comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat michi hoaro. Sed nũquid
Quid est homo carni &e sanguini deditꝰ
nisi caro & sanguis : Sedait apłs.
N on est nobis colluctatio aduersus car-¬
nẽ & sanguinẽ. sed ad uersus principes
& rectores mundi. tenebrarũ harum.
id est rectores inimicorũ. mundũ istũ
dingentiũ. ł t ꝓpterea tenebrarum:
quia & nos fuimus aliquando tene¬¬
brȩ nunc aut̃ lux in dño. Aduersus
spualia inquit nequiae incelestibus:
id est diabolũ & angłos eius. Quẽ dia¬¬
bolũ alio loco dicit principẽ potestis
a eris huius. Audi gͦ qđ sequitur.
iaimicos meos. Exquo liboe genere
linimici exurgant. siue exnumero
malorũ hominũ. siue exnumero
malorũ angłorũ: in dñi ad iutorio
dsspicientur. cui confitemur laudẽ.
inimicis. non sic mͥ tanquã bonꝰ homo
sed amicus opponat: ut inse̾ spem
meã iubeat collocari. Bono est
eNI CONEIDERE INDNO: QUÃCON¬
tidert iNhomine. Nec quisquis
adiuucire homo uel angłs. cũ hoc uera

Expanded text:
faciat mihi homo.» Sed numquid Quid est homo carni et sanguini deditus, nisi caro et sanguis? Sed ait Apostolus, «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et rectores mundi tenebrarum harum:» id est, rectores iniquorum, mundum istum diligentium, et propterea tenebrarum; quia et nos fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . «Adversus spiritualia,» inquit, «nequitiae in coelestibus» : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus . Audi ergo quod sequitur: inimicos memici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientur cui confitemur laudem, inimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis ad
Abbreviated transcription (Latin):
unã socioeatẽ tanquã incumu¬
lũ ducttĩ. Tam̃ qͥd.ẽ. homo nisi
qđ memor es eius: nondix̃ ab un-¬
dantiã numerimei. Numerus
gentiũ suꝑare non ualuit:¬
 sed dñs inquit suscepit me.
Multitudinẽ gͦ fideliũ in un itate
fide simul habitantẽ. ꝓ sequutio gentiũ
quo im pelleror ut deicere non habebat:
quando in eũ creditũ est qͥ&e singulos ce
om̃s ubiq susciperor. Quia. ineis in uo

Expanded text:
ietatem tanquam in cumulum ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, Abundantiam numeri mei, numerus gentium superare non valuit; sed, «Dominus,» inquit, «suscepit me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum est, qui et singulos et omnes et ubique susciperet; quia
Abbreviated transcription (Latin):
magist̃ bone. ab eo scilic& quicarniẽ
eius in tuens. & dumittitis plenitu¬
dinẽ non in telligens. solũ homi¬
nẽ arbitrabatur responderoe.
Q uid me in t̾rogas debonos nem o
bonus. nisi unus ds̃. quidest aliud
dicere : sime bonũ uis appellare.
liberato ab omi labore & captiui-¬
tate
petegrinationis & ab om̃i ꝑmixtione

Expanded text:
«Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus» . Quod quid est aliud dicere, quam. Si me bonum vis appellare, liberato ab omni labore et captivitate peregrinationis et ab omni permixtione
Abbreviated transcription (Latin):
reuelasti ea paruulis. lta pat̃: qm̃ sic placi¬
tũ est corãte. Iuis non eũ intelligat in
laude patris hȩc dicere: quis non uid eat
istã confessionẽ non addolorẽ cordis.
sed ad gaudiũ ꝑtinere. cũ &iã p̃cesserit
euangłista dicens. in ipsa hora exultaũ
spũ sc̃o & dixit. confiteor tͥpat : Qua ꝓpt̃¬
kmi. qm̃ nullo mͦ est om̃ino dubitandũ
tot congruentib testim onus. quorũ
similiã inscripturis ꝑ uos ipsos potestis
aduertere : non tantũ in peccatis¬
sed & in laudib dĩ confessionẽ diuin is
litteris solere nom inari. Quid congru¬
entiꝰ in hocpsalmo quando alleluia
cantamus. qđ est laudate dñm nos
ad moneri intelligimus cũ audimus
Contriemiui dũo. qm̃ id ipsũ scilicoe
ut laudemus dnm. Non potuit laus
dĩ breuius explicari. quã ut diceret᷑.¬
Qmponos eST. Quid sit grandius
ista breuitate non uideo: cũ ita sit
ꝓpriũ dõ qđ bonus est ut a quodã
cõpellatur ipse filius dĩ. Cũ audiroe

Expanded text:
revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto et dixit, Confiteor tibi, Patiam nullo modo est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis adsed et in laudibus Dei confessionem divinis litteris solere nominari. Quid congruentius in hoc psalmo quando Alleluia cantamus, quod est, laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus: Confitemini Domino, quam idipsum scilicet, ut laudemus Dominum? Non potuit laus Dei brevius explicari, quam ut diceretonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ne dÑ OlTOSSŨ eOS. Qđ ait om̃s gen¬
tes circundeder̃ me. & innomine dũi
ultussũ eos. significat ecdȩ labores
atq uictoriã. Sed quaisi causã quȩ¬
reretur. unde tã malai supenare
potuerit : respectũ est ad exemplũ
ce dix̃. quid primo pcisscisit in capi-¬
te suo addendo qđ sequit᷑ circon¬
dauried circondederom Me. &e bene
ibi non repetitũ est om̃s gentes. qđ a
uideis solis factũ est. & inmomine
drũ oltossõ eos quia or illic ipse
piuspopłs qđ est corpus xp̃i ꝑsequuto¬
res senserint de cuius genere caro illa
ab illa interiore diuinitate ꝑ exteri-¬
orẽ carnẽ uirtutẽ in mortaliter

Expanded text:
ultus sum eos.» Quod ait, «Omnes gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum eos:» quia illic ipse pius populus, quod est corpus Christi, persecutores sensit, de quorum genere caro illa ab illa interiore divinitate per exteriorem carnem virtute immortali mortaliter
Abbreviated transcription (Latin):
istł. quȩ sit domus aaron: ce qm̃
utriq sunt timentes dnm̃. Ipsi enĩ
suat pusilli cũ magnis iã inalio
ꝑsalmo bene insinuati cordibus
uris : quorũ numero nos om̃s in eiꝰ
exauditi sunt quidixer̃. adiciat

Expanded text:
Israel, quae sit domus Aaron, et quoniam utrique sunt timentes Dominum. Ipsi enim sunt pusilli cum magnis, jam in alio psalmo bene insinuati cordibus vestris: quorum numero nos omnes, in ejexauditi sunt qui dixerunt, «Adjiciat
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ numero s̃ apłi patres nr̃i.
& ad eminentiã ꝑ fectorũ. ce
oboedientiã paruulorũ. ad uin¬
geret᷑ numerus gentiũ. Vt di¬
camus om̃s facti unũ in xp̃o.
facti unus grex sub pastore uno.

Expanded text:
atres nostri, et ad eminentiam perfectorum et ad obedientiam parvulorum adjungeretur numerus Gentium; ut dicamus omnes facti unum in Christo, facti unus grex sub pastore uno,
Abbreviated transcription (Latin):
meius magnificentiã. & confite̾mi¬
ni in laudẽ ipsius. incanticis labioꝵ
& incitharis. & sic dicite in confessio
Hic certe nullus uel tardissimus am¬
bigit confessionẽ indĩ laudib poni:
nisi forte tanta est incuius quã mente
esse confessũ. Qđ sialiquis impius ꝓpc̃
nom̃ confessionis temptar& obicere :
facillime refelleretur ipsa concextio-¬
ne uerborũ. sic enĩ loquitur. Confiteor

Expanded text:
ipsius magnificentiam, et confitemiipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citharis; et sic dicite in confession? Hic certe nullus vel tardissimus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente esse concessum. Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refelleretur ipsa contextione verborum. Sic enim loquitur: «Confiteor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊em nos atode horian-¬
t em sp̃m scm̃: ut sacrificiũ confessio-¬
nis offeramus dõ. Confessio autem
uel laudis eius est: uel peccatorũ nostroꝵ.
Et illa quidẽ confessio qua peccata nr̃a
dõ confitem om̃ib nota est: ita ut
hanc solã dici confessionẽ inscripturis
scis minus erudita estimo multitudo.
Na ubi hoc uerbũ lectoris ore sonuerit :
continuo strepitus pius pectora tunden-¬
tiũ consequitur. Sed debent aduertere.
quomͦ dictũ sit in alio psalmo. Qm̃ in
grediar in locũ tab̃naculi. ammira¬
bilis usq addomũ dĩ in uoce exultatio¬
nis oe confessionis: soni festi uitatẽ cȩle
braͥtis. Hic enĩ certe manifestũ est
uocẽ confessionis oesonũ : non ad merorẽ
poenitentiȩ. sed ad loxitiã festiuita¬
tis cȩleberrimȩ ꝑtinere. Aut side tã
manifesto testimonio quisquã ad¬
huc dubitat. quid dicturus est adillud
qđ in ecclesiastico scriptũ est: benedi¬¬
cite dñm om̃ia oꝑa ipsius. date nomi-

Expanded text:
tem nos atque hortantem Spiritum sanctum, ut sacrificium confessionis offeramus Deo. Confessio autem, vel laudis ejus est, vel peccatorum nostrorum. Et illa quidem confessio, qua peccata nostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis ete manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini
Abbreviated transcription (Latin):
tate ei cũ tremore. Apphendite discipli-¬
nã nequando irascatꝰ dñis: & perecitis. e
auia iusta. Quici nisi in conspectu dtũ
ess&: uia iusta non . ẽõe. Nã hunc timor ẽ
& tremorẽ: apłs &eiã paulus imponic
eis quib dic̃. Cũ timore & tremore. ur̃am
ipsorũ salutẽ oꝑamini. & cur hoc dixe¬

Expanded text:
ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa» : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixe
Abbreviated transcription (Latin):
non fec̃ eorũ dẽ uerborũ odiũ. sed in tegra
tenuit caritatẽ. Neq enĩ lex dĩ non sunt
uerba & eloquia di: ab sit gͦ ut timor.e
ꝑ eat amor. ubi castus est tĩmor. Sic pa-¬
tres a filiis pus & timentꝰ & amant᷑. sic
pudica coniux uirũ. & tun&e ne ab illo
deserat᷑. & amat ut fruat᷑. Sic gͦ pater
minũ. sed uirtute formosus. a quib
enĩ diligit᷑ lexdĩ nisi a quib diligitur ds̃:
& quid est hab&e bonis filus tristẽ lexpatris:
anqm̃ quẽ diligit corrigit. & flagellat
omnẽ filiũ quẽ recipit: at qͥ hȩc iudicia
respuit. ꝓmissa non recipit. Paterna gͦ
iudicia laudent᷑ & inflagello. si ꝓmis-¬
sa diligantur in prȩmio: Ita tam̃ fecit¬

Expanded text:
ed integram tenuit charitatem. Neque enim lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater minum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in praemio. 4. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c iħs. Unde hoc gͦ iste initio
cognouit. nisi quia eccła loqͥt᷑
quȩ t̾ris nondefuit abinitio ge-¬
neris humani. cuius primitię
abel sc̃s est immolatus. & ipse
in testi moniũ futuri sangui-¬
nis mediatoris ab impio fr̃atre
fundendi. Nã & illud abinitio
dictũ est. er̃ duo incarne una.
Qđ magnũ sac cromentũ apłs
PAULUS exponens. ego inquit
dico in xp̃o & itecclẽ si &.

Expanded text:
esus . Unde hoc ergo iste initio cognovit, nisi quia Ecclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego,» inquit, «dico in Christo et in Ecclesia»
Abbreviated transcription (Latin):
itti ps almus totus contexitur.
nichil dixi. nonsic mirũ : quodiã
nichil qđ adistũ ꝓpriȩ ꝑtiaeroe inuetii.
Non enĩ solus hab& has litteras. Illud sane
sciant. qui hoc ingreca & latina scriptura.
quia non illic seruatũ est. in uenire noni
possunt. Om̃s octo uersus inhebraicis codi-¬
cib ab eti que illis proponitũr littera in¬
cipere: sic̃ nobis ab eis qui illcis nouerunt
litteras indicatum est. Qđ multo diligen¬
tius factũ est: quã nr̃i uł latinȩ uł punicȩ
quos ab ecedarios uocant. psailmos facere
consuerunt. Non enĩ am̃s uersus don ec
claudatur p̃errodus: sed solos primos
ab ecidẽ littera incipiunt. quã prȩponuÑ.

Expanded text:
ita Psalmus totus contexitur, ita Psalmus totus contexitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et latina scriptura, quoniam non illic servatum est, invenire non possunt, omnes octonos versus in hebraicis codicibus ab ea quae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiunt, quam praeponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
na quippesinie est qua int̃ se greco dis¬
codices greciuariant. sed qđ lib& hoꝵ
sit ouis ꝑdita querat᷑: ouis ꝑdita uiui.¬
ficetur. Propt̃ quã pastor eius nonagin-¬
iti nouẽ dimisit inmontib & etĩ quȩ¬
rens uid cci s. lacercitus est ueprib
sed ad huc querit᷑. ad huc queratur
ex parte inuentt ad huc quȩratur.
xet nãq pcirte quȩ dicit iste manda.¬
ta tua non sũ oblitus inuenta est: sed
ꝓeos qͥ mandata dĩ eligunt. colligunt.
diligunc. ad huc quęritur. & ꝑ sui
pastoris sanguinẽ fusũ atq disꝑsũ
in omĩb gencib inuenit᷑. Uc potui
quantũ adño adiutussũ: psalmũ
istũ magnũ ꝑtracttiui & exposui.
Qđ ꝓfecto melius sapientior es docti.¬
oresq fecer̃: siue facturi sunt. Nec
ideo tamen ei nr̃m deesse debuit
ministeriũ: maxime idem ae fla¬
gittntib frib quib sũ debitor
huius officii. Qđ aut̃ de alpha¬
beto hebreo ubi octoni uersus sin-¬
gulis subiacent: litteris. atque

Expanded text:
a interest, qua inter se in graeco discodices graeci variant. Sed quodlibet horum sit, ovis perdita quaeratur, ovis perdita vivificetur, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens , Judaicis laceratus est vepribus. Sed adhuc quaeritur, adhuc quaeratur, ex parte inventa adhuc quaeratur. Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur. 8. Ut potui, quantum a Domino adjutus sum, psalmum istum magnum pertractavi et exposui. Quod profecto melius sapientiores doctioresque fecerunt, sive facturi sunt; nec ideo tamen ei nostrum deesse debuit ministerium, maxime id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis subjacent litteris, atque
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑. luxta illud ysaie. Et brachiũ
dnĩ cui reuelatũ est: non enĩ ertit fac
tor. sed cũ familiare sit scripturȩ fiat
manus tua & factti est manus drũ.:
nescio utrũ possit hic sensus in eis lo¬
cis om̃ib obtineri. Sane ubi audia.¬
mus qđ seqͥt᷑. CONCUPIUI SalUIARE
micis salutare dĩ nobis ap̃c occurrat
Ipsũ seconcupisse iusti antiqͥ ueracis¬
sime confitent᷑. Ipsũ concupiuit eccła
uenturũ. deuiscerib matris. Ipsũ
concupiscit eccła uenturũ. ad dex.¬
terã patris. Subiungit᷑ aut̃ huic
sententiȩ. Et lex tuai meditatio.
Sed in hac fidecũ corde credit᷑ ad iusti¬
ciã. ore confessio fit adsalutẽ: fre.¬
mant gentes. meditent᷑ ppłi iN¬
ania. Occidat᷑ certe caro. dũ prę̧¬
dicatte. Uiui⁊ adima Mea. &e
LaodaBITTE & iudicia ⁊ua ad¬
iyua Budt me. Iudicia quippe

Expanded text:
gatur; juxta illud Isaiae, «Et brachium gatur; juxta illud Isaiae, «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Non enim erat factor. Sed cum familiare sit Scripturae, «Fiat manus tua;» et, «Facta est manus Domini» : nescio utrum possit hic sensus in eis locis omnibus obtineri. Sane ubi audimus quod sequitur, «Concupivi salutare micis, salutare Dei nobis Christus occurrat: ipsum se concupisse justi antiqui veracissime confitentur, ipsum concupivit Ecclesia venturum de visceribus matris, ipsum concupiscit Ecclesia venturum a dextera Patris. Subjungitur autem huic sententiae, «Et lex tua meditatio Sed in hac fide, cum corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ; fremant gentes, populi meditentur inania , occidatur certe caro dum praedicat te: «Vivet anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me.» Judicia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
qui głiat᷑ non inse ipso sed in dño głietur.
laudauit doctorẽ dm̃: deinde uult do-¬
Sscere. PronunuiaVIT INQUITLINOUAMea
EloQUI ⁊Ua. Qua omĩa mantata ⁊ ua
idicia. Cũ hȩc se ꝓnuntiaturũ dic̃ : utiq
minist̃ fit uerbi. Quã uis enĩ ds̃ docetit
intrinsecus : tam̃ fides exauditu est.
&̾ quomͦ audient nisi p̃dicante: neq enĩ
quia ds̃ dat incrementũ. Ideo non est. plan-¬¬
culci secucura sinc a contra dicentib & ꝓ
sequentib cũ fuerit ꝓnuntiator eloqͥoꝵ¬
dĩ: ꝓpter qđ adiunait. fiac manus tus
saluũ mefacere. quia mandcita tua
eleggi. ut nontimerẽ. Nec solũ cormeũ
tener&. sed lingua etiã ꝓnuntiar
eloquia tua mandata tua elegi: tu¬
morẽq amore conpressi. liat ergo
manus tua. ut saluũ me demanu
facias aliena. Sic aut̃ ds̃ saluos man¬
trres fecit: cũ eos in anima non ꝑmis¬
sit occidi. Nã scđm carnẽ: ucina sa¬
lus hominis. Potest & sic accipi. liat
manus tua : ut manus dĩ xp̃c intelli¬

Expanded text:
qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino gloriatur ,laudavit doctorem Deum, deinde vult docere. «Pronuntiabit,» inquit, «lingua mea eloquia tua, quia omnia mandata tua justitia». Cum haec se pronuntiaturum dicit, utique minister fit verbi. Quamvis enim Deus doceat intrinsecus; tamen fides ex auditu est: et quomodo audiunt sine praedicante ? Neque enim quia Deus dat incrementum , ideo non est planicula secutura sint a contradicentibus et persequentibus, cum fuerit pronuntiator eloquiorDei: propter quod adjunxit, «Fiat manus tua, ut salvum me faciat; quia mandata tua elegi.» Ut non timerem, nec solum cor meum teneret, sed lingua etiam pronuntiaret eloquia tua; «mandata tua elegi,» timoremque amore compressi. Fiat ergo manus tua, ut salvum me de manu facias aliena. Sic autem Deus salvos martyres fecit, cum eos in anima non permisit occidi: nam secundum carnem vana salus hominis . Potest et sic accipi. «Fiat manus tua,» ut manus Dei Christus intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ir liGeðrtibSleb̃e ⁊uã. & nou est eis¬
iy scandalũ. Utrũ ipsalex diligentib
scandalũ non est andiligentib ecim
nullũ est undetũq sccindalũ. sedutrũq
recte intelligitur. Qui enĩ diligic dĩ
legẽ. etiã in etiã qđ non incelligĩc hono rat.
Et qđ sonare ei uidet᷑ ab surde. potius¬
se non intelligere. & aliqͥd magnu
lcitere ibi iudicat. ideo lexdĩ non
est ei scandalũ. Ut auc̃ nullũ scan¬
dcilũ omi patiat᷑. nonsic homines
scẽ cuiusq ꝓfessionis ad tendc̃.
ut eius fides ex eorũ morib pende¬
at nealiqͥb cadentib quos ꝓmag¬
no habebat. ipse scandalo pereat
sed ipsã legẽ dĩ diligat. & erit ei
pax multa nullũq scandalum
Decurus enĩ diligit et̃. inqua etiã¬
dilexi. Quid enĩ iustus ꝓfuiss&¬
si antiqui s dĩ dilexisse mandata
data dĩ diligere potuer̃. Si ergo
expectabant saluttire dĩ qͥ man¬
dcta eius dilexerant. quan toma¬
saluttre dĩ saluis faciendis eis

Expanded text:
iligentibus legem tuam, et non est eis scandalum.» Utrum ipsa lex diligentibus se scandalum non est, an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur. Qui enim diligit Dei legem, etiam quod in ea non intelligit honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere, et aliquid magnum latere ibi judicat: ideo lex Dei non est ei scandalum. Ut autem nullum scandalum omnino patiatur, non sic homines sanctae cujusque professionis attendat, ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamdilexi.» Quid enim justis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata,data Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto masalutare Dei, salvis faciendis eis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpc̃ qđ ꝑ uersis dicturus est: non noui uos.
P orro ut ostend& qͦ fructu uias quȩ addex¬
tris s: id est iustorũ nouerit dñs. conti-¬
nuo subiecit Ipse enĩ rectos faci&e cur-¬
sus tuos: & itinerci tua inpaice ꝓduc&e.
Ecce quare ait ȩtiã iste. Custodiui man-¬
dcita tua: & testimonia tuai. Et ueluc
quȩreremus hoc unde potuerit: quia
om̃s inquit iuȩ meȩ in conspectu tuo

Expanded text:
perversis dicturus est, «Non novi vos» . Porro ut ostenderet quo fructu vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Et velut quaereremus hoc unde potuerit: «Quia omnes,» inquit, «viae meae in conspectu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ocẽ minc orantis audiamus. Ioẽot̾ra¬
qm̃ qͥs or& forte nouimus: & nosipsossi rȩꝓbi ñ
sumus inmenbris huiꝰ orantis agnoscimꝰ. Ad¬
SPROPIQUIT ORATÕALEA IN CONSPECTO TUO
dũe. Id est. oratio meti quȩsit in conspectu
tuo: ad ꝓpinquae tͥ. Prope est enĩ dñs his qͥ¬

Expanded text:
ocem nunc orantis audiamus: quoniam quis oret novimus, et nos ipsos si reprobi non sumus, in membris hujus orantis agnoscimus. «Appropinquet oratio mea in conspectu tuo, Domine:» id est oratio mea, quae fit in conspectu tuo, appropinquet tibi. Prope est enim Dominus his qu
Abbreviated transcription (Latin):
suas. sic̃ oraũ q̃uidix̃. Neauertas
faciẽ tuã ame. Nã utiq facies
dñi est & suꝑ facientes mala.
sedut ꝑdac de t̾ra memoriã eoꝵꝰ.
Nonsic ꝓ fecto iste dix̃ uias suas
abillo uidi. sed sic̃ noũ dñs uias iustorũ. &
sic̃ ait moysi sciotẽ preomĩb Nãsi hoc eũ¬

Expanded text:
suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» .
Abbreviated transcription (Latin):
non negunt᷑. hoc est martyrũ officiũ.
quia testimonia grece marteria ñ¬
upant̃. Sed q ꝓtestimonis dĩ etiã
lammis concremari sine caritate
nchil ꝓdest. ideo ad didit. & dilex̃
ea ualde. Supra auc̃ dixerat man¬
data tua dilexi. deinde sequenti
uiatua. Qui enĩ diligit. ipse uera¬¬
cit̾ libent̃q custodit. Plerũq enĩ
dũ mandata dĩ custodiuntur. fi-¬
unt inimici contra quorũ uolun-¬
tatẽ custodiunt᷑. Tunc uͦ fortit̃
& testimonia custodienda s̃. neꝑ-¬
sequentib inimicis negent᷑. Cũ
gͦ se iste ucrũq fecis sx̃ dixissoe.
dõ tribuic unde fecit adiungen.¬
do atq dicendo. Quia oms uiȩ
d est inqͥt custodiui mandata
tua & testimonia tua. quia om̃s
uiȩ meȩ in conspectu tuo. Tãꝗ
dicer&e. Si auertisses ame faciem
tuã fierẽ cont᷑batus: nec tua
mandata & testimonia custodi¬
rem. Custodiui gͦ. quia om̃s uiȩ
ineȩ in conspectũ tuo. Propitio
qͥppe & adiuuante conspectu
uoluit intelligi dm̃ uide uias

Expanded text:
. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua dilexi;» deinde sequenti et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae deo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu tuo dnẽ. Et qđ prius scđm elo-¬
qui ũ tuũ damͥ intellectũ: huic congruic
qđ posterius . scđm eloquiũ tuũ eripẽme.
Accipiendo quippe intellectũ eripit᷑: qđ se
ipsũ non intelligendo decipit᷑ . ERUCT a¬

Expanded text:
et quod prius, «Secundum eloquium tuum da mihi intellectum;» huic congruit quod posterius, «Secundum eloquium tuum eripe me.» Accipiendo quippe intellectum eripitur, qui per seipsum non intelligendo decipitur. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
seductorẽ meũ. deinde seqͥt᷑. Exulcabo ego
suꝑ eloqͥa tua. sic̃ qͥ inuenit spalia multa.
Pea uerba uic̃. aquib formi dauit Uictis
mũ fortis utuasa eius diripiat. nisi prius
alligauerit fortẽ. Sed spolia multa in¬
uentas. quando patientiã mirati marty¬
rũ etiã qui ꝑ secutis credider̃. Etqui regẽ
nr̃m detrim ento militũ eiuss̃ dãnifica¬¬
re moliti. ab illo s̃ insuꝑ ad quisiti. Quis-¬
odiũ uerborũ dĩ potuisse subriꝑe quã
iã dixi. exulitiui suꝑ eloqͥa tua. qđ
utiq non dicer&e siodiror: ea tam̃ adhuc

Expanded text:
go super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa.» Per ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis mum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti. Quisodium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odi
Abbreviated transcription (Latin):
apianĩ offender̃: qđ debitũ non
reddidunt: in qͦ ap̃iani ñ s̃ terrenis
regib obsecuti. Ergo t̃reni reges. ap̃i¬
años gratis s̃ ꝑsecuti. Sed qđ subiec̃
attende & a uerbis tuis formidaũ
cormeũ. habuer̃ qͥdẽ & illi uerba
mincitia. Epello. ꝓscribo. occido.
unguib: torqueo. Ignib: terreo.
bestus subrigo. menbra dilanio.
re eos qui corpus occidunt. postea non habent
quid faciant. sed eũ timete qui hab& potes-¬
tatẽ & corpus & animã ꝑde ingehennam.

Expanded text:
iani offenderunt? quod debitum non reddiderunt? in quo Christiani non sunt terrenis regibus obsecuti? Ergo terreni reges Christianos gratis persecuti sunt. Sed quod subjecit, attende: «Et a verbis tuis formidavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: re eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam .
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis eis regna cȩlorũ ꝓmiserit eis
exeor̾: qͥd imquã leserant regna t̾re¬¬
na ᷑. nũqͥd eorũ rexmilites suos ꝓ hibu¬¬
it impende & exhibe quȩ debent᷑ regib
trȩ : nonne dehoc sibi calũniã moli-¬
entib uideis ait. reddite cȩsari quae
cȩsaris sunt & dõ quȩ dĩ s̃: nonne tri¬¬
butũ deore piscis eniã ipse ꝑsoluit:
nonne p̃cursor eiꝰ militib regnihu iꝰ
qͥd facere debent ꝓ ȩtna salute quȩ¬
rentib non ait cingulũ soluite. arma
ꝓicite. regẽ ur̃m deserite. ut possitis
dño militare: sed ait neminẽ concus-¬
sericis. nulli calũniã feteritis. suffi¬¬
ciat uobsti pendiũ urm: non ne
unus militũ eiꝰ &e dilectissimus co-¬
mes eiꝰ conmilitonib suis & qͦdã mͦ¬

Expanded text:
quamvis eis regnum coelorum promiserit rex eorum? quid, inquam, laeserant regna terrena? Numquid eorum rex milites suos prohibuit impendere et exhibere quae debentur regibus terrae? Nonne de hoc sibi calumniam molientibus Judaeis ait: «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» ? Nonne tributum de ore piscis etiam ipse persolvit ? Nonne praecursor ejus, militibus regni hujus quid facere deberent pro aeterna salute quaerentibus, non ait, Cingulum solvite, arma projicite, regem vestrum deserite, ut possitis Domino militare; sed ait, «Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum» ? Nonne unus militum ejus et dilectissimus comes ejus, commilitonibus suis, et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽpe discernit quiait. Qđ isti non eger̃
ipse fecisti. hoc est dĩ ustificationes ex¬
quisisti. Quid enĩ habes qđ non accepisti:.
Nonne tues qui paulo ante dicebas clamaui
in toto corde meo ex audime dnẽ. iustifi.¬
eationes tuas requirã. ergo ab illo ad
quẽ clamasti ut eas exqͥreres accepisti.
pse te gͥ discernit ab eis. aquib propterea
longe est salus. quia iustificcitiones dĩ non ex
si inipso essẽ. Corporis enĩ xp̃i uerba ista sunc.
cuius menbra sumꝰ. Uidit hoc inquã. continuo¬¬
q subiecit. Miserationes tuȩ doltedũe.
Etiã hocoͦ qđ exqͥrimꝰ iustificcitiones tuas. ꝑtin&e
admisercitiones tuas. Scdm iodiciõ tuõiry-¬

Expanded text:
nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exquisisti. Quid autem habes quod non accepisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram?» Ergo ab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes Dei non exsi in ipso essem. Corporis enim Christi verba ista sunt, cujus membra sumus. Vidit hoc, inquam, continuoque subjecit: «Miserationes tuae multae, Domine.» Etiam hoc ergo quod exquirimus justificationes tuas, pertinet ad miserationes tuas.
Abbreviated transcription (Latin):
emo in ap̃i corpore constitutus a se sme: &ctr̃.
totũ ap̃i corpus in hac humilitate positũ dic̃.
unde or psalmi huius incipit lectio dequa
nunc disputare suscepimus. Uide homili-¬
I tatẽ meã &e erireme. quia leGetrã not
Sĩ oblitos. Hoc loco nullã dĩ legẽ conue-¬
niencius intelligimus. nisi quia immobilic̃
fixũ est ut om̃is quise ex altat humiliet᷑.
& omĩs qͥ se humiliat exal tet᷑. Suꝑbis ergo
malis ut humiliet᷑ innectit᷑ humilis. ama
sententia repetita est. Qđ enĩ ait uide hu-¬
militatẽ meã. hoc est iudica iudiciũ meũ.
Et qđ ait &e cripeme: hoc est &e redime me.
Q d uͦ supra dictũ est quia legẽ tuã nonsũ
oblitus. huic congruit quȩ infra est. Propt̃
eloruid̃ tuo uiõificame. Ipsũ enĩ el oqui¬
um ẽ. lex dĩquã non est oblitus. ut se exal¬
tandus humiliaroe. Ad ipsã uͦ exaltatio¬
torib salus : quis te discernit apeccatorib
ut non ate longe sed tecũ sit salus. hoc te

Expanded text:
emo in Christi corpore constitutus a se alienam arbiChristi corpus in hac humilitate positum dicit, unde psalmi hujus incipit lectio, de qua nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a sententia repetita est. Quod enim ait, «Vide humilitatem meam;» hoc est, «Judica judicium meum:» et quod ait, «et eripe me;» hoc est, «et redime me.» Quod vero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltatiotoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
coronetur. Hoc pactũ non obseru ciuer̃. qͥ ꝑsecu¬¬
tionẽ non tolerantes a testimoniis dĩ negando
declinauer̃. Hos gͦ iste uid& & tabes cebat. quia
diligebat. Telus enĩ ille est bonꝰ deamore ueni-¬
ens non deliuore. Inquo enĩ nonseruauerunt
pactũ. secutꝰ ad iunxit. Qua elodͥa
tUA NONCUSTODIERUTT Eaquippe
dat se iste differens ab eis acdicit.
Uide ammandata tua dilexi. Non
ait eloqͥa uł testimonia tua non
negtui. qđ martyres facere coge¬
bant᷑. & non facientes in tolerabilia
patiebant᷑. sed hoc dix̃ ubi fructus
est omiũ passionũ. Quia si tradi-¬
dero corpus meũ ut ardeã carita¬
tẽ aut̃ non habeã nichil mͥ ꝓdest.
gis impensa est miscđia uc obti¬
neret᷑ cui prȩmiũ debet᷑ ipsa uic-¬
toria: PRINCIPIÕ INQUIT UERBORŨ
TUORO UERIIAS. INETERNÕ OMIA
iodicia iUSIITIE ⁊ uȩ. Auerita¬
te inqͥt uerba tuai ꝓcedunt.
Et ideo ueracia sunt. & neminẽ fal-¬¬

Expanded text:
coronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecucoronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando declinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quippe ers.» 159. Et commendat se iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . gis impensa est misericordia, ut obtineretur cui praemium deberetur, ipsa vicinquit, «verborum tuorum veritas, et in aeternum omnia judicia justitiae tuae.» A veritate, inquit, tua verba procedunt, et ideo veracia sunt, et neminem fal
Abbreviated transcription (Latin):
sa t̾ra sanguine martyrũ: flor&e celũ coronis
martyrũ. Ornatȩ s̃ eccłȩ memorus martyrũ.
insignata sunt tẽpora natalib martyrum.
crebrescunc sanitates meritis martrrum.
Unde hocnisi quia impl etũ est qđ p̃dictũ est
de homine isto toto terrarũ orbe diffuso. mul-¬
ti ꝑsequentes me & tribulantes me a testimo¬¬
nus tuis non declinaui. agnoscimꝰ. &e grãs agi-¬
mus dño dõ nr̃o. Tunãq homo cu in alio psai¬¬
mo. tuipse dixisti. Nisi quia dñs erat in nob̾.
fortusse uiuos obsorbuissent nos. Ecce quare
ab eius testimoniis non declinasti. & ad pal-¬
mã suꝑnȩ uoccitionis int̾manus multorũ
ꝑsequentiũ tribulcntiũq uenisti. Uidiu¬
euit insed satos & tabescebã uel sic̃ alii
codices habent uidi non obseruaintes pactũ.
& hoc plures habent. Sed quis qͥpactũ non
obseruauer̃. nisi quideclin ciuer̃ a testimo¬
nus dĩ tribulationes multorũ ꝑsequentium
nonferentes: Hoc est aut̃ pactũ ut qui uiceric

Expanded text:
uine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi?» Agnoscimus, et gratias agimus Domino Deo nostro. Tu namque homo, tu in alio psalmo, tu ipse dixisti: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . Ecce quare ab ejus testimoniis non declinasti, et ad palmam supernae vocationis inter manus multorum persequentium tribulantiumque venisti. uit, «insensatos, et tabescebam:» vel, sicut alii codices habent, «Vidi non servantes pactum;» et hoc plures habent. Sed qui sunt qui pactum non servaverunt, nisi qui declinaverunt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit,
Abbreviated transcription (Latin):
numerus. uniuersitatis inditiũ. Propt̃ qđ
sex dieb diumȩ oꝑationis. septimus adiee.¬
tus est quictis. & ꝑ septẽ dies currentes ce
recurrentes. tẽpora uniuersa uoluunt᷑.
Nec ob aliud dictũ est septies cado iustus
& resurg&e id est non ꝑie iustus modis omĩ¬¬
bus humiliatus. sed non p̃uaricatꝰ alio¬
quin. non erit iustus. N ã omĩ genere tri-¬
b tribulationib ꝓficit. positũ ẽ. resurg&.
Satis illustreit in eo libro consequens senten¬¬
tia prȩcedentẽ. Ibi enĩ seqͥt᷑. Impu aut̃
infirmabunt᷑ in malis. Hoc est itaq uisto
septies cađe & resurgere. in omĩb malis
non infirmari. Merito igit᷑ septies indie
laudauit eccła dm̃ suꝑ̃ iudicia iustitię
ipsus. quia cũ tẽpus. eõe. ut iudiciũ in

Expanded text:
itatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere trius tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judic
Abbreviated transcription (Latin):
Sedqͥ pluralit̃ hocdicere maluer:
grecã locutionẽ secutis. latinę
aut̃ linguȩ illud potiꝰ usitatũ
est. ut ab initio uł ininitio dicas¬
pluralit̃. sed aduerbialit̃ dicitꝰ
Quale est apudnos cũ dicimꝰ. ali¬
as hoc facio. P luralẽ numerũ
feminini generis dicere uide.¬
mur. Sed aduerbiũ est & signi¬
ficcit alio tẽpore. Iuid est ergo
ab initio cognoui uel potius
ut & nos ad uerbi alit̃ iddicamus
initio cognoui de testimoniis tuis
quia in ȩc̃tiũ fundasti ea: testimo.¬
nia dĩ in ȩt̃tiũ. ab illo di c̃ funda.¬
ta: & hoc seinitio cognouisse tes.¬
tat᷑ Nec aliunde cognouisse. qͣm
descipsis utiq testimonus. Quȩ
s̃ ista testimonia nisi qͥb testaitus
est dĩ daturũ se regnũ suis filus¬
sempitnũ. & quia in unigenito¬
hoc sedciturũ. eẽ. testaitus est de
quo dictũ est & regni eiꝰ non erit
finis: Ipsa testimonia dix̃ in ȩt̃¬¬
nũ eẽ. fundata. quia id qđ ꝑ ea
testimonia tunc non er̃ neces-¬

Expanded text:
 pluraliter hoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel «initio» dicapluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturuempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea testimonia tunc non erunt neces
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã intribulationib suis
qđ eas non in merito patiunt᷑ tri¬
buere. ueritatẽ dõ sc̃orũ est usitas¬
ta confessio. Ita regina hester. id
sc̃s danihel. itaitres uiri in ccimina
ita eorũ scĩtatis alii socii confites¬
tur. Quȩri aut̃ potest quomͦ hnc
dictũ sit om̃s uiȩ tuȩ ueritas. cũ
in alio pscilmo legat᷑ uniuers ȩ

Expanded text:
tribulationibus suis, quod eas non immerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalm
Abbreviated transcription (Latin):
ut tali noctis tẽpore ingil &e amor dĩ.
& magno surgendȩ orcitionis affectu d̃
exp̃ectetur sed prȩueniat᷑. Qđ post gal-¬
licantũ consueuit tẽpus. eẽ. orandi.
Siauc̃ accipiamꝰ hoc totũ scłm noctẽ. utiq
intẽpesta nocte clamamꝰ ad dm̃. & p̃¬¬
uenimus inmaturitatẽ tẽporis in qͦ nob̾
redditurus est qđ ꝓmisit. Sic̃ alibi le¬
git᷑. P reueniamus faciẽ eiꝰ in confessio¬
ne. Quanquã si uelimus intelligere in¬
maturũ tẽpus noctis huiꝰ antequã uenis¬
s& plenitudo tẽporis. id est ipsa maturi-¬
tas. Quando xp̃c manifestaretur in car-¬
ne. nec tunc eccła tacuit. sed p̃ueni ens
istã maturitatẽ ꝓpħando elcimauit.
& in uerbis dĩ sꝑauit potentis facere qđ
ꝓmisit. ut insemine abrahȩ benedice-¬
PECOENERUNT OCULIMEI AdMATUTIM̃
Ut MedITARER ELOQΥΑ TUΑ. Ponamus
enĩ matutinũ. quando qͥ sed ebant inum¬
bra mortis lux orta.ẽ. eis. Nonne in scĩs

Expanded text:
ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in quo nobis redditurus est quod promisit, sicut alibi legitur: «Praeveniamus faciem ejus in confessione» . Quanquam si velimus intelligere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abrahae benedice«Praevenerunt oculi mei ad matutinum, ut meditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
tione & nomine: hoc int̾pretes nr̃i
quidã dixer̃ intẽpesta nocte. plit
ob uerb̃ sed uno. cuiꝰ uocabuli
nomincituus est in maturitas.
Ionnulli uͦ induob uerbis. sic̃ grecꝰ
posuit inmimaturitatẽ. aõrĩã
in in maturitate. Tam quã si uelloe
etiã ille qui dixit. intẽpesta nocte:
p̃positione geminata dicere. in in-¬
tẽpesta: ut unci p̃positio significoe
in quahora altera ꝑtineãt ad cõ-¬
positionẽ nominis. Nichil sane in¬
ter est ad sententiã. utrũ quis dicat
egisse se aliqͥd galli cantu. an in
gallicantu. Ita nichil in c̾ẽce. utrũ
intẽpesta nocte. anuͦ in intẽpesta
nocte id . ẽ. innocte incẽpesta cla-¬
masse sedicer&. Grecꝰ tam̃ : in nocte
intẽpesta dixit. Iuo idẽ ual&e sidicat᷑ inm.¬
maturitate. id ẽ. intẽpore nocturno & in¬
tẽpesta & clamaui : in uerbis tuis sꝑ aui.
Si hoc adunũ quẽq fideliũ referamus. &
ad ꝓprietatẽ rei gestȩ: sȩpe contingit

Expanded text:
tione et nomine; hoc interpretes nostri tione et nomine; hoc interpretes nostri quidam dixerunt, «intempesta nocte,» obus verbis, sed uno, cujus vocabuli nominativus est immaturitas; nonnulli vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturitate;» ἀωρία «in immaturitate:» tanquam si vellet etiam ille qui dixit, «intempesta nocte,» praepositione dicere geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id est, «in nocte intempesta» clamasse se diceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno imtempesta, et clamavi; in verbis tuis speravi.» Si hoc ad unumquemque fidelium referamus, et ad proprietatem rei gestae; saepe contingit
Abbreviated transcription (Latin):
sitionẽ: id estꝰ inmaturitate.
In maturitas itaq hoc loconoc¬¬
turnũ tẽpus . ẽ. qđ non est ma:¬
turũ id est oportunũ: utagtit᷑
aliquid uigilando. Qđ etiã
uulgo dici soloe hora inportu.¬
na. Nox quoq in tẽpesta id est
media. quando qui escendũ
est hinc ꝓcul dubio nuncupa¬¬
ta est: quia in portuna est ac¬
tionib
uigilantiũ. Tempestiuũ enĩ dixer̃
ueteres oportunũ. & intẽpestiuũ
inportunũ: a tẽpore ducto uoca¬¬
bulo. Nã ab illa tẽpestaite quȩ con¬
suetudine latinȩ linguȩ cęli ꝑtͦ.¬
batio iã uocatur: quã qua isto
uerbo libent̃ utunt᷑ hystori ci. ut
diccint eti tẽpestate. qđ uolunc
eo tẽpor e intelligi. Et qđ ait locu¬¬
tor egregius. Unde hȩc tã clara
repente tẽpestas: non cęlũ nimbis
uenti sue turbat᷑. sed magis subi¬
ta &e splendida serenitate fulgi-¬
dũ significauit hoc nomine. Qđ
uno uerbo sed duob id est ꝓposi-¬

Expanded text:
sitionem, id est, «in immaturitate.» sitionem, id est, «in immaturitate.» Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, opportunum ut agatur aliquid vigilando: quod etiam vulgo dici solet, hora inopportuna. Nox quoque intempesta, id est media, quando quiescendum est, hinc procul dubio nuncupata est, quia inopportuna est actionibus vigilantium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nomine. Quod uno verbo, sed duobus, id est, praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nonquer̃ ipsã. Alioqͥn uiuerent
scđm ipsã. sed uolunc uerbis eius inflari.
Et quanto magis inflant᷑ : tantomagis
efficiunt᷑ extra ipsã. Iste aut̃ hocipsũ
poscens adño qđ eũ iub& facere diĩs.
ut ipse in illo etiã qđ impetrat operetur.
Ds̃ est enĩ quioꝑatur in nobis. & uelle & oꝑa¬
ri ꝓbona uoluntate. Clam aui inquit
tũ modo sciendas: nesimilis fiat
illi seruo duro qui etiã si in telle¬
mauite saluũ mefae. Quid est
clamauite nisi clamando inuo¬
cauite : sed cũ dixiss&e saluũ me
fac quid adiunxit : Et costodiã
testimonia tua. nete scilico
in firmitate negẽ. Salus quippe
animȩ facit ut fiat. qđ facien¬
dũ. eẽ. cognoscitur : &usq: ad mor¬
tẽ corporis si hocflagitat. extre-¬
ma tẽptatio ꝓtestimoniorũ diui.¬
norũ ueritate certetur. Ubi au¬
tẽ non est salus: succũbit infirmi
habent intẽpesta nocte. sed in¬
maturitate. Ux aut̃ unꝰ inuen¬
tus est qui hab̾&e gemincitã p̃po¬

Expanded text:
quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate : «Clamavi,» inquit,tummodo sciendas; ne similis fiat illi servo duro; qui etiamsi intellemavi te; salvum me fac.» Quid est, «Clamavi te,» nisi, clamando invocavi te? Sed cum dixisset, «salvum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmithabent, «intempesta nocte;» sed, «immaturitate:» vix autem unus inventus est qui haberet geminatam praepo