comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ano ꝑcessu noctẽ c̃trabit acdiẽ extendit usq estuũ solsticiũ
qͦ norbreuissima & diesextat longissimꝰ: pat&e ꝓfecto medio de¬
curso dierũ spacio. cantũ minoratã noctẽ augustatũ q eẽ diẽ.
ut pari longicudine metiant᷑ seruante adbuc die solitã. aig¬

Expanded text:
ano processu noctem contrahit, ac diem extendit usque ad aestivum solstitium, ano processu noctem contrahit, ac diem extendit usque ad aestivum solstitium, quo nox brevissima et dies exstat longissimus, patet profecto medio mediorum decurso dierum spatio tantum minoratam noctem auctumque esse diem, ut pari longitudine metiantur, servante adhuc die solitum
Abbreviated transcription (Latin):
cendens & ꝑeasdẽ descendens annũ ꝑficiat. duplica predictũ
numerũ . & habes. ccc .lx .iiͦiͬi. diesanm solaris y n porrodiescũ
qͥa mascensu necdũ ꝑactꝰ ꝓ integro cõputari neqͥt. cõputatur
in descensu. & mde ⁊ qđ ab estiuo solsticio usq inbibnũ plus
cõputat᷑ unꝰ dies id xcͣ.lxxx.iii. cũ cñsoł ut dictũ ẽ ꝑ easdẽ semꝑ
lieas descendat ꝑ qs ascenderat. donec qͣrto anno ex qͣdrantib
integer dies cõplet: ascensui soł inc̃ponac᷑. sicq & ascensus &edes¬
census paridierũ numero cõputet᷑. id x.clxxͣxiii. qͥsimuliunc¬
tifaciunt bissextu annidies ccclx̃ .ui. Uerũ his ꝑexcessũ bre¬
uit̾ dictis adostendendũ soł annuũ cursũ: redeamꝰ undedi¬
gressisumꝰ ad apꝓbandos eqͥnoctioꝵ dies. Quos palã ⁊ inuenire.
si quȩ de solsticis diccast̃ rata consticerint. Sienĩ solbrumali
solsticio minimũ diẽ & maximã agens noctẽ. deinceps cotidi¬

Expanded text:
cendens, et per easdem descendens annum perficiat, duplica praedictum numerum, et habes CCCLXIV dies anni solaris. Porro unus t, computatur et descensu. Et inde est quod ab aestivo solstitio usque ad hibernum computatur unus dies, id est CLXXXIII, cum tamen sol, ut dictum est, per easdem semper lineas descendat per quas ascenderat, donec quarto anno ex quadrantibus integer dies expletus ascensui solis interponatur, sicque et ascensus et descensus pari dierum numero computetur, id est CLXXXIII, qui simul juncti faciunt bissextilis anni dies CCCLXVI. Verum his per excessum breviter dictis, ad ostendendum solis annuum cursum redeamus, unde digressi sumus ad probandos aequinoctiorum dies, quos palam est invenire, si ea quae de solstitiis dicta sunt rata constituerint. Si enim sol brumali solstitio minimum diem et maximam agens noctem deinceps quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
retroredeat. Qd̃ si eũ quantulũcũꝙ retro redire ꝑspexeris qđ
sine dubio cueni&. certissime noueris solẽ ꝑacto pͥdie. id .xii.
bł solsticio suꝑiora petere deinde si uolueris ꝑ singłos ortꝰ. no¬
tato sẽꝑ loca quȩ radiꝰ ille petierit. & uideb̃ cũ cotidiano ꝓces¬
su ad affricũ tenderousq xull ulũ. Quodie diligent̃ notato.
iã sequenti die id .x.xͦiͦ. lł retro redire conspicies ut pote solsticio
ꝑacto sole ad inferiora redeunte. Qd̾ si denuo consideres. ue¬
mes cotidie ipsũ radiũ ꝑ easdẽ lincas redire ad eborũ ꝑ qͦs ue¬

Expanded text:
spexeris, quod sine dubio eveniet, certissime noveris solem, peracto pridie, id est XII Kal., solstitio, superiora repetere. Deinde si volueris per singulos ortus nota semper loca quae tardius ille petierit scire, videbis eum quotidiano processu ad Africum tendere usque XII Kal. Julii. Quo die diligenter signato, jam sequenti die, id est XII Kal., retro redire conspicies, utpote solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod si denuo consideres, invenies quotidie ipsum radium per easdem lineas redire ad corum, per
Abbreviated transcription (Latin):
ru sarto rursus apͥncipio repetebatur idi abhȩre. Unde uinc¬
tistrib qͥnquennũs.xu. annoꝵ indictiones st̃ singlȩ institutȩ.
& cautũ ẽ. ut nullus libernullũ pͥncipis edictũ ratũ haberet᷑
qđ indictionẽ ñ ꝑ̃ferna. Singłis aut̃ qͥnquenniis ꝑaccocensu
mꝰ fiebat aut̃ hoc m̃se februario quẽ obhoc a februo id xãplu¬
tone uocauert: quẽ purgatore credebant. februare enĩ purga¬
manserit. rursus multiplica ꝑiri. Et si nimerꝰ ille infra. xxx.
remanserit: epactas illiꝰ inniscias. Qđ si ultra excreuerit. subla¬

Expanded text:
aere; unde junctis quinquenniis XV annorum indictiones sunt singulae institutae, et cautum est ut nullus liber ratus, nullum principis edictum ratum haberetur, quod indictionem non praeferret. Singulis autem quinquenniis pacto censo, mus. Fiebat autem hoc mense Februario, quem ob hoc a Februo, id est a Plutone vocaverunt, quem purgatorem credebant. Februare enim purgamanserint, rursus multiplica per XI, et si numerus ille infra XXX remanserit, epactas illius anni esse scias. Quod si ultra excreverit, subla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferia teneto.iX. Si huiꝰ artis auidꝰ & hoc forte quęris. cur
p̃fati regłares a mar̃tio sumant exordiũ. ł ccurrentes ibidẽ
mutent᷑ scito hunc m̃sem pͥmũ fuisse anni a romulo roma¬
noꝵꝰ auctore insticuti. qͥ primꝰ latinoꝵ annũ .x. m̃sib ordi¬
nauit & ob illã pͥmȩ insticutionis memoriã hoc hactenꝰ obser¬
buncem̃ ille m̃sẽ ã marte pacre ut credebat suo nominauit. & ut dic¬
ta& indita st̃.ut septẽb qđ ab cosit septimꝰ e largiores ia fiuereso
uͦ nc̃ antũ a ranuario ordim᷑a siccessore romuli numa p̃opi¬
liox institutũ. qͥdems romuli m̃sib duos addidit pͥmũq eoe
rano quẽ ingendili errore pͥncipiũ rerũ arbitrabac consecrans
ianuariũ ãppellari & pͥmũ annieẽ. instituit. Alterũ a pluco

Expanded text:
ant exordium? Si hujus artis avidus et hoc forte quaeris cur praefati regulares a Martio sumant exordium, vel concurrentes ibidem mutentur, scito hunc mensem primum fuisse anni a Romulo, Romanorum auctore, instituti, qui primum Latinorum annum X mensibus ordinavit, et ob illam primae institutionis memoriam hactenus obserenim ille mensem a Marte, ut credebat, patre suo nominavit, et, ut dicta et indita sunt. Ut September, quod ab eo sit septimus, et largiores jam fluere sovero nunc annum a Januario ordimur, a successore Romuli Numa Pompilio institutum, qui denis Romuli mensibus duos addidit, primumque eorum a Jano, quem gentili errore principium rerum arbitrantur, considerans Januarium appellari, et primum anni institui. Alterum a Pl
Abbreviated transcription (Latin):
singuł suis exortib qͥ st. cͣ. l.xxx.iiͦ. solradiũ intro iacere possit.
Tũ singłis exortib notent᷑ loca. quȩ radiꝰ ille lustrat moccidenta¬
lipariete p̃faticenaculi. Certũq x radiũ illũ brumali solsticio
ad chorũ. estiuo aut̃ ad affricũ dirigĩ. Porro m ȩqͥnoctio ut po¬
te a medio orientis solȩ surgente. recta linea mediũ occidentis
petere manifestũ .i. Sẽꝑ enĩ moppositã sibi partẽ solradios di¬
rigit. Ergo brumale solsticiũ deprebensurus qđ sol in capͥcorno
agit. sic facito. A.xiͦ. lł ianuarũ qͦ dic sol pͣfatũ ingredit᷑ signum.
nota mane singula loca. qͦ sol oriens pͥmũ dirigat radiũ. factis
inpariete punctis. usq .xii. ab & uidebis ꝑfingłos ortꝰ radiũ sẽꝑ̃
mante ꝓgredi ũsuschorũ ut pott sole adhuc inferiora peten¬
ie.ltẽq xuiuił ortũ soł diligentissime considerans. uigilantis¬
sime nocab locũ qͦ pͥmũ omiserit radiũ p̃dicti foraminis. Aur¬

Expanded text:
singulis suis exortibus, qui sunt CLXXXII, sol radios suos introjacere possit. Tum singulis exortibus notentur loca quae radius ille lustrat in occidentali pariete praefati coenaculi. Certumque est radium illum solstitio brumali ad corum, aestivo autem ad Africum dirigi. Porro in aequinoctio, utpote a medio orientis sole surgente, recta linea medium occidentis petere manifestum est; semper enim in oppositam sibi partem sol radios dirigit. Ergo brumale solstitium deprehensurus, quo sol in Capricorno agit, sic facito: A XV Kal. Januarii, quo die sol praefatum ingreditur signum, notato mane singula loca quo sol oriens primo dirigat radium, factis in pariete punctis usque XII Kal., et videbis per singulos ortus radium semper in ante progredi versus corum, utpote sole adhuc inferiora petente. Itemque XII Kal. ortum solis diligentissime considerans, vigilantissime nota bis locum q
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ erdid ppͥe lumaris dr̃ cuiꝰ inuentionẽ pꝰ docebimꝰ & eũ nume¬
rũ mulciplica qͥnquies. his adde prȩticos annidies a błdis ianu¬
ariiusꝙ ad eũ diom deqͦ quȩris Quib munũ redactis si ifra
lx manserint punctos eẽ scias horarũ ipsiꝰ dici & fingłas horas
ꝑqͥros punctos cõputans ea hora lunã accendi noueris. cuiqͥnq¬
defuerint puncti incoco ipsi horȩ puncto qt qͥnis cȩcarum suꝑ¬
cire
illiꝰ dici punccos eẽ. mem̃co. Ex qͥb sic̃ monstratũ ẽ. horas faciens qͦta
hora. & qͦto ipsiꝰ horȩ punctoluna ipsiꝰ dici accendatur inueraes.
eã accendi. At siꝑ idẽ argum̃tũ quã insua accensione mut& ȩtatẽ
inuenire desideras: p̃fatũ eydũ sexies muiciplica. & qt insuꝑio¬
rinumero seragenarios habueris. tot hicmonades ad de iunctis
insuꝑpunctis illis qͥ sexagenariis suꝑ fuerint. Qđ n ultra xxͣuex¬
creuerint. recisis qt̃qt fuerint. ꝓrxreliqͥ qͥ remanserint ȩtatẽ tͥ

Expanded text:
prie lunaris dicitur, cujus inventionem post docebimus, et numerum multiplica quinquies, hisque adde praeteritos anni dies a Kalendis Januarii usque ad eum diem de quo quaeris. Quibus in unum redactis si infra LX manserint, tot punctos esse scias horarum ipsius diei; et singulas horas per quinos punctos codefuerint puncti, in toto ipsius horę puncto, quot quinis ceterarum / supertire illius diei punctos esse memento. Ex quibus, sicut monstratum est, horas faciens, quota hora et quoto ipsius horae puncto luna ipsius dici accendatur, invenies. er eam in die accendi. At si per diem argumentum qua in sua accensione mutet aetatem, invenire desideras, praefatum cyclum sexies multiplica, et quot in superiori numero sexenarios habueris, tot his monades adde, junctis insuper punctis illis qui sexenariis superfuerint. Qui si ultra XXX excreverint, recisis quotquot superfuerint XXX, qui remanserint, aetatem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
carũ uoluit᷑ circulus. iccirco annosdm̃ ꝑipsũ numerũ par¬
tim᷑. Residuũ ꝑ .xiͦ. multiplicamꝰ qͥa cot singłis annis accres
rũ epaccȩ ñ excedunt. Ad annos dni nec ad dimꝰ qͥcquã nec
quia quando natꝰ a dñs . xi. erant epactȩ. ubi incipit ipse epactarũ¬
oncurrentes id & epactas soł iuenturꝰ inmitia xxriis cyclus.¬
.uͦiͦii. st̃ Ergo ꝙyclũ solarẽ cupiens inuenire. ad numerũ annoꝵꝰ¬

Expanded text:
tarum volvitur circulus. Idcirco annos Domini per ipsum numerum partimur, residuum per XI multiplicamus, quia tot singulis annis accresc epactae non excedunt; ad annos Domini nec addimus quidquam nec quia quando natus est Dominus XI erant epactae, ubi incipiit esse cycluoncurrentes, id est epactas solis inventurus, in initio ipsXVIII sunt. Ergo cyclum solarem invenire cupiens, ad numerum anno
Abbreviated transcription (Latin):
qua ipsiꝰ sigmi parte. id x qt ibidẽ dies exactos habeat. Et qͥa unã¬
qͦdq xxͣx. dieb ꝑlabit᷑ signũ. rursus uideto qͦt ab eodẽ die re¬
manent usq xͣxx. id ⁊ usq ad cõpletionẽ signi. Qđ inuentu fa¬
cillimũ ⁊ cũ sol singła signa ñ solũ certis mensib s & certis ip¬
qͥb luna a sole remotã inueneras. ipsũ numerũ sumens. dabisei¬
dẽ signo ad explendũ in eo itiner solis. Reliqͦs uͦ qͥ suꝑ fuerint de
suma partiũ. sequentib ꝑ ordinẽ signis ꝑtricenos disptief ae cui
signo xrͣrdefuerint. meolunã cẽ noueris in toca ipsiꝰ parte qc̃
illi signo ex prȩfata sũma ꝓuenerint. Qđ si isũma partiũ tot so¬
lũ modo mueneris q̃t̃ ad huc dies mȩo qͦ x sol signo degeit haba

Expanded text:
quota ipsius signi parte, id est, quot ibidem dies exactos habeat? Et quia unquota ipsius signi parte, id est, quot ibidem dies exactos habeat? Et quia undiebus, rursus videto quot ab eo dies remaneant usque ad XXX, id est ad completionem signi? Quod inventu facillimum est, cum sol singula signa non solummodo certis mensibus, sed et certis ip in quibus partibus lunam a sole remotam inveneras, ipsum numerum sumens dabis eidem signo ad explendum iter solis; reliquos vero qui superfuerint de summa partium, sequentibus per ordinem signis per tricenos disperties. Et cui signo XXX defuerint, in eo lunam esse noveris in tota ipsius parte, quot illi signo ex praefata summa provenerint. Quod si in summa partium tot solummodo in veneris quot adhuc dies in eo quo
Abbreviated transcription (Latin):
uexior sole ferat᷑ ad austrũ. Et bec xitẽ ratio. curñom̃i plenilunio
luna deficiat. qͥa ñ nulli asserant utrĩ & solẽ scilic& & liã raro
suꝑnefrequent̃ aut̃ inferiꝰ deficere. Obhuiꝰ modi causã prȩfata
medialinea eclyptica uocat᷑ qđ utriꝰq defectꝰ solaris ac lunaris.
fraudari lunã uͦ ecliptica penitꝰ lumine pͥrtari. Qđ cangere ui.¬
det᷑ uirgiliꝰ cũ ait. d. et solis uarios. lunȩq labores. Labores enĩ
numerũ t̃ ducito & qͦt in sũmã repꝑeris cot partib lunã a sole
noueris disparari. id ⁊ ineoloco degere ad quẽ uent᷑us sit sol ꝑco
tidẽ dies Partes enĩ istas nichil aliud dicimꝰ quã cotidianos ꝑ
rodiacũ soł ꝓgressus. Itẽ si codẽ argum̃ito ꝓbare c̃tendisi qͦ signo
luna eodemdie c̃sistat pͥmũ uideco. m qͦ solipso moret᷑ dic. & m

Expanded text:
vexior sole feratur ad austrum. Et haec est item ratio cur non omni plenilunio vexior sole feratur ad austrum. Et haec est item ratio cur non omni plenilunio luna deficiat, quanquam nonnulli asserant utrumque, et solem scilicet et lunam, raro superne, frequenter autem inferius deficere. Ob hujusmodi causam praefata media linea ecliptica vocatur, quod utriusque defectus, solaris ac lunaris, fraudari. Lunam vero eclipticam penitus lumine privari, quod tangere videtur Virgilius, cum ait: Defectus solis varios, lunaeque labores. Labores enim numerum ter ducito; et quot in summa reperis, tot partibus eam a sole noveris disparari, id est, in eo loco degere ad quem venturus sit sol post totidem dies. Partes enim istas nihil aliud esse dicimus quam quotidianos per zodiacum solis progressus. Item in eodem argumento probare contendis, in quo signo luna eodem die consistat? Primum videto in quo sol ipso moretur die, et in
Abbreviated transcription (Latin):
luna soli opponit᷑ qͥa illi linee t̃ra subiecta ñ .x. nec luna int̃ eã
& solẽ x eiꝰ lum nobis dũ tarat int̾ra positis celare ñ potest. Et
mde . ẽ. qđ ñ singłis m̃sib solis patim᷑ eclipsĩ. Lunaris sane de
milit̃ tam̃ efficit. Gonstat enĩ lunã ꝓpriũ ñ habere lumen.
s inmodũ speculi isole irradiacã resplendere. Unde nũquã pocest
lucere. nͥ radis penetrata solarib Sol aut̃ qͥocties sua magnitu¬
dme t̾rã uinc̃. ut subtili indagine reꝑtũ .x nũquã ab ea totꝰ teg
aut occultari potest. qͥn radios suos etiã cũ sub ipsa x undiq ad
suꝑiora remittat. ũbra t̃̾re contra mediã signaferi lineã cui potiꝰ
x cã siue infernã deficere siue suꝑnã ut pote ꝑumbrã trx inceder¬
tẽ & nequaquã sole eã more solito respiciente. At si ꝑ aliã quã lib&
linca. lucis suȩ dãnũ ual& effugorr. id xsi f sublimior adboreã. ł de¬

Expanded text:
luna soli opponitur, quia illi lineae terra subjecta non est, nec luna inter eam et solem est, ejus lumen nobis duntaxat in terra positis celare non potest. Et inde est quod in singulis mensibus solis patimur eclipsin. Lunaris sane defmiliter tamen conficitur. Constat enim lunam proprium non habere lumen, sed in modum speculi a sole irradiatam resplendere. Unde nunquam lucere potest nisi radiis penetrata solaribus. Sol autem, quia octies sua magnitudine terram vincit, ut subtili indagine repertum est, nunquam ab ea totus tegi aut occultari potest, quin radios suos et cum sub ipsa est, undique ad superiora remittat, umbra terrae contra mediam signiferi lineam, cui potius t eam sive infernam deficere sive supernam, utpote per umbram terrae incedentem, et nequaquam sole eam more solito respiciente. At si per aliam quamlibeis suae damnum valet effugere, id est, si vel sublimior ad boream, vel di
Abbreviated transcription (Latin):
ñ occurne luna scdm epaccarũ rationes abłdis septẽbris ꝑ .uͦi. m̃ses.
deinceps reꝑximando soli ex altera parte circuli usq ad .xxͣx. im
mã collige. & sunt̃ cocũ.xͫii. horas repperis. recte cõputasse cẽ no¬
ueris. Postquã uͦ decrestere coeꝑit. idx axiͫ. demceps ad lucen¬
uͦ a.xuͦ. usꝙ eiꝰ ȩtatẽ. Sic ꝑ om̃ia facies. ut dictũ⁊ supra. Porro. xcͣ.
qͥa plena .x. cota nocte luca. Qũat̃ enĩ qͥndem . lxͫ. sc̃ puncti. & fa¬
ciunt horas . xii. econtra milluc&. xxͣx. ut pote soli supposita.
eiꝰ maiorilumine obscurata.XI.Nanchorã greci sy nodon¬
solis accidere solas idẽ defectus. silunã eadẽ linea qua solẽ uebi
contigerit. Si qͥdẽ signiferi laticudo .xii. partib tendicꝰ quarũ
mediã tantũ sol ꝑambulat. luna auc̃ ꝑ totã eiꝰ lacicudinẽ. Terra
aut̃ ut potȩ totiꝰ mundane centrũ sperȩ m mundi medioloca¬
taeidẽ potiꝰmedianȩ subiac& parti unde sẽꝑ ãbit᷑ a sole. Qugͦ sol

Expanded text:
. deinceps reproximando sol ex altera parte circuli usque ad XXX imminmam collige; et si in toto XII horas reperis, recte computasse te noveris. Postquam vero decressere coepit, id est a XV deinceps, ad lucenue ad ejus aetatem, sicque per omnia facias, ut dictum est supra. Porro XVa, quia plena est, tota nocte lucet. Quater enim quindeni LX sunt puncti, et faciunt horas XII. Econtra nil lucet XXXa, utpote soli supposita, ejus majori lumine obscurata. Hanc horam Graeci synodosolis accidere solet? Primo, si lunam eadem linea qua solem vehi contigerit. Siquidem latitudo signiferi XII partibus tenditur, quarum mediam tantum sol perambulat. Luna autem per totam ejus latitudinem: terra autem, utpote totius mundanae centrum sphaerae, in medio mundi locata, eidem potius medianae subjacet parti. Unde semper ambitur a sole. Cum ergo sol
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmauł .ii. luna posito solem priorib cuĩꝙ signi partib Simaut̃
pleto reliqͥsomib signis xrͣi. pueniant ꝑ singłã usq itẽ ad illud¬
costẽ. Qstat. Et hoc accidere solae. xxͫ. uiii .ł. xxͣpiͣia. luna. sole mpo¬
dies elongat᷑ abeo recedens exuna parte cirruli usq ad emispi¬
ũ qđ no. ten&e tantũ deiceps eidẽ repximat. ex altera parte. do¬
nec adid̃ signũ immo ad eandẽ ipsiꝰ signi partẽ ueniat ubi ȩũ re¬
liquerat. toto ꝑagrato zodiaco qđ ut dictũ ⁊ supra in xr.uii. dieh
& uiũ. horisꝑficit sqͥa iã ibi solẽ ñ inucnit ut poce.xx.uiͦi. partib

Expanded text:
a luna posito sole in prioribus cuiusque signi panibus. Sin autem pleto reliquis omnibus signis XXX partes proveniant per singula signa ueos esse constat. Et hoc accidere solet XXVIII vel XXIX luna, sole in podies elongatur ab eo, recedens ex una partes circuli usque ad hemispXV; tantum tenet deinceps eidem soli proximans ex altera parte, donec ad signum, imo ad eamdem ipsius signi partem veniat, ubi eum reliquerat toto peragrato zodiaco, quod, ut dictum est superius, XXVII diebus et VII horis perficit. Sed quia jam ibi solem non invenit, utpote XX
Abbreviated transcription (Latin):
dccec. lxͣ. His adde .rii. qͥa quando ipsa incarnatio facta .a . iiͦ. annt
de illa indictione p̃cesserant. & .xii. restabant. hos gͦqͥ remanent
p̃fato unge numero & fiunt deccc lxͣr.ũ. Ad de semꝑ illiꝰ annĩm¬
incarnatione dm̃. Sumlic̃ singłis anñis facito & annos dñi
sine errort reꝑies. hoc tantũ esto memorut cũ xo transacta fucrit
indictio &denuo pͥma redierit. ad p̾fatũ numcrũ unũ sc̃ꝑ adi¬
udictiones cuiꝰꝙ anni muenire desiderans sumea .ru. Nrabis.
annos dñi qtqt fuerint inprȩsenti & his ad de regłares iũ. illos
scilic& annos qͥ p̃cesserant de indictione qͣnat᷑ .i. dñs. & cotã banc¬

Expanded text:
lle LXV: his adde XII, quia quando ipsa incarnatio facta est, III anni de illa indictione praecesserant et XII restabant. Hos ergo qui remanserant praefato junge numero, et fiunt mille LXXVII. Adde semper illiincarnatione Domini. Similiter singulis annis facito, et annos Domini sine errore reperies. Hoc tantum memor esto, ut, cum XV transacta fuerit indictio, et denuo prima redierit, ad praefatum numerum unum semper adjidictiones cujusque anni invenire desiderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant de indictione qua natus est Domin
Abbreviated transcription (Latin):
lt mnulti dñt. ne uidaicũ phase obseruare uideam. sicũ ulł eade
fesemna mihoantes cũ eis itidẽ fimamꝰ. Nã & illi sic̃ a noseadẽ
festa ꝑoctonos celebrant dics  nicbil nr̃a abcor distat celebri¬
tate misi ut dictũ & qđ ñ parit̃ mehoant. Siauit̃ fabbato. x iiiilu¬
uariant᷑. Quȩ rescogit tã t̾erminũ. quã & ipsã festiuitatẽ multo
longiꝰ cungari. marimũ ꝙ paschȩ cyclũ ꝑ xxuiii. detennouenna

Expanded text:
e videamur, si cum illis eadem solemnia inchoantes, cum eis itidem finiamus. Nam et illi sicut et nos eadem festa per octonos celebrant dies, et nihil nostra ab illorum distat celebritate, nisi, ut dictum est, quod non pariter inchoant. Si autem Sabbato XIV luvariantur. Quae res cogit tam terminum quam et ipsam festivitatem multo lo
Abbreviated transcription (Latin):
umformes lunȩ cõputari m̃ses. s alterũ. eẽ qͦrodiacũ ꝑuolat.
alcerũ quo solẽ consequit᷑. Quȩ cuncta rit manifestiora fiant.
quantũ cẽꝑoris expendat. St a sollertiorib ñ sine magna diligen
lxx. .ii. horas quȩ faciunt cresdies. singłos ꝓͣriiii. horarũ. hos
tresdies unge suꝑiorib.xxiiͦii. &fiunt xruui. Suꝑx adhuc in
singłis signis bisse uniꝰ horȩ. Si quȩris bisse qd sit. scito bissẽ dici
cuiꝰ cunq reidias partes. sublata t̃cia. Quicqͥd enĩ intres ȩquas

Expanded text:
ari menses, sed alterum esse quo zodiacum pervolat, alterum quo solem luna consequitur. Quae cuncta ut manifestiora fiant, quantum temporis expendat. Ut a solertioribus non sine magna diligentLXXII horas, quae faciunt tres dies, singulos XXIV horarum. Hos III dies junge superioribus XXIV, et fiunt XXVII. Superest adhuc in singulis signis bissis unius horae. Si quaeris quid sit bissis, scito bissem dici uniuscujusque rei duas partes sublata tertia. Quidquid enim in tres aequas
Abbreviated transcription (Latin):
annos agnũ immolare ad uesꝑum. in memoriã liberationis
egressionisq suȩ exegypto. eadẽ nocte patratȩ. Et illi qͥdẽ qͥcũ
ꝙ die mebdomada p̃fataluna eueniat. mox suũ celebrant
pascha. & sequenti die idx luna.xͫͦ. festiuitatẽ in choant azi¬
moꝵ. quã ꝑxii. celebrant dies. Nos uͦ & xiiii.lunã qͣpectamꝰ pꝰeqͥ¬
noctiũ & ea adueniente mebi lominꝰ nr̃m pascba indñicum

Expanded text:
annos agnum immolare ad vesperum in memoriam liberationis egressionis suae ex Aegypto eadem nocte patratae; et illi, quacunque die in hebdomada, praefata luna eveniat, mox suum celebrant Pascha, et sequenti die, id est XV luna, festivitatem inchoant Azymorum, quam VII celebrant dies. Nos vero et XIV lunam exspectamus post aequinoctium, et ea adveniente nihilominus nostrum Pascha in Dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
& norȩqͥs horarũ dimsionib disterminat᷑ suuꝰrci racionẽ ꝑfacilem
inspicit qͥ pͦfacã solstioroꝵ causã congrue p̃iudere curauerit. Squi.¬
noctialia enĩ signa nequaquã ut solsticialia alterũ alt̾o sullimiꝰ
ca. ueluti qͦdã diametro rodiacũ equalic diuidunt. utrolib& ꝙ
eoꝵ oriente alcerũ occidit. & cũ unũ suꝑiꝰ. alterum inferiꝰ obtin&
centrũ. tantundẽq de todiaco ab utraq parte habent. Quantũ
enĩ ascensionis x a capͥcorno om̃iũ signoꝵrꝰ infimo usq ad drictẽ
eqͥnoctiale signũ. cantundẽ ab ipso ariete usq ad cancrũ sum¬
mũ om̃iũ signoꝵ. Itẽ quantũ x descensionis ab eodẽ cancro usq
ad librã. ad aliud eqͥnoctiale signũ. tantundẽ ab ea usq itẽ ad
capͥcornũ sũ gͦ cancer om̃ib: sullimnor & capͥcornꝰ sit humilior.

Expanded text:
et nox aequis morarum dimensionibus disterminantur. Cujus rei rationem perfacile et nox aequis morarum dimensionibus disterminantur. Cujus rei rationem perfacile inspicit, qui praefatam solstitiorum congrue providere curaverit. Aequinoctialia enim signa nequaquam ut solstitia, alterum altero sublimius ta, veluti quodam diametro zodiacum aequaliter dividunt, utrolibetque eorum oriente alterum occidit, et cum unum superius, alterum inferius obtinet centrum tantumdemque de zodiaco ab utraque parte habet. Quantum enim ascensionis est a Capricorno, omnium signorum infimo, usque ad Arietem, aequinoctialo signum, tantumdem ab ipso Ariete usque ad Cancrum, omnium summum signorum. Item quantum est descensionis ab eodem Cancro usque ad Libram, aliud aequinoctiale signum, tantumdem ab ea usque ad item Capricornum. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uissimũ qͥppe qͥ amb̾itu t̃retantũ listrato festinat adortũtar¬
diore occasu dic̃ nobis ꝑducit otiore ortu noctẽ coartat. Quȩ om¬
ma mcapͥcorno ꝑẽtrarium fieri manifestũ .:. Quia quantũ in isto
suꝑtrã exaltat᷑. tantũ iillo subt̾ra dimergit᷑ & rursus quantũm
hoc subt̃ra tantundẽ in illo suꝑ c̾rã itineris conficit. Unde diesesti¬
ui cũ brumalib noctib & rursũ noctes hiemales cũ estiuis dieb
longitudine siue breuitate concordant. Inrgula enĩ signa ñ obli¬
quũ babent cursũ. ut eaquȩ sc̃ inseptentrione aliquando uer¬
ganc ad austrũ uc qͥdã putant asserentes solẽ cũ x incanoromdie
boreales. nocce uͦ australes. & e contia in capͥcorno positũ. die austra¬
lts nocte boreales mundi lustrare partes s singula indirectũ tra am¬
biunt. & quã partẽ sol dic suꝑ t̾rã eandẽ nocte semꝑlustrat sub t̾ra.
eqͥnoctia sane ñ ita ut solsticia. noctẽ diẽ ꝙ uariant. s inutroq dies

Expanded text:
vissimum, quippe qui ambitu terrae tantum lustrato, festinat ad ortum, tardiore cursu diem nobis producit, ociore ortu noctem coarctat. Quae omnia in Capricorno per contrarium fieri manifestum est, quia quantum in isto super terram exaltatur, tantum in illo sub terra dimergitur; et rursus quantum in hoc sub terra, tantumdem in illo super terram itineris conficit. Unde dies aestivi cum brumalibus noctibus, et rursum noctes hiemales cum aestivis diebus longitudine sive brevitudine concordant. Singula enim signa non obliquum habent cursum, ut ea quae in septentrione aliquando vergant ad austrum, ut quidam putant, asserentes solem, cum est in Cancro, in die boreales, nocte vero australes, et econtra in Capricorno positum die australes, nocte boreales mundi lustrare partes, sed singula in directum terram ambiunt, et quam partem sol die super terram, eamdem nocte semper lustrat sub terra. Aequinoctia sane non ita, ut solstitia noctem diemque variant, sed in utroque dies
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ .xxͣiiiii. ꝓnuncians. hodie .xxͫx. transilita. pͥmã dicas. cra¬
stino scdam. ꝑ endie t̃ciã cõputare habes. Ot hoc x qđ dicit donnꝰ
bedamminori libello. Adimit enĩ saltꝰ noctẽ & diẽ. addit uͦ ȩtatẽ.
Quẽ diẽ diu̾soloco int̃mitunt.S mͥ uidet᷑ quia scđ̾m egyptios ȩpac¬
cas a septẽbri inchoamꝰ. ut scđm illos mluna uilu m̃sis illũ prȩte¬

Expanded text:
similiter XXIXam pronuntians, hodie, XXXa transilita, primam dicas, crasimiliter XXIXam pronuntians, hodie, XXXa transilita, primam dicas, cras IIam, perendie IIIam computare debes. Et hoc est quod dicit dominus Beda in minori libello: adimit enim saltus lunae noctem, addit vero aetatem. Quem diem diverso loco intermittunt; sed mihi videtur quia secundum Aegyptios epactas a Septembri inchoamus, ut secundum illos in luna Julii mensis illum praete
Abbreviated transcription (Latin):
horas hoc mͦ. Quadragies : xx. & c̃ni. decͤccc .xx. sc̃. Aliaxxͥ mom̃ta. faci¬
unt dimidiã horã. Sc̃ꝙ ut dictũ .x.xx .iiͦi. & semis horȩ.S ut integer
dies . xxiiii. horarũ ꝑficiat᷑. alterã huiꝰ horȩ medietatẽ exunciis atho
quas ex athomis.ccͦ .xxͣx.ỹ. qͥ adhuc suꝑ st̃ talit̃ suppleamꝰ. singłisun¬
ciis . xl .ui. athomos at tribuentes ita. Quadragies septies qͥni. st̃ ccͦ.xxͫx.¬
grũ. Qđ mom̃tũ iunge ad suꝑiora.xͦ.uiiiiͦ. a habes .xͣx. mom̃ta. id x¬
horã dimidiã. Quã supradictis xxiii. & semis horis annectens. iue¬
mes horas .xxiiii. id adiẽ integrũ. quẽ. xͫuiiͦii. semꝑ anno cransilire.
& ob id saltũ lunȩ uocari. Hactenꝰ exposita cogit ratio. ita ut cũ re¬
parit᷑. xx.uiiii. sine ulla in t̃positione.xxxͣ. procedant. Qui dies prȩ¬
cedenti detractꝰ ȩtati. sequentẽ cotã uno die maiorẽ cõputari facit
crastina pͥmã. & pꝰtridie scdam cõputari necesse .i. At si hesterno

Expanded text:
horas hoc modo: quadragies XX et terni DCCCCXX, alia XX momenta faciunt dimidiam horam, et sunt, ut dictum est, XXIII semis horae. Sed ut integer dies XXIV horarum perficiatur, alteram hujus horae medietatem ex unciis atomquas atomis CCXXXV, qui adhuc supersunt, taliter suppleamus, singulis unciis XLVII atomos attribuentes ita: quadragies septies quini sunt CCXXXgrum, quod momentum junge ad superiora XIX, et habes XX momenta, id est dimidiam horam; quam supra XXIII semis horis annectens, invenies horas XXIV, id est diem integrum, quem nono decimo semper anno transilire, et ob id saltem lunae vocari hactenus exposita cogit ratio, ita ut re XXIX sine ulla XXXa interpositione procedant. Qui dies praecedenti aetati detractus sequentem lunationem tota die majorem computari facit crastino primam, et postridie IIam computari necesse est. At si hesterno
Abbreviated transcription (Latin):
ducta idẽ de singulis signis in unũ redacta .ui. horas integral
ꝑficere nulli constat ambiguũ. Et hȩc x quadrans idẽ. uil.
diei pars. ut supͣ eiudentissime consticit. Quȩ qm̃ singłis
annis cõputari nequeunt. caucũ x ut crib semꝑannis absꝙ
uilla cõputatione prȩtereant᷑ donee qͣrto anno in sũmã collec¬
inccgũ dic̃ .xxiiii. red dere possint horarũ. Hic ⁊dies qut̃ bis¬
sertũ quarto anno nominamꝰ qͥ ui uł marcias id ⁊ ꝓpefi¬

Expanded text:
ducta, id est, de singulis in unum redacta, VI integras ducta, id est, de singulis in unum redacta, VI integras perficere nulli constat ambiguum; et hic est quadrans, id est quarta diei pars, ut supra evidentissime constitit. Quae quoniam singulis annis computari nequeunt, cautum est ut tribus semper annis absque ulla computatione praetercantur, donec quarto anno in summam collecintegrum diem XXIV reddere possint horarum. Hic est dies, quem bissextum quarto anno nominamus, quod VI Kal. Martias p
Abbreviated transcription (Latin):
inus solatis t araiorũ consrat solleatia iauestcalỹ¬
ccc lxu. dieb & quadrance conficuꝰ. Si quadrans qͥd sit
¶ũ gͦ diẽ integrũ id ⁊ cũ sua nocte .xxiiii. horis constare manife¬
stu sic. qͥ numerus ex senario quat̃ ducto conficitꝰ qͥa quater
hab& senas horas. ipsȩ sex horȩ quadrans diciiure nominanꝰ.
Si aut̃ unde hi dies cõputent᷑ manifestissime cupis agnoscere.
scito pͥmũ annũ solarẽ dici qͦ soltotũ signiferũ iđd a xii. ⁊o¬
diaci signa ꝑlabitꝰ. Quoꝵ unũ qđꝙ sic̃ maiores nr̃i diligena
inqͥsitione inuestigauert̃. tricens dieb acdenis horis dina¬
x horȩ quȩ insingłis suꝑ st̃ signis. duodecies ducit sũmã .c.¬
xx. reddunt horarũ. Has equa portione ꝑxxiiii. distribu¬
ens. absq dubio .u. dies repꝑies singłos.xxiiui.horarũ. Istos
iunge suꝑiorib & habebis cotiꝰ anni solaris dies cͦc .lx.u.
Suꝑ x adhuc msingłis signis uniꝰ horȩ medietas. Qua itẽ ris

Expanded text:
nus solaris, ut majorum constat solertia investigatumCCCLXV diebus, et quadrante conficitur. Si quadrans quid sit Cum ergo diem integrum, id est cum sua nocte, XXIV horis constare manifestum sit, qui numerus ex senario quater ducto conficitur, quia quater habet senas horas, ipsae sex horae quadrans diei jure nominatur. Si ergo unde hi dies computentur, manifeste cupis agnoscere, scito primum annum solarem dici, quo sol totum signiferum, id est, XII zodiaci signa perlabitur, quorum unumquodque, sicut majores nostri diligenti inquisitione investigaverunt, tricenis diebus ac denis horis dimiX horae, quae in singulis supersunt signis, duodecies ductae, summam CXX reddunt horarum. Has aequa portione per XXIV distribuens absque dubio dies quinque reperies, singulos XXIV horarum. Istos junge superioribus, et habes totius anni solarutem adhuc in singulis signis unius horae medietas, qua item duodecies
Abbreviated transcription (Latin):
sequentẽ inchourent annũ. s cũ sepe eueniret ꝓpt᷑ .xiͫ. dies qͦs lu¬
nari deesse diximꝰ anno. ut hib̃mm̃ses estiuo. & itẽ estiui hib̾no
occurrerent tempore. nã ꝑ octonos annoscrib regradabatur
m̃sib statucũ ⁊ ut octauo anno .xc. dies ithalarent᷑. qͥ ꝑ cot
annos exundenis dieb duob bissextis accrescunt. Nos uͦ ꝓpt̃
paschalẽ obseruantiã. quã ñ nisi quarta .x. suna pꝰeqͥnoctium¬

Expanded text:
sequentem inchoarent annum. Sed cum saepe eveniret propter XI dies, quos lunari anno deesse diximus, ut hiberni menses aestivo, et aestivi item hyberno occurrerent tempore nam per octonos annos tribus regradabatur mensibus statutum est ut octavo anno XC dies intercalarentur, qui per tot annos ex undenis diebus et duobus bissexti accesserunt. Nos vero propter Paschalem observantiam quam non nisi XIV luna p
Abbreviated transcription (Latin):
Si om̃s diesm suã redacti efficiunt lunarẽ annũ . ccc .l.iiii. di¬
erũ. Duodeciesenĩ xxͣ.& .ixͫ. ccͥc.xl . uiͦii. duodecĩ aut̃ horȩ duode¬
cies ductȩ st̃ . cͫxl .iiii. & faciunt dies .uiͦ. Qui uincti suꝑiorib ceͦc.¬
.l.iiii. reddunt qͥsc̃ ut diximꝰ dies anni lunaris. Quẽ constat re¬
cro semꝑ obseruatũ duodenis qͦs dixim̃sib ita semꝑ alt̾nanti¬
b ut unꝰ tricenos. alt̃ unde tricenos hab̃& dies. qͦusq iulĩ cę̧saris

Expanded text:
Hi omnes dies in summam redacti efficiunt lunarem annum CCCLIV diHi omnes dies in summam redacti efficiunt lunarem annum CCCLIV dierum. Duodecies enim XXIX, CCCXLVIII. Duodecim autem horae duodecies ductae sunt CXLIV, et faciunt dies VI, qui juncti superioribus, CCCLIV reddunt, qui sunt, ut diximus, dies anni lunaris, quem constat retro semper observatum, duodenis, quos dixi, mensibus ita semper alternantibus, et unus tricenos, al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcits bisses subpucatis. Appane gͣlunã xx.uͦii. dieb & niͦii. horis cocũ
ambire ⁊odiacũ & hȩc x una species m̃siũ lunariũ. S qͥa nat᷑alis
lunȩ m̃sis ab accensione usq ad accensionẽ cõputat᷑. ipsa aut̃ in to¬
to hoc spacio solẽ ñ conseqͥtur ut ab eo reaccendat᷑ nͥ addicis duob
dieb & .iiͦii. horis. his ad suꝑiores iuinctis m̃sem lunarẽ .xx.uiiii. die¬
rũ & .xͦiͦi. horarũ ec̃ fatem᷑. Quia uͦ xii. horȩ ꝓitegro dic nequeuĩ¬
media dieac nocte ꝑhibeat᷑ accendi: ꝓpt̃ facilitatẽ cõputandiuna
tegro die cõputant᷑. & cc̃ luna. xxͣr. ꝓnunciat᷑. Porro duo illi dies
qͥ cũ quat̾ns horis pꝰ em̃sum rodiacũ ad consequendũ solẽ lunȩ
suꝑ st̃. ꝑ .xii. lunationes munũ collecti xxui. dies insimul efficiuĩ
quȩ x una lunȩ todiactȩ ꝑagratio. lic& unꝰ desit dies & hoc ẽ. qđ
dicit dõnꝰ beda lunã tredecies i xͦii. suis m̃sib rodiacũ ꝑcuriere. xuii¬

Expanded text:
s bisses supputatis. Apparet ergo lunam XXVII diebus et VIII horis totum ambire zodiacum; et haec est una species mensium lunarium. Sed quia naturalis lunae mensis ab accensione computatur, ipsa autem luna in toto hoc spatio solem non consequitur, ut ab eo reaccendatur, nisi additis duobus diebus et IV horis, his ad superiores junctis mensem lunarem XXIX dierum et XII horarum esse fatemur. Quia vero XII hormedia die ac nocte perhibeatur accendi, propter facilitatem computandi unaintegro die computantur, et tunc luna XXXma pronuntiatur. Porro illi duo vero dies, qui cum quaternis horis post emensum zodiacum ad consequendum solem lunae supersunt, per XII lunationes in unum collecti XXVI dies insimul conficiunt, quae est una lunae zodiactea peragratio, licet unus desit dies. Et hoc est quod dicit dominus Beda, lunam tredecies in XII suis mensibus zodiacum percurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
Itxͣxiiii. dierũ annos & excepto qđ paschał i hoc ñ agit᷑ celebricat
ꝑom̃ia ei eqͥperat᷑ ut a uenerabilibeda copiose tractatur. Et cũut̃q
xir ͣ annoꝵ reuolutione. ut̃q lunari c̃stae ratione: obsolã tam̃ di¬
noscentia iste lunaris ille uocat᷑ decen nouennał cõposito extrib
corruptis uocabulo. eydecẽ scilic& & anno& nouẽ. sic̃ & ap̃grecos
notandũ qđ in latina cõpositione anm uocabulũ son&. ingreco¬
ñ ipsũ nom̃ anmi porat᷑s a parte estatis intelligit᷑: eeros enĩ estas in¬
naris scilic& hoctantũ nobis uidet᷑ utilitatis afferre. qđ ꝑeũ ut
sup̃ retulimꝰ cotidie lunaris accensionis horã reꝑimꝰ. Qua ꝓpt hoc
tandẽ p̃termisso. ad decennouennał indaginẽ qͥ ob multiplices
paschȩ rationes utilior &xaccedamꝰ. Cuiꝰ qͦtꝰ sit annꝰ iuenire cupi¬
ens. ad numerũ annoꝵ dnĩ unũ sẽꝑ adice. qͥa scdo eiꝰ anno dñsratꝰ

