comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corruptio. Mox emm ut de Suꝑbia inuidia
nata suerit: iram ipsa de se parit. Qua miser
amimus propterea iam sͥ ipsi de sua imꝑfec¬
tione rtaseitur: quia de bono alterius ꝑcartia.¬
tem non letatur. Atq ideo id eciam quod h̃t. ⁊
displicere incipit quomori inalio id quod hie
non potest agnosci. Qui gͦ ꝑcaritatem indeo
amittit. quia postquam ꝑsuꝑbiam deum amit.¬
tit: ꝑ inuichiam ꝑdit proximum. & ꝑiram ⁊e¬
metipsum. Quia gͥ omnib amissis nichil suꝑ¬
est uude gaudeat infelix conscientia ꝑtristiciam
insemetipsa colliditur. & quȩ de alieno bono pie
letari noluit: desuo malo iuste crucratur. Post
supbiam ergo & inuidiam & iram que hominẽ
spoliant contimio tristicia sequitur quȩ mi¬
datum flagellat. Cui deinde succedit auaricia
quȩ flagellatum eicit. quia interno gaulio
amisso: foris consolationem querere compellit.
Postea accedit gula quȩ eiectum seducit: ꝙ

Expanded text:
corruptio. Mox enim ut de invidia superbia corruptio. Mox enim ut de invidia superbia nata fuerit, iram ipsam de se parit, quia miser avis. Propterea jam sibi ipsi de sua imperfectione irascitur, quia de bono alterius per charitatem non laetatur, atque ideo id etiam quod habet sibi displicere incipit, quem in alio id quod habere non potest agnoscit. Qui ergo per charitatem in Deoamittit, quia, postquam per superbiam Deum amittit, per invidiam perdit proximum, et per iram semetipsum. Quia ergo omnibus amissis nihil superest unde gaudeat, infelix conscientia per tristitiam in selaetari noluit, de suo malo juste cruciatur. Post superbiam ergo, et invidiam, et iram, quae hominem spoliant, continuo tristitia sequitur, quae nudatum flagellat. Cui deinde succedit avaritia quae flagellatum ejicit, quia, interno gaudio amisso, foris consolationem quaerere compellit. Postea accedit gula, quae ejectum seducit quia
Abbreviated transcription (Latin):
ncde est ut dum maltero bonum quod ĩ habet.
apeceri: tanto amarius sua cum imꝑfestio.
toqueat: quanto eum inquo ouine bonum con¬
dit uon alniat. Et iacuro supbiam semꝑ inn¬
da sequitirr. quia qui illic amorem non figit uͥ
oline bonum est quantum de suo ꝑuerse ex¬
tolitur. tanto granius debono alieno torquet.
Sua gͥ elationi iustissime pena deputata est
ipta quam de de gignit inuidia. quȩ quia cõ¬
mune omniumbonum diligere noluit. recte.
minchoni aliem luore tabescit. Quam ꝑfecto
aienc felicitatis successus nonureret su illum
inquo omne bonum est ꝑamorem possideret.
llec enim alienum ase iudicaret bonum al¬
terius. ⁊i suum ĩbi diligeret ubi &suum & al¬
tẽrus bonum simuil possideret. Ilime gͥ q̃utũ
se pelationem contra creatorem extollit. tautũ
ꝑliuorem subproximo cadit. & quatum ibi
fallaciter erigtan: tantum hic ueraciter pre¬
cipitatuꝵ. S neq hic sisteit potest semel cepta

Expanded text:
necesse est, ut dum in altero bonum, quod non habet, necesse est, ut dum in altero bonum, quod non habet, aspexerit, tanto amarius sua eum imperfectio torqueat, quantum eum, in quo omne bonum consistit, non amat. Et idcirco superbiam semper invidia sequitur; quia qui illic amorem non figit, ubi omne bonum est quanto de suo perversius extollitur, tanto gravius de bono alieno torquetur. Sua igitur elationi justissime poena deputata est; ipsa, quam de se gignit, invidia quae quia commune omnium bonum diligere noluit, recte nunc boni alieni livore tabescit. Quam profecto alienae felicitatis successus non ureret, si illum, in quo omne bonum est, per amorem possideret. Nec enim alienum a se judicaret bonum alterius, si suum ibi diligeret, ubi et suum, et alterius bonum simul possideret. Nunc ergo quantum se per elationem contra Crper livorem sub proximo cadit, et quantum ibi fallaciter erigitur, tantum hic veraciter praecipitatur. Sed neque desistere potest semel coepta
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter diligit.i sine eo aquo bonum ac¬
cepit. Opestifera suꝑbia quidagis: Tur fia¬
des riuulo ut se a fonte diuidat: Cur suades
radio ut se as ole auertat: lur mdi nt & ille
dum infundi desinit arescat. &stȩ dum ab
iluminante. se auenitur tenebros tat uterq
uero dum accipere cessat id qͦd necdum habes
continuo illud eciam quod h̃t amittat. Hoc pro¬
facto tuagis cum doces donum extra clatorem
diligere ut qui paitem boni qͦd abillo d̾atũ :
puerse. sͥ uendicat. totum bonum quod in
illo est amittat. Sicq fiat ut nec id qͦd habet iti¬
liter hr̃e possit. dum illud meo aquo habet non
diligit. Sicut enim omne bonum ueractter
adeo est. ita nullum bonum extͣ deum utiliter
haberi potest. Immo uero ꝑhoc idipsum qͦd
habetur amittitur. quod ineo & cum eo ãquo
habetur non amatur: lam quicumq ñ nouit
nisi hoc qͦd it bonum inscmetipso diligere.

Expanded text:
singulariter diligit, id est sine eo, a quo bonum acsingulariter diligit, id est sine eo, a quo bonum accipit. O pestifera superbia quid agis? cur suades rivulo ut se a fonte dividat? cur suades radio ut se a sole avertat? cur, nisi ut et ille dum infundi desinit, arescat, et iste dum ab illuminante avertitur, tenebrosus fiat; uterque vero, dum accipere cessat, id quod necdum habet, continuo illud etiam quod habet amittat. Hoc profecto tu agis, cum doces dona extra datorem diligere, ut qui partem boni, quod ab illo datum est perverso sibi vindicat totum bonum, quod in illo est, amittat: sicque fiat ut nec id quod habet: utiliter habere possit, dum illud in eo a quo habet non diligit. Sicut enim omne bonum veraciter a Deo est, ita nullum bonum extra Deum utiliter haberi potest. Imo vero per hoc id ipsum, quod habetur, amittitur; quod in eo, et cum eo, a quo habetur, non amatur. Nam si quisquam non novit, nisi hoc, quod habet, bonum in semetipso diligere
Abbreviated transcription (Latin):
tenebroze. de quib ssumia babilons exeunt
e omnen terram diducta tillicidia iiuqui¬
catis diffundunt. De quib flummintibia aliapu
sa mꝑsona populi fidelis cecunt dicen s. dp
flumina babilonis illic Secdimus & fleiunus
uersam nate integritatem corrumpentib si¬
mulq malorum omnium gemina ꝓducenti¬
bus. quantum ad presens negotium explican¬
dum sufficere putamus. loquemur: Septem
ergo sunt. & exhis tria hominem expoliant.
Quartum expoliatum fiagellat. Quntum fia¬
gellatum eicit. Sextum eiectum seducit
Septimum eductum seruititti dubicit Su¬
pb̃ia enim aufert homin deum. Inuidia aufeit
ei proximum. Ira aufeit ei ze ipsum. Tristica
spoliatum flagellat. Auaricia slagllatum cicit
Gula eiectum seducit. Iuxuria seductum seriu¬
tuti subicit. Ilimc reuertentes singusa ꝑordimeo
explanemus. Diximus qͥo supbia aufert ho¬
mini cł̃m. Suꝑbia namq est amor propriȩ
excellentiȩ quando mens bonum quod habet

Expanded text:
tenebrosae, de quibus flumina Babylonis exeunt, et in omnem terram deducta stillicidia iniquitatis diffundunt. De quibus fluminibus Propheta in persona populi fidelis cecinit dicens: Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, universam naturae integritatem corrumpentibus, simulque malorum omnium germina producentibus, quantum ad praesens negotium explicandum sufficere putamus, loquemur. Septem ergo sunt, et ex his tria hominem exspoliant; quartum, exspoliatum flagellat; quintum, flagellatum ejicit; sextum, ejectum seducit; septimum, eductum servituti subjicit. Superbia enim aufert homini Deum; invidia aufert ei proximum; ira aufert ei seipsum; tristitia spoliatum flagellat; avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit; luxuria seductum servituti subjicit. Tunc revertentes, singula per ordinem explanemus. Diximus, quod superbia aufert homini Deum: superbia namque est amor propriae excellentiae, quando mens bonum, quod habet,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium suum longeuitas ꝓmittitur. quia
deo ꝑdilectionem adherere ȩternitatem pro¬
meretur. Sane quantum spectat ad scnsum
litterȩ duob modis parentes nr̃os honorare
debemus. & obediendo eis uidelicet inomnib.
his exceptis inquib dei patris dilectio offendi¬
tur & eos quantum nr̃a facultas suppecit ad¬
iuando. S & de patrib sp̃alib. idest prelatis
nt̃is icdipsum intelligere nichil impedit. quib
obedientiam debemus quantum nr̃a. habet pos¬
sibilitas.⁊ auxilium immo seruitium qͣntum
suppetit facultas.
ecuiouoi preceptum ẽ.
non occides. Conuementer sane cui
in precedenti mandato uitȩ longeuitas ꝓmit¬
titur. hic ne alienam uitam extinguat ꝓhibet᷑.
ut hoc ex caritate dei Sit quod pͥncipium suũ
honorans aduitam quȩ finem nescit iihiat.
hoc uero ex caritate proximi qͦo aduitȩ aliene
sinem nillo crudelitatis odio se uelaxat. De¬
inde sequitur tercium p̃ceptum. ñ mechab̾is

Expanded text:
principium suum longaevitas promittitur, quia principium suum longaevitas promittitur, quia Deo per dilectionem adhaerere, aeternitatem promeretur. Sane quantum spectat ad sensum litterae, duobus modis parentes nostros honorare debemus, et obediendo eis videlicet in omnibus, his exceptis in quibus Dei Patris dilectio non offenditur, et eos quantum nostra facultas suppetit adjuvando. Sed et de patribus spiritualibus, id est praelatis nostris, idipsum intelligere nihil impedit, quibus obedientiam debemus quantum nostra habet possibilitas, et auxilium, imo servitium quantum suppetit facultas. undum praeceptum est: Non occides . Convenienter sane cui in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod principium suum honorans ad vitam quae finem nescit inhiat: hoc vero ex charitate proximi, quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non maechaberis
Abbreviated transcription (Latin):
non ad quirit. Eac deo gͥ prius innobi ẽ ꝓpter
quod postra diligendus ẽ anobis. quia el g̾a
nr̃a dilectio preuenitur: ⁊ nostra dilectio ꝑ eus̃
grãm excitata subsequitur. In patrib autẽ
carius nr̃ȩ si adio solum beneficium nr̃a dile.¬
cdio tenditur: quo car naliter ab hiĩs nr̃m meri¬
tum preuenitur. quia ultra carius affectum &
supra carnis intuitum non prosicit. ad ꝑfecti¬
onem premii spũalis non ꝑtingit. Eigo ꝓpter
uitam ȩternitatis diligendus ẽ auctoe uitȩ
temporalis. ut scilicet non obhoc diligatur q
hanc ab illo mmno ꝑillum uitam accepimus.
s quia ꝑhanc ad illam uitam intraturi sumꝰ.
Bene g̃ cum dictum eẽt honom prẽm tiuum¬
& matrem tuam. subiuncta est cauza. ut bene
git tibi. & sis longaus suꝑ terram scilicet ui¬
uentium quia hoc diligere debemus maucto¬
teuitȩ hunis. qͦd abillo ꝑhanc uitam adutam
futuram initiati sumus. Et pulchre honoranti

Expanded text:
non acquirit. Ex Deo igitur prius in nobis est propter non acquirit. Ex Deo igitur prius in nobis est propter quod postea diligendus est a nobis, quia ejus gratia nostra dilectio praevenitur, et nostra dilectio per ejus gratiam excitata subsequitur. In patribus autem carnis nostrae, si ad id solum beneficium nostra dilectio tenditur, quo carnaliter ab illis nostrum meritum praevenitur, quia ultra carnis affectum et supra carnis intuitum non proficit, ad perfectionem praemii spiritualis non pertingit. Ergo propter vitam aeternitatis diligendus est auctor vitae temporalis, ut scilicet non ob hoc diligatur quia hanc ab illo, imo per illum vitam accepimus, sed quia per illum vitam intraturi sumus. Bene ergo cum dictum esset: Honora patrem tuum, subjuncta est causa, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram, scilicet viventium, quia hoc diligere debemus in auctore vitae hujus, quod ab illo per hanc vitam ad vitam futuram initiati sumus. Et pulchre honoranti
Abbreviated transcription (Latin):
patre. & pat̾nitas hominis sacramentume
ce imago diamȩ paternitatis ut aiscat eo
humanum meo principio quod indet quio
debeat illi principio aquo est ce quod uidet.
Sic ergo dictum ẽ. honora pattem tiuum de
matrem tuam ut bene dit t̃ ⁊ sis longenus
suꝑ terram. Sicitt suꝑius dictum e mprimo
precepto primȩ tabulȩ. ita &hic nontotum
ad preceptionem ꝑtinet qͦd positum ẽ. Sibi
qͦd pieter precepdum erat premissum est. hnc
subiunctum est. Audi iorael. deus tius ełs¬
unus at. Hoc totum ante preceptum ptimit¬
titur ipsum preceptum postea subinfeitur
ipsum adorabis. ⁊ ci Soli seruios. hic p̃ceptum
precedit. honora patrem tuum & matrem
tuam. dem̃ subiungitur: ut bene sit tibi ⁊ sis
longeuus suꝑterram. Quid est gͦ quodibi añ
preceptum causa precepti premittitur. hic
post preceptum causa precepti subifertur.
izi quia deus diligendus est propter se iplũ.
&e homo ꝓpter deumeslam camor parentum
Si ꝗd solam carnem respictt. s p̃iale p̃mium¬

Expanded text:
minis sacramentum est et imago divinae paternitatis. Ut discat cor humanum in eo principio quod videt, quid debeat illi principio a quo est et quod non videt. Sic ergo dictum est: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram . Sicut superius dictum est in primo praecepto primae tabulae, ita et hic non totum ad praeceptionem pertinet quod propositum; sed ibi quod praeter praeceptum erat praemissum est, hic subjunctum est: Audi, Israel: Deus tuus unus est . Hoc totum ante praeceptum praemittitur, ipsum praeceptum postea subinfertur cum dicitur: Ipsum adorabis, et ipsi soli servies . Hic praeceptum praecedit: Honora patrem tuum et matrem tuam , deinde subjungit: ut bene tibi sit, et sis longaevus super terram. Quid est ergo, quod ibi ante praeceptum causa praecepti praemittitur; hic post praeceptum subinfertur, nisi quia Deus diligendus est propter seipsum, et homo propter Deum? Nam et amor parentum, si
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrtum sue dignationis dispens at. huic
s pecicioni datur sp̃c scientiȩ. ut ipse ad cor
uemens erudat ilud& Salubriter comipun¬
de aue sciat homo malum quod partalr ci
sia ulya puenir. dduto artem boni ea¬

Expanded text:
arbitrium suae dignationis dispensat. Huic ergo petitioni datur spiritus scientiae, ut ipse ad cor veniens erudiat illud et salubriter compungat, ut sciat homo malum, quod patitur ex sua culpa provenire: si quid autem boni ha
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit alia tam̃ uoluit ẽẽ oꝑa illa quȩ fanis
erhiberent obsequium. atꝙalia quȩ infir¬
mis confertent remeditm. Poterat enim mu¬
ious sanoseriure. s nonpoterat egrotum re¬
parare. Proinde post illam pͥmam rerũ condi¬
dione quȩ fac̃te fucrant ut stantib sub eeñt
necesse erat alia facere quȩ iacentes erigerent.
Quȩ tanto pͥmis digniora sunt qͣntoma¬
gis necessaria: & quanto dignitate p̃cedunt
tanto plixiori temꝑe currunt. Illa enim sex
dieb factasunt. ista sexȩtatib fiunt. Sec die¬
bus facta est rerum conditio: & sex ȩtatib
ꝑficitur. hominum reparacio. Quod aliter

Expanded text:
fecerit, alia tamen voluit esse opera illa, quae sanis fecerit, alia tamen voluit esse opera illa, quae sanis exhiberent obsequium, atque alia quae infirmis conferrent remedium. Poterat enim mundus sano servire, sed non poterat aegrotum reparare. Proinde post illam primam rerum conditionem, quae facta fuerunt, ut stantibus subessent, necesse erat alia facere, quae jacentes erigerent. Quae tanto primis digniora sunt, quanto magis necessaria, et quanto dignitate praecedunt, tanto prolixiori tempore currunt. Illa enim sex diebus facta sunt, ista sex aetatibus fiunt. Sex enim diebus facta est rerum conditio, et sex aetatibus perficitur hominum reparatio. CAP. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
cramenta non adunius gentis tantũ s ad
salutem totius mundi ꝑtinentia initiaret
ut unitas ubiꝙ cominendaret᷑. et humanꝰ
animus intus et foris adunitatẽ reuocaret᷑
ut sicut abuno saluatore est salus omniũ
ita etiam ab uno loco et ab uno popło maneret
salutis initium. Qui enim ꝓpter nos omia
fecit. sic utiꝙ fecit. sicut magis nob̃ expecu¬
re cognouit. Hec autem partim ꝑhomines.
tatione eorum humanus animꝰ de factis ho.¬
minũ ad facta anglorum & de factis anglo¬
rum ad facta di ascendendo ꝓficit paulatim
se se inunum colligere assuescat. & qͣntoma¬
gis multiplicitatẽ euadit. tanto ampliꝰ ad
ueram simplicitatẽ appropinquare incipi.¬
at. Dumgͦ ds cum paueis & raro loquendo
mentes utãs in unti coligit obseare aute et
mabconcitolo quencio siresum ad se trabit
cuatoaluid q̃ uamut ita dicat muisioins
cuiusdamattȩ incordib ntĩ forman singit e
Q uiamui gͦ omnia oꝑa sua ꝓpter hominẽ

Expanded text:
cramenta non ad unius gentis tantum, sed ad cramenta non ad unius gentis tantum, sed ad salutem totius mundi pertinentia initiaret, ut unitas ubique commendaretur, et humanus animus intus et foris ad unitatem revocaretur, ut sicut ab uno Salvatore est salus omnium, ita etiam ab uno loco, et ab uno populo manaret salutis initium. Qui enim propter nos omnia fecit, sic utique fecit, sicut magis nobis expedire cognovit. Haec autem partim per hominetatione eorum humanus animus de factis hominum ad facta angelorum, et de factis angelorum ad facta Dei ascendendo proficit, paulatim sese in unum colligere assuescat, et quando magis multiplicitatem evadit, tanto amplius ad veram simplicitatem appropinquare incipiat. Dum ergo Deus. cum paucis et raro loquendo mentes nostra in unum colligit, obscure autem et in abscondito loquendo sursum ad se trahit, quid aliud quam, ut ita dicam, invisibilis cujusdam arcae in cordibus nostris formam fingit? Quamvis ergo omnia opera sua propter hominem
Abbreviated transcription (Latin):
eare fonis loquitur. ut nos iitils tear am¬
moneat. Sed quia mens uisibitib aclre car
nescit tam cito ad inuisibilia consurgere.
idcirco uoluit ipse quȩdã etiam uisibiliter
exhibe miracła. inquib nr̃m affectur enui¬
triret. et suam nobis caritatẽ commnendaro.
Hec autem sunt specialiter illa quȩ ad repa¬
rationem hominis ꝑtinent: nmea quȩ ad
conditionem hominis facta sunt magis nos
potentiam opificis indicant. ea uͦ quȩ adre¬
demptionem hominis facta sunt: p̃cipue
ad caritatem spectant. Hec igitur oꝑatasẽ.
ds̃ ut qualem erga nos habet dilectionẽ often¬
dẽt. et nos abamore huius mundi adamorẽ
suum reuocaret. Hȩc igitur oꝑa ita moddera¬
ri uoluit ne infinita eẽnt ne animum nr̃m
qui colligendus erat in occupatione sua cͥis¬
traberent. et tamen multa ceñt ut eundẽ
animum ꝑfecte adhuc stabilitatis impacien¬
temrerum uarietate delectarent. Propterra
elegit unam gentem et unum locũ ubi sa¬

Expanded text:
care, foris loquitur, ut nos intus redire adcare, foris loquitur, ut nos intus redire admoneat. Sed quia mens visibilibus assueta nescit tam cito ad invisibilia consurgere, idcirco voluit ipse quaedam etiam visibiliter exhibere miracula, in quibus nostrum affectum enutriret, et suam nobis charitatem commendaret. Haec autem sunt specialiter illa, quae ad reparationem hominis pertinent; nam ea, quae ad conditionem hominis facta sunt, magis nobis potentiam opificis indicant; ea vero, quae ad redemptionem hominis facta sunt, praecipue ad charitatem spectant. Haec igitur operatus est Deus, ut qualem erga nos haberet dilectionem ostenderet, et nos ab amore hujus mundi ad amorem sui revocaret. Haec igitur opera ita moderari voluit ne infinita essent, ne animum nostrum, qui colligendus erat, in occupatione sua distraherent; tamen multa essent, ut eumdem animum perfectae adhuc stabilitatis impatientem rerum varietate delectarent. Propterea elegit unam gentem, et unum locum, ubi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ contemplationem p̾sens erat. Cuius uisio et
ꝑcognitionem cor eius illuminauit et ꝑamo.¬
remstare et requiescere fecit. S postquã me-¬
rito p̃uaricationis suȩ eiectus est afacie do¬
mini. factus est cecus et instabilis. Cetus ꝑ
ignorantiam mentis. instabilis ꝑconcupiscen¬
tiam carnis. Quib ab illo inomnem posteri¬
tatem trans fusis uniuersa mala exorta funt.
Per ignorantiam enim adhoc tandẽ deuolu¬
ti sunt homines. ut creatorem scum non ag¬
noscerent. et aut omnino dm non eẽ existi.¬
marent. aut diuinitatem hiis quidii non e¬
rant attribuerent. Per concupiscentiã tero
infinitis errorib distracti et dissipati sunt.
Necesse enim fuerat ut ꝑ concupiscentiã ter¬
renarum rerũ quȩ uidebant᷑ immodãte
diffluerent qui tenebris ignorancie pressi.
alla inuisibilia bona ȩẽ nescirent. Uolens gͦ
a ab hac distractione conca mra coligere.
or ad interra guuidia contemp sanls reuo¬

Expanded text:
per contemplationem praesens erat. Cujus visio, et per contemplationem praesens erat. Cujus visio, et per cognitionem cor ejus illuminavit, et per amorem stare et requiescere fecit. Sed postquam merito praevaricationis suae ejectus est a facie Domini, factus est caecus et instabilis. Caecus per ignorantiam mentis, instabilis per concupiscentiam carnis. Quibus ab illo in omnem posteritatem transfusis, universa mala exorta sunt. Per ignorantiam enim ad hoc tandem devoluti sunt homines, ut Creatorem suum non agnoscerent, et aut omnino Deum non esse existimarent, aut divinitatem iis, qui dii non erant, attribuerent. Per concupiscentiam vero infinitis erroribus distracti, et dissipati sunt. Necesse enim fuerat, ut per concupiscentiam terrenarum rerum, quae videbantur, immoderate diffluerent, qui tenebris ignorantiae pressi alia invisibilia bona esse nescirent. Volens ergo Deus ab hac distractione corda nostra colligere, et ad interna gaudia contemplanda revo
Abbreviated transcription (Latin):
hominis natura ita adeo ordinata et ins¬
tituta fuerat ut anima quȩ corpori preerat ꝑ
sensus quidem ministeria corꝑis foris impler&
s intus ꝑrationẽ semꝑ ad creatorem suum in¬
tendet. Hoc est ut menbra corporis sensifican¬
do foris adagendum moueret. s intencionẽ
et desidium intus ad solum creatorẽ dirige¬
ret et nichil foris ageret. qͦo exeĩdilestione ñ ꝓ¬
cedet ⁊ adeiꝰ dilectionẽ ñ ꝑtinet. ita ut omc̃m actũ
⁊ caritã ĩperaret et ratio disponeret et sensꝰ
impleret atq ꝑficeret. Quamdiugͦ hunc
ordinem naturȩ suȩ tenuit. quamus foris
ꝑactionem uariaretur intus tamen ꝑinten.¬
tionem et amorem stabilis ꝑ mansit. quia u.¬
num intendebat et ꝓpter unum omĩa facie¬
bat. unũ diligebat. et omnium uoluntatũ
atq: actionum suarũ. finem adunum refere.¬
bat et indefessamentis aciȩ adunum iugiter
respiciebat creatorem suum. Unde nec dubi¬
tare de creatore suo poterat. cui semꝑ intus

Expanded text:
hominis natura ita a Deo, ordinata, et instituta fuerat, ut anima, quae corpori praeerat, per sensus quidem ministeria corporis foris impleret, sed intus per rationem semper ad Creatorem suum intenderet. Hoc est membra corporis sensificando foris ad agendum quidem moveret, sed intentionem, et desiderium intus ad solum Creatorem dirigeret, et nihil foris ageret, quod ex ejus dilectione non procederet, et ad ejus dilectionem non pertineret, ita ut omnem actum et charitas imperaret, et ratio disponeret, et sensus impleret atque perficeret. Quandiu ergo hunc ordinem naturae suae tenuit, quamvis foris per actionem variaretur, intus tamen per intentionem et amorem stabilis permansit, quia unum intendebat, et propter unum omnia faciebat, unum diligebat, et omnium voluntatum, atque actionum suarum finem ad unum referebat, et indeffessa mentis acie ad unum jugiter respiciebat Creatorem suum. Unde nec dubitare de Creatore suo poterat, cui semper intus
Abbreviated transcription (Latin):
tationem recrasti dni minterna pace ꝓastere
non possunt. Unis dies una clartas uinuin
ganqiunti imna benecdictio. quam esaua erpit
qua etuplicem stolam non potute ꝓmeret lo
huatille unnus dies inquo puer unius Aici sme
peccato ee non potunit suꝑ terram. qe se nure
carius qui q̃ntum ad se semꝑ pueriba a ppiectt
hunis tni uite shuoitatem anauo in canuon

Expanded text:
tationem retracti diu in interna pace persistere non possunt. Unus dies, una claritas, unum gaudium, una benedictio, quam Esau accipit, quia duplicem stolam non potuit promereri. Hic est ille unus dies, in quo puer unius diei sine peccato esse non potuit super terram, quia sensus carnis, qui quantum ad se semper puerilia appetit, hujus tantum vitae claritatem amans, in ea nun
Abbreviated transcription (Latin):
Ierta.i adolescentia pͥmum ꝑ cohibitionem
discipłinȩ cutumciditur: des preceptis in for¬
matur &e consilio regitur: Quarta .i. iuuientus
teruice iam cocit᷑. subictur regimini ut ꝑ
timorem hominis dunnum discat. Quinta
icaurilis etas pꝰ timorem hominis ad diumũ
primum diliiuio obritum est: s⁊ cao in edisica¬
moy oe preceptis informatum u uici
consilio gub̾natum. Qtatto subregib domi¬
nationi subiestum. Quinto subpontiticib reli¬
trom parens. Sexto subgĩa nera bontate ilũ¬
sratum Iste sec ytriȩ. stue indetursu soculi
ppetenti ⁊ siue imuta hominis omĩs aquis uin¬
plentiur qua udicio plenus ẽ mundus Iudi¬
sbatua abyilus multa.Milta oꝑatus est aeis
abmittio seculi & oꝑari non desint usq aofinẽ
conuera c̃. Deficiente uetere ntio ꝯdri̧ aqua
implentur. quia cum inuita homnus carialẽ
delestationes deficiunt: aminȩ consolationes
sucedunt. Quȩ quidem intiantib munus sa¬

Expanded text:
est adolescentia, primum per cohibitionem disciplinae circumciditur, deinde praeceptis informatur et consilio regitur. Quarta, id est juventus, servire jam cogitur, et subjicitur regimini, ut per timorem hominis divinum discat. Quinta, id est virilis aetas, post timorem hominis, ad divinum primo diluvio obrutum est. Secundo, in aedificMoyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum. Quarto, sub regibus dominationi subjectum. Quinto, sub pontificibus religioni parens. Sexto, sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae sive in decursu saeculi praesentis, sive in vita hominis, omnes aquis implentur, quia judicio plenus est mundus. Judicia tua abyssus multa . Multa operatus est Deus ab initio saeculi, et operari non desinit usque in finem conversa est. Deficiente vetere vino, hydriae aqua implentur, quia cum in vita hominis carnales delectationes deficiunt, divinae consolationes succedunt. Quae quidem initiantibus minus sa
Abbreviated transcription (Latin):
RDEXTI AC religioso uerbi di¬
uim inter cetiros & precet̾is scruta¬
tori .G. h peccator. Aliquotiens acci¬
cdisse comperi. ut inrerum difficilium tracta.¬
tione. aut ins ipientia relatoris auditorem
corrumperet aut temeritas auditoris relato¬
tem infamaret. Qua propter equȩ cauendum
michi uidetur ut potissimum illic ubi sine
piculo aliud sertiri non potest nec facile nr̃a
prsumamus asserere. nec aliena temcre uidi¬
quo insi cognitione fallitur cet̾a ꝙͣ que p̃ter
lert homines Ilum quid non ura et uer tã
Gae itinterim de dleo taccanint qti besiae¬

Expanded text:
i ac religioso verbi divini inter caeteros et prae caeteris scrutatori G. Hugo peccator. Aliquoties accidisse comperi, ut rerum difficilium tractatione aut insipientia relatoris auditorem corrumperet, aut temeritas auditoris relatorem infamaret. Quapropter aeque cavendum mihi videtur, ut potissimum illic ubi sine periculo aliud sentiri non potest, nec facile nostra praesumamus asserere, nec aliena temere judiquo in sui cognitione fallitur, caetera quoque qualent homines? Nunquid nomina est veritas? Ecce ut interim de Deo taceamus quid es
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑimus nr̃a dicta ꝑtinaciter defendere aliud
putemur sapͥuisse. Illuo quod de anima xp̃i ca¬
ritas ur̃a ame querere dignata est iam pridem
inter quosdam sapientes uentilatum fuisse
didici atq exhiis quid senserint. quib magis
credendum ẽẽ existimamus tum aliis deipũs
tum ipsis de se referentib agnomi. Ego antem
cum sepius hac questione pulsari soleam talem
me eẽ profiteor qui nollem hinc aliquid ab om̃ib
uel tam curiose ac suꝑsticiose inquiri uel tam
fidenter asseri. Unde nunc quoq gemina in
hac re consideratione coartor. cum uideam me
&e prudentie ur̃ȩ debere silentium ⁊ bonitati
responsum. Inter hec ipsa eciam rei difficultas
occurrit quȩ fortassis non potit ame ita ut decet
compendiose discitti. cum ego si modum indicen¬
do transiero timeam suꝑsticiosus inderi. Uolo
tamen & mułtomagis ublo aliqua in parce insai¬
tiȩ argui. quam caritatis contemptor uderi.

Expanded text:
coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud putemur sapuisse. Illud quod de anima Christi charitas vestra a me quaerere dignata est, jam pridem inter quosdam sapientes ventilatum fuisse didici, atque ex illis quid senserint quibus magis credendum esse existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid ab omnibus vel tam curiose ac superstitiose inquiri, vel tam fidenter asseri. Unde nunc quoque gemina in hac re consideratione coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit, quae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in dicendo transiero timeam superstitiosus videri. Volo tamen et multo magis volo aliqua in parte inscitiae argui, quam charitatis contemptor videri,
Abbreviated transcription (Latin):
bat presumentib dicit: omnes iam non solum
secum morituram s erortam quoq ade sapi¬
entiam putant. Dignum ergo est ut icdipsum
in nr̃a nos assertione reddat timidos. quod
inuius assertione ueritatis tot iam uidemus
ẽẽ diuersos. Quia enim delonge ueritas indet
diuerza iudicia. parit. & tm̃ de ipsa quisq pot̾
quantum ipse est. Innobis quippe est qͦd derer̃
cognitione ꝑcipimus. & eo mͦ cordis intellectũ
dehiis quȩ extra sunt adueritatem rudicat. quo
se interius animus inrepresentatione fĩgurat.
Unde necẽe est ut dum mens interius corrupta
praue afficitur. intellectus qͦ miudicio eorum
quȩ foris sunt decipiatur. Hec ipsa est causa.
quȩ eciam aliq̃n munitate senfirum controuer¬
siam uerboꝵ generare solet. quȩ tam̃ tunc ma¬
gis uenialis nic cum ꝑtinat non fu̾it. Hanc gͥ nõ
qui uerbi dei tractatores & inquintores ui̾tatis
ẽẽ indemur. si inter nos forte ut assoles aliquando
nuenerimꝰ cicius mnidipsum redeamus. ne si

Expanded text:
bat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exortam quoque a se sapientiam putant. Dignum ergo est ut idipsum in nostra nos assertione reddat timidos, quod in unius assertione veritatis tot jam videmus esse diversos. Quia enim de longe veritas videtur, diversa judicia parit; et tantum de ipsa quisque potest, quantum ipse est. In nobis quippe quod de rerum cognitione percipimus, et eo modo, cordis intellectus de iis quae extra sunt ad veritatem indicant, quo se interius animus in repraesentatione figurat. Unde necesse est, ut dum mens interius corrupta prave afficitur, intellectus quoque in judicio eorum quae foris sunt, decipiatur. Haec ipsa est causa quae etiam aliquando in unitate sensuum controversiam verborum generare solet, quae tamen tunc magis venialis fit, cum pertinax non fuerit. Hanc igitur nos qui verbi Dei tractatores et inquisitores veritatis esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando invenerimus citius in idipsum redeamus, ne, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cũ int̾rogantib nob̾ nũquis nos quesierit. respondet᷑ bona fortuna. ex quo intelligitur
neminem nos quesisse.
Ut adu̾sus stimulum calcitras. ⁊ lupus in fabula

Expanded text:
ut cum interrogantibus nobis: Nunquid nos quesierit aliquis? Respondetur: Bona fortuna: unde intelligitur neminem nos quesisse. ut «aduersum stimulum calces» et «lupus in fabula
Abbreviated transcription (Latin):
misccatur. Postea autem interera ꝓgressione ꝑsen-¬
sus iam ertra se ꝓfusa aduisibilia hȩc quȩ ꝑuigin¬
ti septem qui solidus numerus ẽ. &trina dimensi¬
one adsimilitudinem corporis extendit᷑ figurant᷑
dispensanta ꝑinfinitas actiones dissipat᷑. In qͣita
autem ꝓgressione soluta acorpore adpuritatem
simplicitatis sue reuertit᷑ ideoq inqͣrta multipli¬
catione. ubi ter uiginti septem inoctoginta unũ
excreuit monas insummo apparet. ut euidenter
dareat qͦd anima post hulꝰ uite terminũ qui per
citatis redeat aqua pͥus discesserat. cum aohu¬
manum corpꝰ regendum descendebat: Quodaũ¬

Expanded text:
misceatur. Postea autem in tertia progressione per senmisceatur. Postea autem in tertia progressione per sensus jam extra se profusa: ad visibilia haec quae per XXVII, qui solidus numerus est, et trina dimensione ad similitudinem corporis extenditur, figurantur dispensanda: per infinitas actiones. In quarta autem progressione, soluta a corpore ad puritatem simplicitatis suae revertitur: ideoque in quarta multiplicexcrevit, monas in summo apparet, ut evidenter clareat, quod anima post hujus vitae terminum, qui per stantiam unitatis redeat, a qua prius discesserat, cum ad humanum corpus regendum descendebat. No
Abbreviated transcription (Latin):
unitate exprimit᷑. quȩ ipsa quoq incorporeaal.
Ternarius quoq propt̾ indiolubile medie ian¬
catis iunculum. congrlie a danimam researtut
sicut quaternarꝰ quia duo media ht ileoq disi.
sigurat᷑ iniurtualem ternarium se ertendu.il
iam ꝑconcupiscentiam alud appetat. aluio ꝑ
iram contemprat. ꝑ rationem inter uteumꝙal
cernat. Et recte amonaoe intriadem ꝓsiuere duteͦ
qͥura omnis eentia naturalit̾ prior ẽ potertia su
Ruitsiumn cͥo eadlemunitas internario mutariis¬
te ter inuenttur hoc significat. qͣm anima os ꝑ
partes sedtota insingłis suis potentis onisfãt.
ħe emmuel io̾nem solam uel itamsolan uli
concupiscentiam solam terciam partem auiml
dicere ⁊ ossumꝰ cum nec auuito nec minuisstonls¬
dam humani corpors musicam descendit quȩ
pus uegetat᷑ ergit᷑. hic quoq ordo ẽ. qr pͥus na.¬
turalit̾ anima potentias suas ht̃. quam corpori com¬

Expanded text:
unitate exprimitur, quae ipsa quoque incorporea est. unitate exprimitur, quae ipsa quoque incorporea est. Ternarius quoque propter indissolubile mediae unitatis vinculum congrue ad animam refertur, sicut quaternarius, quia duo media habet, ideoque figuratur in virtualem ternarium se extendit, ubi jam per concupiscentiam aliud appetat: aliud per iram contemnat, per rationem inter utrumque discernat. Et recte a monade in triadem profluere dicitur, quia omnis essentia naturaliter prior est potentia sua. Rursum quod eadem unitas in ternario multiplicante ter invenitur, hoc significat, quod anima non per partes, sed tota in singulis suis potentiis consistat. Neque enim vel rationem solam, vel iram solam, vel concupiscentiam solam tertiam partem animae dicere possumus: cum nec aliud, nec minus sdam humani corporis musicam descendit quae pus vegetatur et regitur. Hic quoque ordo est, quia prius naturaliter anima potentias suas habet quam corpori com
Abbreviated transcription (Latin):
quia imaginationem uel sensum habet quo ea oue
sensib subiacent comp̃hendit T̃ angendo q coppou
degenerat quia dum muisibiles corpoꝵ formis
psensuum passiones ꝓcurrit easq ad tactas pa
imaginationem inse trahit totiens asia simplici.¬
tate scinditur quotiens aliquib contrarie passio¬
nis qualitatib informatur Cum uero absac cus¬
tractione adpuram intelligentiam conscendeñ
inunum se colligit. fit beatior intellectibilis sub¬
stantie participatione. De quaternario animie.
UINS quoq ꝓgressionis regressionis c
rõnem ipse eciam num̾us docet. Dic
ter unum fiunt tria. dicter tria. fiuit
nouem. dic ternouem. sunt uginti ieptem. dit
ter uiguiti septem. fiunt octoginta unum. Ete
tͥ inquarto gradui unitas pͥma occurrit. ilemq
euenire udebis siusq ad infinitum duperis muil¬
tiplicationem ut semꝑ inquarto gradu unttas
emineat. Rectissime autem simplex animȩ ãl

Expanded text:
quia imaginationem vel sensum habet, quo ea, quae quia imaginationem vel sensum habet, quo ea, quae sensibus subjacent, comprehendit. Tangendo ergo corpora degenerat; quia dum visibiles corporum formas per sensuum passiones percurrit, easque attractas per imaginationem in se trahit, toties a sua simplicitate scinditur, quoties aliquibus contrariae passionis qualitatibus informatur. Cum vero ab hac distractione ad puram intelligentiam conscendens in unum se colligit, fit beatior intellectibilis substantiae participatione. CAP. V. De quaternario animae. Hujus quoque progressionis regressionisque rationem ipse etiam numerus docet. Dic ter unum novem. Duc ter novem, fiunt viginti septem. Duc ter viginti septem, fiunt octoginta unum. Ecce tibi in quarto gradu unitas prima occurrit. Idemque eveniet si usque ad infinitum duxeris multiplicationem, ut semper in quarto gradu unitas emineat; rectis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant᷑ quam intelligant. & intelligentie
puritate tunc beatiora sint. quotiens sese intel.¬
natura q incorporea & simplex ẽ intellectibilis
substantie particeps ẽ. Sedq pinstrumta sensu¬
um ñ uniformit̾ adsensibilia comprehendenda des¬
cendit. eotumq similitudinem ꝑimaginationẽ
ad se trahit. meo qud damin suam simplicitatem
deserit. quo compositionis rõnem admittit. Nleq
enim omnimodo simplex dici potest. qͥo compo¬
sto simile est. E adem gͥres diuersis respectibus
intellectibilis simul ce intelligibilis ẽ intellectibit
eo quod incorporea sit natura &fiullo sensu compre¬
heuti possit. intelligibilis ũ ideo quoo similitudo
quidem ẽ sensibilium. nec tam̃ sensibilis. Intellas¬
tibile ̃ enuim. qͥo nec sensibile ẽ nec similtudo sen¬
sibilis. Inteligibile autem qu oo ipsum quidem solo
ꝑcipitur intellecti. sed non solo intellestu pereipit.

Expanded text:
intellegantur quam intellegant et intellegentiae intellegantur quam intellegant et intellegentiae puritate tunc beatiora sint, quotiens sese intelnatura, quia incorporea et simplex est, intellectibilis substantiae particeps est. Sed quia per instrumenta sensuum non uniformiter ad sensibilia comprehendenda descenditur, eorumque similitudinem per imaginationem ad se trahit: in eo quodammodo suam simplicitatem deserit, quo compositionis rationem amittit. Neque enim omnimodo simplex dici potest, quod composito simile est. Eadem igitur res diversis respectibus intellectibilis simul et intelligibilis est. Intellectibilis eo quod incorporea sit natura, et nullo sensu comprehendi possit. Intelligibilis vero ideo, quod similitudo quidem est sensibilium, nec tamen sensibilis. Intellectibile est enim, quod nec sensibile est, nec similitudo sensibilis. Intelligibile autem quod ipsum quidem solo percipitur intellectu, sed non solo intellectu, percipit,
Abbreviated transcription (Latin):
autem doctrinalis scientia dicitur.
Matl iesis enim quando.t. habet sine
aspiratione inter pretat᷑ uanitas & significat suꝑ¬
stitionem illorum qui fata hominum incon¬
stellationib ponunt. uñ &e huiꝰ modi matii ema¬
tici appellatisunt. Quano oautem .t. ht aspira¬
tum. doctnam sonat. Hec autemẽ quȩ abstractã
considerat qͣntitatem. Apstracta enun qͣntitas
dicit᷑. quam intellectu amat̾ia seꝑantes. uel ab
aliis accidentib ut ẽ par impar & huiꝰcemodi
insola rõcinatione tractamꝰ quod doctrina facit
ñ natura. Hanc boetius intelligibilem appalat.
quȩ pͥmam partem intellectibilem cogitatione
atq intelligentia comp̃hendit. quȩ sunt omiũ
celestium oꝑum suꝑnȩ diuinitatis & quicquio
sublunari globo beatiore animo atq puriore
substantia ualet. & postremo humanar̃ animar̃
quȩ omnia cum pͥoris illius intellectibilis sub¬
stantie fiussent corpoꝵs tactu ab intellectilibrs
ad intelligibilia degenerarunt. ut ñ magis ipsa

Expanded text:
autem doctrinalis scientia dicitur. Matesis enim quando t habet sine aspiratione, interpretatur vanitas, et significat superstitionem illorum, qui fata hominum in constellationibus ponunt: unde et hujusmodi mathematici appellati sunt. Quando autem t habet aspiratum, doctrinam sonat. Haec autem est, quae abstractam considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus, quod doctrina facit, non natura. » Hanc Boetius intelligibilem appellat, quae primam partem intellectibilem cogitatione atque intellegentia comprehendit. Quae est omnium caelestium supernae diuinitatis operum et quicquid sub lunari globo beatiore animo atque puriore substantia ualet et postremo humanarum animarum. Quae omnia cum prioris illius intellectibilis substantiae fuissent, corporum tactu ab intellectibilibus ad intellegibilia degenerarunt, ut non magis ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dias corpori congruit. Dicbis duo fiunt
uatuor. dicbiz quattuor fiunt octo. aicbis octo.
sunt sexdetim. dic bis serdleum. fiunt tginta
uiuo. hicinquarto loco similter idem numerus s
iidu or ant̃ containget ut quarto semꝑ gradudina¬
ius csmet Ethc ẽ quatͥnaruis aor poris inqͥ
uonsna detut onne quod asolubilib composi

Expanded text:
 corpori congruit. Dic enim bis duo, fiunt quatuor; dic bis quatuor, fiunt octo; dic bis octo, fiunt sexdecim; dic bis sexdecim, fiunt triginta duo. Hic in quarto loco similindubitanter continget ut quarto semper gradu binarius emineat. Et hic est quaternarius corporis, in quo intelligi datur omne quod a dissolubilibus compos
Abbreviated transcription (Latin):
arbor. lapis. quȩ magnitudo dicitur. alia discreta.
ut grex. popłs. que multitudo appellat᷑. Rursus
multitudinis alia sunt ꝑse ut tres. quattuor. uel
quilibet alter numerus. Alia ab aliquid. ut duplũ
dimidium sesqualterilm. sesquit̾cium. uel qͦdͥ¬
ubet tale Magnitudinis uͦ alia sunt mobilia. ut
spera mundi. alia immobilia ut terra. Multitu¬
dinem gͦ quȩ pse ẽ arithinetica speculat᷑ illam
autem que adaliquid ẽ musica. Immobilis magni¬
tudinis geometria pollicet᷑ noticiam. Mobilis ũ
scientiam astronomice disciplinȩ ꝑitia uindicat.

Expanded text:
arbor, lapis, quae magnitudo dicitur; alia discreta, arbor, lapis, quae magnitudo dicitur; alia discreta, ut grex, populus, quae multitudo appellatur. Rursus multitudinis, alia sunt per se, ut tres, quatuor, vel quilibet alius numerus: alia ad aliquid ut duplum dimidium, sesquialterum, sesquitertium, vel quodlibet tale. Magnitudinis vero alia sunt mobilia, ut sphaera mundi, alia immobilia ut terra. Magnitudinem ergo quae per se est, arithmetica speculatur; illam autem quae ad aliquid est: musica. Immobilis magnitudinis geometria pollicetur notitiam. Mobilis vero scientiam astronomicae disciplinae peritia sibi vindicat.
Abbreviated transcription (Latin):
imnplues inteligentie ug mula corporo fulat̃
imagine. adusibilium imaginationem descen-¬
dunt rursumq beatiores fiunt quando se abhac
distractione adsimplicem natiuix̧ suȩ fontẽ colli¬
gentes. quasi quodam optime figure signo im¬
presse componunt᷑. Est qͥ ut aptius dicam intel.¬
lectibile innobis id qͦs ẽ intelligentia. intelligi¬
bile uͦ id quod ẽ imaginatio. Intelligentia uero ẽ
de solis rerum pͥncipus. idest deo. ioeis. & ile. &
de incorporeis substantiis pura certaq cognitio.
Imaginatio ẽ memoria sensium excorporum
reliquiis inherentib animo. pͥncipium cogniti
me incorpore. exqualitatib extra accidentibus.
proprie ꝑtineat abstractam attendere.
quantitatem inpartib quantitatis spẽs eiꝰ que¬
rere oportet. Quantitas abstracta. nichil c̃ aluto
nisi forma uisibilis scdm liniamentarem dimen-¬
sionem animoinpressa quȩ inimaginatione con-¬
sistit cuiꝰ geminȩ sunt partes una continua. ut

Expanded text:
implicis intelligentiae quae nulla corporum fuscatur imagine, ad visibilium imaginationem descendunt: rursumque beatiores fiunt, quando se ab hac distractione ad simplicem naturae suae fontem colligentes, quasi quodam optimae figurae signo impressae componuntur. Est igitur, ut apertius dicam, intellectibile in nobis id quod est intelligentia: intelligibile vero id quod est imaginatio. Intelligentia vero est de solis rerum principiis, id est Deo, ideis, et hyle: et de incorporeis substantiis pura certaque cognitio. Imaginatio est memoria sensuum ex corporum reliquiis in haerentibus animo, principium cognitiomae in corpore, ex qualitatibus extra accidentibus. proprie pertineat abstractam attendere quantitatem: in partibus quantitatis species ejus quaerere oportet. « Quantitas abstracta nihil aliud est nisi forma visibilis secundum lineamentarem dimensionem animo impressa, quae in imaginatione consistit, » cujus geminae sunt partes; una continua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
humana inuestigare nititur. tantomagis in cõ¬
prchensibilẽ ẽẽ miratur: O dautẽ in y̾saia sẽp¬
tum nonest uelabant caputeiꝰ s scͥptum ẽ. uela-¬
bant faciem cuis. eo modo intelligi debet quo
dictum est ad moysen. non poteris uidere faci-¬
em meam. nonenim uidebit me homo et uiuet.
Illa quippe plena cognitio diuinitatis quȩ scĩs
ineterna uita ꝓmittitur. de qua dicit apłs. Ui-
debimus eum facie ad faciem. et rursus. tunc
cognoscam sicut et cognitus sum. in hac adhuc
mortalitate de gentib uelata est et abscondi-¬
ta. In illa autemuita eterna. non uelata s re-¬
uelata ẽ. et manifesta. sicut dñs in euangłio
de beatis anglis testatur angl̃i eorum semꝑ ui-¬
dent faciem patris. Quia gͦ adp̃sentem trac¬
tatum magis ꝑtinebat ut facies nuda rema¬
neret. uerba ꝓpħiȩ non mutantes s precer ini.¬
tentes ut uetum sit quia nullum ind̃o pͥncipi¬

Expanded text:
humana investigare nititur, tanto magis incomhumana investigare nititur, tanto magis incomprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo, et vivet . Illa quippe plena cognitio divinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum in Deo principi
Abbreviated transcription (Latin):
onem ai et ꝑ nii legentium animas aecenducs.
duerase que conpus seraphntegunt hstoriaẽ.
que p uesamen lutere mistices tegit intelleetus.
Due ale quȩ uis ato caput et peses dni erteni¬
duntur allegora est: quia eum mistera diuuue
atipturs difimus. uss ato ipsuis liuuntatis as¬
uitionem quȩ ante omiua et post omnia ẽ. ꝑ
aluenant ionem mentis penetramus. S seiendĩ
est quodale extense usꝙ ad caput & pedes at¬
tingunt s utrumꝙ tangentes tegunt. quia¬
quotiens ad eius ȩternitatem cogitandã ꝑ exee¬
ssum mentis rapimur. nullumineo pͥncipium
Auo finem inuemimus: Alam adeapus extendimtꝰ
dum eum ante omnia fuisse cogitamus Sed has
ea demala nobis caput eius tielamus: quia qua¬
uter ineo nullum sit pͥncipium comprebendẽ
non ualemtis alam adpedes extendimus. dũ
ramus. Sed pedes tegimus. dum ineo finẽ non
inuenimꝰ Tangendo gͦ caput eius et pedes te¬
gimnus: quia quantomagis eius eternitatẽ mes

Expanded text:
legentium animos accendunt. Duae alae, quae corpus seraphim tegunt, historia est, quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus. Duae alae, quae usque ad caput et pedes Domini extenduntur, allegoria est; quia cum mystica divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, et pedes attinguntur, sed utrumquoties ad ejus aeternitatem cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus; sed his eadem ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum ramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens