comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc enĩ int̾ manus habẽtes
luctĩr: et deplorãtes ad monu¬
mẽta mortuoꝵ: aliã sibi assũp¬
serũt cogitacionẽ insciẽtie. Et
quos rogãtes ꝓiecerãt: hos rã¬
qmͣ fugitiuos ꝑ sequebãtur.
Ducebat enĩ illos ad hũc finẽ
digna necessitas. Et hoꝵ que
acriderãt cõmẽoracionẽ amit¬
tebãt: ut que deerãt tormẽtis
repleret punicio : et ppłus quidẽ
tuus mirabilit̾ trãsiret: illi ãt
nouã mortẽ ĩuenuirẽt. Omĩs enĩ
creatura ad suũ genus ab ĩcio
refigurabatur deseruiẽs tuis p̃¬
ceptis: ut pueri tui custodirẽt᷑
illesi. Nã nubes castra eoꝵ ob¬
umbrabat: et ex aqua q̃ aute
erat. terra arida apparuit. et in
mari rubro ua sine ĩpedimẽto.
et campus germinãs de ꝓfundo
nimio: per quẽ omis nacio trã¬
siuit que tegebat᷑ tua manu. ui¬
dentes mrabilia et mõstra. Tã¬
qmͣ equi enĩ depauerũt: et tãqͣm
agni exultauerũt: magnificã¬
tes te dñe qui liberasti illos. Me¬

Expanded text:
entes luctus et deplorantes ad monumenta mortuorum aliam sibi adsumpserunt cogitationem inscientiae et quos rogantes proiecerunt hos tamquam fugitivos persequebantur ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas et horum quae acciderant memorationem amittebant ut eam quae deerat tormentis replerent punitionem et populus quidem tuus mirabiliter transiret illi autem novam mortem invenirecreatura ad suum genus ab initio refigurabatur, deserviens tuis praeceptis, ut pueri tui custodirentur illaesi. Nam nubes castra eorum obumbrabat, et ex aqua, quae ante erat, terra arida apparuit, et in mari Rubro via sine impedimento, et campus germinans de profundo nimio: per quem omnis natio transivit quae tegebatur tua manu videntes mirabilia monstra tamquam equi enim depaverunt et tamquam agni exultaverunt magnificantes te Domine qui liberasti illos me
Abbreviated transcription (Latin):
anctis autẽ tuis AIII¬
maxĩa erat lux. Et horũ
quidẽ uocẽ audiebãt: sed figu¬
rã nõ uidebãt. Et quia nõ et ip¬
si eadẽ passi erãt: magnifirabãt.
Et qui antelesi erãt. qm̃ nõ lede¬
bãtur gr̃as agebãt: et ut eẽt¬

Expanded text:
anctis autem tuis maxima erat lux, et horum quidem vocem audiebant, sed figuram non videbant. Et quia non et ipsi eadem passi erant, magnificabant te; et qui ante laesi erant, quia non laedebantur, gratias agebant; et ut e
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia enĩ tua adueniens
sanabat illos. In mẽoria enĩ
sermonũ tuoꝵ examinabant᷑.
et saluabãtur: ne in altã inci¬
dentes obliuionẽ. nõ possẽt tuo
uti adiutorio. Eteñ neq herba
neq malagina sanauit illos:
sed tuus dñe sermo qui sanat
tis habes potestatẽ: et deducis
ad porras mortis et reducis.
homo aut̃ occidit quidẽ ꝑ ma¬
liciã aĩam suã: et cũ exierit sp̃s
nõ reuertetur ⁊ nec reuocabit
aĩam que recepta est: sed tuã
manũ effugere ĩpossibile est.
Negãtes enũ nosse te impii: per
fortitudinẽ brachiitui flagel¬
lat sũt. Nouis aquis et grau¬
dinibz et pluuiis ꝑsecucionẽ
passi sũt: ex per ignẽ cõsũmani.
Qdꝰ eñ mirabile erat: in aqua
que omĩa extinguit plus igniᷤ
ualebat. Uindex est enĩ orbis
iustoꝵ. Quodã enĩ tꝑe mãsue¬
tabat᷑ ignis. ne cõburerentur
que ad impios missa erãt aĩa¬
lia: sed ut ipsi uidẽtes scirẽt qm̃
dei iudicio ꝑ aciũtur ꝑ setucio¬

Expanded text:
sericordia enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat tis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem consummati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam Dei iudicio patiuntur persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmictebãt timores et turbacio¬
nes expellere se ab aĩa languẽte:
hii cũ derisu ꝑleni tunore langue¬
bant. Nã et si nichil illos ex mõ¬
stris ꝑ turbabat: trãsitu aĩaliũ
et serpenciũ sibilaciõe cõmoti
tremebũdi ꝑibant: et aerẽ quẽ
nulla raciõe quis effugere pos¬
set. negãtes se uidere. Cũ sit enĩti¬
mida nequicia: data est in oĩm
mit seua cõturbara consciẽtia.
Nichil enĩ est timor. nisi presũp¬
tioĩs adiutoriũ: ꝓdicio cogita¬
ciõĩs auxilioꝵ. Et dñ ab intro
minor est expectacio: maiorẽ
cõputat scĩam eius cause de qͣ
tormentũ prestat. Illi aut̃ qui ĩ¬
potentẽ bere noctẽ et ab infimiᷤ
et ab altissimis inferis suꝑue¬
nientẽ eundẽ sompnũ dormien¬
tes : aliqnͣdo mõstroꝵ exagita¬
bãtur tumore: aliqnͣdo aĩe defici¬
ebãt traductiõe. Subitaneus
erũ illis er insperatus timor su-¬
puenerat. Deinde li quisqͣm ex

Expanded text:
promittebant timores turbatiopromittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nequitia dat testimonium mit saeva conturbata conscientia nihil enim est timor nisi praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro minor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis inferis supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc indisciplĩate aĩe errauerũt.
Dũ enĩ ꝑsuasũ habẽt ĩqui pos¬
se dñari nacioni sc̃e: uuiculis
tenebrarũ et longe noctis com¬
pediti inlusi sub tectis fugiti¬
ui ꝓpetue ꝓuidẽcie iacuerũt. Et
dũ putãt se latere in obscuris
pcc̃is. tenebroso obliuioĩs uela¬
mẽto disꝑsi sũt: pauẽtes horrẽ¬
de et cũ ãmiraciõe nimia ꝑtur¬
bati. Neq enĩ que cõtinebat il¬
los spelũca sine timore custo¬
diebat : qm̃i sonitus descendẽs
ꝑturbabat illos: et ꝑsone tris¬
tes apparẽtes pauorẽ illis pres¬
tabãt. Et ignis quidẽ nulla
uis poterat illis lumẽ p̃bere:
nec syderũ limpide flãme illũa¬
re poterãt illã noctẽ horrendã.
Apparebat aut̃ illis subitaneuᷤ
ignis timore plenus: et timoie
ꝑcussi illius que nõ uidebat᷑ fa¬
tiei. estunab ãt deteriora ẽe que
uidebãtur. Et magice artis appo¬
siti erãt derisus: et sapĩe gl̾a cor¬
repcio cũ cõtumelia. Illi enĩ qui

Expanded text:
e erraverunt. Dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae: vinculis tenebrarum et longae noctis compediti, inclusi sub tectis, fugitivi perpetuae providentiae jacuerunt. Et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratiotinebat illos spelunca sine timore custodiebat quoniam sonitus descendens perturbabat illos et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus et timore percussi illius quae non videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibiliũ aĩaliũ nõ uexa¬
uerũt carnes coambulanciũ:
nec dissoluebãt illã que facile
dissoluebat᷑ si cut glacies bonã
escã. In om̃ib enĩ dñe magnifi¬
casti ppłm tuũ et honorasti: et
nõ despexisti in omĩiꝑe et in õi
loco assistẽs eis

Expanded text:
 animalium non vexaverunt carnes coambulantium nec dissolvebant illam quae facile dissolvitur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et in omni loco adsistens eis
Abbreviated transcription (Latin):
poderis quã habebar totꝰ erat
orb̾ terrarũ : et parentũ magna¬
lia in quatuor ordinibz lapidũ
erãt sculpta: et magnificẽtia
tua in dyademate capitis illius
erat scripta. ꝓpter hec aut̃ hiis
cessit qui ext̾minabat: et hec ex¬
timuit. Erat aut̃ sola tẽptacio

Expanded text:
oderis quam habebat totus erat orbis terrarum et parentum magnalia in quattuor ordinibus lapidum erant sculpta et magnificentia tua in diademate capitis illius erat scripta haec autem his cessit qui exterminabat et haec extimuit erat enim sola temptatio
Abbreviated transcription (Latin):
a. ꝓerãs enĩ homo sine q̃ rela
deprecari pro ppłis. ꝓferẽs serui-¬
tutis sue scutũ oracionẽ. et per
ucensũ deprecationẽ allegãs res¬
titit ire. et finẽ ĩposuit necessitati:
ostendẽs qm̃ tuus est famulus.

Expanded text:
erans homo sine querela deprecari pro populis, proferens servitutis sue scutum orationem, et per incensum deprecationem allegans, restitit ire et finem imposuit necessitati, ostendens quoniam tuus est famulus.
Abbreviated transcription (Latin):
uno noĩe mortis: mortuos ha¬
bebãt ĩnumerabiles. Nec enĩ
ad sepeliendũ uiui sufficiebãt:
qm̃ uno moniẽto que erat pre¬
ilarior nacio illoꝵ ext̾nimata
est. De om̃ib enĩ nõ credẽtes ꝓptꝰ
beneficia: tũc cũ pͥmũ fuit exter¬
miniũ pͥmo genitoꝵ sposponde¬
rũt ppłi dei se esse. Cũ enĩ quietũ
silenciũ cõtineret omĩa. et nox ĩ
suo cursu mediũ iter haberet:
omp̃s sermo tuus dñe exiliẽs
de celo a regalibz sedibz durus de¬
bellator in mediã extermini ter¬
ram ꝓsiliuit. gladius acutus
insimulatũ ĩperiũ tuũ portãs.
Et stans repleuit omĩa morte:
et usq ad celũ actingebat stans
in terrã. Tũc cõtinuo uisus sõp¬
nioꝵ maloꝵ turbauerũt illos:
et timores suꝑuenerũt iusperati.
Et alius alibi ꝓiectus semiuiuꝰ:
ꝓpter quã mouebat᷑ causam de¬
mõstrabat mortis. Uisiões enĩ
que illos turbauerũt hec p̃mo¬
nebãt: ne inscii quare mala pa¬

Expanded text:
uno nomine mortis mortuos hauno nomine mortis mortuos habebant innumerabiles nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant quoniam uno momento quae erat praeclarior natio illorum exterminata est de omnibus enim non credentes propter veneficia tunc cum fuit exterminium primogenitorum spoponderunt populum Dei se esse cum enim quietum silentium contineret omnia et nox in suo cursu medium iter haberet omnipotens sermo de celo a regalibus sedibus: durus debellator in medio exterminii terram prosilivit. Gladius acutus in simulatum imperium tuum portans: et stans replevit omnia morte: et usque ad celum attingebat stans in terram. Tunc continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos: et timores supervenerunt insperati. Et alius alibi projectus semivivus: propter quam moriebatur eam demonstrabat mortis. Visiones enim que illos turbaverunt: hec premonebant: ne inscii quare mala pa
Abbreviated transcription (Latin):
sos custodiebãt filios tuos: ꝑ
quos incipiebat incorruptũ le-¬
gis lumẽ scł̃o dari. Cũ cogitarẽt
iustoꝵ occidere infãtes. et uno
exposito filio et liberato in tra¬
ductionẽ illoꝵ multitudinẽ fi¬
lioꝵ abstulisti: et parit̾ illos ꝑ¬
didisti in aqua ualida. Illa enĩ¬
nox aute cognita est a patribz
nr̃is: et uere sciẽtes quibz iurainẽ¬
tis crediderũt aĩequiores essent.
Suscepta est aut̃ a ppło tuo sani¬
tas quidẽ iustoꝵ: ĩiustoꝵ aut̃ ex¬
termĩacio. Sicut enĩ lesisti adu̾¬
sarios: sic nos ꝓuocãs magni¬
ficasti. Ab sconse enĩ sacrificabãt
iusti pueri bonoꝵ ⁊ et iusticie le¬
gem in concordiã disposuerũt:
siłiter bona et mala recepturos
iustos. patrias decantãtes lau-¬
des. Resonabat aur̃ incõueniẽs
ĩ micoꝵ uox: et flebilis audie¬
batur planctus ploratoꝵ infã¬
ciũ. Siłi aut̃ pena seruus cũ do¬
mino afflictus: et ppłaris hõ re¬
gi silia passus. Siliter ergo ões

Expanded text:
s tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequiores essent suscepta est autem a populo tuo sanitas quidem iustorum iniustorum autem exterminatio sicut enim laesisti adversarios sic nos provocans magnificasti absconse enim sacrificabant iusti pueri bonorum et iustitiae legem in concordia disposuerunt similiter bona et mala percepturos iustos patri iam decantantes laudes resonabat autem inconveniens inimicorum vox et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium simili autem poena servus cum domino adflictus et popularis homo regi similia passus similiter ergo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ea que illis ostensa et missa st̾.
eciã a necessaria cõcupiscẽtia
auerterẽtur. Hii aut̃ in breui in¬
opes facti: nouã gustauerũt
escã. Oportebat enĩ illis quidẽ
sine extusaciõe suꝑuenire inte¬
ritũ exercentib tyrannidẽ: hiis
aut̃ tantũ ostendere quẽadino¬
dũ ĩimici illoꝵ extermĩabãtur.¬
Etenũ cũ suꝑuenit illis seua bes
correpcionẽ in breui turbati st̾.
signũ habẽtes salutis ad com¬
mẽoracionẽ mandati legis tue.
Qui enĩ cõuersus est. nõ ꝑ hoc
qd̾ uidebat sanabat̾: sed per te
oũm saluatorẽ. Et in hoc autẽ
ostendisti ĩimicis nr̃is: quia
tu es qui liberas ab omĩ malo.
Illos enĩ locustarũ et muscarũ
occiderũt morsus : et nõ est ĩuen¬
ta sanitas aĩe illoꝵ: qͥa digni
erãt ab huiusmodi ext̾mĩari.
filios auĩ tuos: net draconũ

Expanded text:
ea quae illis ostensa et missa sunt ea quae illis ostensa et missa sunt etiam a necessaria concupiscentia averterentur hi autem in brevi inopes facti novam gustaverunt escam oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem his autem tantum ostendere quemadmodum inimici illorum exterminabanturEtenim dum pervenit illis seva bestcorrectionem in brevi turbati sunt. Signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tue. Qui enim conversus est: non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos ne
Abbreviated transcription (Latin):
et dulcedinẽ tuã quã in filios
habes ostendebas: et deseruiẽs
oniuscuiusq uolũtati. ad qd̃
quis uolebat cõuertebat᷑. Nx
aut̃ et glacies sustinebãt uim
ignis et nõ tabescebãt: ut scirẽt
qm̃ fructus ĩimicoꝵ ext̾m̃abar
ignus ardẽs in grandine. et plu¬
uia choruscãs. Hoc aut̃ iterũ
ut nutrirẽtur iusti: eciã sue uir¬
tuns oblitus est. Creatura enĩ
tibi factori deseruiẽs excandescit
in tormentũ aduersus ĩiustos:
et lenior fit ad benefaciendũ
pro hiis qui in te confidũt. ꝓp¬
ter hoc et tũc in omĩa transsi¬
gurata. oũm nutrici gr̃e deserui-¬
ebãt. ad uoluntatẽ hoꝵ qui a
te desiderati sũt: ut scirẽt filii tui
quos dilexisti dñe. qm̃ nõ na

Expanded text:
s habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transgurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos dilexisti
Abbreviated transcription (Latin):
ue sp̃us sibilans aut int̾ spissoᷤ
arboꝵ ramos auiũ sonus sua¬
uis. aut uis aque decurrẽtis ni¬
niũ. aut sonus u alidus preci¬
pitatarũ petrarũ. aut ludenciũ
aĩaliũ cursus ĩuisus. aut nu¬
gientiũ ualida bestiarũ uox.
aut resonãs de altissimis mon¬
tib echo: deficiẽtes faciebãt illoᷤ
pre timore. Omĩs enĩ orbis ter

Expanded text:
nter spissos arborum ramos avium sonus suavis, aut vis aquae decurrentis nimium, aut sonus validus praecipitatarum petrarum, aut ludentium animalium cursus invisus, aut mugientium valida bestiarum vox, aut resonans de altissimis montibus echo: deficientes faciebant illos prae timore. Undique enim miser
Abbreviated transcription (Latin):
tores uiscerũ hoĩm. et deuoiato¬
res sanguĩs a medio satramẽ¬
to tuo. et auctores parẽtes ani-¬
marũ in auxiliatarũ uoluisti
ꝑdere per manus parentũ nr̃o¬
rũ:ut dignã ꝑciꝑent ꝑegrina¬
cionẽ pueroꝵ dei. que tbi oĩm
cauiorest terra. Sed et hiis tãꝙͣ
hom̃ib peꝑcistr: et misisti an-¬
tecessores exertitus tui uespas:
ut illos paulatĩ exterminarẽt.
Nõ quia ĩpotens eras in bello
subitere ĩpios iustis. aut bestis
seuis. aut uerbo duro simul ex¬
termĩare: sed partib iudicãs
dabas locũ penitẽcie. nõ igno¬
rans qm̃ ĩi qua est nacio eoꝵ.
et naturalis malicia ipsoꝵ: et

Expanded text:
tores viscerum hotores viscerum hores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus parentum nostrorum, ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quae tibi omnium charior est terra. Sed et his tanquam hominibus pepercisti, et misisti antecessores exercitus tui vespas, ut illos paulatim exterminarent. Non quia impotens eras in bello subjicere impios justis, aut bestiis saevis, aut verbo duro simul exterminare; sed partibus judicans dabas locum poenitentiae, non ignorans, quoniam nequam est natio eorum, et nat
Abbreviated transcription (Latin):
numero et pondere disposuisti.
Multũ eñ ualere tibi soli suꝑ¬
erat semꝑ ⁊ et uirtuti brachii tui
quis resistet: Qm̃ tanqnͣ mo-¬
mentũ statere. sic ante te est oi-¬
bis terrarũ: et tanqm gutta
roris antelucani que descendit
in terrã. Sed misereris oĩm qm̃
omĩa potes: et dissimulas ꝑcc̃a
hoĩmn ꝓpter penitenciã. Diligis
enĩ omĩa que sũt: et nichil odis¬
ti hoꝵ que fecisti. Nec enĩ odiẽs
aliquid cõstituisti aut fecisti.
Quomõ aut̃ posset aliquid ꝑ¬
manere nisi tu uoluisses : aut
qd̾ a te uocatũ nõ eẽt cõserua¬
retur: Parris aut̃ om̃ib qm̃
nobis. Ideoq hos qui exerrãt
ꝑtib corripis: et de quib ꝑet¬
tant ãmones et alloqueris.
ut relicta malicia credãt in te
dñe. Illos enĩ antiquos inha¬
bitatores sc̃e tue terre quos ex¬
horriusti. qm̃ odibilia tibi o¬
pera faciebãt per medicanũa
et sacrificia ĩiusta. filioꝵ suoꝵ
netatores. sine miscdia. et cões¬

Expanded text:
numero et pondere disposuisti numero et pondere disposuisti multum enim valere tibi soli superat semper et virtuti brachii tui quis resistet quoniam tamquam momentum staterae sic ante te est orbis terrarum et tamquam gutta roris ain terram; sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constituisses. quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus, quoniam ropter quod hos qui exerrant partibus corripis et de quibus peccant admonens adloqueris ut relicta malitia credant in te Domine et illos enim antiquos inhabitatores sanctae tuae terrae odiens quoniam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacrificia iniusta et filiorum necatores sine misericordia et come
Abbreviated transcription (Latin):
exitus. Quẽ enĩ in exposicione
praua ꝓiectũ deriserũt: in finẽ
euẽtus mirati sũt nõ siłi̾ter ius¬
tis faciẽs. Pro cogitaciõib ãt
insensatis ĩiquitates illoꝵ. Ead̃
quidã errãtes colebãt mutos
serpẽtes et bestias suꝑuacuas:
ĩmisisti illis multitudinẽmu¬
toꝵ aĩaliũ in uindictã: ut scirẽt
quia per que peccat quis. per
hec et torquet᷑. Nõ enĩ ĩpossibił
erat omp̃s manus tua que cre¬
auit orbẽ terrarũ ex materia ĩ¬
uisa ĩmittere illis multitudinẽ
ursoꝵ. aut audaces leones. aut
noui generis ira plenas aut
ignotas bestias. aut uaporẽ
igneũ spirãtes. aut odorẽ fumi
ꝓferẽtes. aut horrendas ab ocu¬
lis scintillas emittẽtes : quarũ
nõ solũ lesura poterat illos ex¬
termĩare: sed et aspectus perti¬
morẽ occidere. Nã et sine hiis u¬
no sp̃u octidi poterãt: ꝑ secuci¬
onẽ passi ab ipsis factĩs suis.
et disꝑsi sũt per spiritũ uirtutis
tue. Sed omĩa in mensura et

Expanded text:
inum quem enim in expositione prava proiectum deriserunt in finem eventus mirati sunt non similiter iustis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia mensura et
Abbreviated transcription (Latin):
est. et ĩiciũ et finis. aut enĩ dũ le¬
tãtur insaniũt. aut certe uatin¬
nãtur falsa. aur uiuũt ĩiuste.
aut peierãt cito. Dũ enĩ confi¬
dũt in ydolis que sũt sine aĩa:
male iurãtes noceri se nõ spe
rant. Utraqz ergo illis eueniẽt
digne⁊ qũi male senserũt de deo.
attendẽtes ydolis: et ĩiuste iura¬
uerũt in dolo contẽpnẽtes ius¬
ticiã. Nõ enĩ iurãciũ est uirtus:
sed peccanciũ pena ꝑ ambulat

Expanded text:
est et initium et finis aut enim dum laeest et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non rant. Utraque ergo illis venient juste, quoniam male senserunt de Deo, attendentes in idolis, et injuste juraverunt, in idolo contemnentes justitiam. Non enim juratorum est virtus, sed peccantium poena perambulat
Abbreviated transcription (Latin):
ligẽtia. Ille enĩ uolẽs plus ꝑla¬
cere illi qui se assũpsit: elabora¬
uit arte sua ut siłitudinẽ in me¬
lius figuraret. Multitudo aut̃
hoĩm ad ducta per speciẽ oꝑis:
eũ qui ante tẽpus tãqm homo
honoratus fuerat. nũc deũ exis
timauerũt. Et hec fuit uite hu¬
mane deceptio: qm̃ aut affectui
rat errasse eos circa dei scienciã.
sed et in magno uiuẽtes insciẽ¬
cie bello. tot et tã magna ma¬
la pacẽ appellãt. Aut enĩ filios
suos sacrificãtes. aut obscura
sa crificia faciẽtes. aut insanie
plenas uigilias habẽtes. neq
uitã neq nupcias mũda ᷤ iã cus¬
todĩt: sed alius aliũ ꝑ ĩuidiã
occidit. aut adulterãs cõtristat.
Et omĩa cõmixta sũt: sanguis
homicidiũ furtũ et fictio. cor¬
ruptio infidelitas turbacio et
ꝑuiriũ. tumultus bonoꝵ. dñi
ĩmẽoracio. aĩarũ inquinacio.
natiuitatis ĩmitacio. nupcia¬
e et ĩpudicicie. Infandoꝵ enĩ ydo¬
loꝵ cultura: omĩs mali causa

Expanded text:
igentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit elaboravit arte sua ut similitudinem in melius figuraret, multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam homo honoratus fuerat, nunc ut deum adoraverunt; et hec fuit vite humane deceptio, quoniam aut affectui rat errasse eos circa Dei scientiam, sed et in magno viventes inscientiae bello, tot et tam magna mala pacem appellant. Aut enim filios suos sacrificantes, aut obscura sacrificia facientes, aut insaniae plenas vigilias habentes, neque vitam neque nuptias mundas jam custodiunt, sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat; et omnia commista sunt, sanguis, homicidium, furtum et fictio, corruptio et infidelitas, turbatio et perjurium, tumultus bonorum, Dei immemoratio, animarum inquinatio, nativitatis immutatio, nuptiaae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa
Abbreviated transcription (Latin):
qui appellauerũt deos oꝑa ma¬
nuũ hoĩm aurũ et argentũ. ar¬
tis ĩuencionẽ. et silłitudĩes aĩa¬
liũ. aut lapidẽ itilẽ. opus ma¬
nus antique. Aut si quis arti¬
fex faber de silua lignũ rectũ se¬
cauerit. et huius docte eradat
oẽm corticẽ. et arte sua usus di¬
ligẽter fabricet uas ĩutile in cõ¬
uersaciõe pitez reliqͥas aut̃ eus
oꝑis ad pparacionẽ esce abuta¬
tur ⁊ et reliquũ hoꝵ qd̃ ad nul¬
lũ usũ facit lignũ curuũ et uer¬
ticib plenũ. sculpat diligẽter
per uacuitatẽ suã. et per scĩam
artis sue figuret illud et assimi¬
let illud ymagini hoĩs. aut a¬
licui ex aĩalib illud cõparet:
ꝑluiẽs lubrica et rubicundũ fa¬
tiens fuco colorẽ illius. et oẽm
maculã que in illo est ꝑliniẽs¬
terra ⁊ et faciat ei dignã habi¬
tacionẽ. in pariete pͥouẽs illud

Expanded text:
manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbasti: illos aut̃ tãqmͣ durus
rex ĩterrogãs condẽpnasti. Ab¬
sentes enĩ er pñtes: sili̾ter torq̃¬
bãtur. Duplex enĩ illos accepe¬
rat rediũ: et gemitus cũ mẽoria
p̃teritoꝵ. Cũ enĩ audirẽt ꝑ sua
tormẽta bene secũ agi: cõmẽora

Expanded text:
probasti: illos autem tanquam durus probasti: illos autem tanquam durus rex interrogans condemnasti. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. Duplex enim illos acceperat taedium, et gemitus cum memoria praeteritorum. Cum autem audirent per sua tormenta ben
Abbreviated transcription (Latin):
mutoꝵ: et linguas infanciũ fe¬
cit disertas. Direxit oꝑa illorũ:
in manib ꝓphete saucti. N¬
Ter fecerũt per deserta que non
inhabitabãtur: et in locis deser¬
tis fixerũt casas. Sreterũt cõtra
hostes: et de ĩimicis senindicaue¬
rũt. Sicierũt et ĩuocauerũt te:
et data est illis aqua de petra al¬
tissima. et requies sitis de lapide
duro. Per que enĩ penas passi
sui. et cũ habũdarẽt filii isrlꝰ le¬
tati sũt: per hec cũ illis deessent
bene cũ illis actũ est. Nã pro fon¬
te quidẽ sempit̾ui flumĩs: hu¬
manũ sanguinẽ dedisti ĩiustis.
Qui cũ minuerẽtur in traduc¬
cione infanciũ occisoꝵ: dedisti
illis habundãtẽ a quã insꝑate
ostendẽs per sitim que tũt fuit
quẽadmodũ tuos exaltares.
et ad uersarios illoꝵ necares.
Cũ enĩ tẽptati sũt. et quidẽ cũ
miscd̾ia disciplinã acceperũt:
scierũt quẽadmodũ cũ ira iu¬
dicati impii tormẽta paterẽt᷑.
hos quidẽ tãqm pater monẽs

Expanded text:
mutorum et linguas infantium fecit dissertas direxit opera illorum in manibus prophetae sancti iter fecerunt per deserta quae non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invocaverunt te et data est illis de petra altissima aqua et requies sitis de lapide duro per quae enim poenas passi i, cum abundarent filii Israel, laetati sunt; per haec, cum illis deessent, bene cum illis actum est. Nam pro fonte quidem sempiterni fluminis, humanum sanguinem dedisti injustis. Qui cum minuerentur in traductione infantium occisorum, dedisti illis abundantem aquam insperate, ostendens per sitim, quae tunc fuit, quemadmodum tuos exaltares, et adversarios illorum necares. Cum enim tentati sunt, et quidem cum misericordia disciplinam accipientes, scierunt quemadmodum cum ira judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens
Abbreviated transcription (Latin):
hec omĩa cõstituit. Aut si pirtu¬
tem et oꝑa eoꝵ mirati sũt: intel¬
ligãt ab ipsis. qm̃ qui hec cõsti¬
tuit forcior est illis. A magnitu¬
dine enĩ speciei et creature: cog¬
noscibilit poterit hoꝵ creatoi
uiden. Sed tamẽ ad huc in hiis
minor est querela. Et hii enĩ
fortassis errãt: deũ querẽtes et
uolẽtes ĩuenire. Etem̃ cũ in oꝑe¬
rib illius cõuersent᷑: inquirũt

Expanded text:
tuit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversent
Abbreviated transcription (Latin):
das locũ in pcr̃s penitẽcie. Si
enĩ ĩimicos seruoꝵ tuoꝵ et de¬
bitos morti. cũ tanta cruciasti
attẽtione. et liberasti dans tem¬
pus et locũ per que possẽt nui¬
tari a malicia : cũ quãta dili¬
gẽtia iudicasti filios tuos.
quoꝵ parẽtib iuramẽ ta et

Expanded text:
das locum in peccatis poenitentiae. Si das locum in peccatis poenitentiae. Si enim inimicos servorum tuorum, et debitos morti, cum tanta cruciasti attentione, et liberasti dans tempus, et locum, per quem possunt mundari a malitia; cum quanta diligentia judicasti filios tuos, quorum par
Abbreviated transcription (Latin):
mẽs aliquẽ ueniã dabas pc̃cis
illoꝵ. Quis enĩ dicet tibi qͥd
fecisti: Aut quis stabit contra
iudiciũ tuũ: Aut quis in con¬
spectu tuo ueniet uindex ĩiquoꝵ
hoĩm: Aut quis tibi ĩputabit
si naciões ꝑierint quas tu fe¬
cisti: Nec enĩ est alius deus qm
tu. cuius cura est de om̃ĩb: ut
ostendas qm̃ nõ ĩiuste iudicas¬
iudiciũ. Neq rex neq tyiãnus
in cõspectu tuo inquirẽt de hiis
quos ꝑdidisti. Cũ sis ergo iustꝰ:
iuste omĩa disponis. Ipsũ quo¬
q qui nõ debet puniri condẽp
om̃ibz te parcere facis. Uirtutẽ
enĩ ostendis tu qui nõ crederis
esse in uirtute cõsũmatus: et
hos qui te nesciũt audaciã tra¬
ducis. Tu aut̃ dñator uirtutis
cũ trãquillitate iudicas: et cũ
magna reuerẽtia dispõis nos.
Subest enĩ tibi cũ uolueris pos¬
se. Do cuisti aut̃ ppłm tuũ per
talia oꝑa: qm̃ opoitet iustũ
ẽe et humanũ. Et bone spei fe¬
cisti filios tuos: qm̃ iudicãs

Expanded text:
veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum aut quis tibi inputabit si nationes perierint quas tu fecisti nec enim est alius Deus quam tu cuius cura est de omnibus ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnanibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos q
Abbreviated transcription (Latin):
acutus ĩueniar in iudicio: et ĩ
cõspectu potẽtiũ amabilis ero:
et facies pͥncipũ mirabũt᷑ me.
Tacentẽ me sustinebũt: et loquẽ¬
tẽ me respiciẽt: et sermocinãte¬
me plura manus or suo impo¬
uent. ꝓpterra habebo per hanc
ĩmortalitatẽ: et mẽoriã eternã
hiis qui post me futuri sũt re¬
linquã. Disponã ppłos: et na¬
tiones michi erũt subiecte. Ti¬
mebũt me audiẽtes reges hor¬
rendi: in multitudĩe uideborbo¬
nus. et in bello fortis. Intrãs ĩ
domũ meã cõquiescã cũ illa.
Nõ eñ haber amaritudinẽ cõ¬
uersacio illius: nec tediũ cõuit¬
tus ipsius. sed leticiã et gaudiũ.
hec cogitãs apud me et cõmẽo¬
rans in corde meo qm̃ ĩmortał¬

Expanded text:
acutus inveniar in iudicio et in acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternai sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium haec cogitans apud me et commemorans in corde meo quonia
Abbreviated transcription (Latin):
Michi aut̃ dedit deus dicere ex sẽ¬
tẽtia : et p̃sumere digna hoꝵ q̃
michi dantur: qm̃ ipse sapiẽtie
dux est. et sapienciũ emendator.
In manu enĩ illius et nos et ser¬
mões nr̃i: et oĩs sapĩa et operũ

Expanded text:
Mihi autem dedit Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae mihi dantur: quoniam ipse sapientiae dux est, et sapientium emendator; in manu enim illius et nos, et sermones nostri, et omnis sapientia, et operum
Abbreviated transcription (Latin):
correcti sũt: dignũ dei iudiciũ
exꝑti sũt. In huis enĩ que pacie¬
bãtur moleste ferebãt: in qͥb
paciẽtes indignabãtur. ꝑ hec
quos putabãt deos. in ipsis
cũ exterm̃arẽt᷑. uidẽtes illũ quẽ olĩ
negabãt se nosse. deũ uerũ ag¬
nouerũt. ꝓpter qd̃ et finis con¬
dẽpnacionis illoꝵ ueniet suꝑ¬
ani sũt autẽ illos.¬
omes hoĩes in quibz nõ
subest scĩa der: et de hiis que ui

Expanded text:
ium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet vani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
cendẽte igne in pentapolr: qͥb
in testĩoniũ nequicie fumiga¬
bũda constat deserta terra. et in¬
terto tꝑe fructus habẽtes arboieᷤ:
et incredibilis aĩe mẽoua stans
fignientũ salis. Sapienciã enĩ
p̃tereũtes nõ tantũ in hoc lapsi
sũt ut ignorarẽt boua : sed et in¬
sipiẽtie sue reliquerũt hom̃b
mẽoriã: ut in hiis que pectaue¬
rũt nec latere potuissẽt. Sapĩa¬

Expanded text:
cendentem ignem in Pentapoli cuius cendentem ignem in Pentapoli cuius in testimonium nequitiae fumigabunda constat deserta terra et intempore fructus habentes arbores et incredibilis animae memoria stans figmentum salis sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona sed et insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam ut in his quae peccaverunt nec latere potuissent sapi
Abbreviated transcription (Latin):
et que in ꝓspectu sũt ĩuenimus
cũ labore. Que aut̃ sũt in celis
quis ĩuestigabit: Sensũ autẽ
tuũ quis sciet: nisi tu dederis sa¬
pienciã. et miseris sp̃m sc̃m tuũ
de altissimis: Et si correcte sunt
semite eoꝵ que in terris sũt: et
que tibi placẽt didicerĩt hoĩes.¬
Nã per sapienciã sauati sũt. qͣ
tũq placuerũt tibi dñe a pncipio.
et illũ qui pͥmus
formatus est a deo pater
orbis terrarũ cũ solus eẽt creatiẽ.
custodiuit et eduxit illũ a delicto
suo: et dedit illi uirtutẽ cõtinẽdi
omĩa. Ab hac ut recessit ĩiustusᷤ
in ira sua: ꝑ irã homicidii fra¬
ternitas deperiit. ꝓpter quẽ cũ a¬
qua deleret terrã: iterũ sanauit
sapĩa per cõtẽptibile lignũ ius¬
tũ gubernãs. hec et in consensu
nequicie cũ se naciões cõtulissẽt:
sciuit iustũ et seruauit sine que¬
rela deo: et in filiis miscd̾iã fortẽ
tustodiuit. Hec iustũ a pereũti¬
bus ĩpiis liberauit fugientẽ. des¬

Expanded text:
in prospectu sunt invenimus cum labore. Quae autem in coelis sunt quis investigabit? Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris Spiritum sanctum tuum de altissimis; et si correctae sint semitae eorum qui sunt in terris, et quae tibi placent didicerint homines Per sapientiam sanati sunt quicunque tibi placuerunt, Domine, a principio. Haec illum, qui primus factus est a Deo pater orbis terrarum, cum solus esset creatus, custodivit et eduxit illum a delicto suo; et dedit illi virtutem continendi omnia ab hac ut recessit iniustus in ira sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent scivit iustum et servavit sine querella Deo et in filii misericordia fortem custodivit haec iustum a pereuntibus impiis liberavit fugientem des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspiciẽs illũ sciẽs qm̃ nõ potest¬
se adiuuare. Ymago enĩ est: et
opus est illi adiutoriũ. Et de sb̾¬
stãcia sua et de filiis suis et de
nupciis notũ faciẽs inquirit.
Nõ erubescit loquitũ illo qui si¬
ne aĩa est. Et pro sanitate quidẽ
infirmũ deprecat᷑: et pro pita
ĩutilẽ ĩuocat. Et pro itinere pe¬
tit ab eo qui ambulare nõ ꝑo¬
test: et de acquirẽdo et de oꝑaudo.
et de omi rerũ euẽtu petit ab eo
qui in om̃ib est ĩntilis. Ali¬
terũ alius nauigare cogi¬
tans. et per feros fluctus ĩ¬
cipiẽs iter facere: ligno portãte
se fragilius lignũ ĩuocat. Illd̾
enĩ cupiditas acquirendi exco¬
gitauit: et artifex sapĩa fabu¬
cauit sua. Tua aut̃ patꝰ guber¬
nar puidẽtia: qm̃i dedisti in ma¬
ri uiã. et int̾ fluctus semitã fir¬
missimã: ostendẽs qm̃ potens¬
es ex om̃ibz sauare. eciã si sine
rate quis mare adeat. Sed ut nõ
eẽnt uacua sapĩe tue oꝑa i ꝓpter
hoc etiã exiguo ligno credunt

Expanded text:
lli, sciens quoniam non potest adjuvare se: imago enim est, et opus illi adjutorium. Et de substantia sua, et de filiis suis, et de nuptiis votum faciens, inquirit. Non erubescit loqui cum illo, qui sine anima est; et pro sanitate quidem infirmum deprecatur, et pro vita inutilem invocat; et pro itinere petit ab eo, qui ambulare non potest, et de acquirendo, et de operando, et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogtans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt
Abbreviated transcription (Latin):
tura. nõ quia laboraturus est.
nec qm̃ breuis illi uita est. sed
cõcertat᷑ aurificib et argẽtarii:
sed et erarios imitat᷑ et głam p̃¬
fert: qm̃ res suꝑuatuas fingit.
Cuus est cor eius. et t̾ra suꝑua¬
cua speᷤ illius. et luto uilior uita
illius: qm̃ ignorauir qui se fiix¬
it. et qui inspirauit illi aĩam q̃
oꝑatur. et qui insufflauit ei spi¬
ritũ uitalẽ. Sed estĩauerũt ludũ
ẽẽ uitã nr̃am. et cõuersacionẽ
uite cõpositã ad lucrũ: et opor¬
tere undecũq eciã ex malo acqͥ¬
rere. Hic enĩ suꝑ om̃es scit se delin¬
quere: qui ex terre materia fra¬
gilia uasa et sculptilia fingit.
Om̃es enĩ insipiẽtes et infelites
supͣ modũ aĩe suꝑbi sũt. ĩimici
ppłĩ tui et ĩperãtes illi: qm̃ oĩa
ydola nacionũ estĩauerũt deos:

Expanded text:
cura non quia laboraturus est cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur et gloriam pfert, quoniam res supervacuas fingit. Cinis est enim cor ejus, et terra supervacua spes illius, et luto vilior vita ejus: quoniam ignoravit qui se finxit, et qui inspiravit illi animam quae operatur, et qui insufflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram et conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aesti
Abbreviated transcription (Latin):
et in miscd̃ia disponẽs omĩa.
Eterũ si pectauerimus tui sumꝰ:
sciaites magnitudinẽ tuã. Et
si nõ peccauerimus: scimꝰ qm̃
apud te sumus cõputati. Nos¬
et scire iusticiã et uirtutẽ tuã
radix est ĩmoitalitatis. Non
enĩ in errorẽ induxit nos hoũ
male artis excogitacio: nec
umbra picture. labor sine frut¬
tu: effigies sculpta per uarios
colores. Cuius aspectus insen¬
sato dat cõcupiscenciã: et dili¬
git mortue y magĩs effigiẽ sine
aĩa. Maloꝵ amatores digni qͥ
spem in talibz habẽt: et qui fa¬
ciũt illos. et qui diligũt. et qui
colũt. Sed et figulus mollẽ t̾rã
p̃mens. laboriose fingit ad usꝰ
nr̃os onũqd̾q uas: et de eodẽ
luto fingit que mũda sũt in usũ
uasa. siłiter et que hiis sũt cõtra¬
ria. Hoꝵ aut̃ uasoꝵ qui sit usus
udex est figulus. Et cũ labore
qui paulo ante de t̾ra factus fu¬
erat: et post pusillũ se reducit
unde acceptus est: repetitus debi¬
tũ aĩe quã habebat. Sed est illi

Expanded text:
et in misericordia disponens omnia. Etenim si peccaverimus, tui sumus, scientes magnitudinem tuam. Et si non peccaverimus, scimus quoniam apud te sumus computati et scire iusticiam et virtutem tuam radix est immortalitatis. Inim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus tros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ppłm iustũ et semẽ sine que¬
rela: liberauit a nacioĩbz que
illũ cõpumebãt. Intrauit in a¬
nuimã serui dñi: et stetit cõtra re¬
ges horrendos in portẽtis et sig¬
nis. Et red didit iustis mercedẽ
laboꝵ suoꝵ: et deduxit illos in
uia mirabili. Et fuit illis in ue-¬
lamẽto diei: et in luce stellarũ
per noctẽ. Et trãstulit illos per

Expanded text:
ec populum justum, et semen sine querela, liberavit a nationibus quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit illos in via mirabili, et fuit illis in velamento diei, et in luce stellarum per noctem: transt
Abbreviated transcription (Latin):
nedictũ est enĩ lignũ: per qd̾ fit
iusticia. Per manus aut̃ qd̾ fit¬
ydolũ. maledictũ est et ipsũ et
qui fecit illud ⁊ quia ille quidẽ
oꝑatus est: illud aut̃ cũ eẽt fra¬
gile deus cognoĩatus est. Sili̾ter
autẽ odio sũt deo: impius et im¬
pietas eius. Etenĩ qd̃ factũ est:
cũ illo qui fecit tormẽta paciet᷑.
ꝓPter hoc et ydolis nacionũ nõ
erit respectus ⁊ qm̃ creature dei ĩ

Expanded text:
lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit resp
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ hoũ hoc adĩuenit in orbẽ
terrarũ: et ideo breuis illoꝵ finis
ĩuentus est. Acerbo enĩ luctu do¬
lens pat̾. tito sibi rapti filii fecit
ymaginẽ. Et illũ qui tũc quasi
homo mortuus fuerat. nũc tã¬
qͣmͣ deũ colere cepit: et cõstituit
int̾ seruos suos sacra et sacrifi¬
cia. Deinde ĩ terueniẽte iꝑe cõua¬
lescẽte ĩi qua cõsuetudĩe. hic er¬
ror tãqͣm lex custoditus est: et ty¬
rãnoꝵ ĩperio colebãtur figniẽ¬
ta. hos quos in palã honorare
nõ poterãt hoĩes ꝓpter qd̾ lõge
ẽẽnt : elongĩquo figurã illoꝵ
allatã euidentẽ ymaginẽ regis
quẽ honorare uolebãt fecerũt:
ut illũ qui ab erat tãqmͣ pũtẽ¬

Expanded text:
nim hominum hoc adinvenit in orbem terrarum; et ideo brevis illorum finis inventus est. Acerbo enim luctu dolens pater, cito sibi rapti filii fecit imaginem; et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta hos quos in palam honorare non poterant homines propter quod longe essent e longinquo figura illorum adlata evidentem imaginem regis quem honorare volebant fecerunt ut illum qui aberat tam
Abbreviated transcription (Latin):
gisti regẽ ꝓpło tuo. et iudicẽ fi¬
lioꝵ tuoꝵ et filiarũ: et dixisti
edificare templũ in mõte sco
tuo. et in ciuitate habitacioĩs
tue altare. sili̾tudinẽ tab̾nacu¬
li sancti tui. qd̾ p̃parasti ab ĩi¬
tio. et tecũ sapĩa tua. que no¬
uit oꝑa tua : que et affuit tũc
cũ orbẽ terrarũ faceres: et scie¬
bat qͥd placitũ eẽt oculis tius.
et qͥd directũ in p̃ceptis tuis.
acceptũ sit apud te. Scit enĩ il¬
la omĩa et intelligit: et deducet
me in oꝑibz meis sobrie. et cus¬
todiet me in sua potẽtia: et e¬
rũt accepta oꝑa mea. et disponã
ppłm tuũ iuste: et ero dignus se¬
diũ pr̃is mei. Quis enĩ hoim po¬
terit scire cõsiliũ dei ⁊ aut quis po¬
terit cogitare quid uelit deus:¬
Cogitaciões enĩ mortaliũ tinude:
et incerte ꝓuidẽtie nr̃e. Corpus enĩ
qd̾ corrũpit᷑ aggrauat aĩam:

Expanded text:
gisti regem populo tuo et iudicem figisti regem populo tuo et iudicem filiorum tuorum et filiarum dixisti aedificare templum in monte sancto tuo et in civitate habitationis tuae aram similitudinem tabernaculi sancti tui quod praeparasti ab initio et tecum sapientia quae novit opera tua quae et adfuit tunc cum orbem terrarum faceres et sciebat quid placitum esset oculis tuis et quid directum in praeceptis tuis macceptum sit apud te scit enim illa omnia et intellegit et deducet me in operibus meis sobrie et custodiet me in sua potentia et erunt accepta opera mea et disponam populum tuum iuste et ero dignus sedium patris mei quis enim hoterit scire consilium Dei? aut quis poterit cogitare quid uelit Deuscogitationes mortalium timidae et incertae prudentiae nostrae. corpus enim quod corrumpitur adgr
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ et cogitaciões hoĩm. differẽ¬
cia uirgultoꝵ et u̾tutes radicũ:
et quetũq sũt absconsa et ĩpro¬
iusa didici. Oĩm enĩ artifex do¬
cuit me sapienciã. Est enĩ in illa
spus ĩtelligẽtie scus. unicus. nuil¬
in coinqͥnatus. certus suauis.
amãs bonũ. acutus. qui nichil
uetat benefa cere: humanus.
benignus. stabilis. certus. secu¬
rus. o ẽm habẽs uirtutẽ: omĩa
ꝓspiciẽs. et qui capiat omnes
spũs ĩtelligibiles. mũdus. sub¬

Expanded text:
torum et cogitaciones hominum, differencias virgultorum et virtutes radicum et quecumque sunt absconsa et improvisa didici. Omnium enim artifex docuit me sapiencia. Est enim in illa spiritus intelligencie sanctus, mulncoinquinatus, certus, suavis, amans bonum, acutus, qui nihil vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus, intelligibilis, mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃estis ppłis. Quid est ãt sapĩa¬
et quẽadmodũ facta sit referã:
et nõ abscondã a uobis sa cra¬
menta dei: sed ab ñitio natiui¬
tatis ĩuestigabo. Et ponã in
lucẽ scĩam illius: et nõ p̃teribo
ueritatẽ. Neq cũ ĩuidia tabescẽ¬
te iter habebo: qm̃ talis homo

Expanded text:
etitiam. Quid est autem sapientiaet quemadmodum facta sit referam, et non abscondam a vobis sacramenta Dei, sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius, et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo, q
Abbreviated transcription (Latin):
biq ꝓpter suã mũdiciã. Uapor
est enĩ uirtutis der: et emanacio
quedã est claritatis onũipotẽtis
dei sincera: et ideo nichil inqͥna¬
tũ in illã incurrit. Candor est e¬
nĩ lucis et̾ne: et speculũ sine ma¬
tula dei maiestatis. et ymago
bonitatis illius. Et cũ sit una¬

Expanded text:
pter suam munditiam vapor est enim virtutis Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius