comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. siue infestationem
paganorũ. atq pestilentiam
cũ mortalitate. ingenti rugi¬
tu uł gemitu. assiduis ora¬
tionibus & largioribus elemo¬
sinis debermus dĩ miscđiam
implorare. ut ipse nobis &
benedictionem aquarum
caelestium tribuat. pacem
reddere dignetur. peccatoꝵ
indulgentiam dare. & ꝓspera
dignetur ꝓsua pietate
concedere. In his precipue
diebus ociosis fabulis finem
conemur imponere. & quan¬
tum uires subpetunt orare
studeamꝰ & psallere. sobrio
uictu uiuere. Usi pacem
temporũ desideramꝰ acciꝑe.
non dissimulemus pacem
cũ ꝓximis custodire. Contͣ
nullum hominem deseuiat
ira nr̃a: & cito a nobis cessa¬
bit indignatio diuina. scđm
illam ꝓmissionem diũ salua¬
toris. Sinquit dimiseritis¬
hominibus peccata eorum:
dimittet & uobis pater ur̃
caelestis peccata ur̃a. Nullus
sibi ex industria aliquas
occupationes inquirat: ꝑ
quas se de aecclȩ conuentu
seducat. Sine dubio pecca¬
torum suorum uulnera

Expanded text:
tatem, infestationem tatem, infestationem paganorum, atque pestilentiam cum mortalitate, ingenti rugitu vel gemitu, assiduis orationibus et largioribus eleemosynis, debemus Dei misericordiam implorare, ut ipse nobis et benedictionem aquarum coelestium tribuat, pacem reddere dignetur, peccatorum indulgentiam dare, et prospera dignetur pro sua pietate concedere. In his praecipue diebus, otiosis fabulis finem conemur imponere, et quantum vires suppetunt, orare studeamus et psallere, sobrio victu vivere; et si pacem temporum desideramus accipere, non dissimulemus pacem cum proximis custodire: contra nullum hominem desaeviat ira nostra, et cito a nobis cessabit indignatio divina, secundum illam promissionem Salvatoris. Si, inquit, dimiseritis peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestra ; nullus sibi ex industria aliquas occupationes inquirat, per quas se de Ecclesiae conventu subducat; sine dubio peccatorum suorum vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem uoti. atq eiusdem
studii. Uacant epulis. studentq
calicibus epotandis. Adqͥrunt
si possunt musicorum instru¬
menta. tẏmpanũ. cytharam.
tẏbiam. & lẏram. interq ni¬
mia pocula cantant carmina
demonũ arte facta. sicq diẽ
totum cũ nocte consũmant.
Haec gͦ fr̃s qͥd sunt aliud
nisi antiqui hostis machina¬
menta. ac demonũ ludi iria.
separi a dõ. & coniungi diabolo.
priuari uita. & consumi mor¬
te. carere caelo. & retrudi
Obsecro autem uos fr̃s. ut talisi
mores & consorcia deuitetis.
& si eos ã talibus ineptis abstra¬
here possitis: satagite. Sinaut̃.
cauete ne cũ talibus ꝑeatis.
Dies enĩ modo cõpunctionis &
paenitenciȩ celebramus: &
licet omĩ tempore fr̃s nm̃ĩ nob̾
oporteat dĩ miscđiam corpore
contrito & corde cõpuncto
requirere. & ab illo indulgen¬
tiam peccatorũ fidelit̾ postu¬
lare : nunc tamen propter
imminentẽ peccatis nr̃ĩs
debitam & grarassimã sicci¬

Expanded text:
ejusdem voti atque ejusdem ejusdem voti atque ejusdem studii: vacant epulis studentque calicibus epotandis; acquirunt si possunt musicorum instrumenta, tympanum, citharam, tibiam et lyram. Inter quae nimia pocula, cantant carmina daemonum arte confecta, sicque diem totum cum nocte consumunt. Haec ergo, fratres, quid sunt aliud nisi antiqui hostis machinamenta ac daemonum ludibria, separari a Deo et conjungi diabolo, privari vita et consumi morte, carere coelo et retrudi Obsecro autem vos, fratres, ut talium mores et consortia devitetis et si eos a talibus ineptiis abstrahere possitis, satagite; sin autem, cavete ne cum talibus pereatis, dies enim modo compunctionis et poenitentiae celebramus. Et licet ooporteat Dei misericordiam corpore contrito et corde compuncto requirere, et ab illo indulgentiam peccatorum fideliter postulare: nunc tamen propter imminentem peccatis nostris debitam et gravissimam sicci
Abbreviated transcription (Latin):
reuertatur a furore irae
suae & non ꝑeamus. Igit᷑
fr̃s quod ualde dolendum
eft. aliqui nrmͣ non solũ
in his scĩs diebus haec non
faciunt: sed qđ peius est
praecȩteris diebus turpius
uiuunt. ac sceleratius agunt
Ham cũ isti dies adueniunt:
instruunt sibi conuiuia.
pͣparant domos. ut luxu¬
ria in eis diligentius exer¬
ceatur : & non insaccis
neq inlugubri habitu.
sed compti & ornati in
publicum uiri faemineq:
ꝓcedunt: quasi dies sint.
laeticie . & non magi s
paenitencie. Cũ autẽ
scãe cruces & scõꝵ reliqͥae
cui. laetaniis a clero expor¬
tantur. ipsi non insistunt
pͣcibus. neq secuntur
uexillum scãe crucis cũ
laudibus. sed faleratos
resiliunt equos. discurrunt ꝑ
in altum clamorẽ cũ cachinno
extollunt. & non solum haec
faciendo ipsi inutiles fiunt.
sed &iam alios ab intentione
p̃cum impediunt. Postquam
autẽ domum ueniunt. con¬
uocant ad conuiuium. non
pauꝑes. uł caecos. aut debiles.
nos ac sodales suos qui sint

Expanded text:
furore irae suae, et non pereamus. Igitur, fratres, quod valde dolendum est, aliqui vestrum non solum in his sanctis diebus haec non faciunt, sed, quod pejus est, prae caeteris diebus turpius vivunt, sceleratius agunt. Nam cum isti dies adveniunt, instruunt sibi convivia, praeparant domos, ut luxuria in eis diligentius exerceatur; et non in saccis neque in lugubri habitu, sed compti et ornati in publicum viri feminaeque procedunt, quasi dies sint laetitiae et non magis poenitentiae. Cum autem sanctae cruces et sanctorum reliquiae cum litaniis a clero exportantur, ipsi non insistunt precibus, neque sequuntur vexillum sanctae crucis cum laudibus, sed super phaleratos resiliunt equos, discurrunt pein altum clamorem cum cachinno extollunt, et non solum haec faciendo ipsi inutiles fiunt, sed etiam alios ab intentione precum impediunt: postquam autem domum veniunt, convocant ad convivium non pauperes, vel caecos aut debiles, nos ac sodales suos qui sint
Abbreviated transcription (Latin):
agimus. noc eodem sp̃u lar¬
giente ꝑcipimus. Quod intel¬
ligens ꝓpha. cũ cordis mun¬
diciam querer& dicens. cor
mundum crea in me ds.
continuo subiunxit: spm̃
rectum in noua in uisceribꝰ
meis. Quia si non interiora
rit: cor in nobis mundum
unde fit non habce. cum
cens dixissae. Onẽ ad te
confugi. doce me facere
uoluntatem tuã: statim
quo hunc ordine consequi
deberce. ostendit cũ subdi¬
dit. Sp̃s tuus bonus dedu¬
cet me: in uiam rectam.
Euius uestigus iuxta mo
trem. ut sp̃s sui grã nos in
uiam rectae fidei quȩ per
dilectionẽ oꝑatur inducat¬
& ut optata mereamur opti¬
nere. taliter uiuere stude¬
amus: ne tanto patre simꝰ
indigni. quin pocius mysteri¬
um regenerationis quo in bap¬
tis matẽ filii dĩ sumus effecti:
illibato semꝑ corpore parit̃
& mente seruemus.: Certũ
namq est: quia si summi
patris mandata seruamus.
remunerabit nos hereditate
sempiternae benedictionis.
quam nobis ante scła ꝑauit¬

Expanded text:
agimus, hoc eodem Spiritu largiente percipimus: quod intelligens Propheta, cum cordis munditiam quaereret dicens: Cor mundum crea in me, Deus, continuo subjunxit: Spiritum rectum innova in visceribus meis , quia si non interiora rit, cor in nobis mundum unde sit non habet. Cum cens dixisset: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam statim quo hunc ordine consequi deberet ostendit cum dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam, cujus vestigiis juxta modtrem, ut Spiritus sui gratia nos in viam rectae fidei, quae per dilectionem operatur, inducat. Et ut optata mereamur obtinere, taliter vivere studeamus, ne tanto Patre simus indigni, quin potius mysterium regenerationis quo in baptismate filii Dei sumus electi, illibato semper corpore pariter et mente servemus. Certum namque est, quasi summi Patris mandata sectamur, remunerabit nos haereditate sempiternae benedictionis, quam nobis ante saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ã ceptis prius quã illo apa¬
ente de carcere mortis
huius cripi. ac portam merea¬
mur patriae cęlestis ingredi.
Nemo sibi de in nocentia blan¬
diatur. nullus suis fidens ac¬
tibus. quasi qͥ miscđia iusti
uidicis ñ egeat. a p̃cibus cessoe:
qͥn potius or iã cũ se aliquid
boni quis egisse cognouerit:
qͥa qua hoc districtione iudi¬
cetur ignorat: tremens cũ
in iudicium cũ seruo tuo.
qͥa ñ iustificabitur in cons¬
pectu tuo omĩs uiuens. S¬

Expanded text:
a coeptis priusquam, illo aperiente, de carcere mortis hujus eripi ac portam mereamur patriae coelestis ingredi. Nemo sibi de innocentia blandiatur, nullus suis actibus quasi qui misericordia justi judicis non egeat a precibus cesset; quin potius, etiam cum se aliquid boni quis egisse cognoverit, quia qua hoc districtione judicetur ignorat, tremens cum in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo om
Abbreviated transcription (Latin):
ipse rex deposita imꝑiali pur¬
pur a. regali ambitione sub¬
mota. menbra sua cilitio
cinxisse atq insacco &e cine¬
re se diebus ac noctibus
uoluptasse. homines & ium̃¬
ta partter ieiunasse. atq:
addm̃ inforti tudine clamasse¬
regnum tunc interiss&:
nisi illud paenitencia pa¬
trona seruassce. Sed cur
ieiunabant infantes & iu¬
menta. quorũ non argu¬
untur peccata: Teiuna¬
bat paruulus. ut euaderoe
senior: ieiunabant inno¬
centes. ut non perirent
peccatores. Om̃s pariter
abstinebant. ut peccata
quae ab aliquibꝰ cõmissa
fuerant: ab om̃ibus solue¬
consentientibus animis.
& conspirati fide. clamemꝰ

Expanded text:
ipse rex deposita imperiali puripse rex deposita imperiali purpura, regali ambitione submota, membra sua cilicio praecinxisse atque in sacco et cinere se diebus ac noctibus volutasse, homines et jumenta pariter jejunasse, atque ad Deum in fortitudine clamasseregnum tunc interisset, nisi illud poenitentia patrona servasset. Sed cur jejunabant infantes et jumenta, quorum non arguuntur peccata? Jejunabat parvulus ut evaderet senior; jejunabant innocentes, ut non perirent peccatores: omnes pariter abstinebant, ut peccata quae ab aliquibus commissa fuerant, ab omnibus solveconsentientibus animis et conspirati fide clamemus
Abbreviated transcription (Latin):
conuentus istius
Tausam non ignoretis : quo
scđm patrum precedentiũ
constituta om̃s in unum
uiri & feminę. pueri ce
senes conuenistis. Adconcili¬
andam ergo nobis dĩ miscđiam
tempus est oportunũ. ut per
ieiunia & castigationẽ corpo¬
ris. ꝑ preces & cõpunctionem
cordis. remissionem peccatoꝵ
nostrorum. & grãm inconspec¬
tu eiꝰ inuenire mereamur.
Begimus nnim inprophetis.
quia cũ niniuae ciuitatis
subuersio diuinitus immi¬
ner&. & uxta sentenciam
dñi destruendi illam tempus
ingruer&e: consistens in ea
aliud non habuisse p̃sidiũ.
nisi ut abiectis copiosis epulis.
ieiunia continuata suscipe¬
rent. & diuiciarum ambici¬
one deposita. humilitate se
pauꝑtatis induerent: scilicae
ut exinde remediũ recipe¬
rent: unde his perditio con¬
tingebat. hoc est ut iram
diuinitatis quam luxuri¬
ando ꝓuocauerant. abstinen¬
do lenirent: & offensam quã
in eos suꝑbia contraxerat.
humilitas mitigar&e. Dic it᷑
enĩ in illa tribulatione

Expanded text:
conventus istius causam non ignoretis, quo, secundum patrum praecedentium constituta, omnes in unum viri et feminae, pueri et senes, convenistis. Ad conciliandum ergo nobis Dei misericordiam tempus est opportunum, ut per jejunia et castigationem corporis, per preces et compunctionem cordis remissionem peccatorum nostrorum, et gratiam in conspectu ejus invenire mereamur. Legimus enim in prophetis quia cum Ninive civitati subversio divinitus immineret, et juxta sententiam Domini , destruendi illam tempus ingrueret, consistentes in ea aliud non habuisse praesidium nisi ut, abjectis copiosis epulis, jejunia continuata susciperent, et divitiarum ambitione deposita, humilitatem se paupertatis induerent? scilicet, ut exinde remedium perciperent unde his perditio contingebat; hoc est, ut iram Divinitatis, quam luxuriando provocaverant, abstinendo lenirent, et offensam quam in eos superbia contraxerat, humilitas mitigaret. Dicitur enim in illa tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam. panis di¬
lectionem significat. Quia
sicut ille principalis est
cibus. ut sine eo mensa
in ops esse uideatur: ita
haec principalis est uirtꝰ.
ita ut sine illa uirtutes
reliquae. spiritales uirtu¬
tes esse nequeant. Qu ia
nimirum quicqͥd boni
agitur. in sola dilectione
ꝑficitur. Unde dicit apł̃s.
Quia silinguis hominũ
loqueretur & angłorũ.
& si haberce ꝓphetiam
& nossae mysteria omĩa &
omnẽ scientiam. & si¬

Expanded text:
intelligentiam, panis diintelligentiam, panis dilectionem significat, quia sicut ille principalis est cibus, ita ut sine eo mensa inops esse videatur, ita dilectio principalis est virtus, ita ut sine illa virtutes reliquae spiritales virtutes esse videri nequeant, quia nimirum quidquid boni agitur in sola dilectione perficitur; unde dicit Apostolus quia si linguis hominum loqueretur et angelorum, et si habuerit prophetiam, et noscet mysteria omnia et omnem scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
& quibus iusticiae meritis
adhaec ꝑueniri debeat.
indesinenter inquirere
ne si a uia forte quȩ illo du¬
cit aberremus : ꝑ uenire
quo nitimur minime quea¬
mus. Qd̾ si uerba dñi &
saluatoris nr̃i quibꝰ nos
de exemplo terreni paren¬
tis ad rogandũ dm̃ patrẽ
hortatur. diligenter inspi¬
cimus: citius agnoscimꝰ.
quae iter nobis regni cae
lestis aꝑiat. Quis in quit
ex uobis patrem paeit panẽ
nũ qͥd lapidem dabit illi:
Aut si piscem. nũqͥd ꝓpisce
serpentem dabit illi Aut
si parierit ouum. nũ quid
porrigae ei scorpionem.
Aꝑta & enĩ est comꝑatio hec
&e cunctis audientibus ad in¬
telligendũ facillima. Quia
si homo quilibae mortalis
ac fragilis. & peccati adhuc
carne grauatus: porentibꝰ
se filiis quos diligit. quae
haba bona quãuis terrena
& fragilia dare ñ denegat:
multo magis pater cȩlestis
paritoribus suis. suo timore
& amore preditis: ñ defec¬
tiua in caelis bona largi¬
tur. sed iuxta typicam

Expanded text:
et quibus justitiae meritis et quibus justitiae meritis ad haec pervenire debeatur indesinenter inquirere, ne si a via forte quae illuc ducit oberremus, pervenire quo nitimur minime queamus. Quod si verba Domini et Salvatoris nostri quibus nos de exemplo terreni parentis ad rogandum Deum Patrem hortatur, diligenter inspicimus, citius agnoscimus quae iter nobis coelestis regni aperiat. Quis, inquit, ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? Aperta etenim est comparatio haec et cunctis audientibus ad intelligendum facillima, quia si homo quilibet mortalis ac fragilis et peccati adhuc carne gravatus petentibus se filiis, quos diligit, quae bona habet, quamvis terrena et fragilia dare non denegat; multo magis Pater coelestis petitoribus suis, suo timore et amore praeditis, non defectiva in coelis bona largitur. Juxta typicam
Abbreviated transcription (Latin):
abundante uiatico inp̃senti:
liberius ad futura dona tenda¬
tur. Sed quia sunt qͥ tempo¬
ralem quiceem. & ꝓsꝑitatem
a suo creatore requirunt.
non quidem ut eidẽ creato¬
ri deuotioribus animis oboe¬
diant. sed ut abundantius
comessationibus & ebrietatibꝰ
uacent. & securius ac licen¬
tius suis concupiscentiis suae
carnis seruiant illecebris : meri¬
to tales male pae ere dicunt᷑.
Uerum quia om̃s huius modi
paritores. eoquod male poeant
accipere non merentur: stu¬
deamus dilectissimi & bene
poeere. & digni adoptinenda
quae paeimus existere. Qd̃
ita fit si & ea quae ds iussit
orando querimus. & quales
nos fieri docuit. tales adoran¬
dum ꝓcedimꝰ: & intenti in
p̃cibus donec impaeremus
insistimus. Si autẽ scire
cupimus. quae ipse nos parere
uelit: audiamus illud euan¬
głium. Querite pͥmũ regnũ
om̃ia adicientur uobis. Reg¬
num autem dĩ &e iusticiam
eius querere est: & caelestis
patriae dona desiderare.

Expanded text:
abundante viatico in praesenti, abundante viatico in praesenti, liberius ad futura dona tendatur: sed quia sunt qui temporalem quietem et prosperitatem a suo Creatore requirunt, non quidem ut eidem devotioribus animis obediant, sed ut abundantius commessationibus et ebrietatibus vacent, ut securius et licentius suis concupiscentiis, suae carnis serviant illecebris, merito tales male petere dicuntur. Verum quod omnes hujusmodi petitiones, eo quod male petunt, accipere non merentur, studeamus nos, dilectissimi, et bene petere, et digni ad obtinenda quae petimus existere: quod ita fit, si ea quae Dominus jussit orando quaerimus, et quales nos ipse fieri docuit, tales ad orandum procedimus, et intenti in precibus donec impetremus insistimus. Si autem scire cupimus quae ipse nos petere velit, audiamus nos illud evangelicum: Quaerite primum regnum omnia adjicientur vobis . Regnum autem Dei et justitiam ejus quaerere est et coelestis patriae dona desiderare,
Abbreviated transcription (Latin):
iubentis audire obtempe¬
rando contempnunt: &
nil hominis dnm suã uocẽ
supplicantiũ exaudire mise¬
rando deposcunt. quos ipse
De quibus & salomon inpro¬
uerbiis. Qui declinat in qͥt
aurem suam ne audiat legem.
oratio eius erit execrabilis.
Male paunt. qui ñ suꝑnae
mercedis intuitu. sed ad exem¬
pla phariseorum humanae
grae laudis. longis incubant
precibus. De quibus ipse des¬
suam Male paunt & illi.
qͥ terrena magis in oratione
quã cęlestia bona reqͥrunt.
Quorum preces apł̃s in ipsa de
qua loquimur sentencia. spe¬
cialiter reprehendit. Cũ enĩ
dixissa. pa itis & ñ accipitis.
eoquod male paeatis: ad iunxit
continuo. Ut in concupiscen¬
tiis ur̃is insumatis. Neq aut̃
ꝓhibentur ciues patriae cęles¬
tis in t̾ra ꝑegrinantes. ꝓpace
temporũ. ꝓ salute corporũ.
ꝓubertate frugsĩ. ꝓserenitate
aurarum. ꝓ coeeris uitae huiꝰ
necessariis dñm paeere. si tam̃
haec non nimie paeantur.
Msi ob id solum mͦ peantur. ut

Expanded text:
ire, audire obtemperando contemnunt; et nihilominus Dominum suam vocem supplicantium exaudire miserando deposcunt: quos ipse De quibus et Salomon in Proverbiis: Qui declinat, inquit, aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Male petunt, quia non supernae mercedis intuitu, sed ad exemplum Pharisaeorum humanae gratia laudis longis incubant precibus, de quibus ipse tessuam. Male petunt et ipsi qui terrena magis in oratione quam coelestia bona requirunt, quorum preces Apostolus in ipsa, de qua loquimur sententia, specialiter reprehendit. Cum enim dixisset: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, adjunxit continuo, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Neque autem prohibentur cives patriae coelestis in terra peregrinantes pro pace temporum, pro salute corporum, pro ubertate frugum, pro serenitate aurarum, pro caeteris vitae hujus necessariis Dominum petere, si tantum haec minime petantur, et si ob hoc solummodo petantur, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
ferne Id namq quod occidimꝰ.
agimꝰ ut pęnitus non sit Ex
eo et eni᷑ quod mordemus.
partem abstrahimꝰ. partemq
relinquimꝰ Quia ergo mnelec¬
tis suis sunditus occidit mor¬
tem: mors mortis extitit Quia
uero ex inferno pardem abs¬
tulit et partẽ reliquid: non
occidit sunditus sed momor.¬
dit insernum: Ait ergo Ero
mors tua omors Acsi aꝑte
dicat Quia inelectis meis de
inferne Quia sublatis eis:
te exparte transsigo Quȩ ẽ.
ergo ista sollẽpnitas. que in¬
ferni claustra destruxit. &
ianuas nobis regni cęlestis
aꝑuit : Inqui ratur subti¬
lius nom̃ eius. requira tur
egregius p̃dicator: uideamꝰ
quid de cius estimacione de¬
nunciet. Ait enĩ. enim
pascha nrm: immolatus est
pensandum nobis est qđ de
pascha lex loquitur: ut inda.
quippe ait. Sument de san¬

Expanded text:
ferne . Id namque quod occidimus, ferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te inferne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim pascha nostrum immolatus epensandum nobis est quod de Pascha lex loquitur, ut subtilquippe ait: Sument de san
Abbreviated transcription (Latin):
cro eloqͥo: scã scõrum uel can¬
tica canticorum pro sui mag¬
nitucline dicuntur: ita hec
festiuitas recte dici potest.
sollempnitas sollẽpnitatum:
Ex hac quippe sollempnita-¬
te. exemplum nobis resurrec¬
cionis datũ est. spes celestis
patriȩ aꝑta: & facta suꝑni
regni: iam p̃sumptibilis gła
Per hanc electi qui quã uis
intranquillitatis sinu tamen
apuel inferni claustra tene¬
bantur: ad paradisi amoena
reducti sunt Quod ante
passionem dixit: in resurrex.¬
tione sua dñs impleuit Si
exaltatus suero a terra: omĩa
trahã al me Omĩa et enim
traxt: qui de electis suis apud
inferos nullũ reliquid O mĩa
abstulit: utiq electa Neq et¬
eni᷑ insicleles quosq et pro suis
criminib et̾nis suppliciis dedi¬
tos: ad ueniam dñs resurgendo
reparauit. Sed illos ex inferni
claustris rapuit: quos suos in
side & actib recognouit Unde
recte &iã ꝑ osee dicit Ero mors
tua o mors: ero morsus tuus in¬

Expanded text:
cro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus fuero, inquit, a terra, omnia traham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, in
Abbreviated transcription (Latin):
atq altercacio in numerabi¬
liũ captiuorũ: statĩ dñi iussu
om̃s antiqͥ iusti. iura potestatis
acceꝑunt: atq in suos torto¬
res ipsi ꝓtinꝰ tormenta conũ¬
tunt. humili supplicacione. cił
in effabili gaudio. clamantes
dño ac dicentes. Ascende dñe
ihũ expoliato inferno: & auctore
mortis suis uinculis in retito
Redde iã lȩticiã mundo: iocun¬
dentur in ascensu tuo fideles
tui. aspicientes cicatrices cor¬
poris tui. Fec it hoc xp̃c: sicut
est suꝑius indicatũ. Pacta p̾da
in inferno: uiuus exiit de
sepulchro. Ipse se sua poten¬
cia suscitauit: & itum in ma¬
& bibit: postea ul conspectu i¬
multoꝵ apparuit. ꝑnubem
cȩlos ascendit: in sede sua ad
patris dexxt̾am. unde nũquã
demur om̃s in dño: qui resur¬
rectionẽ carnis. sollẽpnit᷑ cele.¬
bramꝰ in xp̃o. Om̃is ꝑ totum
mundũ catholica gratuletur

Expanded text:
atque altercatio innumerabiatque altercatio innumerabilium captivorum, statim a Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tormenta convertunt, humili supplicatione cum ineffabili gaudio clamantes Domino, atque dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. Fecit hoc Christus, sicut jam superius dictum est. Facta praeda in inferno, vivus exiit de sepulcro: ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se imma bibit; postea vero in conspectu multorum apparuit. Per nubem in coelos ascendit, et se in sede sua ad Patris dexteram, unde nunquam demur omnes in Domino, qui resurrectionem carnis solemniter celebramus in Christo. Omnis per totum mundum catholica gratuletur
Abbreviated transcription (Latin):
non poteras. quia euersorẽ regni
tui in mortẽ sine reatu aliquo
ꝑducebas Attenderes causã.
requireres culpam. In quo
nichil mali cognoueras. qua¬
re eũ ad nr̃am patriã ꝑ du¬
cebas Istum liberũ addu
trorũ infernaliũ uoces: sine
aliqua mora ad imꝑiũ dnĩ
ac saluatoris. om̃s ferrei con-¬
fracti sunt uectes. E ecce subi¬
to innumerabiles scoꝵ populi
qui tenebantur in morte
captiui: saluatoris sui genibꝰ
ob uoluti. lacrimabili eũ obse.¬
cratione deposcunt dicentes.
Aduenisti redẽptor mundi.
ad uenisti quẽ desidantes
cotidie sꝑabamꝰ. Ad uenisti.
quẽ nobis uenturũ lex nũci
auerat & ꝓpħȩ: Ad uenisti.
donans in carne uiuens indul¬
genciã peccatorib mundi. sol¬
uere de functos captiuos infer¬
ni. Des cendisti ꝓ nobis ad infe¬
reuersus ad suꝑnos Posuisti ti¬
tulũ gloriȩ in cęlo: pone sig¬
nũ uictoriȩ in inferno. Nec
mora post quã audita ẽ postulacio

Expanded text:
non poteras, quia eversorem regni non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adduxtrorum infernalium voces, sine aliqua mora ad imperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur in morte captivi, Salvatoris sui genibus obvoluti, lacrymabili eum obsecratione deposcunt, dicentes: Advenisti, Redemptor mundi; advenisti, quem desiderantes quotidie sperabamus; advenisti, quem nobisaverat et prophetae; advenisti donans, in carne vivens, indulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro nobis ad infereversus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoriae in inferno. Nec mora, postquam audita est postulatio
Abbreviated transcription (Latin):
futura morte plaudebas : Ipse
est in cuius cruce omnẽ mundũ
Quid est qd̾ egisti: Quid ͤ quod
facere uoluisti: Ecce iã totas
tibi tenebras suo ipso splendo¬
re fugauit. & om̃s tuos carce¬
res fregit. captiuos eiecit. liga¬
tos soluit: luctus eorũ ingau¬
diũ cõmutauit: cce ipsi qui
sub nr̃is solebant suspirare tor¬
mentis: insultant nobis de
ꝑceptione salutis. E non solum
iã nichil uerentur: insuꝑ & mi¬
nantur. Nũ quã hic ita suꝑbi¬
erant mortui: nec aliquando
sic potuerant lȩti ẽẽ captiui:
Ut quid huc istum adducere
uoliuisti. quo ueniente om̃s
sunt lȩticiȩ restituti: qui ante
fuerant desꝑatiͦ Nullus hic iã
solitus eorũ mugitus auditur:
nullus resonat gemitus. Oprin
primo ad quisieras ꝑparadisi
amissionem: nunc ꝑdidisti ꝑ
crucem. Periit om̃is leticia
tua: in luctum conũsa sunt
gaudra tua. Pum tu xp̃m̃ suspen¬
dis in ligno. ignoras quanta dãp¬
na sustinc̾as in inferno. Preuidere

Expanded text:
futura morte plaudebas? ipsene futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunquam hic ita superbierant mortui, nec aliquando sic potuerunt laeti esse captivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, nullus resonat gemitus. Factuprimum acquisieras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut breuit̃ cuncta ꝑstrin¬
gam. mox ut spm̃ reddidit.
unita suȩ diuinitati anima
ad infernorũ ꝓfunda descendit:
Cũq tenebrarũ terminum
quasi quidã dep̾dator splendid
ac terribilis attigis set
aspicientes eum impiȩ ac tarta¬
reȩ legiones. territȩ ac tremen¬
tes inquirere ceperunt dicentes:
lis Mundus ille qui nobis sub¬
ditus fuit semꝑ. qui nr̃is usibꝰ
mortis tributa ꝑsoluit. nũ quã
talia inferis munera destinau it:
Quis ergo iste est qui sic intrepi u¬
dus nros fines ingreditur. & non
solum nra supplicia ñ ueretur.
in suꝑ & alios de uinculis nr̃is
ab soluit. An forte ipse est de
quo princeps nr̃ paulo ante
dicebat. quod ꝑ eius mortem.
tocius mundi acciꝑae potesta
tem: Sed si iste est: in contra¬
riũ est nrĩ preliatoris uersa
sentencia.  dũ sibi uincere
uisus est: ipse pociꝰ uictus atq
ꝓstratus est: O princeps nr̃. hic¬
ne est ille. de cuius tibi semꝑ

Expanded text:
est, ut haec breviter cuncta perstrinest, ut haec breviter cuncta perstringam, mox ut spiritum reddidit, unita suae divinitati anima ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: lis? Mundus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nunquam talia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nsolum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris absolvit? An forte ipse est ille de quo princeps noster paulo ante dicebat, quod ejus morte totius mundi acciperet potetem? Sed si iste est, in contrarium est nostri praeliatoris versa sententia: et dum sibi vincere visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper
Abbreviated transcription (Latin):
euident̃ ostendit dicens. Ds
ulcionũ dns. ds ulcionum
ubere ȩgit. Solus &e enim
ipse libere egit: qui nobis ho¬
die ostendit qͥd ȩgerit: bibere
enĩ egit de quo multũ ante
fuerat ꝓpħatũ: quia factus
est sicut homo sine adiutorio
inter mortuos liber. Uultis
tam̃ scire qͥd ȩgerit: Audite
quid fecerit. Nulla necessita te.
sed ꝓpͥa uoluntate : in ligno
se suspendi ꝑmisit. Glauis
corpus suũ ꝑforari non renu¬
it: animã ponendo: mortem
sustinuit: Carnẽ in sepulchro
reposuit. & comitante secũ
anima : ad inferna descendit:
Tenebrarũ & mortis pͥncipẽ
colligauit. legiones illius pro¬
turbauit. portarũ inferni
uectes ferreos fregit: om̃s ius¬
tos qui originali peccato astric¬
ti tenebantur absoluit. Cap.¬
tiuos in libertatẽ pristinam
reuocauit: peccatorũ tenebris
ex cȩcatos. splendida luce ꝑ fudit.
scce audistis quod defensor
nr̃e ulcionis lib̾e ȩgisse descri
bitur. Postquã enĩ exaltatus.
id ẽ a uideis in cruce suspens

Expanded text:
evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis taquid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit; clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepulcro deposuit, et comitante secum anima ad inferna descendit; tenebrarum et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit, portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos qui originali peccato astricti tenebantur absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris excaecatos ipse sua splendida luce illuminavit. Ecce audistis quod defensor nostrae ultionis libere egisse describitur. Postquam enim exaltatus, id est, a Judaeis in cruce suspensus
Abbreviated transcription (Latin):
Quiel ergo .eꝰ. nisi quia et ci¬
cius cucũrrit. & tam᷑ ante
monum̃tũ uacua stetit:
Ulenit aut̃ simon petrus se-¬
quens eum: & introiuit in mo¬
numtũ Quia secuta posteri¬
or eccła gentium. mediatorẽ
dĩ et hominũ homine᷑ xpͣm
iħm et cognouit carne mor¬
tuum: & uiuentem credidit
deum Uidit lindeamina po
sita : et sudariũ quod suerat
suꝑ caput eiꝰ: non com lintea¬
minib positũ. sed separatim
Uinuolutum in unu᷑ locũ: Quid
esse fr̃s credimꝰ. quod sudariũ
capitis dni cum linteaminib
non inuenitur in monumto.
nisi quia attestante paulo

Expanded text:
Quid ergo est, nisi quia et ciQuid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum et cognovit carne mortuum, et viventem credidit Deum. Vidit l quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia, Paulo attestante ,
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium: ad usum tamen
scłi prior est mułtitũdo gen.¬
tium. quã sinagoga: Paulo
attestante qui ait Quia no᷑
prius quod spiritale est: sed
quod animale Per seniorem
ergo petrũ: signisicatur eccła
gentium Per iuniore᷑ iohan-¬
nem. synagoga iudeorum:
Eucurrer᷑ ambo simul. quia
ab ortus sui tempore usq
ad occasum: pari te conmuni
uia. et si non pari & cõmuni
sensu. gentilitas cũ synagoga¬
de cuͤpͣrit Ulenit synagoga
prior ad monumͣtum: secđ
minime intrauit. Quia legis
quidem mandata ꝑcepit.
prophetias de incarnatione
ac passione dominica auliuit.
sed credere in mortuum noluit
Uidit enĩ iohannes posita
linteamina: non tam̃ introiuit:
Quia idelicet sy nagoga
et scripturȩ sacre sacram̃ta
cognouit. tamen ad sidem
passionis dominice credendo
intrare distulit: quã du lon¬
geq propħauit Presentem
uidit et rernuit . hominem
ec̃ despexit: dm̃ carne morta¬
lem factum crelere noluit:

Expanded text:
gentium, ad usum tamen gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
requirentis signatur intelle-¬
me inuenit. furatũ credidit:
Ad huc ergo erant tenebre:
cũ uenit ad monum̃tum Eucur.¬
rit cicius. discipulis nuntiaũ:
Sed illi preceteris cucurrer̃.
qui pͣceteris amauer᷑: uide¬
licet petrꝰ et iohannes Eur-¬
rebant autẽ duo simul. sed
iohannes precucurrit cicius
petro: uenit prior ad monu¬
mentum. & ingredi ñ presũp.¬
sit Ulenit uero posterior pe-¬
trus: & intrauit Quid sr̃s.u
quid cursus iste signisicat.
Mumqͥd nam hȩc tã subtilis
euuangeliste discriptio. amis¬
teriis uacare credenda est.
minime Neq enĩ se iohan-¬
nes et p᷑isse & non intrasse
diceret : si in ipsa sua trepi-¬
clatione mysterium de suis-¬
se credidisset Quid ergo ꝑ
iohannẽ. nisi sinagoga. quid
ꝑ petrũ. nisi eccła de signat᷑ :
Nec miru ẽe̾ uideatur. qđ
ꝑ iuniorẽ sinagoga : ꝑseniorẽ
uero eccła signari ꝑhibetur.
Quia et si acl dĩ cultum pͥor
est sinagoga quam eccła

Expanded text:
requirentis signatur intellirequirentis signatur intellime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit: sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed JoannPetro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ractis longa mo-¬
lestia stomachus:
diuinȩ caritati ur̃e de lec¬
tionis euuangelicȩ expo¬
sitione: prohibuit
Uox na᷑q ipsa a
clamoris uirtude succum¬
bit &quia amultis audiri
non ualeo: loqͥ fateor in¬
ter multos erubesco. Sed
hanc in me uerecumdiã
& ipse rep̾hendo. Quid enĩ:
Numquid si multis prodesse
nequeo. nec paucis curabo:
& si ex messe portare manipu.¬
los multos nͨ possum. numqͥel¬
nam debeo ad areaͬ uacuus
redire : Quãuis eni quantos
debeo ferre nͣ ualeo. certe
uel paucos. certe uel duos.
certe uel unũ fera Habet na̾q
ipsa insirmitatis intentio: mer¬
cedis suȩ certitudinem Quia
considat in retributione. tam̃
uires pensat inpondere Kec¬
tio sci euuangelii quã modo
fr̃s auclistis. ualde insuꝑficie
historica.ẽ. aꝑta: Sed eiꝰ nobis
sunt mysteria subbreuitate
requirencla Maria magda¬
lene: cũ ad huc tenebre essent:
uenit ad monum̃tũ Iuxta
hystoriã notatur hora. iuxta
indel lectum uero misticum:

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta histointellectum vero mysticum,
Abbreviated transcription (Latin):
nde. &iã iulea colligetur. Paulo
actestante qui ait: onec ple.¬
nitudo gentium intraret: et
sic om̃is isrł saluus fieret. & uidit
& credidit Quid fr̃s. quid estiman¬
dus est credidisse: numquid qͥa
lñs resurrexerat. quem querebant:
ñ utiq: quia ad huc tenebre
erant ad monum̃tũ & sub iuncta
quoq uerba contra dicunt: cũ
dicitur Mondum enim sciebat
scripturas : quia oporteret eum
amortuis resurgere Quid ergo
uidit et quid credidit: uidit
linteamina posita: et credidit
quol mulier dixerat. demonu¬
mento dñm suisse sublatũ Qua
in re diuina dispensationis mag¬
nitudo pensanda est: quod
discipulorum corda et accen-¬
cluntur ut querant: et diffe-¬
runtur ne inueniant. quatenꝰ
infirmitas animi ipso suo me-¬
rore cruciata: purgatior ad
inueniendum siat. &tanto ua.¬
lidius teneat cum inuenerit:
quanto tardius inuenit quod
querebat Nec sub breuitate

Expanded text:
fidem etiam Judaea colligetur, Paulo fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tardius invenerit quod quaerebat. 6. Haec sub brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
mortalem: dedignati sunt cre¬
dere immortalem ẽẽ diuinitate:
Unde &iã hieremias ait Redde
eis uicem dñt. iuxta oꝑa manu-¬
um suarũ: dabis eis scutum cor¬
dis. laborem tuum Ne enĩ p᷑.¬
dicationis spicula eorũ corcla
penetrarent. dũ passionis eius
laborẽ de dignati sunt: qua¬
si eundem laborem illius pro
scuto tenuerunt. ut eo ad se
transire eiꝰ uerba non ꝑmit¬
terent : quo eũ laborare usq¬
aũ ad mortem uiderent: Suclariũ¬
ergo qđ suꝑ capud eiꝰ suerat.
seorsum inuenitur: quia ipsiꝰ
recdẽptoris nr̃i passio. longe a
nr̃a passione difuincta est
Qm̃ ipse sine culpa ꝑtulit.
quocd nos cũ culpa toleramus:
Ipse sponte morte succumbe.¬
re uoluit. ad quã nos uenimꝰ¬
in uiti Sequitur. Eunc ergo
introiuit et ille discipłs qui
uenerat prior ad monum̃tum:
Post quã intrau̾it petrus. in¬
gressus est et iohannes: Poste¬
rior intrauit : qui prior uene-
insine mundi ad redemptoris

Expanded text:
mortalem, dedignati sunt cremortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quiergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a nostra passione disjuncta est; quoniam ipse sine culpa pertulit, quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos veniminviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit, qui priorin fine mundi ad Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
natura. & notandũ quod ñ
solũ separatĩ. sed etiã inuolu-¬
tũ inuenirę dicitꝰ inunum
locũ Einteu̾ quippe quod
in uoluitur. eiꝰ nec initium nec
sinis aspicitur Recte ergo su.¬
clarium capitis in uolutum in¬
uentum est. quia celsitudo
cliuinitatis nec cepit esse nec
desinit. nec ꝑmitium nascitur.
nec termino coangustatur
Bene ad ditur inunũ locum.
quia inscisfura mentium ds̃
non est Os quippe inunitate
est Et illi eiꝰ habere grãm me¬
rentur : qui se ab inuicem ꝑsec¬
tarum scandala non cliui-¬
dunt Seel quia solet ꝑsuda-¬
rium laborantium sudor detgi
potest etiã suclarii nomine
exprimi labor dĩ. Qui inse qͥdẽ
bilis ꝑ manet. sed tam̃ laborare
se denuntiat: cũ duras homi¬
num prauitates portat Unde
et ꝑpropħam dicit Laboraui
sustinens Oĩ autem apparuit
incarne. laborauit ex nr̃a in¬
sirmitate Quẽ laborẽ passio.¬
nis eiꝰ. dum increduli uiderunt
eum uenerari noluerunt:
Quem enĩ uidebant carne

Expanded text:
notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem bilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne
Abbreviated transcription (Latin):
ui delica cuncta magnam
nobis aedificationẽ pariunt.
si fuerint mystica in terp̃ta¬
cione discussa. Quis namq sit
sanguis agni. non iam audiendo
sed bibendo didicistis. Qui
sanguis suꝑ utrũq postem
ponitur: quando non solũ me
corporis. sed &iã oe cordis
accipitur. In utroq &e enim
poste agni sanguis ẽ positus:
quando sacram̃tũ passionis
illius cũ ore ad redẽptionẽ
sumitur. ad imitacionem
quoq intenta m̾te cogitat᷑.
Nam qui sic redẽptoris sui
sanguinẽ accipit. ut imitari
passionẽ illius uelit : in uno
poste sanguinẽ posuit. qui & iã
insuꝑ liminaribus domorũ
ponendus est. Iuid enĩ spiri¬
talit̃ domꝰ nisi mentes nr̃as¬
accipimꝰ. in quib ꝑ cogitacio¬
nẽ in habitamus. Euius
domus suꝑ liminare est: ipsa
intencio quȩ p̃minae actioni:
Qui gͥ intencionẽ cogitacionis
suȩ ad imitacionẽ dominicę pas¬
sionis dirigit. insuꝑ liminare
domus agni sanguinem ponit.
Uel certe domus nrẽ ipsa sunt

Expanded text:
videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domaccipimus, in quibus per cogitationem habitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem Dominicae passionis dirigit, in superliminari domus, Agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae ipsa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi desiđiis mollibus eneruit̃
non succũbant: Bene autem
subditur. E comedetis festi nan
teria redemptoris. cęlestis
patriȩ gaudia. cũ festinacione
cognoscite. & p̃cepta uitȩ cũ
festinacione implere curate:
Quia enĩ adhuc hodie bene
agere scimꝰ: utrũ cras liceat
ignoramus Festinantes ergo
pascha comedite. id ẽ ad sollẽpnitatẽ
in huiꝰ uitȩ itinere torpeat.
ne inpatria locũ ꝑdat. Nemo
moras ad appetenda studi a
in nectat: sed cepta ꝑficiat
ne minime liceat implere
qd in choat. si ad amorem dĩ
pigri ñ sumus. Ad iuuat ipse

Expanded text:
ipsi desideriis mollibus enerviter ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festinantteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuvat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iacce. Hȩc quibusdã dura sunt:
sed angusta porta ẽ quȩ ducit
ad uitã. & habemus iam multa
exempla continenciũ. Unde
& bene adhuc subditur. Eal¬
ciamenta habebitis in pedi¬
bus. Quid sunt enĩ pedes nr̃i
nisi oꝑa: Q uid uͦ calciam̃ta.
nisi pelles mor tuorũ anima¬
lium. Calciamenta aut̃
pedes muniunt. Quȩ uͦ sunt
mortua animalia ex quoꝵ
pellibus nr̃i muniantur
pedes. nisi antiqui patres qͥ
nos ad ac ternã patriam
precesserunt. Quorum dũ
exẽpla conspicimꝰ. nr̃i oꝑis pe¬
des munimꝰ. Calciam̃ta ergo
in pedibus habere est mortu¬
orũ uitã conspicere. & nr̃a
uestigia apeccati uulnere
custodire: Tenentes baculos
inmanibus: Quid lex ꝑbacu¬
lum. nisi pastoralẽ custodiã
designat. & notandũ qd pͥus
p̃cipimur renes accingere
post modũ baculos tenere : quia
illi debent curã pastorale̾ sus¬
ciꝑe. qui iã in suo corpore sci¬
unt fluxa luxuriȩ edomare.
ut cũ aliis forcia p̃dicant.

Expanded text:
jacet. Haec quibusdam dura sunt, jacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant,