comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare istum puerũ certissime disponebas.
quare ꝓ illo multos pueros occidebas:
Sanguis innocentum quẽ crudelit̾ effudi¬
sti: attestatur quid de hoc puero uoluisti.
Et tam̃ ñ solum istũ putrum ñ inuenisti. s
nec illis pueris aliquid nociusti: unmo in¬
scuis qd̾ hoc illis ꝓderat hoc egisti. ꝑ seuici¬
am quippe tuam facti sunt martỹ res. qui
ꝑ infautiã suam fuerant innocentes: qͣndo
ꝑ grãm huius pueri ꝓ eo potuerunt mori.
priusꝗͣ eum possent coram hominib confic̃i.
Iste itaq puer qui mundum creauit. qͥ mun¬
dum regit. qui omĩa quȩcũq uult facit. qͥ
cuncta mirabili atq insuꝑabili dutiuitate
disponit. hoc ordinauit. hoc fecit: ut ꝑ tuã
iniudiam furiosam. illi pueri mortem su¬
sciꝑent p̃ciosam. & qd̃ eis ad salutem tuam
p̃stare ti possis amicus. hoc ad dampnationẽ¬
tuam faceres inimicus. Ad hoc gͦ te ꝑmisit
infantes occidere: ut illos de ͤ faceret trium¬

Expanded text:
rare istum puerum certissime disponebas, rare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationetuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret trium
Abbreviated transcription (Latin):
huius enim pueri regnum ñ est de hoc mun-¬
do: s ꝑ ipsum regnatur in mundo. Ips e est enĩ
sapientia dei quȩ dicit in ꝓu̾biis: ꝑ me re-¬
ges regnant. Puer iste u̾bum d̾iest: puer
iste uirtus & sapientia d̾i est. Si potes. contͣ
dei sapientiam cogita. In tuam ꝑniciem uer¬
saris & nescis. Cu enim regnũ nullatenus
habuisses: ñͥ ab isto puero qui nẽ natus. ẽ.
accepisses. Puer iste qui nunc ⁊ magis rex¬
dicitur uideoꝵ: idem creator est & dñs an¬
głorum. Quappt̾ cuius cimes infantiã nas¬
centis: magis tunere debes omĩpotentiã ui-¬
dicantis. Noli gͦ eum timere regni tui sue-¬
cessorem: s time infidelitatis tuȩ iustissimũ
cdlampnatorem. Utinã eum magis ad oranti¬
b etiam parit̃ adorares: & ñ ad eum magos
fraudulenta calliditate mandares. Ite in-¬
quit int̾rogate diligent̃ de puero. & curi
inueneritis nunciate mͥ. ut & ego ueniens
aclorem eum. O calliditas ficta. õ increduli¬
tas impia:o nequicia fraudulenta.Si ado¬

Expanded text:
Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si ado
Abbreviated transcription (Latin):
plecti. qd̾ supra usum naturȩ sit: Ccelo ac¬
cersiuit: qd̾ imitaretur in terris. Nec un¬
nerito uiuendi usum quesiuit e celo: que
sponsũ sibi inuenit in cȩlo. Hec nubes aere¬
as. angłos. sideraq transgrediens. u̾bum d̾i
hausit. Nam quis tantũ cum inuenerit de
relinquat bonum: Unguentũ enun exina-¬
nitum est nom̃ tuum: ꝓptc̃a ad lescentulȩ.
dilexerunt & attraxerunt te. Postremo ñ
meum est illud: qm̃ quȩ ñ nubunt neq nu¬
buntur ert̃ sicut angłi in cȩlo. Nemo gͦ miret᷑
si angłis comꝑeͣnt᷑ quȩ angłoꝵ dño copulant᷑:¬

Expanded text:
plecti, quod supra usum naturae sit? E coelo acplecti, quod supra usum naturae sit? E coelo accersivit quod imitaretur in terris. Nec immerito vivendi sibi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes, aera, angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt te, et attraxerunt te . Postremo non meum est illud, quoniam quae non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo . Nemo ergo miretur si angelis comparent
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ad nuptias ꝓuenirit: At illa: & hȩe spon¬
si inuiria est expectare placituram. Qui me si¬
bi prior elegit accipiet. Quid ꝑcussor moraris:
Peat corpus: qđ amari potest oculis quibꝰ
nolo. Stecit. orauit: ceruicem inflexit. Cerne¬
res trepiclare carnificem quasi ipse addictꝰ
fuisset: treinere ꝑcussoris dext̃am. pallere
ora alieno timentis ꝑiculo cum puella ñti-¬
meret suo. Habetis gͥ in una hostia duplex
martyrium: pudoris & religionis: & uurgo
ꝑmansit & martyrium optinuit. Inuitata¬
nẽ integritatis amore & tu soror sc̃a uł mu-¬
tis tacita morib aliquid de uirginitate
dicamus : ne uelut in transitu quodam p̾¬
stricta uideatrir. quȩ pͥncipalis est uirtus.
Nenim id̾o laudabilis uirginitas quia &
in martẏrib re perit᷑: s quia ipsa marty¬
res facit. Quis autẽ humano eam possit in¬
genio comp̃hendere: quam nec natura suis
inclusit legib: Aut quis uaturali uoce com¬

Expanded text:
sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium obtinuit. 149 CAnunc integritatis amor, et tu, soror sancta, vel mutis tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis virginitas, quia et in martyribus reperitur, sed quia ipsa martyres faciat. 11. Quis autem humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusit legibus? Aut quis naturali voce com
Abbreviated transcription (Latin):
nusq inserere nexib. S nullus tã tenuia
merabra poterat nexus includere. Nouum
martyrii genus: ñdum idonea pęnȩ & iã
matura uictorie. certare difficilis. facilis co¬
ronari. Magist̾ium uirtutis impleuit: quȩ
p̃iudicium uehebat etatis. N sic ad thala-¬
mum nupta ꝓparet: ut ad supplicii locũ
lȩta successu. gradu festina. uirgo ꝓcessit :¬
ñ intorto crine caput compta s xpõ. non
flosculis redimita s morib. flere omĩs: ipsa
sine fletu. Mirari pleriq qđ tam facile ui-¬
tȩ suȩ ꝓdiga quam ñdum hauserat quasi
iamꝑfuncta donaret: stupere uniu̾si qd̾
iam diuinitatis testis existeret. quȩ adhuc
arbitra sui ꝑ etatem. eẽ ñ posset. Effecit
deniq ut ei A deo crederetur. cui de ho¬
mine adhric n crederetur: qr qd̃ ultra natu¬
ram est de auctore naturȩ est. Quanto t̃¬
rore egit carnifex ut timeretur: quantis
blandicuiis ut suaderet: quanto uoto ut

Expanded text:
nusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia nusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut
Abbreviated transcription (Latin):
pueri canant. Nemo est laudabilior: qͥm¬
qui ab omĩb laudari potest. Quot homines
tot p̃cones: qui martyrem p̃dicant dum lo¬
II. quuntur. Hȩc di odecumn annoꝵ martyriũ
fecisse traditur: quo detestabilior crudelitaᷤᷤ
quȩ nec minusculȩ peꝑcit ȩtati: inmo ma¬
gna uis fidei quȩ etiam ab illa testimonium
inuenit ȩtate. Euit ne in illo corpusculo uul¬
neri locus: Et quȩ ñ habuit in quo ferrũ
reciꝑet: habuit in quo ferrum uinceret. At
istius etatis puilȩ toruos etiã uultus paren¬
tum ferre ñ possunt: & acu destricta solent
puncta deflere quasi uulrera. Hec eruentas
carnificum impauidai .s. hȩc stridenti¬
um grauib immobilis tractib cathenarũ:
nẽ cruento microni militis totũ offerre cor¬
pus: mori adhuc nescia s parata: uł si ad
aras inuita raꝑetur. tendere xp̃o int̾ ignes
manus. atq in ipsis sacrilegis focis trophe¬
um diũ signare uictoris: nc̃ ferratis colła ma¬

Expanded text:
pueri canant. Nemo est laudabilior, quapueri canant. Nemo est laudabilior, quaqui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla ma
Abbreviated transcription (Latin):
Maiacłaius dñs immacłatam sibi famu¬
lam: etiam in hoc pleno colluuionum fra¬
gilitatis humanȩ corꝑe. consecrauit. & be¬
ne ꝓcedit: ut qm̃ hodie natalis est uirgi¬
nis de uirginib sit loquendũ: & ex p̃dica¬
tione liber sumat exordium. Natalis.ẽ.
uirginis: integritatẽ sequamiu. Natał. ẽ
martytis: hostias immolemus. Natalis. ẽ.
sc̃e agnetis: mirentur uiri: ñ desꝑent par¬
uuli. Stupeant nuptȩ: imitent᷑ innuptȩ.
S quid dignum hac loqui possumus e
Ne uomen quidẽ uacuũ luce laudis fuit.
Deuotio supra ȩtaten. ⁊urtus supra natu¬
ram: ut mͥ uide ui n hominis habuisse
nomen s oracłi ar tẏris. quo indicauit
quid eẽt futura. Habeo tam̃ unde mͥ sub¬
sidium competur. Nomen uirginis: ti¬
tulus est pudoris. Appellabo martyrẽ:
p̃dicabo martyrem: satis ꝓlira laudario
est quȩ ñ quęrit᷑ s tenetir. facessant gͥ in¬
genia: edoquentia contices t: uox una p̾co¬
nium est. Hanc senes. hanc iuuenes: hanc

Expanded text:
minus immaculatam sibi familiam etiam in hoc pleno colluvionum fragilitatis humanae corpore consecravit. ne procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, integritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
est illi sol. s llie soli ab sens est: sic omĩs stul¬
tus. omĩs iniquus. omĩs impius. cecus est
corde. Presens est sapientia: s cum ceco pre¬
sens est. oculis eius absens est. Nqr absens
faciat iste : Mundet unde possit uideri
cłs: quomͦ si ꝓpt̾ea uidere ũ posset qi sorcli¬
dos & saucios ocłos haberet. irruente pul¬
uere uł pituita uł fumo: diceret illi¬
illi medicus. Purga de oculo tuo quicqͥd
mali est : ut possis uidere lucem oculoꝵ
tuorum. Puluis. pituita. fumus : peccata
& iniquitates sunt. Colle inde ista omĩa:
& uidebis sapientiã quȩ p̃sens est. qr d̾s . ẽ.
ipsa sapientia. Et dictum est. Beati mun¬
do corde: qm̃ ipsi dm uidebunt. Sermo¬

Expanded text:
est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stulest illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipst. Quid ergo faciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . TR
Abbreviated transcription (Latin):
lux est ñ quoꝵcumq animaliũ: s lux
hominũ. Unde paulopost dicit. Erat lum̃
uerum: qđ illuminat omnẽ hoĩem uenientẽ
in hc̃ mundum. Ab illo lumine illuminatꝰ
est iohanues baptista: ab illo & ipse iohanneᷤ
euangłista. Ex ipso liunine plenus erat qͥ di¬
xit. ñ sum ego xp̃e:. s qui post me uenit. cu¬
iuis ego ñ sum dignus corrigiã calciamenti
soluere. Ab ipso lumine illuminat᷑ erat qui
dixit. in pͥncipio erat u̾bum. & u̾bũ erat
apud d̃m. & ds erat uerbũ. Ergo illa uita
lux est hominũ. S forte adhuc stulta corla
hominũ caꝑe istam lucẽ ñ possunt ⁊ qr pec¬
catis sius aggrauant᷑ ut eam uidere nõ
possinit. Non ideo cogitent quasi absentem
.eẽ. lucem: qi eam uidere ñ possunt. Ipsi enĩ
ꝓpt̾ peccata tenebrȩ sunt: & lux lucet in
tenebris & tenebrȩ eam ñ comp̃hendunt.
Ergo fr̃s quom p̾ositus in sole cecus. p̃sens¬

Expanded text:
lux est: et non quorumque animalium, sed lux lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti uminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fr
Abbreviated transcription (Latin):
des: sunt ista in arte. S foris corꝑa sunt:¬
in artifice uita sunt. Uidete si quo mͦ po¬
testis. Magna enim res dicta est: & si ña
me magno aut ꝑ me magnum. tamen a
magno. Non enim a me paruulo dicta
suut hȩc : s ille ñ est paruulus ad quem
respicio ut dicam. Capiat unusqͥsq qd̾
potestinquantũ potest: & qui ñ potest
nutriat cor ut possit. Unde nutrtat: De
lacte nutriat: ut ad cibum ꝑueniat. A
xp̃o ꝑ carnem nato ñ recedat : donec ꝑue¬
niat ad xp̃m ab uno patre natũ u̾bum.
dm apud dm ꝑ qd facta sunt omĩa: qr
illa uita quȩ in illo est lux. ẽ. hominũ.
hoc enim sequit᷑. Et uita erat lux ho¬
minum. & ex ipsa uita homines illu¬
minantur. pecora ñ illuminant᷑: qr pe¬
cora ñ habent rationales mentes quȩ poᷤ¬
sint uidere sapientiã. Nomo autẽ factꝰ
ad imnaginem dĩ habet rationalẽ mentẽ:
uita ꝑ quam facta sunt omia. ipsa uita

Expanded text:
des; sunt et ista in arte, sed foris cordes; sunt et ista in arte, sed foris corin arte vita sunt. Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec perveniat ad Christum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita
Abbreviated transcription (Latin):
s ipsa qͣue facta est ñ est uita. Est au¬
tem in ipsa sapientia spũalit̾ ratio que¬
dam qua terra facta est: hȩc uita est.
arcliam. Primo in arte habet archam.
Si enĩ in arce arcam ñ haberet: ñ eẽt uu-¬
de illam fabricando ꝓferret. S arca sic
est in arte: ut ñ ipsa arca sit quȩ uicde¬
tur oculis. In arte inuisibilit̾ est: inoꝑe¬
uisibilit̾ erit. Ecce facta est in oꝑe. Num¬
quid destitit. ẽẽ. in arte: Et illa in oꝑe fa¬
cta est: & illa manet que in arte est. Nã
potest illa arta putrescere: & iterum ex
ilia quȩ ini arte est alia fabricari. Atteudi¬
te gͦ arcam in arte: & arcam in oꝑe. Arca
entia d̾i ꝑ quã facta sunt omĩa scd̾m ar-¬
tem continet omĩa autequã fabricet: om¬
nia quȩ hic fuint ꝑ ipsam artẽ ñ continu¬
o uita sunt. s quicqͥd factum est uita est
in illo. Terrã uicles: est in arte terra. Celũ
uides: est in arte cęlum. Solem & lunã ui¬

Expanded text:
sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est aused ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opevisibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcaentia Dei, per quam facta sunt omnia secundum artem, continet omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae sunt per ipsam artem, non continuo uita sunt, sed quidquid factum est, uita est in illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam ui
Abbreviated transcription (Latin):
sum facta sunt omĩa:. Qd factum est: in ip¬
so uita est. Potest & sic dici: qd̾ factum .ẽ. in
illo uita est. Ergo totum uita est : si sie ꝑ¬
nunciauerunus. Quid enim ñ in illo factũ
est: Ipse est enim sapientia d̾i: & dicit᷑
in psalmo. omĩa in sapientia fecisti. õm
nia sic̃ ꝑ illum facta ita in illo facta sut.
uitam: s scđm intellectum ligni crucis.
unde accipius uitã. Ergo & lapis uita. ẽ.
Inhonestum. ẽ. sic intelligere: ne rursts
nob̾ surrepat eadẽ sordidissima secta
manicheoꝵ. & dicat qi habet uitam la-¬
pis. habet animã & paries. & resticula
habet animã. & lana & uestis. Solent
enum delirautes dicere. Et cum rep̃hensi
fuerint & repulsi: quasi de scripturis ꝓ¬
ferunt dicentes. Utquid dictum est qd̃
factum est in illo uita est᷑. Si enĩ omĩa
in ipso facta sunt: omĩa uita sunt. Nõ
te inducant: ꝓnuncia sic. Qdđ factum
est: hic subdistingue & deinde infer. i
illo uita est. Quid est hoc : facta. ẽ t̾ra:

Expanded text:
m facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecnia sicut per illum facta, ita in illo facta sunt. vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra,
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat u̾bum. & u̾bum erat apud dm̃.
& d̃s erat u̾bum: Et nos diximus u̾ba
cum loqueremur. Nuiqͥd tale uerbũ
erat apud d̾m⁊ Nonne ea quȩ diximus
sonuerunt atq transierunt: Crgo ꝙ d̾i
u̾bum sonuit & ꝑactum est eQuomͦ om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso fac

Expanded text:
pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale Verbum erat apud Deum? Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et Dei Verbum sonuit et peractum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso fa
Abbreviated transcription (Latin):
at. fr̃s hoc dixi: leuet unusquisq cor su¬
um quomͦ illud uidet idoneum. & capi¬
at qd̃ dicitur. s forte hoc dicitis: qr ego
uob̃ sum p̃sentior quam ds. Absit. Mul¬
to est ille p̾sentior. Nam ego oculis uris
appareo: ille conscientus p̾sidet. Ad me
aures. ad illum cor: ut utrumq implea¬
tis. Erce oculos ur̃os & sensus istos corꝑis
leuatis ad nos: nec ad nos. ñ enim nos de
illis montib. s ad ipsum euangłm ad ip¬
sum eu̾głistam: cor autẽ implendum ad
dum. Et unusquisq sic leuet : ut uide¬
at quid leuet & quo leuet. Quid dixi. qͥd
leuet & quo leuet: Quale cor leuat uide¬
at. & qr ad dm leuat: ne sarcina carna¬
lis uoluptatis p̃grauatum aute cadat qͣ
fuerit subleuatum. S uidet se quisq ge¬
stare onus carnis. Det oꝑam ꝑ continenti¬
am: ut purget qđ leuet ad dm. Beati enĩ
mundo corde: qm̃ ipsi dm uidebunt. Nã
ecce quid ꝓdest qr sonuerunt u̾ba:. in pͥnci¬

Expanded text:
at. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuerunt verba, In princi
Abbreviated transcription (Latin):
ut quando erexistis cor ad scripturas cũ
sonaret euangłm. in pͥncipio erat u̾bum.
& u̾bum erat apud dm. & d̃s erat u̾bũ.
& cetera quȩ lecta sunt: intelligatis uos
leuasse oculos ad montes. Nisi enum mon¬
tes ista dicerent: unde omĩno cogitaretis
ñ inueniretis. Ergo ex iuontib uenit uob̾
auxilium: ut hec uł audiretis. S ũdum
potestis intelligere qd̃ audistis. Inuocate
auxilium a dño qui fecit cęlum & t̾ram:
qi montes sic potuerunt loqui ut ñ pos¬
sent ipsi illuminare. qi & ipsi illumina¬
ti sunt audiendo. lnde qui hȩc dixit ac¬
cepit. iohannes ille frs. qui discumbebat
suꝑ pectus diũ: & de pectore dni bibe
niet auxilium tͥ. ut inde tamquã calicẽ
id est. u̾bum ꝓpinatum acciꝑes: & tam̃ qi
auxilium tuũ a dño qui fecit cęlum &
t̾ram. inde impleres unde impleuit ille.
unde dixisti. auxilium meũ a dño qui
fecit cęlum & tram. Qui potest gͦ imple-¬

Expanded text:
ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de pectore Domini bibebniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, imple
Abbreviated transcription (Latin):
uude ueniet auxilium nob̃: & tamen nõ
ipsi montes sunt in quib spes nr̃a poneti¬
da est. accipiunt enim montes: qd nobis
ministrent. Ergo unde & montes accipiut̃:
ibi spes nr̃a ponenda est. Oculos nr̃os cũ
leuamus ad scͥpturas. qr ꝑ homines mini¬
stratȩ sunt scͥpturȩ leuamus ocłos nr̃os
ad montes: unde auxilium ueniet nobi.
S tamen qr ipsi honunes qui scripserũt
scͥpturas ñ de se lucebant s ille erat uerũ
lumen qui illuminat omnẽ homiuẽ ue¬
nientem in hc̃ mundum. mons erat & il¬
le iobannes baptista qui dixit. ñ sum ego
xp̃e. ne quisquã spem in moute ponens
caderet ab illo qui montes illustrat. ꝙ ip¬
se confessus ait. qm̃ de plenitudine cius
nos om̃s accepunus: ita debes dicere. le¬
uaui oculos meos in montes uncde ueni¬
et auxilium mͥ. ne auxilium qd̃ tͥ ue¬
nit iniputes montib s sequaris & dicas.
auxilium meũ a dũo qui fecit celũ &
terram. Ergo fis̃ ad hoc ista moniierun:

Expanded text:
unde veniet auxilium nobis. Et tamen non unde veniet auxilium nobis. Et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Acciministrent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nad montes unde auxilium veniet. Sed tamen quia ipsi homines qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen illorum qui illuminat hominem omnem venientem in hunc mundum; et mons erat ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ u̾bum erat apud d̾m. & d̾s erat u̾bũ:
nͥ transcendisset omĩa quȩ facta sunt ꝑ uer¬
bum. Qualis gͦ iste mons. quã sẽs. quã altꝰ
int̃ illos montes qui suscłꝑ unt pacem po¬
pulo d̾i: ut colles possent susciꝑe iusticiã.
Uidete gͦ fr̃s : neforte de ipsis montib . ẽ.
iohannes. de quib paulo ante cantaiumus.
Leuaui ocłos meos in montes: unde ueni¬
et auxilium mͥ. Ergo fr̃s mei si uultis in¬
delligere leuate oculos ur̃os in istum mon
tem: id.ẽ erigite uos ad eu̾głistam. erigite
uos ad eius sensum. S qi montes isti pacẽ
suscipiunt. ñ potest autem. eẽ. in pace qui
spem ponit in homine: nolite sic erigere
oculos in montem ut putetis in homine spẽ
urãm ẽẽ. collocandam. & sic dicite. leua¬
ui oculos meos in montes unde ueniet
auxilium mͥ: ut statim subiungatis au¬
xilium meum a dño qui fecit celum
& t̾ram. Ergo leuemus oculos in montes

Expanded text:
et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante cantavimus, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelligertem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi. Qualis iste mons erat: quã excel¬
sus. Transcenderat omĩa cacununa monti¬
um. transcenderat om̃s campos aeris. tͣns¬
cendderat om̃s altitudines sydum: transcen¬
derat om̃s choros & legiones anglorum. Ni¬
si enun transcenideret ista omĩa quȩ creata
funt: ñ ꝑueniret ad eum ꝑ queni facta sc̃
omĩa. Non potestis cogitare quid transcen¬
derit: ñ uideatis quo ꝑuenerit. Queris de
clo & tr̃a: facta siuit. Queris debis quȩ sc̃
in celo & terra: utiq multomagis & ip̃sa
facta sunt. Queris de spũalib creaturis. de
angłis & archangłis. sedib. dñationib &
uirtutib. principatib. & ipsa facta sunt.
slam cum enumeraret hȩc omĩa psalmus.:
conclusit sic. Ipse dixit & facta siuit: ipse
mandauit & creata sunt. Si dixit & fa¬
cta sunt: ꝑ u̾bum facta sunt. Si autẽ ꝑ
u̾bum facta sunt: ñ poterat iohannis cor
ꝑuenire ad id qd̾ ait. in pͥncipio crat i̾cbũ.

Expanded text:
Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelVerbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, In principio erat Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
est ñ erat homo: Inquantũ cȩꝑat. eẽ. an¬
gelus: qr om̃s scĩ angłi. qr aimunciatores
di. Ideo carnalib & animalib ñ ualentib
ꝑciꝑe quȩ sunt di. qͥd ait apłs: Cum enĩ
dicitis ego sum pauli. ego apollo. ñue ho¬
mines estis: Quid eos uolebat facere: qͥb
exꝓbrabat qđ homines erant : uultis nos¬
se quid eos facere uolebat : Audite in
psalmis. Ego dixi: dii estis & filii excelsi
omĩs. Ad hoc gͦ uocat nos d̃os: ne sunus
homines. S tc meluis ñ erimus homines
si pͥus nos. ẽẽ homines agnoscamus: id
est ut ad illam celsitudinẽ ab humilica¬
te surgamus. ne cum putamus nos. eẽ. ali¬
quid cum nichil simus. ñ solum ñ accipia¬
mus qđ ñ sumus s & amittamus qd̾ sumꝰ.
Ergo fr̃s de his montib & iohannes erat
qui dixit: in pͥncipio erat u̾bum. & u̾bum
erat apud đm. & ds erat u̾bum. Susceꝑat
pacem mons iste: contemplabat᷑ diunitatẽ

Expanded text:
est, Non erat homo? In quantum coeperat esse anest, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
S aliquando uidet᷑ terra in monte S almon
xa. & ñ ibi inuenit portum s plãctum.
Sic fuerunt quidã montes & magni ap¬
paruerunt int̾ homines. q fecerunt he¬
reses & scismata: & diuisert̃ eccłiam d̾i.
lsti qui diuserunt ȩccłiam dei ñ erant it¬
li montes de quib dictum est: suscipiat
montes pacem populo tuo. Quomͦ enim
pacem susceꝑunt. qui unitatem diuisert̃
Qui autẽ susceꝑunt pacem nunciandã po¬
pulo: contemplati sunt ipsã sapientiam
quantũ potuit humanis cordib contingi
qđ nec oculus uidit nec auris audiit. nec
in cor hominis ascendit. Si in cor hominit
ñ ascendit: quom ascendit in cor ioban¬
nis: An ñ erat homo iohannes: An forte
nec in cor iohannis ascendit. s cor iohan¬
nis in illam ascendit: Qđ enm ascendit
in cor hominis: de imo est ad hominem.
Quo autẽ ascendit cor hominis: sursũ.aẽ
ab homine. Etiam fr̃s si sic dici potest qr
ascendit in cor iobannis. si aliquo mͦ potest
inquantũ ipse iohannes ñ erat homo. Qa

Expanded text:
 aliquando videtur terra in monte, et saxaxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia: homo tͥ dixit conuicium: & tu¬
miusti. & iratus es. Pulicib resiste ut
dormias. Cognosce qui sis. Nlam ut no
dam creata ista quȩ nob molesta eẽnt:
popłm pharaonis suꝑbum potuit deus
domare de ursis. de leonib. de serpentib.
Muscas & rauas illis immisit: ut de reb
uilissimis suꝑbia domarctur. Omĩa gͦ ꝑ¬

Expanded text:
superbia? Homo tibi dixit convicium, et tisuperbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam ut novedam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia domaretur. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
ad auem. Ab aue durit ad pecus: inde ad
bouem. uide ad elephantum. ꝑ ostremo ad
hominem: & ꝑsuasit homini qi ñ ã cło fa-¬
ctus est homo. Ita ille miser cũ tediũ pas¬
sus est a muscis musca factus est: quem
diabolus possideret. Beekebub quippe in¬
terp̃tari dicitur pͥnceps muscarum. De qͥbꝰ
scͥptum est. Muscȩ moriturȩ ext̾minãt
dolos inimici. Intelligite qi ds fecit omĩa:
& suis gradib collocauit. Quare autẽ pa¬
tunur multa mala a creatura quã fecit.
deus: Quia offendimus dm. Numqͥd hec
angłi patiuntur: fortassĩs & nos in illa
uita ista ñ timeremus. De pena tua pec¬
catum accusa ñ iudicem. Nam ꝓpt̃ suꝑbi¬
am instituit d̾s ut ista creatura munima
& abiectissĩma ipsa nos torqueret: & cũ
suꝑb fuerit bonio & se iactauerit adu̾sꝰ
d̾m. & cum sit mortalis mortalem t̾riie¬
agnouerit: cum sẽ erexerit pulicibꝰ sub¬
datur. Quid est qd te inflas humana

Expanded text:
ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminantdolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terrueagnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana
Abbreviated transcription (Latin):
disposiusti. Nemo gͦ uos fr̃s fallat: qͣndo
forde tedium patimini a muscis. Etenim
Ialiqui derisi sunt ã cdiabolo: & ad muscas
capti sunt. Solent enĩ aucupes ponere in
muscipula mue̾as: ut esurientes aues de¬
cipiant.Sic & isti ad muscas ã diabolo de¬
cepti sunt. Nam nescio quis tediũ patieba¬
tur a muscis. lnuenit eũ manicheus te¬
dio affectum: & cũ diceret se ñ posse pa¬
ille. Quis fecit bas inquit: Et qi tedio
affectus erat & oderat illas: ñ est ausus
dicere. ds illas fecit. Erat autẽ catholicꝰ.
Iile statim subiecit. Si d̾s illas ñ fecit: quis s¬
iulas fecit : Plane ait ille ego credo qr dia¬
bolus fecit muscas. Et ille statim. Si muscaᷤ
diabolus fecit sicut uideo te confiteri quia
prudent᷑ intelligis: apem quis fecit que
paulo amplior est musca: Non ausuis est
ille dicere q d̃s fecit aꝑem & muscam ũ fe¬
cit: qi res erat ꝑ rima. Ab ape duxit ad lo¬
custam: a locusta ad lacertum. a lacerto

Expanded text:
disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse paille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto
Abbreviated transcription (Latin):
carnib rep̃henderes. Et tamen ꝓpe hoc fa¬
cit as: & ñ est rephendendus. tłam om̃s
homines de carne nasdentes. qͥd sunt uͥ
uermes: Et de u̾mib angłos facit. Sic enĩ
ipse dñs ait. Ego autem sum u̾mis & ñ ho¬
mo. Quis dubitet hoc dicere qd̾ scͥtum.ẽ.
tredo & postea filius hominis u̾mis: qr
uͥmis de putredine nascit᷑. Ideo homo pu¬
tredo: & filius hominis uermis. Eoce qͥd
fieri uoluit ꝓpt̾ te illud qd̾ in pͥncipio
erat u̾bum: & u̾bũ erat apud d̾m. & d̾s
erat uͥbum. Quare hoc factum. ẽ. ꝓpt̃ te
Ut sugeres qui manducare ñ poteras. Omi¬
nino gͦ fr̃s sic accipite: omia ꝑ ipsum fa¬
cta sunt & sine ipso factum est nichil.
Uniũsa enim creatura ꝑ ipsum facta est.
Maiora. minora. ꝑ ipsum facta st̃: suꝑna¬
sunt. Nulla enim forma. nulla compa¬
ges. nulla concordia partiũ. nulla qualis¬
cumq substantia quȩ potest hab̾e pon¬
omĩa in mensura & nuinero & ponde

Expanded text:
carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facarnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est tredo; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt sunulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscunque substantia, quae potest habere ponOmnia in mensura, et numero, et pondere
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enim multi male intelligentes¬
cum dicit᷑. sine ipso factum est nichil̃
putare aliqͥd. eẽ. nichil. Peccatum qui¬
dem ñ ꝑ ipsum factum est. Et mani¬
festum .e. quidẽ qi peccatum nichil .ẽ.
& nichil fuit homines cũ peceant. Et
liolum ñ ꝑ u̾bum factum. ẽ. Habet qͥ¬
dem formã quandã humanã: s ipse lio¬
mo ꝑ u̾bum factꝰ est. Nam forma ho¬
minis in idolo ñ ꝑ u̾bum facta est. Et
scͥptum est. Scinus qi nichil .ẽ. idolum.
Ergo ista ñ sunt facta ꝑ uerbũ. S quȩ¬
facta sunt in creaturis: omiã omĩno
que fixa in cȩlosunt. quȩ fulgent de¬
suꝑ. que uolitant sub celo. & quę mo¬
uentur in uni̾isa natura rerũ. omnis
omĩno creatura. Dicam fr̃s dicam pla
ris: Qͥa extremius u̾micło in creaturis:
ł quem factꝰ est angłs: ꝑ ipsum factꝰ.ẽ.
culus terra. Qui creauit ipse disposu¬
it. Siponeret u̾micłm in cȩlo rep̃hendẽs :
si uellet anglos nasci de putresdentib

Expanded text:
Solent enim multi male intelligentesSolent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt facta per Verbum; sed quae sunt in creaturis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planris? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est culus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tua de uerbo: ñ poteris refici ꝑ u̾bum.
& si tͥ contigit fieri ꝑ u̾bum ut ꝑ illud fa¬
ctus sis: ꝑ te deficis. Si ꝑ te deficis: ile te
reficiat quite fecit. Si ꝑ te deterior effice¬
ris: ille te recreet qui te creauit. Quomͦ te
autem recreet ꝑ u̾bum. si male aliqͥd sen¬
tias de u̾bo: Eugłista dicit. in pͥncipio erat.
u̾bum:. & tu dicis. in pͥncipio factum. ẽ
uerbũ. Iile omĩa ꝑ ipsum facta sunt¬
dicit: &e tu dicis qi & ipsum u̾bum factũ
est. Poterat dicere euangłista. in principio
factum. ẽ. u̾bum. S quid dixit: In pͥnci¬
pio erat u̾bum. Si erat: ñ est factum ut
ista omĩa ꝑ ipsum fierent. & sine ipso
nichil. Si gͣ erat in pͥncipio u̾bum. & u¬
bum erat apud d̾m. & d̾s erat u̾bũ:
si ñ potes cogitare quid sit. differ ut cre¬
scas. Ille cibiis est: accipe lac ut nutria¬
ris ut sis ualidus ad capiendum cibũ.
uidete ne sic cogitetis qi nichil aliqͥd.ẽ

Expanded text:
tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta suntdicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibum.  est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est.
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit: quando ds ꝑ u̾bum fecit om
est: si hoc dicis qi est u̾bum u̾bi. ꝑ qđ fac¬
tum est illud ipsum dico ego unicũ filium
d̃i. Si autem ñ dicis uerbũ u̾bi: concede
ñ factum ꝑ qd̾ facta sunt omiã. Non enĩ ꝑ
seipsum fieri potuit: ꝑ qđ facta st̃ omiã.
Crede gͦ euangłistȩ. Poterat enim dicere
in pͥncipio fecit ds u̾bum: quomͦ dixit
moyses. in pͥncipio fecit d̾s celum ꝙ ter¬
ram. Et omĩa sic enumerat : dixit deus.
fiat. & factum est. Si dixit: quis dixite
Utiq deus. Et qͥd factum est: Creatura
aliqua. Int̾ dicentem d̃m & factam crea¬
turam qͥd est ꝑ qđ factum est nͥ u̾bum.
qr dixit d̾s̃ fi̾at & factum est:. hoc u̾bum
incõmutabile: quãius mutabilia ꝑ u̾bũ
fiant. iꝑsum incõmutabile est. Noli gͦ cre¬
dere factum ꝑ qd̃ facta sunt omia: ne ñ re
enim factus es ꝑ u̾bum: s oportet te re¬
fici ꝑ u̾bum. Si autẽ mala fuerit fides

Expanded text:
factum sit, quando Deus per Verbum fecit omnfactum sit, quando Deus per Verbum fecit omnest? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non refienim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides