comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie quida nemorosus locus. tͣnsla¬
to autẽ uerbo om̃is etiã sp̃ualis qua¬
si regio ubi animȩ bene est. merito
paradẏsus dici potest ñ solũ tertium
cȩlum quicqͥd illud ẽ. qͦd ꝓfecto ma-¬
gnum sublimiterq preclarũ est ue¬
rumetiam in ipso homine lȩtitia q̃¬
dam bonȩ conscientiȩ parady sus est.
Unde & ȩccłia in scĩs temperant̃ & ui¬
ste & pie uiuentib paradysus recte
dicit᷑. pollens affluentia gr̃arum castisq
deliciis. quandoquidẽ s. in tribulatio¬
nib głatur. de ipsa patientia pluri¬
mum gaudens quia scđm multitu¬
dinem doloꝵ eius in corde. consola¬
tiones dĩ iocundant animã cius. Qn¬
comagis gͦ post hanc uitã eciã sinꝰ ille
abrahȩ paradysus dici potest. ubi
iam nulla temptatio. ubi tanta re¬
quies post om̃s dolores uitȩ huius.
Neq enĩ &. lux ibi ñ est ꝓpria quȩda
& sui generis & ꝓfecto magna. qũa
diues ille de tormentis & tenebris

Expanded text:
proprie quidem nemorosus locus, translaproprie quidem nemorosus locus, translato autem verbo, omnis etiam spiritualis quasi regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest; non solum tertium coelum, quidquid illud est, quod profecto magnum sublimiterque praeclarum est, verum etiam in ipso homine laetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. unde et ecclesia sanctis temperanter et iuste et pie uiuentibus paradisus recte dicitur, pollens adfluentia gratiarum castisque deliciis, quandoquidem et in tribulationibus gloriatur de ipsa patientia plurimum gaudens, quia secundum multitudinem dolorum in corde eius consolationes dei iucundant animam eius. quanto magis ergo post hanc uitam etiam sinus ille Abrahae paradisus dici potest, ubi iam nulla temtatio, ubi tanta requies post omnes dolores uitae huius neque enim et lux ibi non est propria quaedam et sui generis, et profecto magna, quam diues ille de tormentis et tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
ne maiori tristitia absorberet᷑. Rrom¬
de ut dixi. nondum inueni & ad¬
huc quȩro: nec michi occurrit in¬
feros alicubi in bono posuisse scri¬
pturam dumtaxat canonicam.
Non autẽ in bono accipiendum
sinum abrahȩ. & illã requiem quo
ab angłis pius pauꝑ ablatus est.
nescio utrum quisqũa possit au¬
dire: ꝙ ideo quomͦ apud inferos eã¬
esse credamus non uideo. Uerum
hoc dũ querimꝰ. & aut inuenimꝰ. aut ñ
inuenimꝰ: urget nos longitudo libri
huius. ut eum aliquando conclu¬
damus. Quappter qm̃ de paradyso
sermonẽ institiumꝰ. ꝓpter illud quod
apłs ait scire se raptum hominẽ
usq in tertium cęlum. nescire autẽ
siue in corpore siue extra corpus. s.
quia raptus est in paracdysum. ꝙ au¬
diuit in effabilia uerba quȩ non licet
homini loqui: non temere affirma¬
mus utrum in tertio cȩlo sit parachy¬
sus. an & in tertium cęlum & inde
rursus in parachysũ. raptus sit. Siem̃

Expanded text:
ne maiore tristitia absorberetur. proinne maiore tristitia absorberetur. proinde, ut dixi, nondum inueni et adhuc quaero nec mihi occurrit inferos alicubi in bono posuisse scripturam dumtaxat canonicam; non autem in bono accipiendum sinum Abrahae et illam requiem, quo ab angelis pius pauper ablatus est, nescio utrum quisquam possit audire . et ideo quomodo eam apud inferos credamus esse non uideo. Uerum hoc dum quaerimus et aut inuenimus aut non inuenimus, urget nos longitudo libri huius eum aliquando concludere. quapropter quoniam de paradiso sermonem instituimus propter illud, quod apostolus ait scire se raptum hominem usque in tertium caelum, nescire autem siue in corpore siue extra corpus, et quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia homini loqui; non temere affirmamus, utrum in tertio coelo sit paradisus, an etiam in tertium coelum, et inde rursus in paradisum raptus sit. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
um & inferoꝵ. Per quam potesta¬
tem etiã illis dolorib quos soluit:
non potuit attineri. Neq enim
abraham uł ille pauꝑ in sinu eius
hoc est in secreto quietis eius. in do¬
lorib erat: inter quoꝵ requiem q
illa inferna tormenta. legimus ma¬
gnum cahos firmatum. Sed nec
apud inferos eẽ dicti sunt. Contigit
enim inquit mori inopem illum: &
auferri ab angłis in sinu abrahȩ.
Mortuus ẽ autẽ & diues & sepultus
est: &. cum apud inferos in tormen¬
tis esset. & cętera. Uidemus itaq
inferoꝵ mentionem non ẽẽ factã
in requie pauperis: sed in supplicio
diuitis. Illud etiam quod iacob di¬
cit ad filios suos. deducetis sene¬
ctam meam cum tristitia ad infe¬
ros: uidet᷑ hoc magis timuisse ne
nimia tristitia sic ꝑturbaret᷑. ut ñ
ad requiem beatoꝵ iret. sed ad in¬
feros peccatoꝵ. Neq enim paruũ
animȩ malum ẽ tristitia: cum et
apłs cuidam tam sollicite timuerit.

Expanded text:
um et infernorum, per quam potestaum et infernorum, per quam potestatem etiam illis doloribus, quos soluit, non potuit adtineri. neque enim Abraham uel ille pauper in sinu eius, hoc est in secreto quietis eius, in doloribus erat, inter quorum requiem et illa inferna tormenta legimus magnum chaos firmatum, sed nec apud inferos esse dicti sunt; contigit enim, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae; mortuus est autem et diues et sepultus est. et cum apud inferos in tormentis esset et cetera. uidemus itaque inferorum mentionem non esse factam in requie pauperis, sed in subplicio diuitis. Illud etiam, quod Iacob dicit ad filios suos, deducetis senectam meam cum tristitia ad inferos, uidetur hoc magis timuisse, ne nimia tristitia sic perturbaretur, ut non ad requiem beatorum iret, sed ad inferos peccatorum. neque enim paruum animae malum est tristitia, cum et apostolus cuidam tam sollicite timuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
illac gressu. aut etiam uolatu ferri
aut referri: quod sine quadam simi¬
tudine corporis non fic. Proinde
si hanc similitudinem etiã apud in¬
feros gerit. non corporalem sed cor¬
pori similem: ita etiam in locis ui¬
detur ẽe non corporalib sed corpora¬
lium similib siue in requie siue in
dolorib. quanqũa & illud me non¬
dum inuenisse confiteor. inferos ap¬
pellatos ubi iustoꝵ animȩ requie¬
scunt. Et xp̃i quidẽ animam uenisse
usq ad ea loca in quib peccatores
cruciant᷑: ut eos solueret a tormentis.
quos ẽẽ soluendos occulta nobis sua
iustitia iudicabat. non immerito cre¬
ditur. Quomͦ enim alit̃. accipiendum
sit quod dictum est. quẽ d̾s suscrta¬
uit ex mortius solutis dolorib infero¬
rum quia non poterat teneri ab eis.
non uideo: nisi quoꝵ dam dolores
apud inferos eum soluisse accipiamꝰ.
ea potestate qua dñs est: cui om̃e
genu fiectitur cȩlestium. terrestri¬

Expanded text:
iliac gressu aut etiam uolatu ferri iliac gressu aut etiam uolatu ferri ac referri, quod sine quadam similitudine corporis non fit. proinde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam et illud me nondum inuenisse confiteor inferos appellatos, ubi iustorum animae requiescunt. et Christi quidem animam uenisse usque ad ea loca, in quibus peccatores cruciantur, ut eos soluquos esse solvendos occulta nobis sua justitia judicabat, non immerito creditur. Quomodo enim aliter accipiendum sit quod dictum est, Quem Deus suscitavit ex mortuis, solutis doloribus inferorum, quia non poterat teneri ab eis , non video nisi ut quorumdam dolores apud inferos eum solvisse accipiamus, ea potestate, qua dominus est, cui omne genu flectitur caelestium, terrestri
Abbreviated transcription (Latin):
ergo prorsus inferoꝵ substantia. sed
eam sp̃italem arbitror ẽẽ non corpo¬
ralem: nec audiendi sunt. qui affir¬
mant inferos in hac uita explica¬
ri. nec ẽẽ post mortẽ. Uiderint eñĩ
quemadmodũ poetica figmenta
interpretent᷑. nos ab auctoritate diui¬
narum scripturarum quib solis de
hac re fides habenda ẽ. recedere non
debemus: quam qu̾ã possimus ostende¬
re illoꝵ quoq sapientes de inferoꝵ
substantia minime dubitasse quȩ pt
hanc uitam excipit animas mortu¬
oꝵ. Unde autẽ sub terris dicantur¬
ẽẽ inferi si corporalia loca non sunt.
aut unde inferi appellantur si sub
terris non sunt: merito quęxitur.
Animam uero non esse corpoream.
non me putare sed plane scire audeo
ꝓfiteri: tamen habere posse similitu¬
dinẽ corꝑis & corꝑaliũ omĩno mẽbro¬
rum quisquis negat. potest negare
animã esse quȩ in somnis uidet uł
ambulare se uł sedere uł hac atq

Expanded text:
ergo prorsus inferorum substantia, sed ergo prorsus inferorum substantia, sed eam spiritalem arbitror esse, non corporalem. Nec audiendi sunt, qui adfirmant inferos in hac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctoritate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus. quamquam possimus ostendere illorum quoque sapientes de inferorum substantia minime dubitasse, quae post hanc uitam excipit animas mortuorum. unde autem sub terris esse dicantur inferi, si corporalia loca non sunt, aut unde inferi appellentur, si sub terris non sunt, merito quaeritur. animam uero non esse corpoream non me putare, sed plane scire audeo profiteri; tamen habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi cum alia ꝓaliis approbaret.
Quamuis ergo non sint corporalia sed
similia corporalib quib animȩ cor¬
porib exutȩ afficiunt᷑. seu bene. seu ma¬
le. cum g ipsȩ corporib suis similes sibi¬
met appareant. sunt tamen: & uera lȩ¬
titia ẽ & uera molestia. facta de sub¬
stantia spiritali. Nam & in somnis
magni interest. utrum in lȩtis an in
tristibus simus. Unde quidam in re¬
b quas concupierant constituti se eui¬
gilasse doluerunt: & rursus grauib
terrorib. atq cruciatib exagitati
atq uexati cum exꝑgefacti essent dor-¬
mire tumuerunt. ne in eade mala re¬
uocarentur. Et utiq dubitandum
non est. quod expressiora sint illa quȩ
inferna dicuntur: atq obhoc uehe¬
mentius sentiant᷑. Nam & qui sub¬
tracti sunt sensib corporis minus
quidem quam si om̃imodo moreren¬
tur. sed tamen amplius qũa si dor¬
mirent. expressiora se uidisse narra¬
runt: qũa si somnia narrassent. Est

Expanded text:
nonnisi cum alia pro aliis adprobaret. nonnisi cum alia pro aliis adprobaret. quamuis ergo non sint corporalia, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae adficiuntur seu bene seu male, cum et ipsae corporibus suis similes sibimet adpareant, sunt tamen et uera laetitia est et uera molestia facta de substantia spiritali. nam et in somnis magni interest, utrum in laetis an in tristibus simus. unde quidam in rebus, quas concupiuerant, constituti se euigilasse doluerunt et rursus grauibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque uexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehementius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se uidisse narrarunt, quam si somnia narrauissent. est
Abbreviated transcription (Latin):
diti narrauerunt: & hon habeat cũ
ꝑfecta morte pęnitus dde corpore exe¬
rit. Aut ergo ad illa fertur pęnalia.
aut ad illa itidem similia corporali¬
bus nec tamen pęnarum sed quie¬
tis atq gaudioꝵ: neq enĩ recte di¬
ci potest uł illas falsas ẽẽ pęnas. uł
illam falsam requiem atq lȩtitiã.
Tunc enĩ hȩc falsa sunt: quando per
opinationis errorẽ alia ꝓ aliis putan¬
tur. Nam petrus non solum cum
discum ilłũ uidebat. & in eo ñ simi¬
litudines corpoꝵ sed corpora putailit
in hoc utiq fallebatur. ucrũ etiam
cum alio tempore ab angło solutus
eunculis ibat in corpore ambulans.
ꝙ presentatus corporalib formis. &.
putabat se uisum uidere: nichilomi¬
nus fallebatur. Nam & ille in disco
erant spiritales formȩ corporalib simi¬
les: & ista corporalis expressio soluti de
uinculis ꝓpter miraculum sp̃itali simi¬
lis erat. fallebatur autẽ anima in utͥsq

Expanded text:
diti narrauerunt, et non habeat, cum diti narrauerunt, et non habeat, cum perfecta morte penitus de corpore exierit. aut ergo ad ilia fertur poenalia aut ad illa itidem similia corporalibus nec tamen poenarum, sed quietis atque gaudiorum. Neque enim recte dici potest uel illas falsas esse poenas uel illam falsam requiem atque laetitiam: tunc enim et falsa sunt, quando per opinationis errorum alia pro aliis putantur. nam Petrus non solum cum discum illum uidebat et in eo non similitudines corporum, sed corpora putabat, in hoc utique fallebatur, uerum etiam cum alio tempore ab angelo solutus e uinculis ibat in corpore ambulans et praesentatus corporalibus formis et putabat se uisum uidere, nihilominus fallebatur. nam et illae in disco erant spiritales formae corporalibus similes et ista corporalis expressio soluti de uinculis propter miraculum spiritali similis erat. fallebatur autem anima in utrisque,
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. an ad incorporalia corpora¬
lib similia. an uero nec ad ipsa sed
ad illud quod & corporib &ͦ simili¬
tudinib corporũ est excellentius:
cito quidẽ responderim ad corporalia
loca eam uł non ferri nisi cũ aliquo
corpore. uł non localiter ferri. Iam
utrum habeat aliquod corpus cum
de hoc corpore exierit. ostendat qui
potest: ego autẽ non puto. Ad spiri¬
talia uero ꝓmeritis fertur: aut ad
loca pęnalia similia corporib qua¬
lia sepe demonstrata sunt his qui
rapti sunt a corporis sensib &̾ mor¬
tus similes iacuerunt. & infernales
pęnas uiderunt. cum & ipsi inseip¬
sis gererent quand̾a similitudinem
corporis sui. ꝑ qũa possent ad illa fer¬
ri: & talia similib sensib exꝑiri Neq
enim uideꝗ cur habeat anima simi¬
litudinẽ corporis sui. cum iacente
sine sensi inso corpore nondũ tamen
pęnitus  Atuo. uidet talia qualia
multi ex illa sub ductione uiuis red¬

Expanded text:
feratur an ad incorporalia corporaferatur an ad incorporalia corporalibus similia, an uero nec ad ipsa, sed ad illud, quod et corporibus et similitudinibus corporum est excellentius, cito quidem responderim ad corporalia loca eam uel non ferri nisi cum aliquo corpore uel non localiter ferri. iam utrum habeat aliquod corpus, cum de hoc corpore exierit, ostendat qui potest; ego autem non puto. ad spiritalia uero pro meritis fertur aut ad loca poenalia similia corporibus, qualia saepe demonstrata sunt his, qui rapti sunt a corporis sensibus et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus experiri. neque enim uideo, cur habeat anima similitudinem corporis sui, cum iacente sine sensu ipso corpore nondum tamen penitus mortuo uidet talia, qualia multi ex illa subductione uiuis red
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Istȩ quippe & huiusmodi uir-¬
tutes quȩ nunc ꝓpter transigendã
istam ꝑegrinationẽ ualde necessariȩ
sunt. non erunt in illa uita ꝓpter qua
adipiscendã sunt necessariȩ: ꝙ tamen
etiã ipsȩ intellectualit̃ uident᷑. neq
enim aut corpora sunt aut species
habent similes corpoꝵ. Aliud autẽ
illustratur anima. ut om̃ia uł in se
uł in illo ueracit̃ intellecta conspi¬
ciat. Nam illud iam ipse ds est. hȩc
autẽ creatura: qũauis rationalis ꝙ.
intellectualis ad eius imaginẽ fa-¬
cta. Quȩ cum conatur illud lum̃
intueri. palpitat infirmitate & mi¬
nus ualet: & inde est tam̃ quicquid
intelligit sicut ualet. Cum gͦ illuc
rapitur. & a carnalib subtracta sen
non spatiis localibus sed modo quo¬
dam suo etiam supra se uidet illud.
quo adiuta uidet quicquid etiã in
se intelligendo uidet. Si autẽ queri¬
tur. cum anima de corpore exierit
utrum ad aliqua loca corporalia

Expanded text:
mus. istae quippe et huius modi uirmus. istae quippe et huius modi uirtutes, quae nunc propter transigendam istam peregrinationem ualde necessariae sunt, non erunt in illa uita, propter quam adipiscendam sunt necessariae, et tamen etiam ipsae intellectualiter uidentur; neque enim aut corpora sunt aut species habent similes corporum. aliud autem inlustratur anima, ut omnia uel in se uel in illo ueraciter intellecta conspiciat. nam illud iam ipse deus est, haec autem creatura, quamuis rationalis et intellectualis ad eius imaginem facta, quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et minus ualet. inde est tamen quidquid intellegit sicut ualet. cum ergo illuc rapitur et a carnalibus subtracta sensnon spatiis localibus, sed modo quodam suo, etiam supra se uidet, quo adiuta uidet quidquid etiam in se intellegendo uidet. Si autem quaeritur, cum anima de corpore exierit, utrum ad aliqua loca corporalia
Abbreviated transcription (Latin):
der existunt. sue ex corpore sp̃ui
quodammꝰ suggerunt᷑. sicut fuerimꝰ
affecti uł carne uł animo. Non solũ
enĩ uigilantes homines curas suas
cogitando uersant in similitudini¬
b corporum. ueruetiã dormientes
hoc sepe somniant quo indigent.
Nam & negotia sua gerunt ex ani¬
mi cupiditate: & epulis poculisq
inhianter instant. si forte esurientes
sitientesq dormierunt. Quȩ om̃ia pu¬
to comparata illis angłicis demon¬
strationib sic habenda: ac si in ista
natura corpoꝵ terrena cȩlestib cõ¬
parentur. Sic etiam in illo genere
intellectualium uisoꝵ alia sunt quȩ
in ipsa anima uidentur: uelut uir¬
tutes. quib uitia sunt contraria:
siue ꝑmansurȩ ut pietas. siue uti¬
les huic uitȩ. & postea non futurȩ.
sicut fides qua credimus ea quȩ nun¬
dum uidemus. & spes qua futura
cum patientia expectamus. ꝙ ipsa
patientia qua om̃ia toleramus ad¬
uersa. donec quo uolumus uenia¬

Expanded text:
ter existunt siue ex corpore spiritui ter existunt siue ex corpore spiritui quodammodo suggeruntur, sicut fuerimus adfecti uel carne uel animo. non solum enim uigilantes homines curas suas cogitando uersant in similitudinibus corporum, uerum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent; nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate et epulis poculisque inhianter instant, si forte esurientes sitientesque dormierunt. quae omnia puto conparata illis angelicis demonstrationibus sic habenda, ac si in ista natura corporum terrena caelestibus conparentur. Sic etiam in illo genere intellectualium uisorum alia sunt, quae in ipsa anima uidentur, uelut uirtutes, quibus uitia sunt contraria, siue permansurae, ut pietas, siue utiles . huic uitae et postea non futurae, sicut fides, qua credimus ea, quae nondum uidemus, et spes, qua futura cum patientia expectamus, et ipsa patientia, qua omnia toleramus aduersa, donec quo uol-umus uenia
Abbreviated transcription (Latin):
habeant &. accipiantur ut libet ab
alio sic. ab alio autẽ sic: ego usoꝵ uł
uisionũ preter ista tria genera aut
corpore. aut spu. aut mente. usq
adhuc uł nosse uł docere non possũ:
sed quot & quantȩ singuloꝵ generũ
sint differentiȩ ut in uno quoq aliud
alio gradatim suꝑferatur. ignorare
me fateor. Sicut aut̾e in ista luce cor¬
porea est cęlum quod suꝑ terrã suspi¬
cimus. unde luminaria clarent ⁊
sidera. quȩ corpora longe sunt melio¬
ra terrestrib. sic in illo genere sp̃ita¬
li in quo uidentur corpoꝵ simili¬
tudines. luce quađa in corporali
ac sua. sunt quędã excellentia & me¬
rito diuina. quȩ demonstrant an¬
głi miris modis. utrũ uisa sua facili
quada & p̃potenti iunctione uł cõ¬
mixtione etiã nr̃a eẽ facientes. an
nr̃o informare uisionem. difficilis
ꝑceptu & difficilior dictures ẽ. Sunt
autẽ alia uisa usitata & humana:
quȩ siue ex ipso spũ nr̃o multiplici¬

Expanded text:
habeant et accipiantur, ut libet, ab habeant et accipiantur, ut libet, ab alio sic, ab alio autem sic, ego uisorum uel uisionum praeter ista tria genera aut corpore aut spiritu aut mente usque adhuc uel nosse uel docere non possum. sed quot et quantae singulorum generum sint differentiae, ut in unoquoque aliud alio gradatim superferatur, ignorare me fateor. Sicut autem in ista luce corporea est caelum, quod super terras suspicimus, unde luminaria clarent et sidera, quae corpora longe sunt meliora terrestribus, sic in illo genere spiritali, in quo uidentur corporum similitudines luce quadam incorporali ac sua, sunt quaedam excellentia et merito diuina. quae demonstrant angeli miris modis: utrum uisa sua facili quadam et praepotenti iunctione uel conmixtione etiam nostra esse facientes, an piritu nostro informare uisionem, difficilis perceptu et difficilior dictu res est. sunt autem alia uisa usitata et humana, quae siue ex ipso spiritu nostro multiplici
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ uident sꝑantes ꝑ patientiam
expectant. scđm quos multi filii deser¬
tȩ magis quam eius quȩ habet uirũ.
siue in ipsis angłis scĩs ꝑ ȩccłiam mul¬
tiformis sapientiȩ di: cum quibus
post hanc ꝑegrinationẽ sine labore
ꝙ sine fine uiuendum ẽ. Si autẽ sic
accipimus tertium cȩlum quo apłs
raptus est. ut quartũ etiam cȩlum¬
&. aliquot ultra suꝑius cȩlos ẽẽ cre¬
sicut eos alii septẽ. alii octo. alii nouẽ.
uł etiã decem ꝑhibent. & in ipso uno
quod dicitur firmamentũ multos
gradatim ẽẽ confirmant. ac ꝑ hoc
corporeos eẽ uł ratiocinant᷑ uł opinan¬
tur. de quoꝵ ratione siue opinione
nunc disserere longum ẽ: potest etiã
fieri ut etiã in spiritalib uł intelle¬
ctualib multos quosd̃a gradus qͥsꝙ̃
ẽẽ contendat. aut si possit ostendat:
eosq distinctos iuxta aliqu̾e pro¬
uectum magis minusue illustrium
reuelationum. Sed uttumq se ista

Expanded text:
quod non uident sperantes per patientiam quod non uident sperantes per patientiam expectant, secundum quos multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum, siue in ipsis angelis sanctis per ecclesiam multiformis sapientiae dei, cum quibus post hanc peregrinationem sine labore et sine fine uiuendum est. Si autem sic accipimus tertium caelum, quo apostolus raptus est, ut quartum etiam et aliquot ultra superius caelos esse cresicut eos alii septem, alii octo, alii nouem uel etiam decem perhibent et in ipso uno, quod dicitur firmamentum, multos gradatim esse confirmant ac per hoc corporeos esse uel ratiocinantur uel opinantur — de quorum ratione atque opinione nunc disserere longum est; potest autem fieri, ut. etiam in spiritalibus uel intellectualibus multos quosdam gradus quisquam esse contendat aut, si possit, ostendat eosque distinctos iuxta aliquem prouectum magis minusue inlustrium reuelationum — sed utcumque se ista
Abbreviated transcription (Latin):
& cum hic iuste uiuimus. Cur autẽ
non credamus quod tanto apło docto¬
ri gentium rapto usq ad istã excellen¬
tissimã uisionem. uoluerit d̾s demon¬
strare uitã inqua post hanc uitam
iuuendum ẽ in ȩternũ: Et cur nol
dicatur iste parachysus excepto illo
in quo corporaliter uixit adam
inter ligna nemorosa atq fructuo¬
sa. quando quidẽ & ȩccła quȩ nos
congregat in caritatis sinum para¬
chysus dicta est cum fructu pomoꝵ:
Sed hoc figurate dictum est. tanquã
ilo paradyso uͥ ꝓprie fuit adam ȩccłia
significata sit ꝑ formã futuri. Quanꝗͣ
diligentius considerantib fortassis oc¬
currat. illo paradyso corporali inquo
adam corporalit̃ fuit. & istã uitam
scõꝵ significata quȩ nunc agit᷑ in ex¬
clesia. & illam quȩ post hanc erit inȩter¬
num: sicut ierłm quȩ interprȩtatur
ciuitas demonstratur. quȩ significat
ierłm matrem nr̃am ęternam in cęlis:
siue in his qui spe salui facti sunt. &

Expanded text:
et cum hic iuste uiuimus. cur autem et cum hic iuste uiuimus. cur autem non credamus, quod tanto apostolo gentium doctori, rapto usque ad istam excellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi proprie fuit Adam, ecclesia significata sit per formam diligentius considerantibus fortassis occurrat illo paradiso coAdam corporaliter fuit, et istam uitam sanctorum significatam, quae nunc agitur in ecclesia, et illam, quae post hanc erit in aeternum: sicut Hierusalem, quae interpretatur ciuitas demonstratur, significat Hierusalem matrem nostram aeternam in caelis siue in his, qui spe salui facti sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
corpus sit. cum in illam rapit᷑ & sub¬
uehitur uisionem. Quappter si hoc ter¬
tium uisionis genus. quod suꝑius est
ñ solum om̃i corporali quo ꝑ corporis
sensus corpora sentiunt᷑. uerũetiam
om̃i illo sp̃uali quo similitudines co¬
poꝵ sp̃u non mente cernunt᷑. tertium
cęlum appellauit apłs: in hoc uidetur
claritas dĩ. cui uidendȩ corda mundin¬
tur. Unde dictum ẽ. Beati mundo cor¬
de. quia ipsi dm̃ uidebunt. non per
aliqũa corporalit̃ uł sp̃ualit̃ figuratã
significationẽ. tanquã ꝑ speculum
in enigiate. sed facie ad faciem quod
de moyse dictum ẽ os ados: ꝑ speciem
scilicet qua d̾s ẽ quicquid ẽ. quantu¬
lumcunq eum mens quȩ non ẽ qͦd
ipse etiã ab om̃i terrena labe mun¬
data. ab om̃i corpore q. similitudi¬
ne corporis alienata & abrepta ca¬
pere potest: a quo ꝑegrinamur mor¬
tali&. corruptibili onere grauati. qͣn¬
diu ꝑ fidem ambulamus non ꝑspeciẽ.

Expanded text:
corpus sit, cum in illam rapitur et subcorpus sit, cum in illam rapitur et subuehitur uisionem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, quod superius est non solum omni corporali, quo per corporis sensus corpora sentiuntur, uerum etiam omni illo spiritali, quo similitudines corporum spiritu, non mente cernuntur, tertium caelum appellauit apostolus, in hoc uidetur claritas dei, cui uidendae corda mundantur. unde dictum est: beati mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, non per aliquasignificationem tamquam per speculum in aenigmate, sed facie ad faciem, quod de Moyse dictum est "os ad os", per speciem scilicet, qua deus est quidquid est, quantulumcumque eum mens, quae non est quod ipse, etiam ab omni terrena labe mandata, ab omni corpore et similitudine corporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, quamdiu per fidem ambulamus, non per speciem
Abbreviated transcription (Latin):
non ita quomͦ famulus m̃s moyses
in tota domo mea fidelis ẽ. Os ad
os loquar ad illum in specie & non
ꝑ enigmata. &. claritatẽ dñi uidet.
Non enim hoc scđm substantiam
corporis. quȩ carnis sensib p̃senta¬
tur: intelligendum ẽ. Nam utiq
sic loquebatur ad moysen facie ad
faciem. contra in contra: quando ta¬
men dixit ostende michi temetipsũ.
& nunc etiã ad ipsos quos obiurga¬
bat. ꝙ quib moysi meritum ita pre¬
ferebat. sic loquebatur ꝑ crea¬
turam corporalem prȩsentatã
sensibye carnis. Iuo ergo
modo in illa specie qua ds ẽ longe
in effabiliter secretius & p̾sentius lo
quitur. loquutione in effabili. ubi eũ
nemo iuuens uidet uita ista qua mor¬
taliter uiuitur in istis sensib corpo¬
ris: sed nisi ab hac uita quisq quodã¬
modo moriat᷑. siue om̃ino exiens de
corpore. siue ita auersus ꝙ alienatus
a carnalib sensib. ut merito nesciat sic̃
apłs ait utrum in corpore an extra

Expanded text:
non ita quomodo famulus meus Moyses non ita quomodo famulus meus Moyses in tota domo mea fidelis est. Os ad os loquar ad illum in specie, et non per aenigmata, et claritatem Domini vidit . Neque enim hoc secundum substantiam corporis, quae carnis sensibus praesentatur, intelligendum est; nam utique sic loquebatur ad Moysen facie ad faciem, contra in contra, quando tamen dixit ei, Ostende mihi temetipsum; et nunc etiam ad ipsos quos objurgabat, et quibus Moysi meritum ita praeferebat, sic loquebatur per creaturam corporalem praesentatam sensibus carnis. Illo ergo modo, in illa specie qua Deus est, longe ineffabquitur locutione ineffabili, ubi eum nemo uiuens uidet uita ista, qua mortaliter uiuitur in istis sensibus corporis, sed nisi ab hac uita quisque quodammodo moriatur siue omnino exiens de corpore siue ita auersus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nesciat, sicut apostolus ait, utrum in corpore an extra
Abbreviated transcription (Latin):
responsum accepit a dño figuratum
de quo nunc longum ẽ disputare:
quando ei dixit. ñ poteris uidere
faciem meam ꝙ uiuere. ñ enĩ uidebit
faciem meam homo & uiuet. Deinde
subiecit & ait illi. Ecce locus penes
me. & stabis suꝑ petram. statim ut tͣn¬
siet mea maiestas. & ponã te inspe¬
cula petrȩ. ꝙ tegam manu mea suꝑ
te. donec transeam. & auferam manũ
meam. & tunc uidebis posteriora mea:
nam facies mea non apparebit tibi.
Nec tamen secuta scriptura hoc etiam
corporaliter factum esse narrauit. sa¬
tisq ꝑ hoc demonstratum ẽ. figurate
dictum eẽ in ȩcłię significatione.
Ipse est enim locus penes dñm quia
eccłia est demplum eius. & ipsa est¬
ȩdificata suꝑ petrã. & cȩtera quȩ ibi
dicta sunt. eidem intelligentię con¬
gruunt. Nisi tam̃ concupitã &̾ de¬
sideratã di claritatẽ moyses uidere
meruisset: non in libro numeroꝵ
diceret ds̃ ad aaron & mariam
fr̃s eius. Audite uerba mea. Si fue

Expanded text:
responsum accepit a domino figuratum, responsum accepit a domino figuratum, de quo nunc longum est disputare, quando ei dixit: non poteris uidere faciem meam et uiuere; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adparebit tibi. nec tamen secuta scriptura hoc etiam corporaliter factum esse narrauit satisque per hoc demonstratum est figurate dictum esse in ecclesiae significationem. ipse est enim locus penes dominum, quia ecclesia est templum eius et ipsa aedificata est super petram, et cetera, quae ibi dicta sunt, eidem intellegentiae congruunt. nisi tamen concupitam et desideratam dei claritatem Moyses uidere mdiceret Deus ad Aaron et Mariam fratres ejus: Audite verba mea, Si fuer
Abbreviated transcription (Latin):
os corporis sed mentis. sicut intelli¬
gendum arbitror quod de moyse seri¬
ptum ẽ. Concupiuerat enĩ sicut in
exodo legimus uidere dm̃. non utiq
sicut uiderat in monte. nec sicut uide¬
bat in tab̾naculo: sed in ea substantia
qua ds est. nulla assumpta corporali
creatura. quȩ mortalis sensib carnis
p̃sentet᷑: neq in sp̃u figuratis similitu¬
dinib corpoꝵ. sed ꝑ sp̾eciem suã quan¬
tum eam capere creatura rationalis
&. intellectualis potest. se uocata ab
om̃i corporis sensu. ab om̃i significa¬
tiuo enignate sp̃s. Sic enĩ scriptum
est: si ergo inueni grãm in conspectu
tuo. ostende michi temetipsũ mani¬
feste ut uideam te: cũ paulosuꝑius
legat᷑. & locutus ẽ dñs ad moysen fa¬
cie ad faciem. sicut quis loquit᷑ ad
amicum suũ. Sentiebat ergo quid
uenisti gram in conspectu meo. & scio
te p̃om̃ib : respondit ei. ostende mi¬
chi claritatẽ tuam. Et tunc quidem

Expanded text:
os corporis, sed mentis, sicut intelleos corporis, sed mentis, sicut intellegendum arbitror, quod de Moyse scriptum est. Concupiuerat enim, sicut in Exodo legimus, uidere deum, non utique sicut uiderat in monte nec sicut uidebat in tabernaculo, sed in ea substantia, qua deus est, nulla adsumta corporali creatura, quae mortalis carnis sensibus praesentetur, neque in spiritu figuratis similitudinibus corporum, sed per speciem suam, quantum eam capere creatura rationalis et intellectualis potest seuocata ab omni corporis sensu, ab omni significatiuo aenigmate spiritus. sic enim scriptum est: si ergo inueni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superius legatur: et locutus est dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quiduenisti enim gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus, respondit ei: ostende mihi claritatem tuam. et tunc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis tolerantur aduersa. aut
oꝑe iustitiȩ iniqua puniunt᷑. aut oꝑe
prudentiȩ mala deuitant᷑. Una ibi
& tota uirtus ẽ. amare quod uideas:
ꝙ summa felicitas habere quod ames.
bi enim beata uita in fonte suo bibi¬
tur. unde asꝑgitur aliquid huic hu-¬
manȩ uitȩ: ut intemptationib hu¬
ius scłi temperant̃. fortiter. iuste. pru¬
denterq uiuat᷑. Propter illud quippe
adipiscendum ubi secura quies erit.ꝙͥ.
ineffabilis uisio ueritatis. labor susci¬
pitur & continendi a uoluptate et
sustinendi aduersitates: &. subuenien¬
di indigentib. & resistendi decipien¬
tib. Ibi uidetur claritas dñi. non ꝑ
uisionem significantem. siue corpora¬
lem sicut uisa ẽ in monte syna. siue
sp̃ualem sicut uidit ysaias uł ioħs
in apocalipsi: sed ꝑ speciem non per
enigmata. quantum eam capere meis
humana potest. scłm assumentis dĩ
gram. ut os ad os loquat᷑ ds ei que
dignum tali colloquio fecerit. non

Expanded text:
fortitudinis tolerantur aduersa aut fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur. propter illud quippe adipiscendum, ubi secura quies erit et ineffabilis uisio ueritatis, labor suscipitur et continendi a uoluptate et sustinendi aduersitates et subueniendi indigentibus et resistendi decipientibus. ibi uidetur claritas domini non per uisionem significantem siue corporalem, sicut uisa est in monte Sina, siue spiritalem, sicut uidit Esaias uel Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem non per aenigmata, quantum eam capere humana mens potest, secundum adsumentis dei gratiam, ut os ad os loquatur deus ei quem dignum tali conloquio fecerit, non
Abbreviated transcription (Latin):
undentur futura ita ut om̃ino futu¬
ra noscantur. quoꝵ imagines p̃sentes
uidentur: siue ipsa hominis mente
diuinitus adiuta. siue aliquo inter
ipsa uisa quid significent exponente.
sicut in apocalipsi ioħis exponebat᷑.
magna reuelatio est: etiam si forte
ignoret ille cui hȩc demonstrantur.
utrum e corpore exierit. an adhuc
sit in corpore: sed sp̃u a sensib cor¬
poris alienato ista uideat. Potest enĩ
sic raptus id ignorare. si ei ꝙ. hoc ñ
ostendatur. Porro autẽ si qũ eadmo¬
dum raptus ẽ a sensib corporeis
ut esset in istis similitudinib corpo¬
rum quȩ spũ uidentur. ita &. ab ip¬
sis rapiat᷑. ut in illam quasi regionem
intellectualium uł intelligibilium sub¬
uehat᷑: ibi sine ulla corporis similitu¬
dine ꝑspicua ueritas cernitur. nullis
opinionum falsarum nebulis obfusca¬
tur: ibi uircutes animȩ non sunt
operosȩ ac laboriosȩ. Neq enĩ oꝑe
temꝑantiȩ libido frenatur. aut oꝑe

Expanded text:
uidentur futura, ita ut omnino futuuidentur futura, ita ut omnino futura noscantur, quorum imagines praesentes uidentur siue ipsa hominis mente diuinitus adiuta siue aliquo inter ipsa uisa quid significent exponente, sicut in Apocalypsi Iohanni exponebatur, magna reuelatio est, etiamsi forte ignoret ille, cui haec demonstrantur, utrum e corpore exierit an adhuc sit in corpore, sed spiritu a sensibus corporis alienato ista uideat; potest enim sic raptus id ignorare, si ei et hoc non ostendatur. Porro autem, si quemadmodum raptus est a sensibus corporis, ut esset in istis similitudinibus corporum, quae spiritu uidentur, ita et ab ipsis rapiatur ut in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis similitudine perspicua ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt operosae ac laboriosae; neque enim opere temperantiae libido frenatur aut opere
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod in hoc rerum genere ue¬
rum est inueniatur quantum in¬
ueniri potest. In uisione autẽ sp̃ua¬
li. id est in corpoꝵ similitudinibus
quȩ sp̃u uident᷑ fallitur anima.
cum ea quȩ sic uidet ipsa corpora
ẽẽ arbitrat᷑: uł quod sibi suspicio¬
ne falsaq coniectura finxerit. hoc
etiã in corporib putat. que non
usa coniectat. At uͦ in illis intelle¬
ctualib uisis non fallit᷑. Aut enim
intelligit & uerum ẽ: aut si uerum
non est. non intelligit. Unde aliud
est in his errare quȩ uidet: aliud
ideo errare quia non uidet. Qua¬
ꝓpter cum rapitur anima in eaui¬
sa quȩ spu cernunt᷑ similia corpo¬
ralib. ita ut om̃ino a sensib corpo¬
ris auertatur amplius qũa in som¬
no solet. sed minus ꝗͣ. in morte: iam
diuinȩ ammonitionis ẽ & ad uto¬
rii. ut se non corpora sed uisa corpoꝵ
similia sp̃ualiter nouerit cernere.
sicuti qui se in somnis uidere etiam
anteqũa euigilent sciunt. Ibi si etiã

Expanded text:
ut, quod in hoc rerum genere ueut, quod in hoc rerum genere uerum est, inueniatur quantum inueniri potest. in uisione autem spiritali, id est in corporum similitudinibus, quae spiritu uidentur, fallitur anima, cum ea, quae sic uidet, ipsa corpora esse arbitratur uel, quod sibi suspicione falsaque coniectura finxerit, hoc etiam in corporibus putat, quae non uisa coniectat. at uero in illis intellectualibus uisis non fallitur. aut enim intellegit, et uerum est; aut, si uerum non est, non intellegit: unde aliud est in his errare, quae uidet, aliud ideo errare, quia non uidet. Quapropter cum rapitur anima in ea uisa, quae spiritu cernuntur similia corporalibus, ita ut omnino a sensibus corporis auertatur amplius quam in somno solet, sed minus quam in morte, iam diuinae admonitionis est et adiutorii, ut se non corpora, sed uisa corporum similia spiritaliter nouerit cernere, sicuti qui se in somnis uidere, etiam antequam euigilent, sciunt. ibi si etiam
Abbreviated transcription (Latin):
re sydera quȩ mouent᷑. &. diuari¬
catis radiis oculoꝵ duas lucernȩ
species apparere. & in aqua remus
fractus. & multa huiusmodi: aut
cũ putat hoc ẽẽ quod similit̃ colo¬
ratum est. uł similiter sonar. uel
olet. uł sapit. uł tangit᷑. Hinc enĩ
&. medicamentũ aliquod cęratum
coctum in cacabo putat᷑ legumen:
& sonitus transeuntis uehiculi pu¬
tatur ex tonitrii: & si nullis aliis
sensib exploretur. sed soli adiaceat
olfactui. citrium putatur herba quȩ
uocatur apiaria: & cibus aliquo dul¬
uiulo suco affectus. putatur melle
conditus: &. ignotus anulus contre¬
ctatus in tenebris putatur aureus
cum sit ęxeus uł argenteus: aut cũ
repentinis inopinatisq corporalib
uisis anima turbata uł in somnis
uidere se putat. uł aliquo eiusmo¬
di spirituali uisu affici. Unde in
om̃ib corporalib uisis & aliorum
sensuum contestatio & maxime ipsi¬
us mentis atq rationis adhibet᷑.

Expanded text:
re sidera, quae mouentur, et diuarire sidera, quae mouentur, et diuaricatis radiis oculorum duae lucernae species adparere et in aqua remus infractus et multa huius modi — aut cum putat hoc esse, quod similiter coloratum est uel similiter sonat uel olet uel sapit uel tangitur — hinc enim et medicamentum aliquod ceratum coctum in caccabo putatur legumen et sonitus transeuntis uehiculi putatur ex tonitru et, si nullis aliis sensibus exploretur, sed soli adiaceat olfactui, citrium putatur herba, quae uocatur apiaria, et cibus aliquo dulciculo suco adfectus putatur melle conditus et ignotus anulus contrectatus in tenebris putatur aureus, cum sit aereus uel argenteus — aut cum repentinis inopinatisque corporalibus uisis anima turbata uel in somnis uidere se putat uel aliquo eius modi spiritali uiso adfici: unde in omnibus corporalibus uisis et aliorum sensuum. contestatio et maxime ipsius mentis atque rationis adhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod dictum ẽ orabo spũ orabo
& mente: sed ex illa notione debemꝰ
accipere. qua dictum ẽ. renouamini
autẽ sp̃u mentis ur̃ȩ. Iam enĩ supra
docuimus aliomodo &. ipsã mentẽ
sp̃m dici. sccłm qua sp̃ualis om̃ia
diuidicat. Quappter ñ absurde neq
inconuenient̃ arbitror. sp̃ualem ui¬
sionẽ inter intellectuałe &. corpo¬
ralem tanquã medietatẽ quandam
optinere. Puto enĩ non incongru¬
enter medium dici. quod corpus
quide non ẽ. sed simile ẽ corporis:
inter illud quod uere corpus ẽ. ꝙ.
illud quod nec corpus ẽ nec simile
corporis. Illuditur autẽ anima si¬
militudinib rerum. ñ earum uitio
sed opinionis suȩ: cum approbat
quȩ similia sunt. ꝓhis quib simi¬
lia sunt: ab intelligentia deficiens.
fallitur ergo in uisione corporali.
cũ in ipsis corporib fieri putat qd̾
fit in corporis sensib: sicut naui¬
gantib uident᷑ in terra moueri
quȩ stant. &. intuentib cęlum sta¬

Expanded text:
illud quod dictum est: orabo spiritu, orabo illud quod dictum est: orabo spiritu, orabo et mente, sed ei ilia notione debemus accipere, qua dictum est: reno namini autem spiritu mentis uestrae. iam enim supra docuimus alio modo et ipsam mentem spiritum dici, secundum quam spiritalis omnia diiudicat. quapropter non absurde neque inconuenienter arbitror spiritalem uisionem inter intellectualem et corporalem tamquam medietatem quandam obtinere. puto enim non incongruenter medium dici, quod corpus quidem non est, sed simile est corporis, inter illud, quod uere corpus est, et illud, quod nec corpus est nec simile corporis. Inluditur autem anima similitudinibus rerum non . earum uitio, sed opinionis suae, cum adprobat quae similia sunt pro his, quibus similia sunt, ab intellegentia deficiens. fallitur ergo in uisione corporali, cum in ipsis corporibus fieri putat, quod fit in corporis sensibus — sicut nauigantibus uidentur in terra moueri quae stant et intuentibus caelum sta
Abbreviated transcription (Latin):
nec sensus ille eẽt. quo ea quȩ extrin¬
secus adiacent sentiunt᷑. Neq enim
corpus sentit. sed anima ꝑ corpus. qͦ
uelut nuntio utit᷑. ad formandum
in seipsa quod extrinsecus nuntiat᷑
Non potest itaq fieri uisio corpo¬
ralis: nisi etiã sp̃ualis simul fiat. Sed
non discernit᷑. nisi cũ fuerit sensus
ablatus a corpore: ut id quod per
corpus uidebat᷑. inueniat᷑ in sp̃u.
At uͦ sp̃ualis uisio etiã sine corpora¬
li fieri potest. cũ absentiũ corpoꝵ
similitudines in sp̃u apparent: &
fingunt᷑ multȩ ꝓ arbitrio. uł prȩt̃
arbitriũ demonstrant᷑. Item sp̃ua¬
lis uisio indiget intellectuali. ut
diiudicet᷑: intellectualis autẽ ista
sp̃uali inferiore non indiger: ac ꝑ
hoc sp̃uali corporalis. intellectuali
autẽ utraq subiecta est. Cum ergo
legimus spualis om̃ĩa diuidicat.
ipse autẽ a nemine diuidicatur: non
scdm sp̃m a quo mens discernit᷑. sicut

Expanded text:
nec sensus ille esset, quo ea, quae extrinnec sensus ille esset, quo ea, quae extrinsecus adiacent, sentiuntur. neque enim corpus sentit, sed anima per corpus, quo uelut nuntio utitur ad formandum in se ipsa, quod extrinsecus nuntiatur. non potest itaque fieri uisio corporalis, nisi etiam spiritalis simul fiat; sed non discernitur, nisi cum fuerit sensus ablatus a corpore, ut id, quod per corpus uidebatur, inueniatur in spiritu. at uero spiritalis uisio etiam sine corporali fieri potest, cum absentium corporum similitudines in spiritu adparent et finguntur multae pro arbitrio uel praeter arbitrium demonstrantur. item spiritalis uisio indiget intellectuali, ut diiudicetur, intellectualis autem ista spiritali inferiore non indiget. ac per hoc spiritali corporalis, intellectuali autem utraque subiecta est. cum ergo legimus: spiritalis omnia diiudicat, ipse autem a nemine diiudicatur, non secundum spiritum, a quo mens discernitur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dium. pax. longanimitas. benignitas.
bonitas. fides. mansuetudo. continen
tia. & cȩtera huiusmodi quib ꝓpin¬
quat᷑ do: & ipse ds ex quo omĩa. per
qũe om̃ia. in quo omĩa. Quanqũa
itaq in eadem anima fiant uisiones
siue quȩ sentiunt᷑ ꝑ corpus. sicut
hoc corporeum cȩlum & terra: &
quȩcũq in eis nota ẽẽ possunt. qu̾e¬
admodũ possunt. siue quȩ sp̃u uiden¬
tur similia corpoꝵ de quib multa
iam diximus. siue cũ mente intelli¬
gunt᷑. quȩ nec corꝑa sunt. nec simili¬
tudines corpoꝵ: habent utiq ordiẽ
suum. ꝙ est aliud alio p̃cellentius.
Prestantior ẽ enim uisio sp̃ualis. qu̾a
corporalis: & rursus p̃stantior intel¬
lectualis. qu̾a spiritalis. Corporalis
enĩ sine sp̃uali ẽẽ non potest: quando¬
quide momento eode quo corpus
sensu corporis tangit᷑. fit etiã in ani¬
mo tale aliquid. non quod hoc sit.
sed quod simile sit. Quod si ñ fieret:

Expanded text:
dium, pax, longanimitas, benignitas, dium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mahuius modi, quibus propinquatur deo, et ipse deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Quamquam itaque in eadem anima fiant uisiones, siue quae sentiuntur per corpus, sicut hoc corporeum caelum et terra et quaecumque in eis nota esse possunt, quemadmodum possunt, siue quae spiritu uidentur similia corporum, de quibus multa iam diximus, sine cum mente intelleguntur, quae nec corpora sunt nec similitudines corporum, habent utique ordinem suum et est aliud alio praecellentius. praestantior est enim uisio spiritalis quam corporalis et rursus praestantior intellectualis quam spiritalis. corporalis enim sine spiritali esse non potest, quandoquidem momento eodem, quo corpus sensu corporis tangitur, fit etiam in animo tale aliquid, non quod hoc sit, sed quod simile sit: quod si non fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
tione apparentes. siue nulla ex corpore
causa existente. sed assumente atq ra¬
piente aliquo sp̃u. tollitur anima
in huiusmodi uidendas similitudi¬
nes corpoꝵ. miscens eis uisa corpo¬
ralia cũ simul etiã corporis sensibus
utitur: siue ita sp̃u assumente alienat᷑
ab om̃i corporis sensu& auertit᷑. ut so¬
lis similitudinib corpoꝵ sp̃uali uisio¬
ne teneatur. ubi nescio utrum possint
aliqua nichil significantia uideri.
Hȩc igitur natura sp̃ualis. in qua ñ
corpora sed corporum similitudines
exprimunt᷑. inferioris generis uisiones
habet. quam illud mentis atq intel¬
ligentiȩ lumen quo & ista inferiora
diuidicant᷑. ꝙ. ea cernunt᷑ quȩ neq
sunt corpora. nec ullas gerunt formas
om̃is animȩ affectio bona. cui contra¬
ria sunt eius uicia. quȩ recte culpan¬
tur atq damnant᷑ in hominib. Quo
enĩ alio mͦ ipse intellectus. nisi intelli¬
gendo conspicit᷑: Ita & caritas. gau¬

Expanded text:
tione adparentes; siue nulla ex corpore tione adparentes; siue nulla ex corpore causa existente, sed adsumente atque rapiente aliquo spiritu tollitur anima in huius modi uidendas similitudines corporum, miscens eis uisa corporalia, cum simul etiam corporis sensibus utitur; siue ita spiritu adsumente alienatur ab omni corporis sensu et auertitur, ut solis similitudinibus corporum spiritali uisione teneatur, ubi nescio utrum possint aliqua nihil significantia uideri. Haec igitur natura spiritalis, in qua non corpora, sed corporum similitudines exprimuntur, inferioris generis uisiones habet quam illud mentis atque intellegentiae lumen, quo et ista inferiora diiudicantur et ea cernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas omnis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitia, quae recte culpantur atque damnantur in hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gau
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia cogitatione antecedimus.
siue iã in ip̃so actu uł cũ loquimur.
uł cũ facimꝰ om̃s corporales motus.
ut exeri possint p̃ueniunt᷑ similitudi¬
nib suis intus in sp̃u: neq enĩ ulla
uł breuissima syllaba in ordine suo
nisi ꝓspecta sonuisset. siue cũ a dor¬
mientib somnia uident᷑. uł nichil uł
aliquid significantia: siue cũ ualitu¬
dine corporali turbatis in trinsetus
itinerib sentiendi imagines corpoꝵ
sps ueris corporib ita miscet. ut inter¬
nosci uł uix possint uł om̃ino non
possint. & aut significent aliquid
aut sine ulla significatione oborian¬
tur: siue ꝓrsus in grauescente aliquo
morbo uł dolore corporis. & interclu¬
dente intus uias quib animȩ ut per
carnem sentiret exerebat᷑ ac nidebat᷑
intentio. altius qũa somno absenta¬
co sp̃u corporalium rerum existunt
aut monstrant᷑ imagines uł signifi¬
cantes aliquid uł sine ulla significa¬

Expanded text:
et omnia cogitatione antecedimus; et omnia cogitatione antecedimus; siue iam in ipso actu, uel cum loquimur uel cum facimus, omnes corporales motus, ut exeri possint, praeueniuntur similitudinibus suis intus in spiritu: neque enim ulla uel breuissima syllaba in ordine suo nisi prospecta sonuisset; sine cum a dormientibus somnia uidentur uel nihil uel aliquid significantia; siue cum ualetudine corporali turbatis intrinsecus itineribus sentiendi imagines corporum spiritus ueris corporibus ita miscet, ut internosci uel uix possint uel omnino non possint et aut significent aliquid aut sine ulla significatione oboriantur; siue prorsus ingrauescente aliquo morbo uel dolore corporis et intercludente intus uias, quibus animae, ut per carnem sentiret, exerebatur ac nitebatur intentio, altius quam somno absentato spiritu corporalium rerum existunt aut monstrantur imagines uel significantes aliquid uel sine ulla significa