Expanded text:
XXIV dierum, et, excepto quod Paschalis in hoc nunc agitur celebritas, per omnia ei aequiparatur, ut a Venerabili Beda copiose tractatur, et uterque X et IX annorum revolutione, et lunari constat ratione. Ob solam tamen dignoscentiam iste lunaris, ille vocatur XIXalis, composito ex tribus corruptis vocabulo, ex X scilicet et anno et novem, sicut et apud Graecos tandum quod in Latina compositione anni vocabulum sonet, in Graec enim aestas naris hoc tantum nobis videtur utilitatis conferre, quod per eum, ut supra retulimus, quotidie lunaris accensionis hora reperimus. Quapropter hoc tandem praetermisso, ad xixalis indaginem, quia ob multiplices Paschae rationes utiliorem, accedamus. Cujus quotus sit annus invenire cupiens, ad numerum annorum Domini unum semper adjice; quia secundo e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cõmunis prȩcedic amꝰ. hȩc de diu̾sitate annoe solaris & luna¬
ris cõnuiniũ & ebolismoꝵ nc̃ paucis dicta st̃. Si qua restant eũ
ad ipsũ pascbe t̃minũ uenerimꝰ explicandũ: ꝓut possibile fue¬
rit erequem᷑. ane inserie tẽpoꝵ cõpucanda nõ solaris aniqͣ
de salculunȩ quȩ possumꝰ explicare sum̃dumq ab ipsa origine
censeo diximꝰ suꝑra lurã ex quo a sole recedit pꝰ xx.oniu. dies& horas
.xii. rursus eidẽ succedere. & bunc. eẽ. m̃sem qͥ annũ lunait̃ sicõ¬
munis sit xiͦi ebolismũ uͦ xiii. cõputat᷑ ꝑficiat. S: de prehensũ ⁊
singłis m̃sib necdũ ruͣ hora ꝑacta solẽ aluna consequi uicissĩ q
ris calculatio & cota ꝑturbet᷑ paschalis obseruantiȩ ratio. Nãsi

Expanded text:
tum communis annus praecedit. Haec de diversitate annorum solaris et lunaris, communium et embolismorum nunc paucis dicta sunt. Si qua autem restant, cum ad ipsum Paschae terminum venerimus explicandum, prout possibile fuerit, exsequemur. Sane in serie temporum computanda nunc solaris anni, qui de saltu lunae quae possumus explicare sumendumque ab ipsa origine censeo. Diximus supra lunam ex quo die a sole recedit post XIX dies et horas XII rursus eidem soli succedere, et hunc mensem esse qui annum lunarem, si communis sit XII, embolismum vero XIII computatus perficiat. Sed deprehensum est singulis mensibus, nec dum VIIa hora peracta, soleris calculatio et tota turbetur Paschalis observantiae ratio. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
adutrũ hoꝵ signoꝵ accesserit. qͥa ꝑmediã sꝑam agit᷑ diẽ ac noctẽ
eqͥs spaciis om̃i mͦ siue sup̃. siue infra. dimetiat᷑. Quẽ dic̃ cũ ratio
ab utraq parte & diurna srilic& & noc turna. nichilominꝰ & ab
ipsa ȩqualitate uocari coegiss&. nec ut reor inutra. harũ linguarũ
uocabulũ cufonicos cõminisci potuiss&. factũ x ut in altera a
meliore parte ida die. in alcera. adetiore ida nocte appellaretuq:
iutiaꝙ lingua ad dita eqlicacis adiectione. Lacine gͥ aͥnoctiũ

Expanded text:
rum horum signorum accesserit, quia per mediam sphaeram agitur, diem ac noctem aequis spatiis omni mundo sive supra, sive infra dimetiatur. Quem diem, cum ratio ab utraque parte et diurna videlicet et nocturna, nihilominus ab ipsa aequalitate vocari coegisset, nec, ut reor, in neutra hac linguarum vocabulum eufonicos comminisci potuisset, factum est, ut in altera a meliore parte, id est die, in altera a deteriore, id est, nocte appellaretur in utraque lingua aequitatis adjectione. Latine igitur aequinoctium
Abbreviated transcription (Latin):
papstatiũ illiꝰ ẽporis sure lorati Pnet hec sagittati postiita
parti i ifefia mebra degonerans signficat solẽ a cẽporsa
supis er msina det rusum: Capricorni significarta. ocisa
etia dleprehendere ꝑfacile a: caprã em̃ in pascendo ab mis ic̃ꝑ
alta petre nemoo qͥ nesciat. Sic a signũ hoc sole nobis am
sctis parti ad spiora renetic transacco in quarta sua parte¬
nde ꝓuas ianuar: solsticio brumali sicut incanoro es tui gat

Expanded text:
tempestates illius temporis sunt locati. Preter hec Sagittarius <postrema tempestates illius temporis sunt locati. Preter hec Sagittarius <postrema parte> in ferina membra degenerans signat solem tunc temporis a superis in inferna detrusum. Capricorni significantiam oculis etiam deprendere perfacile est. Capram in pascendo ab imis semper alta petere nemo est qui nesciat, sicut signum hoc solem nobis ab inferis partibus ad superiora remiXII Kal. Januarii, solstitio brumali, sicut in Cancro aestivali.
Abbreviated transcription (Latin):
um sie ulud animal coto hoc cempore dexoro laten fer qꝰ incũ¬
bares Tã reliqua anm medietate & solsmistruanbitũ pagũ¬
Suꝑgerminors allegorica significatione pachil adhuc repite
potui nisiparũ qͦd cam̃ & ipsũ haud multũa fabul oso receclit
nis qͥs castorẽ uocant atq pollucẽ: altum immortalẽ altum
coaptant qđ unꝰ idẽ ꝙ mͦ inima mundi descendat. mͦ in sũma eiꝰ
fignũ uenerit. ultra scandere non ualens inferiora repetit. ce¬
lebrato inquarta eiꝰ parte solsticio id x.xii. bł iut. Unde idem
ortꝰ nãtres st̃ pͥncipales ortus. oc casusq solis scilica brtiał
cuersione solis. Ibequens signũ leonis dicunt obilliꝰ m̃sisaug̃
scilic& feruentissimũ tẽpus. quia leo cȩteris aminralib: calore
prestare credit᷑ qđ ꝙ leo priore parte ualidus posteriore dege¬
nerac. sic̃ sol a medio illo signo iã cirea m̃sem seꝑcebrt̃ estiũs sui
sene dici noo issy parilitatẽ quã in eiꝰ quarta parte soree

Expanded text:
um, sicut illud animal toto hoc tempore dextro ferunt lateri incubare NaSuper Geminorum allegorica significatione nihil adhuc reperire potui, nisi parum, quod tamen et ipsum haud multum a fabuloso recedit fiinis, quos Castorem vocant atque Pollucem, alterum immortalem, alterum coaptant, quod unus idemque modo in ima mundi descendat, modo in summam resurgat signum venerit, ultra scandere non valens inferiora repetit, celebrato in quarta ejus parte solstitio, id est XII Kal. Julii, unde idem ortus. Nam tres sunt principales ortus occasusque solis, scilicet brumaconversione solis. Sequens signum Leonis dicitur ob illius mensis, Augusti scilicet, ferventissimum tempus, quia leo caeteris animalibus calore praestare creditur, quodque Leo priore parte validus, posteriore degenerat, sicut sol a medio illo signo iam circa mensem Septembris estus sui lem diei noctisque parilitatem, quam in eius quarta parte sol ex
Abbreviated transcription (Latin):
signiferi nom̃ imposicũ .x. deinde singulis signis certa indi¬
dic uocabula. Quȩ poctȩ quidẽ ridicule finxerunt sed qua
dicunt᷑ philosophi. quib dã ꝓhisicis ad ũbracionib colora¬
re nisist. Sed nos poeticis in qͥb nulla in ẽ. ueri soliditas post¬
babitis figm̃tis. racuraliũ rerũ pauca quȩ de uecerũ potumi
eacit comiñtaris instrere nonuuideat᷑ onerosiũ. ga  todiaco

Expanded text:
signiferi nomen impositum est. Deinde singulis signis certa indisigniferi nomen impositum est. Deinde singulis signis certa indidit vocabula, quae poetae quidem ridicule finxerunt; sed qui dicuntur philosophi, quibusdam physicis adumbrationibus colorare nisi sunt. Sed nos , poeticis, in quibus nulla inest veri soliditas, posthabitis figmentis, naturalium rerum pauca quae de veterum potuimus eruere commentariis, inserere non videatur onerosu
Abbreviated transcription (Latin):
q a solstioiũ estiuũ occurrat equi noctiũ uernale qđ
.c̃. deb& .xii. lił̃ arrł. sicꝙ in cȩteris cueni&e anni diebus
Adbunc euitandũ errorẽ. bissextił dies quartosemꝑ anno
boc opusculũ eudere instituimꝰ ñ infructuosũ uidetur de
ratione signoꝵ quantũ ingenoli nr̃i capacitas ex maioes dic¬
tis retmeirt potuit. pauca ꝑstringere. Ac pͥmosciendũ signa
illa mebil eẽ. aliud quã cȩli certa spacia ex stellarũ positione
a onine. calculacoꝵ sagicitate qͥbdã quasi limitib det̃mrata.
Primosnãq egyptios quos p̃cȩccris nationib huiartis ꝑicia
ꝑcui discursũ annuũ expla circulũ. in xii partib emensos
cestad᷑ macrobiꝰ Qđ qua industria fecerint. qͥ pleniꝰ nosse de¬
siderat. eudẽ macrobii cõmentũ de somnio scipionis legere
siudeat. spsas aut̃ partes subsecuta postericas pͥmo generalic
signa appellauit. unde eidẽ spere grece rodiacos latine autẽ

Expanded text:
itium aestivum, occurrat aequinoctium vernale, quod esse debet XII Kal. April. Sicque in caeteris eveniet anni diebus. Ad hunc evitandum errorem bissextilis dies quarto semper anhoc opusculum cudere instituimus, non infructuosum videtur de ratione signorum, quantum ingenioli nostri capacitas ex majorum dictis retinere potuit, pauca perstringere. Ac primo sciendum illa signa nihil aliud esse quam coeli certa spatia ex stellarum positione et ordine, calculatorum sagacitate quibusdam quasi limitibus determinata. Primos namque Aegyptios, quos prae caeteris nationibus hujus artis peritia per cujus discursum annuum explet circulum, in duodecim partibus emensos testatur Macrobius. Quod, qua industria fecerint, qui plenius nosse desiderat, ejusdem Macrobii commentum de Somno Cipionis  sic  legere studeat. Ipsas autem partes subsecuta posteritas primo generaliter signo appellavit. Unde eidem sphaerae Graece zodiacos, Latine autem
Abbreviated transcription (Latin):
sint uideamꝰ ut de singłis prȩfatũ mom̃toꝵ unciarũq & atho¬
rursus horas confictentes ꝓbemꝰ simtegrũ diẽ . xͣxuiii. hora¬
rũ efficere possint. Decẽmouennał eycli ccͦ .xxx. ̃m̃ses hinc
et̃. colligunt᷑ qđ eũ.xiͣͫ. cõmunes. duo denoꝵ scilic& m̃sium.
seꝑtẽ iembolismos id x xiii. m̃siũ constat annos habere duo
xeͦ iͣ insimul positi .cc̃ xxxuꝑficiunt Qui numerus qua c̃

Expanded text:
 praefatorum momentorum unciarumque et atorursus horas conficientes, probemus si integrum diem XXIV horarum reddere possint. Decemnovalis cycli CCXXXV menses hinc esse colligitur quod eum XII communes duodenorum scilicet mensium, VII vero embolismos, id est, XIII mensium constat annos habere. DuodI, insimul positi CCXXXV perficiunt, qui numerus quater
Abbreviated transcription (Latin):
stans. cce .lx .ui. dicb Quidies si neglegat᷑ euemae pꝰ ali¬
quantos arnosut hicme estiui. &e contra estate hiberm men¬
ses occurrant. Dã pꝰccc lx .iiii. annos cantũ calculatio it¬
gradabit᷑ ut in balendariis eqͥ noctioꝵ solstieta & e concra
insolsticioꝵ eueniant eqͥnoctia. ida cũ xu lł aprł pnum¬

Expanded text:
stans CCCLXVI diebus. Qui dies si negligatur, eveniet post aliquot annos ut hieme aestivi, et contra aestate hiberni menses occurrant. Nam per CCCLXIV annos tantum calculatio regradabit, ut in Kalendis aequinoctiorum solstitia, et econtra in solstitiorum eveniant aequinoctia, id est, cum XII
Abbreviated transcription (Latin):
sequentẽ lunȩ ȩtatẽ semꝑ unodie maiorẽ cõputare cogit. Qdliqͥ¬
diꝰ aꝑiemꝰ. cũ salcꝰ ipsiꝰ rationẽ ediderimꝰ. Duodecĩ gͦ additisad x¬
& occo fiunt .xxx. Iste st̃ ȩpactȩ pͥmi anni cycli decennouennał.
Quȩ si adderent᷑ regłarib: m̃siumqͥa luna bunc numerũ ñ tran.¬
scendit. necesse erat singłis m̃sib easdẽ recidere. & scđm nume¬
rũ regłariũ in singłis Aldis lunã cõputare. & xẽpli causa ut hoc
liqͥdiꝰ const&. Septemb hab& regłares .i. lunge epactasxyx. fiunt
Q uid gͦ necesse ucociens & cociens addere xxx. a retnbere. cũlunaris

Expanded text:
sequentem lunae aetatem uno die majorem semper computare cogit. Quod liqusequentem lunae aetatem uno die majorem semper computare cogit. Quod liquidius aperiemus cum saltus ipsius rationem ediderimus. XII ergo additis ad XVIII, fiunt XXX. Istae sunt epactae primi anni cycli XIXalis. Quae si adderentur regularibus mensium, quia luna hunc numerum non transcendit, necesse erat singulis mensibus eadem recidere, et secundum numerum regularium in singulis Kalendis lunam computare. Exempli causa, ut hoc liquidius constet. September habet regulares v. Junge epactas XXX, fiuntgo necesse est toties addere XXX et retrahere cum lunaris