comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fungiis uł folus. et dicto celeriꝰ p̃bei
tes qͥ latine lunaris interp̃tat᷑ es qd int¬
orẽ eiꝰ candorẽ cũ luna crescere ato i
cere aiuint: gignit᷑ inꝑsida. Dionisusli¬
pis fuscꝰ. & rubentibꝰ notis sparsua hora¬
tͥ aut̃ ita qͥa si aquę mixtꝰ conteraar
nascit᷑ in flumine c̾ nom̃ ẽ pontꝰ ine¬
qͥtia. Frigiꝰ lapis ex loco traxit uocabl
Nascitur enĩ infrigia colore pallio̾ me¬
diocrit᷑. Grauis ẽ aut̃ gleba spunicosa
urit᷑ aut̃ uino ꝑfusus. flatꝰq follibꝰ do¬
nec rubescat. ac rursus dulci uino ex
tinguit᷑. ternis uicibꝰ: tinguendis uelti
u̾ repꝑit᷑ appellat᷑. Hic integer fluctuar
ẽ ebori sine ulla macula. Hic defri¬
catꝰ ad cotẽ. sucũ dimittre croco simi¬
lẽ. Iudaicꝰ lapis albꝰ ẽ atq insoemate
glandis scripturis sub inuicẽ modula¬
tus: quas gͥci grãmas appellant. Samꝰ
a samo insula uͥ reꝑit᷑ uocatꝰ. et ẽ gͣnis

Expanded text:
fungis, vel foliis, et dicto celerius praebfungis, vel foliis, et dicto celerius praebtes Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem ejus candorem cum luna crescere, atque deficere aiunt. Gignitur in Perside. 7. Dionysias lapis fuscus, et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita, quia si aquae mistus conteratur, nascitur in flumine, cujus nomen est Pontus in Equitia. 9. Phrygius lapis, ex loco traxit vocabulum. Nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus, flatusque follibus donec r trinis vicibus, tingendis tantum ubi reperitur, appellatur; hic integer fluctuariabicus similis est ebori sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem, succum dimittit croco similem. 12. Judaicus lapis albus est, atque in schemate glandis scripturis sub invicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς appellant. 13. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus et est gravis,
Abbreviated transcription (Latin):
& ardens igni admotus. fictilia ex
eo scripta ñ delent᷑. Incensus serpen¬
tes fugat demoniacos ꝓdit. uirgini¬
tatẽ dep̃hendit. Mirum qͥa accen¬
dit᷑ aqͣ. oleo restinguit᷑. Ab eston ar¬
chaide lapis ferrei coloris abigne
nom̃ sortitꝰ: eo qd̾ accensus semel
nunꝗͣ extinguitur. De qͦ lapide
mecanicũ aliqͥd ars humana mo¬
lita ẽ: qd̾ gentiles capti sacͥlegio mi¬
rarentur. Deniq intẽplo qͣdam fui¬
sse ueneris fanũ ibiq candelabrũ.
& in eo lucernã sub diuo sic arden¬
tẽ: ut eã nulla tẽpestas nulł imber
extingueret. Piritis ꝑsicꝰ lapis fuluus
eris similans qͣlitatem. cꝰ plurimus
ignis siquidem facilȩ scintillas e¬
mittit. Hic tenentis manũ si uehe¬
m̃tiꝰ p̃mat᷑ adurit. ꝓpt̾ qd̾ ab igne
nom̃ accep̃ Est & alius piritis uul¬
garis quẽ uiuũ lapidẽ appellant. qͥ
serto ail lapide peussus santillas
emittit. q̃ excipiunt᷑ iulphure us alie

Expanded text:
et ardens igni admotus. Fictilia ex et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro, vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulphure, vel aridis
Abbreviated transcription (Latin):
agNes lapis indicus abmuen-¬
tore uocatꝰ. Fuit aut̃ in india
prĩmum reꝑtꝰ. clauis crepidarum.
baculiq cuspidi herens cũ armenta
ĩdem magnes pasceret. Lea & passĩ
inuentꝰ. Est aut̃ colore ferrugineus.
s ꝓbat᷑: cũ ferro adiunctꝰ. eiꝰ fecit rap¬
tũ. Nam adeo apphendit ferrũ: ut
entna facirat anuloñ Un et en uulg
ferrũ uiuũ appellat. Liqͦrem qͦ uitri
ut ferrũ trahere credit᷑. Cuiꝰ tanta
tẽ tenuerit sub uase argent᷑o ferrũ¬
q suꝑ argentũ imposuerit: deinde
subter mouente manu cũ lapide. fer¬
rũ cursim desuꝑ mouebat᷑. U ñ fac¬
tum ẽ ut in qͦdam tẽplo simulachrũ
e ferro pende in aere uideret᷑. Est qͥppe
et aliꝰ in ethiopia magnes: qͥ ferrum
ñ ambit. respuitq Om̃is aut̃ magnes
tanto melior ẽ qͣnto magis ceruleus.
Gagates lapis pͥmũ inuentꝰ ẽ in sici¬
lia agagantis fluminis fluore reie¬
ctus un et nõiatꝰ. licet in britannia
sit plurimꝰ. Est aut̃ niger. planꝰ. leud

Expanded text:
agnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut enam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis
Abbreviated transcription (Latin):
cis hoc ẽ finis. Suaues uoces
sunt subtiles et spisse: clare atq
acute. ꝓ spicuȩ uoces sunt. que
longiꝰ ꝓtrahuntur. ita ut omem
impleant continuũ locũ: sicut
sicut in neruis. Quȩ enĩ subtilissi¬
me corde sunt. subtiles ac tenues
sonos emutunt. Pingues sunt ui¬
ces. qͣndo sp̃c multus simul egͥdrt
sic̃ uirorũ. Acuta uox ẽ tonius alti
sic̃ in cordis uidemus. Dura uoy
ẽ quȩ iuolent emittit sonos. sic̃
tonitruũ. sic̃ incudis sonꝰ. qͦciens
indurũ malleus ꝑcutitur ferri
Asꝑa uox ẽ rauca et quȩ disꝑgitur
ꝑ minutos et indissimiles pulsu
Coca uox ẽ que mox ut emissa fi¬
erit conticessit atq suffocata ne¬
quaquã longiꝰ ꝓducitur: sicut i
infictilib uin̾nola ẽ uox moli
atq flexibilis. et uinnola dicta
auinno hoc ẽ circino mollitir
flexo. ꝑfecta aut̃ uox ẽ alta sua¬
uis et clara. Alta  in sublimi si¬
fficiat. Clara: ut aures adimpli¬
at. Suauis ut animos audiei¬

Expanded text:
, hoc est finis. Suaves voces , hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius protrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, que violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut in incudis sonus, quoties ibi durum malleis percutitur ferrum. Aspera vox est rauca et que dispergitur per multos et dissimiles pulsus. Ceca vox est, que mox ut emissa ferit conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola vox, est mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. 14. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta, ut in sublimi sufficiat; clara, ut aures impleat; suavis, ut animis audien
Abbreviated transcription (Latin):
ca ẽ modulatio uocis: & concor¬
datio plurimorũ sonorũ uel co¬
aptatio. Simphonia ẽ modula¬
tionis tẽꝑam̃tũ exgraui et acu¬
to concordantibꝰ sonis siue inuo¬
ce. siue inflatu: siue impulsu.
ꝑ hanc quippe uoces acuciores gͣ¬
uioresq concordant. ita ut qͥs qͥs
ab ea dissonuerit: sensũ auditꝰ
offendat. Cuiꝰ contraria ẽ diafo¬
na: soẽ uoces discrepantes. ul
uissone. Eufona ẽ suauitas uo¬
cis. hec & melos a suauitate et
melle dicta. Diastema ẽ uocis
spaciũ ex duobꝰ uł pluribꝰ somiᷤᷤ
aptatum. Diesis ẽ. spacia quȩ¬
dam et deductiones modulan-¬
ui atq uergentes de uno in
alto sono. Tonus ẽ acuta enu¬
tiatio uocis. Est enĩ armoniȩ
diffentia. et quantitas. quȩ in
uocis accentu. uel tenore consi¬
stit. cuiꝰ gen̾a. in quindecĩ par¬
tibꝰ musici diuiserunt. Ex qͥbus
est inflerio uoeis. Nam sonus
directus ẽ. Precedit aut̃ somus
cantũ. Arsis ẽ uocis eleuatio:
hoc ẽ iniciũ. Thesis ẽ positio uo¬

Expanded text:
ca est modulatio vocis et concordatio plurimorum sonorum vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes vel dissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in altero sono. Tonus est acuta enuntiatio vocis. Est enim harmoniae differentia et quantitas, quae in vocis accentu stit; cujus genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibusest inflexio vocis, nam sonus directus est, praecedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fimbriatũ: ꝗͥolim soli milites lts¬
tur. Uñ & indistinguenda castrensi
banaq turba. hos togatos. illos laso¬
natos uocabant. Inde aut̃ lacernes
amputatis capitiis fimbriarũ: nes
laxis ut sunt penularũ. Mantũ spu¬
ni uocant. qd̾ manꝰ tegat tantũ. Eꝑ
enĩ breue amictũ. Pretexta puerlee
palliũ. qͦusq ad sedecĩ annos puenno¬
biles sub discipline cultu utebantue
Uñ et p̃textati pueri appellati sunt.b
cta aut̃ p̃terta. qr p̃texebat᷑ eilatio¬
llata: dicta ꝑ diminutionẽ a casa
totũ hõĩẽ tegat qͣi minor casa. Indeo
cuculla qͣiͣ minor cella. Sic et gͥci plan
⁊ stelle planete id ẽuage eoqd uagrem¬
motuq discurrt̃. Birrus. Birrusa
ag̾co uocabłm trahit. illi enĩbirrun
bibrum dict̃. Melotes q̃ etiã pera us¬
catur: pellis ẽ capͥna acollo pendens
p̃cincta usq ad lũbos. Est enĩ habitꝰ
ꝓpͥe necessariꝰ ad oꝑis ex̾citiũ. fiebat

