus gr̃e quod p̃sto
est ꝑeat. Iccirco autem hoc coninuium
uiuium nullum restat. Et quia ȩcernũ
dei conuiuium nobis in extremo prepa¬
rabitur. rectum fuit ut hoc non pran¬
dium sed cena uocaretur. Sed quis per
hunc seruum qui a patre familias ad
inuitandum mittitur: nisi predicatorũ

Expanded text:
satietatem nobis internae dulcedinis praepasatietatem nobis internae dulcedinis praeparavit, qui vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium nam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum
Abbreviated transcription (Latin):
acibo eterne dulcedinis clausit. Unde nos
quoq nati in huius ꝑegrinationis erump¬
na. huc fastidiosi iã uenimus: nescimus
quid desiderare debeamus.Tantoq se am¬
pliꝰ fastidii nr̃i morbus exaggerat: qntoma¬
gis ab esu illius dulcedinis ammus elongat
Et eo iam internas delicias non appetit: qͦ
eas comedere diti longeq desueuit.fastidio
Gͦ nro thabescimus: & longa inedie peste
fatigamur. Et quia gustare intus nolumꝰ
paratam dulcedinem. amamꝰ foris miseri
famem nram. Sed suꝑna nos pietas. nec
desetentes se deserit. Contemptas enun illas
delicias ad memoriȩ nr̃e oculos retiocat. easq
nob̾ ꝓreponit impromissione. Torporem
excutit: atq ut fastidium nr̃m repellere de¬
beamus inuitat. Ait namq: homo quidã
fecit cenam magnam: & uocauut multos.
Quis iste homo est nisi ille de quo ꝑ pro¬
phetam dicitur: & homo est & quis ognos¬
cet eum: Qui fecit cenam magnam: quia

Expanded text:
a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, 1619 nec scimus quid desiderare debeamus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inediae peste fatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam magnam, et vocavit muQuis iste est homo, nisi ille, de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? Qui fecit coenam magnam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fastidio sunt: tum uero habentur indesi¬
derio:
Tantoq a comedente amplius esuriuntur:
qͣnto & ab esuriente amplius comeduntur.
In illis appetitus placet. exꝑientia displicet:
in istis appetitus uilis est. & ex p̾ientia ma¬
gis placet. In illis appetitus saturitatem. sa¬
taritas fastidium generat: in istis autem
appetitus saturitatem. saturitas appecitum
parit. Augent enim spiritales deliciȩ desi¬
derium inmente dum saciant: quia qͣntõ
magis earum sapor ꝑcipitur. eo amplius
cognoscitur quod auiditis ametur. Et iccirco
non habite amari non possunt: quia earũ
sapor ignoratur. Quis enim amare ualeat
quod ignorat: Proide psalmista nos am¬
monet dicens. Gustate & uidete qm suauis
est dñs. Ac si aꝑte dicat. Suauitatem enus
non cognoscitif: si hanc minime gustatis.
Sed cybum uite ex palato cordis tangite: ut
probantes etus dulcedinem amare ualeatis.
Has autem homo delicias tunc amisit: cum
in paradyso peccauit. Extra exut: cum os

Expanded text:
fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admoest Dominus ; ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato coprobantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝑgradus querat: ac si quid dignũ¬
de deo senserit. nulli hoc ibi audeat negare
pientia rẽ ꝑit. nec opinio humana ꝑsua¬
sit ⁊ sed ipse unigenitus docuit. ipse sp̃c sc̃s
instĩtuit: dequo nichil ẽ aliter qͣm de patre¬
& filio sentiendum quia licet non sit pacer
non sit filiusnon tamen ẽ a patre filioq
diuisus. Et sicut ꝓpriam habee intrmitate
ꝑsonam :ita unam habet in patrisi& filis dei¬
tate substãntiam: omnia impłentemꝰ. om̃ia
continentem. & cum patre & filio uniuersa
moderantem insecula ame¬

Expanded text:
nihil per gradus quaerat; aut si quid dignunihil per gradus quaerat; aut si quid dignum Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negare pientia reperit, nec opinio humana persuasit; sed ipse unigenitus Filius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit: de quo nihil est aliter, quam de Patre et de Filio sentiendum: quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre, Filioque divisus. Et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
noscamus. quid patͥ. quid filio. quid spũi
ne sĩt: ea quȩ pro nob humiliter & corpora¬
liter gesta sunt. ita ꝓculdubio suscipiemꝰ.
ut nichil indignum de una atq eãdem tri¬
nitatis gla sentiamus. Qͣmuis enim nulla
mens adcogitandum dedeo. nulla ad loqͦn¬
dum lingua suffic̾iat: tamen qͣntumcũq
illud ẽ quod humano intellectu de eẽntia
paterne ditatis attĩngit᷑. nisi unum atq
idem eẽ uel de unigenito eius. uel de spũ
sc̃o cogitatur: non pie sapitur. sed nimis
carnaliter caligatur. Et ipsum quod de
patre congruenter sentiri uidebatur amĩtit᷑:
qrua de tota trinitate recedit᷑. si in ea unitas
non tenetur. Nulla autem ratione uere est
ab animo formas uisibilium rerum. & eta¬
tes temporalium naturarum. procul corꝑa
locorum. & loca corꝑum repellamus. Disce¬
dat a corde quod sꝑacio extenditur. quod fi¬
ne concluditur. & quicquid nec semꝑ ubiq¬
concepta. nichil ꝑ distantiam intelligat.

Expanded text:
noscamus quid Patri, quid Filio, quid Spiritnoscamus quid Patri, quid Filio, quid Spiritne sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procul dubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est ab animo formas visibilium rerum et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum et loca corporum repellamus. Discedat a corde quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quiconcepta, nihil per distantiam intelligat,
Abbreviated transcription (Latin):
mul nob̾ & unitas manifestat᷑ & trinitas
ut essentia habens ȩqualitatem. & non re¬
cipiens solitudinẽ: & eiusdem substantiȩ.¬
& non eitsdem inteligatur eẽ ꝑsone. Quod
salua cooꝑatione inseparabilis dertatis
quedam pater. quedam filius. quiedam ꝓpͥe
ad imaginẽ & similitudinẽ dei factus in suȩ
nature honore mansisset nec diabolica frau¬
de deceptus. ale ge sibi posita ꝑ concupiscen¬
tiam deuiasset. creator mundi creatura non
fieret. neq aut sempicernus temporalitatẽ
subĩret: aut ȩqualis deo patri filius deus.
formam serui & similitudinem carnis pec¬
cati assumeret. Sed quia inuidia diaboli
mors introͥuit inorbem terre & aliter solui¬
nr̃ãm ille suscipet: qui sine maiestatis suȩ
dampno. & uerus homo fieret. & solus pec¬
cati contagium non haberet: diuisit sibi
opꝰ nr̃ȩ reꝑationis miscdia trinitatis ut pa
Oportebat enim ut etiam saluandi aliquid
prose agerent. & conuersis ad redemptorẽ

Expanded text:
mul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; mul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae et non ejusdem intelligatur esse personae. Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedam proprad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvinostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut PaOportebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissimi
festiuitatem toto ter¬
rarum orbe uenerabi¬
lem ille sp̃c sancti con¬
secrauit aduentus qui
post resurrectionem
domini quinquagesimo die in apłos:
popłmq credentium sicut sꝑabat᷑ influixit.
Sꝑabat᷑ autemqͥa illum dñs iħc spo ponde¬
rat affuturum. non ut tunc pͥmum scõ
rum eẽ habitator inciꝑet: sed ut sacrata
sibi pectora & feruentius accenderet. ce co-¬
piosius mundaret. cumulans sua dona
non inchoans. nec ideo nouus oꝑe quia
ditior largitate. Nunqͣm enim ab omni¬
potentia patris & filii sancti sp̃c ẽ discreta
maiestas: & quicquid indispositione omni¬
um rerum agit diuina moderatio. extotius
uenit ꝓuidentia trinitatis. Una ẽ ibi be¬
nignitas miscdiȩ. una ẽ censura iusticie:
nec aliquid ẽ in actione diuisum. ubi
nichil ẽ in uoluntate diuersum. Quȩ
gͦ illuminat pater: illuminat filius.
illuminat sp̃c sc̃s. Cumq alia sit ꝑsona
missi. alia mutentis. alia ꝓmittentisꝭ si¬

Expanded text:
odiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia Patris, et Filii, Spiritus sancti est discreta majestas; et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, si
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias uenit. Sola quippe dilectione
dei actum ẽ ut eius unigenitꝰ mentes si¬
bi ȩlectorum hominũ uniret. Unde &
ioħs dicit. Sic ds dilexit mundum:
ut filium suum unigenitũ daret pro
Omnis gͦ ur̃m qui in eccłia positꝰ deo
credidit. iam ad nuptias intrauit. sed cũ
nuptiali ueste non uenit: si caritatis gr̃am
non custodit. Et certe fr̃s siquis ad
carnales nuptias eẽt inuitatus uestem
mutaret. congaudere se sponso & spon¬
se ex ipso sui habitus decore ostenderet:
inter gaudentes & festa cȩlebrantes des¬
pectis uestib apparere erubesceret. Nos
ad dei nuptias uenimus. & cordis uestẽ
mutare dissimulamus. Congaudent
angłi: cum ad celum assumunt᷑ ȩlecti
Qua gͦ m̃te hȩc spiritalia festa conspi¬
cimus : qui nuptialẽ uestem idest cari¬
tatem. quȩ sola nos speciosos erhibeat
non habemus Sciendum uero ẽ quia
sicut in duob lignis suꝑiori udelicet &
inferiori uestis texitur: ita in duob p̾ceptis

Expanded text:
nuptias venit. Sola quippe dilectione nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei actum est ut ejus unigenitus mentes sibi electorum hominum uniret. Unde et Joannes dicit: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro Omnis ergo vestrum qui in Ecclesia positus Deo credidit, jam ad nuptias intravit; sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Et certe, fratres, si quis ad carnales nuptias esset invitatus, vestem mutaret, congaudere se sponso et sponsae ex ipso sui habitus decore ostenderet, inter gaudentes et festa celebrantes despectis vestibus apparere erubesceret. Nos ad Dei nuptias venimus, et cordis vestem mutare dissimulamus. Congaudent angeli, cum ad coelum assumuntur electi. Qua ergo mente haec spiritalia festa conspicimus, qui nuptialem vestem, id est charitatem, quae sola nos speciosos exhibet, non habemus? 10. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis, superiore videlicet et inferiore, ves
Abbreviated transcription (Latin):
paratione natus ẽ sc̃s̃: qui iuxta psal¬
mistȩ uocem factus ẽ sicut passer umic
in ȩdifitio. Tanto gͦ mali tolerandi fc̃.
qͣnto & amplius habundant: quia &
in areȩ tritura pauca sunt grana quȩ
learum. qui ignib comburunt᷑. Sed
iam quia largiente dño nuptiarum
domum idẽ scãm eccłiam intratis sol¬
lerter fr̃s aspicite: ne aliquid de mentis
ur̃ȩ habitu rex ingrediens reprehendat.
Cum magno enim cordis timore pen
stem putamus: Si enim uestem nupti¬
alem baptisma uel fidem dicimus. quis
sine baptismate & fide has nuptias in¬
trauit: Eo enim ipso foris est. quo nec¬
dum credidit. Quid gͦ debemus intelli¬
gere nuptialem uestem:nisi caritatem
Intrat enim ad nuptias sed cum nup¬
tiali ueste non intrat: qui in sancta ec¬
cła assistens fidem habet. sed caritatẽ
non habet. Recte enim caritas nuptiał
uestis uocatur: quia hanc in se conditor
nr habuit dum ad sociande sibi eccłiȩ

Expanded text:
paratione, natus est sanctus. Qui, juxta Psalparatione, natus est sanctus. Qui, juxta Psalmistae vocem, Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto et amplius abundant, quia et in areae tritura pauca sunt grana quae learum qui ignibus comburuntur. 9. Sed quia jam, largiente Domino, nuptiarum domum, id est sanctam Ecclesiam intrastis, solerter, fratres, aspicite, ne aliquid de mentis vestrae habitu rex ingrediens reprehendat. Cum magno enim cordis timore pensstem putamus? Si enim vestem nuptialem baptisma vel fidem dicimus, quis sine baptismate et fide has nuptias intravit? Eo enim ipso foris est, quo necdum credidit. Quid ergo debemus intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem? Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
mitate etiam sua: ad unius cubiti m̾
suram excreuit. Inferius quippe qua¬
drupedia atq reptilia: suꝑius uero aues
atq homines habuisse credenda est.
lbi lata exticit ubi bestias habuit:
ibi angusta. ubi homines seruauit:
quia nimirum sancta eccl̃ia incarna¬
lib ampla ẽ: in sp̃ualib angusta. Ubi
enim bestiales hominũ mores tolerat.
illic latius sinum laxat: ubi aute lax¬
at eos habet qui sp̃uali ratione suf¬
fulti sunt. illic quidem ad summum
ducitur. sed tamen quia pauci sunt an¬
gustatur. Lata quippe uia ẽ: quȩ ducit
ad ꝑditionẽ. & multi sunt qui uadunt
ꝑeam: & angusta ẽ quȩ ducit ad uitam.
& pauci sunt qui inueniunt eam. Fo
autem usq archa angustat᷑ insummis.
quo usq ad m̃suram unius cubiti ꝑdu¬
catur: quia in scã ecclłia qͣnto sanctiores
quiq sunt. tanto pauciores qui in
summo ad illum ꝑduicant᷑. qui solus
homo in hominib. & sine alteruis com¬

Expanded text:
mitate etiam sua ad unius mensuram mitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est 1639 quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per eam; et angusta est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam . Eo autem usque arca angustatur in summis, quousque ad mensuram unius cubiti perducatur, quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores quique sunt, tanto pauciores. Quae in summo ad illum perducitur qui solus homo in hominibus, et sine alterius com
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ad iherechielẽ dñs dicit. fili hominiᷤ
increduli & subu̾sores sunt tecum: & cum
scorpionib habitas. Hinc petrus beati
loth uitam głificat dicẽs. Et iustũ locħ
opp̾ssum a nephandoꝵ iniuria. & conu̾¬
satione eruit. Aspectu enim & auditu
iustus erat: Habitans apud eos qui de die
in diem animã iustã iniquis oꝑib cruci¬
abant. Hinc paulus discipłoꝵ uitam
& laudat & roborat dicens. In medio
nationis prauȩ & ꝑuerse: inter quos luce¬
tis sicut luminaria in mundo u̾bum uitȩ
continentes. Hinc ioħs ꝑgami ȩccl̃iȩ atte¬
statur dicens. Scio ubi habitas. ubi sedes
ꝑcurrendo cognoscimꝰ: quia bonꝰ non fuit :¬
quẽ malorum pͣuitas non ꝓbauit. Ut
hoc ñ eraserit alienȩ lima pͣuitatis. Terre¬
re autem uos ñ debet. quod in eccł̃ia &
multi mali. & pauci sunt bom: quia ar¬
cha in undis diluuii. quȩ uuis eccl̃iȩ ty¬
pum gessit. & ampla ininferiorib. &
angusta insuꝑiorib fuit. Quȩ insum¬

Expanded text:
Hinc ad Ezechielem Dominus dicit: Fili hominis, increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Hinc Petrus beati Lot vitam glorificat, dicens: Et justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversatione eruit; aspectu enim et auditu justus erat, habitans inter eos qui de die in diem animam justam iniquis operibus cruciabant . Hinc Paulus discipulorum vitam et laudat et roborat, dicens: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes . Hinc Joannes Pergami Ecclesiae attestatur, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes percurrendo cognoscimus quia bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ut hoc non eraserit alienae lima pravitatis. 8. Terrere autem vos non debet quod in Ecclesia et multi mali et pauci sunt boni, quia arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in sum
Abbreviated transcription (Latin):
let crescit cum spina quȩ pungit. Duos
quippe filios habuit primus homo:
imus horum electꝰ ẽ: alt̾ repb fuit.
Tres filios archa noe continuit. sed ex his¬
duo electi sunt. & unus reꝓb fuit. Duos
filios abraham habuit: sed unus electus
ẽ: alter repbus fuit. Duos ysaac filios ha¬
buit: sed unus electus ẽ. alter uero reꝓbatꝰ.
Duodecim filios habuit iacob: sed exhis
unus ꝑ innocentiam uenditꝰ ẽ: alii uͦ
ꝑ maliciam uenditores fr̃is fuerunt.
Duodecim apłi sunt electi: sed unus in
his admixtꝰ ẽ reꝓb qui ꝓbaret undecim
qui ꝓbarent᷑. Septem sunt diacones ab
apłis ordinati. sed sex in fide recta ꝑma¬
nentib. unus extitit auctor erroris. In hac
g eccłia nec mali ẽẽ sine bonis: nec boni
sine malis possunt. Ante acta itaq tem
ad malorum tolerantiam roborate. Si
enim filii ȩlectorum sumus restat neces
se ẽ. ut ꝑ eorum exempla gradiamur.
Bonꝰ enĩ non fuit: qui malos tolerare

Expanded text:
let crescit cum spina quae pungit. Duos let crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primus homo; sed unus horum electus est, alter reprobus fuit . Tres filios Noe arca continuit; sed duo ex his electi sunt, et unus reprobus fuit . Duos Abraham filios habuit; sed unus electus est, alter reprobus fuit . Duos Isaac filios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentiam venditus est, alii vero per malitiam venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus in his admistus est qui probaret, undecim qui probarentur . Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus, unus exstitit auctor erroris . In hac ergo Ecclesia nec mali sine bonis, nec boni sine malis esse possunt. Anteacta itaque tempad malorum tolerantiam roborate. Si enim se est ut per eorum exempla gradiamur. Bonus enim non fuit qui malos tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
te filiorum: quia sic omnes ad fidem ge-¬
nerat. ut tam̃ om̃s ꝑ immutationem ui¬
te ad lib̾tatẽ sp̃ualis gr̃e culpis exigenti¬
b non ꝑducat. Quo usq namq hic
uiuimus: necesse eͣ ut uitã p̾sentis scl̃i
ꝑmixti ꝑagamꝰ. Tunc autẽ discernim᷑:
cum ꝑuenimꝰ. Boni enim soli nusqͣm st̃
nisi in celo: & mali soli nusqͣm sunt. nisi
minferno. Hec autem uita quȩ int̾ celũ
& infernum sita ẽ: sicut in medio subsis¬
tit: ita utrarumq parciũ ciues communit
recipit. Quos tam̃ sc̃a ȩccłia & nunc in¬
discrẽte suscipit: & pꝰmodum in egressio¬
ne discernit. Si gͥ boni estis qͣmdiu in
hac uita subsistitis: equanimit̾ tolerate
malos. Nam quisquis malos ñ tolerat:
ipse sibi ꝑ intolerantiam suamtestis
ẽ: quia bonꝰ ñ ẽ. Abel enim eẽ renuit:
quem cam malicia non exercet. Sic intri¬
tura areȩ grana sub paleis p̾muntur. sic
fiores inter spinas oriunt᷑: & rosa quȩ redo¬

Expanded text:
te filiorum, quia sic omnes ad fidem gete filiorum, quia sic omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per immutationem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus non perducat. Quousque namque hic vivimus, necesse est ut viam praesentis saeculi permisti pergamus. Tunc autem discernimur, cum pervenimus. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; et mali soli nusquam sunt, nisi in inferno. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Cain malitia non exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redo
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus: quod imparabolis audiui¬
mus. Sed is qui inuitantem se contẽp¬
ni conspicit. ut regis filius nuptias ua¬
cuas non habeat. ad alios mittit: quia
& si apud aliquos laborat. qͣndoq tam̃
sermo dei inuenturꝰ ẽ ubi requiescat.
Unde & subdit᷑. Tunc ait seruis suis.
Nuptiȩ quidem paratȩ sunt: sed qui in
iu̾tati erant non fuerunt digni. Ite ergo
adexitꝰ uiarum. & quoscumq inuene¬
ritis. uocate ad nuptias. Si inscriptura
scã uias actiones accipimus. exitus uiarũ
intelligimus defectus actionum: quia
illi plerumq facile ad dm ueniunt.
quos interrenis actib prosꝑa nulla co¬
mitant᷑. Sequit᷑. Et egressi serui eius
in uias. congregauerunt omnes quos in¬
uenerunt. malos & bonos: & implete sunt
nuptie discumbentiũ. Eece iam ipsa qua¬
litate conuiuantium aꝑte ostenditur:
quia ꝑ has regis nuptias presens eccł̃ia
de signatur: in qua cum bonis &e mali
conueniunt. ꝑmixta quippe ẽ diuersita¬

Expanded text:
cognoscimus quod in parabolis audimuscognoscimus quod in parabolis audimus. 6. Sed is qui invitantem se contemni conspicit regis filii sui nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia etsi apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis: Nuptiae vitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Deum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. Sequitur: Et egressi servi ejus in vias, congregaverunt omnes quos invenerunt, malos et bonos, et impletae sunt nuptiae discumbentium. 7. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversita