comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ua in malum ꝓua est nichil incertiꝰ
quari uita adolescentium quã ob
leres aut adolescẽtes in cło cristũt õs
tu uno ꝯlani atrii ꝯmaneant. Ut
lubrice ctatis anries. non in luxuri¬
a s in discipliuis eccl̃iasticis agant
dotali tutela foueantur. Ut ⁊ uita es¬
rum a criminib intacta sit ⁊ res ab
miuria impiorũ. Qui autẽ hiis p̃¬
ceptis resultauerint monassurs depy¬
tentur. Ut uagantes anime ⁊ suꝑhe
semiori regula distringantur.

Expanded text:
a in malum prona est. Nihil enim incertius quam vita adolescentium. Ob lero impuberes, aut adolescentes existunt, omnes in uno conclavi atrii commaneant, ut lubricae aetatis annos non in luxuria, sed in disciplinis ecclesiasticis agant,dotali tutela foveantur, ut et vita eorum a criminibus intacta sit, et res ab injuria reproborum. Qui autem his praeceptis resultaverint, monasteriis deputentnr, ut vagantes animi et superbi severiori regula distringantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bz controu̾sus ad potõris sedis iudicia¬
accõ dirigatur. Qd̃ non solum a catho¬
licis uerum ⁊̃ ab ip̃is constat obscima-¬
tum ec harcicis a licquin a qbalu liquet
esse conciliũ ubi de tanta persona agitur.
⁊ maioris nõ expectatur sentẽcia. cũ nec in
aausa dicorun ĩferioris gradus solius

Expanded text:
ibus controversiis ad potioris sedis judicia dirigatur. Quod non solum a catholicis, verum etiam ab ipsis constat observatum haereticis. Alioquin acephalum liquet esse concilium, ubi de tanta persona agitur, et majorum non exspectatur sententia, cum nec in causa clericorum inferioris gradus, solius
Abbreviated transcription (Latin):
annos pub̾tatis ueĩeutes initus ad
scłartm militiã redit. Spontane̾ mõ¬
steriũ districtius petit. Nunc primũ
q̃r: si ĩ puicie annis traditi cogãt᷑ re¬
ligioĩs ꝓpoitũ tene. Scd̾o. si pret nolũ¬
tatẽ parntũ tonsurã ł religiois nestẽ
quis in puicia acceꝑit an possit sibi
detrahian non. eercio. qui pret ꝓpã
uolũtatẽ ccullã indu̾it . an cogat᷑
cam retine an non. Quarto. si ab
uno monst̾io ĩ alid̃ districtiꝰ liceat
uod intͣ cum adulti fu̾int libe
Rehant arbitriũ manẽdił discedẽdi
pbatur au̾ctenone synodi: in quas
statutue.

Expanded text:
annos pubertatis venientes, invitus ad saecularem militiam rediit, spontaneus monasterium districtius petit Nunc primum quaeritur, si in pueritiae annis traditi cogantur religionis propositum tenere? Secundo, si praeter voluntatem parentum tonsuram vel religionis vestem quis idetrahi, an non? Tertio, qui praeter propriam voluntatem cucullam induerit, an cogatur eam retinere, an non? Quarto, si ab uno monasterio in aliud districtius liceat , cum adulti fuerint liberum habeant arbitrium manendi vel discedendi, probatur auctoritate IX synodi, in qua sic statutum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie migniñ est illicta defloratio.
tione. utruisq nolutate uurgo cortũ¬
post cognitõnem ñ reuocante. Adult̃i
um uõ est aliem thoriuolatõ. Unde
adultium d̃. qĩ ad alt̾ius thoꝵ acces¬
sio. Incestus est esangureare ł affi¬
num abus. Un de incestuosi dñr qui
⁊sanguineis ł affimb sius abnitun¬
tur raptus admittitur. cũpuella in¬
olent a domo pris sin abducitur.u cor¬
mpta murorerheatur. sine puale ⁊¬

Expanded text:
proprie virginum est illicita defloratio, tione utriusque voluntate virgo corrumpost cognitionem non revocante. um est alieni thori violatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori accessio. Incestus est consanguineorum, vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive pue
Abbreviated transcription (Latin):
to coitu sit corrupta. cumq itas ab¬
ducta .i. a domo pris ducta qd̃ de cuiͦ
inptus nicħ ante actũ fuat raptam
appellandam negari nõ pot̃. s nõ oĩs
illicitus coit. nec tuil illicita deflora¬
tõ raptus appalatur. Alid̃ ast cnĩfori¬
nicatõ. alid̾ stuprũ. alid̃ adult̾um
alid incestus. alid̾ rapt. Forncatio

Expanded text:
to coitu sit corrupta et ita sit abducta, id est a domo patris ducta, quod de eius nuptiis nihil ante actum fuerit, raptam appellandam negari non potest. Sed non omnis illicitus coitus, non cuiuslibet illicita defloratio, raptus appellatur. Aliud enim est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Raptus
Abbreviated transcription (Latin):
mam crediderunt uc ex corum inci-¬
b emolumta acciperent. Primo q̃¬
ritur an liceat es sua repete. S od̾o:
an illi testes sins audiendi. Tato:
an illd̃ sit nsuras erige. Quarito
an liceat cl̃icis ł laicis a quolz usu¬
ras expetete. Quito: an elemosine
de usutis fieri possint. Sexto: an u
male acceperuit restituat. Copi¬

Expanded text:
am crediderunt, ut ex eorum mercibus emolumenta acciperent. Hic primum quaeritur, an liceat eis sua repetere? Secundo, an illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere? Quarto, an liceat clericis vel laicis a quolibet usuras expetere? Quinto, an eleemosynae de usuris fieri possint? Sexto, an usmale acceperunt restituant.
Abbreviated transcription (Latin):
ontinua lege scĩmus ut bendus
nullus ep̃orsuel eorum qui eccle nec
cessitatib seruiunt. ad iudicia siue
ordĩationim siue ectra ordĩariorũ
iudicum pertrabant. Hñt anĩ illi i¬
dices suos. nec quicquam hiis pribli¬
as est ꝯmune cum legib Iteri ꝯ sta¬
tinus presidens in sc̃a syncdo que apdͦ
nicenam ꝯgregata est cum queraã
quorudã conspicet coram se defereudã
ait. Uos aũt a neniie iudicari potestis.
Q ad dei solius indicium reseruanĩ¬

Expanded text:
ontinua lege sancimus, ut nullus episcoporum vel eorum qui ecclesiae necessitatibus serviunt, ad judicia sive ordinariorum sive extraordinariorum judicum pertrahatur. Habent illi suos judices, nec quicquam his publicis est commune cum legibus. Item: §  praesidens in sancta synodo, quae apud Nicaenum congregata est, cum querelam quorumdam conspiceret coram se deferendam, ait: Vos a nemine dijudicari potestis, quia solius Dei judicio reservami
Abbreviated transcription (Latin):
que in rerum ueritate nouerunt: profes¬
sione sue testifica tõnis aperiant. ut pa¬
tefactis omĩb que scd̃m leges ⁊ iustici¬
am censenda sunt cognoscãtis. ⁊ cõuẽ¬
entem legib ⁊ ueritati tarminum detis.¬
crusatus ⁊ accusator simul adesse de

Expanded text:
quae in veritate rerum noverunt professione suae testificationis aperiant, ut, patefactis omnibus, quae secundum leges et justitiam censenda sunt, cognoscatis, et competentem legibus et veritati terminum detis.ccusator et accusatus simul debe
Abbreviated transcription (Latin):
anim drcit. Eolesie ⁊ beneficio in ma¬
nu aduorati reruuciauit. Postqua
conualuit. Mox se futuruiti moͬachũ
negauit ecclesiam ⁊ bencficium repos¬
scit. Hic primum queritur utrum rẽ-
uoti tenecitur. an liceat ei a proposito
sui cordis recedere. Scd̾o: an ecc̃a ⁊ bñ¬
fc̃m reddẽda ei sint. que priꝰ libera nolũ¬
tate refutanit. ẽcrtõ: si ꝯtigiss eũ se
⁊ su a mõsterio tradidisse an lir̃ia ab¬
batis liceat ei ad priora redire. Qito
si sñ lĩnia abb̃is retto abicrit. an sua

Expanded text:
chum dixit; ecclesiam et beneficium in manu advocati renunciavit. Postquam convaluit, mox se futurum monachum negavit, et ecclesiam et beneficium reposcit. Hic primum quaeritur, utrum reus voti teneatur, an liceat ei a proposito sui cordis discedere? Secundo, an ecclesia et beneficium ei reddenda sint, quae prius libera voluntate refutavit? Tertio, si contigisset eum se et sua monasterio tradidisse, an licentia abbatis liceret ei ad propria redire? Quarto, si sine licentia abbatis retro abierit, an sua
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s quidam de lapsu carnis a layco
impxtitur. Duo monachriiꝰ sub¬
dyaconus: ⁊ duo leuite aductsus ip̃m testi¬
monium ferunt. ametropolitano suo sen¬
tit se prograuari. In ipa uentilatõne auise
tres ex tẽstib deficiunt: siue ꝓmisfione de¬
cepti: sine canonica examiiatõne irprobati.
Erpoliatur taren gr. quia crimen cius no¬
torium crat ¶ Dic primum queritur an
m manifestis indiciarius ordo sit requirẽ¬
dus. ¶Sicuado: an cxpoliatus ab aliqͥs
tudicandils ¶ Tario: qua pena sint fieu¬
di. qui in accusatonqul testificatõne defe-¬
cerint. ¶Cuiarto: si ep̃x duiorum testimo¬
mo sit condempnandus ¶Tuinto: si de¬
ficientib accusadorib su cogindus: ad pͣ¬
gatouan. ¶ Secto: si remedium sit dan¬
dum ei. qui causa dilatõnis uocem appel¬
latõnis echibuerit ¶ Septimo: si layci
monachi uel quilibet inferiorum ordinũ
in agusatone maiorum sunt audiendi.
olau inscriptis an sin escripto. udiciea¬

Expanded text:
pus de lapsu carnis a laico impetitur; duo monachi, unus subdiaconus, et duo Levitae adversus ipsum testimonium ferunt; a metropolitano suo sentit se praegravari; in ipsa ventilatione causae tres ex testibus deficiunt, sive promissione decepti, sive canonica examinatione reprobati; exspoliatur tamen episcopus, quia crimen ejus notorium erat. Hic primum quaeritur, an in manifestis judiciarius ordo sit requirendus? Secundo, an exspoliatus ab aliquo sit judicandus? Tertio, qua poena sint feriendi qui in accusatione vel testificatione defecerint? Quarto, an duorum testimonio sit condemnandus? Quinto, si deficientibus accusatoribus sit cogendus ad purgationem? Sexto, si remedium sit dandum ei, qui causa dilationis vocem appellationis exhibuerit? Septimo, si laici, monachi vel quilibet inferiorum ordinum in accusatione majorum sint audiendi? o, an in scriptis, an sine scripti
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã hoĩem impellẽtes. Nacħ ita¬
q nob̃ aliud precipimꝰ manifestati¬
ti cãm illi diffiniatis. Si u̾o mĩmiei
ꝓbatũ fu̾it gualdradã urorẽ fuisser
tio extitisse ꝯnũctã sugg̾ite illiuit non

Expanded text:
ustitiam hominem impellentes. Nihil itaque vobis aliud praecipimus, manifestatiti causam illius definiatis. Si vero minime probatum fuerit Gualdradam fuisse uxorem tio
Abbreviated transcription (Latin):
ententia excominumcatõnis
notatus quid̃ archiep̃e. aliqͥt
dericos alterius metropolitani ordi¬
nauit. quendam uero capellanum
sin suffrasana illo incnsulto dem¬

Expanded text:
ententia excommunicationis notatus quidam archiepiscopus aliquot clericos alterius metropolitani ordinavit; quemdam capellanum sui suffraganei illo inconsulto de
Abbreviated transcription (Latin):
com si falsum testimonium dicerlut:
si quidem in re peccuniania diuino mi¬
isterio diuntarat per tres annos squ¬
rati: monasterio tradanitur. Si in cri-¬
minali clericatus honore nudati legu
D sancte cõr¬
dnis ministerium noñ acc¬
redat. qui cri.¬
rneu illatum non probat.

Expanded text:
 si falsum testimonium dixerint, si quidem in re pecuniaria, divino ministerio duntaxat per tres annos separati monasterio tradantur: si in criminali, clericatus honore nudati legitd sanctae communionis ministerium non accedat qui crimen illatum non probat.
Abbreviated transcription (Latin):
cce qd̃ criminosi uel non uere pe¬
nitentes. uel publicam peniten¬
tiam agentes a sacus ordinib prohilẽ¬
tur/ ad iecit quoq sancta mater calesia:
ut curiales aut post laptisuium militan¬
tes aut in foro decertantes a sacris prohile¬
antur ordimb. Ede innocentius papa-

Expanded text:
cce, quod criminosi, vel non vere poenitentes, vel publicam poenitentiam agentes, a sacris prohibentur ordinibus. Adjecit quoque sancta mater ecclesia, ut curiales, aut post baptisma militantes, aut in foro decertantes, a sacris prohibeantur ordinibus. Unde ait Innocentius Papa
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie remedia non requicunt siuẽ
penitencia commumonem penitus non
accipiant. Ques etiam iubemius ad cl̃i-¬
catus officium non adiniiti. Et quic̃¬
q ille sit post prinitentiam habitum se¬
cularem non p̾sinmat acciꝑe. Quod si p̾¬
sumpserit ab eccł̃ia alienus babeatira.

