comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uim absorti sunt. Illi absorti quia mortui: il¬
li autẽ quia absorti mortui. Non enim absor¬
ti inuere potuerunt: quãuis uiui absorbe¬
rentur. Ergo hocorat uox martyrũ a timo¬
re inimici erue animam meam: nͣ ut nͣ me
occid at mnimicꝰ. s ut ñ timeam occidentẽ
mimicũ. Hoc orat in psalmo impleriser¬

Expanded text:
vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; ilvivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri ser
Abbreviated transcription (Latin):
Sorationem meam
dum tribulor: a
timore minici
erue animam me¬
am. Seuierunt.
mimici in mar¬
tyres. Quid ora¬
bat ista uox corpo¬
ris xp̃i: Hoc orabat. ut eruerent᷑ ab inimiciᷤ:
& non eos possent occidere mimici. Ergo ex¬
auditi non sunt quia occisi sunt. & deseruit
d̾co contritos corde seruos suos & sꝑantes in se
despexit: Absit. Qs enim inuocauit dñm et
derelictus ẽ. Us sꝑauit nieum: & desertus ẽ
ab eo: Exaudiebant᷑ gͦ & occidebant᷑ & tamͣ
ab inimicis eruebantur Alii timentes consen¬
tiebant & uiuebant: & tam̃ ipsi ab inimicis
absorbebant᷑. Occisi eruebantur: & iuuentes
absorbebant᷑. Inde ẽ & illa uox gratulationis:
forsitan uiuos absorbuissent nos. Alulti ab¬
sorti: & uiui absorti. Multi mortui absorti. Q
putauerunt mane̾ ẽẽ fidem xp̾ianam: mor¬
tui absorti sunt. Eautẽ scientes ueritatem
tes. ꝙ hoc credentes. & hoc intus tenentes. ceᷤ¬
serunt tamen dolorib & idolis sacrificaueit᷑

Expanded text:
orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem tes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
it eiꝰ substantie negari ñ pocest adeẽ condi¬
tis rebus. mirabili uidelices & uix paucis intel¬
ligibili modo. cui dicit᷑. Si ascendero in ce¬
lum tu ibies: si descendero in infernum adeᷤ.
Vnde merito ꝑhibet᷑ stare ds̃ in congrega¬
tione hominũ inuisibilit. sic̃ cęlũ &s t̃ram pp¬
se complet. Quod ꝑ ꝓpham de se ipse p̾dicat
Nec tantum ꝑhibetus. s ꝓ captu mentis hu¬
mane utcumq cognoscitus. stare in eis que
creaint. si & homo stet & audiat eũ s gaudio
gaudeat. ꝓpt̾ eiꝰ intimam uocẽ. Uleriuntam̾
quantũ arbitror psalmus iste aliquid insinu¬
are molit᷑. quod ex qͣdam tpr̃ factũ ẽ ut stans
d̾s̃ in synagoga deoꝵ. Nã illa statio qua celu̾
s tͣram implet nec ad sẏnagogã ꝓprie ꝑtinae
nec tempr̃ uariat᷑ Ds itaq stetit in synago¬
gadeoꝵ: numirũ ille qui de se dixit. Non sũ¬

Expanded text:
it ejus substantiae, negari non potest adesse condiit ejus substantiae, negari non potest adesse conditis rebus, mirabili videlicet et vix paucis intelligibili modo, cui dicitur: «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades» . Unde merito perhibetur stare Deus in congregatione hominum invisibiliter, sicut coelum et terram ipse implet, quod per prophetam de se ipse praedicat : nec tantum perhibetur, sed pro captu mentis humanae utcumque cognoscitur stare in eis quae creavit, si et homo stet et audiat cum, et gaudio gaudeat propter ejus intimam vocem . Verumtamen, quantum arbitror, psalmus iste insinuare aliquid molitur, quod ex quodam tempore factum est, ut staret Deus in synagoga deorum. Nam illa statio qua coelum et terram implet, nec ad Synagogam proprie pertinet, nec tempore variatur. «Deus» itaque «stetit in synagoga deorum,» nimirum ille qui de se dixit: «Non su
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ sum apud te & ego semꝑ tecum: quando
utiq quamius uni uero dño mancipatꝰ uide¬
ret᷑ ꝓ magnis tamen ac sumnus botus ab il¬
lo carnalia t̃rena temporalia. requirebant
lnuenimus eos sepe etiã filios appellatos. non
ea grã que ad nouum testam̃tum ꝑtiuet. sed
illa que ad uetꝰ: quia & ipsa grã ẽ qua clegit
abraham. & ex eiꝰ carne tam magnũ płm pro¬
pagauit. qua nondũ natos. iacob dilexit. esau
autem odio habuit. qua libatut cregipto qͥ
in tͣram ꝓmissionis eiectis gentib introduxit
Nisi enim & ipsa eẽt grã ñ utiq de nob̃s. non¬
nes liquet gͥ quantũ existimo: in qua deorum
synagoga steterit ds̃. Deinceps requirendũ ẽ
trinitatẽ acciꝑe debeamꝰ stetisse in synagoga
deorum. in medio autẽ deos discernere. quia
ꝙ singulus quisq ds̃: & ipsa trinitas unꝰ ds̃.
Nou quidẽ facile. ẽ hoc eliquare quia & ñ
corporalem s sꝑitalẽ dĩ pͣsentiã que congru¬

Expanded text:
factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus eos saepe etiam filios appellatos; non ea gratia quae ad Novum Testamentum pertinet, sed illa quae ad Vetus: quia et ipsa gratia est qua elegit Abraham, et ex ejus carne tam magnum populum propagavit; qua nondum natos, Jacob dilexit, Esau autem odio habuit ; qua liberavit ex Aegypto, qua in terram promissionis, ejectis Gentibus, introduxit. Nisi enim et ipsa esset gratia, non utique de nobis, nes. Liquet igitur, quantum existimo, in qua deorum synagoga steterit Deus. 2. Deinceps requirendum est Trinitatem accipere debeamus stetisse «in synagoga deorum; in medio autem deos discernere:» quia et singuluquia et non corporalem, sed spiritualem Dei praesentiam, quae congru
Abbreviated transcription (Latin):
Estetit in synagoga
deorum. Quos utiq de¬
os abfit ut intelliga¬
inus deos gentium si.¬
ue idola. siue aliquam
pret̾ homines celestẽ
tertestremne creaturã
cum paulo post hunc uersum idem ipse psalmꝰ
asserat. & quos deos intelligi uelit in quorum
sẏnagoga ds̃ stetit aꝑtius exprimat ubi ait.
Ego dixidii estis. & filii altissimi om̃s: uos
autẽ sicut homines moriemini s sicut unus
ex principib cadetis. In horum gͦ sinagoga
filiorum altissimi. de quib idem altissimꝰ per
isaiam dicit. filios genui & exaltaui. ipsi autẽ
spreuerunt me: ds̃ stetit. in synagoga płm is¬
rł accipimꝰ quia & ipsoꝵ ppric synagoga dici
t̃ congregationem unde sinagoga & conuo¬
cationem unde eccła nom̃ accepit. distet ali¬
quid. quod scilicq congregari &ͥ pecora soleat
atꝙ ipsa ꝓprie quorum & greges ꝓpriş di¬
cumus: conuocari autem magis cͥ utentium
ratione. sicut sunt homines. Unde ex ꝑsona
ipsius asapħ in psalmo alio dicit᷑. quasi pec

Expanded text:
stetit in synagoga deorum». Quos utique deos absit ut intelligamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis.» In horum ergo synagoga filiorum Altissimi, de quibus idem Altissimus per Isaiam dicit, «Filio genui et exaltavi; ipsi autem me spreverunt» , stetit Deus. «In synagoga» populum Israel accipimus; quia et ipsorum proprie Synagoga dici ter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, atque ipsa proprie, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus
Abbreviated transcription (Latin):
in historia ñ inueniatur & hinc potiꝰ ammo¬
nere non propt̾ cognoscendas res gestoec hu¬
iusmodi titulos inscriptos. s ꝓpt̾ futura pre¬
figuranda. sicut dicꝰtum ẽ. quod corã abiti¬
lech mutauit uultum suum & dimisit eun
& abiit: cum indic&e sc̃riptura regnoꝵ hoc
eum ñ fecisse coram abimelech. s. coram achi
rege: ita & in hoc titulo inuenimꝰ aliquid
quod commoueamur ad aliquid Namq in
illa narratione belloꝵ fortiumq factoꝵ regi
dauid ubi hi homines quos cominemorauimꝰ
debellati sunt: eum aliquid succendisse ñ le¬
ginus. Hic autẽ maxime hoc positũ. quođ¬
dedit ut sim. Forro quia te nemo melior. nen¬
te potentior. nemo te in miscd̃ia largior: ac̃
accepi ut eẽm. ab illo accepi ut bonus eẽm:d

Expanded text:
in historia non invenitur, et hinc potius admoin historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc positum dedit ut sim. Porro quia te nemo melior, nemte potentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ fecerit debellando inimicos & eos tribu¬
tarios faciendo: quando post mortem saulis
ꝑsequutoris sui regnum illius accepit mani¬
festum in isrł. Nlam & antequam ꝑsequiti¬
onem pateretur rex erat: s do tantũ notis
erat. Postea gͦ iam manifestato regno & eu-¬
dent̾ atq eminent᷑ accepto debellauit eosqͥ
in hoc titulo cominemorant᷑. & natꝰ est psal¬
N finem his qui immutabunt᷑. in tituli ir¬
scriptionem. ipsi dauid in doctrinam: cũ suc
cendit mesopotaniam. syriaoo. & Syriam so¬
bal: & conuertit ioab. & ꝑcussit edom in ual¬
le salinarum duodecim milia. Legimus
hec in libro Regnoꝵ. istos om̃s quos nomina¬
uit. debellatos eẽ a dauid: idest mesopotanis¬
am. Syriam.syriam sobal: ioab. edom. facta
sunt ista. & quemadmodum facta sunt ita
dibi. conscripta sunt: ita legunt᷑ legat qͥuult
moꝵ titulis recedere aliquantum ab exp̃ssio¬
ne rerum gestarum & aliquid dicere quod

Expanded text:
fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tribufortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psaln finem, his qui immutabuntur, in tituli inscriptionem, ipsi cendit Mesopotamiam et Syriam Sobal, et conuertit Ioab et percussit uallem Salinarum duodecim milhaec in libris Regnorum, istos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vritus in Psalmorum titulis recedere aliquantulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod
Abbreviated transcription (Latin):
Saliquantum prolixus est: sed non
erreat quia psalmus breuis ẽ. Tanquam gͦ ali¬
quantulum ꝓlixiorem psalmum audierimus
sic intendamus: qmͣ in nomine xp̃i nutritis
& nutriendis. loquimur in eccla d̃i. nec alienᷤᷤ
a sapore istarum litterarum: a quib mundus
alienus ẽ. Non quasi rudia ista nob̾ semꝑ eẽ
debent. Si enim ea quȩ sepissime audistis. cũ
iocunditate in ore cogitationis ruminatiᷤᷤ nec
obliuione tanquam inuentre sepelistis: cadem
ipsa recordatio ur̃a & memoria. multum nos
poterit adiuuare. ne multum loquam᷑ ad
enodandum quasi rudib ea quȩ iam uos noͤ¬
se nouimꝰ. Certe illud meminimꝰ. sepe uos au
ac ꝑ hoc quando uoces nr̃as agnoscimꝰ sitie af¬
fectu agnoscere nͣ possumꝰ: & tantomagiᷤ delec¬
tamur quanto in idem nos ec̃ sentimus. Laud
Rex unus homo fuit.s ñ unum hominẽ figu¬
rauit: quatido scilic& figurauit ȩcłam ex mul¬
titulo. dicuntur quędam uictorioso daiid q̃d

Expanded text:
aliquantum prolixus est; sed non nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulum prolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus saepe vos audAc per hoc quando voces nostras agnoscimus, sine affectu agnoscere non possumus: et tanto magis delectamur, quando indidem nos esse sentimus. David rex unus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quando scilicet figuravit Ecclesiam ex multitulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod
Abbreviated transcription (Latin):
futurum erat temporib tir̃is. quod mͦ legi¬
mus & uidemus. & multum gaudemꝰ. quia
spes nr̃a p̾dictaẽ a scĩs qui illud ñ undebaã
impletum. in spũ futurum uidebant. &
nos mͦ leginus & audimuis a lectorib dispu¬
tamus illa: & quomͦ sunt in scripturis. sicca
uidemus impleri ꝑ totum orbem terrarũ.
s inde ñ gaudeat: Us non & ea quȩ ñ¬
dum uenerunt uentura spene ꝓpt᷑ illa qͥ
iam  tota impleta sunt: Modo enĩ fr̾s ui¬
detis. quia totꝰ mundus. tota t̾ra. omnes
gentes. om̃s regiones currunt ad nomer ap̃i
& credunt in ap̃m Certe uidetis hoc. quo¬
mͦ ubiq euertant᷑ uanitates paganoꝵ. Uide¬
tis hos: manifestum ẽ uobis. Numquid & hoc
de libio uob legimiis. & nͣ ante oculos nr̃osfit¬

Expanded text:
futurum erat temporibus nostris; quod modo legifuturum erat temporibus nostris; quod modo legimus, et videmus: et multum gaudemus quia spes nostra praedicta est a sanctis, qui illud non videbant impletum, sed in spiritu futurum videbant: et nos modo legimus et audimus a lectoribus; disputamus illa; et quomodo sunt in Scripturis, sic ea videmus impleri per totum orbem terrarum. Quis inde non gaudeat? Quis non et ea quae nondum venerunt ventura speret, propter illa quae jam tanta impleta sunt? Modo enim, fratres, videtis quia totus mundus, tota terra, omnes gentes, omnes regiones currunt ad nomen Christi, et credunt in Christum. Certe videtis hoc, quomodo ubique evertantur vanitates Paganorum; videtis hoc, manifestum est vobis. Numquid et hoc de libro vobis legimus, et non ante oculos ves
Abbreviated transcription (Latin):
forte qui rudes suã
adhuc ad nomen
colligit qui ꝓ omi¬
b dedit sanguinẽ
suum. dicendũ est
paucis quod & illi
libent᷑ audiant qͥ
nouerunt: & discant qui ñ nouerunt. Fsal¬
mi isti quos cantamus. antequam dñs nrͣ
⁊ ante dĩ dicti & conscripti sunt. fuit enĩ
dauid rex in uideoꝵ gente. quȩ gens una
colebat unum d̾m qui fecit cęlum & t̾ram
mare &e omĩa que in eis sunt.: siue que iuden¬
tur siue quȩ non uident᷑. Cetere autẽ gta¬
tes. aut idola colebant quę manib suis fe¬
cerant. aut creaturam d̃i ñ ipsum creatore:
idest aut solem. aut lunam aut stellas. aut
mare aut montes. aut arbores. Hec enim
omĩa ds fecit & laudari se uult in illis nͣ
illa coli ꝓ se. Ergo in ipsa gente iudeoꝵ da¬
uid rex erat. de cuius semine natus est dñs
duc ebat gemis uirgo mrania quȩ peperit
xp̃m. Et dicti sunt isti psalmi & ꝓpħabat᷑
in eis xp̾c uenturus post multos annos de di¬
cebatur ab illis ꝓpħis. qui fuerunt antequã¬

Expanded text:
forte rudes sunt adhuc ad nomen colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. Psalmi isti quos cantamus, antequam Dominus ndictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una colebat Deum unum, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut montes, aut arbores. Haec enim omnia Deus fecit; et laudari se vult in illis, non illa coli pro se. Ergo in ipsa gente Judaeorum David rex fuit, de cujus semine natus est Dominducebat genus virgo Maria quae peperit Christum : et dicti sunt isti Psalmi, et prophetabatur in eis Christus venturus post multos annos: et dicebatur ab illis Prophetis, qui fuerunt antequa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ Titulum habce iste. P salmis
ipsius dauid. cum ee̾t in deserto idumee fer
idumes nomen: intelligit᷑ scłm istud. Idumea
et̃ gens erat quedam errantium hominum:
ubi idola colebant᷑ Non in bono ponit᷑ idu¬
mea ista. Si non in bono ponit᷑: intelligendũ
ẽ istam uitã ubi patim᷑ tantos labores. & ubi
tantis necessitatib subditi sumꝰ. idumee no¬
mme significari. Et hic ẽ desertũ ubi multuͣ
sitit᷑. & audituri estis uocẽ mͦ sitientiᷤᷤ in deser¬
to. Si autẽ cognoscamꝰ Nos sitienteᷤ cognosci¬
mꝰ nos & bibentes: quia qͥ sitit in isto scło in
futuro scło satiabit᷑ dicente dño. Beati qͥesuri¬
uã & sitiunt iusticiã qͥa ipsi saturabunt᷑ Eigo
in hoc scło: ñ debemꝰ qͦsi amare saginiã. Hic si¬
tiendum ẽ.: alibi saginabim᷑. Modo autem
ũ ñ deficiamꝰ in isto deserto. asꝑgit nob̾ rorẽ
u̾bi sui ⁊ ñ nos dimitat ꝓrsꝰ arescere: ut ñ sit
de nob̾ repeticio s ũ sic sitiamꝰ ut bibamꝰ. Ut

Expanded text:
ers. 1. Titulum habet iste psalmus, Ipsi David, cum esset in deserto Idumaeae. Per Idumaeae nomen intelligitur saeculum istud. Idumaea enim gens erat quaedam errantium hominum, ubi idola colebantur. Non in bono ponitur Idumaea ista. Si non in bono ponitur, intelligendum est istam vitam, ubi patimur tantos labores et ubi tantis necessitatibus subditi sumus, Idumaeae nomine significari. Et hic est desertum ubi multum sititur, et audituri estis vocem modo sitientis in deserto. Si autem cognoscamus nos sitientes, cognoscemus nos et bibentes. Quia qui sitit in isto saeculo, in futuro saeculo satiabitur, dicente Domino: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo in hoc saeculo non debemus quasi amare saginam. Hic sitiendum est; alibi saginabimur. Modo autem ut non deficiamus in isto deserto, aspergit nobis rorem verbi sui, et non nos dimittit prorsus arescere, ut non sit de nobis repetitio, sed ut sic sitiamus, ut bibamus. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos futuri sunt. usq in finem scłi om̃s ad
corpus eius ꝑtinent. eniꝰ corporis ipse caput
ẽ. qui ascendit in celum. Na gͦ iam noui¬
mꝰ caput & corpꝰ: ille ẽ caput nos corpꝰ. qͥndo
audimus uoces ipsius. & ex capite debemus.
audire & ex corpore: quia quicquid passus
ẽ in illo & nos passi sumꝰ quia & nos qͦd pati¬
mur in nob̾ &e ipse patit᷑. quomͦ si aliqͥd pa¬
tiat᷑ caput: nũquid potest manꝰ dicere qͥa

Expanded text:
nos futuri, sunt usque in finem saeculi, omnes ad nos futuri, sunt usque in finem saeculi, omnes ad corpus ejus pertinent; cujus corporis ipse caput est, qui ascendit in coelum . Quia ergo jam novimus caput et corpus, ille est caput, nos corpus. Quando audimus vocem ipsius, et ex capite debemus audire, et ex corpore; quia quidquid passus est, in illo et nos passi sumus; quia et nos quod patimur, in nobis et ipse patitur. Quomodo si aliquid patiatur caput, numquid potest dicere ma
Abbreviated transcription (Latin):
turus ẽ ut iudic&. qui pͥmo uenit ut idica¬
uet uenit enim pͥmo humilis postea uenturꝰ
ẽ excelsus. uenit ut ostenderet exemplũ pa¬
tientie postea uenturꝰ ẽ ut ꝓ meritis iudic&
om̃s siue bonos. suie malos. quia gͦ ñdum ue¬
nit hoc quod sꝑamus uenturum xp̃m. iu
dicem uiuorum & mortuoꝵ debemꝰ illudcrȩ¬
dere modicum quod restat Clenturum ẽc̃
credamus. quando iam uidemꝰ tanta quȩ
tunc futura erant mͦ compleri. Stultus ẽ
enim qui non uult credere pauca que tes¬
tant. cum uideat tam multa impleta ẽẽ
quȩ tunc non erant. quando p̾dicebantur
qui natus ẽ de masia & passus est. & sepuł¬
tus est & resurrexit. & ascendit in celum. et
modo ad dexteram patris sedet. & int̾ pel¬
lat pro nobis. caput nr̃m est. Si ille caput
est nos menbra sumus tota ȩccła eius quȩ
ubiq diffusa ẽ corpus ipsus ẽ cuius & ipse
caput. Non solum autem ficdeles qui mͦ
sunt .s & qui fuerunt ante nos & qui post

Expanded text:
turus est ut judicet, qui primo venit ut judicaretur; venit enim primo humilis, postea venturus est excelsus; venit ut ostenderet exemplum patientiae, postea venturus est ut pro meritis judicet omnes, sive bonos, sive malos: quia ergo nondum venit hoc quod speramus, venturum Christum judicem vivorum et mortuorum, debemus illud credere. Modicum quod restat venturum esse credamus, quando jam videmus tanta quae tunc futura erant, modo compleri. Stultus est enim qui non vult credere pauca quae restant, cum videat tam multa impleta esse, quae tunc non erant quando praedicebantur. qui natus est de Maria, et passus est, et sepultus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, et modo ad dexteram Patris sedet et interpellat pro nobis, caput nostrum est. Si ille caput est, nos membra sumus: tota Ecclesia ejus quae ubique diffusa est, corpus ipsius est, cujus est ipse caput. Non solum autem fideles qui modo sunt sed et qui fuerunt ante nos, et qui post
Abbreviated transcription (Latin):
ñ udimus. s credimus. Suꝑ ome̾m autem ter¬
ram głam eius nͣ tantum credimꝰ: s etiam ui¬
demus. Qualem uͦ uesaniam patiantur he¬
retici: quȩ so ut attendamꝰ. Illi p̾cisi a compa
tentes nolunt cominimicare orbi tͣrarum. qͣ
diffusa ẽ gła xpĩ. Nos autẽ catholici in omi
terra sumus quia omĩ terrȩ cominunicamꝰ
quacumq gła xp̃i diffusa ẽ. Uidemꝰ enim
quod tunc cantatum c̃: modo completu
ipio psalmo uttimos uersul: quos iam quium
etiam dixit. Exaltare suꝑ cȩlos ds: & suꝑ om¬
nem terram gła tua. Hoc enim ei ꝓpħa dixit
ante tot annos: hoc modo uide mus nos: hoc

Expanded text:
non videmus, sed credimus: super omnem autem ternon videmus, sed credimus: super omnem autem terram gloriam ejus non tantum credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attendatis. Illi praecisi a compagtentes, nolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa est gloria Christi. Nos autem Catholici in omni terra sumus, quia omni terrae communicamus quacumque gloria Christi diffusa est. Videmus enim quod tunc cantatum est, modo completuipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloria tua. Hoc enim ei dixit Propheta ante tot annos: hoc modo videmus nos; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
colaphis ꝑcussum ex palmatum manib sputis
illitum spinis coronatum. ligno suspensum ilboᷤ
seuentes. illum tolerantem. illos ex ultantes illũ
quasi uictum. Uidit in spũ: & post illam im
omnem humiliationẽ & illoꝵ furorẽ. resurrexis¬
se eum. & illa omĩa que fecerunt iudei. seuien¬
tes. facta eẽ in ania & eleuatus gaudio tanquã
uiders fieri. Exaltare inquit suꝑ celos d̾s.
Homo in cruce: suꝑ cȩlos d̾s. Remaneant in
terra seuientes: tu in celo esto uidicans. Ubist̾
qui furebant. AUlbi siuit dentes eoꝵ arma et
sagnte. Nonne sagite infantium facte sunt
plage eorum.: Alio enim loco psalmus hoc di¬
cit. uolens eos ostendere in aniter seuisse & ma¬
nit᷑ in furias p̾cipitatos eẽ: qm̃ nichil potue¬
runt facere xp̃o ad horam crucifixo. & postea
resurgenti atq in celo sedenti. Sagite infan¬
tium facꝰte sunt plage coꝵ. quomͦ infantes fibi¬
faciunt sagittas de cannitiis. Sagite autenquę
aut quȩ uires. Aut qui arcus: Aut qui ictus:

Expanded text:
colaphis percussum, expalmatum manibus, sputis illitum, spinis coronatum, ligno suspensum; illos saevientes, illum tolerantem; illos exsultantes, illum quasi victum vidit in Spiritu: et post illam jam omnem humiliationem, et illorum furorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, Exaltare, inquit, super coelos, Deus. Homo in cruce, et super coelos Deus. Remaneant in terra saevientes, tu in coelo esto judicans. Ubi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eorum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De cannis. Sagittae autem quae? aut quae vires? aut qui arcus? aut qui ictus?
Abbreviated transcription (Latin):
occiderunt: Dentes eoꝵ arma & sagitte: et
lingua eoꝵ gladius acutus. Noli attendere in¬
ermes manus:. s os armatum. Inde gladius ꝓ
ille gladium bis acutum: &e occidentis & re¬
surgentis. Resurgens ꝑcussit eos: & diuisit
ab eis quos facers fideles suos Illi malũ gla¬
dium. ille botiũ. Illi sagitas malas: ille bo¬
uas. Nam habae & ipse sagitas bonas. uerba
bona: unde sagitiat cor fidele. ut ametur
Cigo alie istor sageite.  alius gladius istor

Expanded text:
occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius aculus. Noli attendere inermes manus, sed os armatum: inde gladius prille gladium bis acutum : et resurgens percussit eos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum sagittae, et alius istor
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. Unde etiam flagellauit. & ueste igno¬
miniosa induit. & flagellatum ad eoꝵ oculos
ꝓduxit: ut saltim pena flagelloꝵ eius satiati
eum occidi ñ extorquerent. Propterea etiam
cum uidere cos ꝑseuerare sicut leginus lauit
manus suas. & dixit. Innocens sum a sanguine
eius. Uideris utrum ille innocens qui uel ces¬
sit clamantib multo magis tam̃ illi nocentes
qui clam ando eum occidere uoluerunt. Sed
nunc int̾rogemus & audiamꝰ dñm quib tri¬
buat mortẽ suam quia dixit. dormuu contut¬
batꝰ: intͣrogemus eum & dicamus. Qm̃ dor¬
misti conturbatus: qui te ꝑsequuti sunt. Q
te occiderunt: Numquid forte pilatus. qui
militib dedit in ligno. suspendendum. clauis
transfigendum: Audite. qui. Filii hominũ.
Illos utiq dicit. quos ꝑ sequutores passus est.
S quom̃ ipsi occiderunt. qui ferrum ñ fere¬
bant qui gladiim ñ struxerunt qui impetũ
in eum ñ fecerunt ad occidendum  Unde

Expanded text:
occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignooccidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens ego sum a sanguine justi hujus . Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem suam, quia dixit, Dormivi turbatus. Interrogemus eum, et dicamus: Quoniam dormisti turbatus, qui te persecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Qui gladium non strinxerunt, qui impetum in eum non fecerunt ad occidendum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
mei d̾s. miserere mei:
qͣm in te confidit ani¬
ma mea. Xpc̃ in passio¬
ne dicit. miserere mei:
d̃o d̾s dicit. miserere
mei. Qcum patre mi¬
seretur tui: in te cla¬
mat miserere mei. Et¬
mei. a te hoc accepit. ꝓptͣ te lib̾andum carne
indutus ẽ. Caro ipsa clamat miserere mei ds
miserere mei: homo ipse anima & caro. Lotũ¬
turbatus. Vnde turbatus: Quib turbantib:
Uideamus quomͦ indurat. malam consoientiã
uideis: uolentib excusare se ab int̾fectione dm̃.
Nam ꝓpterea cum sicut loquitur euglm iudi¬
ci tradiderunt: ne ipsi eum occidisse uideren¬
tur. Cum enim dixiss&s eis uidex tunc pilatus.
accipite eum uos & scđm legem ur̃am iudicate:
eum: responderunt. Nobis non licos int̾ficere
quenquam. Int̾ficere nͣ licos: tradere uitͥficien¬
dum lico. Quis autem occidit: qui audito
clamore cessit. an qui clamando ut occideret᷑
extorsit. Ipse dñs dicat testimoniũ a quibus
occisus ẽ: utrum ab illo pilato qui nolens eũ

Expanded text:
mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. Christus in passione dicit, Miserere mei, Deus. Deo Deus dicit, Miserere mei. Qui cum Patre miseretur tui, in te clamat, Miserere mei. Etum est: a te hoc accepit, propter te liberandum carne indutus est. Caro ipsa clamat, Miserere mei, Deus, miserere mei: homo ipse, anima et caro. Totuturbatus. Unde turbatus? quibus turbantibus? Videamus quomodo inurat malam conscientiam Judaeis, volentibus excusare se ab interfectione Domini. Nam propterca eum, sicut loquitur Evangelium, judici tradiderunt, ne ipsi eum occidisse viderentur. Cum enim dixisset eis judex tunc Pilatus, Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum; responderunt, Nobis non licet interficere quemquam . Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit locꝰ miscđie. Tu factus es peccati tui de¬
fensor: quomͦ erit ds̃ liberator Ut gͦ sit il¬
le liherator: tu esto accus atoR.

Expanded text:
non erit locus misericordiae. Tu factus es peccati tui defensor; quomodo erit Deus liberator? Ut ergo sit ille liberator, tu esto accusator.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne auertas faciem tuam a puero tuo. Et har
carin suꝑbia: ꝑ disciplina tribulatiomᷤ. Ne
auertas faciẽ tuam a puero tuo. Hec ẽ illa spe¬
ciosa miscłia di. quͣa supra dixit. Nam se¬
quenti uersu exponit quod dixit. Qm tri¬
bulor uelociter exaucli me. Qd ẽ uelocite.
Iam ñ ẽ quare differas: tribulor. P recessit
afflictio mea. s sequat᷑ miscłia tua. Intend̾¬

Expanded text:
Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Et haeccarui superbia per disciplinam tribulationis: Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Haec est illa speciosa misericordia Dei quam supra dixit. Nam sequenti versu exponit quod dixit: Quoniam tribulor, velociter exaudi me. Quid est, velociter? Jam non est quod differas: tribulor; praecessit afflictio mea, sequatur misericordia tua.
Abbreviated transcription (Latin):
ut in tribulatione aliqua simꝰ : etiã tcͣ mise¬
ricors est Non enĩ alimentũ subtrahit: s
defideriũ mouet Itaq qͦd ait mͦ exaudi mi¬
dñe qmͣ suauis ẽ miscdia tua: iam noli dif¬
ferre exauditionẽ in tanta tribulatione sum it
ferebas: ut mͥ dulce eet quod subuetuebas.
Iam gͦ ultra ñ ẽ qͦd differas ꝑuenit tribuli¬
tio mea ad mensuram certam calamitatis. ne.¬
niat miscłia tua ad faciendũ opus bonitati
Ecraudi me dñe: qm suauis ẽ misccł̾ia tua.
Scd̾mi multitudine̾ miserationũ tuarũ respi¬

Expanded text:
ut in tribulatione aliqua simus, etiam tunc miseut in tribulatione aliqua simus, etiam tunc misericors est; non enim alimentum subtrahit, sed desiderium movet. Itaque quid ait modo: Exaudi mniam suavis est misericordia tua? Jam noli differre exauditionem; in tanta tribulatione sum, utferebas, ut mihi dulce esset quod subveniebas: jam ergo ultra non est quod differas; pervenit tribulatio mea ad mensuram certam calamitatis, veniat misericordia tua ad faciendum opus bonitatis. Exaudi me, Domine, quoniam suavis est misericordia tua. Secundum multitudinem miserationu
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝓfunditas putei. Dequit᷑ gͦ int̾ passio¬
es. & exclamans dñs nr̃ilłc xp̃c caput & cor¬
pus. sic̃ cõmendauimꝰ ut quibdã locis capiaᷤ
uerba cognoscatis. quȩ autẽ dicꝰta fuerint
Ita. ut capiti conuenire nͣ possint ad corpus
referatis. Sic enim loquitur xp̃c tanquã unꝰ
quia &s uere unus. de quo dictũ ẽ eruit dp
in carne una. Sienim in carne una quid mi¬
raris quia & in uoce una. Sequitur eigo
Hanc causam asseruit quare debeat exatdit
quia suauis ẽ miscłia dm̃i. Nonno magis
hoc erat consequens ut dicers: exaudi me
se exaudiri roget. S homini in tribulatione
posito. necesse ẽ ut suauis sit miscłia cdi.
De hac suauitate miscłi̾e dĩ: uidete quid
alio loco scriptura dicat. Sicut pliuua in
siccitate: ita speciosa ẽ misccłia cłi in tribu¬
latione. Quod ibi ait speciosa ẽ: hocait hc
suains. Nec panis dulcis eẽt: nͥ fame spͣce¬
deret. Ergo & quando dñs ꝑmittit aut faci

Expanded text:
etiam profunditas putei. Sequitur ergo, inter passioetiam profunditas putei. Sequitur ergo, inter passiones exclamans Dpus; sicut commendavimus, ut quibusdam locis, capitis verba cognoscatis; quae autem dicta fuerint ita ut capiti convenire non possint, ad corpus referatis. Sic enim loquitur Christus tanquam unus; quia et vere unus de quo dictum est: Erunt duo in carne una . Si enim in carne una, quid miraris quia et in voce una? Sequitur ergo,Hanc causam asseruit quare debeat exaudiri, quia suavis est misericordia Dei. Nonne magis hoc erat consequens ut diceret, Exaudi mese exaudiri roget: sed homini in tribulatione posito, necesse est ut suavis sit misericordia Dei. De hac suavitate misericordiae Dei videte quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia in siccitate, ita speciosa est misericordia Dei in tribulatione . Quod ibi ait, speciosa; hoc ait hic, suavis. Nec panis dulcis esset, nisi fames praecederet. Ergo et quando Dominus permittit aut facit
Abbreviated transcription (Latin):
OOR pars psalmi
de quo hesteruo die locti¬
ti sumus caritati ur̃e ho¬
die nobis explicanda re¬
manserat: & uideo esse
tempus reddendi debi¬
ti: si tamen eius ꝓlixitaᷤᷤ
non nos etiam debitores¬
hõdie reliquerit. ltaq hoc p̃loquor. & peto
ne duturnum sermonẽ in his quę manifesta
sunt expectetis. Ita enim possumꝰ in obscu¬
riorib necessitate immorari. & fortasse sup¬
plere quod debemus: ut aliis dieb aliade¬
beamꝰ. aliaq reddamꝰ. Clideamus gͦ quȩ se¬
quunt᷑. Postea quam dixit neq cõartet su¬
ꝑ me puteus os suuͣ. qͦd hesterno die cõmen¬
dauimꝰ caritati ur̃ȩ ut omĩ arami uitentio¬
ne & fide pictatis caueamꝰ. ne hoc maledictũ
suꝑueniat nob̾. Tutic etũ coartat puteus su¬
ꝑ homine̾ os suũ idest ꝓfunditas iniquita¬
tis: quando ñ solum tuersus in peccato iacet.
s etiã ꝑdit aditũ confessioras. Quando aute.
dicit homo peccator sũ: tadiat᷑ aliqͦ lumine

Expanded text:
or pars psalmi de quo hesterno die locuti sumus Charitati Vestrae, hodie nobis explicanda remanserat. Et video esse tempus reddendi debiti, si tamen ejus proliritas non nos etiam hodie debitores reliquerit. Itaque hoc praeloquor, et peto ne diuturnum sermenem in his quae manifesta sunt exspectetis. Ita enine possumus in obscurioribus necessitate immorari, et fortasse supplere quod debemus, ut aliis diebus alia debeamus, aliaque reddamus. Videamus ergo quae sequuntur. Posteaquam dixit, Neque coarctet super me puteus os suum; quod hesterno die commendavimus Charitati Vestrae, ut omni animi intentione et fide pietatis caveamus ne hoc maledictum superveniat nobis. Tunc enim coarctat puteus super hominem os suum, id est profunditas iniquitatis, quando non solum mersus in peccatis jacet, sed etiam perdit aditum confessionis. Quando autem dicit homo, Peccator sum; radiatur aliquo lumine
Abbreviated transcription (Latin):
lectare in dño. Et nc pittares iam te habe¬
re qͥd ꝓmitiit: subiecit statim. Et dabit tibi
cer tissimũ ꝓmissorem. qui se effecit ꝓmitteti¬
do debitorem: Huius gͥ deprecationis ut ma¬
neat nob̾cum spes nt̃a. & introdueam᷑ in id qͦd
ꝓmisit ds: Ioquitur titulus huius psalmi
n finem ne corrumpas. Qd ẽ in fine ne corrum¬
pas: Quod ꝓmisisti exhibo D quando. ln
finem. Illuc gͦ mentis oculus dirigat᷑ in fincin
Om̃a quȩ in uiam occurrerint trans eantut.
ut ꝑueniant in fincm. Exultent suꝑbi de p̃¬
senti felicitate: tumearte honorib Fulgeatit
auto redundent familiis. obsequiis clientũ
constipent᷑. Prȩtercunt ista: transeunt tanqͣ
uimbra. Cum ille finis uenerit ubi om̃s qui m
in dño sꝑant gaudebunt: tc illis uemet sine
fine tristicia. Quando acceꝑint humiles

Expanded text:
lectare in Domino. Et ne putares te jam habelectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit, subjecit statim, Et dabit tibi certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Deus, loquitur titulus hujus psalmi: In finem ne corrumpas. Quid est, ne corrumpas? Quod promisisti, exhibe. Sed quando? In finem. Illuc ergo mentis oculus dirigatur; in finem: omnia quae in via occurrerint, transeantur, ut perveniatur in finem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles
Abbreviated transcription (Latin):
tumori suꝑbiȩ me¬
diciiam humilita¬
tis apportat. Hu¬
miles autem conso¬
latur in spe hoc
agens ut neq qͥs¬
quam suꝑbe de se
prȩsumat: nec quisquam humilis de dño des-¬
peret. Est enim ꝓmissio di rata. ccrta fixa &.
inconcussa. fidelis & om̃i dubitatione carens:
quȩ consolatur afflictos. Tota etum utia suꝑ ter¬
ram sicut scriptum ẽ temptatio ẽ. Nec quasi
prospcra eliganda ẽ & sola auersa deuitandas
utraq cauenda ẽ: illanc corrumpat. ista ne
frangat. ut unicuiq homitiũ in quocũq statu
ierum in hac uita egerit ñ sit refugium nͥ ds.
nec ullum gaudium nͥ in ꝓmissis eius. Cita
enim hec qualiba. redundans felicitate multoᷤᷤ
fallit: ds̃ neminem. Na gͦ omm homini con¬
uerso ad dm̃ mutat᷑ delectatio. nuitant᷑ deli¬
tie Non enim subtrahunt᷑ s. mutant᷑. Om̃s
autem delicie nr̃e in has uita nondñ sunt in
re: s. ipsa spes tam certa ẽ ut om̃ib huius
scłi delitiis prponenda sit Scriptum ẽ. De¬

Expanded text:
tumori superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, ut ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, sicut scriptum est, De
Abbreviated transcription (Latin):
cantate dño omis
t̾ra. Dicanticũ nouũ
cantat omĩs tͣra: sic
ecdificatur cũ cantat.
Ipsum cantare edi¬
ficare ẽ: s sinͣ uetꝰ
cantet. Cletus cantat cupiditas carnis: nouũ
cantat caritasdĩ. Quicquid eantaueris decupi¬
ditate: uetꝰ cantas. Et si sonent inore ũba cantici

Expanded text:
cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici
Abbreviated transcription (Latin):
urͣ est. & non respicitiᷤ
in uanitates & insani¬
as mendaces. & qui
adhuc respicitis. au¬
dite ne respiciatis.
salmus iste in¬
scriptionem ha¬
b idest citulũ.
ẽfecerunt ymi dauid filii iesse: psalmuꝰ
ipsi asaph. Cot habemus psalmos in quoꝵ
titulis scriptum ẽ nomen dauid: nusquam
additum filii iesse nisi in hoc solo. Quod cre¬
dendum ẽ non frustra factum neq inanit᷑. Ubi¬
q enim nob̾ innuit ds̃: & ad intellectũ uocat
pium studium caritatis. Ed ẽ defecerunt

Expanded text:
on respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
te manducant iterum esurient : & quite bib̃t
nam iterũ sitiet quasi pͥmo saguiatꝰ discessirit.¬
& digesserit. & redierit bibere. lals c̃ qui te
edunt adhuc esuricnt. sic comedendo esur ieił.
e qui te bibunt sic bibenddo sitient. ¶d eͣ bibeti¬
do sitire. Num quam fastidire. Digͦ ista inesfa¬
bilis & sempit᷑ na dulcedo erit. mͦ quid a nobis
petit fr̃s nisi fidem nͣ fictã spem firmam. ca¬
ritatem puram. Et ambul& homo in uia
quam as dedit: feiat temptationes & suscipi¬
at cotls o lat ion e

Expanded text:
te manducant, iterum esurient: et qui te bibunt, te manducant, iterum esurient: et qui te bibunt, nam, Iterum sitiet, quasi primo saginatus discesserit et digesserit et redierit bibere. Tale est, «Qui te edunt, adhuc esurient:» sic cum edunt, esurient; et qui te bibunt, sic bibendo, sitient. Quid est, bibendo sitire? Nunquam fastidire. Si ergo ista ineffabilis et sempiterna dulcedo erit; modo quid a nobis petit, fratres, nisi fidem non fictam, spem firmam, charitatem puram, et ambulet homo in via quam Dominus dedit, ferat tentationes, et suscipiat consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
mus quomͦ nos accendet in quem nͣdum uisũ
suspiramꝰ: Cum ad eum uenerimꝰ: quomͦ illu¬
minabit: Quom̾ nos mutabit: Quid de nobiᷤᷤ
facis. Quid gͦ agemus fr̃s: Psalmus dicat no¬
bis. Beati qui habitant in domo tua. Unde:
laus cdĩ Amas: & laudas. Desines laudare.: desincᷤ
amare. Non autẽ desines amare: quia talis est
quem uides. qui nullo te offendat fastidio. Et
satiat te: & nou re satiat. Mirum c̃ quod dico.
Si dicam quia satiat te. timeo ne quasi satiatꝰ
uelis abscedere: quomͦ de pratdio quom de ce-¬
na. Ergo quid dico. N lonit satiat. Tuneo rur¬
sus ne si dixero ñ te satiat. uidearis indigens&
quasi manior existas: & minus in te sit aliquid
quod debeat impleri. Quid gͦ dicam nisi qͦd
dici potest cogitari uix potest & satiat tes
ñ satiat te: quia utrumꝙ inuenio in scriptura:
Nam cum dicer& beati esurientes quia ipsi sa¬
turabunt᷑: & rursus dictum de sapientia ẽ. qͥ

Expanded text:
mus, quomodo nos accendet? In quem nondum visum sic mus, quomodo nos accendet? In quem nondum visum sic suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo illuminabit? quomodo nos mutabit? quid de nobis faciet? Quid ergo agemus, fratres? Psalmus nobis dicat: «Beati qui habitant in domo tua.» Unde? laus Dei. Amas, et laudas. Desines laudare, si desines amare. Non autem desines amare, quia talis est quem vides, qui nullo te offendat fastidio: et satiat te, et non te satiat. Mirum est quod dico. Si dicam quia satiat te, timeo ne quasi satiatus velis abscedere; quomodo de prandio, quomodo de coena. Ergo quid dico? Non te satiat? Timeo rursus ne si dixero, Non te satiat, indigens videaris; et quasi inanior existas, et minus in te sit aliquid quod debeat impleri. Quid ergo dicam, nisi quod dici potest, cogitari vix potest? Et satiat te, et non te satiat: quia utrumque invenio in Scriptura. Nam cum diceret, «Beati esurientes, quia ipsi saturabuntur» : est rursus dictum de Sapientia, «Qui
Abbreviated transcription (Latin):
non dabit᷑ ci nisi signum ione ꝓphe. Dicut enim
fuit ionas in uentre ceti trib dieb & trib nocꝰtib:
sic erit filiꝰ hominis in corde tͣre. Ergo cum capite
nrõ. iam factum ẽ signum in bouo. Dicat & tinusqͥsq
nr̃m: fac mecum signum in bono. Quia intious¬
sima tuba in aduentu dm̃ mortui resurgenit incor¬
rupti: & nos iminutabimur. erit signum in bono.¬
Fac mecum signum in bono: ut uideant qui me
odcrunt & confundant᷑. In iudicio confundent᷑ ꝑ
fundant᷑: accusent uias suas malas. tencant cuã
bonã. quia nemo ur̃m uiuit sine confusiont nͥ¬
texendi: Nichil horum: quia necessitas ñ erit
Sic non erunt oꝑa miscdĩe: quia transut mise¬
tia. Ubi necessitas nonerit nec miseria: oꝑa ne
negotium nrm̃: Que actio nr̃ã: Annulla ac¬
tio quia quies: Sedebimus gͦ & torpebimus et
nichil agemus. Si refrigescit amor nr̃: testiges¬
cet actio nra. Amor gͦ quietus in uultudi quẽ
mͦ desideramꝰ. cui suspiramꝰ cum ad eum ueneri¬

Expanded text:
cut enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae» . Ergo cum capite nostro jam factum est signum in bono: dicat et unusquisque nostrum, «Fac mecum signum in bono;» quia in novissima tuba, in adventu Domini, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Erit «Fac mecum signum in bono, ut videant qui me oderunt, et confundantur.» In judicio confundentur pfundantur; accusent vias suas malas, teneant viam bonam: quia nemo nostrum vivit sine confusione, ntexendi? Nihil horum, quia necessitas non erit. Sic non erunt opera misericordiae, quia transit miseria: ubi necessitas non erit nec miseria, opera nnegotium nostrum? quae actio nostra? An nulla actio, quia quies? Sedebimus ergo, et torpebimus, et nihil agemus? Si refrigescet amor noster, refrigescet actio nostra. Amor ergo quietus in vultu Dei, quem modo desideramus, cui suspiramus, cum ad eum veneri
Abbreviated transcription (Latin):
corde qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃: impii autẽ immundi st̃
corde: ꝓcul dubio dm̃ ñ uidebt. Et ubiẽ uide¬
bt̃ in quem pupugert̃ nͥ quia apparet formam
hominis eos uisuros ut uidicent᷑. formam dĩ ñ uisũ¬
ros nisi eos qui ad dexteram separabunt᷑: Cum cñi
separati fucrint ad dexitram: hoc cis dicet᷑. Clenite.
benedicti patris mei ꝑcipite regnum quod uob̃ pa¬
ratum ẽ ab origint mundi. Impus uͦ ad siustrã qͥd:
lte in ignem cõnum: quem parauit pat̾ m̃s dia¬
bolo & angłis eius. Finito autem iudicio: quomͦ
conclusit: Sic. Ibunt impii in ambrstionẽ cter¬
nam: iusti autem inuitam et̃nam. lam a uisione for¬
me hominis: ꝑgunt illi ad uisionẽ forme dĩ Fłec¬

Expanded text:
 impii autem immundi sunt corde: procul dubio Deum non videbunt. Et ubi est, «Videbunt in quem pupugerunt» : nisi quia apparet formam hominis eos visuros, ut judicentur; formam Dei non visuros, nisi eos qui ad dexteram separabuntur? Etenim cum separati fuerint ad dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi.» Impiis vero ad sinistram quid? «Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus.» Finito autem judicio, quomodo conclusit? «Sic ibunt impii in ambustionem aeternam; justi autem in vitam» «aeternam» . Jam a visione formae hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dm: quia pat̾ & filiꝰ unꝰ uerus ds̃: ut iste sit
sensus te & quẽ misisti illm xpm̃ cognoscant unũ
uerum dm̃. Non enim illi ibunt ad insionc̃ pałͥe:
& ñ ibi iudebt̃ & filium: Si non eẽt filius in pat̾s
sui iusione. non dicere ipse filius discipłis suis. qͥa
filiꝰ in patre ẽ & pat in filio. Dicunt illi discipłi. Q¬
tende nobis patrem. & sufficit nob̃. Ait illis. lanto
tempore uobiscum sum: & non me cognouistis: Fhi¬

Expanded text:
verum Deum; quia Pater et Filius unus verus Deus: ut iste sit sensus, te et quem misisti Jesum Christum cognoscant unum verum Deum. Non enim illi ibunt ad visionem Patris, et non ibi videbunt et Filium. Si non esset et Filius in Patris sui visione, non diceret ipse Filius discipulis suis quia Filius in Patre est, et Pater in Filio. Dicunt illi discipuli: «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Ait illis: Tanto tempore vobiscum sum, et non me no