comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuãuis utrũ angłi eẽnt ignorantib cũ simili nob̵ indigentia uesciadent᷑ : Uñ ẽ qđ ait angłs in libro
tobiȩ. Uidelatis me manducare :s uisn ur̃o uidebatis. id est necessitate reficiendi corporis sic̃ uos
facitis : me sumere cybũ putabatis: S si forte de angłis aliud credibilius disputari potẽ: certe fides
ꝯpiana de ipso saluatore ñ dubitat. qđ &eiã post resurrectioem iã qͥdem inspiritali carne : s: tam̃ uera
cibũ ac potũ cũ discipulis sũpsit: N enĩ potestas : s egestas edendi acbibendi talib corporib austret᷑:
Uñ &espiritalia er̃. ñ qr corpora eẽ desistent : s ꝙ sp̃ĩ uiuificante subsistent ¶Nã sic̃ ista q̃ habent animã :
uiuentẽ ñdũ sp̃m ui uificantẽ animalia đnr corpora : nec tam̃ aninȩ s̃s: corpora : ita illa spiritalia
uotant᷑ corpora: absit aũ ut sp̃s ea credamꝰ futura : s corpora carnis habitura substantiã : s millã tar¬

Expanded text:
uamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed egestas edendi ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde et spiritalia erunt, -non quia corpora esse desistent, sed quia spiviventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tar
Abbreviated transcription (Latin):
qđ deã uictoriã iuppit̃ mittat. atq illa tanꝗ regi doꝵ obtẽꝑans. ad qͦsiusserit ueniat. & in eoꝵ parte
c̃sidat: hoc uere đdr. ñ de illo ioue. quẽ dõꝵ regẽ ꝓsua opinione c̃fingt̃: s de illo uero rege scłoꝵ qđ mittat.
isti de dus opinati s: qualia si poete fingerent. atq a nob̾ exagitarent᷑ : responderent isti. ridenda ẽẽ fig¬
m̃ta poetaꝵ. ñ ueris attribuenda numinib Et tam̃ se ipsi ñ ridebant :cũ talia deliram̃ta. ñ apđ poetas
legebant .s. intẽplis colebant: Iouẽ gͥde om̃ib rogarent : ei uni tantũ mͦ supplicarent : Nenĩ ͦ misisse& iuc¬
toriã sidea ẽ. & sub illo rege ẽ. poss& ei audẽ resistere : & suã potiꝰ facere uoluntate Nuid qđ & felicitas¬
dea ẽ i  e dẽ ancepsiarã meruit. sacra congrua ꝑsoluta s̃: Ipsa gͦ sola coleret: Ubi enĩ ipsa eẽt. ꝗd boni ñ

Expanded text:
quod deam Victoriam Iuppiter mittat adque illa tamquam regi deorum obtemperans ad quos iusserit ueniat et in eorum parte considat? Hoc uere dicitur non de illo Ioue, quem deorum regem pro sua opinione confingunt, sed de illo uero rege saeculorum, e dis opinati sunt, qualia si poetae fingerent adque a nobis exagitarentur, responderent isti ridenda esse figmenta poetarum, non ueris adtribuenda numinibus; et tamen se ipsi non ridebant, cum talia deliramenta non aput poetas legebant, sed in templis colebant. Iouem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, posset ei audere resistere et suam potius facere uoluntatem.\' CAdea est? Aedem accepit, aram meruit, sacra congrua persoluta sunt. Ipsa ergo sola coleretur.I Ubi enim ipsa esset, quid boni n
Abbreviated transcription (Latin):
Porro siidum eã mͦdo locutiõis qđ intelligit᷑ apte totũ accipimꝰ positã eẽ ꝓgentib possumꝰ de ap̃o agnoscere
qđ att uit cet̾as uimonte aũ syon ertt salꝰ exertt scm & paulopꝰ infine ipsius ꝓphetiȩ. &ascendent inquit
resaluan ei monte syon ut desfendant montẽ esau aertt dno regnũ. Appar& qͥppe ideẽ c̃pletũ cũ re¬
montẽ esau. Qmͦ descendent nisi ꝑ euangłi p̃dicationẽ saluos faciendo eus qͥ credider. ut eruerent᷑ depo¬
testate tenebraꝵ & tnfferrent᷑ in regnũ di : qđ c̃seq̃nt̃ exp̃ssit ad dendos &erit dño regnũ. mons enĩ syon
sepulturã tuã qr ueloces eece suꝑ montes pedes eu angeli tantis. & adnuntiantis pacẽ. celebra uida dies festos
tuosredde uota tua q iã ñ adici& ultͣ ut tͣnseant ut ᷑ uetustatẽ c̃ sũmatu ẽ ablatũ ẽascendit qͥm sufflat

Expanded text:
Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, quod ait inter cetera: In monte autem Sion erit salus et erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adscendent, inquit, resaluati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum. Apparet quippe id esse conpletum, cum remontem Esau. Quo modo defenderent, nisi per euangelii praedicationem saluos testate tenebrarum et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo: Et erit Domino regnum. Mons enim Sion sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttranseantinuetustatem. Consummatum est, consumt
Abbreviated transcription (Latin):
qͣra id fieri possor : nc̃ ñ ẽ qͦ demonstret᷑ exẽplo: nec iđo tam̃ incredibile deb& uiđi. & ĩã illud unũ sine ista
libidine uoluntati potuisse seruire : cui tat m̃bra nc̃ seruiunt. An uͦ manꝰ & pedes ñ nouemꝰ cũ uolumꝰ
ad ea ꝙ̃ his m̃bris agenda s̃ sine ullo renisu tanta facilitate quanta &rin nob̾ & maliis uidem inan¬
me in artificib quorũq oꝑũ corporaliũ ubi ad exercendã infirmiorẽ tardiorẽq naturã agilior
accessit industria: & ñ credimꝰ ad opꝰgn̾atiõis filioꝵ si ñ fuiss& libido q̃ peceato in obedientie retri

Expanded text:
ri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
resistit & c̃pellit ueniã honore p̃fato apudicis aurib poscere. curid fier& nulla causa ẽẽt S: om̃a q̃ de huꝰ mͦdi
m̃bris sensũ cogitantis attingerent : sine ullo timore obscenitatis lib̾ sermo ferret᷑: nec ipsa ũba eẽnt q̃ uocarent᷑
obscena. s qͥc ꝗd inde diceret᷑ tã honestũ eẽt quã de aliis cũ loqͥm̃ corporis partib: Ns qͥs gͦ ad has litas ĩpudicus¬
accedit: culpã refugiat. ñ naturã: facta denot& suȩ t̃pitudinis. ñ ũba nr̃e necessitatis inqͥb mͥ facillime pudic
&religios lector ł auditor ignosc̃. donec infidelitatẽ refellã ñ de fidererũ in exꝑtarũ s de sensu eaꝑtarũ
argum̃tantẽ. legit eñ hȩc sine offensiõe. qͥ ñ ex horre apłm horrenda feminaꝵ. flagitia rep̃hendentẽ: Qĩmu¬

Expanded text:
resistit, et compellit veniam honore praefato a pudicis auribus poscere, cur id fieret nulla causa esset: sed in omnia quae de hujusmodi resistit, et compellit veniam honore praefato a pudicis auribus poscere, cur id fieret nulla causa esset: sed in omnia quae de hujusmodi membris sensum cogitantis attingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur: nec ipsa verba essent, quae vocarentur obscena; sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras iaccedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel auditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae inmu
Abbreviated transcription (Latin):
ra ñ ĩpudens amissa potestate cui corpꝰ ex om̃i parte seruiebat: sensit attendit crubuit oꝑuit: Ila
uͦ benedictio nuptiaꝵ. ut c̃iugati crescerent & multiplicarent᷑ & ĩplerent t̾rã. quãuis & in delinqͥn¬
tib manserit. tam̃ ante quã delinq̃rent data ẽ ut cognosceret᷑ ꝓcreatioẽm filioꝵ ad głam conubii.
ñ ad pęnã ꝑtinere peccati S nẽ hoies ꝓfecto illiꝰ q̃ in paradyso fuit felicitatis ignari: nisi ꝑhoc qđ ciꝑ
scripturas diuinas ubi legit᷑ post pec catũ puduisse miditatis & pudend
multiplicamini ñ scđm carnalẽ fecunditatẽ uolt̃ intellegi. qr & scđm animã legit᷑ tale aliꝗd dictũ multiplicabis e i

Expanded text:
ra non inpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parte seruiebat, sensit adtendit, erubuit ciuitate. Illa ra non inpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parte seruiebat, sensit adtendit, erubuit ciuitate. Illa uero benedictio nuptiarum, ut coniugati crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignari, nisi per hoc, quoscripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et pudenda multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellegi, quia et secundum animam legitur tale aliquid dictum: Multiplicab
Abbreviated transcription (Latin):
hi enĩ s̃ qͥ ñ solũ amiciunt᷑ pallio. uerũ &ĩa clauã fer̃ Nemo tam̃ eoꝵ aud& hoc facere. qđ si aliqͥ ausi
eeñt. ut ñ dica ictib lapidantiũ oerte c̃spuentiũ saliuis obruerent᷑. Pud& gͥ huiꝰ libidinis humanã
sine ulia dubitatiõe naturã & merito pud&. In eiꝰ qͥppe in obȩdientia qͣ genitalia corporis m̃bra solis
suis motib subdidit & potestati uuluptatis eripuit. satis ostendit᷑ ꝗ ł sit hõis illi primȩ ino bȩdiem iȩ re¬
tributũ. qđ iiea parte matime oportuit apparere. qua gnr̃at᷑ ipsa natura q̃ illo pͥmo & magno inde¬
tutos ꝑ hanc libidinẽ qua erubescendo eadẽ mbra texer̃ ĩ pleturos fuisse qđ insua benedictiõe ds̃dũ.
crescite & multiplicamini erreplete t̃rã: Post peccatũ qͥppe orta ẽ hȩc libido: post peccatũ eã natu¬

Expanded text:
hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidasine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In ejus quippe inobedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit, et potestati voluntatis eripuit, satis ostenditur quid sit hominis illi primae inobedientiae retributum: quod in ea maxime parte oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in detutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, inpleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit: Crescite et multiplicamini et replete terram. Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natu
Abbreviated transcription (Latin):
caninã : hoc ẽ inmunda ĩ pudentẽq sent entiã: Ut scilic& qm̃ iustũ ẽ qđ fit inurore palã ñ pudeat id
agere nec inuico aut in platea qualib& ẽiugalẽ c̃cubitũ deuitare: Uic̃ tam̃ pudor nat᷑alis opinionẽ
huiꝰ erroris. nã & siꝑhibent hac aliquando głabundũ fecisse diogenẽ ita put antẽ sectã suã nobiliorẽ fu
turãssi in hõiũ memoria in signitor eiꝰ ĩpudentia figeret᷑: postea tam̃ acynicis fieri cessatũ ẽ. Plusq
ualuit pudor. ut erubescerent hoĩes hõib quã error ut hoĩes canib eẽ similes affectarent. Vñ &illũ
ł illos qͥ hoc fecisse ferunt᷑ potiꝰ arbitror c̃eũbentiũ motꝰ dedisse oculis hõiũ nescientiũ ꝗd subpallio¬
gererat᷑ quã humano p̃sente c̃spectu potuisse illã ꝑagi uoluptatẽ. Ibi eñi phylosophi ñ erubescebant
uideri uelle c̃ cũbͣe. uib libido ipsa erubescer& surgere Et nc̃ uidemꝰ ad huc eẽ phylosophos egnicos.

Expanded text:
ndam impudentemque sententiam? ut scilicet quoniam justum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere; nec in vico aut platea qualibet conjugalem concubitum devitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem hujus erroris. Nam etsi perhibent hocturam, si in hominum memoria insignior ejus impudentia figeretur: postea tamen a Cynicis fieri cessatum est; plusque valuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes affectarent. Unde et illum vel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos;
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eneȩ stirp. nisi ascami posteris. nis pli ueneris. nisi nepotib iouis: Nã ex hoc plus quã eiuile bellũ fuit.
quando fila ciuitas: cũ ciuitate matre pugnaũ: A ceessit aliud huic tergͦ rminoꝵ pugne ultiniȩ atror atq

Expanded text:
nisi Aeneae stirpi, nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris, nisi nepotibus Jovis? nam et hoc plus quam civile bellum fuit, quando filia civitas cum civitate matre pugnavit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox atq
Abbreviated transcription (Latin):
putaũ eẽ soluendũ: Qđ cũ feciss& : sanissimũ inuenit: Sanati s̃ illic ⁊ alii de qͥb dicere langũ ẽs Ipponiensẽ qͥnda¬
uirginẽ scio cũ se oleo ꝑuntissor cũpilla orans p̃sbit̃ instillauerat lacrimas suas: maꝵ ademonio fuisse sanatã:
Scio & iã ep̃m semel ꝓadolescẽte quẽ ñ uid orasse. illũq ilico demone caruisse : Frat qͥdã senei florentius
ipponensis ñr hõ religios: pauꝑ sarturi se arte pascehat. casulã ꝑdid̾at ⁊ un sibi emere ñ habebat: Ad ax
martyres quoꝵ memoria ẽ apđ nos celeberrima clara uoce ut uestiret᷑ oraũ: Andier̃ eũ adolescentes
qͥ forte adant in risores. eũq discedentẽ eragitantes ꝓ seq̃bant᷑ qͦsi a martyrib: qͥn qͦ genos folles uñ uestim̃tũ
emer& petiuiss&: At ille tacitꝰ ãbulans: eiectũ gͣndẽ piscẽ palpitantẽ uid in litore. eũq illis fauemib

Expanded text:
putavit esse solvendum. Quod cum fecisset, sanissimum invenit. Sanati sunt illic et alii, de quibus dicere longum esuirginem scio, cum se oleo perunxisset, cui pro illa orans presbyter instillauerat lacrimas suas, mox a daemonio fuisse sanatam. Scio etiam episcopum semel pro adulescente, quem non uidit, orasse illumque ilico daemone caruisse. Erat quidam senex Florentius Hipponiensis noster, homo religiosus et pauper; sartoris se arte pascebat; casulam perdiderat et unde sibi emeret non habebat; ad uiginti martyres. quorum memoria est aput nos celeberrima, clara uoce ut uestiretur orauit. Audierunt eum adulescentes qui forte aderant inrisores eumque discedentem exagitantes prosequebantur: quasi a martyribus quinquagenos folles, unde uestimentum emeret, petiuisset. At ille tacitus ambulans eiectum grandem piscem palpitantem uidit in litore eumque illis fauentib
Abbreviated transcription (Latin):
factas siue ñ factassad hoc ꝑtinere aiunt. ⁊ in oratiõe dñica cutidianã postulationẽ. dimitte nob̶ debita¬

Expanded text:
factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationefactas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulatione
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ꝑignẽ: Dict̃ gͦ cuilib& uitȩ catholicũ xp̃ianũ. xp̃m hab̾e infund am̃to ꝗđ fundam̃tũ nulla heresis hab&
acorporis eiꝰ unitate p̃cisa. Et iđo ꝓpt̃ hoc fund am̃tũ &iã simalȩ uitȩ fuerit catholicꝰ apĩanꝰ uelut qͥ suꝑ ȩdi¬
ficauerit ligna fenũ stipulã. putant eũ saluũ fieri ꝓignẽ id est pꝰ penas ignis illius li̾ari. qͦ igne in ultimo
ꝓpeccatis suis facere dignas elemosinas neglegt̃. Iuxta illud apłi iacobi. Iudiciũ aũ sine misciłia. illi qͥ ñ fac̃
uixerit: Iudiciũ illicũ miscđia fut᷑m ẽ Iut aut nulla dãnatiõe plectat᷑ aut pꝰ aliq̃ tẽpꝰ siue paruũ siue ꝓ¬
litũ ab illa dãnatiõe libet᷑. Iđo uidicẽ ipsũ uiuoꝵ ati mortuoꝵ noluisse etistimant. aliud c̃memorare se
ẽẽ dicturũ siue dextris qͥb ẽ uitã daturꝰ ȩt̾nã. siue sinistris qͦ set̃no supplicio dãnatur: nisi elemosinas siue

Expanded text:
amentum nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo peccatis suis facere dignas elemosynas neglegunt, iuxta illud apostoli Iacobi: Iudicium autem sine misericordia illi, qui nuixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue dextris, quibus est uitam daturus aeternam, siue sinistris, quos aeterno supplicio damnaturus, nisi elemosynas sine
Abbreviated transcription (Latin):
armata montẽ sacrũ atq auentinũ insedit: Tc̃q tribunos plebis: & alia iura sibi paraũ . dis cordiaꝵ & cer¬
taminis u̾triq: finis fuit scđ̾m hellũ punicũ Editaq ego tantas moras ł scribens patiar. ł lecturis asser
Quã misera fuerit illa res publica : tã longa & ãte ꝑtot annos usq ad scđm bellũ punicũ: bellis foruisecꝰ
inqͥetare ñ desistentib & intꝰ discordiis sediciõibq ciuilib: a salustio breuit̃ intimatũ ẽ: d inđ uictoriȩ
illȩ ñ solida belloꝵ gaudia fuer̃: s in ania solatia miserorũ. & ad alia atq alia sterilia mala sub eunda:

Expanded text:
alia iura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda
Abbreviated transcription (Latin):
ubi rudens & sud ans si ẽ ulla srons in hõib: ad stabat for sian & maritꝰ & qđ incdebratione nuptiaꝵ suꝑ priapi caput.
noua nupta seđe ubebat᷑: longe c̃tẽptibiliora atq leuiora s̃ p̃ista t̃ pitud ine crudelissima: ł orudelitate t̃pisima: Ibr

Expanded text:
ubi rubens et sudans, si est ulla frons in hominibus, adstabat forsitan et maritus; et quod in celebratione nuptiarum super Priapi scapum noua nupta sedere iubebatur: longe contemtibiliora adque leuiora sunt prae ista turpitudine crudelissima uel crudelitate turpissima, ub
Abbreviated transcription (Latin):
punit᷑ si fec̃ iussꝰ inde puniet᷑. nisi fecerit uissꝰ Qđ si ita iubente ĩ patore : quanto magis iubente crea

Expanded text:
punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente creapunitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente crea
Abbreviated transcription (Latin):
puditiciȩ deuitarent. In rapturũ atq: caturũ se fluuuũ ꝓiecer̃ Eoq: mͦ defunctȩ s̃. eaꝵq: martyria
in catholica eccła ueneratiõe celeberrima freũntant᷑. De his nihil temere audeo iudicare. Ntruemi
eccłȩ aliquib fide dignis testificatiõib earũ memoriã sic henorari diuina ꝓsua serit auctoritas nes¬
cio & ita fieri potẽ ut ita sit̃. Qđ si enĩ hoc fecer̃ ñ humanitꝰ deceptȩ sed diunitꝰ uissȩ: nec errantes
sed obedientes sic̃ de sãson aliud nob̾ fas ñ ẽ crede: Cũ aũ ds̃ iub& seq iubere sine ullis ãbagib intimat
qͥ s obedientiã in crim̃ uoc &. qͥ obseqͥũ pietatis accus& : Sed ñ iđosine scelere fac̃ : qͥs qͥs d̾o filiũ ĩ molare
hoiẽm oocidit: nulla ciuitatis suȩ lege reus ẽ homicidii: Imino nisi fecerit: reus ẽ ĩperii deserti atq
c̃tẽpti. Qđ si sua spante atq auctoritate feciss&: erim̃ essusi humani sanguinis incidiss& : Itaq: unde

Expanded text:
pudicitiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinitus iussae, nec errantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare e constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde
Abbreviated transcription (Latin):
ac qs q̃s uid&e iec laudat ingratꝰ. qͥsqs laudanti reluctat᷑ in sanꝰ ẽ sabsit. ut prudens quis quã hoe

Expanded text:
quis uidet nec laudat, ingratus, quisquis laudanti reluctatur, insanus est. Absit, ut prudens quisquam ho
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat : Et qm̃ sic̃ art &xĩa qͥdã romani matimꝰ auctor eloqͥi: om̃a recte facta in luce se collocan
uolt᷑. idest appetunt sciri hoc recte factũ sic appetit sciri ut tam̃ erubescat inđi Iseñĩ neseit
ut filii ꝓcreent᷑ ꝗd int se c̃iuges agant : quandoqͥdẽ ut id agat᷑ tanta celebritate ducunt᷑ inures:
Et tam̃ cũ agit᷑ uñ filii nascant᷑. nec ipsi filii siqͥ inde iã nati s̃ testes fieri ꝑmittunt᷑. sic enĩ hoc
recte factũ ad sui noticiã lucẽ appetit animoꝵ. ut tam̃ refugiat oculoꝵ. Isn hoc : Nisi ꝗ sic gerit᷑
mouerent᷑: ad ea &ĩa q̃ sapientia ꝑpetͣri uetat: Ac ꝑ hoc opꝰ modatrice m̃te atq ratiõe quã partẽ

Expanded text:
incipiat? Et quoniam, sicut ait etiam quidam \'Romani maximus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari incipiat? Et quoniam, sicut ait etiam quidam \'Romani maximus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem adpetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente
Abbreviated transcription (Latin):
subt̃ fugienda humana iuditia reqͥrunt᷑. uerũ exiã inusu scortoꝵ quã t̾rena cinitas licitã t᷑pitudi¬
nẽ fec̃. quãuis id agat᷑ qđ eiꝰ ciuitatis nulla lexuindicat. deuitar tam̃ publicũ &iã ꝑmissa atq ĩpa¬
nita libido c̃spectũ: Et uerecundia nat̾ali habent ꝓnisũ lupanaria ipsa secretũ: Faciliusq po¬
tuit in puditicia ñ hab̾e uincula ꝓhibitiõis : quã in pudencia remouere latibula illius feditatis:
S hanc &iã ipsi t᷑pes t̃pitudinẽ uocant: Cuiꝰ lic& sint amatores ostentatores eẽ ñ audent: Id c̃¬
cubitꝰ c̃igalis qͥ scđm matrimomaliũ p̃scripta tabulaꝵ ꝓcreandoꝵ fit cansa liboꝵ : Nonne & ipse
quã quã fit licitꝰ e honestꝰ remotũ ab arbitris cubile c̃qͥrit : Nonne oms famulus atq: ipsos &iã para¬
nymphos &qͥscũq in gredi qͣlib& necessitudo ꝑmserat. ante mitut foras quã ł blandiri c̃iũt c̃iugi

Expanded text:
subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi
Abbreviated transcription (Latin):
ab itinere ueritatis deuiare pmisiti ut ñ alii in corpore alii in animo alii inutroq fines bonoꝵ ponerẽt᷑
& maloꝵ. St nꝰ triptita uelut gñaliũ distributiõe sect at mareꝰ uarro in libro dephylo sophia tam¬
multã dogmatũ uarietatẽ diligent̃ & subtilit̃ serutatꝰ adũtit ut ad ducentas octoginta & octosec
appetunt saut uoluptatẽ qͥ delectabilit̃ mouet᷑ corporissensꝰ aut qͥ etẽs q sit ut nullã molestiã corpo

Expanded text:
ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent et malorum. Ex qua tripertita uelut generalium distributione sectarum Marcus Varro in libro de phmultam dogmatum varietatem diligenter et subtiliter scrutatus advertit, ut ad ducentas octoginta octo secappetunt; aut voluptatem, qua delectabiliter movetur corporis sensus; aut quietem, qua fit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Macciuitatis int iusq t̃renȩ scilice oicele̾ tis
debitis finib deinceps mͥ uideo disputandũ : priꝰ exponenda s̃quantũ oꝑis huiꝰ t̃minandi ratio patit᷑ argu¬
m̃ta mortaliũ. qͥb sib ipsi beatitudinẽ facere in huiꝰ uitȩ infelicitate moliti s̃ ut ab eoꝵ reb uanis spes
nr̃a ꝗad differat quã ds̃ nob̾ dedit &res ipsa hoc ẽ uera beatitudo quã dabit ñ tantũ auctoritate diuina
s adhibita &iã ratiõe qualẽ ꝓ pt̃ in fideles possumꝰ adhibe clarescat. Definib: eñ bonoꝵ &maloꝵ multa
& multiplicit̃ int̃ se phylosophi disputar̃ quã qͣstionẽ matima intentiõe ũsantes inuenire conans̃ ꝗ effi¬
ni endis atq in hac uita sũmo bono ad ipiscendo uitando aũ sũmo malo: nultũ sic̃ din labor auer qͥ studiũ
sapientiȩ in scħi huiꝰ uanitate ꝓfessi s̃. Nec tam̃ eos quãuis diũsis errantes mͦdis naturȩ limes intantũ

Expanded text:
 ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, debitis finibus deinceps mihi uideo disputandum: prius exponenda sunt, quantum operis huius terminandi ratio patitur, argumenta mortalium, quibus sibi ipsi beatitudinem facere in huius uitae infelicitate moliti sunt, ut ab eorum rebus uanis spes nostra quid differat, quam Deus nobis dedit, et res ipsa, hoc est uera beatitudo, quam dabit, non tantum auctoritate diuina, sed adhibita etiam ratione, qualem propter infideles possumus adhibere, clarescat. De finibus enim bonorum et malorum multa et multipliciter inter se philosophi disputarunt; quam quaestionem maxima intentione uersantes inuenire conati sunt, quid effiniendis adque in hac uita summo bono adipiscendo, uitando autem summo malo, multum, sicut dixi, laborauerunt, qui studium sapientiae in saeculi huius uanitate professi sunt; nec tamen eos, quamuis diuersis errantes modis, naturae limes in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse sit postremo & iã illa t᷑ba qͣsi plebeioꝵ đoꝵ. ipse p̃sit. noĩ e liberi. uiroꝵ seminib & noĩe libere. feminarũ.
ipse sit diespit᷑ qͥ partũ ducat ad diẽ. ipse sit dea mena quã p̃fecer m̃struis feminaꝵ ipse lucina: q̃ a parturientib
leuana. Ipse cunas tueat᷑. & uocet᷑ cuni na sñ sit aluiss ipse in illis deab q̃ fata nascentib cant᷑. & uocant᷑ carm̃tes

Expanded text:
ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus Leuana, ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes
Abbreviated transcription (Latin):
& mou& : mͦ inđ suas partes sorori & frib: cedat. mͦ sit ut ȩder : ut oerẽ iunce subt̃ fusã desuꝑ ã plectat᷑ mͦ
totũ simul cũ aere sit ipse celũ : trã uͦ tanquã c̃iugẽ. eandẽq matrẽ . qr hoc indiuinis t̃pe ñ ẽ. fecundis ĩbrib
& seminib feẽ & sm aũ ne sit necesse ꝑcuncta discurrere. ds̃ unꝰ. de qͦ multi apoeta nobilissimo dictũ putant
dm̃ nãq: ire ꝑ om̃s t̃rasq: tͣctq: maris cȩlũq ꝓfund ũ ipse in ethere sit iuppit᷑ ipse in aere iuno ipse in marineptunꝰ
inĩferiorib: aciã maris ipse salatia int̃ra pluto int̾ra inferiore ꝓserpma in focis domesticis diesta. in fabroꝵ for
eriorib &iã maris apse salatia. int̾ra: pluto. in t̾ra inferiore: ꝓserpina. in foc
t̃minator. sat᷑nꝰ intpre mars & bellona inbellis. li iniuno is. ceres infrum̃tis. diana insiluis. minerua: in ingeniis

Expanded text:
ratribus cedat; modo sit aether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse caelum, terram uero tamquam coniugem eandemque matrem quia hoc in diuinis turpe non est fecundis imbribus et seminibus fetet; modo autem ne sit necesse per cuncta discurrere deus unus, de quo multi a poeta nobilissimo dictum putant: deum namque ire per omnes Terrasque tractusque maris caelumque profundum; ipse in aethere sit Iuppiter, ipse in aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum forerioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in fociterminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis, Minerua in ingeniis;
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ & d& tͥ benedictionẽ abrahã patris
tui tͥ & semini tuo postte ut heres fias t̾rȩ in colatꝰ
tui quã dedit ds̃ abra hãshic iã intellegimꝰ
segregatũ sem̃ iacob abalio semine ysaae qđ factũ
ẽ ꝑ esau. Quando enĩ dictũ ẽ in ysaac uocabit᷑
tͥ sem̃: ꝑtinens utiq sem ad ciuitatẽ đi separatũ
ẽ inđ aliud sem̃ abrahȩ qđ erat in ancillȩ filio. & qđ futurũ erat infiliis ceture s ad huc erat abiguũ
de duob geminis filiis ysaaes ad utrũq: an ad unũ eoꝵ illa benedictio ꝑtiner&: & si ad unũ qͥs na ẽet illoꝵ

Expanded text:
gentium; et det tibi benedictionem Abraham patris tui, tibi et semini tuo post te, ut heres fias terrae incolatus tui, quam dedit Deus Abraham. Hic iam intellegimus segregatum semen Iacob ab alio semine Isaac, quod factum est per Esau. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ioseph eadẽ scriptiura sic loqͥt᷑: Et habitaũ ioseph inegypto ipse & fr̃s eiꝰ exom̃is co habitatio
eiꝰ ab effrem t̃tuis Gñationẽ qͥppe t̾ciã dic̃ filiũ nepotẽ ꝓnepatẽ : Deinđ seqͥt᷑. & filii machir filii
manasse nati s̃ supͣ femora ioseph. & hic ille ipse ẽ nepos manasses ꝓnepos iseph. s pluralit̃ appel¬
lati s̃ sic̃ scriptura c̃sueũ. Runã qͦq filiã iacob filias nuncupaũ: Sic̃ in latinȩ linguȩ c̃suetudine¬
libi dñr pluralit᷑ filus&iã siñ sint uno ãpluis Cũ gͦ ipsi ioseph p̃dicet᷑ felicitas qr potuit uidere
ꝓnepotes : nullomꝰ putandi s̃ iã fuisse tricesimo uno anno ꝓaui sui ioseph quando ad eũ in
egyptũ ia cobpat̃ eiꝰ aduenit : Illud aũ ẽ qđ fallit minꝰ ista diligent̃ intuentes qm̃ scriptũ ẽ

Expanded text:
ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio eius ab Ephraem tertius. Generationem quippe tertiam dicit filium, nepotem, pronepotem. Deinde sequitur: Et filii Machir, filii Manasse, nati sunt supra femora Ioseph. Et hic ille ipse est nepos Manasse, pronepos Ioseph. Sed pluraliter appellati sunt, sicut scriptura consueuit, quae unam pluraliter filii, etiamsi non sint uno amplius. Cum ergo ipsius Ioseph praedicetur felicitas, quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi sunt iam fuisse tricensimo nono anno proaui sui Ioseph, quando ad eum in Aegyptum Iacob pater eius aduenit. Illud autem est, quod fallit minus ista diligenter intuentes, quoniam scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dicauer̃ asemitis suis¶Ingressi itaq referunt᷑ in egyptũ simul cũ ipso iacob. septuaginta qͥnq: hoĩef
annumeratis cũ ipso filiis suis in qͦnũo duȩ tantũ feminȩ c̃memorant᷑. Una filia neptis altera. s res
diligent c̃siđata ñ indicat qđ tantꝰ numerꝰ fuerit in ꝓgenie iacobdie tano qͦ ingressꝰ ẽ egyptũ:
potuit ꝑ nouẽ annos hab̾e ꝓnepotes defiliis qͦs creadẽ utore suscep̃ : Cũ gͥ nec filios hab̾ent effrẽ
&r manasses filii ioseptis eos pueros infra quã nouennes ia cobegyptũ ingressꝰ inuenerit. qͥ racte¬
pueros inuenit : S nimirũ intruitꝰ ia cob in egyptũ quando eũ inliu. hõib: scriptura c̃memo¬
rat ñ unꝰ dies ł unꝰ annꝰ s totũ illud ẽ tẽpꝰ quãdiu uit ioseph ꝑ quẽ factũ ẽ ut int̾rent Nã de

Expanded text:
int geniti. Ingressi itaque referuntur in Aegyptum simul cum ipso Iacob septuaginta quinque homines, int geniti. Ingressi itaque referuntur in Aegyptum simul cum ipso Iacob septuaginta quinque homines, adnumerato ipso filiis suis. In quo numero duae tantum feminae commemorantur, una filia, neptis altera. Sed res diligenter considerata non indicat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob die uel anno quo ingressus est Aegyptum. potuit per nouem annos habere pronepotes de filiis, quos ex eadem uxore suscepit? Cum igitur nec filios haberent Ephraem et Manasses, filii Ioseph, sed eos pueros infra quam nouennes Iacob Aegyptum ingressus inuenerit, quo pactouem annorum pueros inuenit. Sed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septuan unus dies uel unus annus, sed totum illud est tempus, quamdiu uixit loseph, per quem factum est ut intrarent. Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
exilloꝓ geatꝰ optinuit: hoc aũ nom̃ illi ab angło ĩ positũ ẽ qͥ cũ illo fuerat initinere de mesopothamia
redeunte luctatꝰ. typũ ap̃i euidenissime gerens: Nã qđ ei p̃ualit ia cob utiq uolenti ut mysteriũ
igurar& significat passioẽm ap̃i ubi uisi s̃ ei p̃ualere iudei. & tam̃¬
quẽ suꝑauerat ĩpetraũ. Acsic huiꝰ nõis ĩ positio
benedictio fuit Int̃ptat᷑ aũ isrł uidens
git porro illi idem angłs ueluti p̃ualẽti
latitudin ẽ femoris eũq isto mͦ claudũ reo¬
didit. Erat itaq unꝰ atq idẽ iacob
&benedict &claud. benedict in eis qͥ in tp̃m exeodẽ ppło credider̃ atq infidelib claudꝰ Nã
femoris latitudo gñis multitudo ẽ. plures quiꝑpe s̃ in eastirpe deqͥb ꝓphetice p̃dictũ ẽ. & clau¬

Expanded text:
ex illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab angelo inpositum est, qui cum illo fuerat in itinere de Mesopotamia ex illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab angelo inpositum est, qui cum illo fuerat in itinere de Mesopotamia redeunte luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium figuraret, significat passionem Christi, ubi uisi sunt ei praeualere Iudaei. Et tamquem superaverat, impetravit: ac sic hujus nominis impositio benedictio fuit. Interpretatur autem Israel, Videns git porro illi idem angelus velut praevalenti latitudinem femoris, eumque isto modo claudum reddidit . Erat itaque unus atque idem Jacob et benedictus et claudus; benedictus in eis qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris latitudo, generis est multitudo. Plures quippe sunt in ea stirpe, de quibus prophetice praedictum est: Et clau
Abbreviated transcription (Latin):
ager mund ĩ plet᷑ : eiꝰ ẽ benedictio de rore cȩli hor ẽ de u̾boꝵ pluuia dumoꝵ & deubtate t̾re hoc¬

Expanded text:
ager, mundus impletur: ejus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum; et de ager, mundus impletur: ejus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum; et de
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ap̃i in abrahȩ semine reqͥramꝰ remotis c̃cubinaꝵ filuis occurrit ysa acsi in semine ysaae remoto esau:
qͥ ẽ euã edom occurrit iacobqͥ ẽ &risrłsi insemine ipsiꝰ is ł remotis cet̾is occurrit iudas qr de tribu iuda
catuł leonis iuda exgerminatiõe filimi ascendisti recũbens dormisti ut leo & ut catul leonisqͥ suscitaũ
eũ: Ndefici& pͥnceps exiuda & dut de femorib eiꝰ donec ueniant qͣ reposita sei. & ipse ce s ectatio gentiũ.

Expanded text:
carnem Christi in Abrahae semine requiramus, remotis concubinarum filiis occurrit Isaac; si in semine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, remotis ceteris occurrit ludas, quia de tribu Iuda Catulus leonis Iuda; ex germinatione, fili mi, ascendisti; recumbens dormisti ut leo et ut catulus leonis; quis suscitabit eum? Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant q
Abbreviated transcription (Latin):
errantib expectat᷑: Ec ce benedictiõem ꝓmissã repetente maiore: ex pauesc̾ ysa ac s&aliũ se ꝓalio bene¬
ditisse cognosc̃. Mirat᷑ & qͥs nã ille sit ꝑ contat᷑nec tam̃ sedeceptũ eẽ ẽquerit᷑. Immo c̃festĩ reuelato sib
intus in corde magno sacram̃to deuitat indignatioem ẽfirmat benedictiõem: Qsgͦ in qͥt uenatꝰ ẽ mͥ¬
uenatioẽm & intulit mͥ : Et manducani ab om̃ib ante quã tuuenires. & benediri eũ & benedict sit
eͥs ñ hic maledictionẽ expectar& potiꝰ irati si hȩc ñ suꝑna inspiratione s treno more gererent᷑. Ores
gestas s ꝓphetice gestas int̾ra s celitꝰ ꝑ hoĩes s diuinitssi eacutiant᷑ singula tantis fecunda mysteris
multa s̃ ĩ plenda uolumina s: huic oꝑi modꝰ mođate ĩ ponend nos in alia festinare c̃pellit Mittit᷑ iacob XXRI¬
naneoꝵ surgens fuge in meso pothamiã indomũ batuhel patris inatris tuȩ & sume tͥ inde uxorẽ defili

Expanded text:
errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente maiore expauescit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; miratur et quisnam ille sit percontatur; nec tamen se deceptum esse conqueritur; immo confestim reuelato sibi intus in corde magno sacramento deuitat indignationem, confirmat benedictionem. Quis ergo, inquit, uenatus est muenationem et intulit mihi, et manducaui ab omnibus, antequam tu uenires? et benedixi eum, et benedictus sit. Quis non hic maledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna inspiratione, sed terreno more gererentur?s o res gestas, sed prophetice gestas; in terra, sed caelitus; per homines, sed diuinitus! Si excutiantur singula tantis fecunda mysteriis, multa sunt inplenda uolumina; sed huic operi modus moderate inponendus nos in alia festinare conpellit. CAPUT XXus Chananaeorum: surgens fuge in Mesopotamiam in domum Bathuel, patris matris tuae, et sume tibi inde uxorem de fili
Abbreviated transcription (Latin):
ut possim eã sine diut̾na expositiõe de ap̃o monstrare ꝓlatã. Iã gͦ regnabant laurentes utiq in italia ex quib:
cũ pͥmuꝰ laurentũ picꝰ eẽ cȩpiss&. Dehuiꝰ pici patre sat᷑no uiđint ꝗd sentiant taliũ doꝵ cuiltores. qͥ negant hor̃em
fuisses de qͦ & alii seripser̃ qđ ante picũ filiũ suũ in italia ipse regnauerit . & uirgł notiorib: litis dic̃. Is genꝰ ĩdo

Expanded text:
ut possimus eam sine diuturna expositione de Christo demonstrare prolatam. Jam ergo regnabant Laurentes utique in Italia, ex quibucum primus Laurentum Picus esse coepisset. De hujus Pici patre Saturno viderint quid sentiant talium deorum cultores, qui negant hominem fuisse: de quo et alii scripserunt, quod ante Picum filium suum in Itali
Abbreviated transcription (Latin):
suũ arbitriũ ñ tenebat: Nec onĩmͦ habebat subditã carnẽ. sic̃ sẽꝑ hab̾e potuiss& : siđo subdita ipsa mansiss&
tc̃ gͦ cep̃ caro c̃cupiscere adũs sp̃m Cũ qua contruũsia nati sumꝰ : tͣhentes originẽ mortis. & in m̃bris nr̃is
uitiataq uatura : etentioẽm eiꝰ siue uictoriã de pͥma p̃ uaricatiõ e gestantes. Os em̃ creaũ hoiẽm rectũ¬

Expanded text:
suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantes. CAPUT XIIII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ipsã totã pͥmã ubi anima & ađo &t a corpore separata s qͥc ꝗd mortis ẽ : usq ad nouissimã q̃ scđa đr¬
qua ẽ nulla posterior: c̃minatio illa c̃plera ẽ : Nã postea quã p̃certi facta t̾nsgressio ẽ : c̃festĩ gr̃a deserente XI¬
diuina de corporũ suoꝵ niditate c̃fusi s̃ : Nñ &iã foliis ficulneis q̃ forte aptbatis pͥma c̃ꝑta s̃ pudenda ter¬
er̃ q̃ prius eadẽ m̃bra erant: s pudenda ñ erant: Senser̃ gͦ nouũ motũ in obȩdientis carnis suȩ : tanquã
ret iꝓcã penã in obȩdientiȩ sue: Iã qͥppe anima libtate in pũsũ ꝓ pria delectata. &do dedi gnata seruire
pristino corporis seruitio destituebat᷑: Et ꝙ suꝑiorẽ dđnm suo arbitrio deseruerat: inferiorẽ famulũ ad

Expanded text:
solum ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur: sed quidquid msolum ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur: sed quidquid mit poenam. Nam postea quam praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam quippe anima libertate in peruersum propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tio ñ er̃ hõies ante mortẽ atq post mortẽ :s sẽꝑ in morte: Ae ꝑhoc nunq uiuentes nuuꝙ mortui s sine
sne morientes: Nunquã enũ erit hõi peius itimorte : quã ubierit mors ipsa sine morte: Ft̃ gͦ reqͥr it᷑ quã
utrũ animȩ : an corporis an totius hõis an illã q̃ appellat᷑ seđa : respondendũ ẽ om̃is Pma enĩ c̃stat erduab
exbimib tota: Si c̃ eni uniũsa t̾ra exmultis tris & uniũsa eccła exmultis c̃stat exclesus. sic uniũ sa mors
erom̃ib Tm̃ pͥma c̃stat exduab una animȩ altera corporis. ut sit pͥma totius hõis mors. cũ anima sine
đo &sine corpore ad tẽpꝰ penas iuit: Scđa uͦ: ubi anima sine đo cũ corpore penas ȩtnas luit: Iuando gͦ
dũ ds̃ pͥmo illi hõi quẽ in paradyso c̃stituerat de cybo uetito. quacũq die ederitis exillo morte moriemin
ñ tantũ pͥmȩ mortis partẽ priorẽ ubi anima priuat᷑ do. nec tantũ posteriorẽ ubi corpꝰ priuat᷑ anima: nec

Expanded text:
s ante mortem atque post mortem, sed semper in morte: ac per hoc nunquam viventes, nunquam mortui, sed sine fine morientes. Nunquam enim erit homini pejus in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. CAPUT XII.-- Quam utrum animae, an corporis, an totius hominis an illam quae appellatur secunda? Respondendum est: omnes. Prima enim constat ex duabus, ex omnibus tota. Siconiam prima constat ex duabus, una animae, altera corporis: ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda vero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo vetito, Quacumque die ederitis ex eo, morte moriemini : non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima privatur Deo; nec tantum posteriorem, ubi corpus privatur anima; nec
Abbreviated transcription (Latin):
declinant᷑: Ab eo ũbo qđ ẽ morit᷑ si queramꝰ p̃t̃iti t pr̃is ũbũ : responderi assoloe. Mortuus ẽ. lit̾a geminata
Sicenĩ dt mortuus: qͦ mͦꝰ fatuus. arduus carduus. c̃spicuus & siqua similia: qͣ ñ s p̃titi tpr̃s .s am̃ nor̃a s. sine
tprẽ declinant᷑: Iilud aũ quasi ut declinet᷑ qđ declinari ñ potẽ: ꝓ participio p̃titi tpr̃is ponit᷑ nom̃. C̃ueni¬
ent̃ itaq factũ ẽ. ut quẽ ad ñdũ id qđ significat᷑ ñ potẽ agendo : ita ipsũ ũbũ ñ posse loq̃ndo deelinari:
Agi tam̃ potẽ in adiutorio grẽ redẽptoris nr̃i : ut saltẽ scđam mortẽ declinai e possumꝰ: Iua ẽ eñi grauior

Expanded text:
declinantur. Ab eo vero quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis verbum, responderi assolet, mortuus est, u littera geminata. declinantur. Ab eo vero quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis verbum, responderi assolet, mortuus est, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quomodo fatuus, arduus, conspicuus, et si qua similia, quae non sunt praeteriti temporis, seiti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est en
Abbreviated transcription (Latin):
en llue ꝗͥn hieni morte qͥ memorsit tui: Ionec enĩ reuiuiscant :recte eẽ dicunt᷑ inquorde sẽ in sono ee
Ssq donec euigilae dr . quãuis in sono positos dicamꝰ dormientes nec tam̃ eo mͦ possumꝰ dicere eos qͥ iasinor¬
tus morientes. ñ enĩ adhuc moriunt᷑. q qͥ quantũ attin& ad corporis mortẽ de qua nc̃ disserimꝰ. lã s sepa
mortui &iã post mortẽ adhuc eẽ dicant᷑ inmorte : Imͦ enĩ post mortẽ si adhiuc in morte.: Nsertĩ cteos¬
nec morientes dicamꝰ si c̃ eos qͥ insõno s̃ dm̃s dormientes. & qͥ in langore languentes. & qͥ undolore utiq do¬
lentes. &qͥ muita uiuentes : At uͦ mortui prius quã resurgant eẽ dñr in morte: nec tam̃ poss appellari
norientes u ñ n iportune neq in c̃grue arbitror accidisse. & si ñ humana industria : uiditio fortasse di¬
umo ut hoc ũbũ qđ ẽ morit᷑: in latina lingua nec gramatici declinare potuer̃. ea regula qua ceta ta

Expanded text:
n est in morte, qui memor sit tui. Donec enim reuiuescant, recte esse dicuntur in morte, sicut in somno esse quisque, donec euigilet, dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes, nec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a mortui etiam post mortem adhuc enec morientes dicamus, sicuti eos, qui in somno sunt, dicimus dormientes, et qui in languore, languentes, et qui in dolore, utique dolentes, et qui in uita, uiuentes; at uero mortui, priusquam resurgant, esse dicuntur in morte, nec tamen possunt appellari morientes. Unde non inportune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, iudicio fortasse diuino, ut hoc uerbum, quod est moritur, in Latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua cetera talia
Abbreviated transcription (Latin):
reto s ut de sereret᷑ deseruit Admalũ qͥppe eiꝰ : prior ẽ uoluntas eiꝰ: Ad bonũ uͦ eiꝰ : prior ẽ uoluntas ate¬
denuntiasse mortẽ. In eo qđ ait qua die ederitis exillo morte mortemini. tanꝗ dicerer qua die me
deserueritis ꝑinobedientiã: deserã uos puistitiã ꝓfecto in ea morte &iã cet̾ȩ denuntiatȩ s. q̃ ꝓ cus

Expanded text:
 prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Credenuntiasse mortem in eo quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, qu