Expanded text:
allium fimbriatum quod olim soli milites uteallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latiollata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece plaet stellae planetae, id est vagaemotuque discurrunt. 18. Birrus a Graeco vocabulum trahit; illi enim birrum bibrum dicunt. 19. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina, a collo pendens, praecincta usque ad lumbos. Est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium: fiebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ oꝑti romanorũ reges ininitio p̃¬
cedebant. Hanc pͥmũ romulus ad¬
inuenisse ꝑhibetur. ad discretionẽ
regii habitus. Tr̃abea dicta qd̾ in
maiori gła hoĩem tͣnsueheret. hoc
ẽ ultra et inposterũ ampliori dig¬
nitate honoris beatũ faceret. Palu¬
dam̃tũ erat insigne palliũ imꝑato¬
rũ. cocco p᷑puraq et auro distinctũ.
mento mutauit. Erat aut̃ palli¬
qd̾ eo indutꝰ palam faceret ĩꝑator
bellũ futurũ. Circũ textũ ẽ qd̾ g̾oe
tum croceo uelam̃ acanto. Circũ¬
textũ aut̃ dictũ: qͥa ẽ rotundum
lat. Est aut̃ uestis militaris. cuius
usus gallicis pͥmũ ex pedicio nibꝰ
cepit. et p̃da hostili. deꝗͣ ẽ uox illa
senatui. Togis depositis qͥrites ad
saga fuer̃t. Sagum aut̃ gallicũ
nomen ẽ. Dictum aut̃ sagũ qua¬
drũ: eo qd̾ apud eos pͥmũ quadra¬
tus uł qdruplex eẽt. Penula ẽ: pa¬
lliũ cũ funbrnio longis. Lacma p¬

Expanded text:
qua operti Romanorum reges initio proqua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. Paludamentum erat insigne pallium inperatorum cocco purpuraque et auro distinctum. mento mutavit.' Erat autem palliquod eo indutus palam faceret imperator betum croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum lat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna p
Abbreviated transcription (Latin):
itrũ ponit᷑. cuiꝰ similicudinẽ in oꝑi¬
m̃tis simulacroꝵ uł picturarũ acci¬
pimꝰ: easq statuas togatas uocamꝰ.
Toga aut̃ romani inpace utebant᷑:
belli aut̃ tp̃r paludam̃tis. Mensura
toge iuste: si sex ulnas habeat. Toga
palmata dicebat᷑. ꝗͣ mebant᷑ hi qͥ
reportabant de hostib palmas.¬
Ipsa uocabat᷑ et toga picta eo qd̾
uictorias cũ palmis intextas ha¬
beret. Toga candida eademq cre
cretata in ꝗͣ candidati id ẽ magistia¬
tũ pctentes ambiebant. addita cre¬
ta: qͦ candidior insigniorq eẽt. Ci¬
cero inoratione ꝙͣ. habuit contra
cõpetitores. intoga candida sc̃psit.
Cinctus gabinus ẽ cũ toga impo¬
nit᷑ ita. ut toge lacinia q̃ pꝰ secus
reicit᷑ pꝰ adtrahit᷑ ad pectꝰ. ita ut ex
utroq lat̾e̾ ex hum̾is picture pen¬
deant. ut sac̾dotes gentiliũ facie¬
bant. aut accingebant᷑ p̃tores. Tra¬
bea erat toge sp̃ẽs ex pͬpura et cocco

Expanded text:
strum ponitur: cujus similitudinem in operistrum ponitur: cujus similitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus, easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis: mensura togae justa, si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur, quam merebantur hi, qui reportabant de hostibipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga candida eademque cretata in qua candidati, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco
Abbreviated transcription (Latin):
natiui graminis sucꝰ includit. ut has
ad sui specim̃ cicatrices ferat pictis
artibus macłosa nobilitas. Ht &¬
sexus institutã sp̃em habitus. ut
in uiris tonsi capilli in mulieribꝰ
redundantia criniũ. qd maxime
iurginibꝰ insigne ẽ: ꝗͣrũ & ornatꝰ
ipse ꝓpͥe sic ẽ: ut concumulatus
in uertice. ipsam capitis sui arcẽ
ambitu criniũ contegat. De pal
Alliũ ẽ li
qͦ ministrantiũ scapule con¬
deguntur : ut dũ ministrant expe¬
et ꝑgat qͣntũ ualet tuorũ pedũ
ꝑnicitas. Dictũ aut̃ palliũ apelli¬
b: qͥa pͥus suꝑ indũta pellicia
uet̾es utebant᷑ quasi pellea sine a
palla ꝑdiruationẽ. Clamis ẽ que
ex una parte induit. neq consuit᷑.
s fibula infrenat᷑. Hinc & grece no¬
m̃ accepit. Toga dicta qd̃ uelam̃to
sui corpꝰ tegat᷑. atq oꝑiat. Est autẽ
palliũ purũ forma rotunda et fu¬
siore. et qͣsi inundante sinu et sub
dextro ueniens supͣ humium sini¬

Expanded text:
nativi graminis sucus inludit, ut has nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui, specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium, quod maxime virginibus insigne est; quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitu crinium contegat. § 24 Pallium est quo ministrantium scapulae conteguntur ut, dum ministrant, expeet pergat quantum valet tuorum pedum pernicitas. Dictum autem pallium a pellibus, quia prius super indumenta pellicia veteres utebantur, quasi pellea; sive a palla per derivationem. Chlamys est qui ex una parte induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. Toga dicta quod velamento sui corpus tegat atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda et fusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sini
Abbreviated transcription (Latin):
uit eũ sardorũ mastruga muta¬
uit. Mastruga aut̃ qͣi monstruo¬
in ferarũ habitu transformant᷑.
Dinoscunt᷑ et gentes: ita habitu. sic̃
& lingua discordes. ꝑse brachia et
crura liniam̃tis. caput tiara tegt̃.
eminent apicibꝰ fastigiatis. Alam
horrent. et male tecti cũ latratoribꝰ
linguis. Scotti sagati sunt. alemã¬
ni lineati. indi gẽmati.ꝑse serica¬
ti.seres pharetrati et armenii. Nł¬
nulle etiam gc̃s. ñ solũ in uestibꝰ.¬
s et in corꝑe aliꝗͣ sibi ꝓpria quasi
insignia uendicant: ut uidemus
cirros germanorũ gͣnos. et cinni¬
bargotoꝵ stigmata britonũ. Cir¬
cũcidunt qͦ iudei p̃putia. ꝑtendt̃
arabes aures flauent capitibꝰ in¬
textis gete. nitent albani albenti¬
bus crinibꝰ mauros ht̃ tetra nox
corꝑum gallos candida cutis sine
eqͥs inertes extant alani. nͦ ab ẽ
gens pictoꝵs nom̃ a corpore qd iiii¬
nutis opifex acus punctis. et exp̃ssꝰ

Expanded text:
vit, eum Sardorum mastruca mutavit, eum Sardorum mastruca mutaum: mastruga autem quasi monstruoin ferarum habitum transformantur. Dignoscuntur et gentes ita habitu, sicut et lingua discordes, Perse brachia et crura lineamentis, caput tyara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Allani, horrent et male tecti latratoribus linguis Scoti. Sagati sunt Alemanni: lintheati Indi: gemmati Perse: sericati Seres, pharetrati Armeni. Nonnulle autem gentes non solum in vestibus, sed in corpore, aliqua sibi propria quasi insignia vendicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnabar Gothorum, stigmata Britonum. Circuncidunt quoque Iudei preputia. Pertundunt Arabes aures. Flatectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ nationib sua cuiq i¬
ꝓpria uẽstis ẽ. ut partis sarabare.
gallis lineȩ germanis renones. ha¬
nis stringes. sardis in astruge. ha
rabare sunt fluxa ac sinuosa uesti¬
m̃ta. de qͥbꝰ legr in damele. et san¬
bare eorũ ñ sunt immutate. Et pis¬
liꝰ. Ut qͥd gͦ inuentre suo parchi sa¬
baras suspenderunt: Apd̾ qͦsaan
aut̃ larabare quedam capitũ tegmi¬
na nuncupant᷑: qͣlia uidemꝰ in ca¬
pita magorũ picta. linȩ saga qua¬
dra et mollia sunt. de qͥbus plautus
nes sunt q̃dam uelamina humero¬
rũ et pectoris usq ad umbilicũ
atq intortis uillis adeo hispida
ut imbrẽ respuant. qͦs uulgo re-¬
ptos uocant. eo qd̾ longitudo uil¬
loꝵ quasi reptat. De qͥbꝰ salustiꝰ.
Germani intectũ renonibꝰ corpꝰ te¬
gunt. Dicti aut̃ renones areno gͦ¬
maniȩ fluminȩ: uͥhis freq̃nt̃ utũ¬
tur. Mastruga uestis germanica
expellicuł ferarũ. De qua cicero. pro
scauro. Quẽ p᷑pura regalis ñ cõmo¬

Expanded text:
autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabara, Gallis lenae, Germanis rhenones. Hispanis stringes. Sardis mastrucae. 2. Sarabara sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Daniele: Et sarabara eorum non sunt immutata. Et Pub Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautus nes sunt velamrum et pectoris usque 454 ad umbilicum, atque intortis villis adeo hispida, ut imbres respuant, quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum, quasi reptat. De quibus Sallustius: Germani intectum rhenonibus corpus tegunt. Dicti autem rhenones a Rheno Germaniae flumine, ubi iis frequenter utuntur 5. Mastruca, vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commo
Abbreviated transcription (Latin):
u sice partes tres sunt. id ẽ
armonica. rithinica. meł¬
ca. Armonica est que decernit
Uin sonis acutũ et grauẽ. Rith¬
mica ẽ. que requirit in cursio¬
nẽ u̾borũ : utrũ bñ sonꝰ anmale
cohereat. Metrica ẽ. quȩ m̃surã
diu̾sorũ metroꝵs ꝓbabili ratioe
cognoscit. ut u̾bi gr̃a. eroicon.
iambicon. elegiacon. & cȩtera.
De triformi musicȩ diuisione.U.

Expanded text:
ipales tres sunt, id est Harmonica, Rhythmica, Metrica. Harmonica est qua decernunt in sonis acutum et gravem. Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetera. De triformi Musicae divisione .
Abbreviated transcription (Latin):
equitum. Scutum appellatum : eo qd̾
a se excutiat telorũ ictum. Ut enĩ te¬
lis resistatur clipeus ante fert᷑. Umbo
scuti pars media est: quasi un¬
dictum ab ancisione: qd̾ sit ab omi
parte ueluti ancisũ ac iotundũ
głs om̃is ab est. Peltũ scutũ breuisim
ĩ modũ lunȩ medie. de qͥbꝰ memumt
auro ꝓbato. Scȩtra scutũ loreũ sineli¬
gno: qͦ utiuit᷑ afri et mauri. Peq̃ por
Leuã scetra tegit. Parma lȩuia arma
qͣi paruus clipeus. Dicit᷑ aut̃ et testi¬
do scutũ. Nam inmodũ testudins
fit clipeus. Est et testudo seutorn
conexio curuata intestudinis mor
Namq in armorũ gen̾b militesqi¬
am ab aĩalibꝰ nomina sumunt i
iricii militaris.
De Loricis. xii¬
orica uocata eo qd̾ loris careat.
Solis enĩ circulis ferreis cotextaaqs
ma ẽ lorica ferrea ex lãminis fertes
aut ereis concatenata in modũ squa¬
me piscis. et ex ipso splendore etsi¬
marũ similitudine nuncupata

Expanded text:
equitum. Scutum appellatum eo quod equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi udictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac rotundum.gulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit auro probato . Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. . . . . . Parma quasi parva, non clypeum. Dicitur autem et testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut 'iricii militaris.' De loricis . Lorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es dedit eo qd̾ cũ impetu im¬
pingit murũ: in modũ arietum
pugnantiũ. Ualide enĩ ac nodose
arboris cap̃ ferro uestit᷑: eaq suspẽ¬
sa funib multorũ manu ad muix
impellit᷑. deinde retrorsũ ductama
iori impetu destinat᷑: sicq crebris
ictibus concussũ muri latꝰ cedit. ca¬
uatũq inrumpit ac fenestram
fac̃. Contra impulsũ arietis: reme¬
diũ ẽ sacus paleis plenꝰ et in eum
locũ dimissus qͦ aries ꝑcutit. laxo
enĩ sacorũ siciu ictus arietis inlisꝰ
mollit᷑. Duriora enĩ mollioribus
facilius cȩdunt. Nutei sunt crates
corio crudo intexte. que in oꝑe fa¬
ciendo hosti obiciuntur. Muscłs
cunicło similis fit. quo murus
ꝑfoditur. ex qͦ et appellatur. quasi
murusculꝰ.
Lipeus ẽ scutum maiꝰ dictus
ab eo q̃d̾ clipet so ẽ cebet cor-¬
Ra e n ti n oppositꝰ enĩ sua defen¬
sione abastis et iaculis corpꝰ mu¬
nit. Ulipeus aut̃ peditũ ẽ: scutũ

Expanded text:
 species dedit, eo quod cum impetu im species dedit, eo quod cum impetu impingit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus, multorum manu ad murum impellitur. Deinde retrorsum iori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. lipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corκλέπτειν. Oppositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus
Abbreviated transcription (Latin):
haretra sagittarũ teca. a ferẽ¬
do iacła dicta: sic̃ et feretrũ
Abi funꝰ defert᷑. quȩ iccirco ethimo¬
logiam cõmunẽ hñt qr pharetra
mortẽ. feretrũ mortuũ portat. Cori¬
ti ꝓpͥe sunt arcuũ tece. sicut sagnta¬
rũ pharetre. Uagina appellatã eo
qd̾ in eam mucro uł gladiꝰ baiuile¬
tur. Teca ab eo qd aliquid receptũ
tegat .c. littera. ꝓ.g. posita. Alii
greco nomine thecam uocari as¬
serunt qd̾ ibi reponat᷑ aliqͥd: inde
et bibliotheca libroꝵs repositio dr̃.
Dolones sunt uagine ligneȩ̃ intͣ
qͣs latet pugio . sub bacłi specie.
Dolones aut̃ a dolo dicti sunt qd
fallant et decipiant ferro: cum
sp̃ẽm p̃ferant ligni. Hos uulgus
gco nomine oxos uocat id ẽ acu¬
tos. Unde et ap̃medicos acutꝰ mor¬
bus ꝯxĩa uocatꝰ. Arcꝰ uocatꝰ eo qd̾
aiceat adu̾sariũ. inde et arces di
ex ea fundantur lapides: id ẽ
emittant᷑. Balista genꝰ torm̃ti ab
emittendo iacła dicta. Bali enim¬
quasi fundens & emittens. Contra

Expanded text:
aretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid receptum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. Arcus vocatus eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iacquasi fundens et emittens. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possint. Nlam aña siluarũ densi¬
tate sic ãbiebat᷑. ut exalantes ĩn. pre
angustiis aq̃ sulphuree odor gͣui¬
ssimꝰ sr̃uolantes aues alitu suo neca¬
ret. Qͣ rẽ augustꝰ cesar intelligens:
deiectis siluis expestilentibꝰ amena re¬
ddidit loca. Lacꝰ aut̃ idẽ & stagnum:
uͥ inm̃sa aꝗͣ conuenit. Nã dictũ ẽ
stagnũ ab eo q̃ illic aꝗͣ stet nͨ dec̾rat.

Expanded text:
non possent; nam antea silvarum densinon possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec d
Abbreviated transcription (Latin):
argit᷑ itadiis ieptingentis oc̾tognta:
antuds stadiis centũ qͥnqͣginta. usq ad
irimã sodomorũ. Lacꝰ tibiadis ab oppido
iadi uocatꝰ. qd qͦndam hõdes in ho¬
nor tybii cȩsaris condidit. Est autẽ
nouidea om̃ibꝰ lacis salubrior:et ad sa¬
nitate corporũ qͦ tidãmͦ efficatior cir¬
eute stadia Genesar lacꝰ amplissimꝰ m
iudea longitudine centũ qͣdraginta
extendit᷑ stadiis: latitudine qͣdragin¬
ta diffundit᷑. crispantibꝰ aqͥs auras
ñ uentis s de ipso sibi excreans. unde
ea sibi spacia lacꝰ freq̃ntibꝰ auris spi¬
iantib agitat᷑. un et purior haustꝰ
ai et adpotandũ dulcis & ab ił. Be¬
nacus lacꝰ ytaliȩ inuenetia de quo
sluuꝰ nascitur niintiꝰ. qͥ lacꝰ magnitudi¬
ne sui tẽpestates imitat᷑ marinas. Lu¬
aut̃ dictꝰ. qͥa olĩ ꝓpt̃ copiam pisciũ
uectigalia magna p̃stabat. ꝯu̾nꝰ
aut̃ lacꝰ uocatꝰ. qd̾ aues ibi sr̃uolare

Expanded text:
dirigitur stadiis septingentis octuaginta; dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde ra spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Luautem dictus quia olim propter copiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aves ibi supervolare
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣ retinetur nͨ miscẽt᷑ fluctibꝰ. ut lacus
affalti. ut lacꝰ benacꝰ. et lariꝰ. et eti qͥs
Nam fontes labunt᷑ in fluuios. flumi¬
na infreta discurr̃t. Lacꝰ stat in loco
si ꝓfluit. & dictꝰ. lacꝰ. qͣi aquȩ locus.
Lacꝰ affalti idem et mare mortuũ uoca¬
tũ ꝓpt̃ qd̾ nichil gignit uuiũ nichil
recipit ex gene̾ uiuentiũ. Nam neq
pisces ht̃. neq ad suetas aquis & letis
m̾gendi usu parit aues s & q̃ cumq
te deinsa. statĩ resiliunt. et quãuis
uehem̃ter in lisa confestim excuti¬
unt᷑. S neq uentis iouet᷑. resistente
tͣbinibꝰ bitumine: qͦ aqͣ om̃is stagra¬
t᷑ neq nauigationis paciens ẽ. qua
omĩa uita carentia in ꝓfundũ mer¬
gunt᷑. Nec mat̾iam ullam sustina.
nisi q̃ bitumine inlustrat᷑. Luceria
accensam fer̃t suꝑnatare. extindo
demergi lumine. Hoc & mare sall¬
narũ dr̃. siue lacꝰ affalti id ẽ bituml¬
nis et ẽ in iuidea int̾ iherico et oalã
Longitudo eiꝰ usq ad ⁊ oaros ardbs

Expanded text:
scetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque te demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae
Abbreviated transcription (Latin):
ato graphia grece.
latine recta scͥptura intpretat᷑ secho enĩ
iccta: graphia scͥptura dr̃ hec disciplina docet quẽ¬
ad modũ scribẽ debeamꝰ. Hã sic̃ ars tͣctat de partiũ
decdinatione. ita ortogͣphia de scͥbendi peritia Ut¬
puta. ad. cũ ẽ p̃positio .d. litt̾am. cũ ẽ coniunctio.ł.
lit̾am accipit haud qñ adu̾biũ ẽ negandi. d̾ litt̾a
duab ex eis medus littis subtͣctis. Interdũ autẽ

Expanded text:
ographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera d
Abbreviated transcription (Latin):
bende st̃. Iltt̾am int̾ duas uocales constitutam.
bis scribi quidã existimabant ut in troua et
maua hoc ratio ñ ꝑmittit. Hunꝗͣ enĩ tͤs uocales
in una sillaba scribunt᷑ S i. litt̾a int duas uocaleᷤᷤ
c̃stituta: ꝓ dupplici habet᷑. Id. ꝓnom̃ neutri gen̾is
ꝑ d. scribit᷑ ab eo qd̃ ẽ. is. ea .id. qi facit idẽ. Qd si
qi facit itur K litt̾am antiqͥ p̃ponebant. qͦciens .a.
sequebat᷑ ut Raput. kanna Ralamꝰ. n̾c aũ harta¬
go ꝙ kalende. ꝑ eandẽ tm̃ scribunt᷑ Om̃ĩa aũgre

Expanded text:
bendae. I littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si quia facit 'itur'. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia aute
Abbreviated transcription (Latin):
aut ossũ significat: ꝑ .o. solã scribendũ÷. Si ꝑsonam
bendũ ẽ. Onus si de oñe uenit .o. scribendũ. si de ho¬
nore cũ .h. aspiratione. Prepositio ⁊ p̃terea ꝑ dip¬
tonga scribendũ. Pene uͦ qd ẽ. comunctio. ꝑ.e. p¬
uocales iungunt᷑ ita ut una sillaba fiat. Cet̃a ꝑ .c. scri¬

Expanded text:
O solam scribendum est; si personam, ibendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per coniunctae fuerint, ita ut una syllaba fiat, cetera per c scri
Abbreviated transcription (Latin):
s mutant᷑. sic̃ color uł forma. De sub iecto
autem et insubiecto. quasi de ipso et
in ipso. Ubi enim dicitrr de subiecto
substantia ẽ: quasi dicatur de substã¬
tia. Ubi autem dicitur in subiecto¬
cto accidentia sunt: idẽ. q̃ accidt̃
in sub̃a. ut qͣntitas qualitas uł fi¬
gura. De subiecto gͥ gña et sp̃es. in
subiecto accidentia sunt. Ex his no¬
uem accidentib tria intra usiam
sunt qͣntitas & qualitas. et situs.
Hec enĩ sine usia esse ñ possunt. Ex¬
tra usiam iͦ sunt locꝰ. tẽpꝰ et habuꝰ
Int᷑. et extͣ usiam. relatio. face̾ et pa¬
ti. Appellatas aut̃ cathegorias con¬
stat. qͥa ñ possunt nͥ ex subiectiᷤᷤ agnoci.
ds enĩ qͥd sit homo possit agnoscere. nͥ
aliquẽ hõiẽ sibi ponat ante oculos
quasi subiectum nõi: Hoc opꝰ aristoti¬
lis intelligendum ẽ. qn sicut dictũ ẽ
qͥcqͥd hõ loqͥtur. int̾ decẽ ista p̃dica
m̃ta habet᷑. Proficiet etiã ad libros

Expanded text:
sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter dtur. Proficit etiam ad libros
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. circa corpꝰ uestim̃tũ. et cet̾a. q
& habendi modũ designato a doctori
numero comp̃hendunt᷑. Iam uͦ agero
& pati ab agentis et pacientis signi¬
ficatione consistunt. Nam scribo. ui¬
cis actum ht. qm̃ facientis rẽ indi¬
cat. Scribor pacientis ẽ. qm̃ pati se
ostendit. In his enĩ nouẽ gnĩbꝰ qͦrã
exempligr̃a quedam posita sunt. uł
in ipso substantie gene̾ qd̾ ẽ usia.
innumabilia reppiunt᷑. Nam et ea
quȩ intellectu capimꝰ. id ad alt̾utri
horũ decẽ p̃dicam̃torũ sermone uul¬
gamꝰ. Plena enĩ sententia de hisita ẽ
Augustinꝰ magnꝰ orator. filiꝰ illiꝰ. stan
in tẽplo. hodie infulatꝰ. disputando
tia sunt. Substantia aut̃ r ab eo
qd̾ omis res ad se ipsam subsistit. sor¬
pꝰ enĩ subsistit: et idõ substantia ẽ
Illa uͦ accidentia q̃ in subsistente ato sub¬
iecto st̃ substantiue ñ st̃: qr ñ subsistunt

Expanded text:
corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando tia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. in qͥbꝰ spẽb ille q̃ pͥncipali¬
ter substantiue pͥmo dicte sunt.
insunt atq claudunt᷑: ut in ho¬
mine cicero. Quantitas ẽ m̃sura
ꝑ quã aliqͥd uel magnũ uł minꝰ
ostendit᷑: ut longꝰ. breuis. Qualitaᷤᷤ
ẽ. ut qͣlis sit. orator. an rusticꝰ: niger:
aut candidus. Relatio ẽ. q̃ refert᷑
ad aliqͥd. Cũ enĩ dr̃ filiꝰ. demonstra¬
tur & pater. Hec relatiua simul in¬
cipiunt. Namq seruus aut dñs.
uno tp̃r exordiũ nois sumunt. nͦ
aliq̃n inuenit᷑. dñs pͥor seruo. nec
seruus dño altu̾m enĩ alt̾i p̃esse ñ
pot̾. locꝰ ẽ ubi sit. in foro. in platra.
Loci aut̃ motꝰ partes sex ħt. dextã
& sinistrã. ante et retro. sursũ et
deorsũ. Partes qͦ iste sex. duo hñt
longe. & ꝓpe. tempꝰ. ut hodie. heri.
Porro situs. a positione dictus. ut qͥs
aut stet. aut sedeat. aut iaceat. Ha¬
bitꝰ ab habendo aliqͥd dictus. ut ha¬
bere scientiã. in mente. uirtutẽ in

Expanded text:
cuntur, in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero. Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus t. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus habet sex partes, dexteram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, heri. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃ali.Tam diu int̃pon̾e debemus
sp̃es et diffẽntias. quãdu se clusis
omibus quȩ hoc idem ẽẽ possunt.
ad id ꝑueniatur. ut ꝓpͥetas iã c̾ta te¬
neatur. Ysagogas aut̃ ex greco in
latinũ transtulit uictorurꝰ orator.
Cõmentum q eiꝰ qͥnq libris boetiꝰ
edidit.
de cathegoriis aristotił.u.
ecuntur aristotilis cathegorie
conclusus ẽ. Instrum̃ta cathegori¬
arũ sunt tͥa. idẽ pͥma eqͥuoca. scd̾a u¬
leo. Nam qͣntũ ad nom̃ ꝑtinet. &¬
uerus. pictꝰ. et celestis leo dr̃. Qn¬
tũ ad diffinitionẽ ꝑtinet. alit̃ ue¬
rus diffinitꝰ. aliter pictꝰ alit cele¬
stis. Uniuoca sunt. quarũ duarꝵ
aut pluriũ rerũ unũ nomen ẽ.
uniuocũ in gñibꝰ esse intellig̃r: qͥa
& nom̃ & diffinitionẽ dant formis
dñr. quecũq ab aliqͦ solo diffentiȩ
casu scd̾m nom̃ hñt appellationẽ:
ut abonitate bonꝰ. et a malicia ma¬
lus. Cathegoriarũ aut̃ sp̃es. decẽ

Expanded text:
substantiali tamdiu interponere debemus substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. § 26 De categoriis aristotelis. Sequuntur Aristotelis categoriae,conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria, id est prima aequivoca; secunda uleo. Nam quantum ad nomen pertinet, uerus et pictus et caelestis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est uniuocum in generis serie intellegitur, quod et nomen et definitionem dat formis quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem
Abbreviated transcription (Latin):
is consiste̾. Quidam pꝰea plemores in
docendo eiꝰ ꝑfectam sub̃alem diffiniti¬
onẽ in qͥnq partibꝰ uelut in m̃briᷤᷤ
suis diuiserunt. Quarũ pͥma ẽ de
gene̾. scd̾a de sp̃e. t̾cia dediffe̾ntia.
quarta de ꝓpͥo. qͥnta de accidenti.
Genꝰ ut aĩal. Est enĩ uocabłm gn̾ale.
et cõmune om̃iũ aĩam habentium.
Sp̃es ut hõ. Est enĩ specialitaᷤ qua se¬
parat᷑ a cet̾is animantibꝰ. Diffe̾ntia.
ut rõnale. mortale. his enĩ duobus
differt homo a cet̾is. Cũ enĩ dr̃ rati¬
scernitur ab angłis qͥ nesciunt mor¬
tẽ. Propͥũ. ut risibile. Homo ẽ enĩ qͥ
ridet. et hoc p̃t̾ hoĩem nulliꝰ aĩał
ẽ. Accidens ut color incorꝑe. doctri¬
na in animo. Hec enĩ tempoꝵ uari¬
etate. et accidunt. & mutantur. Et
ẽ ex om̃ib his. qͥnq partibꝰ oratio
plene sententix. Ita. Homo ẽ aĩal
rõnale. mortale. risibile. boni ma¬
liq capax. Sic etiã in omĩ ratione

Expanded text:
is consistere. Quidam postea pleniores in is consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima egenere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur ratiscernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione
Abbreviated transcription (Latin):
ost phylophiȩ
diffinitionis in qͥbꝰ gen̾aliter
omĩa continent᷑ nc̃ ysagogas
porphyrii expediamꝰ.
goga quippe grecȩ.lati
in se demonstrationẽ pͥmax
rationũ dequalibet re qͥd sit
suaq certa ac substantiali desi¬
nicione declaret᷑. Nam posito pͥl
gene̾. deĩn sp̃es & alia q̃ uicina eẽ po-¬
ssunt sub iungimꝰ: ac discretis cõmuni¬
onibꝰ separamꝰ tã diu int̾ponentes
diffe̾ntias qͦusq ad ꝓpͥũ eiꝰ de qͦ q̃ri¬
mꝰ signata eiꝰ exp̃ssione ꝑueniamꝰ.
ut puta. hõ ẽ.animal rõnale. mor
tale. t̾renũ. bipes risu capax. Genꝰ
ta est. Est enĩ ad hoĩẽ genꝰ aĩal. s
qr late patebat. abiecta ẽ spẽs. idẽ
q̃ multis pedibꝰ innituntur. Itẽ rõ¬
nale ꝓpt̃ illa quȩ ratione egeant:
Postea discretis atq seclusis. adie¬
ctum ẽ ꝓpͥum. nom̃ in parte postre¬
hoĩem declarandũ. Cuiꝰ discipline di¬
ffinitionẽ plenã estimauerunt arie¬
stotiles & tulliꝰ. ex gene̾ et differenti¬

Expanded text:
ost Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerimus signata eius expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rtale, terrenum, bipes, risu capax. Genusta est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte postrehominem declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differenti
Abbreviated transcription (Latin):
formaix. Musica ẽ disciplina. q̃
stiũ syderũq figuras contẽplat᷑
om̃s. et habitudines stellarũ. cͥca
se.et circa t̾ram: in dagabili rati¬
one ꝑcurrit. Porro actualis dr̃qui
mos uiuendi honestus. appetitur.
& instituta ad uͥtutẽ. tendencia p̃¬
parant᷑. Dispensatiua dr̃. qua do¬
mesticarũ. rerũ sapient̃ ordo diłp

Expanded text:
a. Musica est disciplina quae stium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis diciturmos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo disp
Abbreviated transcription (Latin):
ua dr̃. qͣ suꝑ gressi uisibilia. de di¬
uinis aliqͥd & celestibus contempla¬
corporeũ suꝑgrediunt᷑ obtutum.
tura discutitur. qr nichil gn̾atur
in uita. s unũ qͦdq hisusibꝰ depu¬
tatur in qͥbꝰ a creatore definitum
ram dĩ aut sp̃itales creaturas ex
aliqͣ parte ꝓfundissima qͣlitate
disserimꝰ. Doctrinalis dr̃ scientia.
intellectu a mat̾ia separantes.
uł ab aliis accedentibꝰ ut ẽ par.
impar. uł ab huiꝰcemõi in sola ra¬
ciotinatione tͣctamꝰ. cuiꝰ st̃ qua

Expanded text:
divinis aliquid et caelestibus contemplacorporeum supergrediuntur obtutum. tura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum ram Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, itur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione
Abbreviated transcription (Latin):
cũ studio bñ iuiuendi comuncta.
Hec duabꝰ ex rebꝰ constare indet᷑.
scientia ⁊ opinatione. Scientia ẽ
cum res aliqua certa racione ꝑcipit᷑.
Opͥinatio aut̃ cũ adhuc incerta res la¬
tet:et nulla ratione firma uidetur.
ut puta. sol utrũ netantꝰ qͣnitus ui¬
det᷑. an maior sit ꝗͣ om̃is terra. Itẽ.
luna globosa sit an concaua. E stel¬
le utrũ ne adhereant celo. an ꝑ ae¬
iẽ libero cursu ferant᷑. Cęlũ ip̃m ꝙͣ
magnitudine qua mati̾a constet.
utrũ qͥetũ sit et immobile.an in¬
credibili celeritate uoluat᷑. Quan¬
ta sit terixe crassitudo aut qͥbꝰ fun-¬
dam̃tis librata. & suspensa ꝑmane¬
at. Ip̃m aut̃ nom̃ latine interp̃ta¬
tum amorẽ sapientiȩ ꝓfitet᷑. Nam
in qua de nature inqͥsitione disse¬
rit᷑. Alt̾a moralis. quȩ g̾oe ęthica
ur̃. in qua de moribꝰ agit᷑. Tercia
racionał. que g̾co uocabulo logica
appellat᷑. In qua disputat᷑ quẽ admo¬
dũ in rerũ causis. uł uite morib.

Expanded text:
o bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiin qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus