comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
x precepto itaq & benedictione dñi iuit
Nisaac ad abimelech regẽ palestinorum
ibiq uxorẽ suam rebeccã sororem finxit
causa timoris . quã rex alienigena isaac con¬
iugem tunc esse cognouit. quando eũ cum ea
ludentem uidit.
uid autẽ sibi uellit in sacramento xp̃i ecclesiae
qõ tantus patri archa cũ coniuge luserit con¬
iugiumq illud indesit cognitũ. uidit profesto
quis quis ne aliquid errando in ecclesia pecc&
si secretũ uiri eius inscripturis sc̃ĩs diligenter in¬
tueatur . & inuenit eũ maiestatẽ suã qua infor¬
ma dĩ aequalis est patri paulis ꝑ abscondisse in
forma serui. ut eius capax esse humana in fir¬
mitas possit . eoq modo se coniugi congruent̃
aptar&. Quid enim absurdũ immo quid non
conuenienter faturorũ praenuntiationi ad¬
commodatũ sipropheca dĩ carnale aliquid iusit
ut eũ caperet affectus uxoris cum ipsũ uerbũ dĩ
caro factum sit ut habitaret in nobis

Expanded text:
- Ex praecepto itaque et benedictione Domini ivit - Ex praecepto itaque et benedictione Domini ivit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum, ibique uxorem suam Rebeccam sororem finxit causa timoris, quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. Quid autem sibi velit in sacramento Christi et Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
& uenerunt pueri isaac &t nuntia uerunte
doputes quẽ foderunt : dixerunt quo eiu
Non inuenimus a quã. & uocauit nont̃i eues
iuramentũ. Quae enim ẽtordio nor nonsi
pnopt en uocari iuramentũ qubd aquẽ uonis¬
uenerunuo contrario in haebraeo cui mcer¬
pretationi aquila quoq consentt & srmint¬
ehus. hoc signi ficat qõimnuenerint aquã s
propt ea appellatus sit puteus ipse sesuputesi
& uo cata est ciuitis bor saibes hocest puteus
saiuntatis. Lie&i enim supra exuerbo iuranen
di si ue exseptinario ouiũ numero qđ sabeas
diciterꝰ ad senierimus bersibeae appellaton
tamen nunc ex eo qđ aqua in uenta est isano
ad nomen ciuitatis quac ita uocabatur ad lude p
declinauit paulolũ litterã & prostridulo hae
braeorum .Sin. a quo sabeȩ incipitur. grecũ
simma id est haebraeũ sameth posuit
Alioquin & iuxta alligorue legẽ post tantos
puteos infine uirtutũ nequaquã congruit
ut isaac aquam minime sepperiret
Recapitulatio uNdosupra.

Expanded text:
e puteo quem foderunt; dixeruntque ei: Non invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Juramentum. Quae enim etymologia est propterea vocari Juramentum, quod aquam non invenisset? E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila quoque consentit et Symmachus, hoc significat, quod invenerit aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse Saturitas. Et est vocata civitas Bersabee , hoc est, puteus saturitatis. Licet ti, sive ex septenario ovium numero, quod Sabee dicitur, asseruerimus Bersabee appellatam, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis, quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum sin, a quo Sabe incipitur, Graecum sigma, id est, Hebraeorum samech posuit. Alioquin et juxta allegoriae legem post tantos puteos in fine virtutum nequaquam congruit ut Isaac aquam minime repererit. Recapitulatio unde supra.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt eũ reges tenie. oms gentes seruiunt ei.
soilicet ꝑfidem fructũ bonorũ operũ offerentes
Ipse est quem sol & luna & stellae adorent. de quo
clesiae claritas subimagine lunae &omnium
populorũ num erositas infiguri stellarũ ad orat
Vnde pat̃ suus increpauit eũ dicens. Numquid
ego & mat̃ tua & ftatres tui ad orabi muste:
Obuirgatio ista patris duritiã pepulii stł significat

Expanded text:
nes reges terrae, omnes gentes servient ei , scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol, et luna, et stellae adorant, de quo clesiae claritas sub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorant. Unde et pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego et mater tua, et fratres tui, adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiam populi Israel significat
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentes animas. Stola esau fides &e scripabrȩ¬
io sunt haebra eorũ : quae illis primo ditae sunt &
post modũ gentiliũ indiusẽ populus. Pelles aut̃
quae eius brachiis circũ datae sunt. pec ca Eitriusq
populi quae xp̃s in extensione manuũ cruoi secũ
pariter ad fixit ipse enĩ in corpore suo non sua
sed alicna peccata portauit. Quod is a ac querti
ab ia cobcurtam citouenerit aomiratur uelocẽ
in ecclesis eredentiã fidem+bt
Quod cib delectabiles offerlintar. hosta placens¬
splacri dec̃ salus es peccater

Expanded text:
innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturinnocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiis circumdata sunt, peccata utriusque populi, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo non sua, sed aliena peccata portavit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo, salus est peccator
Abbreviated transcription (Latin):
perisse demundo & religionis lumen ante eum
neglectũ esse denuntat. Quod filius maior
uocatur Acceptio legis est iudieorũ. Quod es cas
eius atq capturã dilexit pater homines aberrore
saluati quos ꝑ doc trinã iustus quisq uenatur
Sermodĩ repromissionis Et benedictio & spes
regni futuri. in quo cuni xp̃o scĩ regnaturi sunt
& uerũ sabbatũ caelebratur. Rebecca plena
spũ scõ sciens qd̃ audiuit antequã parer&e quia
maior seruiet minori. foriagarit in hooloco
sp̃s scĩ quae futura nouerat in xp̃o. in ia cobante
meditatur. Hoquitur ad filtii inorẽ . uade
ad gregem & accipe inde ihii duos haedos. prae¬
figurans carneũ saluatoris aduentũ. inquo eos
ueł maxime liberaret quipec catis tenebantur
obnoxii: siquidem in omnib: scripturis. haedi
propeccatorib accipiunt᷑. Quod aũ duos iubetdr
afferre duorũ populorũ significatur ad sumptio
Quod teneros & bonos idest docibiles dociles &¬

Expanded text:
periisse de mundo, et religionis lumen ante eum periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt, et verum sabbatum celebraturi. Rebecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritus sancti, quae futura noverat in Christo, ante in Jacob meditatur. Loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi duos haedos inde , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem iudae. Prius ergo nouerant quẽ pas¬
sionis tempore dũ despicerent ignorabant . quo¬
rum & notita prior &ignorantia posterior
bene acbreuiter is aac caligante signatur. qui
dũ iacobbenediceret. & quid eueniret infuturo
p̃uidebat & quis illi presens ad sisteret nesciebat
sic quippe is rabelitarũ populus qui prophetiȩ
mysteria accepit sed tam̃ cecos oculos in contẽ¬
platione tenuit. quieũ presentem non uidit
de quo tã multa in futuro praeuidit. Ante se
enim positũ nequaquã cernere ualuit cuius
aduentus potentiã longe ante nuntiauit
Itemo recapitulario unde supra
ebenedictione ia cobquid figuralitet indica uo¬
rt yppoliti marcrris uerba sicut excellentus si¬
mae scientiae ac doo trinae hieronimus expli¬
cauit in hoc loc ponenda sunt
sadc inqui portat imaginẽ dĩ patris Rebera
ecclesiae & xp̃i Senuis seisaac consummatio¬
nẽ orbis ostendit. Oculos illius caligasse fidẽ

Expanded text:
Bethlehem Judae. Prius ergo noverant quem pasBethlehem Judae. Prius ergo noverant quem passionis tempore, dum despicerent, ignorabant. Quorum notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante nuntiavit. Item recapitulatio unde supra. - De benedictione Jacob quid figuraliter indicaverit. Hippolyti martyris verba, sicut excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; RebeccaEcclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
terce habundantiã. Ros enimꝰ de suꝑ subtiliter
cadit & totiens derore caeli accipimus quotiens
ꝑi fusionẽ contemplationis intimae aliquid
tenuiter uidemus. cum uero bona opera etiam
ꝑcorpus agimus dec̃rae pingui dine ditamur :¬
A Quidest̃ qd̃ esau tarde ao patrem redit
Constat proculdubio qđ iudaicus populus
ad placandũ dnm sero reuertitur. Cui & hoc
in benedictione dicitur. tempusq erit cum
soluatur iugũ decollotuo quia a seruitute
peccati iuducus populus infine liberatur sicut
scriptũ ẽ. Doneo plenitudo gentiũ in troierit
& sic omnis israhel saluus fiet
Itemun desupra. ipee quisupra
iquido constat qõ nullus iudaeorũ qui plene
Ilegem didicit aduentũ redemptoris nostri
ignorauit. Vnde & hero dis rex magorum
occursione ꝑterritus. sacerdotes ac principes
studuit sollerter inquirere ubi xp̃m nasciturũ
esse p̃scirent. cui protinus responderunt. in

Expanded text:
terrae abundantiam . Ros enim desuper subtiliter terrae abundantiam . Ros enim desuper subtiliter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est quod Esau tarde ad patrem redit? Constat procul dubio quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur; cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo , quia servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur. Sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introierit, et sic omnis Israel salvus fiet . Item unde supra ipse qui supra. - Liquido constat quod nullus Judaeorum qui plene legem didicit, adventum Redemptoris nostri ignoravit; unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes ac principes studuit solerter inquirere ubi Christum nasciturum esse praescirent. Cui protinus responderunt: In
Abbreviated transcription (Latin):
Ait̃ flos rosae quia mira est flagrantta quae
rutilat & redolet excruore martyrũ. Aliter
flos lilii quia candida uita carnis est de in cor¬
ruptione uirginitatis. aliter flos uiolae quia
migna est uirtus humiliũ qui ex desiderio loca
ultima tonentes se ꝑ humilitatẽ in altũ aterra
Non subleuant. & caclestis regni purporam
in mente seruant. Aliter redolet spica cũ ad ma¬
turitatẽ ꝑducitur. quia bonorũ operũ perfeocio
ad satieta tẽ eorũ qui iustitiã esuriunt p̃paratur
Quia ergogentilis populus inclectis suis ubiq ꝑmun¬
dũ sparsus ẽ & exeis uirtutib quas agit oines
qui intellegunt odorebonae opinionis replet
dicatur ricto ecceodor filu mei sicut odor agri
plenit. sed quia easdẽ uirtutes ex semet ipso non
in contemplationẽ surgit ꝑ quosdã uero inacti¬
une uitae solũ modo opere pinguescit recte illic
additur. Det tibi dis̃ deroro caeli & depinguidine

Expanded text:
Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, super humilitatem in altum a terra non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex semetipso non in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere pinguescit, recte illud additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine
Abbreviated transcription (Latin):
populus Ohabero non potuit dam solam
meis letteram adtendit
QQuidindiat quo disaac eundem filium
nescit quem bonedicit
Degentili engo populo dñs ꝑpsalmst e diore
populus quẽ non cognoui serui uit mihi &cetera
Quilost quod presentm filium non uidit¬
U &e tamen in faturo ei multa prae uidit
ꝑͥgratiã non uidit quã tunc inerrore derediquit
aitam̃ quia hanc quandoq collet turus eret. ꝑr
benedictionis gratiã praeuidit. Unde & eidẽ
i cob gentilis popali figurã tenenti in benodic¬
done dicitꝰ. Ecce odor filii mei si cut odor agra
oleni cuibenodixit dni ds̃. Si cut enĩ meuangelio
ueritas dicit. Ager est hicmundus & quia
electorũ populus inuni uerso mundo uirartib
nedolet Odor fidei odor est agri pleni
Aliter namq olet flos uuas quia magnaẽ uirtis
& opinio p̃dicatorũ qui debriant mentes cro¬
dentiũ. Aiter flos oliuae quia suauis estopus
misericor diae qõ more olei sefouet & selucet.

Expanded text:
populus habere non potuit, dum solam populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Quid indicat quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicit? De gentili ergo populo Dominus per Psalmistam dicit: Populus quem non cognovi, servivit mihi , etc. Quid est quod per praesentem filium non vidit, et tamen in futuro ei multa praevidit? per gratiam non vidit, quam tunc in errore dereliquit; et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit. Unde et eidem Jacob gentilis populi figuram tenenti in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus . Et quia electorum populus in universo mundo virtutibus redolet. Odor fidei, odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui debriant mentes credentium. Aliter flos olivae, quia suavis est opus misericordiae, quod more olei refovet et relucet.
Abbreviated transcription (Latin):
uenatione uesci concupiscit.
one pascidesi derauit. sed illo tardante minorẽ
rebecoa subposuit. Quia dũ iudaicus populus
bona opera foras quaerit gentilẽ populũ mater
gratia introduxit. ut omni potentĩ patri cibum
Gomi operis offerrdȩ & benedictionẽ maioris fr̃s
acciperet qui eosdem cibos exdomesticis anima¬
libi prebuit quia gentilis populus placeredõ de
exterioribus sacrificies non quaerit ꝑ uocẽ pro¬
phetas dicit. Ininesunt dĩ uotatua qua ereddã
laudationis tibi
AQuid est quodis dem in cobmanus abrachia &
collum haedinis pellibus texit¬
A Haedus sepo propeccato offerri consueuit &
gentilis populus dumse confiteri peccatorẽ tion
erubescit carnis in sepeccata mactauit
Quid sibi uult qđ uestim̃tis maioris fr̃is iacobindutꝰ
Qante namq scripturite preceptis quae maiori
Apopulo data fuerant. in bona operatione uesti¬
tus ẽ & eisminor in domo utitur quae maior
foras exiens intus reliquit: quae illegotalis

Expanded text:
venatione vesci concupiscit? venatione vesci concupiscit? one pasci desideravit, sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis non quaerit, per vocem prophetae dicit: In me sunt Deus vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Quid est quod iisdem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit? Haedus saepe pro peccato offerri consuevit, et gentilis populus, dum se confiteri peccatorum non erubescit, carnis in se peccata mactavit. Quid sibi vult quod vestimentis majoris fratris Jacob induitur? Sacrae namque Scripturae praeceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est, et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit: quae ille gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ res declarantur ex reb: Pos sunt cameni
haec duo ita diffinitione misceri ut dicamus
quia ꝓphecia est typus in uerbis. secundũ to
qd̃ uerba sunt . & econtra typus est prophetia
in reb in quantũ resesse noscuntar
haec decypis figuris uel formis hoc in loco
dictum sufficiat
Irem uNdo supra. GREGORUS
ud significariuellit actus erau& incob quod
ilter aduenatũ mittitur ut benedi catur
alter uero ꝑrippositionẽ matris a patro benedicitꝰ¬
i Liquido constit qua uxta serus lectionis bisto¬
naposatur. irqua uidelic& historia sendintelloc¬
td̃ pialo subalius stringatur. Vide quia iucob
priinogeniti benedictionẽ tionꝑ fraudẽ subripa¬
pisedut sibi deditã accepit quam a concedente
fraere delontis mercede conparauit. At uero siquis
altius sentiens utrumq factũ uellit ꝑ alligoriae
prchana discutere. prodinus abhistoria ininaste¬
rium surgat
Quidest enim quod isuac domaioris fili sui

Expanded text:
autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen haec duo ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt, et e contra, typus est prophetia in rebus, in quantum res esse noscuntur. Haec de typis, figuris vel formis hoc in loco dictum sufficiat. Item unde supra Gregorius. - Quid significare velit actus Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur, ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur? Liquido constat, quia juxta sacrae lectionis historiam pascitur, in qua videlicet historia se ad intellectum paulo subtilius stringatur. Vide quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed, ut sibi debitam accepit, quam a concedente fratre delentis mercede comparavit. At vero si quis, altius sentiens, utrumque factum velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgat. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
N Quid est trpus quẽ differre dixisti sipenu¬
I Quemnos figurã dicimus siue formã sicut
dic̃ apostolus. Omnia enim infigur on¬
tingebant illis . &iterũ Adam qui est foria
futuri. Nec enĩ abre est unum aliquid mubs
A Quid est ergo trpus uel figura¬
M Presentiũ aut preteritarũ aut futurarũ
N Da preteritorum typos
MVt est caticuminorũ humilitas. typũ enim
gerunt ad ea paradisi exclusi & ex conscientua
delictorũ diuinũ metuentis aspectũ propt qã
& ꝑpublicũ capitibus tectis incedunt.
ADa inpresentibus¬
M Vtaaron uestis quae .xii. tribuũ nomina
lapidib: insignata gestabat . ostendens se
ꝓomni quodã modo populo suppli care
Dade futuris
Inhis nulla est difficultas tamen ex suꝑfluo
ut induobus filiis isa ac duo cestamenta
monstrata sunt
Qm̃ & depropheta similem pene diffiniai¬
onem diximus quid inter est¬
N Quod in propheta uerbis secundũ hoc qõ
uerba sunt futura significantur. intpis

Expanded text:
. Quid est typus, quem differre dixisti superiu. Quid est typus, quem differre dixisti superius? Quem nos figuram dicimus, sive formam, sicut dicit Apostolus: Omnia enim in figura contingebant illis ; et iterum: Adam qui est forma futuri . Nec enim ab re est unum aliquid multis . Quid est ergo typus vel figura? Praesentium aut praeteritarum aut futurarum . Da praeteritorum typos. Ut est catechumenorum humilitas. Typum enim gerunt ad ea paradisi exclusi, et ex conscientia delictorum divinum metuentes aspectum, propter quod et per publicum capitibus tectis incedunt. Da in praesentibus. Ut Aaron vestis, quae duodecim tribuum nomina lapidibus insignita gestabat, ostendens se pro omni quodammodo populo supplicare. Da de futuris. In his nulla est difficultas, tamen ex superfluo ut in duobus filiis Isaac duo testamenta monstrata sunt. Quoniam et de prophetia similem pene difinitionem diximus, quid interest? Quod in prophetia verbis secundum hoc quod verba sunt futura significantur. In typis
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut samuhel nesciuit quẽ ex filiis iesse bene¬
dicere deber& prius quã dñõ reuelante cognouit
ut dauid quierat in pascuis ungui deber& inregẽ
Aut sicut heliseus propheta ꝓhibente geez puero
suo mulierẽ sunamitẽ dicebat : Dimitte eam
anima enim eius inangustia est & dñs celauit
amȩ & non indicauit mibi & reliqua
VIndo necmirũ est isaac patri archã in suã maxi¬
me utilitatẽ nescisse quid facere cũ eomagis cẽ
pore errar&. quo filiũ sanguinariae deditũ uolu¬
tati & eum qui postea fratrẽ possit occidere
Pret̃ misso illo qui in nocenter habitabat domi
uellet differre & suã magis quã dĩstatuero uo¬
luntatẽ. Ego puto diuinae dispensationis fu¬
isse ut oculis cetaretur. & cum ipse diceret.
Vex quidem uox ia cobest manus autõ manus sun
esau÷ tam̃ non intellegeret minorẽ esse filium
quiadbenenedictionem fratris pracreptor
adstiterat. IuNiLius¬

Expanded text:
. Et sicut Samuel nescivit quem ex filiis Jesse bene. Et sicut Samuel nescivit quem ex filiis Jesse benedicere deberet, priusquam, Domino revelante cognovit, ut David qui erat in pascuis ungi deberet in regem . Aut sicut Eliseus propheta, prohibente Giezi puero suo mulierem Sunamitem, dicebat: Dimitte eam, anima enim ejus in angustia est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi, et reliqua . Unde nec mirum est, Isaac patriarcham in suam maximam utilitatem nescisse quid facere cum eo magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum voluptati, et eum qui fratrem postea possit occidere, praetermisso illo qui innocenter habitabat, domi vellet differre, et suam magis quam Dei statuere voluntatem . Ego puto divinae dispensationis fuisse ut oculis caecaretur; et cum ipse diceret: Vox quidem vox Jacob est, manus autem manus sunt Esau , tamen non intelligeret minorem esse filium, qui ad benedictionem fratris praeceptor astiterat. Junilius
Abbreviated transcription (Latin):
idiuoies serus turi sint iudaeis: S tempus abĩe
sententia: pecesse completa l
luit sal cui nolait decẽptus errore bone dmait¬
M Difforo paulis per trpos ꝑi ea quae
amaiorib nostris suꝑ hoc loco int̃p̃tati sunt
praetereo. Non quia oppinionieorũ non ad¬
quiescã : sed qd̃ tu illio tantũ quaeras quaro uir
iustus aliquid ignora uerit & extrasuã fecerit
uoluntatẽ : Ad quae districte respondendum
est Nullum hominũ excepto eo qui obnos tram
salutẽ carnẽ est dignatus ad sumere plenam
habuisse scientiã & certissimã doc trinã fluen¬
ta potare. Vnde nec mirũ si tam celsus patriar¬
cha aliquid ignora uerit. Ex parte namq cog¬
nouit & ex parte ꝓphetauit. & tunc ꝑspeculũ
uidit in enigiate & secundũ qđ oport& orare
nescire nos dicit : Quia cũ uenerit quod perfec¬
tũ est . tunc qd̃ ex parte est destruetur. Sed quod
uidit homo uidit in facie ds̃ autẽ inspicit cor

Expanded text:
Idumaei servituri sint Judaeis, et tempus esse Idumaei servituri sint Judaeis, et tempus esse sententia, nec esse completa. luit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Differo paulisper typos, et ea quae a majoribus nostris super hoc loco interpretata sunt praetereo; non quia opinioni eorum non acquiescam, sed quod tu illic tantum quaeras quare vir justus aliquid ignoraverit, et contra suam fecerit voluntatem. Ad quod districte respondendum est nullum hominem, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus assumere, plenam habuisse scientiam, et certissima doctrinae fluenta potare. Unde nec mirum si tamen celsus patriarcha aliquid ignoraverit. Ex parte namque cognovit et ex parte prophetavit, et nunc per speculum vidit in aenigmate ; et secundum quod oportet orare, nescire nos dicit . Quia cum venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur . Sed quod vidit homo, vidit in facie, Deus autem inspicit cor
Abbreviated transcription (Latin):
menseuauanda est incessanterq fodienco
nesi brdiscussi relinquitur. usq ad tumorẽ
ꝑuersorũ operũ cogitationũ suꝑ nosieitur
duritiã crebris ꝑscrutationũ ictibus tum pe
ieroricnus inlioro ques tionũ¬
ixitq iacob. Ecce esau frater meus uir
undo pester mons seir &e regio in qua uet saba¬
tur est dictas dyumus de hoc & supnt. Seouuitur
Et sumpsit rebeca uestimenta fili sui maiors
quae crant desiderabilia ualde apud sẽ domi
Qm hoc loco tredunt haebraei ut iam intima¬
uimus primogenitos func tos officio sacer dotũ
& habuis se uestimentũ sacerdotale qõ induti
uictimas offerebant. ante quam aaror in sa¬
cerdotiũ elegeretur. Sequitus
sabplantator interp̃tatur. Eo igiur quod
fraetẽ aste deciperit adlusit ad nometi qui
ideo iacobante uocatus est. qd̃ in ortu fratris
plantam ad prachenderat. Sequi ducior
Sixitq isabe adesau peraeta benedi quond
Omeob firi tuo seriues. et erit tempus quando
de pones iugũ illius decollotuo sigonpuse qđ

Expanded text:
mens evacuanda est incessanterque fodienda, ne, si indiscussa relinquitur, usque ad tumorem perversorum operum cogitationum super nos terra duritiam crebris perscrutationum ictibus rumpe. Hieronymus in libro Quaest. - Dixitque Jacob: Ecce Esau frater meus, vir Unde postea mons Seor, et regio in qua versabatur est dicta. Diximus de hoc et supra. Et sumpsit Rebecca vestimenta filii sui majoris, quae erant desiderabilia valde, apud se domi . Et in hoc loco tradunt Hebraei, ut jam intimavimus, primogenitos functos officio sacerdotum, et habuisse vestimentum sacerdotale, quo induti victimas offerebant, antequam Aaron cerdotium eligeretur. Sequitur.supplantator interpretatur, eo igitur quod fratrem arte deceperit, allusit ad nomen, qui ideo Jacob ante vocatus est, quod mortui fratris plantam apprehenderat. Sequitur: Dixitque Isaac ad Esau: Pacta benedictione, Jacob fratri tuo servies, et erit tempus, quando depones jugum illius de collo tuo . Significat quod
Abbreviated transcription (Latin):
ges serat ꝓcuitam̃ ide p̃ualuit iacobutiq uolenti
ut rrsteriũ figurareo passionis dñi ubiuisasẽ
ia cobiniudatorũ tepohoc est in corporis sui sobole
p̃ualius sedõ : & quasi cũ in firmosita cũ carne
eius luctamen mire & inuabescere in passiorie
eius sicut scriptũ est cũ diceret crucifige
& tamen incobbenedictionẽ abeodem angelo
quẽ uictor. superauerat in pecrauit cuius no¬
minis in positio utiq benedictio fuit : Teaigit¬
porro illuidem tiigelus batitu dinẽ femoris &
claudũ reddidit: Sitq erat unus atq idem
ia cobbenedictũs & clacidus: benedictus in bis
qui inyxp̃m ex eodẽ popiulo crediderun T tater
in in fidelib: claudus : Nam fentoris neruum
uellatitudo & generis multeduido est
plures qui ppesunt in eoles ix: qui de geera¬
tes a fide parũ & apgoceptiraue toris sui deut¬
antes inerrors sui somitis claudicar de quib:
p̃rõpheticae p̃chetũ est & cluadicaperunt
a scritis suis qatañt populus posteactas sibi

Expanded text:
evaluit Jacob utique volenti, et ut mysterium figuraret passionis Domini, ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est, cum diceret: Crucifige . Et tamen Jacob benedictionem ab eodem angelo, quem victor superaverat impetravit, cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Inteporro ille idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus: benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris nervum vel latitudo, vel generis multitudo est. Plures quippe sunt in Ecclesia qui, degenerantes a fide patrum et a praeceptis auctoris sui deviantes, in erroris sui semitis claudicant, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis , qui tamen populus post tactis s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uoluminib: nĩ habetur. unde &error incre¬
buit qđ tesa gessen in arabia sit. Porro siut¬
in nr̃is codicib est ꝑ extremũ .m. scribitꝰ gessem
qđ mihine quaquã plac& t̃rã significat conplu¬
tam gessemeni in haebraeo sicueqtur sec¬
ixit aut̃ farco adioseph dic fratrib tuis
hoc facite onerate uehicula uestra & ite
Et dedit illis cibaria inuic. Verbũ seda qđ hic
om̃s oreconsono etuciticmon. idest cibaria
uel si tarcia int̃ p̃tatisunt. In psalterio quoq:
habetur. ubi enĩ nr̃i legunt uiduam eius
benedicens benedicã lic& in plerisq: codicibus
in haebriceo habet sedã id est cibaria eius bene¬
dicens benedicã. Porro onr uenenationem
magis potest sonare quã fruges tã & simoris sit
aegrptiorũ onpañ etiã faruocare quod nunc
corrupte atheran nuncupant.
Recapitulatio spĩrahis de ioseph.
Dehinc historia sequitur ios eph qui uenditur
a fratrib: in aegrptũ ꝑductus atq ibidẽ subli¬

Expanded text:
enim voluminibus non habetur. Unde et error increenim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit quod tein nostris codicibus est, per extremum m scribitur Gessem, quod mihi nequaquam placet terram significare complutam. Gessem enim in imbrem vertiturixit autem Pharao ad Joseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite Et dedit illis cibaria in via. Verbum SEDA  , quod hic omnes ore consono, ἐπισιτισμὸν, id est, cibaria, vel sitarcia interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur. Ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam , licet in plerisque codicibus in Hebraeo habet zeda, id est cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare quam fruges, tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheram vocant. Recapitulatio spiritalis. - Dehinc sequitur historia Joseph, qui venditur a fratribus, in Aegyptum perductus, atque ibidem subli
Abbreviated transcription (Latin):
ut aquila & symmachus transtulerunt amig+¬
dala. Idcirco hoc capitulũ posuimus ut scia¬
mus ubi in Nr̃is codicib: habetur thimiama
In haebraeo esse nec hotha qd aquila storacem
traenstulit ex quo domus nec hotha quȩ inesaia
legitꝰ manifestis sime cella thimiamatis siue
storacis intellegitꝰ. eo qđ in illa aromata diuer¬
sa sint condita : Sequitur
Riberuntq: & in ebriati sunt cũeo. Idioma
linguae haebrtrae ut ebrietatẽ prosatetate
ponat sicut ibi. instillicidiis suis laetabi tar
germinans. haut dubiũ quin terra pluui is
inrigata. Seui tur.
Et pone argentũ unius cuiusq: in ore sacculi
& condr meũ argentũ mitte in sacculũ iunioris
Prosacculo peronem uel follẽ in haebraeo hab&
procondr idest poculo qd̃ etiã in esaia legimus
aquila scyphũ symmachus fialã traenstuleruNT
Descende ergoadme nesteteris & habitabis
gessen arabiae hic anebiae additũ est. in haebreis

Expanded text:
ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse nechota, quod Aquila storacem transtulit: ex quo domus Nechota, quae in Isaia legitur, manifestissime cella thymiamatis sive storacis intelligitur, eo quod in illa aromata diversa sint condita. Sequitur: Biberuntque et inebriati sunt cum eo. Idioma linguae Hebraeae, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut ibi, In stillicidiis suis laetabitur germinans: haud dubium quia terra pluviis irrigata. Sequitur: Et pone argentum uniuscujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo peronem vel follem in Hebraeo habet, pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus: Aquila scyphum, Symmachus phialam transtulerunt. Descende ergo ad me, ne steteris et habitabis in terra Gosen Arabiae. Hic Arabiae additum est: in Hebraeis
Abbreviated transcription (Latin):
uera illa haebreceorũ suꝑ eo qđ ante iã diximus
suspicio conprobetur: Sequitur
Et iosephnati sunt duo filii ante quã ueniren
anni famis quos peperit ei a senech filia puti¬
fare sacerdotis helio poleos . Vocauit autem
ios eph nomen primogeniti manas se. quia
obliuiscime fecit dñs omniũ laborũ meorũ
& omnis domus patris mei. Nomen aũ secundi
uocauit effracim. Quia crescere me fecit ds̃
intessac humilitatis meae. Obserua propter
questionẽ quae post paulolũ deiosephfiliis
proponenda est qd ante famis tẽpore quam
ia cob intrauit inȩgyptũ duos tantũ ioseph
filios habuerit manasse & effracim. Manasse
uocans ab eo qđ sit oblitus laborũ suorum
Ita enĩ haebraceicae uocat᷑ obliuio. effraim
eo qd̃ auxerit eũ ds̃. Ex hoc enĩ uocabulo in
linguam nr̃am trons fertur augmentũ. Sẽo
Et deferte ui ro munera aliquid resine & mellis
timiama & stacten & therebintũ &nuces siue

Expanded text:
vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus suspicio comprobetur. Sequitur: Et Joseph nati sunt duo filii, antequam venirent anni famis, quos peperit ei Aseneth filia Putipharis sacerdotis Heliopoleos. Vocavit autem Joseph nomen primogeniti Manasse, quia dixit, Oblivisci me fecit Dominus omnium laborum meorum, et omnis domus patris mei. Nomen autem secundi vocavit Ephraim, quia crescere me fecit Deus in terra humilitatis meae. Observa propter quaestionem quae post paululum de Joseph filiis proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manasse et Ephraim. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum; ita enim Hebraice vocatur oblivio Ephraim, eo quod auxerit eum Deus: ex hoc enim vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. Sequitur: Et deferte viro munera, aliquid resinae, et mellis, et thymiama, et stacten, et terebinthum, et nuces: sive,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sermonẽ interp̃tans ait & clamabant
ante eũ abrach. Vn de mihi uidetur non tã
preco siue ad geniculatio quae insalutando
uel adorando ioseph accipi potest intellegenda
quã illud qd haebrcei trecdunt dicentes. patri
tenerũ hoc sermone transferri. ab qui ope
dicitur pater rechi delicatus siue tenerrimus
ła dicentes scribtura qõ iuxta prudentiã qui dem
pat̃ omniũ fuit sed iuxta aetatẽ tenerrimus¬
& dedit ei a senech filiã putifare sacerdotis
elio poleos inuxorẽ. Lic& haebraeicae hoc nom̃¬
s̃ absconditorũ reꝑtorẽ sonet. tamen quia ab
aegyptio ponitur ipsius linguae deb& habere
ractionẽ. In terp̃tatur enim sermone aegyptio
orbem t̃race ab inminen te famis excidio libe¬
rteret. Notandũ aut̃ quod dñi quon dam
emp̃toris sui filiã uxorẽ accperit. quia id
locarũ pontifex helio polaos erat. Neq enim
fas absq eunuchis idoli illius esse antistes ut

Expanded text:
cum sermonem interpretans ait: Et clamavit cum sermonem interpretans ait: Et clamavit ante eum ABRECH  . Unde mihi videtur non tam praeco, sive adgeniculatio, quae in salutando vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda: quam illud quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum, et hoc sermone trdicitur pater, Rech, delicatus sive tenerrimus, significante Scriptura quod juxta prudentiam quidem pater omnium fuerit; sed juxta aetatem tenerrimus Phaanecha, et dedit ei Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen absconditorum repertorem sonet; tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo sermone Aegyptio orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret. Notandum autem quod domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, quia ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antistites, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ suã ad ex primendã duplicẽ aspirationem
hech haebracae litterite .hi. grecam litterã copu¬
lauerunt : Sequi t ur
Et respondit iosephphartoni dicens. Sine dõ
non respondebitur salutare pharaoni. In hae¬
braeo alit̃ habet. sine me ds̃ respondebit pace
phasiconi. Deniq symmachus more suo aꝑtius
tsuns tulit. Non ego sed ds̃respondebit pacem
phartoni Sequitur
Et ecceseptem anni uenient ab undantiae
magne in omni t̃ra aegypti. Miror quomodo
uerbũ haebraeicũ sabae qđ nos suprac habur¬
dantiã siue satietatẽ in puteo quẽ foderunt
interp̃tati sunt: Cum & iuramentũ & septẽ
& satietas & habundantia. prout locus & ordo
flagitauerit possit intellegi Sed & in con¬
sequentib: ubicumq habundantia legitur
in haebraeo idem uerbũ scriptũ hab& Sẽq̃
Et damauit ante eũ preco & constituit eum
suꝑ omnẽ terrtc̃ aegrpti. Pro quo aqui la
transtulit & clamauit in conspectu eius
ad geniculationẽ. symmachus ipsũ haebraei¬

Expanded text:
exprimendam duplicem aspirationem, heth Hebraeae litterae χ Graecam litteram copulaverunt. Sequitur: Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. Sequitur: Et ecce septem anni venient abundantiae magnae in omni terra Aegypti. Miror quomodo verbum Hebraicum   SABEE, quod nos supra, abundantiam, sive satietatem, in puteo quem foderunt interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locus et ordo flagitaverint, possit intelligi. Sed et in consequentibus 367 ubicumque abundantia legitur, in Hebraeo idem verbum scriptum est. Et clamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus adgeniculationem. Symmachus ipsum Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
uidensex trb  reoi alephihe e& dicatur Ra
ds̃ siue focus Quam uis igitur grandae aucto¬
ritats sint beelo quiuiae ipsorum umbra nos
opprinat: qui israheb uirã siue mentẽ adentẽ
dm̃transtulenuos magis scripturae &
ange uel dĩ quins abel ipsũuo eacut̃ auctori¬
tato ducimurt quã cuius libet elo quontiae saecu¬
laris: Illud quoqi quod postea sequitur aius
It benedixit cũ ibi. & uo cauit nomen lociillius
hel ut scumus ipsũ esse locũ qui inceteris scrip
turae scaẽ uoluminib: ita ut in haebro eo scriptũ
est. fanbel legitur ingreco una ir¬
Itec quisupra lrero quo supra
Et diuisit pueros suꝑliam & super rachel &e suꝑ
Fancillis duas & suꝑ filios earũ primas
Liam uero & pueros nouissimosi & ipse transut¬
anto ens h qonut pleriq estimant trriturmas
fecit seldus .u. Deniq ubinos habemus diis it
ut unũ cundũ facer & ancillarũ cũ paruulis suis
& aliũ line Qtracheł quaeliberae erant cũ filuis earũ:

Expanded text:
idens ex tribus, res, aleph, he, dicatur rahe, Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint et eloquentiae, et ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum sive mentem videntem Deum transtulerunt, nos magis Scripturae et angeli vel Dei, qui Israel ipsum vocavit, auctoritatem sequamur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur. Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob nomen loci illiusel, , ut sciamus ipsum esse locum qui in caeteris sanctae turae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est Phanuel legitur in Graeco. Item qui superiore libro, quo supra. - Et divisit pueros super Liam et super Rachel et super ancillas duas, et super filios eorum primas. Liam vero, et pueros novissimos, et RaNon, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus, divisit, ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis; et alium Liae et Rachel, quae liberae erant cum filiis earum;
Abbreviated transcription (Latin):
positione sonare in. &uenit. ab euentu ergo
siue procinotu quigad dicitur ⁊ el fae filius
gad uocatus est Sequi tur
Et peperit : elsa ancilla liae filium ia cobsecundũ
pandatur dicentis. Beata sũ ego &beati ficant
me mulieres: & ab eo qđ̃ beata dicatur ab omnib:
sedbeatus dicitꝰ. Dũ taxat in p̃senti loco Nam
in aliis secundũ ambiguitatẽ uerbi possunt
& uites sic uocari.
Et audiuit ds̃ lam & concepit & peperit filiũ
quintũ & dixitlia. Dedit ds̃ mercedẽ mea

Expanded text:
epositionem sonare in, et venit. Ab eventu ergo, epositionem sonare in, et venit. Ab eventu ergo, sive procinctu, qui GAD   dicitur, Zelphae filius Gad vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicatur ab hominibsed beatus dicitur, dumtaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem mea
Abbreviated transcription (Latin):
Confitebor tibi dñe cali & temre idest gratias
agotibi siue glorificote
Et concepit balla & peperit ia cobfiliũ & dixit rachd
iudi cauit meds̃ & ex audiuit uocẽ meã & dedit mihi
filium. propterea uocauit nomeneius dapo. Causa
nominis expressit ut ab eo qd̃ iudicass & sednq̃ filio
ancillae iudicii nomen in poneret. Dari qui ppe
inter pretatur iudicium
t concepit ad huc balla & peperit filiũ & dixit
socchel. habitare me fecit ds̃ habitatione cum
sorore mea & inualui. uocauitq nomen eius
nepthalim. Causa nominis nepthali alia hic multo
exponitur quam in libro haebraeorũ nominũ scripta
braeo scriptũ est neptuli eloim̃. Neptali inde
Quod aut̃ sequitur. & peperit gelfa ancilla liae
iacob filium. & dixit lia. infortuna & uocauit
nomen eius gad ubi nos posuimus inforuna
& grecae dicitur en trxni. Quae potest euentis
possumus in procinctu. Ba enim potest & pro¬

Expanded text:
Confitebor tibi, Domine coeli et terrae , id est: Gratias Confitebor tibi, Domine coeli et terrae , id est: Gratias ago tibi, sive: Glorifico te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium, et dixit Rachel: Judicavit me Deus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium; propterea vocavi nomen ejus Dan . Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus filio ancillae, judicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc Bala, et peperit filium, et dixit Rachel: Habitare me fecit Deus habitatione cum sorore mea, et invalui; vocavitque nomen ejus Nephthalim . causa nominis Nephthali alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum nominum scripta braeo scriptum est, NEPHTHULE ELOIM, NEPHTHALETHI. Unde Quod autem sequitur. Et peperit Zelpha ancilla Liae Jacob filium: et dixit Lia, In fortuna: et vocavit nomen ejus Gad. Ubi nos posuimus, in fortuna, et Graece dicitur, ἐν τύχῃ, quae potest epossumus in procinctu. BA enim potest pra
Abbreviated transcription (Latin):
me haber& uirmeus & dedit mihi etiam bano
symeon quippe inter pretatur auditioa u¬
Detertio uero sequitur. & concepit ad hiao e
peperit filiũ & dixit. Nunc mecũ erit uir mes
quia peperi ei tres filios. ideo uocauit nomen eius
leui ubinos legimus mecũ erit uirmeus aquila
inter p̃tatus est applicabitur mihiuirmeus
quod haebraicaedicitur. ellaue & ad octoribus
h aebraeorũ aliter trans fertur ut dicant prose¬
queturme uirmeus. idest non ambigo de amore
in me uirimei. Erit mihi in hac uita comis &
eius dilectiome ad mortẽ usq deduc& & prose¬
quetur. tres enim ei filios genui
Et concepit & peperit genuitq filium & dixit
nunc suꝑ hoo confitebor dño. & obid uocauit
nomen eius auda. Iuda confessio dicitur
A confessione itaq confessoris nomen est dictum
Verum tam̃ hic confessio ꝓgratiarũ actione ꝓlaude
accipitur ut frequent᷑ in psalmis & in euangelio

Expanded text:
me haberet vir meus, et dedit mihi etiam haec . me haberet vir meus, et dedit mihi etiam haec . Simeon quippe interpretatur auditio. De tertio vero sequitur: Et concepit adhuc, et peperit filium, et dixit: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Ideo vocavit nomen ejus Levi . Ubi nos legimus: Mecum erit vir meus, Aquila interpretatus est: Applicabitur mihi vir meus. Quod Hebraice dicitur Ilaue, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, ut dicant: Prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei. Erit mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet et prosequetur, tres enim ei filios genui. Et concepit et peperit genuitque filium, et dixit: Nunc super hoc confitebor Domino, et ob id vocavit nomen ejus Juda . Juda confessio dicitur, a confessione itaque confessoris nomen est dictum. Verumtamen hic confessio pro gratiarum actione aut pro laude accipitur, ut frequenter in Psalmis et in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
maagnũ suꝑ positũ puteo. Pigaraliter ꝑoues
iustorũ populi significantur sicut illud quod
dictũ est in euangelio statuet oues quidemad
populũ gubernabant: Lipis puteo suꝑpositus
sigurã dni praceferebat iputeus gratiã sc̃ĩ sp̃s
tib: quae obtecta erant nondum adueniente
dicitur oi a socero laban. ut septem dies post nup¬
tias fororis prioris ȩxpleto & sic acipiat rachel
proqua iterũ septẽ anisalus seruiditus sitar
Ntonigitur ut maltinle estugitipost septẽ
annosalioł rachol accepit u xote sed post septẽ
dieł nuptiarũ primae num sequitur. E&iꝗ¬
gressus c̃ Ad rachel & dilexit rachel migis qũ
liam & seruiuit ei annis septẽ aliis : Conaepitq
.lu & peperit filiũ & uocauit nomen eius ruben
Omniũ patri archarũ propt̃ compendiũ leotionis
ẽtoymonorias nominũ uolo pariter dicere.
Ꝙ uocauit inquit momen eius ruben dicens
quia iudit dñs humilitatẽ mea. Ruben in aer¬
pretatur uisionis filius

Expanded text:
superpositum puteo. Figuraliter per oves, justorum populi significantur, sicut illud quod dictum est in Evangelio: Statuet oves quidem adpopulum gubernabant. Lapis puteo superpositus figuram Domini praeferebat. Puteus gratiam Spiritus saesiam ex gentibus; quae obtecta erant, nondum adveniente dicitur ei a socero Laban, ut septem dies post nuptias sororis prioris expleat, et sic accipiat Rachel, pro qua iterum septimanis aliis serviturus sit. Non igitur, ut multi male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum primae. Nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei annis septem aliis; concepitque Lia et peperit filium, et vocavit nomen ejus Ruben . Omnium patriarcharum, propter compendium lectionis, etymologias nominum volo pariter dicere. Et vocavit, inquit, nomen ejus Ruben; dicens: Quia vidit Dominus humilitatem meam . Ruben interpretatur visionis filius.
Abbreviated transcription (Latin):
lapis adcapat aus qui nominatim quodã modo
dictus est etiã un otus ꝓep̃s significatur: Saput
cenimuiri xp̃s ẽ : Quis eum nescit xp̃m ab unc¬
tione appellare : : Somus aũ ds quia ibina¬
tus est xp̃s inbehleeo ⁊ posta uero eacli qua
ibi int̃rã descendit᷑ ibi iterũ ad cadũ conscerdit

Expanded text:
Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, et jam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est . Quis enim nescit Christum ab unctione appellari. Domus autem Dei, quia ibi natus est Christus in Bethlehem, porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit,