comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuoque ÷ gustus & tactus. siuel uariis odorib:
ied dulcibiꝰs cibis uel amplexibus delicatis
cptus fuerit: ꝑ alias portas in gessisunt al¬
us sariu&spolia diuidunt misere buerasal ẽ
datum. & unum eẽ deꝑ secutoribus. & in & hni¬
corum cosnumero computari
Sumnon dimsppicies indie fratristui indie pege¬
ginationis cius & non la xaberis suꝑ fili
uda indie ꝑditionis eorum. & non mag¬
nificabis ostuum indie angustiae neque
ingredieris portam populimei. indie riuȩne
indie alicnorum & non la & aberis suꝑfi
lios iuda indie ꝑditionis eorum & noninag¬
nalo queris indie oigustuo neque ingredieris
porta spopulorum in diclaborumeorum
demsensus qui supra cum incerierit uirde
monte esau propter inter sectionen &
impi&atem fratris cius iacol &o perumit ũ
paripend& uidens fiitresuum iriccaptiu

Expanded text:
quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, vel dulcibus cibis, vel amplexibus delicatis captus fuerit, per alias portas ingressi sunt adversarii, et spolia dividunt miserae Jerusalem. daeum, et unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. non despicies in die fratris tui in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae in die alienorum. Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magna loqueris in die angustiae: neque ingredieris portas populorum in die laborum eorum. Idem sensus qui supra: Cum interierit vir de monte Esau, propter interfectionem, et impietatem in fratrem ejus Jacob, et operuerit eum parvipendet, videns fratrem suum ire captivum:
Abbreviated transcription (Latin):
confusio uultus mei operuitme acperibis
Non adbreue tempus sed inaxernumi A&erno
enim quantum intefuit fratrem uulnere ꝑcus¬
sisti. sed & baet erit ciusa cruciatus. Nam quan¬
do aliem deuołabant &citumia cob. & ingred¬
bantur ꝑ portas eius inpacifim quandam ino¬
rusalem: mittebantꝰsortes. ut cius sibi spoliad¬
uiderent. Iuunus eras & histbs Legim s
i demus cotidie conprobamus. quan do ꝑse¬
utio contra eclam oritur. multopeiores. ꝑ¬
secutores uida eos & her&icos inxpĩ anos fieri
quam & hnicos possumus & trancos ingre di¬
entes portas hierusalem AsICMΟΥC idẽ
cogitationes pessimas dicere. Portasq hie¬
rusalem idest animȩ quiescentis. & uidentis
lm̃ quinque sensus int̾p̃tari. per quos in¬
troeant hostes & spolia diuidant hierusalẽ
Siuiderimus mulierem ad concupis cendum
idures mendacium aciudicium sanguinis
Niliam portam hostis ingesues Ddoretous

Expanded text:
Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus sibi spolia dividerent, tu unus eras ex hostibus. Legimus, vidimus, quotidieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientes portas Jerusalem λογισμοὺς, id est, cogitationes pessimas dicere, portasque Jerusalem, id est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant Jerusalem. Si viderimus mulierem ad concupiscendum per aures mendacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ ierusilem mittibant sortem. tu quoque
mna&ernum & die quapestitisti contra in di
cum caperent aliengene fortitudinem eius
& alieni ingressi sunt portaseius. & super hiȩ¬
rusalem miserunt sortem. & uoseratis quasi
unus ex eis
dcir co interibit uir demonte e sau. & peribit
sapientia deidumea. & prudentia demonte
esiu. quia inter fecisti germanum & inique
egisti contra fratremtuum iacob. quando cal¬
deis babyloniisq uastantibus huerusalem &
obsedentibus ciuitatem. & ingredientibus
portas cius mit tentibusq sortem indi¬
sione p̃daritsum tucorum socius cras &in
ostium numeram uersibaris. Ait̃. Cuncta quo
supra sunt scripta. patieris o edom cruente ter¬
renae crudelis quia falsa mortiferaq
tremtuum iacob. Legimus in salomone. Sunt
quilo quuntur & interficiunt gladio Et in aliolo co
Venenum aspidum sublabis eorum & lingua eor
gladius acutus. Operi& ergote confiuio & dices

Expanded text:
et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque in aeternum. Ex die qua restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotitudinem ejus, et alieni ingressi sunt portas ejus: et super Jerusalem miserunt sortem; et vos eratis quasi unus ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem, et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaquetrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices:
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter dare consilium solitus erat. Aliter
post quam hi qui prius deceptierant conueri
fueritꝰ
ripa declesiam. Iuncipsod nõ dimicante peri¬
bunt sapientes idumeae. qui cirnalia & terre¬
ni sapiebant. It aufer&ur prudentia demo¬
te esi. quae el euabatur contra scientiã di
It qui prius pro esau. & idumea dial&ica arte
pugnabant & erant in p̃sidiis theman. quod in¬
t p̃tatur consumatio desinent pugnare promagis¬
tis prioribus. siue qui antelumen sibi scientiãe
promittebant. & putabant secẽ in meridiae.
limebunt & formidabunt ecclesiastico uiro ob¬
tinente sophismata corum. intintum ut nul¬
lus resideat. quipos uel regis consilio uel
pugnatoris uiribus. proher&i corum su perbia
& falsod ogmatȩ dimicare. Propt̃ infectionen¬
& iniquitatem infratremsuum ia coboperia
ce confusio & peribis in a &ernum. indie cum
stires aduersus quando capieba alieni & cer¬
citum eius. & & tranei ingrediebant᷑ porta sei

Expanded text:
prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevabatur 373 contra scientiam Dei. Et qui prius pro Esau, et Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnatoribus viris, pro haereticorum superbia et falso dogmate dimicare. Propter interfectione iniquitatem in fratrem tuum Iacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius
Abbreviated transcription (Latin):
uir demonte chau lxx In dic lla ut dicit bñs
perdam sipientes auloca & intellegentiam
demente esau  pabunt pugnatoresłui deche¬
mun ut auferatur homodemonte esii. Cum
hostis fineituos possederit & omnes uiri focde¬
ristur inluserint tibi & pualuerint contrite
stulta demons trabatur. Prudentum quoque
ipsidiis aufer& demonte csui dest demonti¬
bus seir. uel quia urbs dumea in monte sita ẽ
uel quia om̃is illa regio quȩ ad austrumuergens
confinis e heremo pracruptis montibus edita it
Ande &̃ dicit: P uiebunt pugnatorestui d&hemar
quod nos inter p̃tati sumus meridiem. Quomodo
uutem supra dixeram esau tribus nominibus ap¬
pellatum Ha & plaga regni eius quae ad austrũ
uergit & tribus uocabulis appellatur. darom
theman naceb quae omnia iuxta hie rechiel
Austrum a fricu in meridiemq signi ficat.
Post quam uero timuerint fortes regnieius qu
monte esau. qui& pugnare pr ciuitate. &

Expanded text:
vir de monte Esau. LXX: In die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: stultitia demonstrabitur. Prudentiam quoque ipse Dominus auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Austrum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechiel, Austrum, Africum, Meridiemque significant. Postquam vero timuerint fortes regni ejus, qmonte Esau, qui et pugnare pro civitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
pertam & aperuit eis iter ut absque ulla diffi¬
cultate graderentur. ipse enim d̃s & re & pastor
alici proph&atur. Haec est porta dnĩ iusti intran
non deb& in eostatu quo in trauerat ꝑmanere:
undo & in pascua repperiendo uirtutum ꝑfatio
dit uiuuer sam creaturam ut omnibus quaeui¬
deripos sunt ꝓnichilo conputatis. Inuenitpas¬
cuam suꝑcaelos & sermone dĩ pascitur & dicit¬

Expanded text:
portam, et aperuit eis iter, ut absque ulla diffiportam, et aperuit eis iter, ut absque ulla difficultate graderentur. Ipse enim Dominus, et rex etalibi prophetatur: Haec est porta Domini, justi intrabunt non debet in eo statu in quo intraverat, permanere; undo et in pascua reperiendo, virtutum perfectio. dit universam creaturam, et omnibus quae videri possunt pro nihilo computatis, inveniet pascua su
Abbreviated transcription (Latin):
& duoscreauit in sem& ipso inuno nouo homi¬
ne faciens pacem. Vnde& obstetrix prophe¬
ticȩ loquens dicit adphares populum iuni¬
orem ut quid diuisaẽ propt̃te macheria
Suntellexisti &emplum genesi. Ascende qui
saluari cupis nequaquam ꝑ u& erem populũ
quimanũ contractam hab&. sed ꝑ nouum ip
quo uia xp̃sẽ in quoporta his perquem ad patrem
incedonus ipse enim soluit medium pari&em & ma¬
choriam id est obscuritatem ueterum ꝓph& arum
&om̃is anti quelegis a peruit sacramenta & dissi¬
pata incedendi difficultate uiam oculis omniũ
obice nec obscuritates caligine terreatur. LXX
Ante ficiem eorum diuiserunt & transierunt¬
ꝑ portam &egressi sunt ꝑ eam. & &ut r& eorum
terea dixitibi ascendeꝑ diuisionem qui surr&isti
cum xp̃o & eaquaeris quae sur sumsunt qui a an
uidebatur obstare. & fecerunt uiam uolentibus
ingredi & qui aꝑto itenere inuaserunt iter

Expanded text:
et duos creavit in semetipso in uno novo homiet duos creavit in semetipso in uno novo homine faciens pacem. Unde et obstetrix prophetice loquens dicit ad Phares populum juniorem: Ut quid divisa est propter te maceria? Si intellexistis exemplum de Genesi, ascende qui salvari cupis, nequaquam per veterem populum qui manum contractam habet, sed per novum, in quo via Christus est, in quo porta Jesus, per quem ad Patrem incedimus, ipse enim solvit 464 medium parietem et maceriam, id est, obscuritatem veterum prophetarum, et omnia antiquae Legis aperuit sacramenta, et dissipata incedendi difficultate, viam oculis omnium obice, nec obscuritatis caligine terreatur. LXX: Ante faciem eorum diviserunt et transierunt portam, et egressi sunt per eam. Exivit rex eorum Al. erit . Propterea dixi tibi: Ascende per divisionem, qui surrexisti cum Christo, et ea quaeris quae sursum sunt: quia Angerunt quod videbatur obstare, et fecerunt viam volentibus ingredi, et quia aperto itinere invaserunt iter,
Abbreviated transcription (Latin):
quod quidem mani festius fi& si de genesi sum¬
serimus eemplum ubinas cuntur geminide
thamar cumqua iuidas patriar cha concubuit
fastumẽ inquit cumparer& & haber& gemi¬
nos in utero in ipso partu unus protulit manũ
& tulit obstetrix &ligauit inmanuȩius coc¬
cinum dicens hic egredi&ur prior. Cum aut
contraxiss& manum. statim egressus ẽ fra¬
ter eius. & illa ait Quare diuisꝰ a est propter
te macheria. & uocauit nomeneius fares qđ
int̃p̃tatur diuisio & posthaec egressus est
frater eius in cuius manu erat coccinum
& uocauit nom̃ eius tara qui hi linguantã
dicitur sem̃ uel oriens Ostenditer gosenior
populus in quoerat ortus & sem̃ antequam
degentib: eccła nascer&ur manum suam in ope¬
rib: & postea contraxiteam. Audiens per
isaiam manus enum nrȩ sanguine plenȩ sunt
cedere pari&em quierat in medio & maderia
duospopulos separantem & fecit unum grege

Expanded text:
Quod quidem manifestius fiet, si de Genesi sumQuod quidem manifestius fiet, si de Genesi sumpserimus exemplum, ubi nascuntur gemini de Thamar, cum qua Judas patriarcha concubuit: Factum est, inquit, cum pareret, et haberet geminos in utero: in ipso partu unus protulit manus, et tulit obstetrix et ligavit in manu ejus coccinum, dicens: Hic egredietur prior. Cum autem contraxisset manum, statim egressus est frater ejus, et illa ait: Quare divisa est propter te maceria? et vocavit nomen ejus Phares, quod interpretatur divisio. Et post haec egressus est frater ejus, in cujus manu erat coccinum, et vocavit nomen ejus Zara, qui in lingua nostra dicitur semen, vel oriens . Ostendit ergo senior populus, in quo erat ortus et semen antequam de gentibus Ecclesia nasceretur, manum suam in operibus, et postea contraxit eam audiens per Isaiam: Manus enim vestrae sanguine plenae sunt cedere, parietem, qui erat in medio, et maceriam duos populos separantem: et fecit unum gregem,
Abbreviated transcription (Latin):
erit distilla populihuius congregandus congre¬
quibus nunc dicit᷑ cum omnibus suscipiens
suscipiam reliquos ifrł. & iuxta id quod dixim¬
condudens ds̃ omnes subpeccato ut omnibus
isereatur Lax Ponã auersionem eorum si¬
cut oues intribulatione reliquos deisrł. post¬
quam om̃s suscepero suscepturus sum Nunc
interim qua aliersi me ponam in trbulatione &
co angustabo & faciam sedepe sine sacer dote &
sine altari & sine ꝓph&a : ut quem ꝑ beneficia
Non senserunt. intellegant ꝑ supplicia. lxe Qua¬
sigregem bi medio cubilis corũ subauditur ponã
uton soluminquid adiersio eorum quame auer¬
sacisunt. Conitur quas grac in tribulatione
sed post quan tribulati fuerint. & angustiae
tempus epleuerint. punientur in requie
bunt & transcendent humane conditionis sta¬
tum & implebunt. quod sequitur xilent&
homimbus non solu aut̃ illi exilient & habibt.
sed omines ad quos fit sermodĩ & qui bumina
uitia relinquentes conuersatione indiuini¬

Expanded text:
erit de stilla populi hujus, congregandus congrequibus nunc dicitur: Cum omnibus suscipiens suscipiam reliquias Israel, ut juxta id quod scriConcludens Deus omnes sub peccato, omnibus misereatur . LXX: Ponam aversionem eorum sicut oves in tribulatione. Reliquias de Israel quas postquam omnes suscepero, suscepturus sum: nunc interim quia aversi sunt a me, ponam in tribulatione, et coangustabo, et faciam sedere, sine sacerdote, sine altari, et sine propheta: ut quem per beneficia non senserunt, intelligant per supplicia. LXX: Quasi gregem in medio cubilis eorum: subauditur, ponam. Non solum, inquit, aversio eorum, qua a me aversi sunt, ponetur quasi grex in tribulatione; sed postquam tribulati fuerint, 463 et angustiae tempus expleverint, ponentur in requie,bunt et transcendent humanae conditionis statum, et implebunt quod sequitur: Exsilient ex hominibus. Non solum autem illi exsilient et abibunt; sed omnes ad quos fit Dei sermo, et qui humana vitia relinquentes, conversationem divini
Abbreviated transcription (Latin):
templum xpĩ in consũmatione & in fine quando
refraacritcaritas & rarafides fuerit quasi
ubi amplecundam domus rant & absquenum¬
ro uerius frugum ibiuix pirua sit casula ser¬
uans species ciboũ pefectionem animȩ ũ habeiiũ
cerit in nouissimodierum mons domus di
p̃piruus hi uertue montium & sublimis su
ꝑcolles & fluent ad eum populi & ꝓperaliunt

Expanded text:
templum Christi in consummatione, et in fine, quando templum Christi in consummatione, et in fine, quando refrixerit charitas, et rara fides fuerit, quasiubi amplae quondam domus erant, et absque numero acervi frugum, ibi vix parva sit casula servans speciem ciborum, refectionem animae non habentium. Et erit in novissipręparatus in uertice montium, et sublimis super colles; et fluent ad eum populi, et properabunt
Abbreviated transcription (Latin):
suis hocipsum asserit. quod nullum miserit qui
si aut̃ gratulatur in quibus dam epistolissuis & mit¬
tentium minera beneuolentia dĩ appellat. nĩ
cam sibi congrega quam pauperibus scõrũ qui
erant in hierusalem. sc i aut̃ pauperes hierant hibie¬
sacerdotibus templi ac populo uastante ꝑ dide¬
rant si tales pauperes sunt accipiant Siautẽ
sub occasie pauperum pauce ditantur dom̃
& inuitro ulase fictil irum comedimus
aut cum dies auris mutemus & uestes aut pu¬
ꝑ habitus nonquerat diuitias senatorum qud
prodest urca collum ad &cter gendas sudores
nicas & praeferre habitu paupertatẽ cum mar
hoc causa nostriquitales sumus quision aed¬
ficamus in ianimine & hierusalem in iniqui¬
tite qui uidicamus in muncribus qui in mer¬
cedibus pespondemus qui in pecunia diuinam
sententiam dñi quȩ sequatur sion &hierum
& monstempli speculatorium & uisio pacis &

Expanded text:
suis hoc ipsum asserit: quod nullum miserit, quisuis hoc ipsum asserit: quod nullum miserit, quiSi autem gratulatur in quibusdam Epistolis, et mittentium munera benevolentiam Dei appellat, non tam sibi congregat quam pauperibus sanctorum, qui erant in Jerusalem. Sancti autem pauperes, hi erant in Jesacerdotibus templi, ac populo vastantes, perdiderant. Si tales pauperes sunt, accipiant. Si autem sub occasione pauperum paucae ditantur domus, et in vitro ac vase fictili aurum comedimus, aut cum thesauris mutemus et vestes, aut pauper habitus non quaerat divitias senatorum. 473 Quid prodest circa collum ad abstergendos sudores τωνας, et praeferre habitu paupertatem, cum marsiret? Propter hoc, causa nostri, qui tales sumus, qui Sion aedificamus in sanguine, et Jerusalem in iniquitate, qui judicamus in muneribus, qui mercedibus respondemus, qui in pecunia divinamusententiam Domini quae sequatur: Sion et Jerusalem, et mons templi, speculatorium, et visio pacis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur enim quid secum illa portauerit & ta¬
men proph&a non scribitur accepisse quippe¬
& cum corripuerit eam &uenturũ luctum prae¬
dixerit: lic& potuerint hi qui adhariolos i re
consueuerant qui amulti dini & bariolierat
insrł mala consu&udine aesti masse idipsũ
ris. quod diuinos offerre solitierant & tan¬
tum modo scripturam narrasse quiꝗ illi uo¬
luerint. nec tamen in tulisse quod ͥipsum
aut offerre ausifuerint aut proph&ae ac¬
ceperint :Apostolus paulus qui altario in qͥdđ¬
deseruiunt. dealtario participantꝰ & uiuunt
Permittit᷑ tibi osacerdos ut uiuas dealtari
non ut luxuries. bo uicrituranti os non clau¬
dit᷑ scimus ista & tamen licentia hac apłs
non abutitur & babens uictum uestitũq con¬
tentusẽ nocte & die laborat manibus suis
necui grauis sit & iurat in epistolis suis sescaẽ
& sine auaritia in xp̃i euuangelio conuer¬
satum. & non solumde se s. dedi scipulis quoq

Expanded text:
Dicitur enim quid secum illa portaverit, et taDicitur enim quid secum illa portaverit, et tamen propheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum praedixerit: licet potuerint hi qui ad hariolos ire consueverant quia multi divini et harioli erant in Israel mala consuetudine aestimasse idipsum ferre, quod divinis offerre consueverant, et tantummodo Scripturam narrasse quid illi voluerint, nec tamen intulisse quod ipsi aut offerre ausi fuerint, aut prophetae acceperint. Apostolus Paulus: Qui altari, inquit, serviunt, et de altari participant, et vivunt . Permittitur tibi, o sacerdos, ut vivas de altari, non ut luxurieris. Bovi trituranti os non clauditur . Scimus ista, et tamen licentia hac Apostolus non abutitur: et habens victum vestimentumque, contentus est: nocte et die laborat manibus suis, ne cui gravis sit. Et jurat in Epistolis, se sancte, et sine avaritia in Christi Evangelio conversatum, et non solum de se, sed de discipulis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
causa speculatorum dĩ hostili aratro diuiditur
Etlocus quondam pacis ruinis plenus fi&. tem¬
plum dñi inuepres spinasq: comertitur & ẽ
babitaculum bestiarum . nẽc quem quam inoueat
illud quod in primoragorum librolegimus saul
uolentem ire ad samuelem dixissepuerosuose
ad eumire non posse qui a p̃tium quod offerra
ꝓuaticinio non haber& & puerum respondisso
ecce inuentaẽ in manumea quarta pars sicli
pecuniae & dabo uirodĩ & adnuntiabit nobis
uiam nostram non enim scriptumẽ quod eam¬
samubel acceperit aut quod illi obiulerint.
tur ad prandium sed faceum accepisse stip es ina¬
gis estimande sunt taberna culiquã muner
ph&iȩ siclus enim ux obulos habq & quarta
non p̃tia uillarum hoc ipsum sonat & inter¬
tioregnorum libro quod uxor hieroboam eogro¬
tante filio pergit ad achiam hominendĩ & de¬
fert ei panes & uuas passas & uasculum mellis.

Expanded text:
causa speculatorium Dei hostili aratro dividitur; causa speculatorium Dei hostili aratro dividitur; et locus quondam pacis, ruinis plenus fit, et templum Domini in vepres spinasque convertitur, et est habitaculum bestiarum. Nec quemquam moveat illud quod in primo Regum libro legimus, Saul volentem ire ad Samuelem dixisse puero suo, ad eum se ire non posse, quia pretium quod offerret pro vaticinio, non haberet, et puerum respondisse: Ecce inventa est in manu mea quarta pars sicli pecuniae, et dabo viro Dei, et annuntiabit nobis viam nostram : non enim scriptum est, quod Samuel acceperit, aut quod illi obtulerint: tur ad prandium. Sed fac eum accepisse, stipes magis aestimandae sunt tabernaculi, quam munera prophetiae. Siclus enim viginti obolos habet, et quarta  pretia villarum. Hoc ipsum sonat et in tertio Regnorum libro, quod uxor Jeroboam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas passas, et vasculum mellis .
Abbreviated transcription (Latin):
& qua si frenum in ore auertunt increpationẽ
a cumdicatur ab apłos nolite possidere aurũ
uit argentum neque aes inzonis uris sit.
ae cutiatur de scĩ uirimanib: &iam labore
reperta pecunia : uoces dĩ uenditant & de
columbis mercantur intemplo: sed & pro¬
ph&ae in hieru salem in pecunia diuinabant
nescientes aliud ẽẽ proph&iam. aliud diui¬
nitionem Num quam enim diuinarium in
iacol neque diuinatio inisrł uidebantur
quidem sibi eẽ proph&ae sed quia pecu¬
niam accipiebant proph&ia ipsorum fac¬
taẽ diuinatio: p&rus apłs argentum inquit¬
& aurum non habeo poterat u̾tiq simoni
mago uendere quod p&ebat immopoterat
simulare uendentem. Sp̃s enim scs nec ue¬
nundari nec enimpot& sed oblatampecu¬
niam cum offerente dam nauit. Nunc
iudeas proph& as hierusalem non babere
in ore proph&iam & inbiõ requies cere
& dicere ponuenient suꝑ pos mala quorũ

Expanded text:
et quasi frenum in ore avertunt increpationem et quasi frenum in ore avertunt increpationem ; et cum dicatur ad apostolos: Nolite possidere aurum, et argentum, neque aes in zonis vestris sit : et excutiatur de sancti viri manibus etiam labore parta pecunia, voces Domini venditant, et de columbis mercantur in templo. Sed et prophetae Jerusalem in pecunia divinabant, nescientes aliud esse prophetiam, aliud divinationem: numquam enim divinatio inJacob, neque divinatio in Israel . Videbantur sibi quidem esse prophetae, sed quia pecuniam accipiebant, prophetia ipsorum facta est divinatio. Petrus apostolus: Argentum, inquit, et aurum non habeo : poterat utique Simoni mago vendere, quod petebat; immo poterat simulare vendentem Spiritus enim sanctus nec venundari, nec emi potest, sed oblatam pecuniam cum offerente damnavit . Nunc videas, prophetas Jerusalem non habere in ore prophetiam; et in Domino requiescere, et dicere: Non venient super nos mala: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
rectaper uertunt. Potest autem & alit̃ accipi
quod principes domus ia cob & uidices domus
isrł ab ominentur detestent᷑q: iudicium dĩ
iudices sententiam declinantes & ominem ragu¬
lam scripturarum malis int̃p̃tationibus de¬
paruantes. isti aedificant sion in sanguinib:
& hierusalem inim quitate. Cumenum scrip¬
tura iubeat neinducas impium in taberna¬
culũ iustorum & uirum sanguinum & dolosũ
ibomin&ur dñs hii quoscumq de ad scecu¬
lis suis ordinant dericos & uitam eorum in
scandalum populis & ponentes rei sunt infide¬
litatis eorum quiscandalizantur. Vndedicit᷑
x pedire homini ut mola asinaria lig&ur in
collo eius. & p̃cipit&ur in profundũ quam
ut scandalir& unum deminiiis ecłȩ : Cum¬
que sacer dotes malichias proph&a ange¬
los uoc& & oseorum oraculum dnĩ sit sĩne
munerum acceptione non iudicant legentes
munera &cecant oculos &iam sapientium

Expanded text:
recta pervertunt? Potest autem et aliter accipi, recta pervertunt? Potest autem et aliter accipi, quod principes domus Jacob, et judices domus Israel abominentur detestenturque judicium, Dei judicis sententiam declinantes, et omnem regulam Scripturarum malis interpretationibus depravantes, isti aedificant Sion in sanguinibus: et Jerusalem in iniquitate. Cum enim Scriptura jubeat: Ne inducas impium in tabernaculum justorum , et virum sanguinum et dolosum abominetur Dominus: hi quoscumque de asseclis suis ordinant clericos, et vitam eorum in scandalum populis exponentes, rei sunt infidelitatis eorum qui scandalizantur . Unde dicitur expedire homini, 471 ut mola asinaria ligetur in collo ejus, et praecipitetur in profundum, quam ut scandalizet unum de minimis Ecclesiae. Cumque sacerdotes Malachias propheta angelos vocet , et os eorum oraculum Domini sit , sine munerum acceptione non judicant, legentes: Munera excaecant oculos etiam sapientium,
Abbreviated transcription (Latin):
orum cuius uera captiuitas & & tremȩ riunȩ
& propt̃ superiora quidem scelera. sed ma¬
mae propt̃ offensiorie dominici sanguiuis
inrogate sunt. Unde & sion quasi ager arata
e & hierusalem in tumulos uersa saxorun
& templum illud quondam nobile atq sub¬
limȩ in &tremoscineres comminutũ. Siquis
autem haeo quaede inerusalem dicuntur. &
desion ad ecđam transferat. ipsa ẽ enim dom̃
iacob & domus isrł. secundum illud quod in
isa ia scribitur. ia cobpuerm̃s suscipia meumi
& illud adtimotdeum ut scias quomodo teopor¬
te at in domodĩ conuersari quȩ est eccła iste
liquido ꝑuidebit quod principes domus iacob
& reliqui domus isrł. sicut melius in hebreo
dia seruauerint cor suum abominantur iu¬
dicium & uniuersarecta ꝑuertunt. quando
enim iuxta ꝑsonam iudicant & in disceptatione
negotii nonual& cause meritum sed reorumpo¬
tentia nonne ab ominantur iudicium & om̃a

Expanded text:
orum, cujus vera captivitas et extremae ruinae, orum, cujus vera captivitas et extremae ruinae, et propter superiora quidem scelera, sed maxime propter effusionem Dominici sanguinis irrogata sunt. Unde et Sion quasi ager arata est, et Jerusalem in tumulos versa saxorum, et templum illud quondam nobile atque sublime, in extremos cineres comminutum est. Si quis autem haec quae de Jerusalem dicuntur, et de Sion ad Ecclesiam transferat ipsa est enim domus Jacob, et domus Israel, secundum illud quod in Isaia scribitur: Jacob puer meus, suscipiam eum . Et illud ad Timotheum: Ut scias quomodo te oporteat in domo Dei conversari, quae est Ecclesia iste liquido pervidebit, quod principes domus Jacob, et reliqui de domo Israel sive, ut melius in Hebraeodia servaverint cor suum, abominantur judicium et universa recta pervertunt: quando enim juxta personam judicant, et in disceptatione negotii non valet causae meritum, sed reorum potentia, nonne abominantur judicium, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sed abominabant᷑ illud & omniarectaꝑ uertebant
nes altem parua iustitia remaner& inciuitate qͥ
aedificauerunt sion insanguinibus & hierusalẽ
in iniquitate rapinis pauperum cȩde insontiũ
occisione scorũ. quod siquis de principib: udebat᷑
iudicare quoderat rectum. Vendebat magissen¬
centiam & in muneribus iudicabant. sacer dotes
quoque non docebant papulum. nisi accepto p̃cio
& cumdicatur ascõs gratis accepistis gratis date
illi dĩres ponsum accepta pecunia prõferentes
gratiam dñĩ auara mercede uendebant. Et
post haec mala non in tellegentes peccatum su¬
ꝑ nos mala. Quia igitur non egerunt pęni¬
tentiam & omnis populus secutus ẽ princi¬
pum & sacer dotum proph& arumq: uitia
sion quasi ager arabitur. & hierusalem si¬
cut aceruus lapidumerit. & templum quod
prius auro argentoq ful gebat. hruinas
ultimas conlabit᷑. hoc contra populum iudȩ¬

Expanded text:
sed abominabantur illud, et omnia recta pervertebant, sed abominabantur illud, et omnia recta pervertebant, ne saltem parva justitia remaneret in civitate. Qui aedificaverunt Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate, rapinis pauperum, caede insontium, occisione sanctorum. Quod si quis de principibus videbatur judicare quod erat rectum, vendebat magis sententiam, et in muneribus judicabat. Sacerdotes quoque non docebant populum, nisi accepto pretio; et cum dicatur ad sanctos: Gratis accepistis, gratis date , illi Dei responsum, accepta pecunia proferentes, gratiam Domini avara mercede vendebant. Et post haec mala non intelligentes peccatum suvenient super nos mala. Quia igitur non egerunt poenitentiam, et omnis populus secutus est principum et sacerdotum prophetarumque vitia, Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem sicut acervus lapidum erit, et templum quod prius auro argentoque fulgebat, in ruinas ultimas collabetur. Haec contra populum Judae
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti Nonnedns in nobisili nonuenient
suꝑ Nos mala Idurco propẽuos sion quasi ager
arbi᷑ & bierus alemut custodia pomarierit᷑
& mons dñiin locum saltus. Nemo ambigic
Inerusalem propt̃ scelera que in hoccipitulo
destͥ fuisse subuerson & quia supra
uel aiudues uel adpsed o preph&as p̃cesse¬
haa dicit dñs suꝑ proph& is qui seducunt po¬
pulũ meã & reliqua Nunc generalit̃ & ad¬
uersum iudices & aduersumꝰ pseudo prophe¬
tas & contri sacer dotes & contracos quisi
tixitur & arguit eos quod propt̃ sclera eorũ
sion quasi agrarandasit & hieruialem quasi¬
quasi aceruis lapidũ corruitura & mons
cempli futurus inecelsa siluarum. Uidem
complora quaedicta sunt oris eloquidm. Oculi
probant proph&iae testis a pertus ẽ. hoc ipsumtesti¬
monium & in ieremiȩ uolumine scribitur. ubi
& micheȩ proph&ae mentiosit. & lnerus alem
uastitas p̃dicat. iudices & principes domus ia cob¬
& domus isrł. uon solum udicium non faciebant.

Expanded text:
dicentes: Nonne Dominus in nobis est? non venient super nos mala. Idcirco propter vos Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem ut custodia pomarii erit, et mons Domini in lucum saltus. Nemo ambigit, Jerusalem propter scelera quae in hoc capitulo describuntur, fuisse subversam, et quia supra vel ad judices, vel ad pseudoprophetas praecesseHaec dicit Dominus super Prophetas, qui seducunt populum meum, et reliqua: nunc generaliter et adversum judices, et adversum pseudoprophetas, et contra sacerdotes, et contra eos, qui stexitur, et arguit eos quod propter scelera eorum Sion quasi ager aranda sit, et Jerusalem velut acervus lapidum corruitura, et mons templi futurus in excelsa silvarum. Videmus completa quae dicta sunt: oris eloquium oculi probant: prophetiae testis aspectus est. Hoc ipsum testimonium et in Jeremiae volumine scribitur , ubi et Michaeae prophetae fit mentio, et Jerusalem vastitas pdecem tribuum, non solum judicium non faciebant;
Abbreviated transcription (Latin):
miscricor diadĩ si non sitetiam uoluntas hominis
Acꝑhoc sire tedictionẽ ñ uolentis homino seq
moserentis estdĩ qua iduoluntas hominis fola
nonimplet curnon etecontrario rectediutiuro
moscri serenti sdẽ sed uolentis est hominis quiard
musericordiadĩ sola nonim plet sorro sinullus

Expanded text:
misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non et e contrario recte dicitur, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non imp
Abbreviated transcription (Latin):
meritum cuittim quã debitum reddatur proemiũ
benco perandi ipsalibertts. Audiat cundem gra¬
tiae p̃conendicentem. Dsenim est quio peratur
inuobis etuelle ctoperari probona uoluntate
ecalioloco Igitur non uolentis nequȩ currentis sed
miserentis est di. Cum procul dubio si homoeius
acicitis est ut ratione iamutatur nompossit crede¬
nesperare diligere uisi uelit accperuenire ad pal¬
mam superne uocationis dĩ: nisi uoluntite cucur¬
rerit Auomodo ergo nonuolencis neque currentis:
usiquia ecipsa uoluntas sicuit scriptum est adño
p̃paratur. Alio qui si propterea diccum ẽ puo
lentis neq currentis sed miserentis estdi quia ex
utroq fit id est nonuo luntate hominis sed miscri¬
cordia dĩ ut sic dictum accipiamꝰ non uolentis nie¬
q currentis sed miserentis est dĩ tamquam dice¬
retur non sufficit bona uoluntas hominis sinon
st &iam misericordia dĩ Non ergo sufficit e sola

Expanded text:
meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo non volentis, neque currentis, quia et ipsa voluntas, sicut scriptum est, a Domino praeparatur? Alioquin si propterea dictum est, non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit, id est, et voluntate hominis, et misericordia Dei; ut sic dictum accipiamus, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, tanquam diceretur, Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit et sola
Abbreviated transcription (Latin):
bene uisi seuana suꝑbia inflatus extollat quam
colibit apłs dicens Gratia saliu factiestis ꝑfidem
¶ Teñcipsam sibi salten fidem sartogareit itn oꝵ
intellegerent diuinitus cẽ donatũ sicut idem a postoł
aliolocosedicit utfidelisesset misericordiam se con¬
sequtum. hicquoq adiunx̃ atq ait Ethocnonex
uobis sed deidonum est Non exoperib Nefortequis
extollacur. Itneputtirent̃ fidelibbona operadefu¬
tura rursus adieut. Ipsius enim sumus figmentũ
creati inxp̃o iħu in operib bonis quaepreparauit ds̃
ut in illis ambulemus. Tunc ergo efficimur bendi¬
beri : cunds̃ nos fingit id est format etcreat Non
ut homines quodiam feut: sedutbonihomines simꝰ
inmeds̃ Neque enim corcius quantum ꝑtinet adua¬
curam cordis humini Noniam creciucrat ds̃ꝰ Itẽ
nequis quam ets inon deo perib: deipsogloriaur li¬
bero uoluntatis arbitrio tamquam ab ipso incipiat

Expanded text:
bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, in me, Deus . Neque enim cor ejus, 264 quantum pertinet ad naturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Nec scipsum poterit resu scittre cumoca derit
itticum libero peccaret arbitrio uictore peccato amis¬
sumest ediberum arbitrium A quo enim quis deuic¬
tus est : huic eseruus ad dictus est : Peori certea płi ẽ
istt sententia quecum uercisit qualis quesopotest
serui ad dictiesselibertas nisi quando enimpeccare
delecttt.: liberalter onim seruit qui suidñuo
luntatem libenterfacit. Ad perhoc ad peccandum
liberest quipeccati scruus est. Vndecidiustestiiendũ
libernonerit nisi a peccato liberatus et̃ iustitiaetoe¬
peritscruus. Ipsa est uera libertas propt̃ recte facti
licentiam simul ctpia seruitus propt̃ p̃ceptioboe¬
dientiam. Sed adbene fauendum ista liberta sun¬
deerit homini ad dicto etuendito pisi redimat¬
cuius illa uox est siuos filius liberauerit tuncuere
liberientis quod antequam fieri in homine incipiat
Q uomodo quisquam delibero arbitrio inbonodo
riatur opere quinondum est liber adoperandum

Expanded text:
vit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, vit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, ita cum libero peccaret arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est. 263 Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit, ac per hoc ad peccandum liber est qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti licentiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et venditoille cujus illa vox est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodriatur opere, qui nondum est liber ad operandum
Abbreviated transcription (Latin):
nullaciuium pumerositate fraudabitur autuberi¬
ore etiam copia fortasse regnabit᷑ Neque enim nu¬
merum autscõrum hominum autinmundorum de¬
monum nouimus : in quorũ locum succedentes filii
scc̃e matris quaesterilis apparebit interris in eapace
dequacetiderunt sine ullo temporis termino perma¬
nebunt. Sedillorum cuium numerus siuequi est
siuequi futurus est : in contmplatione est eius arti¬
ficis qui uocat et quae non sunt ttm quã sint atque
in mensura etnumero et pondere cunctadis ponit :
Verum haec pars generis humani cuiliberationem
ds̃ regnum qua ȩ promitat a&ernum. Numquid
merits opcrumsuorum reparari potest. Absit
Quidenim boni operat᷑ ꝑditus nisiquantum fuerit
aperditione reparatus. Numquid libero uolunca¬
tis arbitrio et hoc absit. Nam libero arbitrio ma
leutens homo etsꝑdidit etipsum. Sicut enim qui se
occidit utiq uiuendo seoccidit sed seoccidendo nonui¬

Expanded text:
nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberinulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , atque in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Verum haec pars generis humani, cui liberationem Deus regnumque promisit aeternum, numquid meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arle utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vi
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxiae successionis uinculis obligaret atque
uni uersos traher& ad debitaspoenas sed eo qui
diabolus factus est cum sociis impi&atis elato
etipsa cumcis elatione ꝓstrata. ceteripia oboe¬
dientia dño coheserunt accipientes &iam
qđ illi non habuerunt certam suentiam quaes¬
sent desua sempiterna etnum quã casura sta¬
creator atq modera coridõ : utqm̃ non tota
multitudo angelorum dm̃ deserendo perierat :
eti queperierat᷑ꝰ in perpetua ꝑditione remaneret
Quae autem cumdõ illa deserente perstterat desuacer¬
tissime cognita semperfutura felicittite gauderet Alia
uero creatura rationalis quȩ in hominib erat qmpec¬
catis atq suppliciis et originalib: et propriis cottipe¬
rierat excius partereparatt quod angelice societate
ruina illa diabolic minuerat suppleretur. Hoceñ
promis sum est resurgentib: sc̃s quoderunt acquales
angelidĩ. Ita suꝑna hierusalem mat̃ nr̃a ciuitosdi :

Expanded text:
obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stacreatori atque moderatori Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Ita superna Jerusalem mater nostra, civitas Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
su seẽ uoluis set sicut impiorum pulla est angelorum
ponne merito fieret ut natura quaedm̃ deseruit quae
preceptum sui creatoris quod custodire facillime
posset suamaleutens potesitite calcauit atq trans¬
gressa est quae in sesui conditoris imaginem ab eius
lumine contumacit᷑ auersa uiolauitꝰ : quae salu¬
brem seruitutem ab eius legib: mala libero abrupit
arbitriouni uersa in adernum deseretur h̃ab eo
ut prosuo merito poenam pender& sempiternã:
Plane itafaceret sitantum iustus non etiam mise¬
ricors esset suamq: in debitam misericordiam
multo cuidentius indignorum potius liberatione
monstraret Angelis igitur aliquibus impia¬
suꝑbia deserentib: dm̃ et in huius aeris imamca¬
liginẽ desuꝑnani celesti habitatione deiectis re¬
siduis numerus angelorum in a&ernacum dõ
becititudine et sc̃ tate ꝑmansit. N equeenim
ex uno angelo lapso atque damnato ceceripro¬
pagati sunt ut eos sicut homines originale malum

Expanded text:
sus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, sus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraretsuperbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum
Abbreviated transcription (Latin):
cacum mors et liti iom̃s homines ꝑ transut inquo
seres habebat: Iacebat ixmalis uel &iam uolue¬
bat & demalis in mala prȩcipitabat᷑. Lotius
generis humani massa dampnata : & adiuncta
partieorum quae peccauerat angelorum luebat
impie desertionis dignissimaspͦoenas:: Ad irã
quippe dĩ ꝑtin& iustam quic quideaeca & indo¬
mita concupiscentia faciunt libent̃ mali & quio¬
quid manifestis aꝑtisq poenis patiunt᷑ inuiti Non
sane crecoris desistent ebonicate & malis angelis
sub ministrare uitam ui uacemq potentiam : Quae
subministratiosi auferat᷑ int̃cidit & hominũ
quamuis dȩꝓpagine uitiata dampnacaq: nas¬
centium: formare semina & animare ordinare
menbra ꝑlocorum aetates ꝑ temporã spacia. Vegetare
sensus alimenttidonare. Melius onim iudicauit dema¬
lis benefacere : quam mala ulla eẽ ꝑmittere. Itsiqui¬
dem in melius hominum reformationẽ nullam pror¬

Expanded text:
catum mors, et ita in omnes homines petransiit, in quocatum mors, et ita in omnes homines petransiit, in quores habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et animare, ordinare membra, per temporum aetates, per locorum spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam pror
Abbreviated transcription (Latin):
pũ etangelorum prosuamalitia dñiiustitiadamp¬
natorum sed homo habet et poeam propriam quaetiã
corporis mortepunitus cst. Mortisei quippe supplicũ
ds̃ comminatus fuerat si peccar& : sic cum munerans
libero arbitrio ut tamen reger& imperio: terreret
exitio atq in paradisi felicitate tam quã inumbraui¬
cȩ undeiustitia cus toditai in meliora conscenderet
collocaiuit Hic post peccaitum exuleffectus stirpẽ
quoq: suam quam peccando insetamquam in radice
uitiauerat poenamortis etdam nationis obstrinxit
utquicquid prolis exillo etsimuldam pxata ꝑ quã
peccauerat coniuge ꝑ carnalem concupiscentia
inqua in oboedientiae poena similis retributa est
nasceraur trahera originale pecccitum quotra¬
heretur ꝑerrores dolores quedi uersos ad illudextre¬
mum cum desertorib angelissuictorib et possessorib
et consortib suis sinefine supplicium. Sic perunũ
hominẽ peccatum intrauit inmundum : et perpee¬

Expanded text:
num et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero aexitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per pec