comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis: et oblatam grãm
nullatenus inuacuum reci¬
piamus. Tantus fulgor ceci¬
tatem mentis nr̃e illuminet:
nera sanet. Si enim adhuc pit¬
erulus ita capisterium repara¬
appareret: nos qui uasa ad ho¬
norem in domo dei ꝑ grãm uo¬
cati sumus. quia multas pec¬
catorum scissuras incurrimꝰ.

Expanded text:
est nobis: & oblatam gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantus fulgor, cæcitatem mentis nostræ illuminet. nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparaappareret: nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrim
Abbreviated transcription (Latin):
fieri non ignorantur. uiii.¬
ignorum. sane inquisi¬
torib. qui unumqũeq
patrem sc̃m̃ uel potentem uel
te. uel raritate eorumdem
signorum arbitrantur. illa do¬
minica exprobratio consideran¬
da est. que dicit. Generatio
mala et adultera signum q̃¬
omni isrł pretulit. qui ad serui
curationem solam eius uissio¬
nem sufficere non dubitauit.
Hec exterius inseri quorum.¬
dam tepiditas exigit: quoꝵ
deuotio cessantib signas fri¬
gescit. Porro eidem beatissimo
uiro sua prerogatiua admo¬
dum. sufficit: qui tanto opere
fulgoris emicat. ut etiam re¬
motissimos totius xp̃ianita¬
tis sinus. radiis sue beatitu¬
dinis illustret. Eũngłm. Ne

Expanded text:
fieri non ignoramus. Signorum sane inquisitoribus, qui unumquemque patrem sanctum, vel potentem, vel vel multiplicitate eorumdem signorum arbitrantur, illa Dominica exprobatio consideranda est, qua dicit: Generatio mala et adultera signum quomni Israeli praetulit : qui ad servi curationem solam ejus jussionem sufficere non dubitavit. Haec exterius inseri, quorumdam tepiditas exigit, quorum devotio cessantibus signis frigescit. Porro eidem beatissimo patri, sua praerogativa admodum sufficit: qui tantopere fulgoris emicat, ut etiam remotissimos totius Christianitatis sinus radiis suae beatitudinis illustret. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
brum nr̃m caput est:
Appellatione autem capitis:
ea que principatur corpori
mens uocatur. Impinguat
ergo caput oleum peccatoris:
cum temulcet mendem fauoz
adulantis. Sed dum irent e.¬
mere uenit sponsus: quia cũ
testis est. Que audem parate
erant intrauerunt cum eo ad
nuptias: et clausa est ianua.
si sapere incordis i.¬
palato possit.quid am¬
mirationis habet. quod dicit᷑
uenit sponsus: quid dulceli¬
nis intrauerunt cum eo ad
nuptias: quid amaritulinis¬
et clausa est ianua. Uenren
quippe ille qui in aduentu
suo elementa concutit:⁊ in eũ¬
ius conspectu celum et t̾ra
contremiscit. Undoꝰ etialy per
ppħ̾am dicit. Adhuc lemel :et
ego mouebo non solum t̾tam.
sed etiam celum. Ad cuius exa¬
men omne humanum genus
deducitur: cui ad uindictam
malorum remuneratiorẽq bo¬
norum. angłi archangłi thro¬
iii.iprincipatus et dñationes

Expanded text:
rum caput est. Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum testis est. Quae autem paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amarituEt clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam per prophetam dicitur: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Ad cujus examen omne genus humanum deducitur, cum ad vindictam malorum remunerationemque bonorum, angeli, archangeli, throni, principatus, et dominationes
Abbreviated transcription (Latin):
cut bonis esse moris
solet in scripturis sẽꝑ
exempla patrum prẽ¬
cedentium. quib ad melioia pro¬
ficiant. quib agnitis de suis acti¬
bus humilientur inquirere: sic
econtrario reprobi si quid forte
in electis reprehensibile repperi¬
unt. quasi suas ex eo nequitias
obtecturi. aut pro iusto defensu

Expanded text:
cut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensu
Abbreviated transcription (Latin):
flecus et stridor dentium. iiii.
cce qualem sententiam
merebitur audire: qui
ad conuniuum nuptiale. id est¬
ad altare domini. aut ebriosus.
aut adulter. aut odum in cor¬
de retinens presumit accedere.
kĩni: et concedat ut mala ista
aut numquam uelimus admit¬
tere. aut si admissa fuerint.
sine ulla mora penitentia uel
pace studeamus sanare. et lar¬
giorib elemosinis festinemus
abluere: ne forte si cum pecca¬
torum uulnerib ante tribu¬
nal eterni iudicis uenerimus.
ab illa eterna eccł̃ia. et ab illa
celesti iherłm ꝑpetua excõmu¬
nicatione separemur. Hec ergo
et tam sobrn et tam pacifici
ad istud altare deo auxiliante
studeanus accedere: ut ab il¬
lo eterno altari non mereamur
excludi. Qui enim ad istud alta¬
re casto corꝑe et mundo corde. cũ
secura et munda conscientia

Expanded text:
fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. es charissimi, et concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur. 4. Eet tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
demq insuꝑ anime mortem. nõ
cordis adhuc cubili tegentem: s
ad multorum noticiam ꝑ locu¬
tionis oꝑis ue indicium. quasi
Qui bene filius unicus matris
sue fuisse ꝑhibetur: quia licet e

Expanded text:
demque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium, quasi Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e
Abbreviated transcription (Latin):
nobis hodie reuoluitur annua.
illis omnib facta est continu¬
a. Nec unmerito. Creditur enĩ
quod saluator omnium ipse
quantum datur intelligi. per

Expanded text:
nobis hodie revolvitur annua, illis omnibus facta est continua, nec immerito. Creditur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quod omnib natura. tri¬
buit. et iumentis ac bestiis.
hominib quoq cõmune est:
huius cura penitus liberam᷑.
Sed precipitur nobis: ne sol

Expanded text:
Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne sol
Abbreviated transcription (Latin):
on dixit odiet: sed sicut
solent minas eus post¬
ponere cupiditatib suis. qui de
bonitate eius ad impunitatem
sibi blandiuntur. Quib ꝑ sa¬
lomonem dicitur. fili ne adici¬
as peccatum suꝑ peccatum et
dicas. Miseratio dei magna ẽ.¬

Expanded text:
on dixit odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna e
Abbreviated transcription (Latin):
ni turonice ciuitatis ep̃i. sũmi
et incomparabilis uiri. de cuius
urtutib magna apud nos uo¬
lumina retinentur: sc̃s bricti¬
us ad ep̃atum succedit. At ue¬
ro hic brictius cum esset pri

Expanded text:
ni Turonicae civitatis episcopi, summi et incomparabilis viri, de cujus virtutibus, magna apud nos lumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset pri
Abbreviated transcription (Latin):
go dilecto meo: et ad me
conu̾sio eiꝰ. Ueni dilecte
mi. egrediam᷑ in agrũ commo¬
remur in uillis. Mane surga¬
mus ad uineas. uideamus si
floruit uinea. si flores fructus
parturiunt. si floruerunt ma¬
la punica: ibi dabo tibi ubera
mea. Mandragore dederunt odo¬
rem in portis nr̃is: omnia poma
noua et uetera dilecte mi serua.¬

Expanded text:
go dilecto meo et ad me conversio eius veni dilecte mi egrediamur in agrum commoremur in villis mane surgamus ad vineas videamus si floruit vinea si flores fructus parturiunt si floruerunt mala punica ibi dabo tibi ubera mea mandragorae dederunt odorem in portis nostris omnia poma nova et vetera dilecte mi servav
Abbreviated transcription (Latin):
uersa est ista sentintia Qui en
se filium diligere creat ec pant
non clibgit: ꝓfeie nec silium di.¬
igit. sed q̃uod sibi ip̃ continxit
binde aplica uoꝵ estilein

Expanded text:
est nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, N
Abbreviated transcription (Latin):
runtq philistiim: et habitauer̃t
altera. uenerunt philistim
ut expoliarent interfectos: et in¬
uenerunt. saub et tres filios eius
iacentes in monte. gelboe. Et p̃ci¬
derunt caput saul. et expoliaue¬
runt eum. armis. et miserunt
in terram philistinorum. ꝑcir¬
cuitumaut admintiaretur indẽ¬
plo idolorum et in populis. Et po¬
suerunt arma eius in templo
astaroth: corpus uero eus suspen¬
derunt in muro bechsan. Quod
cum audissent habitatores uiri¬
iabes galaad. quecum fecerãt
philistiim saul: surrexerunt õs
uiri fortissimi. et ambulauerũt
tota nocte. et tulerunt caclauers
saul. et racdauera filiorum eius
de muro bethsan: ueneruntq ia¬
bes et combrsserunt ea ibi. et tũ¬
lerunt ossa corum. et sepelierũt
in nemore iabes: et ieiunauerũt
septem diebus.

Expanded text:
runtque Philisthium, et habitaverunt altera, venerunt Philisthiim, ut expoliarent interfectos, et invenerunt Saul et filios ejus jacentes in montem Gelboe. Et praeciderunt caput Saul, et expoliarunt eum armis et miserunt in terram Philisthinorum per circuitum ut adnuntiaretur in templo idolorum et in populis et posuerunt arma eius in templo Astharoth corpus vero eius suspenderunt in muro Bethsan quod cum audissent habitatores Iabesgalaad quaecumque fecerant Philisthim Saul surrexerunt omnes viri fortissimi et ambulaverunt tota nocte et tulerunt cadaver Saul et cadavera filiorum eius de muro Bethsan veneruntque Iabes et conbuserunt ea ibi et tulerunt ossa eorum et sepelierunt in nemore Iabes et ieiunaverunt septem diebus
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter et colui. Tunc cum
me in scĩs scripturis erudiret.
et magistrum potius quam dis¬
cipulum decebat: perrexi tam̃
alexandriam audiui didimum.
In multis ei gr̃ãs ago: quod nes¬
ciui didici. quod sciebam illo
me homines finem fecisse dis
cendi. Nursum iherusolime et
baraninam hebreum noctur¬
num. habui preceptorem: time¬
bat enim iudeos. et michi al¬
terum. exhibebat nichodemũ.
ec itaq contuli: ut ui.¬
qui scire cupuint nosse
queant sicut predixi. quo na¬
tus loco quib ue tantus uir
magistris fuerit informatus.
Commorante itaq iheronimo
rome. mentis corꝑisq uirgini¬
tatem et delictorum peniten¬
tiam. custodiens. fidelib pre¬
dicabat: multaq iuxta septu¬
aginta librorum uolumina
atq psalterium emenclauit:
pontifice. Ea proculdubio tem¬
pestate: romanum ppłm per
constantium augustum arria¬
na heresis maculabat.uiͣ.

Expanded text:
frequenter et colui et, cum me in sanctis scripturis erudiret, et magistrum potius quam discipulum decebat; perrexi tamen Alexandriam, audiui Didymum. in multis ei gratias ago. quod nesciui, didici; quod sciebam, illome homines finem fecendi. Veni rursum Jerosolymam et Barrabanum Hebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibebat Nicodemum. aec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commorans itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fidelibus praedicabat. Multaque juxta Septuaginta librorum volumina atque psalterium emendavit, Ante pontifice. Ea proculdubio tempestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. I
Abbreviated transcription (Latin):
mines ut non esuriant neq sitiant.
hoc ueraciter non prestat nisi iste
cibus et potus: qui eos a quibꝰ
sumitur ĩmortales et ĩcorrupti¬
biles facit. id est societas ipsorũ :
ubi pax erit et unitas plena atq
perfecta. Prapterea quippe sicut
etiam ante nos hoc intellexerũt

Expanded text:
mines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rum merita: in quibus
se xp̃c et recipi predicat et audi¬
ri. Beati. nichilominus et illi:
quorum deuotio delata aplis re¬
currit in xp̃m. Tenentes itaq fra¬
tres tante huius ꝓmissionis fi¬
dem. de supplicus patrum nr̃oꝵ¬

Expanded text:
rum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat, et audiri. Beati nihilominus et illi, quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem de suppliciis patrum no
Abbreviated transcription (Latin):
noueritis frẽm meum martinũ
sacerdotem egressum de corpore¬
fuisse: me autem eius fu neri
obsequium prebuisse. Pactoq
ex more seruitio: capitellum
tantum. uobis excitantib non
expleui. Tunc illi stupefacti pa¬
riter et admirantes. diem et
tempus notant sollicite requi¬
rentes: qui ipsam diem tempꝰ¬
q repperiunt. quo beatus con¬
fessor dixerat. se eius obsequiis

Expanded text:
noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis
Abbreviated transcription (Latin):
otandum quod p̾missa
de xp̃o proplietia. non re¬
rum tantum miraculis: sed
et uerborum. proprietate com¬
pletur. Iste est enim fructus
qui cdaiuid patriarche sub iu¬
reiirando promittitur: de
fructu uentris tui ponam
suꝑ sedem tuam. Simulq in

Expanded text:
otandum quod praemissam de Christo prophetiam, non rerum tantum miraculis, sed et verborum proprietate complectitur. Iste est enim fructus, qui David patriarchae sub jurejurando promittitur: « De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . » Simulque in
Abbreviated transcription (Latin):
uid est autem quod tũc¬
a prudentib oleum. pe¬
tunt. nisi quod in aduentu
iudicis cum se intus uacuas¬
inuenerint. testimonium fo¬
ris querunt Ac si a sua fidu¬
cia decepte ꝓximis ilicant. Qa
nos quasi sine oꝑib repelli
conspicitis: dicite de nr̃is oꝑi

Expanded text:
uid est autem quod tunca prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuasinvenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Os uero eccłiarum ommũ¬
reuerentissimos patres pe¬
trum dico et paulum. piissimis
studiis honoremus: quib xp̃i
prestante gr̃a factus est hodie
de morte natalis. quib finis
uita non erat sine xp̃o. iiii.

Expanded text:
os vero Ecclesiarum omniureverentissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis, quibus finisvita non erat sine Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
e humilitate uero licen¬
dum. quod cum ab angło
alutaretur. mater dei eligeret᷑.
quomodo fieret salua uirginita¬
te. cui tantum timebat diceret᷑.
benedicta suꝑ omnes mulieres
predicaretur. respondit. Eece an¬
cilla domini. Et in alio loco. Qͥa
respexit humilitatem ancille
sue. O sublimis uirgo mater dei:
o mater humilis ancilla dei. Qd
sublimius esse posset Quid
humilius de se sentire posset:
Sunt qui castellum hoc mag¬
dalum fuisse arbitrantur: a quo
pretationi famulatur. Mag¬
dalus enim turris dicitur: et
humilitati coaptatur. Hic ue¬
ro non nominatur. sed tamen.
quoddam dicitur: quod indis¬
cussum preterire non debemꝰ.
Quoddam id est singulare ca¬
stellum: uirgo maria fuit. Qͣm¬
uis enim multe alie. et murũ
uirginitatis habeant et turrẽ
humilitatis. id est et uirgines
sint et humiles: tamen salua
uirginitate matres esse non
possunt. neq filios generare: qͦd

Expanded text:
De humilitate vero dicendum est quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virginitate cui tantum timebat doceretur, benedicta super omnes mulieres praedicaretur, respondit: Ecce ancilla Domini ; et in alio loco: Quia respexit humilitatem ancillae suae . O sublimis virgo mater Dei! o mater humilis ancilla Dei! Quid sublimius esse posset? Quid humilius de se sentire posset? Sunt qui castellum hoc Magdalum fuisse arbitratur, a quo ae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati coaptatur. Hic vero non nominatur, sed tantum quoddam dicitur: quod indiscussum praeterire non debemus. Quoddam, id est singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim et multae aliae murum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est et virgines sint, et humiles, tamen salva virginitate matres esse non possunt, neque filios generare: quod
Abbreviated transcription (Latin):
et est illa hora: de qua
ih̾e aquam conuer¬
surus inuinum dixe¬
Eat matri. Quid michi et tibi
est mulier: Nondum uenit ho¬
ra mea. Hanc itaq horam pre¬
clixerat que tunc nondum. ue¬
nerat: in qua deberet agnosce¬
re moriturus. de qua fuerat mor¬
taliter natus. Tunc ergo diui¬
na facturus. non diuinitatis
sed infirmitatis matrem uelut
incognitam repellebat: nunc
autem. humana. iam patiens.
ex qua. fuerat factus homo af¬
fectu commendabat humano.
Tunc enim qui mariam cre¬
auerat innotescebat uirtute:
nunc uero quod maria peꝑe¬
rat pendebat in cruce. Mora¬
lis igitur insinuatur locus. fa¬
cit quod faciendum animonet.
Exemplo suo suos instruxit p̃¬
ceptor bonus. ut a piĩs filiis
impendatur cura parentibus:
tamquam lignum illud ubi
erãt fixa membra morientis.
etiam. cathedra. fuerit magi¬
stri ddocentis. Secunda.

Expanded text:
 est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererat, pendebat in cruce. 2. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex ha
Abbreviated transcription (Latin):
am ut in expugnabilem
sue eccłie dñs murum.
contra ꝑfidos dementesq here¬
ticos erigeret: huic uiro in lit¬
terarum studiis pleriq cathi
tigraphus. romanis eum. im¬
buens elementis. liberaliumq
um magister excitit illi: sicut
ipse in cronica sua memunit di¬
cens. Uictorinus rethor et do¬
natus grammaticus p̾ceptor

Expanded text:
am ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum studiis plerique  καθthigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumquens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticus, magistri
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur inter discipulos do¬
minum: et sequebantur eum
discipuli. Absit ut dicam contͣ
dñm: sed tamen. quasi extra do¬
minum. Discipulos habebat
xp̃c: discipulos habebat ioh̾es.
Docebat xp̃c: docebat iohannes.
Quid iam dicam: Baptirabat
sunt qui de ministerio baptis¬
mi arrogantia tumide animo¬
sitatis inflantur: Ubi sunt
uoces carentes humilitate. ela¬
te suꝑbia: ego baptiro. ego bap¬
tiro Quid dixisses: si xp̃m
baptirare meruisses: Magna
iam quantum aduertit sc̃ĩtas
ũra apparere et eminere causa
cepit: qua suerat xp̃c a patre
mittendus. et iohannes a xp̃o
premittendus. Pridr missus est

Expanded text:
quebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur eum discipuli: absit ut dicam, contra Dominum; sed tamen quasi extra Dominum. Discipulos habebat Christus, discipulos habebat Joannes: docebat Christus, docebat Joannes. Quid jam disunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna jam, quantum advertit Sanctitas vestra, apparere et eminere causa coepit, qua fuerat et Christus a Patre mittendus, et Joannes a Christo praemittendus. Prior missus est
Abbreviated transcription (Latin):
scitote qm̃ me priorem uobis
odio habuit. Cur ergo se mem¬
brum supra uerticem excollit:
Recusas esse in corpore: si non
uis odium mundi sustinere
cum capite.
i de mundo inquit esse¬
tis: mundus quod suũ
erat᷑ diligeret. Uniuerse utiq
hoc dicit eccl̃ie. quam plerũq
etiam ipsam mundi nomine
appellat: sicut est illud. Deus
erat in xp̃o: mundum recon¬
cilians sibi. Itemq illud. Non
uenit filius hominis ut iu¬
licet mundum: sed ut saluet᷑
mundus ꝑ ipsum. Et in epła
sua ioh̾es ait. Aduocatum. ha¬
bemus ad patrem ih̾m xp̃m
iustum: et ipse est propitia¬
tantum nr̃orum. sed etiam
totius mundi. Totus ergo
mundus eccłia est: et totus
mundus odit eccłiam .uiiͣ.

Expanded text:
scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et in Epistola sua Joannes ait: Advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christum justum, et ipse propitiatantum nostrorum, sed etiam totius mundi . » Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃aro incisa dolet: capillꝰ
incisus non dolet. Ait ergo mar¬
tyrib suis. capillus de capite
ũro non ꝑibit: uidelicet aꝑte
dicens. Cur timetis ne pereat
quod incisum dolet: quando
et illud in uobis ꝑire non po¬
test quod incisum non dolet:
Sequitur. In patientia ũra: pos¬
sidebitis animas ur̃as. Idcuro
possessio anime inuirtute pa¬
tientie ponitur:quia ralix
omnium custosq uirtutum
patientia est

Expanded text:
caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est
Abbreviated transcription (Latin):
trendite a fermento
phariseorum: quod
est hẏpochrisis. Ad hoc ferm̃¬
tum ꝑtinent omnia. que
recumbens apud phariseũ
suꝑius disputauerat: de quo
et apła precepit. Itaq epule¬
mur. non in fermento ueceri
neq in fermento malitie et
nequitie: sed in arimis since
ritatis et ueritatis. Nam sicut
modicum fermenti. totam. fa¬
rine cui immittitur massam
corrumpit. uinu̾samq mox

Expanded text:
tendite a fermento Pharisaeorum quod est hypocrisis. Ad hoc fermentum pertinent omnia quae recumbens apud Pharisaeum superius disputaverat. De quo et Apostolus praecipit: Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed ritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox
Abbreviated transcription (Latin):
quod deo uouerat reddidisset.
diem pollicebatur. nec tamen.¬
hoc in eius tunc impleuit pre¬
sentia: sed uacare utiq et mna¬
ne esse non potuit. quod per
tale uas mundum in honorẽ
utile domino.ad omne opus
bonum paratum in omni. lo¬
co. diuina gerebat ꝓuidentia.

Expanded text:
quod Deo voverat reddidisset. diem facturum pollicebatur, nec tamen in ejus tunc hoc implevit praesentia: sed vacare utique et inane esse non potuit, quod per tale vas mundum et in honore, utile Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco divina gerebat providentia.
Abbreviated transcription (Latin):
gere uolebas forte ꝑnitiosiꝰ
errare: tũ tamen. pro tuo sim¬
plici et lucido corde. hic et in
futuro. lucis gr̃a donaberis.

Expanded text:
gere volebas forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde, et hic et in futuro lucis gratia donaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. Sic et a nachoritarum
singulare propositum. ab huiꝰ
singula heremi loca. in spelun¬
cis exigius cellarumq tugutiis.
moclico contenti pabulo demo¬
rantur. Bestiis sociati anibus
sub ministrati. ciborum spernen¬
tes delicias. luxus seculi calcan¬
tes. laudem temporalem non
amantes. uisus hominum fu¬
quelis: plurimis uirtutum ef¬
fulsere sigrus. Cecis uistim in

Expanded text:
s: Sic et anachoretarum singulare propositum, vel certper singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fuquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circuierunt in
Abbreviated transcription (Latin):
udistis frẽs quanta na¬
ta sit de uoluptate cru¬
delitas: de libidine impietas.
Auatum est caput iohanis
pransorib spectatores. Mu¬
cibus cedes: uinum transit
in sanguinem. sinis appo¬
nitur in natali. in ortu exhi¬
betur occasus. Conuiuium¬
mutatur in homicidium:
nem. Intrat bestia non puel¬
la: querit caput amputari
non saltare. Discurrit fera
non femina:spargit iubas
ꝑ ceruices. non capillos. Anfra¬
crescit augmentis. fit grandis
crudelitate non corꝑe: et singu¬
laris fera usq dum capiat pre¬
dam. fremit ore. dentib frendet.
ferrum non suscipit: sed ꝓducit.

Expanded text:
udistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus pransoribus spectatores, fucibus caedes, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, convivium in homicidium arem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membracrescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed producit.
Abbreviated transcription (Latin):
dam istum qui debebat decem
milia talentorum. diabolum in¬
ter pretari: cuius uxorem et fili¬
os uenundados. ꝑseuerante illo

Expanded text:
dam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet quia de humanitate
illius uirauit dominus dauid.
de fructu uentris eius sedere su¬
per sedem. snam: sed obliti quod
ipse de sũa diuinitate ꝑ eundẽ
dauid cecinit dicens. Dominꝰ
clixit ad me filius meus es tu.
Credebant ergo xp̃m de stirpe
cdauid nasciturum. et regem ce¬
teris omnib excellentiorem es¬
se uenturum: qua etiam dem̃¬
cipiant errare non cessant. Et
si se dominus iħ̾s xp̃m esse res¬
ponderet: cogitabant eum tra
dere potestati presidis punien¬
dum. quasi contra augustum
repugnans. illicitum sibi usui¬
paret imꝑium. Sed ipse nr̃e
saluti consulens propter quos
hec scribenda erant. ita respon¬
sum temꝑauit suum: ut et ca¬
lumpniatorum ora concluderet.
et quia xp̃c est fidelib aperca
uoce ꝓderet. Illi enim de homine
xp̃o querebant: ipse autem di¬
uinitatis sue qua equalis est

Expanded text:
videlicet, quia de humanitate videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de divinitate sua per eumdem David cecinit dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum; qua etiam demecipiant, errare non cessant. Et si se Dominus Jesus Christum esse responderet, cogidere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce procederet; illi enim de homine Christo quaerebant; ipse autem divinitatis suae, quae aequalis est
Abbreviated transcription (Latin):
et inter illos ambulabo. xiͣ.
iergo templum dei sumꝰ.
curemus souerter et boniᷤ
satagamus actibus: ut in eo
dem suo templo sepius ipse
et uenire et mansionem face¬
re dignetur. Caueamus hiemis
exemplum. ne uidelicet corda
nr̃a dominus adueniens. a ca¬
ritatis ardore torpentia reppe¬
riat: ideoq ea citius au̾satꝰ
relinquat. Quid enim ꝑtinu¬
it ad euangłistam hiemis tẽ¬
pus commemorare: nisi quia
cduritiam ꝑfidie iudeorum. ꝑ
asperitatem aurarum uolint
designare brumalium. et quia
plurimis eorum quos tunc in¬
templo inuenit congruebat ser
sequenter aꝑte denuntiat dicens:
cucumdederunt ergo eum iudei
et dicebant. quousq auimam
nr̃am tollis. si tu es xp̃e dic no¬
bis palam: Non enun hec ue¬
ritatem fidei querendo: sed illi
quem interrogabant insidian¬
Do et calumpniam instruendo
p̃m namq quem fides
orthodoxa uerum. deum
uerum confitetur et hominem
illi purum tantuminodo ho¬
minem futurum. nõ autem et
deum esse credebant: memores

Expanded text:
et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut dem suo templo saepius ipse et venire, et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne, videlicet, corda nostra Dominus adveniens a charitatis ardore torpentia reperiat, et ideo ea citius aversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad Evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium; et quia plurimis eorum quos tunc intemplo invenit, congruebat sermsequenter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo tum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores,
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Deniq brictius rome ur¬
bis papam petiit: flens et eiu¬
lans atq dicens. Merito hec
patioꝵ: quia pecraui in sc̃m
dei. et eum delirum et amen
tem uocaui: cuius uidens uir¬
tutes non credidi. Post cuius
abscessum: auint turonia sa¬
cerdoti suo. Uade post eum: et
exige negotium tuum. Qui si
eum ꝓsecutus non fueris: a
nr̃o omnium. contemptu. humi¬
liaberis. Iustinianus uero egͤs¬
sus a turonis: uercellis italie

Expanded text:
unt. Denique Brictius Romanae urbis papam expetiit, flens et eiulans atque dicens: 'Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei et eum delerum et amentem saepe vocavi; cuius videns virtutes non credidi'. Post cuius abscessum aiunt Toronici sacerdoti suo: 'Vade post eum et exere negotium tuum, quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircellis Itali
Abbreviated transcription (Latin):
dẽficere docebat. ita conclusit.
ut diceret ueniente iudice dif¬
ficile fidem in terra repperiendã:
ne quis sibi forte de suꝑuacua
fidei cognitione uel etiam con¬
fessione blandiretur: mox alt̾a
iuncta. ꝑabola diligentius ostẽ¬
dit. a deo fidei non uerba exami¬
nanda sed oꝑa. Inter que nimi¬
rum oꝑa: maxime regnat hu¬
militas. Unde et supra cum sidẽ
grano sinapis minuto quidem.
sed ex contritione fraglanti cõ¬
pararet:quasi exponendo sub¬
iunxit. Cum feceritis omnia que
precepta. sunt dicite. Serui in¬
utiles sumus. Decima.

Expanded text:
icere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus .
Abbreviated transcription (Latin):
cobus et iohannes qui inderant
głam transformati: forsican
ascendissent in montem cũ eo.
Sed turba ad sublimia. sequi ñõ
potest: nisi docuerit eam iuxta

Expanded text:
cobus et Joannes qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo. Sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen se corꝑaliter ire polli¬
cetur ⁊ Reguli filio ꝑ corꝑalem
presentiam non dignatur ad¬
esse: centurionis seruo non de¬
dignatur occurrere. Quid est
hoc nisi quod suꝑbia nr̃a re¬
tunditur: qui in hominib nõ
naturam qua ad ymaginem
dei facti sunt. sed honores et di¬
uitias ueneramur: Cumq pen¬
samus que crca eos sunt: pro¬
fecto interioia minime puide¬
mus. Dum ea considetamus que
in corporib despecta sunt: neg¬
ligimus pensare quod sunt . xii.

Expanded text:
et tamen se corporaliter ire polliet tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m nusquam deerat. ͣ.¬
mnus itaq in illo credidit:
quem non putauit posse
salutem dare. nisi presens es¬
set et corꝑe. Si enim ꝑfecte cre¬
didisset: profecto sciret quia
non esset locus. ubi non esset
deus. Ex magna ergo parte dif¬
fisus est: quia honorem non de¬
dit maiestati. sed presentie cor¬
porali. Salutem itaq filio pe¬
tiit. et tamen in fide dubitauit:
quia eum. ad quem uenerat et
potentem ad curandum credi¬
dit. et tamen morienti filio es¬
se absentem putauit. Sed dñs
qui rogatur ut uadat: quia ñ
desit ubi inuitatur indicat.
Solo iussu salutem reddidit:
qui uoluntate om̃ia creauit.
ua in re hoc est nobis .xi.
stante didicimus. centurio ad
dñm uenit dicens. Domine pu¬
er meus iacet paralyticus in
domo: et male torquetur. Cui
a ih̾u ꝓtinus respondetur. Ego
ueniam. et curabo eum. Quid
est quod regulus rogat. ut ad
eius filium ueniat. et tamen
ire corꝑaliter recusat: ad seruũ
uero centurionis non inuitat᷑.

Expanded text:
m nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffusus  Ms., diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerestante, didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tit. cum terrene cupiditatis
honorib nequaquam mentis
colla supponit. Unde et sub¬
clitur. Nolite portare sacculũ.
neq peram. neq caltiamen¬
ta: et neminem ꝑ uiam sa¬
lutaueritis.

Expanded text:
tit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis.
Abbreviated transcription (Latin):
mas. et inuaserunt camelos et tu¬
lerunt eos: nec non et pueros ꝑ¬
cusserunt gladio. Et effugi ego
solus: ut nuntiarem tibi. iiͦ

Expanded text:
mas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros occiderunt gladio, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
idit inquit iħ̾s ho¬
minem sedentem in the¬
lonco matħm. nomine: et ait il¬
li. Sequere me. Uidit autem non
tam corporeo intuitu quam in¬
terne miserationis aspectibus:
quib et petrum negantem ut
reatum suum cognoscere ac de¬
flere posset. respicere dignatuᷤ
est: quib populum suum egyp¬
tia seruitute depressum ut eri¬
peret aspexit. dicens ad moysen.
Uidens uidi afflictionem ppłi
mei qui est in egypto. et gemi¬
tum eorum audiui: et descen¬
di liberare eos. Uidit ergo ho¬
minem: miseratus est eum qͥ
humanis tantum studiis de¬
ditus. nec dumq anglico no¬
mine dignus extiterat. Uidit
sedentem in theloneo: ꝑtinaci
uidelicet animo temꝑalibus¬
inquit nomine. Matheus he¬
braice: latine. dicitur donatus.
Quod profecto nomen illi apte
congruit: qui tantum suꝑne
gr̃e munus accepit.xi

Expanded text:
idit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo teminquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus. Quod profecto nomen illi apte congruit, qui tantum supernae gratiae munus accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
erito itaq magister bonꝰ
dilectionem sic sepe com¬
mendat tanquam sola prec¬
cipienda sit. sine qua non pos¬
sunt prodesse cetera bona: et
que non potest haberi. sine
ceteris bonis. quib homo effi¬
citur bonus. Pro hac autem
dilectione: patienter debemus
etiam mundi odia sustinere.
Necesse est enim ut nos oderit:
quos cernit nolle quod dili¬
git. Sed plurimum nos de se¬
ipio dominus consolatur: qui
cum clixisset hec mando uobis
ut diligatis inuicem. adiecit
Iatq ait. Si mundus uos odit:

Expanded text:
erito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit
Abbreviated transcription (Latin):
domus in qua xp̃c docet ascenden¬
dum: idest sacre scripture subli¬
mitas est appetenla. lexq dñi
cum psalmista die noctuq medi¬
tanda. In quo enim corrigit iuni¬
or uiam suam: In custodiendo in¬
qͣuit sermones tuos. Li. s̃ eñgłi. S¬

Expanded text:
domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et
Abbreviated transcription (Latin):
sicut misit me uiuens pater:
et ego uiuo propter patrem
Et qui manducat me et ip̃e uiuet
propter me Ac si dicerit; et egobi¬
uo propter prẽn. Ut ãd illum tã¬
ꝙͣ ad maiorem referam uitã me¬
am: exin anitio mea fecit ĩ quo
me musit Ut autẽ quisꝙͣ uiuat
propter me: participatio facit qͥ
manducat me. Ego itaq huilia¬
tus uiuo propter prẽm: ille erectꝰ
uiuit propter me Non de ea natu¬
ra dixit qua semper est equalis
prĩ. seo ea in qua minor factus
est patre. De qua etiã superius
dixit. Sicut pr habet uitam in
semetipso: sic dedit filio uitã habere
i semetip̃o. idest genuit filiũ uitã

Expanded text:
Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. Et qui manducat me, et ipse vivet propter me. » Ac si diceret: Ut vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam ad majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, quia manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille rectus vivit propter me. Non de ea natura dixit qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre; de qua etiam superius dixit: « Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
suo de cordib ur̃is. Formidolosa
sententia. Si iuxta nĩam men¬
tem. sententia dei flectitur atq
mutatur: si parua fratribus
non dimittimus. magna. nobis
a deo non dimittentur. Et quia
potest unusquisq dicere nichil
habeo contra eum ipse nouit.

Expanded text:
suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit
Abbreviated transcription (Latin):
t bene ut saluentur: ih̾m
preceptorem nominant.
Quia enim in eius uerbis se
errasse significant: hunc sal¬
uandi. humiliter preceptorem
uocant. Cumq ad cognitionẽ
preceptoris redeunt: mox ad
formam salutis recurrunt.
Nam sequitur. Quos ut uidit.
dixit. Ite. ostendite uos sacer¬
dotib. Et factum est dũ irent:
mundati sunt. Nullum dñs
eorum. quibz hec corꝑalia. be¬
neficia. prestitit. inuenitur mi¬
sisse ad sacerdotes. nisi leꝓsos:
quia uidelicet sacerdotium iu

Expanded text:
t bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ros eius. Hastile autem haste eiꝰ
erat: quasi liciatorium texentiũ.
dsum autem ferrum haste .ii.
eius sexcentoᷤ syclos habebat fer¬
ri: et armiger euis antecedebat
eum. Stansq clamabat adu̾sus
falangas isrł: et dicebat cis. Qre
uenistis parati ad prelium: Nũ¬
quid non ego philisteus: et uos
serui saul:. Eligite ex uobis uirũ:¬
et descendat ad singulare certam̃.
Si quiuerit pugnans mecum. et
ꝑcusserit me: crimus uobis ser¬
ui. Si autem ego preualuero et
ꝑcussero eum: uos serui errtis.
et seruietis nobis. Et aiebat phi¬
listeus. Ego exprobraui agminib
iscłis hodie. Date michi uirum:
et ineat mecum singulare cer¬
tamen. Audiens autem saul ⁊
omnes uri. israhelite sermones
philistei huiuscemodi: stupebãt
et metuebant nimis. Dauid au¬
tem erat filius uiri ephratei.
de quo supra clictum est de bech¬
leem iuda. cui nomen erat isai:

Expanded text:
ros eius hastile autem hastae eius erat quasi liciatorium texentium ipsum autem ferrum hastae eius sescentos siclos habebat ferri et armiger eius antecedebat eum stansque clamabat adversum falangas Israhel et dicebat eis quare venitis parati ad proelium numquid ego non sum Philistheus et vos servi Saulet descendat ad singulare certamen: si quiverit pugnare mecum, et percusserit me, erimus vobis servi: si autem ego praevaluero, et percussero eum, vos servi eritis, et servietis nobis. Et ajebat Philisthaeus: Ego exprobrabo agminibus Israel hodie: Date mihi virum, et ineat mecum singulare certamen. Audiens autem Saul, et omnes viri Israelitae sermones Philisthaei hujuscemodi, stupebant, et metuebant nimis. David autem erat filius viri Ephrathaei, de quo supra dictum est, de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai
Abbreviated transcription (Latin):
totum xp̃i proficiebat ec¬
cliis quod iuuebant. Erat eis
et mori lucrum: quia tali hac
morte uitam sibi mercabantur
eternam. Erat eis mori lucrũ:
quorum. corruptiomi. incorrup

Expanded text:
totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
reuelare. Erubescat eunomius:
tantam. sibi noticiam patris et fi¬
lii. quantam alterutrum inter
se habent uendicans. Quod si inde
contendit. et suam consolatur in
saniam. quia sequitur et cui. uo¬
luerit filius reuelare: aliud est
nature equalitate nosse quod
noueris: alud reuelantis dig¬
natione. Uenite ad me omnes qͥ
laboratis et onerati estis: et ego
reficiam uos. Grauia onera esse
peccati. et zacharias propheta
testatur. iniquitatemt dicens se¬
dere suꝑ talentum plumbi: et
psalmista complorat. Iniquita¬
tes mee aggrauate sunt suꝑ me.
Nel certe eos qui iugo legis gra¬
uissimo premebantur: ad euan¬
in lege homicidium. in euan.¬
glio ira damꝑnetur Qua ra¬
tione euangłis grã facilioꝵ: cũ
in lege adulterium. in eungłio
concupiscentia puniatur. In
lege multa precepta sunt: que
apłs non posse impleri plenis¬
sime docet. In lege oꝑa requirũ¬
tur: que qui fecerit uiuet in
eis. In enangłio uoluntas que¬

Expanded text:
revelare. Erubescat Eunomius revelare. Erubescat Eunomius tantam sibi notitiam Patris et Filii, quantam alterutrum inter se habeant, vendicans. Quod si inde contsaniam quia sequitur: Et cui voluerit Filius revelare, aliud est naturae aequalitate nosse quod noverat, aliud revelantis dignatione IV. Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Gravia onera esse peccati et Zacharias propheta testatur, dicens iniquitatem sedere super talentum plumbi : Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super . Vel certe eos qui jugo legis gravissimo premebantur ad Evanin lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quae