Expanded text:
poenitentiae remedia non requirunt, sine poenitentia communionem penitus non accipiant: quos etiam jubemus ad clericatus officium non admitti. Et quicunque ille, post poenitentiam habitum saecularem non praesumat: quod si praesumpserit, ab ecclesia alienus habeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in tailib idiscussa cõmunicatõ est Eurra
maiora periculũ u̾titur. Non eni das: s¬
Non ẽ ex uita coꝵ quos accipis incedẽ
tibi retribues est deus s ex uolũtate ex¬

Expanded text:
in talibus indiscussa communicatio est; circa majora periculum vertitur: non enim das, sNon enim ex vita eorum, quos accipis mercedem tibi retributurus est Deus, sed ex voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
estituti filios ꝓcreauint. illi quidam
er quib geniti probabũtur canoni¬
ca cenfura dãpnãtur. Proles a alie¬
na pollutone nata not solũ bedita.¬
tẽ minꝙͣ accipiet: s etiã in seruitutẽ
ausdẽ eccłe de cuius sacerdotis ł mĩst̾

Expanded text:
stituti filios procreaverint, illi quidem, ex quibus geniti probabuntur, canonica censura damnentur; proles autem, aliena pollutione nata, non solum hereditatem nunquam accipiet, sed etiam in servitutem ejus ecclesiae, de cujus sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
sum libellum siue douti siue in publico¬
siue quocũqz leco ignarus teꝑit, auc con¬
rumpat priusqͣ aster ĩeniat, aut nulli¬
igni consumpsetit. S nim earum dolo¬
se manifestanerit sciat se quasi auccorẽ h
delicti capitali sĩne subingandum. Unde
huiusmedi autem libellus. alttrius oppi¬
monem non ledat. eius qui impetitur ñ
oratio autem semuel sedbis ⁊ tercio ꝑ
congruum sꝑacium rationabilib scrip¬
tis fieri delet Elude damasus p̃pa. scribit
diceus.

Expanded text:
sum libellum domi, sive in publico, vel quocumque loco ignarus repererit, aut corrumpat prius, quam alter iigni consumpserit, sed vim earum manifestaverit, sciat se quasi auctorem hdelicti capitali sententiae subjugandum. Et infra: Hujusmodi autem libellus alterius opinnonum Vocatio autem eius qui impetitur, non semel, sed bis et tertio, per congruum spatium rationabilibus scriptis fieri debet. Unde Damasus papa scribit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sit dies oblauare ⁊ morises ⁊ amos.
⁊ tempora. sicut obseruant qui cetis
diebus siue mensibus siue aniũ uo¬
lunt uel nolunt inchoare aliquid.e¬
o qd̃ secunidum uarias doctimas
hominuuri fausta uel infausta eris¬
tunant tempora. insi huius mali
magnitudinem ex timore apostoli
pensaremus qui detalib ar. Time
o ne forte sine cansa laborauerim

Expanded text:
sit dies observare et menses, et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis, volunt vel nolunt aliquidod, secundum vanas doctrinas horum, fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus qui talibus ait: Timeo vos ne forte sine causa laboraverim
Abbreviated transcription (Latin):
tub cãpitula obicasse conuieti fuerĩt
placuit usꝙ ad entum uste aion comi¬
nicrre. sicut magna synodus ange con¬
stituit insi digna sacisfactõne penitu¬
Qui qd̾ obicit prolitas¬

Expanded text:
s capitula objecisse convicti fuerint, placuit usque ad exitum non communicare sicut magna synodus ante constituit, nisi digna satisfactione poenituQui quod objicit proba
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim cuiquaru anteꝙͣ uornss
licebat. cũ seid nũquam facturum uo¬
u̾it: non licebit. Si tam̃ id uou̾t qd̃
uouedini sit. sicuti est perpetua uirgi¬
tas post experta ꝯnbia solutis a m̃a¬
culo coniugali. iudualis castitas seu
ex consensũ uoucntib ⁊ carnalia debi¬
ta sibi muicem relarantib fidelib cas¬
tis q ꝯuigib. qd̃ alterũ sine alta. il
altam sine alcõ nouere fas non ẽui¬
que rectissimenouentur cum homies
nouoint.: nulla ꝯditõne rumpenda
sunt. que sine ulla edicõne nouerũt

Expanded text:
Quod enim cuiquam ante, quam vovisset, licebat, quum id se nunquam facturum voverit, non licebit: si tamen id voverit, quod vovendum fuit, sicuti est perpetua virginitas, vel post experta connubia solutis a vinculo conjugali vidualis castitas, seu ex consensu voventibus et carnalia dubita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non equae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione uouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
non alligatus nrori continentiam
deo noint ulło modo debet ista comperi¬
satõnie peccare. ut ideo credat urorem sͥ
esse ducendam. qr promisit qui nupti¬
as ciuis appetit futuram sc ẽt xp̃ianã.

Expanded text:
non alligatus uxori continentiam deo uouerit, nullo modo debet ista conpensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias eius adpetit futuram se esse christianam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nic ipo res suas omnes optulisse iii.¬
deatur. si priꝰ testatus non sit. Ex in¬
de iuditio eius cessante lege dispot¬
tur. ut si liberos habet in quos aus ⁊¬
inchil aut minus legittima portio¬
ne qnoquomodo donandi titulo cõ¬
tulent catenus substatie mosteno
destinare detrahatur. ne quid contĩ¬
gat circa libepos priquum. Icem
on li deat parentibus suos uel
libetis parentes ab heditate sua repã¬
lere monachos fros¶Quãnis dum
layti fũant in cãm ĩgratitudĩs ĩcide¬
runt. Item: ñ liceat parentib liberos¬

Expanded text:
hoc ipso res suas obtulisse videtur, si prius testatus non sit, et exinde, judicio ejus cessante, lege disponitur, ut si liberos habeat, in quos aut nihil, aut minus legitima portione quoquo donandi titulo contulerit, eatenus substantiae monasterio destinatae detrahatur, ne quid contingat circa liberos iniquum. C. X. Item on liceat parentibus liberos, vel liberis parentes ab hereditate repellere monachos factos, quamvis, dum laici fuerant, in causam ingratitudinis inciderint.
Abbreviated transcription (Latin):
tuma saruorum nr̃ionia pot̾adiua q̃¬
dam presumptione dirimant. n at¬
tendentes illud cuccngelu. Quos¬
deus conurat homo non scunet.
unde nobis uisum est ut coniugia
leruorum nõ dimãtur ⁊ si diusos

Expanded text:
tima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non adtendentes illud euangelicuDeus coniunxit, homo non separet. Unde nobis visum est, ut coniugia servorum non dirimantur, etiams
Abbreviated transcription (Latin):
re non posse reum neccessitate iurandi
contrarium non astringit. Tur per re-¬
rum naturam factum negantis proba¬
tio nulla sit ¶ Hcc antem seruandũ
est: quando reum publica forma non
ucrat. tunc enim auctoritate eiusdem
gregoru pape. scandalum remouendũ
famam suam reura puagare oportet¬

Expanded text:
tendo, reum necessitate monstrandi contrarium non adstringit, quum per rerum naturam factum negantis probatio nulla sit. Gratian. Hoc autem servandum est quando reum publica fama non vexat. Tunc enim auctoritate ejusdem Gregorii propter scandalum removendum, famam suam reum purgare opor
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Cuius precib summus pontit¬
tex annuit ⁊ qd̃ regauerat ei concessis.
Postea uero conualuit idem ep̃c et qd̃i
pͥius fecerat cupit rescindi aduersus eñ
qui sibi successerat questionei mouet
suamq catredram tanquam sibi debt¬
tam reposait. Hic primum queritur: u¬
trum inuente ep̃o alius possit in eadem
culesia ordinani. S ecundo an iste ua-¬
ualeat reposcere catrydram suam quã-¬

Expanded text:
gavit, cujus precibus summus Pontifex annuit, et quod rogaverat ei concessit. Postea vero convaluit idem episcopus, et quod prius fecerat cupit rescindi; adversus eum, qui sibi successerat, quaestionem movet, suamque cathedram tanquam sibi debitam reposcit. Hic primum quaeritur. utrum vivente episcopo alius possit in eadem ecclesia ordinari? Secundo, an iste valeat reposcere cathedram, quam sua
Abbreviated transcription (Latin):
as ad scom maritum genuit. nõ debe
cas nepotib prioris mariti ⁊ ũgi sc̃
romana sỹnodꝰ prorsus mhibuit.¬
Incipit causa .xxxii.

Expanded text:
as ad secundum maritum genuerit, debere eas nepotibus prioris mariti conjungi, sancta Romana synodus prorsus inhibuit. » CAUSA XXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
uror minꝰ dotrim scĩam tuam sãc. Ct.¬
dotem putare. post perpetratũ homiadiuin
posie in saccrdocio muistrare ĩmo qd̃ et ĩcꝑ¬
tius nobis suadere uelle. t ip̃i tali p̾sup¬
tõm preberemius assenisũ. Quis enĩtã de¬
ueus stãq peruersi scrisus tale quid estĩa¬
cu oĩ sis canoice discipline ꝯtrariũ./ D
gͦ saccedotõ prinatus lacrimare fote fla¬
giciũ tam ĩ miatie diluere. Ut talib sal¬
tun remediis curatusi salutis possit in¬

Expanded text:
ror minus doctam scientiam tuam sacerdotem putare post perpetratum homicidium posse in sacerdotio ministrare, imo quod est ineptius nobis suadere velle, ut ipsi tali praesumptioni praeberemus assensum. Quis enim tam demens tamque perversi sensus tale quid aestima sit canonicae disciplinae contrarium? Debet ergo sacerdotio privatus lacrymarum fonte flagitium tam immane diluere, ut talibus saltem remediis curatus, salutis possit in
Abbreviated transcription (Latin):
maci autem non gratis accipiunt igi᷑
gr̃am que marĩe in eccasticis ordinibus
opatur. non accipiũt. Si autẽ non acci¬
piunt: nõ hñt. Si aũt non hñt: nec gͣtis
nec non gtis cuiquã dare possũt. Quid gͥ
tiq meridacii. Quom hoc probamꝰ:. quia si

Expanded text:
aci autem non gratis accipiunt: igitur gratiam, quae maxime in ecclesiasticis ordinibus operatur, non accipiunt. Si autem non accipiunt, non habent; si autem non habent, nec gratis, nec non gratis cuiquam dare possunt. Quid ergo utique mendacii. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
autem idestituend̃ ẽẽ censumꝰ. nt
si ad eic̃am raptorcum rapta ꝯ fug̾it.
⁊ feminam ipminoletiã ꝑtulisseꝯ
stiterit. statim libe̾tur de potestatemp¬
toris. ⁊ mptormortis łpenarum ii¬
puitate concessa. aut ad seriuend̃
subiectus sit. ant redimendi se libaz
habrat facultatem. Si nero que ra¬
pitur prem habere constitenit. et pui¬

Expanded text:
autem id constituendum esse censuimus, ut, si ad ecclesiam raptor cum rapta confugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et raptor, mortis vel poenarum impunitate concessa, aut ad serviendum subiectus sit aut redimendi se liberam habeat facultatem. Si vero eam que rapitur patrem habere constiterit et pu
Abbreviated transcription (Latin):
cus aliũ dicum ad iu¬
re aut ad causam dicendam trahere qͥ¬
cumq inodo p̾sumat. s omne negeci¬
atur. Quod si quicũq cłicus hex implẽ
distułit si minor fu̾it imo uimꝰ de. xl.¬

Expanded text:
cus alium clericum ad re, aut ad causam dicendam trahere quocunque modo praesumat, sed omne negotiatur. Quod si quis clericus hoc adimplere distulerit, si minor fuerit, uno minus de
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq uult ex hereda lio
Heredem facere ecc̃am. quert
altetum qui suscipiat non augusti¬
numsimmo deo propitio neminem
inueniet quam laudabile factum
baberet. nec speraret res suas omnes
retento sibi usu fructu donauit eccle¬
sie. nati sunt illi filii peddidit q̃r a:¬

Expanded text:
uicunque vult exheredato filio heredem facere ecclesiam, quaerat alterum, qui suscipiat, non Augustinum; imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum haberet neque speraret, res suas omnes retento sibi usufructu donavit ecclesiae. Nati sunt illi filii, et red
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ est detestatõe completi qd quid̃ desi¬
deuo honoris inflãmati defũctis cõis tõso¬
rantur. ⁊ fiut repente ex laicis sacerdote asz
inu̾econde religiosi ꝓpoĩti ducatũ arripiũt
qui nec cẽ adhuc milites didicert. Qͥd pu¬
disciplatus lime attingant⁊ teue lecũ rege

Expanded text:
dignum detestatione complectimur, quod quidam, desiderio honoris inflati, defunctis episcopis tonsurantur, et fiunt repente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. 1009 Quid pudiscipulatus limen attingant, tenere locum mag
Abbreviated transcription (Latin):
tis respuant. ¶ Suꝑsticõnem ẽẽ di¬
oentes ium tẽmadi diuina. qui nate
ad irquiem tribuit. ¶ Pellagiam
a pellagino mocho exorti hi libenuz
aibitrum diuine grẽ ante ponuint.
dicentes sufficere uolatitatem. ad ĩt¬
ut aliam ꝑsonain carnis aliam fa¬
ceret daitaris. Nec unũ xp̃m in ũbo dĩ.¬
⁊ came credidit. s seꝑatum atz seuie

Expanded text:
tis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. § 62. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes, sufficere voluntatem ad imut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis, nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, s
Abbreviated transcription (Latin):
xm post humana assũpiominega¬
uit eriste deduab naturis. s solã in
cepbalite dict .i. sine capite. Nullus
emi eorum teperitur auctor ex quo
orti sunt hii trium calcedonensim
caplorum impuguatores duarum¬
unam in cius pasonam nasuram
predicant. ¶ Tlxodosiani ⁊ gaian¬
te aurriati a theedosio ⁊ gaiano qui
tprib iustiniani principis in alerã¬
dria ppłi peruersi electioneuna die oꝵ¬
dinati sunt ep̃i. Hii arores encici. ⁊ di¬
oseori sequentes calcedonense concilt¬
um respuunt exduab unatr ĩ xpo
naturam asserunt. quam cheodosia¬
n corruptam gmanite incorruptã
contendunt. ¶ Ouoite ⁊ triouite:
a thedosians erorti sutit : er quibus

Expanded text:
st humanam assumptionem negavit existere de duabus naturis, sed solam in Acephalite dicti sunt, id est sine capite. Nullus enim eorum reperitur auctor a quo exorti sint. Hi trium Calcedonensium capitulorum impugunam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione una die ordinati sunt episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes Chalcedonense concilium respuunt, ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gacontendunt. Agnoite et Tritheite a Theodosianis exorti sunt, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistend̾ est ꝙ uolũtati. Nam ĩ conu¬
piendo filiũ quãuis aspere ñqua a¬
nandus. Ecre uidetis ꝙ ad mod̾ tari¬
ti cestimõio pr̃is non ꝑsequatur co¬
łrendo talia s diligat emr̃dando ta¬
les semꝑ ecc̃a facite gͦ ⁊̃ ⁊ nos qd̃ sciẽ¬
tes intentõnem xp̃ianitatis ur̃e fir¬
quenter hortamut ⁊ date oꝑam ut ta

Expanded text:
ndum est quam voluntati. Nam in corripiendo filio, quantumvis aspere, nunquam panandus. Ecce videtis, quemadmodum tanti testimonio patris non persequatur coercendo talia, sed diligat emendando tales semper Ecclesia. Facite ergo etiam vos quod scientes intentionem christianitatis vestrae frequenter hortamur, et date operam, ut ta
Abbreviated transcription (Latin):
lia fieri ultra nou liceat. sed ⁊ qsd̾ uo¬
bis facilliu essenon dubito hi a
talia presumꝑserũt ad piissimũ ui¬
cipem sb̾ digna custodia dirigantur.
nos deus fecir tp̃re illo quo ⁊ issam ⁊
uenecias tyranno totila possidẽte frã¬
cis ⁊̃ auicta uastantib non añ tam̃

Expanded text:
lia fieri ultra non liceat, sed etiam quod vobis facillimum esse non dubito, hi, qui talia praesumserunt, ad piissimum principem sub digna custodia dirigantur. vos Deus fecerit tempore illo, quo, Istriam et Venetias tyranno Totila possidente, Francis etiam cuncta vastantibus, non ante tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cquntom ecca faciat dul ea que.
ꝯmittũtur reprinut laĩare salutez
reguict. Errant hꝰmedi rumoris fa¬
błatores non ꝑsequitur ũ q̃ ad ma¬
nec ieprehendendꝰ a malo nec cogr̃d ad
bonũ est humanas ac dimĩas leges

Expanded text:
clesia faciat, dum vel ea, quae committuntur, reprimit vel animarum salutem requirit. Errant hiuiuscemodi rumoris fabulatores. Non persequitur nisi qui ad manec reprimendus a malo nec retrahendus ad bonum est, humanas ac divinas leges
Abbreviated transcription (Latin):
et unde homines nisi de humo. et quid humꝰ
nisi puluis et cinis: Et quid erimus nisi quod
rimus. Hoc est in mortalitate et in eternita¬
te. Ideo abnegamus qd̾ sumus: et incipiamꝰ
Qui uult uenire post me abneget semet ip
est. Icleo cogitemus semper ultimum nostri
obitus diem. Ornemus finem nostrum. com
sumus cle clie obitus nostri: tantum parati si¬
et pensemus quam districtus uenturus iu¬
clex noster qui non solum operum sed cogita¬
tionum exactor apparebit. Sed ego precor do¬

Expanded text:
et unde homines, nisi de humo? Et quid est humus, nisi pulvis et cinis? Et quid erimus, nisi quodrimus , hoc est immortalitate et aeternitate? Abnegemus quod sumus, ut incipiamus i . Cogitemus semper ultimum nostri exitus diem: ornemus finem nostrum, et csumus de obitus nostri die, tantum parati siet pensemus quia districtus venturus est Judex, qui non solum operum, sed cogitationum exactor apparebit. Laboremus
Abbreviated transcription (Latin):
ne securi. ꝑ eundem dominum nr̃m
iħm xp̃m filium tuum. qui tecum
uiuit et regnat in unitate sp̃s sc̃ĩ d̾s:
er omnia secula seculorum.
Amen. Pax domini sit
semꝑ uobiscum. Et cum
spiritu. tuo. Agnus dei qui tollis

Expanded text:
m Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus sancti Deus. Per omnia saecula saeculorum. Amen. Pax Domini sit semper vobiscum. Et cum spiritu tuo. Agnus Dei, qui tol.,
Abbreviated transcription (Latin):
palmatius presente uxore simplicii et omni
f mmilia cecidit in terram et cum lacrimis
qui illuminasti seruum tuum clona michi
lumen eternum cdominum ih̾m xp̃m salua
ancillam tuam blandam et alleua eam de
lecto cloloris ut cognoscant omnes quia tu
es creator omnium rerum. Cadem hora ue¬
simplicii senatoris clamans et clicens. Ba¬
qui tenuit manum meam et leuauit me

Expanded text:
Palmatius, praesente uxore Simplicii et omni familia, cecidit in terram, et cum lacrymis qui illuminasti servum tuum, et donasti mihi lumen aeternum Dominum Jesum Christum, salva ancillam tuam Blandam, et alleva eam de lecto doloris, ut cognoscant omnes quia tu es Creator omnium rerum. Quae illSimplicii senatoris dicens: «Baqui tenuit manum meam et alleuauit me».
Abbreviated transcription (Latin):
nomine iuliana arrepta ademonio clamabat
dicens. Deus calixti. ip̃e est cleus uiuus et ue¬
rus. ipse indignatus est pollutionib regi pul
lice. et conteret regnum mortale uestrum qͥ
non adoratis ueritatem. Audiens hoc palma¬
tius: solus cucurrit ad beatum calixtum in¬

Expanded text:
nomine Iuliana arrepta a demone clamauit dicens: «Deus Calixti unus est et uerus, rus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Ociues optimi uicdetis magicam artam.
Respondit palmatius dixit. Si per magicamar¬
tam istud factum est. ubi sunt uirtutes leorum
nostrorum. Iubeat itaq pietas uestra offerri et
immolari diis ne pereat res publica per eorũ

Expanded text:
mare: O cives optimi, videtis artem magicam? Respondit Palmatius: Si per magicam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
spicis ex nostra infirmitate deficere
ad amorem tuum nos miscd̾iter per sanctoꝵ
nos et areatib nostris expediat et perpe¬
tua saluatione confirmet. Per.
uesumus omnipotens cleus:ut rea¬
tum nostrum munera sacrata purifi¬
cent. et recte iuuenli nobis operentur ef¬
fectum. Per.i

Expanded text:
spicis ex nostra infirmitate deficere, ad amorem tuum nos misericorditer per sanctorunos et a reatibus nostris expediat, et perpetua salvatione confirmet. Per.esumus, omnipotens Deus, ut reatum nostrum munera sacrata purificent, et recte vivendi nobis operentur effectum. Per
Abbreviated transcription (Latin):
de his obseruari debeat. qͦs inctia¬
conii minist̾ĩo. aut in offitio pb̃ii posi¬
tos inꝯtinentes eẽ ł fuisse gn̾ati filii
ꝓdidunt. De his ⁊ manifesta diuinaꝵ
legum disciplina ⁊ beate recordationis
siritii ep̃i monita euidentia ꝯmearuñ.
ut inꝯtinentes intalib offitiis politi. oĩ¬

Expanded text:
de his observari debeat quos in diaconi ministerio, aut in officio presbyteri positos, incontinentes esse aut fuisse generati filii prodiderunt. De his manifesta est divinarum legum disciplina, et beatae recordationis Siricii episcopi monita evidentia emanaverunt, ut incontinentes in officiis pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥcumq siue ignorantia. sue timore. seu
necessitate negotii. cuiꝰ cumq maximi qr
maxime necessarii eoꝵ se conuicdi saluta¬
tione. oratione osculoue contaminauit cũ

Expanded text:
ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculove contamina
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ cet̾a deniq
q̃ communi ꝯsensu nos ꝯferre ꝯpetent̾¬
oportiit q̃rimonias ⁊̃ parrochialium
tandẽ compułit inpuplicũ exam̃ defer¬
ri. Hui it pontifices ut eoꝵdẽ euidens inqͥ¬
sitio patefecit indiscreto modamine par¬
rochianas eccłas p̃grauantes dũ inex¬
actionib suꝑiluis frequent̾ eistunt.
penc usq adexaminationẽ extreme uir-
tum constat. ñ amplius quã duos solidos
las dioceses suas uł basilicas uixta sẏ nodũ
bracarensem annua illatione sͥ ex peccet
existat. nec unq̃ quinq̃ genarium numerũ
euectionis excedat. aut amplius ꝗͣ una die
ꝑ unã quãq basilicam remoranti licentiã
ꝗͣ decreuimus agendum p̃sumpserit. cor
reccioni ꝓcul dubio canonum subiacebit.
tanqͣ ꝯstitutionum sy nodalium transg̃s¬
sor ⁊ pͥscorum patrũ edictoꝵ corruptor. Itẽ¬

Expanded text:
nter cetera denique, quae communi consensu nos conferre competoportuit, querimonias etiam parochialium tandem compulit in publicum examen deferri; hic enim pontifices ut evidens inquisitio patefecit indiscreto moderamine parochianas ecclesias praegravantes, dum in exactionibus superflui frequenter existunt, pene usque ad exactionem extremae vitum, non amplius quam duos solidos las dioecesis suae basilicas juxta synodum Bracarensem annua illatione sibi expetat exsistat, nec unquam quinquagenarium numerum evectionis excedat, aut amplius quam una die per unamquamque basilicam remorandi licentiam quam decernimus agendum praesumrectioni procul dubio canonum subjacebit, tanquam constitutionum synodalium transgressor, et priscorum Patrum edicti corruptor.
Abbreviated transcription (Latin):
re ce scẽ dĩ eccłie ac seruoꝵ eius atq totiris
popłi utilitate fideliter inuestigare cu-¬
rauimis &e in tribus subsequentibus
libellis diflincte cum suis coadunare.
ac ludonico lothario atq karolo nobi¬
lissimis regib filiis uidelicet ludonici
distrilimꝰ. Item. His itaq ꝑactis: est in
fronte pͥmi libelli posita ⁊ acharie p̃p̃.
dinis gradib & cunctis ducib atq
comitibꝰ om̃ibꝰ dm̃ tim̃tibꝰ ꝑ gallias
q francoꝵ ꝓuintias constitutis dire.
cta: sicut in ea continet᷑. Quam se.¬
quuntur synodales conuentus.
tus bonefacius maguntiensis eccłe
archiep̾c uice supͣdicti ⁊ acharie. p̃p̃.
una cum karolo magno francoꝵ
pͥncipe canonice tenuit. ut agnos¬
cant om̃s hec p̃dictoꝵ pͥncipum
capła maxime apłica auctoritate
fore firmata.
Seda in historia angloꝵ
lib̃ .II. Cap̃.ui.
Nter oetera bona que genti sue con¬
sulendo conferebat rex eclilberet etiã
decreta illi iudicioꝵ iuxta exempla
romanoꝵ consilio sapientũ consti¬

Expanded text:
e Dei Ecclesiae ac servorum ejus, atque totius populi utilitate fideliter investigare curavimus, et in tribus subsequentibus libellis distincte cum suis coadunare, ac Ludovico, Lothario, atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici distulimus. Item. His itaque peractis, est in fronte primi libelli posita Zachariae papae dinis gradibus, et cunctis ducibus atque comitibus, omnibus Deum timentibus per Gallias et Francorum provincias conscta, sicut in ea continetur, quam sequuntur synodales conventus qtus Bonifacius Maguntiensis Ecclesiae archiepiscopus vice supradicti Zachariae papae una cum Carolo Magno Francorum principe canonice tenuit, ut agnoscant omnes haec praedictorum principum capitula maxima apostolica auctoritate fore confirmata.Beda in Historia Anglorum, libro, II, cap. 5. Inter caetera bona quae genti suae consulendo conferebat rex Edelbertus, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium consti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stionem de p¬
luis agitaiit
quẽ adcunlẽ
iudicem ꝓ ducẽ
uioluit. reus ñ nͥ
ante iudicẽ eccła¬
llicum state uosebat. Auttor a potentia
cuulis tudicis illum apossessione sua
deiecit. Quo audito ep̃s eum ab offitio
suspendit. Ille ꝯtempta ep̃i sententia
offitiũ suum ad ministranit. hoc cõ¬
ꝑto ep̃s sine spe restitutionis meum sen¬
tentiã dedit. Hic primũ querit᷑ itrũ¬

Expanded text:
quaestionem de praediis agitavit, quem ad civilem judicem producere voluit reus non nisi ante judicem ecclesiasticum stare volebat; actor vero potentia civilis judicis illum a possessione sua dejecit. Quo audito episcopus eum ab officio suspendit; ille contemta episcopi sententia officium suum administravit. Hoc comperto episcopus sine spe restitutionis in eum sententiam dedit. Hic primum quaeritur ulru
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ tuam minime uolumus
ignorare. qd siracusane ciuitatis ep̃s int̃
alia q̃ incautionũ suaꝵ pagina spopondit
hoc etiam sp̃alit̾ sub int̾positione pene le¬
dratici nomine petit̾um. nec ꝓ qualibet a¬
lia occasione quicꝗͣ ineius se dispendio
eẽ gesturũ qd̃ magnitudo tua ñ solum
ap̃dicto ep̃o s de omniũ ep̃orum sicilie
ꝑsonis competenti sollicitudine custodi¬
re ñ desinat. nec ipsa qͦ prandia enor¬
mia fieri. s scd̾m mediocritatẽ uniꝰ cuiꝰ¬
tionẽ uenienti susceptionis parare con¬
uiuiũ. qi nec eo p̃cextu pauꝑib incuti
dampna uolumus aut qͣlibet ratione ꝑ¬
mittimus¬
II clicus

Expanded text:
magnitudinem tuam minime volumus ignorare, quod Syracusanae civitatis episcopus inter alia, quae in cautionum suarum pagina spopondit, hoc etiam specialiter sub interpositione poenae ledratici nomine petiturum, nec per quamlibet aliam occasionem quicquam in ejus se dispendio esse gesturum. Quod magnitudo tua non solum a praedicto episcopo, sed de omnium episcoporum Siciliae personis competenti sollicitudine custodire non desinat, nec ipsa quoque prandia enormia fieri, sed secundum mediocritatem uniuscujutionem venienti susceptionis praeparari convivium, quia nec eo praetextu pauperibus incuti damna volumus aut qualibet ratione permittimS. Clericus
Abbreviated transcription (Latin):
re &e sc̃e dĩ eccłie ac seruoꝵ eius atq totinis
popłi uailitate fideliter inuestigare en¬
rauimus & in tribus subsequentibus
lsbellis distincte cum suis coadunare.
ac ludouico lothario atq karolo nobi¬
lissimis regib filiis uidelicet ludouici
distulimꝰ. Item. His itaq ꝑactis: est in
fronte pͥmi libelli posita ⁊ acharie. p̃p̃
dinis gradib & cunctis ducib atq
comitibꝰ om̃ibꝰ dm̃ tim̃tibꝰ ꝑ gallias
& francoꝵ ꝓuintias constitutis dire.
cta sicut in ea continet᷑. Quam se.¬
quuntur sy nodales conuentus.
tus bonefacius maguntiensis ercłe
pͥncipe canonice tenuit. ut agnos.¬
cant om̃s hec p̃dictoꝵ pͥncipum
capła maxime apłica auetoritate
fore firmata
lib̃ .ii. Cap̃.ui.
Nter cetera bona que genti sue con¬
sulendo conferebat rex edilberet etiã
decreta illi iudicioꝵ irixta exempla
romanoꝵ consilio sapientũ consti¬
tuit que conscͥpta angloꝵ sermone
hactenus habentur & obseruant᷑

Expanded text:
e Dei Ecclesiae ac servorum ejus, atque totius populi utilitate fideliter investigare curavimus, et in tribus subsequentibus libellis distincte cum suis coadunare, ac Ludovico, Lothario, atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici distulimus. Item. His itaque peractis, est in fronte primi libelli posita Zachariae papae dinis gradibus, et cunctis ducibus atque comitibus, omnibus Deum timentibus per Gallias et Francorum provincias conscta, sicut in ea continetur, quam sequuntur synodales conventus qtus Bonifacius Maguntiensis Ecclesprincipe canonice tenuit; ut agnoscant omnes haec praedictorum principum capitula maxime apostolica auctoritate fore firmata. libro, II, cap. 5. Inter caetera bona quae genti suae consulendo conferebat rex Edelbertus, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit, quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur, et observant
Abbreviated transcription (Latin):
Tales enim ẽẽ debent qui diuinis cul-¬¬
dum scientie. oꝑam dant. doctͥne gr̃am
Qui digne sacͣmenta tractare ñ ualẽt
ad ministerium ñ eligant᷑ duunum

Expanded text:
Tales enim debent esse, qui divinis culdum scientiae operam dant, doctrinae gratiam Qui digne sacramenta tractare non possunt, ad ministerium non eligantur divinum
Abbreviated transcription (Latin):
ualescere. ¶ ertio anhabendus sit symo¬
macꝰ. qui pꝰ electionem huiꝰ cemodi uiramĩ¬
tum canoniii pstat. Quarto an liceat cłi¬
cis ante sententie sue tempꝰ ab ep̃o suo disce¬
connicit᷑. quib maguntino archi ep̃o ꝑmisit
adiurorẽ sͥ statuere. qui ei defuncto inpleni

Expanded text:
alescere? Tertio, an sit habendus simoniacus qui post electionem hujusmodi juramentum canonicis praestat? Quarto, an liceat clericis ante sententiae tempus ab episcopo suo disceconjicitur, quibus Maguntino archiepiscopo permisit adjutorem sibi statuere, qui ei defuncto in pleni
Abbreviated transcription (Latin):
onsuetudo autem est ius qͣdã mori ⁊̃¬
b institutum. qͣ ꝓlegt suscipitur
eum deficit lex. Nec diffeit an scͥptura an
ratione consistat. qͣndo ce legen ratio cõ¬
mendat. Porro si ratione lex constat. lex
erit om̃e qͣiam ratione constiterit. dũtaxat
q̃religioni congruat. qd discipłine con¬
ueniat. qd saluti ꝓficiat. uocatur autem.
consuetudo quia incõmuni est usu:
tudo scͥptura uł ratione consistat. Appa¬
ret qd̾ consuetudo partim est recdacta
inscptis. partim in morib utentium
tantũ ẽ reseruata q̃ in scͥptis redacta est
constitutio siue ius uocatur. q̃ uͦ inscͥptiᷤ

Expanded text:
onsuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saconsuetudo, quia in communi est usu. tudo scriptura, vel ratione consistat, apparet, quod consuetudo est partim redacta in scriptis, partim moribus tantum utentium est reservata. Quae in scriptis redacta est, constitutio sive jus vocatur; quae vero in scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
elatum ẽ. nob¬
scẽ memoriȩ decessoris mei tp̃ib ꝑser
mi curamgessit fuisse dispositum ut sa¬
c̃dotes ꝑtinuisas ur̃as dioceses ꝯstituti.
qͦtiens ad consignandos infantes eg̃dimi¬
i. tiltramodũ graitari mimme debuis¬
sent.Sũma n pfixa ftr̾at uob̾ ut audio cõ¬
sentientib q̃ ab eis sac̃dotib ꝓ labore clicoꝵ¬

