comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stem patriam anxie non anhelant. Tanto¬
q sibi in rebus licitis usum prebent: qͣnto
se ꝑpetrasse illicita nulla meminerunt. Et
plerumq pigri remanent ad exercenda bo¬
na precipua:quia ualde sibi securi sunt. qͦd
nulla commiserint mala grauiora. At
contra nonnunqͣm qui se aliqua illicita
egisse meminerunt.ex ipso suo dolore com¬
puncti.in ardescunt ad amõrem dei:seseq
in magnis uirtutib exercent. Cuncta &¬
difficilia sc̃ĩ certaminis appetunt: omnia
mundi derelinquunt. Honores fugiunt:
acceptis contumeliis letantur. Fagrant de¬
siderio. ad celestem patriam anhelant. Et
quia se errasse adeo considerant:dampna
precedentia. lucris sequentib recompensañ.
Maius gͦ de peccatore conuerso. qͣm de stante
iusto gaudium fit in cȩlo ⁊quia & dux
in prelio. plus eum militem diligit. qui
post fugam reuersus hostem fortiter pre¬
mit: qͣm illum qui nunqͣm terga prebu¬
it. & numqͣm aliquid fortiter fecit. Sic

Expanded text:
stem patriam anxie non anhelant, tantostem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse nulla illicita meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat. Inuenta oue addomum redit.
quia pastor nrͣ reparato homine adreg¬
num celeste rediitalbi amicos & uicinos
inuenit: illos uidelicet angelorum choros.
qui amici eius sunt: quia uoluntatem el
continue in sua stabilitate custodiunt.
Nicini quoq eius sunt: quia claritate uisi¬
onis illius sua assiduitate perfruuntur.
Et notandum quod non dicat: congratula¬
mini inuente oui. sed michi: quia uidelicet
eits gaudium est uita nr̃at&e cum nos ad
celum redũcimur: sollempnitatem leticiȩ
illius implemus. Dico uob̃iquod ita
penitentiam agente: qͣm supra nonaginta
nouem iustis. qui non indigent penitentia.
Considerandum nob̃ est fr̃s mei. cur dñs
plus de conuersis peccatorib qͣm destan¬
tibus nistis. in cęlo gaudium ẽẽ fateatur:
nisi hoc quod ipsi ꝑ cotidiãnum uisionis
exꝑimentũ nouimus: quia plerumq hi
qui nullis se oppressos peccatorum mõ¬
libus sciunt. stant quidem in uia iusticiȩ
nulla illicita ꝑpetrant: sed tamen ad cȩle-¬

Expanded text:
etc. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit, ubi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros, qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur, et notandum quod non dicat congratulamini ovi inventae, sed mihi, quia, videlicet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis, quod ita super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Considerandum nobis est, fratres mei, cur Dominus plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis in coelo gaudium esse fateatur, nisi hoc quod ipsi per quotidianum visionis experimentum novimus, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coele
Abbreviated transcription (Latin):
remanserant. qͣndo in terra dñs unam
ouem querebat: quia rationalis creature
numertis: angłorum uidelicet & bominũ
quȩ aduidendum deum condita fuerat:
pereunte homine erat imminutus. Et ut
ꝑfecta summa ouium integraret᷑ in cȩlo:
homo ꝑditus querebatur in terra. Nam
quod hic ęuuangelista dicit in deserto.
alius dicit inmontibus. ut significet in ex¬
celsis: quia imirum oues quȩ non ꝑierant
insublimibus stabant. Et cum inuenerit
ouem.imponit inhumeros suos gaudens.
Quem in humeris suis imposuit: quia hu¬
manam naturam suscipiens. peccata nr̃a
ipse portauit. Et uemiens domum: con¬
uocat amicos & uicinos dicens eis. Congra

Expanded text:
remanserant, quando in terra Dominus unam remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicinos, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
erãt agnoscerent. cȩlestis eos medicus blan¬
dis fomentis curat. Benignum paradig¬
ma obicit: & in eorum corde uulneris tu-¬
morem premit. Ait namq. Quis
ex uobis homo qui habet centum oues.
& si ꝑdiderit unam exillis: non ne dimit¬
tit nonaginta nouem indeserto & uadit
ad illam quȩ ꝑierat: Ecce mira dispen¬
satione pietatis similitudinẽ ueritas de¬
dit: qͣm & in se ipso homo recognosceret.
& tamen hȩc specialiter ad ipsum aucco¬
rem hominum ꝑtineret. Quia enim cen¬
tenarius ꝑfectus. est numerus: ipse cen¬
tum oues habuit. cum scorum angłoꝵ¬
substantiam & hominum possedit. Sed
una ouis tunc ꝑuit: qͣndo peccando homo
pascua uite reliquit. Dimisit autem nona¬
gnita nouem oues indeserto: quia illos
summos angłorum choros reliquit in cȩlo.
Cur autem cȩlum desertum uocatur: nisi
quod desertum dicitur derelictum. Tunc
autem celum homo deseruit. cum peccatit.
Indeserto atitem nonaginta nouem oues

Expanded text:
erant agnoscerent, coelestis eos medicus blanerant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in seipso homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius perfectus est numerus, ipse centum oves habuit cum angelorum substanttam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves
Abbreviated transcription (Latin):
quia uera iusticia compassionẽ habet:
falsa iusticia dedignationẽ: qͣmuis &
iusti soleant recte peccatorib indignari.
Sed aliud est quod agitur typo suꝑbiȩ:
aliud quod telo disciplinȩ: Dignantur
& enim: sed non dedignantes. Desꝑant: sedd
non desperantes. ꝑ secutionem commouent.
sed amantes: quia & si foris increpationes ꝑ
disciplinam exaggerant: intus tamen dulce¬
diem ꝑcaritatem seruant. Preponunt
sibi in animo ipsos plerumq quos corri¬
gunt: meliores existimant eos quoq quos
iudicãt: quod uidelicet agentes & ꝑ discipli
stia suꝑbire solent. ceteros quosq despici¬
unt: nulla infirmantib miscdia condes¬
cendunt. Et quo se peccatores ẽẽ non cre¬
dunt: eo deterius peccatores fumt. De quo¬
rum profecto numero pharisei extiterat:
qui diudicantes dnm̃ quod peccatores
susciꝑet. arenti corde ipsum fontem miscde
rep̃hendebant. Sed quia egri erant. ita
ut egros se ẽẽ nescirent: quatinus quod

Expanded text:
quia vera justitia compassionem habet , quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinstitia superbire solent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod
Abbreviated transcription (Latin):
stiuum tempus quod
corpori meo ualde con¬
trarium est. loqui me
de expositione euuan¬
gelii longa mora inter¬
ueniente ꝓhibuit: sed
num quia lingua ta¬
cuit: ardere carntas cessaunit: Hoc & enim¬
Y dico. quod apud se untisquisq ur̃m cog-¬
noscit. Perumq caritas quibdam occu-¬
pationibus prepedita. & integra flagrat
incorde. & tamen non monstratur inope:
quia & sol cum nube tegitur non uidecͣ
interra: & tamen ardet in cȩlo. Sic sic ẽẽ
occupata caritas solet. Et intus uim sini
amoris exerit: ce foris flammas oꝑis non
ostendit. Sed quia nunc ad loquendum
tempus redĩit. ur̃a me studia accendunt:
ut michitanto amplius loqui libeat.
quanto hoc ur̃e ment̾is desiderabilius
expectant. Audistis in lectione ȩuuangłi¬
ca fr̃s mei. quia publicam & peccatores ac
cesserunt ad redemptorẽ nr̃m: & non solũ
ad colloquendum. sed etiam ad conuescen¬
dum recepti sunt. Quod uidentes phari¬
sei. de dignati sunt. Ex qua re colligite.

Expanded text:
stivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia pcesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tanto suꝑnȩ sapientiȩ. iuxta sunt: qͣnto
ei ꝑ grãm continue uisionis appropinqͣnt.
Sed inter hȩc nequ̾aqͣm relinquere negligen¬
ter debemus: cur ista mulier ꝑqͣm dei sapi¬
entia figuratur. decem dragmas habuisse
ꝑhibetur: ex quib unam ꝑdidit. quam
cum quereret inue̾nit.
Egelorum quippe & ho

Expanded text:
apientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et ho
Abbreviated transcription (Latin):
CII illius qui de terra assumptum
hominẽ secũ regnatũrũ ẽẽ ꝓmitcit
in celo: ut fideliũ beatitudo morta¬
lium in confusionem rebelliũ tran¬

Expanded text:
ciis illius, qui de terra assumptum hominem secum regnaturum esse promittit in coelo, ut fidelium beatitudo mortalium in confusionem rebellium tran
Abbreviated transcription (Latin):
sibi luctum mercant᷑ ȩternum: habent
sancti etiam inpresenti gaudium de spe
celestium bonorum cum pro domino terre¬
nis exercent᷑ aduersis. habent gaudium cũ
amore fr̃nitatis suadente. discunt gaudere
cum gaudentib: flere cumflentib. Seo ñ
est plenum gaudiim: quod fletu uariante
miscetur. Penum quippe gaudium fit:
ubi nemine flente cum solis datur gauderẽ
gaudentib. Ait itaq petite & accipietis.

Expanded text:
sibi luctum mercantur aeternum, habent sibi luctum mercantur aeternum, habent sancti etiam in praesenti gaudium de spe coelestium bonorum, cum pro Domino terrenis exercentur adversis: habent gaudium cum amore fraternitatis suadente, discunt gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus. Sed non est plenum gaudium quod fletu variante miscetur. Plenum quippe gaudium fit, ubi, nemine flente, cum solis datur gaudere gaudentibus. Ait itaque: Petite et accipietis
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatis restituet. Sequit᷑. Usq modo
non petistis quicqͣm in nomine meo. Non
petierunt eatenus in nomine saluatoris:
quia dum ipsum saluatorem uisibili pre¬
sentia complecterent᷑: minus adinuisibilia
salutis dona mentis intuitum. erexerant.
Sed & nr̃a fragilitas patrem petens. non in
nomine iħu. idẽ saluatoris petit. dum con¬
tra rationem suȩ petit salutis: non ut apłoꝵ
simplicitas corporali uisu sui saluatoris.
ab ȩternȩ salutis peticione retardata. sed
obstaculo propriȩ cupiditatis. ab intuitu
dominicȩ uoluntatis impedita. Quidar. Sur¬
tem pͥncipaliter petendum. ac sine ulla
dubietate eis qui fideliter in petendo ꝑsti¬
terint sit parandum a patre: dñs subden¬
do manifestat dicens. Petite & accipietis:
ut gaudium ur̃m sit plenum. Ordo qͥp¬
pe sensus ẽ. Petite ut gaudium ur̃m sit
plenum. & accipietis. Pienum gͦ gaudiũ:
beatitudinẽ ꝑpetuȩ pacis appellat. Nam
ut taceamus degaudio reproborum quo

Expanded text:
benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit parandum a Patre, Dominus subdendo manifestat, dicens: Petite et accipietis ut gaudium vestrum sit plenum. Ordo quippe sensus est: Petite ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Plenum ergo gaudium beatitudinem perpetuae pacis appellat. Nam ut taceamus de gaudio reproborum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
onem surgere adfortiora opera. & crescenti¬
bus cottidie meritis adꝑfectiora passim
proficere iubetur. Si autem fides saluum
fecit eum. quem ad agendas saluatori
& emundatori suo gr̃as incdmauit: ergo
ꝑfidia ꝑdidit eos. qui de acceptis beneficii ᷤᷤ
deo głam dare neglexẽrunt. Qua propt̾
hȩc lectio suꝑiori ea ratione coniungitur.
quod ibi fidem ꝑ humilitatem augeri
debere. parabola data decernitur: bic
autem manifestius ipsis rebus ostendit᷑.
non fidei tantum agnitam rationem.
sed ex secutam fidei oꝑationem ẽẽ quȩ
saluum faciat credentem. detq glam

Expanded text:
onem surgere ad fortia opera, et crescentionem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
rantem: quomodo mundus dici possit in¬
gratus. Sed iam facile ẽ etiam illud ui¬
deri fieri põsse: ut quisquis in eccł̃iȩ soci¬
etate doctrinam integram ueramq asseqͣt:
& omnia scd̃m fidei catholicȩ regulam dis¬
serat: distinguat a creatore creaturam. eo¬
quod manifestetur uarietate mendatioꝵ
tanqͣm lepra caruisse: & tamen in grauatꝰ
sit deo & domino mundatori suo. quia
elatus suꝑbia gr̃arum agendarum. pia hu¬
militate non sternitur: similisq efficitur eis
dequibus dicit apłs. Qui cum cognouissẽts
deum. non ut deum magnificauerunt:
aut grãs egerunt. Quod enim dicit eos
d̃m cognouisse. ostendit quidẽ eos alepͣ
fuisse mundatos: sed tamen accusat statim
ingrãtos. Et ait illi. Surge uade: quia fi¬
des tua te saluum fecit. Qui deuotus ante
dñm cecidit: surgere & rre precipitur: quia
qui infirmitatẽ suam subtiliter cognoscens.
bumiliter iacet: ꝑ diuini uerbi consolati¬

Expanded text:
rantem, quomodo mundus dici possit inrantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolati
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouem. quedam effigies unitatis.
impletur. Quo fit tanta complȩxio.
ut ultra non pro grediatur numerꝰ:
nisi rursus ad unum redeat᷑:
& hȩc ꝑ infinitatẽ numeri
regula custodiatur. Nouem itaq in¬
digent uno: ut quadam unitatis
forma coagulentur. & decem sint. Unum
autem non eis indiget: ut custodiat unita¬
tem. Quamobrem ut unus ille qui grãs
egit. unice eccłiȩ significatione approbatus
atq laudatus ẽ. ita illi nouem qui gr̃as
non egerunt. reprobi effecci a consortio ũm¬
tatis exclusi sunt. Ideoq tales in nouenario
numero: tanqͣm imperfecti remanebunt.
Et merito eos saluator. quasi ignotos inqͥrit
ubi sint. Scire enim dei eligere: nescire
reprobare ẽ. Non ẽ inuentꝰ qui rediret
& daret głam deo: nisi hic alienĩgena
Scđ̃m corpꝰ quidem facile ẽ uidere posse ho¬
minem non habere lepram & tamen ani¬
mi eẽ non boni. Scd̃m significationem
autem huius miraculi conturbat conside¬

Expanded text:
ad novem, quaedam effigies unitatis ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quomobrem ut unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos ubi sunt inquirit: scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat conside
Abbreviated transcription (Latin):
funditur. Unde & paulus quasi quibꝰdã
infacie iacentib dicebat. Qũẽ gͦ fructum
habuistis tunc in illis: in quib nunc eru¬
bescitis: At contra de ascensore ȩqui. idest
de eo qui in huius mundi gła elatus ẽ
dicitur: ut cadat ascensor eius retro. Rur¬
sumq de ꝑsecutorib domini scriptum ẽ.
Abierunt retrorsum & ceciderunt interrã
Quid ẽ hoc quod electi in faciem & reprobi
retrorsum cadunt: nisi quod omnis qui
post se cadit. ibi proculdubio caditzuͥ
non uidet : Qui uero ante sececiderit.
ibi cecidit ubi uidet. Iniqui gͦ qui ĩ ĩui¬
sibilibus cadunt. post se cadere dicunt᷑:
quia ibi corruunt. ubi quid eos tunc se¬
quatur. modo uidere non põssunt. Iusti
uero quia istis uisibilib semet ipsos spon¬
te deiciunt. ut inuisibilib erigant᷑: qͣsi
infaciem cadunt: quia timore compunc¬
ti uidentes humiliant᷑. Respondens aũtem
iħc: dixit. Nonne decem mundati suñ
& nouem ubi sunt : Unum si addat᷑

Expanded text:
funditur. Unde et Paulus quasi quibusdam funditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur
Abbreviated transcription (Latin):
sus est cum magna uoce magnificans
deum. Et ceciditinfaciem ante pedes eiꝰ:
grãs agens. Unus iste qui magnificans
deum regressus ẽ. unius ȩccłiȩ de uotam
xp̃o humilitatem significat. Qui bene
cadens ante pedes domini. grãs egit.
Ille enim uere deo grãs agit: qui repres¬
sis presumptionis sue cogitationib. qͣm
insemet ipso infirmus sit humiliter ui¬
det: quia nichil sibi uirtutis tribuit.
quibona quȩ agit eẽ de misericordia
conditoris cognoscit. Unde & recte subiun¬
gitur. Et hic erat samaritanus. Samari¬
tanus quippe. interpretat᷑ custos. Quo
nomine ille populus aptissime significa¬
tur. qui grãs agendo ei aquo accepit tri-¬
buit omne quod accepit: quodam̃modo
cantans illud de psalmo. Fortitudinem
meam adte custodiam. quia tu deus sus-¬
ceptor meus es. deus meus miscłia eius
preueniet me. Cadit autem infaciem:
quia ex malis quȩ se ꝑpetrasse meminit᷑
erubescit. Ibi enim cadit homo: ubi con¬

Expanded text:
sus est cum magna voce magnificans sus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciperet: & uerus eius approbaretur color.
Non quia non potest ꝑsemetipsum domͥnꝰ
omnia facere. nam quis alius hec facit
etiam in eccł̃ia: sed ut ipsa societas congre¬
gatorum fidelium approbando inuicem.
atq communicando uere fidei doctrinam
in omnib quȩ dicuntur uerbis. uel sig¬
nãtur sacranientis. tanqͣm unam speciẽ
ueri coloris obdũcat. Corneliuis etiam cum
ele mosinȩ eius accepte. & preces eius audi¬
te. illi ab angelo nuntient᷑: propter doccri¬
nȩ tamen sacramentorumq unitatem
ad petrum iubetur mittere: tanqͣm illi
& suis diceret᷑. ite ostendite uos sacerdoti¬
bus. U & cum irent : mundati sunt.
Iam enim adeos uenerat petrus: sed tam̃
ipsi nondum accepto baptismatis sacra¬
mento. non dum spiritalit̾ ad sacerdo¬
tes ꝑuenerant. & tamen infusione sp̃c
sancti & ammiratione linguarum eoꝵ
mundatio declarata ẽ. Unus autem ex
illis ut uidit quia mundatus ẽ. regres¬

Expanded text:
erciperet, et verus ejus approbaretur color; erciperet, et verus ejus approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt . Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione Spiritus sancti, et admiratione linguarum, eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regres
Abbreviated transcription (Latin):
N am sequitur. Quos ut uidit dͥixit. Ite os¬
tendite uos sacerdotib. Et faccum est dũ
irent. mundati sunt. Nullum dominus
eorum quib hȩc corporalia beneficia p̾stitit
inuenitur misisse ad sacerdotes nisi lepro¬
sos: quia uidelicet sacerdocium iudeorum
figura erat futuri sacerdotii regalis. quod ẽ
in ȩccł̃ia quo consetrant᷑ omnes ꝑtinentes
ad corpꝰ xp̃i. summni & ueri principis sa¬
cerdotum. Et quisquis aut heretica praui¬
tate uel suꝑsticione gentili uel iudaica ꝑfi¬
dia. uel etiam scismate fraterno. quasi ua¬
rio colore ꝑ xp̃i grãm caruerit: necesse est
ad ȩccł̃iam ueniat. coloremq fidei uerum
quem accepit ostendat. Cȩcera uero uitia
entia & intellectu dominus sanat & corri¬
git. Demq & paulus uoce domini audita
quem tu ꝑsequeris. ad ananiam tamen
missus ẽ: ut illo sacerdotio quod in eccłia
constitutum ẽ. sacram̃tum doctrinȩ fideiq¬

Expanded text:
Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, osNam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quisquis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necead Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem recipit, ostendat. Caetera vero peccaentia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei p
Abbreviated transcription (Latin):
eprosi nõn absurde in¬
telligi possunt. qui scientiam uere fidei
non habentes. uarias doctrinas profitent᷑
erroris. Non enim uel abscondunt im-¬
p.ꝯꝑͥitiam suam. s pro summa  ꝑitia ꝓͥferunt
in lucem. & iactantiam sermonis ostendunt
Nulla porro falsa doctrina ẽ: quȩ non aliq̃
uera intermisceat. Uera gͦ falsis mordinate
ꝑmixta inuna disputatione uel narratioẽ
hominis. tanqͣm inunius corporis colore
apparentia significant lepram: tanqͣm ue¬
ris falsisq colorum locis humana corpora
uariantem atq maculantem. Hĩ autem
tam uitandi sunt ȩccłiȩ ut si fieri potest
longius remoti. magno clamore. xp̃m inter¬
pellent. Unde & apte subiungit᷑. Qui ste¬
terunt alonge. & leuauerunt uocem di¬
centes. Ih̾u preceptor miserere nr̃i. Et bene
ut saluentur iħm preceptorẽ nominant.
Quia enim in eius uerbis se errasse signifi¬
cant. hunc saluandi humiliter preceptorẽ
uocant. Cumq ad cognitionem preceptoris
redeunt: mox adformam salutis recurrunt.

Expanded text:
eprosi non absurde intelligi possunt, qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porrvera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Serfectorum est solidus cibus: eoꝵ
qui ꝓ consuetudine exercitatos
habent sensus ad discretionẽ boni
ac mali. Qua ꝓpter inteumittentes
inchoationis xp̃i sermonẽ. ad ꝑfecti¬
onem feram᷑. non rursum iacientes
fundamentũ penitentiȩ ab oꝑibus
mortuis & fidei ad cĩm. baptismatũ
doctrinȩ. impositionis quoq manu
um. ac resurrectionis mortuoꝵ. & ui¬
dicii ȩterni. Et hoc faciemus. si qui¬

Expanded text:
perfectorum autem est solidus cibus eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali quapropter intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feramur non rursum iacientes fundamentum paenitentiae ab operibus mortuis et fidei ad Deum baptismatum doctrinae inpositium ac resurrectionis mortuorum et judicii aeterni. Et hoc faciemus, siqui
Abbreviated transcription (Latin):
as ut obliiuscatur oꝑis nr̃i & dile¬
ctionis quam ostendistis in nomine
ipsus. qui ministrastis scĩs & mini¬
stratis. Cupimus autẽ unũquemꝙ
urm eandem ostentare sollicitudi¬
nem ad expletionẽ spei usq in finẽ.
ut non segnes efficiamini. uerũ imi¬
tatores eorũ. qui fide & patientia he¬
reditabunt ꝓmissiones. Abrahe nãq

Expanded text:
scatur operis uestri et dilectionis, quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis et ministratis. cupimus autem unumquemque uestrum eandem ostendere sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem, ut non segnes efficiamini, uerum imitatores eorum qui fide et patientia hereditabunt promissiones. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
ad alienos. domus nr̃e ad extraneos.
Pupilli facti sumus absq patre. matres
nr̃ȩ quasi uiduȩ. Aquam nram peccu¬
nia bibimus. ligna nr̃a p̃tio compara¬
uimus. ceruicibus minabam᷑. lassis ã
dabatur requies. E gypto dedimus
manũ. & assyriis ut saturaremur pa¬
ne. Patres nr̃i peccauerunt. & ñ sunt:
& nos iniquitates eoꝵ portauimꝰ. Ser¬
ui dominati sunt nr̃i. ñ fuit qui re

Expanded text:
strae ad extraneos pupilli facti sumus absque patre matres nostrae quasi viduae aquam nostram pecunia bibimus ligna nostra pretio conparavimus cervicibus minabamur lassis non dabatur requies Aegypto dedimus manum et Assyriis ut saturaremur pane patres nostri peccaverunt et non sunt et nos iniquitates eorum portavimus servi dominati sunt nostri non fu
Abbreviated transcription (Latin):
se uenientẽ sepe bibens imbrem et
generans herbam oportunã illis aqͥ¬
bus colitur. accipit benedictionem
a deo. Proferens autem spinas ac tri¬
bulos repbata est. & maledicto ꝓxi¬
ma: cuis consummatio in combusti¬

Expanded text:
e venientem super se bibens imbrem, et generans herbam opportunam» illis, a quibus colitur, accipit benedictionem a Deo; pro» ferens autem spinas ac tribulos, reproba est et maledicto proxima, cujus consummatio in combusti
Abbreviated transcription (Latin):
famis. Mulieres in sẏon humiliaue¬
runt uirgines in ciuitatibus iuda.
Principes manii suspensi sunt. faer¬
es senũ non erubuerunt. Adolescen¬
tibus impudice abusi sunt. & pueri
ĩn ligno corruerunt. Senes de por¬
tis defecerunt. iuuenes de choro psal¬
lentium. Defecit gaudiũ cordis nr̃i.
uersus est in luctũ chorus nr̃. Cȩci¬
dit corona capitis nr̃i. ue nobis qͥa
peccauimus. Propterea mestũ cor
disperiit. uulpes ambulauerunt¬
in eo. Tũ autem dñe in ȩternũ ꝑ¬
manebis. solium tuũ in generationẽ
& generationem. Quare in ꝑpetu¬
um obliuisceris nr̃i: De relinques
nos in longitudinem dierũ: Con¬
uerte nos añe ad te. & conuertem᷑:¬

Expanded text:
n humiliaberunt: et virgines in civitatibus Juda. Principes manum suspensi sunt: et facies senum non erubuerunt. Adolescentibus impudice abusi sunt: et pueri in ligno corruerunt. Senes de portis defecerunt: et iubenes de coro psallentium. Defecit gaudium cordis nostri versus est in luctu corus noster, cecidit corona capitis nostri: ve nobis quoniam peccabimus. Propterea mestum factdisperiit: vulpes ambulain eo. Tu autem, Domine, in aeternum permanebis, solium tuum in generationem et generationem: Quare in perpetuum oblivisceris nostri? derelinques nos in longitudine dierum? Converte nos, Domine, ad te,
Abbreviated transcription (Latin):
sed nouit ꝑfectus quemadmodum seruiare
possit reconditos: qui scit quemadmodũ
possit capere disꝑsos. Quos in uerbo capit
uerbo credit: negat suam predam. negat
suum munus. Eti inquit ame domine:
quia homo peccator sum. Ammirabat᷑
enim dona diuina. & quod plus merue¬
rat. hoc presumebat minus. Dic tu exi
ame dñe quia peccator sum: ut respon
mino peccatum fateri: noli timere etiam
quȩ tua sunt deferre: quia quȩ sua st̃
nobis ille concessit. Nescit inuidere: nes-¬
cit eripere. nescit auferre. Uides qͣm bonꝰ
dominus. qͣntum tribuit hominib. ut
uiuificandi habeant potestatem.

Expanded text:
sed nouit perfectus quemadmodum seruare sed nouit perfectus quemadmodum seruare possit reconditos, qui scit quemadmodum possit capere dispersos. quos in uerbo capit uerbo reddit; negat suam praedam, negat suum munus. exi inquit a me, domine, quia homo peecator sum. ammirabatur enim dona diuina et quo plus meruerat hoc praesumebat minus. dic et tu: exi a me, domine, quia peccator sum, ut respondmino peccatum fateri, noli timere etiam quae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt nobis ille concessit. nescit inuidere, nescit eripere, nescit auferre. uides quam bonus dominus, qui tantum tribuit hominibus, ut uiuificandi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
epiphaniam: & alhuc nichil cepi. Misi
ꝑdiem. expecto ut iubeas. in uerbo tuo laxa¬
bo retia. O non noua presumptio. humili¬
tas fructuosa. quia nichil ante cȩꝑant
magnam inuerbo dei condudunt pisciũ
multitudinẽ. Non hoc humane facundiȩ
opus. sed suꝑne uocationis munts. Cedũt
dispucationes hominum. fide sua plebs
credit. rumpunur retia. nec labitur pis¬
cis. Uocantur ad adiumentum sotii. qui
erant in alia naui. Quȩ ẽ enim̃ illa alia
nauis. nisi forte iudea. ex qua toħis & iaco¬
bus eliguntur: facta ẽ tudea sanctificatio
eius ÷ Hi gͥ de synagoga ad naui petri.
hoc ẽ ad eccłiam conuenerunt: ut implẽnc̃qͣ
ambas nauiculas. Omnes enim in nomine
iste suspectus est. ne plenitudine sui nauis
penȩ mergatur. Oporcet enim & hereses eẽ:
ut probentur bom. Possumus tamen & ali¬
am ęccł̃iam intelligere nauim alterius. Ab
tina enim plures ȩccl̃iȩ diriuantur. Ecce alia
solitudo petri cui sua iam preda suscepta ẽ:

Expanded text:
epifania et adhuc nihil cepi, misi epifania et adhuc nihil cepi, misi per diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo laxabo retia.s o uacua praesumtio, s o humilitas fructuosa! qui nihil antea ceperant magnam in uerbo domini concludunt piscium multitudinem. non hoc humanae facundiae opus, sed supernae uocationis est munus. cedunt disputationes hominum, fide plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur piscis. uocantur ad adiumentum socii qui erant in alia naui. quae est illa alia nauis nisi forte Iudaea, ex qua Iohannes et Iacobus adleguntur? facta est enim Iudaea sanctificatio eius. hi igitur de synagoga ad nauem Petri, hoc est ad ecclesiam conuenerunt, ut inplerent ambas nauiculas; omnes enim in nomine iste suspectus est, ne plenitudine sui naues paene mergantur; oportet enim et haereses esse, ut probentur boni. possumus tamen et aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una enim plures ecclesiae deriuantur. ecce alia sollicitudo Petri, cui sua iam praeda suspecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
nichil possidebat ⁊tu autem qui seculi seque-¬
ris lucrum. cur seculi obsequitm non recog¬
noscis: Cur te supra scłm quadam animi ar-¬
rogantia feres: cum seculo sis misera cupidi¬
tate subiectus: Prenditur gͥ didragina quod
erat precium redemptionis & corporis. in
lege promissum. in euuangłio ꝑsolutum.
non ociose in ore piscis muentum: ex ore
enim tuo iustificaberis. Et enim precium
immortalitatis est nobis. nr̃a confessio: quia
scriptum est. ore autem confessio fit ad sa¬
lutem. Et sortasse primus hic piscis. primꝰ
est martyr: in ore habens didragma hoc
est precium sensus. Didragmna nr̃m. xp̃c
scilicet in ore thesaurum. cum xp̃m in pas¬
sione loqueretur. Sed reuertamur adpro¬
positum locum. discamus apłicam humi¬
litatem. Unde supra. Preceptor inquit ꝑ
totam noctem laborantes nichil cȩpimus.
sed inuerbo tuo larabo retia. Et ego dñe
mo adhuc dedit nomen suum. Adhuc
noctem habeo iaculum uocis per

Expanded text:
nihil possidebat; tu autem, qui saeculi sequenihil possidebat; tu autem, qui saeculi sequeris lucrum, cur saeculi obsequium non recognoscas ? cur te supra srogantia feres, cum saeculo sis misera cupiditate subjectus. 74. Penditur igitur didrachma, quod erat pretium nostrae redemptionis et corporis, in Lege promissum, in Evangelio persolutum, non otiose in ore piscis inventum: Ex ore enim tuo justificaberis . Etenim pretium immortalitatis est nobis nostra confessio; quia sicut scriptum est: Ore confessio fit ad salutem . 75. Et fortasse primus hic piscis primus est martyr, in ore habens didrachma, hoc est, pretium census. Didrachma nostrum Chrscilicet, in ore thesaurum, cum Christum in passione loqueretur. Sed revertamur ad propositum locum et discamus apostolicam humilitatem. Praeceptor, inquit per totam noctem laborantes nihil cepimus; sed in uerbo tuo laxabo retia. et ego, domimo adhuc dedit nomen suum, adhuc noctem habeo. misi iaculum uocis per
Abbreviated transcription (Latin):
credere. Deus asserit. probat filius. refugi¬
ens sol fatetur. tremens terra testatur. In al¬
tum disputationis ȩccłia a petro ducitur: ut
uideat hinc exurgentem dei filium. inde
nisi uerborum compleciones & quasi qui¬
dam rationis finus. & disputationum reces-¬
sus. qui cos quos cȩꝑint non amictant.
Et bene apłica instrumenta. piscandi retia
sunt qui captos ꝑimunt s res̾uant. & deꝓ
fundo ad lumen extrahunt fluctuantes:
de inferis ad suꝑna transducunt. Est &
aliud apł̃icum piscandi genus quo genere
solum petrum piscari iubet dñs dicens.
Mitte hamum. & eum piscem qui primus as¬
cenderit tolle. Magnum quidem est & sp̃u¬
ale documentum. quod xp̃iam uiri subli¬
mioribus potestatib docentur debere ẽẽ
subiecti: neq constitutionem regis terre pu¬
tint̾ eẽ soluendam. Si enim censum filius
dei soluit. quis tu tantus es qui non putes
ẽẽ soluendum: Et si ille censum soluit qui

Expanded text:
credere: Deus asserit, probat Filius, refugicredere: Deus asserit, probat Filius, refugiens sol fatetur, tremens terra testatur. In hoc altum disputationis Ecclesia a Petro ducitur; ut videat hinc resurgentem Dei Filium, inde nisi verborum complexiones, et quasi quidam orationis sinus et disputationum recessus, qui eos quos ceperint non amittant? et bene apostolica instrumenta piscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed reseruant et de profundo ad. lumen extrahunt, fluctuantes de infimis ad superna transducunt. Est et aliud apostolicum piscandi genus, quo genere solum Petrum piscari dominus iubet dic ns: mitte amum et eum piscem qui primus ascenderit tolle. magnum quidem est et spiritale documentum, quo Christiani uiri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subiecti, ne qui constitutionem regis terreni putet esse soluendam. si enim censum filius dei soluit, quis tu tantus ea, qui non putes esse soluendum? et ille censum soluit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mentum est: Illic gͦ turbatio ubi modi¬
ca fides: hic securitas ubi ꝑfecta dilectio.
Deniq & si aliis imꝑatur ut laxnt retia
sua. soli tamen petro dicitur. duc maltũ:
hoc est inprofundum disputationum.
Quid enim tam altum. qͣm alticudinem
diuitiarum uidere: scire dei filium. &
professionem diuinȩ generationis assii¬
mere: Quam licet mens non queat hu¬
mana plenȩ rationis inuestigatione com¬
prehendere: fidei tamen plenitudo com¬
plectitur. Nam & si non licet michi scire
quemadmodum natus sit: non licet tam̃
nescire quod natus sit. Seriem generati¬
onis ignoro. sed auctoritatem generationis
agnosco. Non interfuimus cum apatre
dei filius nasceretur: sed interfuimus cũ
ex patre dei filius diceretur. Sed ideo
non credimus: cui credimus : Omnia
enim quȩ credimus. uel uisu credimus
tiel auditu. Uisus sepe fallitur: auditus
infide est An asserentis ꝑsona discutitur:
Si uiri boni dicerent: nefas putaremus non

Expanded text:
mentum est? illic ergo turbatio, ubi modimentum est? illic ergo turbatio, ubi modica fides, hic securitas, ubi perfecta dilectio. denique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua, soli tamen Petro dicitur: due in altum, hoc est in profundum disputationum. quidivitiarum videre, scire Dei Filium, et professionem divinae generationis assumere? Quam licet mens non queat humana plenae rationis investigatione comprehendere; fidei tamen plenitudo complectitur. Nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit; non licet tamen nescire quod natus sit. Seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. Non interfuimus cum a Patre Dei Filius nasceretur: sed interfuimus cum a Patre Dei Filius diceretur. Si Deo non credimus, cui credimus? Omnia enim quae credimus, vel visu credimus, vel auditu: visus saepe fallitur, auditus in fide est. An asserentis persona discutitur? Si viri boni dicerent, nefas putaremus non
Abbreviated transcription (Latin):
batum sedatur mare. & diume uocis impe¬
rio obsequuntur elementa atq insensibilia
sensum accipiunt obsequendi. diuinȩ my¬
sterium gr̃ę reuelatur. Quod fluctus mi¬
tescit sectili. uerbo immundos sp̃c conqui¬
escit. non alterum altero refellitur: sed
utrumq cęlebratur. Habes miraculum in
ȩlementis. habes documentum in mysteri¬
is. Ergo quia sc̃s matħs illa prelibauerat.
sanctus lucas eam sibi nauim in qua pe¬
trus piscaretur elegit. Non turbatur ista
quȩ petrum habet: turbatur illa quȩ iu¬
dam habet. Et si multa illic discipuloꝵ
merita nauigabant: tamen adhuc eam¬
ꝑfidia proditoris agitabat. In utraq pe¬
trus: sed qui suis meritis firmus est. sepe¬
turbatur alienis. Caueamus gͥ ꝑfidum. ca¬
ueamus proditorem: ne ꝑunum plurimi
fluccuemur Ergo ñ turbatur hec nauis
inqua prudentia nauigat: ab est ꝑfidia.
fides sꝑat. Quemadmodum enim turba¬
ri poteratȩ cui pre erat is qͣuo eccł̃iȩ firma¬

Expanded text:
batum sedatur mare et diuinae uocis impebatum sedatur mare et diuinae uocis imperio obsequuntur elementa atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi, diuinae mysterium gratiae reuelatur, quod fluctus mitescunt saeculi, uerbo inmundus spiritus conquiescit, non alterum refellitur, sed utrumque celebratur. habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibauerat, sanctus Lucas eam sibi nauem, in qua Petrus piscaretur, elegit. non turbatur ista quae Petrum habet, turbatur illa quae ludam habet. etsi multa illic discipulorum merita nauigabant, tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. in utraque Petrus, sed qui suis meritis firmus est turbatur alienis. caueamus igitur perfidum, caueamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec nanis, in qua prudentia nauigat, abest perfidia, fides spirat. quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo ecclesiae firma
Abbreviated transcription (Latin):
scendẽs autem in unã
nauim quȩ erat sy¬
monis. rogauit ut in¬
ducerent a terra ali¬
quantulum. Ubi do¬
minus multis im¬
pͣtiuit uaria gene¬
ra sanitatum: nec tempore nec loco cȩpit
abstudio sanandi turba cohiberi. Uesꝑ a
incũbuit. sequebantur: stagnum occurit.
urgebant. & ideo ascendit in petri nauĩ.
Hȩc est illa nauis. quȩ adhuc scdm mat¬
heum fluctuat. scd̃m lucam repletur pisci¬
bus: ut et iaprincipia eccłiȩ fluctuantis.
& posteriora exuberantis agnoscas. Pisces
enim sunt. qui hanc enatugant uitam
Ibi adhuc discipulis xp̃c dormit: hic pre¬
cipit. Dormit enim tepidis: ꝑfectis uigi¬
lat. Sed quemadmodum dormiat xp̃c.
auidistis dicentem in propħa. Ego dormio.
& cor meum uigilat. Et sanctus matħs
recte non pretermitendum putauit ȩt̃¬
ne indicium potestatis: ubi impãt uentis.
Non ẽ enim humana doccrina sicut au¬
distis uideos dicere uerbo. imꝑat spiritib:
sed cęlestis maiestatis in signȩ. Quod tur¬

Expanded text:
scendens autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut inducerent a terra aliquantulum. ubi dominus multis inpertiuit uaria genera sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta: eo dormio, et cor meum uigilat. et sanctus Matthaeus recte non praetermittendum putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod tur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia plerumq hi. quos iam ꝑfectos
hommes estimant. adhuc in oculis sũmi
opificis aliquid imꝑfectionis habent: sic̃
sepe imꝑiti homines. nec dum ꝑfecte sculp¬
ta sigilla conspicimus: & iam quasi ꝑfecta

Expanded text:
Sed quia plerumque hi, quos jam homines perfectos aestimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
inspicimus: citius agnoscimus. quȩ sit
nob̾ aꝑiat. Quis inquit ex uob̃ patrem
pecit panem: nunquid lapidem dabit illi:
Aut piscem: nunquid pro pice serpentem
dabit illi : Aut si petierit otium: nunqͥd
porriget illi scorpioneme Aꝑta &enim ẽ
comparatio hȩc. & cunctis audientib ad
intelligeñdum facillima: quia si homo
quilibet mortalis & fragilis peccati adhuc
carne grauatꝰ. petentib se filiis quos dili
rena dare non denegat: multomagis
pater cȩlestis petitorib suis suo timore
& amore preditis. non defectiua in celis
bona largit᷑. Sed iuxta typicam intelli¬
gentiam panis diledionem significat: quia
sicut ille ẽ pͥncipalis cybus. ita ut sine eo
uirtutes eẽ nequeant: quia nimirum qͥc

Expanded text:
inspicimus, citius agnoscimus quae sit inspicimus, citius agnoscimus quae sit regni aperiat. Quis, inquit, ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? Aperta etenim est comparatio haec et cunctis audientibus ad intelligendum facillima, quia si homo quilibet mortalis ac fragilis et peccati adhuc carne gravatus petentibus se filiis, quos diligilia dare non denegat; multo magis Pater coelestis petitoribus suis, suo timore et amore praeditis, non defectiva in coelis bona largitur. Juxta typicam intelligentiam, panis dilectionem significat, quia sicut ille principalis est cibus, ita ut sine eo virtutes reliq