comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis: consiliarius: ds̃ fortis: pater futi scłi.
princeps pacis. Multiplicabit᷑ eius imꝑiũ:
& regni eius ñ erit finis. Quod gͦ d̾s desig¬
nauit miraculo: hoc asecretis eius ꝓdidit
uaticinio. Et qđ uates cecinit: consequẽt
rei exitus approbauit. Nam sicut illa uir-¬
ga sine radice. sine quolibet naturȩ uel
artis ad miniculo fructificauit: ita uir¬
go maria sine comugali oꝑe filiũ ꝓcrea¬
uit: filiũ sane: flore designatũ & fruc¬
tu: flore propt̃ speciem: fruccu propt̃ u¬
tilitatẽ. Est enĩ speciosus forma p̃ filiis
honunũ: & uitalis refectio ñ solũ homi¬
nũ. s etiã angłoꝵ. Hinc breuit̃ asserta
ꝓpositionis prima particula: qđ sequit᷑
attingamus. Nata ẽ. igit᷑ beatissima uir-¬
go sicut legimus patre nazareno. matre
bethleemita: quas urbes xpͣi natiuitati.
uel conũsationi destinatas eẽ. ꝓpħȩ ñ ta¬
cuerant. Descendit ab radice illuis fide p̃¬
U clari
abrahe: cui suꝑnȩ ꝓmissa fuerat benedi¬

Expanded text:
iarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedi
Abbreviated transcription (Latin):
radysi altiora petũt. cȩlorũ fastigia penetra¬
uit. & sic̃ aquila relictis t̾renis sordib subli¬
me uolans purioris aeris salubritate ꝑfrui¬
tur: ita & dñs t̾renorũ fecem deserens pecra¬
corum. in scis sius uolitans purioris uitȩ sim¬
plicitate lȩtat᷑. ꝑ omĩa gͥ aquilȩ comꝑatio
conuenit saliratori.S qͥd facimus qd̾ aquila
p̃dam freq̃nt̃ diripit. tolit frequent᷑ alienae
Nec in hoc tam̃ dissimilis .ẽ. saluator. Predam
enĩ quodãmͦ sustulit: cũ hoĩem quem susce¬
pit inferni raptũ faucib portauit ad clũ.
& alienȩ dñationis. id.ẽ. diabolicȩ potẽstatĩ
seruũ de captiuitate erutũ duxit ad alti

Expanded text:
radisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetraradisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetravit: et sicut aquila, relictis terrenis sordibus, sublime volans, purioris aeris salubritate perfruitur; ita et Dominus terrenorum faecem deserens peccatorum, in sanctis suis volitans purioris vitae simplicitate laetatur. Per omnia igitur aquilae comparatio convenit Salvatori. Sed quid facimus, quod aquila praedam frequenter diripit, tollit frequenter alienum? Nec in hoc tamen dissimilis est Salvator: praedam enim quodammodo sustulit, cum hominem, quem suscepit, inferni raptum faucibus, portavit ad coelum, ut alienae dominationis, id est diabolicae potestatis servum de captivita
Abbreviated transcription (Latin):
stiunt᷑. necesse. ẽ. ut cũ idem fructũ affert
etiã uniu̾sa fructificent. sic̃ ait ipse dñs. su
si granũ tritici cadens in t̾ra mortuũ fuerit.
id ipsum manet. Cum autẽ mortuũ fuerit.
multũ fructũ affert. Refloruit gͥ dñs cum
resurrerit e tumulo: fructificat cũ ascendit
in cȩlum. Nos. ẽ. cum de inferiorib tr̃ȩ gigni¬
tur: fructus. ẽ. cũ altissima sede recõndit᷑.
Granũ. ẽ. sicut ipse ait cum solus cruoẽ pati¬
litate cͥcum̃dat᷑. His enĩ post resurrectionẽ
quadraginta dieb cum discipłis conu̾satuᷤ.
totã illos sapientiȩ maturitatẽ edocuit: &
ad bonã frugem eos omĩ disciplinarũ fȩam¬
ditate conu̾tit. Deinde ascendit ad cȩlum
ad patrẽ scilicet fructũ carnis ꝑferens: i
discipulis iusticie semina derelinquens. ascen-
lia deserit. alta petit. & loꝵ uicina conscendit.
ita & saluator himulia inferni deseruit. pa¬

Expanded text:
stiuntur: necesse est, et cum idem fructum afferstiuntur: necesse est, et cum idem fructum afferuniversa fructificent, sicut ait idem Dominus: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; cum autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Refloruit igitur Dominus, cum resurrexit e tumulo; fructificat, cum ascendit ad coelum. Flos est, cum de inferioribus terrae gignitur; fructus est, cum altissima sede reconditur. Granum est, sicut ipse ait, cum solus crucem patilitate circumdatur. His enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens, in discipulis justitiae semina derelinquens. Ascendilia deserit, alta petit,  coelos vicina conscendit: ita et Salvator humilia inferni deseruit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ON incõmocle ante dies complureᷤ¬
in qua descripsimus qd̃ caro dñi
rediuiuo uelud nitore floris de
cumulo germinarit. Quẽ timu¬
lum sitũ Iin ortulo eugłista testatus . ẽ. unde
ñ incongrue ꝓsequuti sumus. Conueniens
enĩ erat ut flos p̃ciosior in ortulo gigneret᷑.
ꝙ bonȩ frugis cõmendatũ solo sem̃ intra sep¬
ta domestica &. amena uirentia salutem omĩ¬
um pullularet. Xp̃i enĩ resurtectio: cunctoꝵ. ẽ.
redemptio popłoꝵ. Ergo in ortulo saluatoꝵ re¬
ne iam mortua reflorescit. ꝙ ita germinat de
sepulchro ut germinantia & uirentta cuncta
repꝑiat. Sic enĩ post hiemalis rigõris frigi¬
dam quodãmͦ sepulturã pullulare elem̃ta
omia festinarunt: ut resurgente dño ꝙ ipsa
consurgerent. Nam utiq ex resurrectione
xp̃i aer salubrior. ẽ. sol calidior. t̾ra fȩcundior.
Ex eo surculus iurescit in frũticẽ. herba
crescit in segetem. uinea pubescit in palmitẽ.
Sigͥ cum florescit xp̃i caro omĩa floril ue¬

Expanded text:
on incommode ante dies complurein qua descripsimus quod caro Domini rediviva velut in nitore floris de tumulo germinaverit; quem tumulum situm in hortulo evangelista testatus est: unde non incongrue prosecuti sumus. Conveniens enim erat ut flos pretiosior in hortulo gigneretur, et bonae frugis commendatum solo semen, intra septa domestica, tamen virentia salutem omnium pullularet. Christi enim resurrectio cunctorum est redemptio populorum. Ergo in hortulo Salvator recarne jam mortua reflorescit, et ita germinat de sepulcro, ut germinantia et nitentia cuncta reperiat. Sic enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus ve
Abbreviated transcription (Latin):
sibi diabolus captiuauerat ilui eruendo do
minus captiuauerit. & ipsam sic̃ ait captiui¬
tatem captiuã ad cęlorum alta sustulerit.
utraq gͥ captiuitas uno uocabło nuncupa¬
tur. s ñ ȩqualis utraq. ẽ Diaboli enĩ capti¬
uitas seruituti subicit: xp̃i autẽ captiuitã
restituit lib̾tati. Ascendens inquit in altũ.
captiuã duxit captiuitatẽ. Quambene tri¬
umphum dñi ꝓpħa describit. Solebat sic̃
dicunt regũ triumphantiũ currus capti¬
uorũ pompa p̃ceclere. Eoce dnm euntem ad
cȩlos: ñ p̃cedit s comitat᷑ głosa capti¬
uitas. Non ante uehicłm duat᷑: s ipsa
euehit saluatorẽ. Quodã enĩ mysterio dũ
filius d̾i filium hominis sustollit ad celũ:
ipsa captiuitas & portat᷑ & portat. Qd̃ autem
ait. dedit dona hominib: hoc saluatoris in¬
signe . ẽ. Post tͥumphum enĩ uictor semꝑ dona
largitur. & ꝓpͥo regno residens seruoꝵ gaudia
tumpbum residens ad dexterã patris hocdi

Expanded text:
abolus captivaverat, illi eruendo sibi Dominus captivarit, et ipsam, sicut ait, captivitatem captam ad coelorum alta sustulerit. Utraque igitur captivitas uno vocabulo nuncupatur, sed non aequalis utraque est. Diaboli enim captivitas servituti subjicit, Christi autem captivitas restituit libertati. Ascendit, inquit, in altum; captivam duxit captivitatem. Quam bene triumphum Domini propheta describit. Solebat, 190 sicut dicunt, regnum triumphantium currus captivorum pompa praecedere: ecce Dominum euntem ad coelos non praecedit, sed comitatur gloriosa captivitas, non ante vehiculum ducitur, sed ipsa evehit Salvatorem. Quodam enim mysterio, dum Filius Dei filium hominis sustulit ad coelum, ipsa captivitas portatur et portat. Quod autem ait: Dedit dona hominibus, hoc victoris insigne est; post triumphum enim victor semper dona largitur, et proprio regno residens servulorum gaudia triumphum residens ad dexteram Patris hodier
Abbreviated transcription (Latin):
nis lingua inp̃dicationẽ. xp̃i resoluit᷑. ut
maiestatem eius omĩs loquela fateat᷑ sic̃ ait
sẽs̃ dauid. Non st̃ loquelȩ neq sermones:
quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eoꝵ. Ne miremini
autẽ. qd̾ ad dexteram patͥs residẽre dixi¬
mus filium. Ad dexterã enĩ rẽsidet: ñ qi
maior apatre. s ne minor ã patre. eẽ. credat᷑.
sic̃ heretici blasphemare consueuert̃. Sic̃
enĩ diuinitas honorificentiȩ gradũ nescit:
ita scͥptura scã nouit obuare blasphemus.

Expanded text:
nis lingua in praedicatione Christi resolvitur, ut majestatem ejus omnis loquela fateatur, sicut ait S. David: Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Ne miremini autem quod ad dexteram Patris residere diximus Filium; ad dexteram enim residet, non quia major Patre, sed ne minor esse credatur; sicut haeretici blasphemare consueverunt; sicut enim Divinitas honorificentiae gradum nescit, ita Scriptura sancta novit obviare blasphemiis.
Abbreviated transcription (Latin):
est rore. &e cincinni mei gutas noctuim.
Expoliaui me tunica mea:
quomͦ induã eãe Laui pedes meos: quo¬
modo inquinabo eos ⁊ Dilectus mͣs misit
manũ suã ꝑ foramen : & uent̾ m̃s intre¬
iuit ad tactum eius. Surrexi ut aꝑirẽ
dilecto meo: manus meȩ stillauert mir.¬
rã. digiti mei pleni mirra ꝓbatissima
Pessulũ hostii mei aꝑui dilecto meo: at

Expanded text:
cincinni mei guttis noctium. Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo eos? Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus. Surrexi, ut aperirem dilecto meo. Manus meae stillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima. Pessulum
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Crura eius colũnȩ marmoreȩ: que
fundate sunt suꝑ bases aureas. Species eiꝰ
ut libani: electus ut cedri. Guttur illius¬
suauissimũ: ce totus desiderabilis. Talis est
dilectus meus: et iste est amicus meus filiȩ

Expanded text:
ura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas. Species ejus ut Libani. Electus ut cedri. Guttur illiussuavissimum, et totus desiderabilis. Talis est dilectus meus, et iste est amicus meus, filiae
Abbreviated transcription (Latin):
surge. Et reseclit qui erat mortuus
& cepit loqui: ꝙ cdedit illum matri
sue. Residet quippe qui erat. mortu¬
us:. cum intña compunctione reuiuis
peccator. Incipit loqui: cum reducis
indicia uite cunctis qui peccatum lu¬
xerant ostendit. Redditur matri. cũ
ꝑ sacerdotalis decretũ. iudicii. cõmuni¬
oni sociatur eccłiȩ. Accepit autẽ om̃s
timor: & mnagnificabant d̾m clicente.
qi ꝓpħa magnus surrexit in nob. Qͣn¬
to desꝑatior anima mortui ad uitam
reuocat᷑: tanto plures eodẽ corrigunt᷑
tior. eo casus grailior. Quo autem ca¬
sus grauior: eo pietas erigentis gra¬
tior. Quo uͦ gratior in eis pietas dnĩ
apparuit. eo certior cunctis penitenti¬
b spes salutis effulsit: ut uire om̃s qͥ
audiunt dicant qi ds uisitauit ple-¬
bem suam: ñ tantummꝰ u̾bum suum
semel incorꝑando: s etiã nr̃o hoc ut
suscitari debeamus semꝑ in corde
nuttendo.

Expanded text:
surge. Et resedit qui erat mortuus, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corrigunturtior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo.
Abbreviated transcription (Latin):
spe uitȩ redonandȩ negat consolari de¬
bere. Et pulchre euangłista dnm̃ pͥus
nob exemplum unitandȩ pietatis
ostenderet: & in alt̃õ ficlem aminiran¬
dȩ potestatis astrueret. Et accessit
& tetigit loculum: hi autẽ qui por¬
tabant stetert̃. Loculus ui quo mor¬
tuus defertur: male secura desꝑati pec¬
catoris conscientia .ẽ. Qui uͦ sepeliendũ
portant: uł immunda desidia quȩ ho¬
mnem rapiit in int̾itum. uł leno¬
cinia blandientiũ sunt uenenata fau¬
torum. Quȩ peccata nimirũ dũ fauo
De quib aubi dicitur. dimitte mortu¬
os. sepelire mortuos suos. Mortuos qͥp¬
pe mortui sepeliunt: cũ peccatores qͥq
sui similes alios. nociuo fauore demul¬
cent: congestaq pessimȩ adulationis
nucline iudicii attacta conscientia &
carnalium sepe affluentiã uoluptatũ.
& iniuste laudantiũ turbam coercens
ad se ipsam reu̾tit᷑: uocantiq ad uitã
festina respondet saluatori. Unde rec¬
te scquitur. & ait. Adolescens tͥ dico

Expanded text:
spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favorDe quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ appropinquaret portę ciuita¬
tis: ecce defunctus efferebat᷑ filius uni¬
cus matri sue. De functus hic qui extra
portam ciuitatis multis.ẽ. intuentib
elatus: significat hominẽ letali crimi¬
num funere soporatũ: eamdẽq in suꝑ
animȩ mortẽ ñ cordis adhuc cubili te
uitatis ꝑpalantem. Qui bene filius uni¬
cus mat᷑ri sue fuisse ꝑlubetur ÷ qi licet
e multis collecta ꝑsonis una sit ꝑfecta
& iminaculata uirgo mater eccłia:
singuli quiq tanĩ fidelium uniu̾salis
ecctiȩ filios rectissime se fatent᷑. Nam
& electuᷤᷤ quilibet quando ad fidẽ un¬
buitur filus est: quando alios imbu¬
it mater. Anũ mat̾no erga paruuloᷤ
agebat affectu qui ait. filioli mei qͦs
iterum parturio donec formet᷑ xp̃e¬
in uob̃: Porta ciuitatis qua defunetꝰ
efferebatur: puto aliquẽ de sensib
eẽ. corꝑcis. Qui enĩ seminat int̾ fr̃s diͤ¬
corclias: qͥ iniquitatẽ in excelso loqui¬
tur: ꝑ oris portam extrabit᷑ mortu¬

Expanded text:
Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matri suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta personis una sit perfecta et immaculata singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est; quando alios imbuit, mater. Annon materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetitatis. Porta civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis, qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelso loquitur, is per oris portam extrahitur mortu
Abbreviated transcription (Latin):
amice quomͦ huc introisti ñ habens ues¬
tem nuptialẽ. : Hoc enĩ habet textus ȩũ¬
głicȩ lectionis. qđ quidã fecerit nuptias
filio suo. & intrauerit ut uideret simul
recũbentes: et uidens ibi hominẽ ñ ha¬
bentẽ uestem nuptialẽ dixit ad eũ. Ami¬
ce. quomͦ huc intrasti. non habens ues¬
tem nuptialẽ: Et illo ob mutescente:

Expanded text:
Amice, quomodo huc intrasti non habens vesAmice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nupt
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. cognouerit. pruis orationib ieiuniis
uel elemosinis studeat mundare consciẽ¬
tiã suã. & sic eucharistiã p̃sumat acciꝑe.
Si enĩ agnoscens reatũ suũ ipse se adiui¬
no altari subduxerit. cito ad indulgñtiã
diuinȩ miscdiȩ ꝑueniet: quia sicut qui
se exaltat humiliabit᷑. ita econtrario qui
se humiliat exaltabit᷑. Qui enĩ sicut di¬
xi agnoscens reatũ suũ ipse se humilit̃
cõmunicari penitus ñ tinebit. Rogo uos .iii.¬
frs: diligent᷑ adtendite.Si ad mensã cuiꝰ¬
cumq potentis hominis nemo p̃sumit
cũ uestib conscissis &e inquinatis accedẽ.
quanto magis a conuiuio ȩterni regis id ẽ.
ab altari diñ debet se unus quisq inui¬
diȩ uel odii ueneno ꝑcussus. iracundiȩ
furore repletus. cũ reuerentia &e humi¬
litate subtrahere. propt̃ illud qđ scrip¬
tũ est uade prius reconciliari fr̃i tuo. &
tunc ueniens offeres munus tuui. et iterũ.

Expanded text:
esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet, quia sicut qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter communicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquanto magis a convivio aeterni regis, id est, ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae furore repletus, cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est, Vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum ; et iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
uel templi festiuitatẽ colimꝰ.
si fidelit̾ & diligent̃ attendi¬
mus et sc̃e ac iuste unumꝰ:
quicqͥd in templis manu factis agitur.
totũ in nobis spuali edificatione cõplitͦ.
Non enĩ m̃titus ẽ. ille qui dixit. Tem¬
plũ enĩ dĩ scm est: quod estis uos. Eti¬
terũ. Nescitis quia corpora ur̃a tẽplũ¬
merumus fieri templũ dĩ: Quantũ¬
gͦ possumus cum ipsius adiutorio la¬
boremus: ne ds nr̃ in templo suo hoc
est in nob̃ ipsis inueniat quod oculos¬
II. suę maiestatis offendat. Sed habitacłm
cordis nr̃i euacuetꝰ iiciis: & uirtuti¬
bus repleatur. Claudat᷑ diabolo: et a¬
piat᷑ xp̃o. Et ita laboremus: ut nob̾
bonoꝵ oꝑũ clauib ianuã regni cȩles¬
tis aꝑire possimus. Sicut enĩ malis
oꝑib quasi quib dã seris ac uectib ii.¬
te nobis ianua claudit᷑: ita absq du-¬
bio bonis oꝑib aꝑitur. Et idõ fratres
lim̃i unusquisq considẽt conscientiã suã:
& quando se aliquo crimine uulneratum

Expanded text:
stivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templumeruimus fieri templum Dei; quantum possumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibae nobis janua clauditur, ita, absque dubio, bonis operibus aperitur. Et ideo, fratres charissimi, unusquisque consideret conscientiam suam, et quando se aliquo crimine vulneratum
Abbreviated transcription (Latin):
des. & ꝓicite eũ intenebras extĩores: ibi
erit fletus et stridor dentiũ. E cce qualẽ
sententiã merebit᷑ audire: qui ad con¬
uiuiũ nuptiale id ẽ ad altare dñi aut
ebriosus. aut ad ult̃. aut odũ in corde
retinens. p̃sumit accede. Auertat hoc a
aut nũquã uelimus ad mittere. aut si
admissa fuerint sine ulla mora pęniten¬
rib elemosinis festinemus abluere: ne
forte si cũ peccatoꝵ uulnerib ante tribu¬
nal ȩterni iudicis uenerimus. ab illa ȩter¬
na ȩccła & abilla cȩlesti hierłm ꝑpetua
pacifici. ad istud altare dõ auxiliante stu¬
deamus accedere: ut ab illo ȩterno altari
ñ mereani᷑ excludi. Qui enĩ ad istud alta¬
re casto corpore & mundo corde secrura
& mnunda conscientia uenerit: ad illud
altare quod in cęlis est felici transmigra¬
tione ꝑueniet

Expanded text:
ite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ecce qualem sententiam merebitur audire qui ad convivium nuptiale, id est ad altare Domini, 62 aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumet accedere. Avertat hoc a aut nunquam velimus admittere, aut si admissa fuerint, sine ulla mora per poenitenribus eleemosynis festinemus abluere, ne forte si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ omtus qui sine facto s tantũ ore
me dñm appellat introibit in regnũ
cȩlorum: s qui oꝑa digna meo nomi¬
ne facit. & conu̾sationem dignã mea
scificatione adimplet. Hȩc enim kmĩ¬

Expanded text:
n omnis qui sine facto, sed tantum ore me Dominum appellat, introibit in regnum coelorum, sed quia opera digna meo nomine facit, et conversationem dignam meae sanctificationi adimplet. De mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
arbor quȩ ñ facit fructum: & ñ tantũ
fructum s & bonum fructum. Multę
quidẽ arbores fructum ferunt: s ma-¬
lum & inutilem fructũ. Sic & multi.
homines: malum irreligiositatis ꝙ in¬
fidelitatis & ꝑu̾sitatis fructum affert̃.
Ob hoc clare demonstrauit dñs. qr omĩs
arbor quȩ ñ facit fructum bonum: ex¬
cicletur & in ignem mittet᷑. Omĩs arbor

Expanded text:
arbor quae non facit fructum, et non tantum fructum, sed et bonum fructum: multae quidem arbores fructum ferunt, sed malum et inutilem fructum; sic et multi homines malum irreligiositatis, et infidelitatis, et perversitatis fructum afferunt. Ob hoc clare demonstravit Dominus quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Omnis a
Abbreviated transcription (Latin):
ad spinas et tribulos mittens manum
uł apꝓocimans ibi. ñ dilaceret᷑ aut non
conscinclat᷑: aut eandẽ manum ñ cruen¬
tatam inueniat: Quis gͦ hereticis ma¬
num porrigens aut caput humilians.
iniquoꝵ factis accõmodans. ñ ab eorũ
inquinationib peccati aculeo ꝑforet᷑s
Tales enĩ antiquitus & udei fuerunt:
cum deb̃ent uuas afferre ꝓtulerũt spi¬
nas. Ꝙ qͥ debuerant sua̾uitatem osten¬
dere: in amaritulinẽ a semet ipsis con¬

Expanded text:
ad spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semetipsis con
Abbreviated transcription (Latin):
facit fructum bonũ excidetur & in ig¬
nem mittet᷑ : ñ ideo ut ligni more arde¬
at & deficiat. s in ignem mittet᷑ illum
de quo ait dñs. Ite maledicti in ignem
ȩternum: qui p̃patus est diaboloꝙ an¬

Expanded text:
s fructum excidetur, et in ignem mittetur: non ideo ut ligni more ardeat et deficiat, sed in ignem mittetur illum de quo ait Dominus: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et an
Abbreviated transcription (Latin):
aut ueritatis suauitatẽ potĩt inueni¬
re. s pessima apud illos & maligna
reppiet. Siẽ enim spinȩ & tribuli om¬
nia quȩcumq caꝑe posst̃ attrabũt
detinent & conscindunt: ita om̃s infi¬
deles heretici. & p̃terea male uiuentes.
etiã qui rectam uident᷑ fidem tenere.
ꝑ humanã potentiã & corruptibilem
pͥncipatum ꝑ iniquos mores & praua
exempla: omue quicqͥd app̃hende posst̃
conscindunt. attrahunt atq diripiuĩt.

Expanded text:
aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, conscindunt, attrahunt atque diripiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nia miquissima. omia irreligiosa im¬
plere curarunt: scõs ꝑsequunt᷑i fide¬
les oppͥmunt: d̾m etiam si ñ uerbis
morib blaspliemant. ꝓpt̃ea ex fruc¬
colligunt de spinis uuas. aut de tri¬
bulis ficus: Mlanifeste dñs ꝑ hanc si¬
militudinẽ declarauit qr nullus
prudentium ad spinasꝑgens uua-¬
rum exinde dulcedinem quęrat: aut
suꝑ tͥbulos incedens exinde ficoꝵ col¬
ligat suauitatem. lta gͦ nullus sapi¬
entium uł prucdentiũ ab manib he¬

Expanded text:
iniquissimi omnia irreligiosa iminiquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. Sed tamen qucolligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanib
Abbreviated transcription (Latin):
lpsos & beatus apłs ad ephesios loq̃ns :¬
designabat dicens. Scio enimqr post
discessionẽ meam introibunt in uob¬
quentant : qui sine misccłia raꝑe &
coaceruare ñ desinunt. Aliquancdo
peccuniȩ irriuint alienȩ: aliquando
in ipsos peccunarũ dños: multo
magis etiã satagunt animas raꝑe:¬
& secum miserabilit̾ in ꝑditionem du¬
cere. Ꝙ uestitum ouium habe dicun¬
tur qd̾ nom̃ habeant apĩanitatis : uł
qr assimilant se iusticiȩ ministris. figu¬
ram religiositatis mentiences. ꝑ xpĩanũ
itaq nomen multos seclucere nitunt᷑:
dulcib sermonib multis seandaliun
inferentes. Isti sunt de quib ait apłs.¬
b eorum cognoscetis eos. Nolite ad uul¬
tum attendere s ad oꝑa: nolite uesti¬
tum considare. s inspicite figuram fal
annunciant: martyres magnificant:
s martyrum ꝑ sequutores ꝓbant᷑.
apłi & martyres sc̃i ñ ꝑsequutionem
ñ blasphemauerunt dm s a blasphe¬
matorib int̾fecti sunt. Isti autẽ om

Expanded text:
Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in voquentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapert secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum abus eorum cognoscetis eos. Hoc est, nolite ad vultum attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallannuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem n blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem ꝑsequutisunt: sicut
iheremiã & micheam aliosq multos:
isti autem nẽ falsi ꝓpħȩ. & falsi. xpĩani
qui sunt. ueraces xpͣianos sine misccłia
ꝑ sequunt᷑ & oppͥmunt: aliquando si
detur copia etiam gladiis: sine int̾mis¬
sione autẽ suis prauis morib & ex¬
ut non cͥcumueniamini: ut ñ fallami¬
ni. Atcendite gͦ. hoc. ẽ. considerate: qi
ñ sunt oues s lupi: in uestim̃to oui¬
um: qr ñ sunt religiosi s irreligiosi in
figura teligiositatis. Quia ñ sunt apĩ¬

Expanded text:
usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Chris
Abbreviated transcription (Latin):
Uos paulo suꝑus spaciosã
& latam uiam nominauit.
hoc nune aꝑtis falsos pro¬
phetas ostendit: ꝑ qͦs mul¬
tun ꝑditionẽ abhominabi¬
lem abierunt. Qui pͥmo in iudea mul-¬

Expanded text:
uod paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea mul
Abbreviated transcription (Latin):
Gratis clamas. uociferas: gratis exal¬
tas uocem tuã dicens. dnẽ dñe. Testẽ
mobedientiȩ tuȩ uocas eum dñm no¬
minans: ñ timens sicut dñm neq in
tremore ei seruiens. Hoc enĩ hic mani

Expanded text:
Gratis clamas, vociferas gratis, exaltas vocem tuam, dicens: Domine, Domine, testem inobedientiae tuae vocas, eum Dominum nominans, non timens sicut Dominum neque in tremore ei serviens. Non omnis qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
Quis michi det de frem meũ
sugentẽ ibera matris meȩ. ut inueniã
te foris & deosculer. & iã me nemo defpi¬
ciat: Apprehendã de et ducã in dointim
matris meȩ: ibi me docebis. & dabo tibi
poculũ ex uino condito. et mustũ ma¬
loꝵ granatoꝵ meoꝵ. Leua eius sub capi¬
te meo: & dextera illius amplexabitur
a diuro uos filie ierłm: ne¬

Expanded text:
hi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae, ut inveniam te foris, et deosculer te, et jam me nemo despiciat? Apprehendam te, et ducam in domum matris meae: Ibi me docebis, et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum. Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Adjuro vos, fili
Abbreviated transcription (Latin):
connumeratis om̃ib fidelib ab inicio usq
in finẽ. ad uinctis etiã legionib & exerci¬
tib angłors: ut fiat una illa ciuitas sub
uno rege: & una quȩdã ꝓuincia sub uno
imꝑatore: felix inꝑpetua pace & salute.
laudans dm̃ sine fine. beata sine fine.

Expanded text:
libus ab initio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus Angelorum, ut fiat illa una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace et salute, laudans Deum sine fine, beata sine fine.
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃s marcus interpres apłi petri & alexan.¬
drinȩ ȩccłiȩ primus ep̃s: qui dñm quidẽ sal¬
uatorẽ ipse ñ uidit. sed ea quȩ magistrũ an.¬
dierat p̃dicantẽ iuxta fidẽ magis gestoꝵ nar¬
rauit quã ordinẽ. Tertius lucas medicus.
fitetur audita magis quã uisa describens.
purissima doctrinarum fluenta portauit.¬

Expanded text:
us, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae primus episcopus, qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, fitetur, audita magis, quam visa describens. purissima doctrinarum fluenta potavit
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad presens tempus monimenta decla.¬
rant: quȩ diuersis auctorib edita diu̾sarũ
hereseon fuere principia. ut est illud basili¬
dis atq apellis ac reliquoꝵ quos enume.¬
rare longissimũ est: cum hoc tantũ in pͥsen¬
tiarũ necesse sit dicere. extitisse quosdã qͥ

Expanded text:
usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud dis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩt̃num gaudebit: impleto illo desid̾abi¬
li dñ ac saluatoris mũ manclato. uacate &
uidete qm̃ ego sum d̾s. Ad quã ꝓfecto uaca¬
tionem & uisionẽ incõmutabilis ueritatis
qr non ñ ꝑ obseruantiam p̃ceptorum cȩlesti¬
um ꝙ. sp̃s sc̃ĩ donum ꝑtingit᷑: recte & legem de
qui requiẽ de signaret dari decebat. sleq hoc
p̃tereundum. qd̾ id̾o nimerus qͥnquagenar¬
us significatiom int̾nȩ quietis aptat᷑: qr essyͥͭ ͤ.
bus in lege popłs oꝑari septimo quiescere.
sex annis arare & metere septimo uissis . ẽ. ces¬
sare: qi & dñs sex dieb mundi ornatum ꝑfe¬
cent septimo ab oꝑe cessauerit. Qiuibꝰ om̃il
mnystice ammonemur: qd̾ hi qui in hoc selo
qd̾ sex etatibꝰ constat bonis oꝑib ꝓ clño in¬
stant: in sabbatum futurũ.id. ẽ. in requiẽ
a dño inducunt᷑ et̾nam. Qd̃ autẽ septem dies
uł anni septies ducunt᷑: multiplicem eiusclẽ

Expanded text:
in aeternum gaudebit, impleto illo desiderabiin aeternum gaudebit, impleto illo desiderabili Domini ac Salvatoris nostri mandato, Vacate et videte quoniam ego sum Deus. Ad quam profecto vacationequia non nisi per observantiam praeceptorum coelestium ac Spiritus sancti donum pertingitur, recte et legem decqui requiem designaret, dari decebat. Neque hoc praetereundum quod ideo numerus quinquagenarius significationi internae quietis aptatur, quia ex septbus in lege populus operari, septima quiescere; sex annis arare et metere, septimo jussus est cessare, quia et Dominus sex diebus mundi ornatum perfecerit, septimo ab opere suo cessaverit. Quibus omnibus mystice admonemur quod hi qui in hoc saeculo, quod sex aetatibus constat, bonis operibus pro Domino instant, in Sabbatum in futuro, id est, in requiem a Domino inducuntur aeternam. Quod autem septem dies vel anni septies ducuntur, multiplicem ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sollert̃ intuendum. ẽ. qd̾ ñ sine magno my¬
sterio quinꝗͣgenarius numerus in datione ut
pulis incenaculo missa. ẽ. S hoc nimirum
numero ꝑpetuitas futurȩ quietis ostendit᷑.
in quo recte uł legis decalogiis mancdat᷑. uel
sp̃s scĩ grã datur hominib. ut aꝑte monstra¬
retur qr qͥcumq diuinȩ legis uissa uiuante¬
sp̃s grã ꝑficiunt: ad uerã ꝓfecto requiẽ ten¬
dunt. Quia enĩ qͥnquagesimus annus in lege
iubileus. id.ẽ. dimittens siue mutatus appel¬
lari ussus. ẽ. in quo popłs ab omĩ oꝑatione
quiesceret. omĩũ debita laxarent᷑. seriu lib̾i
redirent. annus ipse malorilx sollempnũs ac
laudil diuinis enunentior cet̃is existeret:
te nouissima tuba mortui resurgent: ꝙ nos
immutabun᷑ ingłam. Ubi cessantib huius
scl̃i laborib & erumpnis. dimiosis omĩũ
culparum debitis. in sola diuinȩ uisiomiꝰ
contemplatione cunctus electoꝵ populus

Expanded text:
vero solerter intuendum est quod non sine magno myvero solerter intuendum est quod non sine magno mysterio quinquagenarius numerus in datione velpulis in coenaculo missa est. Sed hoc nimirum numero perpetuitas futurae quietis ostenditur, in quo recte vel legis decalogus mandatur, vel Spiritus sancti gratia datur hominibus, ut aperte monstraretur quia quicunqperficiunt, ad veram profecto requiem tendunt. Quia enim quinquagesimus annus in lege Jubilaeus, id est, dimittens sive mutatus appellari jussus est, in quo populus ab omni operatione quieceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent, annus ipse majoribus solemniis ac laudibus divinis eminentior caeteris existeret, te novissima tuba mortui resurgent, et nos immutabimur in gloriam ; ubi cessantibus hujus saeculi laboribus et aerumnis, dimissis omnium culparum debitis, in sola divinae visionis contemplatione cunctus electorum populus
Abbreviated transcription (Latin):
bus annis sacͥficium nouum dño die penteco¬
stes offerri iussum.ẽ:. in nr̃a quoq festiuitace
spũalit̃ agi ex accepte gr̃ȩ temꝑe. numꝗͦ desut.
Nouum quippe sacͥficium i ea offert eccłia.
cum sabb̃o incipientis scẽ pentecostes nouum
adoptionis popłm ꝑ baptisma dño consecrat.
ritu uere decentissimo sicut supra nouimus
ut ñ solum popłis xpĩanis uet̃is facti memo¬
ria innouet᷑. s & in nouam reuatoꝵ sobolem
noua paraclyti ã patre missio celebretur.slo.¬
uum in ea sacͥficium dño ipsi quoq apłi max
accepto dono sp̃s obtulerunt. cum eu̾głi¬
tantes his qui conuenerant plurimos conu̾¬
terunt ad fidem: ꝙ hos fonte baptisinatis
taris obtulerunt. Bene autẽ duo pͥmitia¬
rum panes de nouis frugib iubebant᷑ offer¬
ri: qr ninirum ȩccłia de utroq popło ude¬
orum scilicet & gentiliũ colligit. qͦs in nouã
suo redemptori familiã consecret. Int̃ hȩc

Expanded text:
bus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecobus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptisma Domino consecrat ritu vere decentissimo, sicut et supra monuimus, ut non solum populis Christianis veteris facti memoria innovetur, sed et in novam renatorum sobolem, nova Paracleti a Patre missio celebretur. Novum in ea sacrificium Domino ipsi quoque apostoli, mox accepto dono Spiritus obtulerunt, cum evangelizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos fonte baptismatis taris obtulerunt. Bene autem duo panes primitiarum de novis frugibus jubebantur offerri, quia nimirum Ecclesia de utroque populo, Judaeorum scilicet et gentium colligit, quos in novam sui Redemptoris familiam consecret. Inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ de cęlo tamꝗͣ sp̃s uehementis aduenit.
S cum in utraq cdatione & legis uidelicet ꝙ
gr̃e foris audiret᷑ sonitus: hic tam̃ amplioei
miraculo cum auditu sonitus affuit uirtũ
doni cȩlestis. quȩ intus sine sonitu discipłoꝵ
corda doceret. Ihi auditis legalib edictis re-¬
spondit omĩs popłs una uoce dicens. omĩa u̾ba
quȩ loquutus.ẽ. dñs & audiemus ꝙ faciemꝰ:
hic accepta illustratione sp̃s. nascentis ȩccłiȩ
cȩtus omĩũ nationum lingius d̾i magnalia
loquebat᷑. Certȩ utiq discretionis gr̃a. qi le¬
gis obseruatio uni tantũ genti iudeȩ clata
sit: u̾bum uͦ cũgłii cunctis ꝑ orbem gentibꝰ
p̃dicandum. cunctoꝵ linguis popłorũ. xp̃ia¬
nȩ fid̾i eẽut p̃conia danda.impleta ꝓpħia que
clicit. a solis ortu usq ad occasum laudate
nomen dñi: excelsus suꝑ om̃s gentes dñs.
S & hoc qd̾ in uenerationẽ acceptȩ legis omĩ¬

Expanded text:
pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est Dominus, et audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis populorum Christianae fidei essent praeconia dicenda, impleta prophetia quae dicit: A solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus super omnes gentes Dominus . Sed et hoc quod in venerationem acceptae legis omni
Abbreviated transcription (Latin):
diauit. & in extingubili caritatis ardore
succendit. Ꝙ hic autẽ altitudo cenaculi. et
ibi cacumen montis sublimitatẽ p̃ceptorũ
& donorum indicat cęlestium: & qr nemo
istere donis. S hic in maioris signũ ꝑfectio¬
nis om̃s qui accipiebant spm̃ in cenaculo
erant positi: illic ad designanda infirmo¬
rum corda auditoꝵ popłs quidẽ omĩs in-¬
fra montem stabat. at pauci senioꝵ mon¬
tis partem conscendant. solus autẽ moyseᷤ
in ipsum eus uerticem ubi in igne ꝙ caligine
diuina maiestas p̃fulgebat ascendit: qr ni¬
mirum altiora & intima legis archana ꝑfecti¬
ores solum caꝑe ꝙ seruare nouerunt. popłs
uͦ carnalis litterȩ suꝑficie contentus. quasi
da sublimuis simul & implenda ꝑfectius scĩ
euangłii dicta fidelium corda subleuant᷑. lbi
int̾ flamimas igniũ & micantia fulgura fra¬
gor qͦq tonitruoꝵ & clangor sonabat bucci-¬
ne: hic cũ ignearũ uisione linguarũ sonus

Expanded text:
diavit, ac inexstinguibili charitatis ardore diavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo istere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi da sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus
Abbreviated transcription (Latin):
buccinȩ. conitrius. ac fulgorib. qͥnquagesi¬
mo die ꝑacti paschȩ legis decalogum eis
aꝑta uõce disposuit: atq in memoriã datę
legis statuit eo die ꝑ annos singłos sacrifi¬
cium sibi nouũ de frugib eiꝰdem anni pa¬
nes uidelicet pͥmitiarũ duos ad altare defer-¬
ri. Quȩ autẽ agni paschalis immolatio. quȩ
egyptiȩ seruitutis absolutio: cunctis legñ¬
tib liquet. qr uidelicet pascha nr̃m immo¬
latus. ẽ. xp̃e. & ipse uerus. ẽ. agnus qui ab¬
stulit peccata mundi. qui sui sangiuinis p̃¬
cio nos ãpeccatoꝵ seruitute redemit. suş re¬
surrectionis exemplo nob̃ spem uitȩ & ꝑpetu¬
e lib̃tatis ostendit. Quinquagesima uͦ die
post occisionẽ agni data . ẽ. lex descendente
dnõ suꝑ montẽ in igne: & qͥnquagesima ȩque
die post resurrectionẽ nr̃i redemptoris quȩ
culo constitutis. que apparente foris igne ui¬
sibili inuisibilit̾ ẽoꝵ pectora luce scientiȩ ra¬

Expanded text:
buccinae, tonitruis ac fulgoribus, quinquagesibuccinae, tonitruis ac fulgoribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit, atque in memoriam datae legis statuit, eodem die per annos singulos sacrificium sibi novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos ad altare deferri. Quae autem sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha nostrum immolatus est Christus, et ipse verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sanguinis pretio nos a peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post occisionem agni data est lex, descendente Domino super montem in igne, et quinquagesima aeque die post resurrectionem nostri Redemptoris, quae culo constitutis, quae, apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irra
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ esset gr̃a quã cernebant olim quidẽ uo¬
ce ꝓpħarum ꝓmissa. tunc autẽ xp̃i munere
missa: credicłunt ex eis tria milia uiroꝵ. ꝙ
baptizati acceꝑunt etiã ipsi donum scĩ sps̃.
Hec.ẽ. dici huuis annua celebritas: hȩc gr̃ȩ
cȩlestis semꝑ grata festiuitas. Ob huius memo¬
riam fidelium cordil artuis ipͥmencdam:
pulcherrimus sc̃ȩ eccłiȩ mos inoleuit. ut an-¬
nis singulis in ea baptismatis mysterta cele-¬
brentur. ablutisq fonte salutari creclenti-¬
bus suꝑuenienti spiũi scõ templun uenera¬
bile paretur: ac ꝑ hoc ñ solum uęt̾is facti re¬
cordatio. uerum etiã in nouos adoptionis
nr̃ȩ festiuitati legalis festi typus & figura cõ¬
cinat. libati de egẏptia seruitute filũ isrł
ꝑ immolationẽ agni paschalis exierunt in de¬
sertum ut uenirent ad t̾ram repmissionis.
pueneruntq ad montẽ sẏnai: & descendẽs
dñs in igne suꝑ montem comitante. sonitu

Expanded text:
i esset gratia, quam cernebant, olim quidem voi esset gratia, quam cernebant, olim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius imprimendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria celebrentur, ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritu sancto templum venerabile paretur. Ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis nostrae festivitati legalis festi typus et figura concinat. Liberati de Aegyptiaca servitute filii Israel, per immolationem agni paschalis exierunt in desertum, ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad montem Sinai; et descendens Dominus in igne supermontem, comitante sonitu
Abbreviated transcription (Latin):
ei me ipsum. Se enĩ cunctis hominib: se ipsũ
u̾solis manifestabit electis. Nam ꝙ repbi in
iudicio xp̃m uidebunt: s sic̃ scͥptum. ẽ. uide¬
bunt in quem transfixerunt. Soli autemre¬
gem in decore suo: uidebunt ocłi iustorum.
Beati enĩ inundo corde: qm̃ ipsi d̾m uidebt̃
Hȩc de lectione euangłica fr̃nitati ur̃ e lm̃i¬
ꝓut dñs dedit exponendo dreimus: udet᷑
tem scieudum.ẽ. qd̾ hȩc sollempnitas ñ euan¬
is. ac dño iubente ꝑ om̃s annos sacris obser¬
uata cerimoniis. Hodierna & enĩ die ut no¬
uimus posicis in cenaculo discipulis factũ
ignis apparens scientiã illis omĩum lingua¬
rum tradidit. facta autẽ hae uoce conuene¬
re uiri religiosi qui de diu̾sis nationib ie¬
rosolunã paschalis festiuitatis gr̃a conflu¬
rerant: stupebantq mirantes qm̃ audiebat
unusquisq lingua sua illos loquentes ma¬
gnalia d̾i. Exponentib autẽ discipulis qi sps̃

Expanded text:
ei meipsum. Se enim cunctis hominibus, seipsum ei meipsum. Se enim cunctis hominibus, seipsum vero solis manifestabit electis. Nam et reprobi in judicio Christum videbunt, sed, sicut scriptum est, videbunt in quem transfixerunt , soli autem regem in decore suo videbunt oculi justorum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Haec de lectione evangelica, fraternitati veut Dominus dedit, exponendo diximus. Videtur tem sciendum est quod haec solemnitas non evanis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoniis. Hodierna etenim die, ut novimus, positis in coenaculo discipulis, factusignis apparens, scientiam illis omnium linguarum tradidit. Facta autem hac voce, convenere viri religiosi, qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. Exponentibus autem d