Expanded text:
elatum est nobtae memoriae decessoris mei temporibus per nii curam gessit, fuisse dispositum ut sacerdotes per diversas vestras dioeceses constituti, quoties ad consignandos infantes egredimini, ultra modum gravari minime debuissent. Summa enim praefixa fuerat, vobis, ut audio, consentientib
Abbreviated transcription (Latin):
ichil ꝯtraquẽ libet accusatum absq legi¬
timo. ⁊ idoneo accusatore frat. Ilam ⁊ dñ
Rimates accusatum discutientes ep̃m ñ
ante sententiã ꝓferant dampnationis
quã aut reum se ẽe. ꝯfiteat᷑ aut ꝑ innocentes
⁊ canonice examinatos regłarit testes ꝯum
dã. ita ut opp̾ssis omnib incunctis caus

Expanded text:
ihil contra quemlibet accusatum absque legitimo et idoneo accusatore fiat. Nam et Domirimates accusatum discutientes episcopum non ante sententiam proferant dampnationis aut reum seipsum confiteatur, aut per innocentes et canonice examinatos regulariter testes cdam: ita ut oppressis ab omnibus in cunctis s
Abbreviated transcription (Latin):
conantur. Constat unãqͣ baptismalẽ eccła
hr̃e diocesim sͥ legitime assignatã sic̾ par
rochiales eccłe hñt parrochias distributas:

Expanded text:
ptismalem ecclesiam habere dioecesim sibi legitime assignatam, sicut et parochiales ecclesiae habent parochias sibi distributas.
Abbreviated transcription (Latin):
baptismał eccłe cla¬
dib belloꝵ pssi
hostili metu cõ¬
domicilia sua
transtułint ina-¬
siam diocesim. p̃dia
in antiqua ñ desierunt cole. ceꝑunt ꝑsol¬
uere decimas illi eccłe incuiꝰ diocesim tͣnͣ¬
sierunt. & ap̃ eam sͥ elegerunt sepulturas.
in eos qui abistis accipunt primitias &
decimas ueniunt ad causam Modo pͥ¬
mum querit᷑ si aliquoꝵ domicilia sunt ĩ
quias ap̃ eam ȩccłam inqua illis quondã
hec plenariȩ fiebant aparentib eorum &¬
tp̃is ius ꝑcipiendi decimas & fim̾andi col¬
latur. Qd pͥori eccłe hec omnia ure ꝑsol

Expanded text:
baptismalis ecclesiae, cladibus bellorum pressi, hostili metu domicilia sua transtulerunt in aliam dioecesim, praedia tamen antiqua non desierunt colere; coeperunt persolvere decimas illi ecclesiae, in cujus dioecesim transierunt, et apud eam sibi elegerunt sepulturas. in eos, qui ab istis accipiunt primitas et decimas; veniunt ad causam . Modo primum quaeritur, si illi, quorum domicilia sunt in quias apud eam ecclesiam, in qua quondam haec fiebant a parentibus eorumtemporis jus percipiendi decimas et funerandi toll
Abbreviated transcription (Latin):
dib belloꝵ p̃ssi
hostili metu cõ¬
pul si compulsi
domicilia sua
transtulint ina¬
siam diocesim. p̃dia
tn antiqua n desierunt cołe. ceꝑunt ꝑsol¬
uere decimas illi ecc łe incuiꝰ diocesim tͣn¬
sierunt. o& ap̃ eam s elegerunt sepulturas.

Expanded text:
dibus bellorum pressi, hostili metu compulsi, domicilia sua transtulerunt in aliam dioecesim, praedia tamen antiqua non desierunt colere; coeperunt persolvere decimas illi ecclesiae, in cujus dioecesim transierunt, et apud eam sibi elegerunt sepul
Abbreviated transcription (Latin):
uitat᷑ ꝗͣ hinc litt̾is apłicis uł formatis ple
cini sui qualit̾ suam alioꝵq causã hic
finierit. qͣtinus absq ulla ambiguitate
nuntiare ⁊ pͣdicare omnib possit. Abhac
enim scã sede ⁊ a scĩs apłis tueri ⁊defendi
⁊ lib̾ari ep̃i iussi sunt. sic̃ eoꝵ dispositione
ordinante dño p̾rĩmitꝰ constituti sunt. Sic

Expanded text:
rtatur quam litteris apostolicis vel formatis plencini sui qualiter hic sua aliorumque causa discussa fuerit, quatenus eam absque aliqua ambiguitate nuntiare et praedicare omnibus possit. Ab hac enim sancta Sede, a sanctis apostolis tueri, defendi et liberari episcopi jussi sunt, ut sicut eorum dispositione ordinante Domino primitus sunt constituti, si
Abbreviated transcription (Latin):
stionem de p̃¬
liis agitauit.
quẽ adciuilẽ
iudicem ꝓducẽ
uoluit. reus ñ nͥ
ante iudicẽ eccła¬
Tticum sfare uosebat. Auttor uͦ potentia
ciuilis iudicis illum apossessione sua
deiecit. Quo audito ep̃s eum ab offitio
suspendit. Il le ꝯtempta epi sententia:¬

Expanded text:
stionem de praediis agitavit, quem ad civilem judicem producere voluit reus non nisi ante judicem ecclesiasticum stare volebat; actor vero potentia civilis judicis illum a possessione sua dejecit. Quo audito episcopus eum ab officio suspendit; ille contemta episcopi sententia
Abbreviated transcription (Latin):
uata ñ tm̃ pudica. s cẽ sobria colant.
usuris nequaꝗͣ incumbant. neq dur¬
pium occupationib lucroꝵ .ñ fraudibꝰ
cuiusqͣm studium appetant. Amorem
peccunie quasi materiam cunctoꝵ ma-¬
loꝵ. ł criminũ fugiant. scłaria officia.¬

Expanded text:
ivata non tantum pudica, ‹sed› et sobria colant, usuris nequaquam incumbant neque turpium occupaciones lucrorum fraudisque cuiusquam studium appetant, amorem peccunie et quasi materiam cunctorum criminum fugiant; secularia officia
Abbreviated transcription (Latin):
secuta inuenit eccłiam sabbato nõ ieui¬
nantem. ceꝑat fliictuare quid ageret:
Tunc ego consului de hac re beatissime
meniorie abrosiũ ep̃m. At ille ait. Cum
romã uenio ieiuno sabb̃o. cum mediolap̃
ni sum. ñ ieiuno. Sic & tu adqͣm forte ec¬
cłiam ueneris eius morem serua. si cuiqͥ
ñ uis ẽẽ scandalum. nec qͦm qͣm tͥ. hoc cũ
matͥ renuntiassem libenter amplexa ẽ:¬

Expanded text:
consecuta inuenit eccnantem; ceperat fluctuare quid ageret. Tunc ego consului de hac re beate memorie Ambrosium episcopum. At ille ait: cum Romam c sum, non ieiuno: sic etiam tu, ad quam forte ecclesiam ueneris, eius morem serua, si cuiquam non uis esse scandalum nec quemquam tibi.\' hoc cum matri renuntiassem, libenter amplexa e