comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asset iã manꝰ tua. qr
quillomõ de ceteo biue po¬
eo. id quã uotẽ maliguꝰ
ie pnici cursu aufugit:
demonũ preda fc̃s. uł¬
nitem tanti scelei̾s con-¬
nãm secũ ferebat Uene¬
nbilis ueo abbas recol¬
ectis uirib:. ꝑ gradus
uib ĩ ecciãm descendit
un horrendo uulne con¬
ssus descendit S cũ ad
xtremos gradus Que¬
usset p̃ numia san¬
guĩs effusione senciens
efcm corruit: et tanꝙͣ
xcũmꝰ iacebat Nutu
cõdei sacrista ꝑ ecciãm
icedens iacentem offen¬
it. ẜ quis eẽt aut quae
lic iaceret in tenebris
iscerneͬ nõ pote̾at Terri¬
tusq itaq pebement̾
contitus tandelã accen¬
ergo lamentabilitꝰ excla¬
uãs et heu heu cõgemãs
et frẽs uniusos ad tam
miserabile spectaculũ con¬
curreͬ fecit Ipẽ eciã dñs
guĩe suo uolutari: lacͥ¬
mosis suspiriis int̾nũ
tordis ꝓdebat dolorẽ Itaq
maĩb frm̃ lugentiũ. ĩ
infirmatoriũ est delatus
ubi uẽo paululũ cõquie¬
te piũ̃ri pmittet. ne ꝓ

Expanded text:
sset jam manus tua, quia nullomodo de caetero vivere potero. » Ad quam vocem malignus ille pernici cursu aufugit, et daemonum praeda factus, ultricem tanti sceleris conscientiam secum ferebat. Venerabilis autem abbas recollectis viribus, per gradus quibus in ecclesiam descenditur, tam horrendo vulnere confossus descendit: sed cum ad extremos gradus venisset, prae nimia sanguinis effusione sentiens defectum corruit, et tanquam exanimis jacebat. Nutu vero Dei sacrista per ecclesiam incedens jacentem offendit; sed quis esset, aut quare illic jaceret, in tenebris discernere non poterat. Territus itaque vehementer, concitus candelam accen. Protinus ergo lamentabiliter exclamans, et heu, heu, congeminans, fratres universos ad tam miserabile spectaculum concurrere fecit. Ipse etiam domnus guine suo volutari, lacrymosis suspiriis internum cordis prodebat dolorem. Itaque manibus fratrum lugentium in infirmitorium est delatus. Ubi vero paululum conquiete puniri permitteret, ne pro
Abbreviated transcription (Latin):
Frater bernarde obi nam
queso illos pͦs tuos hester¬
na die dimisisti. aut cui
eos cõmendasti: Qd̾ audi¬
ens adolescens ut erat pe

Expanded text:
Frater Bernarde, ubinam, quaeso, illos psalmos tuos hesterna die dimisisti, aut cui eos commendasti? » Quod audiens adolescens, ut erat ve
Abbreviated transcription (Latin):
fulatus Et meritoquĩ¬
dem Erat enĩ pr̃famiti¬
as ĩ ꝓpria domo deferẽs
atq congratulãs penerã¬
do at speãli suo hospiti.
dignoq honore p̃ueni¬
ens amãtissimũ cedebat
ei libentissime solẽpnia
missaꝵ: ea potissimũ
die qua sc̃s ille pontifex
curia suꝑnã ingressus
et celestib ỹnis pͥmo fue¬
rat honoratus Uñ eciã
ipẽ bts̃ pr̃ officiosũ ac
sedulũ s sese circa eundẽ

Expanded text:
fulatus. Et merito quidem. Erat enim paterfamilias in propria domo, deferens atque congratulans venerando ac speciali hospiti suo, dignoque honore praeveniens amantissimum, cedebat ei libentissime solemnia missarum, ea potissimum die, qua sanctus ille pontifex curiam supernam ingressus, et coelestibus hymnis primo fuerat honoratus. Unde etiam ipse beatus pater officiosum ac sedulum sese circa eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
effc̃s est Nẽpe dyaboli¬
cũ spm tota mente e¬
contipiens horrendũ
uirus ĩmanitatis et se¬
uitie spirabat et tñꝙͣ
crudelissima bestia pu
habet clareuallis Inteci
uero contigit eundẽ tre¬
uerĩ deuenire belgite pͥ¬
me metropolu: que
olim. nobilissima et scda
roma uocata. nũt uas¬
titate ruinciꝵ suaꝵ quid
olim fuerit demonstrat
In huiꝰ suburbio ciuta¬
tis extat famosũ ceno¬
biũ qd̃ sc̃i mathie noĩe

Expanded text:
effectus est, nempe diabolicum spiritum tota mente concipiens, horrendum virus immanitatis et saevitiae spirabat, et tanquam crudelissima bestia piihabet Claravallis. Inter eundum vero contigit eum Treverim devenire, Belgicae primae metropolim: quae olim nobilissima et secunda Roma vocata, nunc vastitate ruinarum suarum quid olim fuerit demonstrat. In hujus suburbio civitatis exstat famosum coenobium, quod S. Mathiae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ad epulas ĩuitatus
ceabat Bane postaͣ
bate ipĩꝰ testĩoniũ ꝑhi¬
bente tã monachis ꝙͣ
cõu̾sis ĩnotuit. illũ ob
desideriũ moriendi in
clãualle hanc sibi a dño
celerem mortem impe¬
trasse sacer ule cõuentꝰ
oppido gratulatꝰ est: s¬
q feliciter morienti pie
congaudens sanctissimo
collegio suo migrantem
uotis et desiderus bone
uolũtatis associauit
Ipẽ sacramentali oleo

Expanded text:
ad epulas invitatus, properabat. Sane postquam bate ipsius testimonium perhibente, tam monachis quam conversis innotuit, illum ob desiderium moriendi in Claravalle, hanc sibi a Domino celerem mortem impetrasse, sacer ille conventus oppido gratulatus est, sicque feliciter morienti pie congaudens, sanctissimo collegio suo migrantem votis et desideriis bonae voluntatis associavit. Ipse sacramentali oleo
Abbreviated transcription (Latin):
tem suꝑ eos a quibus
fluebat refundebãt. qmͣ
penam ceteis cruciatib
intolerabiliorem eis eẽ
considẽabat Post hec
ductus est ad quẽdã refri¬
gerii locũ pbi młtitudi¬
nem aĩaꝵ quasi post gͣ¬
uem aliquem laborem
qͥescenciũ ĩuenit  int̾ro¬
gatusq ab angelo duc¬
tore suo si saret q̃ hec es¬
uero angelus dixit ei
Hii quos udisti ad ignẽ
illũ ꝑmaxiniũ assari hoĩ¬
nes sũt ordinis tiu qui
fedauerũt: non tñ sicut
monet scͥptura seruire dño
Ttimore et tremore cura¬
uerũt non discipline cen¬
suram tenere. non qͥetis
et silencii pacientes esseͬ¬
non demiq pigiliaꝵ et orõ¬
nũ solẽpnem deuotionẽ.
neq laboriosam psalmo¬
die executionẽ strẽnue
sicut oportet emulciri
studuerũt: sed magis
turiosi faceti pagi suꝑ¬
flu desides. pigri sõpno¬
lenti. signis iocis et leui¬
tatib. indugentes mona¬
ce religionis puritatem
uiolare non timuerũt

Expanded text:
tem super eos, a quibus fluebat, refundebant: quam poenam caeteris cruciatibus intolerabiliorem eis esse considerabat. Post haec ductus est ad quemdam refrigerii locum, ubi multitudinem animarum quasi post gravem aliquem laborem quiescentium invenit, interrogatusque ab angelo ductore suo si sciret quae haec esanctus vero angelus dixit ei: « Hi quos vidisti ad ignem illum permaximum assari, homines sunt Ordinis tui, qui, foedaverint, non tamen, sicut monet Scriptura, servire Domino in timore et tremore curarunt, non disciplinae censuram tenere, non quietis et silentii patientes esse, denique vigiliarum et orationum solemnem devotionem, neque laboriosam psalmodiae exsecutionem strenue, sicut oportet, aemulari studuerunt, sed magis curiosi, faceti, vagi, superflui, desides, pigri, somnolenti, signis, jocis et levitatibus indulgentes, monasticae professionis puritatem violare non timu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam in supuisis ne¬
nis. aui breuiꝰ alii ꝓlixi¬
us pro quantitate crimi¬
seu qualitate excessuñ
suoꝵ purgati fuerintꝰ
mediante grã dei ĩ lũa
refrigerii locũ introdu¬
cunt᷑: atq hic post hor¬
renda illa supplicia pan¬
santes. ꝑfectionẽ utĩtu¬
diuis sue cũ paciencia
prestolant᷑ luce ergocon¬
stat clarius reuelationes
huõi ꝑ dĩne pietatis¬
nes dispensationẽ tãto
magis crebresce̾ qnͣtoma¬
gis finis mũdi apin¬
quat : ut qm̃ habun¬
dante ĩiquitate et neg¬
ligencia. refrigescit cari¬
tas młtoꝵ. tanto electi
dei ꝑhͨ ĩtentiuũ cariꝰ¬
tat habentes incales¬
cant aninuis qnͣto is in
primo penturus eẽ
putat᷑. cuiꝰ faciem tociꝰ¬

Expanded text:
tiam, in supra visis poenis, alii brevius, alii prolixius pro antiquitate seu qualitate excessuum suorum purgati fuerint, mediante gratia Dei in hunc refrigerii locum introducuntur: atque hic post horrenda illa supplicia pausantes, perfectionem beatudinis suae cum patientia praestolantur. » Luce ergo constat clarius, revelationes hujusmodi per divinae pietatis dispensationem tanto magis crebrescere, quanto magis finis mundi appropinquat, ut quoniam abundante iniquitate et negligentia refrigescit charitas multorum, tanto electi Dei per hoc incentivum charitatis habentes, incalescant animis, quanto is in proximo venturus esse putatur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ predictꝰ fr̃ uidit
tartareos focarios adipẽ
diligencius collan suꝑ
eos a quib stillabat in
augmentũ supplicii re¬
quis contra ꝓfessionem
suã in hac uita sibi pe¬
ꝑcit. uoluptati carius
sue ꝑ ĩordinate quietis
pinguedinem satisfa¬
ciendo. tm̃ in altera
pita locis purgatoriis
deputatus supplicioꝵ pẽs
soluere cogeret: Bic
nempe de purpurata
illa meretrite q̃ calice
tarnaliũ poluptatum
et pino secularis pom¬
pe mebriat oem t̾ram:¬

Expanded text:
quod praedictus frater vidit tartareos focarios adipem diligentius collectum, super eos a quibus stillabat in augmentum supplicii requis contra professionem suam in hac vita sibi pepercit, voluptati carnis suae per inordinatae quietis pinguedinem satisfaciendo, tantum in altera vita locis purgatoriis deputatus suppliciorum solvere cogetur? Sic nempe de purpurata illa meretrice, quae calice carnalium voluptatum, et vino saecularis pompae inebriat omnem terram
Abbreviated transcription (Latin):
ĩualidis luctũ et mero¬
rem cordis indicat: hiis
uero qui in robore ualitu¬
dineq corꝑi ac uocũ
polleãt. ꝑ turpissimã
tñ merciam laborib
ꝓ deo fatigari contẽpnũt
tunendum ualde est ne
miserabilem uitam s
miserabiliorem aposta
eterũ de mercia
et negligencia atq

Expanded text:
invalidis, luctum et moeroinvalidis, luctum et moerorem cordis indicat; iis vero, qui cum robore valetudineque corporum ac vocum polleant, per turpissimam tamen inertiam laboribus pro Deo fatigari contemnunt, timendum valde est, ne miserabilem vitam, sed miserabiliorem apostaseterum de inertia et negligentia atq
Abbreviated transcription (Latin):
set qd̾ in simplicitate cor¬
dis sur dicebat deo. ut
iumentũ fcũs sũ apud
te et ego semptecũ. qua¬
tuiꝰ sessorem pociꝰ hrẽ
meriuss illũ qui ascen¬
dit suꝑ occasum. ad des¬
truendũ pccm et statuo¬
dam iusticiam: non eũ
qui ꝓ tꝑalis delectatiõ
iocunditate. sempitne
calamitatis nexib mi¬
seros illaq̃at Deniq qr
nullus corrige̾ ualet eũ
qui tumorem dei neglexe¬
rit.ͣ miser ille optimi
p̾oris quid eo pidiss ma¬
mantis monita sꝑnen
claustralis discipline u¬
gorem. nec saltemsuꝑ¬
cietenꝰ tenere curauit.
s ingrati sessoris suims¬
fera consilia secutubo
dinem deseriit fc̃s apo¬
tota uilis: ut in falsie
bonis uł pociꝰ corrus¬
nib huiꝰ mũdi ducet
dies suos. et in puna
ad inferna descederet
Dicut ergo suꝑiꝰ exep
labores et pigilias seri¬
cu dei non refugien bl
incentiuũ deuocionis
fore speramꝰ: ita nimi¬
rũ nccẽ est ut hoc poste¬
ris teneris et delicatis
atq ad arduos labores

Expanded text:
set, quod in simplicitate cordis sui dicebat Deo: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum ; quatenus sessorem potius habere meruisset illum qui ascendit super occasum, ad destruendum peccatum et statuendam justitiam; non eum, qui pro temporalis delectationis jucunditate, sempiternae calamitatis nexibus miseros illaqueat! Denique nullus corrigere valet eum qui timorem Dei neglexerit, miser ille optimi prioris quid de eo vidisset intimantis monita spernens, claustralis disciplinae vigorem, nec saltem superficie tenus tenere curavit; sed ingrati sessoris sui mortifera consilia secutus Ordinem deservit, factus apostata vilis, ut in falsis bonis vel potius corruptionibus hujus mundi duceret dies suos, et in puncto ad inferna descenderet. Sicut ergo superius exemplum labores et vigilias servitii non refugientibus incentivum devotionis fore speramus, ita nimirum necesse est ut hoc posterius teneris et delicatis, atque ad arduos labores
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sollicitas excubias
sup gregem suũ ĩ pas¬
lius ⁊uiescentẽ ser¬
laret fañ ẽ ut so¬
nitꝰ signi matutina¬
lis quo frẽs ad diui¬
nas laudes ꝑsoluẽdas
in cenobio excitabam¬
si lenciũ ꝓcul audiri
poterat: aures ipĩꝰ

Expanded text:
dum sollicitus excubias supra gregem suum in pascuis quiescentem servaret, factum est ut sonitus signi matutinalis, quo fratres ad divinas laudes persolvendas in coenobio excitabansilentium procul audiri poterat, aures ip
Abbreviated transcription (Latin):
graui aiẽ sue facere pu¬
tant et tales excessus ꝑ¬
suos cõdignos confessie
negligũt: s paulatim
ipĩs minꝰ curantib sen¬
tina negligencie excres¬
cente ncuus conscĩe ip̃oꝵ
sine dubio nisi deus sur¬
currat in ꝓfundũ sub¬
nos qui p̃clarissimo cis¬
tertiensi orduu ꝓfessio¬
nis tytulo astricti sumꝰ
studeamꝰ non solũ
maiora s eciam mino¬
ra eius instituta oĩ
sollicitudine seruare
ne forte qd̾ absit fer¬
uor ordiis intepescat
et pereat tꝑib nr̃ĩs:
et nos si tanti sacriles
rei coram usto iudise
fuerimꝰ ĩuenti. distrit¬
ia eius sentencia tolla¬
n cũ impiis ne pidea

Expanded text:
animae suae facere posse putant, et tales excessus suos per condignos confessionnegligunt, paulatim ipsis minus curantibus sentina negligentiae excrescente, navis conscientiae ipsorum sine dubio, nisi Deus succurrat, in profundum denos, qui praeclarissimo Cisterciensi Ordini professionis titulo astricti sumus, studeamus non solum majora, sed etiam minora ejus instituta omni sollicitudine servare, ne forte quod absit! fervor Ordinis intepescat et pereat temporibus nostris, et nos, si tanti sacrilegii rei coram justo judice fuerimus inventi, districta ejus sententia tollamur cum impiis, ne videa
Abbreviated transcription (Latin):
si opaicio darctur cũ btõ¬
petro apło exclamare ⁊
dicere dnõ Dnẽ bonum
est nos hic esse Nonũ
esset ntiq omĩb ad mo¬
nastite religionis apitẽ
nenientib ut ordinis
disciplina ꝑ scõs prẽs ad
lineam peritatis correc¬
ta et renouata in cõnul¬
sa ꝑduraret: et ꝓpulsata
letali negligencia fernor.
sacre religionis ꝑ oiã ubi¬
q igerẽt p̾ quid agimꝰ ͬ
cum sub sole nullũ in
eodem statu ꝑmanere
posse sapiens plangars
Niuid agimus ꝙ neg¬
ligencia que prochdolor
Iñ ipa quoq religiosoꝵ
cõuersacione deprehendi¬
tui ad bicia tam ꝓclius
est i De semel et uese¬

Expanded text:
si optio daretur, cum bsi optio daretur, cum bo exclamare, et dicere Domino: Domine, bonum est nos hic esse . Bonum esset utique omnibus ad monasticae religionis apicem venientibus, ut Ordinis disciplina per sanctos Patres ad lineam veritatis correcta et renovata, inconvulsa perduraret, propulsata lethali negligentia, fervor sacrae religionis per omnia ubique vigeret. Sed quid agimus, cum sub sole nihil in eodem statu permanere posse. Sapiens plangat? Quid agimus, quod negligentia quae, proh dolor! in ipsa quoque religiosorum conversatione deprehenditur, ad vitia tam proclivis est? Vae semel, et vae se
Abbreviated transcription (Latin):
rificaueruns deũ qui
pirtutẽ beati petri sui
apli ꝑ merita penerabi¬
lis hugonis declaiẽ dig¬
natus est Tanto quippe
facilius abbas sanctus
tum gloliosũ miraculũ
a diuina largitate impe¬
trare potuit. quanto
hoc non suis meritis
specialis prõni sui btĩ pe¬
cri apłi uirtuti assigna¬
uit ł cuius reuerendo
noĩ se actitulatam esse
nobilis ectĩa cluniacen¬
sis glãtur: cuiusq sacr
ueneracioni frm̃ oniuer¬
sitas deuotissime ĩuigi¬
lat Dub talib itaq tam
sanctis et in omni reli¬
gione conspiciris clunia¬
censis prĩb odor claris¬
sime refulsit ÷ multisq
ertitit edor inte in uitam
ata etiam ut bt̃s henri¬
tus roͣnoꝵ imꝑcitor au¬
gustus eiusdem noĩs
secundus cuius mẽora
upud deũ et hoiẽs in
henedictione ẽ audient
fumã religionis illius
clumacũ adiit ĩ oblatib¬
q donariis et redditib
ꝓ ut inꝑialem magni¬
ficenciã decebat: frm̃ se
oroĩb deuotissime com¬
mendauit libet nunt

Expanded text:
rificaverunt Deum, qui rificaverunt Deum, qui virtutem beati apostoli sui Petri per merita venerabilis Hugonis declarare dignatus est. Tanto quippe facilius abbas sanctus tam gloriosum miraculum a divina largitate impetrare potuit, quanto hoc non suis meritis, sed specialis patroni sui beati Petri apostoli virtuti assignavit, cujus reverendo nomini se attitulatam esse nobilis Ecclesia Cluniacensis gloriatur: cuique sacrae venerationi fratrum universitas devotissime invigilat. Sub talibus itaque tam sanctis et in omni religione conspicuis Patribus Cluniacensis Ordo clarissime refulsit, multisque exstitit odor vitae in vitam, ita etiam ut beatus Henricus Romanorum imperator Augustus ejusdem nominis secundus, cujus memoria apud Deum et homines in benedictione est, audiens famam religionis illius, Cluniacum adiret, oblatisque donariis et redditibus, prout imperialem magnificentiam decebat, fratrum se orationibus devotissime commendaret. Liberet nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
precibus optinẽ dignaretur
Fertur aũt in eodem moͣs¬
terio esse media pars ca¬
sule beati petri apłi q̃ si¬
cut dignũ ẽ a fratrib in
magna ueneucione ha¬
bẽtur Sanctus ergo dnĩ
qd̾ a fraterna caritate pe¬
tebatur negare nõ potuit:
s ꝓ salute frĩs ĩfirmi dm̃
dementiam intimo pieta¬
tis affectu rognbat Deni¬
q celebratis sacrosanctis
misteriis accedens adcil¬
tare sapradictam ꝑtem
casule beati petri reue¬
renter inde tulit ł peni-¬
ensq ad infirmũ sacra
cũ neste operuit: tenens¬
q manũ eius antipho¬
nã illam modenitu pote
cepit cantare Petrus
apostolus dixit ꝑaliti¬
co duobus berbis ĩ ea
cõmutatis scilicet ꝓ dix-¬
it dicit et pro enea io¬
berte. pocabatur enĩ idẽ
infirmus robertus Cũ¬
q tenendo manũ eius
cantaret petrus upłus
dicit ꝑalitico roberte sur¬
ge et sterne tibi. cõtinu¬
o surrexit oĩ membrorũ
debilitrãte prorsus fugata
cũctiq aderant qui glo¬

Expanded text:
precibus obtinere dignaretur. precibus obtinere dignaretur. Fertur autem in eodem monasterio esse media pars casulae beati Petri apostoli; quae, sicut dignum est, a fratribus in magna veneratione habetur. Sanctus ergo Domini, quod a fraterna charitate petebatur, negare non potuit; sed pro salute fratris infirmi Domini clementiam intimo pietatis affectu rogabat. Denique celebratis sacrosanctis mysteriis, accedens ad altare, supradictam partem casulae beati Petri reverenter inde tulit, veniensque ad infirmum, sacra eum veste operuit, tenensque manum ejus antiphonam illam moderata voce coepit cantare: Petrus apostolus dixit paralytico, duobus verbis in ea commutatis, scilicet pro dixit, dicit, et pro Aenea, Roberte: vocabatur enim idem infirmus Robertus. Cumque tenendo manum ejus cantaret: Petrus apostolus dicit paralytico: Roberte, surge, et sterne tibi , continuo surrexit, omni membrorum debilitate prorsus fugata; cunctique qui aderant, glo
Abbreviated transcription (Latin):
bũ hugonis qui
moderno tꝑe cluni¬
acensi cenobio laudabili¬
ter prefuit mensionem
fecimus.pnũ eius mĩa¬
tulũ ad utilitatem legẽ¬
ciũ mẽorabimus ⁊ qd̾
tanto erit iocũdius quã
to recensiori pe hoc ges¬
tũ ẽẽ constat. qd̾q uenea¬
bilis piri guillerini quõ¬
dam supprioris sancte
genouefe parisius poste-¬
A uero abbas ꝑacliti q̃
est de ordine domus sancti
uictoris certa relacione cog¬
nouimus Apud parysiorũ
ciuitatem extat cenobiũ re¬
głariũ canonicorũͥ in quo
quidam de fratrib eiusdẽ
congregacionis ꝑalisi adeo
dissolutus iacebãt: ut sine
ãminiculo altenus surgere
de lerto non ualeret Dene¬
rat forte illuc pene̾abilis
hugo cluniacensis abbas.
do auus aduentu frẽs pli¬
mũ exhilarati: spem recu¬
perande sanitatis infirmo
frati non mĩmã cõceperũt
Itaq accedentes ad uirũ
dei suppliater postulãt: qͣti¬
nus apud oĩpotentem de¬
um sanicatẽ frĩ diuturna
egritudine laboranti suis

Expanded text:
 Hugonis, qui moderno tempore Cluniacensi coenobio laudabiliter praefuit, mentionem fecimus, unum ejus miraculum ad utilitatem legentium memorabimus: quod tare hoc gestum esse constat, quodque venerabilis viri Guillelmi, quondam superioris Sanctae Genovefae Parisius, postea vero abbas Paracliti, quae est de Ordine domus Sancti Victoris, certa relatione cognovimus. Apud Parisiorum civitatem exstat coenobium regularium canonicorum: in quo quidam de fratribus ejusdem congregationis paralysi adeo dissolutus jacebat; ut sine adminiculo alterius de lectulo surgere non valeret. Venerat forte illuc venerabilis Hugo Cluniacensis abbas. De cujus adventu fratres plurimum exhilarati, spem recuperandae sanitatis infirmo fratri non minimam conceperunt. Itaque accedentes ad virum Dei, suppliciter postulabant quatenus apud omnipotentem Deum sanitatem fratri diuturna aegritudine laboranti suis
Abbreviated transcription (Latin):
iubigo menciũ. tinea cor¬
dui. morũ cormptio. dis¬
pline effugacio. religi¬
onie subuersio. mirtutũ
eeruacio. mala bestia.
itipetula callidissinat¬
que tanta dolositate ex¬
terminas uestigia tua:
ut mordens non senci¬

Expanded text:
mentium, tinea cordium, morum corruptio, disciplinae effugatio, religionis subversio, virtutum enervatio, mala bestia, vulpecula callidissiquae tanta dolositate exterminas vestigia tua ut mordens non senti
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dextro latere
ciltaris egredientem
cebat reuerendã: ĩmien¬
si quoẜ lumĩs iubare
choruscantem Beque¬
splendissimꝰ. celesti
et ipẽ gła ĩsigniter ad¬
ornatus Interim dũ
finito ꝑscilmo frẽs gła
sancte t̾nitati dicerens
et sicut moris est ob
reuerenticun sũme m¬
iestatis oẽs ꝑit̾ incli¬
narent subsiscit btã
pirgo ͥ sublimissimi¬
q uertitem cui non
adequabit᷑ oĩs crea¬
tura. excepta dũtax
illa q̃ in sacro et de sa¬
cro pirginali ptero
ipiꝰ a u̾bo dei in m¬
tatem ꝑsone assup
est. illũm ĩꝙͣ tam
huilem ꝙͣ celsum i¬

Expanded text:
quasi a dextro latere altaris egredientem,cebat, reverendam immensi quoque luminis jubare coruscantem. Sequesplendidissimus, coelesti et ipse gloria insigniter adornatus. Interim dum finito psalmo fratres gloriam sanctae Trinitati dicerent, et sicut moris est, ob reverentiam summae majestatis omnes pariter inclinarent, substitit beata Virgo, sublimissimumque verticem, cui non adaequabitur omnis creatura, excepta duntaxat illa quae in sacro et de sacro virginali utero ipsius a Verbo Dei in unitatem personae assumpta est, illum, inquam, tam humilem quam celsum
Abbreviated transcription (Latin):
titudo deuotis p̃abus in¬
sarumq celebracionibus
sollicite iningilet ͥ et ai
penas aĩarũ mitigent.
aut penis oĩb absoluli
in requiem tnͣferri optinẽ¬
ant S et preter cotidia¬
nam orõnũ psalmorum¬
q instantiam solẽpnia
ꝓ fidelib defunctis officia
tertis temporib ꝑ ãnum
fieri pia frm̃ sollercia ĩ
eadem domo decreuit ł ita
ut solẽpnis dies fideliũ
aĩarũ q̃ post festũ oĩm sc̃o¬
rũ scã et uniuersalis occĩa
celebri officio ꝑagere con¬
sueuit a cluniacensi eccĩa
iniciũ sũpsisse dicatur.

Expanded text:
titudo devotis precibus missarumque celebrationibus sollicite invigilet, et aut poenas addictarum mitigent, aut poenis omnibus absolutas in requiem transferri obtineant. Sed et praeter quotidianam orationum psalmorumque instantiam, solemnia pro fidelibus defunctis officia certis temporibus per annum fieri pia Patrum solertia in eadem domo decrevit, ita ut solemnis dies fidelium animarum, quem post festum Omnium Sanctorum sancta et universalis Ecclesia celebri officio peragere consuevit, a Cluniacensi Ecclesia initium sumpsisse dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uestitus penĩre : Nespõ¬
dente infumario et ditẽ¬
ce conuentũ frm̃ nondũ
uenisseł quid est inquid
qd̃ loqueris: Nõne tur¬
bam magnam frm̃ circa
simis albis reuestiti sunt
et ad exequias meas cele¬
brandas mutuo se p̃ueni¬
unt i Qd̾ cũ infirmauius
audisset s nil tale ipẽ ui¬
deres: intellexit religiosũ
frem pisionem btõꝵ spi¬
tuũ uidere Postinodum
luta est: et de cõualle plo¬
racionis de cab̾naculis
cedar hoc est de nigredine
pcc̃ ad candidatos ciues
celestis ihrłm quos adhus i
carne uiuens pidere merue¬
rat feliciter ut credimus t¬
migrauit Prefato uero ch¬
niacensi cenobio post reu¬
rendissimũ prẽm odonem
p̃fuerunt abbates region
conspicui÷ quorũ p̃cipui
fuerunt sancti et deo digni
maiolus. et odilo: moder¬
qui O ordinẽ cluniacẽ¬
sem longe lateq ꝑ pni ue¬
sas europe terras et insu¬
las ꝓpagantes: ĩcõtamũ¬
tum monastici ordinis tin¬
mitem subditis suis tra¬
diderunt In eadem quoi
magna et religiosa dome

Expanded text:
stitus venire? » Respondente infirmario et dicente conventum fratrum nondum venisse: « Quid est, inquit, quod loqueris? Nonne vides turbam magnam fratrum circa simis albis revestiti sunt; et ad exsequias meas celebrandas mutuo se praeveniunt. » Quod cum infirmarius audisset, sed nil tale ipse videret, intellexit religiosum fratrem visionem beatorum spirituum videre. Post modicum luta est, et de convalle plorationis, de tabernaculis Cedar, hoc est de nigredine peccati ad candidatos cives coelestis Jerusalem, quos adhuc in carne vivens videre meruerat, feliciter, ut credimus, transmigravit. Praefato vero Cluniacensi coenobio post reverendissimum Patrem Odonem praefuerunt abbates religione conspicui, quorum praecipui fuerunt sancti et Deo digni, Maiolus et Odilo, moderqui, Ordinem Cluniacensem longe lateque per universas Europae terras et insulas propagantes, incontaminatum monastici Ordinis tramitem subditis suis tradiderunt. In eadem quoque magna et religiosa domo
Abbreviated transcription (Latin):
bnubilare. famã of
iscare potiiss Cernẽs
umq inuictũ robur
nentis colluctatoris
nd de cũctis neqͥcie
sue adĩuentionibus
sublunit̾ trĩphare. for¬
tiq pacĩe pede malicie
sue collũ calcare. acrio¬
ri seuiens ĩuidia. abba¬
tem suũ lupus seuissi¬
mꝰ ouem mentitus adiit
detestandi cuiusdã c̾nũs
qd̾ nequit̾ concĩnaue̾at.
frẽm suũ nequs ĩsinuãs¬
lans: ut quem decus
ĩnocencie głosũ redde¬
bat: pessimi mendacui
fermento corrupta fu¬
ma si fieri posset huilia¬
ret ubi uero fr̃ false accusa¬
tꝰ ĩ causã uocatꝰ est. sci¬
ens sc̾ptũ qr crudelis est
qui famã negligit: se
huiꝰ crimĩs sibi consciũ
non eẽ ingenue ꝓtesta¬
tus est. seq ad coꝓban¬
dãi ĩnocenciã suam exa¬
men qd̾cũq placiusset.
spontanea uolũtate sub¬
iturũ Quia tñ sensum
cordis hũami non solũ
ad faciendũ. s eciam
ad suspicandum de al¬
tero malũ ab dolescencici

Expanded text:
obnubilare famamque fuscare potuisset. Cernens namque invictum robur mentis colluctatoris sui de cunctis nequitiae suae adinventionibus sublimiter triumphare, fortique patientiae pede malitiae suae collum calcare, acriori saeviens invidia abbatem suum lupus saevissimus ovem mentitus adiit, detestandi cujusdam criminis, quod nequiter concinnaverat, fratrem suum nequius insimulans, ut quem decus innocentiae gloriosum reddebat, pessimi mendacii fermento corrupta fama, si fieri posset, humiliaret. Ubi vero frater falso accusatus in causam vocatus est, sciens scriptum quia crudelis est, qui famam negligit, se hujus criminis sibi conscium non esse ingenue protestatus est, seque ad comprobandam innocentiam suam examen quodcunque placuisset, spontanea voluntate subiturum. Quia tamen sensum cordis humani non solum ad faciendum, sed etiam ad suspicandum de altero malum ab adolescenti
Abbreviated transcription (Latin):
maliuolꝰ ille clancolis
seu aptis insectationi
irrisionibꝰ detracioll¬
tudinem ꝑduce̾ niteb¬
tur: tanto iste ĩ hũil¬
tete timoris dei semeh¬
ip̃m sub mitens. li¬
ris et impaciencie
mulos quos incorde
ipĩꝰ aduersariꝰ exas
temptabat: confile
flendo et orando uas¬

Expanded text:
anculis seu apertis insectationibus, irrisionibus detractionitudinem perducere nitebatur, tanto iste in humilitate timoris Dei semetipsum submittens, livoris et impatientiae stimulos, quos in corde ipsius adversarius exacuere tentabat, confitendo, flendo et orando
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio quodã tistaen¬
sis ordius contigit
ciliqñ int̾ duos quosdã
frẽs dissentionis et odu
semĩaria causa siml¬
tatis cuiisdam pullie¬
malicia discordie ꝑseu¬
rante. alter ꝑ graciam
dei cito resipiscens qd̾
male in se prillulare
recognouit. rastro con¬
pũctionis eradicare fe¬

Expanded text:
asterio quodam Cisterciensis Ordinis contigit aliquando inter duos quosdam fratres dissensionis et odii seminaria, causa simultatis cujusdam, pullumalitia discordiae perseverante, alter per gratiam Dei cito resipiscens, quod male in se pullulare cognovit, rastro conpunctionis eradicare
Abbreviated transcription (Latin):
compunctꝰ patricius
cũ festinatione surrexit.
currensq tenuit pedes
honorandi prĩarche s¬
q perꝰ imutator man¬
suetudinis xpĩ. dũ se
ad hiũlitatis celsitudi¬
nem inclinare studuit ĩ
ed o michi suauem
locũ in quo ꝓsiłitu¬
dine exempli congruen¬
t̾ palde meoria fiat ãmi¬
rande pacĩe cuiusdam

Expanded text:
compunctus Patritius, cum festinatione surrexit, currensque tenuit pedes honorandi patriarchae. Sicque verus imitator mansuetudinis Christi, dum se ad humilitatis celsitudinem inclinare studuit, ined, o mihi suavem locum, in quo pro similitudine exempli congruenter valde memoria fiat admirandae patientiae cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
gelicũ prebendo alterã.
hoc totũ ꝑu̾sus et tu¬
inidꝰ ille suistre int̾¬
p̃tando supbie contẽp¬
tuiq suo deputabat:
qͣtoq is efferos aiõs¬
eus paciencia sua li¬
nire temptabat: tanto
ille malicie sue furuis
agitatꝰ. ad ꝑsequẽdũ
mocentẽ. misero liuore
nagis ac magis ĩtẽde¬
uat᷑ hinc fcm̃ est ut¬

Expanded text:
eptum praebendo alteram, hoc totum perversus et tumidus ille sinistre interpretando superbiae contemptuique suo deputabat, quantoque is efferos animos patientia sua linire tentabat, tanto ille malitiae suae furiis agitatus ad persequendum innocentem misero livore magis ac magis accendebatur. Hinc f
Abbreviated transcription (Latin):
orare satagens. misera¬
te dño ĩueterciti liuoris
uirulentas radices de
corde frĩs extirpauit.
et quem dui pacient
sustinuerat miolentis¬
sunũ ꝓsecutoreoi de¬
uonssimũ reciꝑe meruit¬

Expanded text:
orare satagens, miserante Domino inveterati livoris virulentas radices de corde fratris exstirpavit; et quem diu patienter sustinuerat violentissimum persecutorem, devotissimum recipe
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo pastore dño ihu
esse et hũilis corde licet
potusset consciẽciam
suam pocioris cause
testimonio tueri. scan¬
dalũq illiꝰ qui auaricie
estib inflamatꝰ irrõ¬
nabilit̾ mouebatur ꝑ¬

Expanded text:
summo Pastore Domino Jeesse et humilis corde, licet potuisset conscientiam suam potioris causae testimonio tueri, scandalumque illius, qui avaritiae aestibus inflammatus irrationabiliter movebatur
Abbreviated transcription (Latin):
diũ noĩare: cõmota st̃
oĩa uiscera eius suꝑ pie¬
tate noĩs illius quã ue¬
hement̾ amabat. iterũq
ꝑcunctatus est dicens
Et quo tendit dñe nu
quo tendit dnã nrã Cui
ille rñdit. Ad uisitandũ
messores suos uenit. Hiis
itaq dcĩs: ꝑsona q̃ loq̃¬
bat᷑ repente dispariut¬
Quio uiso uir dei plus
magis intra sestupuit
Et reductis ocłis ad scã
dei genitritẽ et ad comu¬
tes eus attonito pisu
intendebat ĩ eas Ille au¬
tẽ mode̾atis gressib in¬
cedẽtes. Penerũt unci
post ciliã usq ad cõuen¬
tũ Quẽ cũ introissẽt: se¬
ꝑate abĩuitẽ decimbula¬
re ceperũt tanꝙͣ gracia
uisitationis huc atq
illuc int̾ monachos et
conu̾sos Et dũ ita face¬
rent: tandẽ ab ocłis in¬
tuentis euanuerũt. se¬
seq in celos bñ uene¬
rant receperũt Porro
uir dei herebat fixus et
de loco moueri nõ pote¬
rat i usqueqͦ miraculũ

Expanded text:
i nominare, commota sunt omnia viscera ejus super pietate nominis illius, quam vehementer amabat, iterumque percunctatus est dicens: « Et quo tendit, domine mi, quo tendit Domina nostra? » Cui ille respondit: « Ad visitandum messores suos venit. » His ita dictis, persona quae loquebatur repente disparuQuo viso, vir Dei plus magis intra se stupuit, et reductis oculis ad sanctam Dei genitricem et ad comites ejus, attonito visu intendebat in eas. Illae autem moderatis gressibus incedentes, venerunt una post aliam usque ad conventum. Quem cum introissent, separatae ab invicem deambulare coeperunt tanquam gratia visitationis huc atque illuc inter monachos, et conversos; 164 et dum ita facerent, tandem ab oculis intuentis evanuerunt, seseque in coelos unde venerant receperunt. Porro vir Dei haerebat fixus, et de loco moveri non potuit, usquequo miraculu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpĩquoꝵ q dultissime q̃ te
nct̃itas ad hãt lugẽdã fatu¬
itatẽ ꝑduxit : et quis tibi
calamitatẽ ꝑsuadere po¬
tuit: Quis crede̾t uirũ
prndẽtẽ et ĩdustriũ ĩ agẽ¬
dis rebꝰ strẽnuũ et milita¬
ris discipline gnarũ ĩ bel¬
licis cõflictibꝰ experientis¬
simũ ad tãtã subito amẽ¬
ciã ꝓlabi potuisse: ut ꝓ¬
pinquor et amicoꝵ ĩme¬
mor. ip̃iꝰ quoq honoris
sui negligẽs. seip̃m ertre¬
me ĩfelicitati et miserie sb¬
d̾e ⁊ cũcta uẽo bona sua
rapinis et ĩcendus expon̾e
nõ cũctet᷑ i Scias nãq õ¬
nes ĩimitos tuos quoꝵ su¬
ꝑbiã et audatiã ĩ robore

Expanded text:
pinquorumque dulcissime, quae te necessitas ad hanc lugendam fatuitatem perduxit? Et quis tibi calamitatem persuadere potuit? Quis crederet virum prudentem et industrium, in agendis rebus strenuum, et militaris disciplinae gnarum, in bellicis conflictibus experientissimum, ad tantam subito amentiam prolabi potuisse, ut propinquorum et amicorum immemor, ipsius quoque honoris sui negligens, seipsum extremae infelicitati et miseriae subdere, cuncta vero bona sua rapinis et incendiis exponere non cunctetur? Scias namque omnes inimicos tuos, quorum superbiam et audaciam in ro
Abbreviated transcription (Latin):
ca crudelitate oĩa que tui
uris sũt rap̾e. suẽq di¬
cioni mãcipare pelle:
Hac igitur malicia eor
ꝑmoti ueĩmꝰ hortari te
iecta demẽtia qua ĩuoli¬
ris. sociisq et cõmilitõi
riis ĩ manu ualida ocq¬
rẽs: ne si qd̾ absit ami¬
cos honorẽ tuũ zelãtes
spreueris et exire distul¬
ris. postqͣ fertiles fũdit
cũctriq tibi attinẽtia rap¬
nis et ĩcendiis cõsũptafi¬
erĩt: sẽo nimis huiꝰ te fi¬
tuitatis pudere simł et
do epũs ille de corde sus
uidcret: In his oĩbebu
cionis cõtinuacioĩbꝰ ps¬
tẽs ille diuina grã ⁊ uꝰ

Expanded text:
ia quae tui juris sunt rapere, suaeque ditioni mancipare velle. Hac ergo malitia eorum permoti, venimus hortari te, jecta dementia qua involveris, sociisque et commilitonibus ariis in manu valida occurras, ne si quod absit! amicos honorem tuum zelantes spreveris, et exire distuleris, postquam fertiles fundi tui, cunctaque tibi attinentia rapinis et incendiis consumpta fuerint, sero nimis hujus te fatuitatis pudere simul etpseudoepiscopus ille de corde suo videretur! » In his omnibus tionis concinnationibus poenitens ille
Abbreviated transcription (Latin):
dedit respõsũ seo iaieͤ
ine effectu malicie sue seq
põs p̃ ira et furore discer¬
petes abire ꝑmisit Pidẽtes
taq ĩpietatis mĩstri fabri¬
atores mẽdacii se ĩ cũctis
Astuciarũ suarũ argumẽ¬
io ẽẽ frustratos: maximũ¬
q pcc̃orẽ de cuiꝰ qͣi certa ꝑ¬
debãt. mediãte u̾tute obe¬
diẽtie ĩ pũcto ut ita dicã

Expanded text:
dedit responsum, sed inanes, ac sine effectu malitiae suae, seque ipsos prae ira et furore discerpentes abire permisit. Videntes itaque impietatis ministri, fabricatores mendacii, se in cunctis astutiarum suarum argumentis esse frustratos, maximumque peccatorem, de cujus quasi certa pdebant, mediante virtute obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ postulabat absolui et
altei̾ cedere: quasi qͥm
lius ꝓuideret. B ubi
ille ĩueniret᷑: Nec peti¬
lanti ciliquo ut assoles
ĩ eo officu detinebatun
affcũ. s solo intutu a¬
ritatis. Si quidẽ plus oĩ¬
bus laborabat. et mi
oĩbus accipiebat᷑ ita
ut sepe cũ aliis neces¬
saria nĩstrabat. ip̃e
egeret in plurib pen¬
baris: et ego tuo bnsis
feriatꝰ sedebã michiꝰ
aut c̾te diuinis sanco
occupabar obsequiis.
aut doct̾ne filioꝵ t¬

Expanded text:
 postulabat absolvi, et alteri cedere, quasi qui melius provideret. Sed ubi ille inveniretur? Nec petulanti aliquo, ut assolet, in eo officii detinebatur affectu, sed solo intuitu charitatis. Siquidem plus omnibus laborabat, et minus omnibus accipiebat, ita ut saepe cum aliis necessaria ministraret, ipse egeret pluribus, verbaris, et ego tuo beneficio feriatus sedebam mihi, aut certe divinis sanctius occupabar obsequiis, aut doctrinae filio
Abbreviated transcription (Latin):
ẜquid dixi foris age¬
gherardus nesciret
o Norũt qui illũ no¬
us spm̃i redolerẽt Ro
it contubernales qmͣ
iores eius et studia
õ carnẽ saperent: s fer¬
erẽt spũ Quis illo ri¬
gidior ĩ custodia disci¬
limneͣ quis in castigan
corpus suũ distritior
ius suspensior ĩcõtẽ¬
lando subtilior ĩ disse¬
endo Quuiociẽs cũ eo dis¬
rens ea didici que nes¬
ebã et qui doctnas ad¬
enerã doctus abcessi¬
iagis Nec mirũ de me:
magni aic sapiẽtes
iri idipm̃ nichilomiꝰ de

Expanded text:
quid dixi foris ageGirardus nesciret, norum. Norunt qui illum noejus spiritum redolerent. Norunt contubernales, quam mores ejus et studia non carnem saperent, sed ferverent spiritu. Quis illo rigidior in custodia disciplinae? quis in castigando corpus suum districtior? quis suspensior in contemplando, subtilior in disserendo? Quoties cum eo disserens, ea didici, quae nesciebam: et qui docturus adveneram, doctus magis abscessi. « Nec mirum de me, cum magni ac sapientes viri
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sinu cepit attenciꝰ
cogitare de passione et res¬
rectione dñi. ita ut crr¬
dente pietatis affcũ totus

Expanded text:
tionis sinu, coepit attentius cogitare de passione et resurrectione Domini, ita ut ardente pietatis affectu totus
Abbreviated transcription (Latin):
nent S age uirilit̾
et noli deficere: qr dñs
ciderit tibi tanqͣ adiu¬
tor in oportiũtatib ut
erucit te Unde tibi polli¬
ceor qr si in ordine usq
ad finem ꝑ seueraueris:
saluꝰ eris Qd̾ si forsitã

Expanded text:
nent. Sed age viriliter, et noli deficere, quia Dominus aderit tibi tanquam adjutor in opportunitatibus, ut eruat te. Unde tibi polliceor quod, si in Ordine usque in finem perseveraveris, salvus eris. Quod si forsita
Abbreviated transcription (Latin):
mĩstris p̾cepit abbꝰ
arborẽ ĩ qua cubile alitis
uliꝰ erat festinato ascẽd̾e:
tratũq stipula et sarmẽ¬
toꝵ repugiis sbornatũ di¬
igẽtiꝰ reuersãe Qui mox
it ascẽdit reꝑtũ anulũ
ab ĩuria sordidũ mẽdi¬

Expanded text:
istris praecepit abbas, arborem in qua cubile alitis illius erat festinato ascendere, stratumque stipula et sarmentorum repugiis subornatum diligentius reversare. Qui mox ut ascendit, repertum annulum ab injuria sordiu
Abbreviated transcription (Latin):
tem impende᷑ acqͥescebat:
sed pariis. illud laboꝵ exer¬
ciis spiũ seriire cogebat
Iste peneabilis pir dũ ali¬
quando secreciꝰ colloquere

Expanded text:
tem impendere acquiescebat, sed variis illud laborum excercitiis spiritui servire cogebat. Iste vero venerabilis vir, dum aliquando secretius colloquere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmobilis Tmmõ in pec¬
tore modicũ spiramen¬
ti suꝑerat: qd̾ eũ a mor¬
tuo secernebat Ita er¬
go de mane sicut iã dixi¬
mꝰ usq ad horam nonã
ui extasi positus. tandẽ
ad seipm̃ reuertit᷑: pir¬
tute q recepta lingua
iterũ in perba laxãtur
Stupentes uero qui ade¬
rant. causam ab eo re¬
pentine discessionis ac
reu̾sionis flagitant Qui¬
bus ipẽ rñdit. Hodie cũa
sensib carnis in spũ sub¬
leuatꝰ abstraherer ĩue¬
ni me subito introductũ
uelut in ꝑaidisũ polup¬
tatis in locũ gloriosum
atq p̃clarũ nimis: cuꝰ
aptitudinem pulchritu¬
dinem atq amenitatẽ
hũani sensus angustia
estunare non fufficit

Expanded text:
immobilis. Tantummodo in pectore modicum spiramenti supererat, quod eum a mortuo secernebat. Ita ergo de mane, sicut jam diximus, usque ad horam nonam in exstasi positus, tandem ad seipsum revertitur, et virtute recepta lingua iterum in verba laxatur. Stupentes vero qui aderant, causam ab eo repentinae discessionis ac reversionis, flagitant. Quibus ipse respondit: « Hodie cum a sensibus carnis in spiritu sublevatus abstraherer, inveni me subito introductum velut in paradisum voluptatis, in locum gloriosum atque praeclarum nimis, cujus aptitudinem, pulchritudinem, atque amoenitatem humani sensus angustia aestimare non sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
nanti oculo respiciens il¬
lũ citq despiciens patulis
narib aliqͣdiu subsc̃na¬
bat Que postꝙͣ ab eo ꝑ

Expanded text:
nanti oculo respiciens illum atque despiciens, patulis naribus aliquandiu subsannabat. Quae postquam ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
oũm merita solus ego
tnͣscenderẽ : necdũ utiq
dignꝰ existerẽ adipisci¬
que pꝑata et p̃monstra¬
turo Et cũ hoc dixisset.

Expanded text:
um merita solus ego transcenderem, necdum utique dignus existerem ad fpraeparata et praemonstraturo. » Et cum hoc dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
exspectas. ut et nos ua¬
leamꝰ in dnõ respirare
et tibi ꝑit̾ congaude᷑ Tũc
idẽ ĩfirmꝰ rñdit Ut ad
ea que poscitis dñe pr̃¬

Expanded text:
exspectas, ut et nos valeamus in Domino respirare, et tibi pariter congaudere. » Tunc idem infirmus respondit: « Ut ad ea quae poscitis, domine P
Abbreviated transcription (Latin):
de ordine cist̾ciensi as¬
sũptus ualentinã satib
strẽnue rexit ecciã dũ
adhuc eẽt secłaris ꝓpo¬
suit ĩ aĩo suo uanitali¬

Expanded text:
de Ordine Cisterciensi assumptus, Valentinam satis strenue rexit Ecclesiam, dum adhuc esset saecularis, proposuit in animo suo vanita
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s cũ btĩs apłis suis
netro et iacobo Porro
bt̃s iacob librũ quẽdã
babebat pulchrimũ
quẽ et aꝑtũ torã dnõ
tenebͣt in quo eiusdẽ no¬
mẽ clerici erat cõsc̾ptũ
Et ait dñs ad scm̃ pe

Expanded text:
s cum beatis apostolis suis Petro et Jacobo. Porro beatus Jacobus librum quemdam habebat pulcherrimum, quem et apertum eoram Domino tenebat, in quo ejusdem clerici nomen erat descriptum. Et ait Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uota nũꝙͣ despicit.
quic btõ odoni scd̃m desi¬
riũ cordis sui concessit
edet. ne post aurea scła
ue sub tanto prẽ iocun¬
issime floruerant. fer¬
es que post subsecutu¬
s erant lugentib ocu¬
uurũ ẽẽ ita dñs uni
srio priusꝙ fieret ma¬
ifesta uisione postende
dignatꝰ est Aspiciebat
nãq quidã fr̃ in uisu noc¬
tis: et ecce ꝑabat pir htĩs¬
sumꝰ b̾nardus ascende̾ ihe¬
itineris erat Ad quẽ uene¬
rabilis odo reuerent̾ acce

Expanded text:
ium vota nunquam despicit, huic beato Odoni, secundum desiderium cordis sui, concessit, cederet, ne post aurea saecula, quae sub tanto Patre jucundissime floruerant, ferrea, quae mox subsecutura erant, lugentibus ocufuturum esse, ita Dominus unis, priusquam fieret, manifesta visione praeostendere dignatus est. Aspiciebat namque quid in frater in visu noctis: et ecce parabat vir beatissimus Bernardus ascendere Jeitineris erat. Ad quem venerabilis Odo reverenter acce
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiis ex aliqua ꝑs
tantaq mansuetudius
Sulcedine tractabat conꝰ¬
ientũ frm̃ quẽ pͥore ali¬
as occupato assidue duce¬
at et reducebat ad laborẽ
idẽs et inde rediens. ut
asq hodie sca illa tongre¬
fatio mẽoriã habũdantie
uauitatis eius cũ gratu¬
atione eructuet Cũ aũt

Expanded text:
subsidiis ex aliqua partantaque mansuetudinis dulcedine tractabat conventum fratrum, quem priore alias occupato, assidue ducebat et reducebat ad laborem vadens et inde rediens, ut usque hodie sancta illa congregatio memoriam abundantiae suavitatis ejus cum gratulatione erutuet. C
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑: et de qͦrũdã frm̃ pia
ac desidẽabili dormicione
quã sepiꝰ nos uidisse con¬
tigerat mutua collatione
iitem pascerem᷑.ꝓstesta¬
tatꝰ est nobis qmi in exi¬
tu cuiisdã religiosi frĩs¬
suciui melodia ĩ aere mo¬
dulantes: atq ipiꝰ defũc¬
ti cuam ad et̾ne btĩtudĩs
requiem cũ gaudio defe¬
rentes Qui quãto subli¬
mniꝰ ascedebãt tantoma¬
gis eoꝵ uotes uiferius
rarescebat: quousq tan¬
dem celo recepti audiri

Expanded text:
 et de quorumdam fratrum pia ac desiderabili dormitione, quam saepius nos vidisse contigerat, mutua collatione invicem pasceremur, protestatus est nobis quia in exitu cujusdam religiosi frsuavi melodia in aere modulantes, atque ipsius defuncti animam ad aeternae beatitudinis requiem cum gaudio deferentes. Qui quanto sublimius ascendebant, tanto magis eorum voces inferius rarescebant, quousque tamen coelo recepti, audiri
Abbreviated transcription (Latin):
minũ rea: gehẽnalibꝰ
rmnc̃tis absq ulla mise¬
iciõe destinarer Quebã
icẽ oꝑm meoꝵ ⁊ et cõtinu
pestifero tabo ĩ cõfessi
ice terribiliter enciporã
ta oculi mei obnubi¬
bãt et cõtene brabãti
iadios ueri et eterni
luminis. qd ꝑ eleõsinas et
bona oꝑci cõquiritur nullo
mõ respic̾e ualerẽ Heu tũc
licet tarde nimis ĩtellexi
musera. hec ẽẽ stipẽdia obsti¬
nati et obdurati cordis mei
tũc ꝙͣ sit ꝑniciosũ miseris¬
et mortalibꝰ dñi et creato

Expanded text:
minum rea gehennalibus tormentis absque ulla miseratione destinarer. Quaerebam lucem operum meorum, et continuo pestifero tabo inconfessi meae terribiliter evaporante, ita oculi mei obnubilabantur et contenebrabantur, ut radios veri et aeterni luminis, quod per eleemosynas et bona opera conquiritur, nullo modo respicere valerem. Heu! tunc, licet tarde nimis, intellexi haec esse stipendia obstinati et obqurati cordis mei; tunc quam sit perniciosum miseris mortalibus Domini et Creato
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et oẽs qui aderãt cid
lamẽta cõuert̾et: repẽte
misericordissima dei õm¬
potẽtis u̾tute femina que¬
redeũte ĩ ꝓp̾ũ corpꝰ aĩa.
post triste mortis diuorciũ
factũ est dulce spũs et car¬
nis cõsorciũ Tũc quasi de
graui sõpno eiugilasset:
flenti et lamẽtãti filie siqͥ
locuta est Noli timere filia
cessent a fletu oculi tui qr
ia miserãte deo reuixi Dis¬
cĩge pelaminũ ĩpedimẽta
quibꝰ amicior: ut surge̾ que¬
am Solutis itaq cũ oĩ u̾e¬
locitate ligamẽtis: erecto
capite femina resedit Tũc
illa iubẽte sacerdos ꝓperã¬
ter assistit᷑ et secedẽtibꝰ. cũc¬
tis cõtagiũ penenosũ ꝓ¬
diluitur Postea uero cõflu¬
entibꝰ ppłĩs ad miraculũ
ĩtuẽdũ ip̃a mulier ĩ estima¬
bulis gr̃e dei ĩ se facte
tis et ãnũciatrix effens
rei geste ordiẽ cũcis
posuiti: et qͣliter ꝑdo

Expanded text:
ret et omnes qui aderant ad lamenta converteret, repente misericordissima Dei omnipotentis virtute femina redeunte in proprium corpus anima, post triste divortium factum est dulce spiritus et carnis consortium. Tunc quasi de gravi somno evigilasset, flenti et lamentanti filiae sic locuta est: « Noli timere, filia. Cessent a fletibus oculi tui, quia jam miserante Deo revixi. Discinge velaminum impedimenta quibus amicior, ut surgere queam. » Solutis itaque cum omni velocitate ligamentis, erecto capite femina resedit. Tunc illa jubente sacerdos properanter asciscitur, et secedentibus cunctis contagium veternosum pdiluitur. Postea vero confluentibus populis ad miraculum intuendum, ipsa mulier inaestimabilis gratiae Dei in se factae testis et annuntiatrix effecta, rei gestae ordinem cunctis exposuit, et qualiter per
Abbreviated transcription (Latin):
ñ meũ penitẽdo lugẽdo et
plorare: ne me ꝓ hoc pcc̃o
m̃a sb̃ire Postꝙͣ aũt mor¬
Is debitũ solui ꝓtinꝰ a ma¬
gnis spiritibꝰ undiq ual¬
ita crudeliter rapiebar ĩ¬
ellebar discuciebar: et cũ
mmarissima exꝓbracione
cã mei ad ĩferni suplici
dãpnãda detrahebar.
lecordabar ĩterea eleõsiã¬
si quas fecerã ieiuniorũ
igiliarũ et or̃onũ cet̾oꝵ¬

Expanded text:
m, poenitendo, lugendo, et onia implorare, ne me pro hoc peccato m subire. Postquam autem mortis debitum solvi, protinus a malignis spiritibus undique vallata crudeliter rapiebar, impellebar, discutiebar, et cum amarissima exprobratione peccati mei ad inferni supplicia damnanda trahebar. Recordabar interea eleemosynarum quas faceram, jejuniorum, vigiliarum, orationum, caeter
Abbreviated transcription (Latin):
nusteria ad consolacio¬
ciũ et sub ponde̾ temp¬
tationũ gemenciũ an¬
diuit uocẽ de celo dicen¬
tem sibi beati mortui.
qͥ in dno moriũt᷑ Et
eiusdem btĩtudinis cau¬
sam subdẽs amõ iamꝰ¬

Expanded text:
steria, ad consolatiotium, et sub pondere tentationum gementium, audivit vocem de coelo dicentem sibi: Beati mortui, qui in Domino moriuntur . Et ejusdem beatitudinis causam subdens: Am
Abbreviated transcription (Latin):
euigilauit: sed uisionẽ il¬
lã nõ uanã seu illusoriã
fuisse: maĩfestis indiciis
declatũ est fragranciar
nẽpe celestis nectaris qmͣ
dormiens hauseat exci

Expanded text:
evigilavit, sed visionem illam non vanam seu illusoriam fuisse, manifestis indiciis declaratum est. Fragrantia nempe coelestis nectaris, quam dormiens hauserat, exci
Abbreviated transcription (Latin):
dã nouam et antea sibi
inexꝑtam deuocionem
p̃cordiis suis ilabi sencie¬
bat. que ꝑ extensũ pigi¬
licꝵspatium magis ac
magis incrementũ sumẽs.
nura alacritate ĩtẽiorẽ et
exteriorem hoiẽ ipĩꝰ refi¬
ciebat Cũ autem ynũ bñ¬
in quo oĩs creatura ad bñ
dicendũ et laudandũ dñ¬
ridit carnalib oculis

Expanded text:
dam novam et antea sibi inexpertam devotionem praecordiis suis illabi sentiebat: quae per extensum vigiliarum spatium magis ac magis incrementum sumens, mira alacritate interiorem pariter et exteriorem hominem ipsius reficiebat. Cum autem hymnus, Beneidicendum et laudandum vidit carnalibus oculis