comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onota uultu fidei mͥ araore notissima
si de de extremis galuȩ finb. in bechle¬
Nomonitoriolum dirigens. Quasi uͦ nͥ
Uabeas intua puintia disertos uiros. &
qͣ sentiamꝰ. Maiores tui pateri acꝙ del¬
qiaius quoꝵ alter anteꝗͣ nascrer rethor.¬
cam romȩ docuit. alter me iã adolescem¬
tuo oñs gaiuias ꝓsa uersuq suo illustra¬
uit ingenio: iam dormientes & taciti me
uire rep̃hendut. qđ audeã ad styrpe ge¬
ueris sui qͥppiã mussitare. Licet concedã
eis eloquentiȩ magnitudinẽ & doctrinã
scłarium litterarũ : merito subtrahã sci¬
entiã legis dei: quã nemo acciꝑe ꝓot̾ nͥ
n data fuerit a patre luminũ. qͥ illumi¬
nat om̃em hominẽ uenientẽ in hunc¬
mundũ. & stat mectiꝰ credentiũ. qͥ in no¬
mine eiꝰ fuerint congregati. Unde lib̾e ꝓ¬
fiteor nec diccuni suꝑbiȩ ꝑtinesco. me
scribe tͥ non in doctis humanȩ sapien¬
tiȩ uerb. quam ds destructurꝰ ẽ. s in

Expanded text:
nota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethlecommonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legis dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a patre luminum, qui inluminat omnem hominem uenientem in mundum et stat medius credentium, qui in nomine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ questionis duppier souitio ẽ. Aut enĩ recipinꝰ
Marci testimoniũ qd̃ in raris fert᷑ euangeliis.
om̃ib greciȩ libris pene hoc capitulum in
fine ñ habentib p̾sertim cum diuersa acq
contraria cȩteris ȩuangłistis narrare uideat᷑.
aut hoc respondendũ qđ uterq uerũ dixerit.
bati: Marcꝰ aut̃ quando eiun uiderit maria
magdalene idẽ mane pͥma sabbati. Ita enĩ
diffinguendũ ẽ. Cũ aut̾ resurrexisset. & pa¬
rumꝑ sp̃ũ coartato inferendũ pͥma sabbati
mane apparuit marie magdalene. ut qͥ ues¬
ꝑe sabbati uixta matheũ resurrererat. ma¬
ne pͥma sabbati uixea maitũ apparuit ma

Expanded text:
ius quaestionis duplex solutio est. aut enim non Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixerit: bati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
ab uua pauida muliere posse portari. Cim¬
q iesus appellasset eam atq dixissec mari¬
a: ut quẽ facie ñ agnoscebat. uoce iitelli¬
turbatio. Quẽ hortolanũ putans dñm
nuncupauerat: dei fuiũ resurgentẽ ma¬
giꝰtrũ uocat. Itaq ad eam quȩ querebat
inuentẽ cũ mortius. quȩ errore femieo
q imbecillitate muliebri huc illucq cur¬
rebat. & corpꝰ querebat occisi cuiꝰ pedes
uiuentis tenuerat. loqͥt᷑ dñs & dicit. Iloli
meũ. & ẽ. sensus. Quẽ mortuũ queris.
uiuentẽ tangere ñ mereris. Si necdũ me
putas ascendisse ad patrẽ. s hominũ
fraude sublatũ. me tactu indigna es.
Hoc autꝰ dicebat non ut flucũ querentiᷤ
obtunderet. s ut dispensationẽ carnis
assumpte in diuinitatis głam sciret e̾ẽ

Expanded text:
ab una et pauida muliere posse portari. cumab una et pauida muliere posse portari. cumque Iesus appellasset eam atque dixisset: \'Maria\', ut, quem facie non agnoscebat, uoce intelleturbatio! quae hortulanum putans dominum nuncuparat, dei filium resurgentem magistrum uocat. itaque ad eam, quae quaerebat uiuentem cum mortuis, quae errore femineo et inbecillitate muliebri huc illucque currebat et corpus quaerebat occisi, cuius pedes uiuentis tenuerat, loquitur dominus et dicit: noli meum ; et est sensus: Quem mortuum quaeris, viventem tangere non mereris. Si necdum me putas ascendisse ad Patrem, sed hominum fraude subtatum, meo tactu indigna es. Hoc autem dicebat, non ut studium quaerentis obtunderet, sed ut dispensationem carnis assumptae in divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ cutunferebat. nichil aliud nͥ dnm uid̾e
desidans. Conuersaq recͦrsum. uidit iħin
stantẽ. & nesciebat quia iħs erat. Non
q uirta maicheũ & alios hereticos formã
ans uultumq mutauerit. ut ꝓ uoluntate
diuersus aut uariꝰ uideret᷑. s: qͦ maria ob¬
stupefacta miracło ortulanũ putaret. que
tanto studio reqͥrebat. Itaq añs is dẽ uerb¬
qͥb & angeli loqͥt᷑ ad eam. Mulier qͥd pio¬
ras: Addiditq de suo. quẽ queris: Illa res¬
pondit. Dnẽ. si tu sustulisti eũ. dicito mͥ¬
ubi posiusti eum. & ego tum tollã. Hic dnm
ñ de confessione uere fidei saluatorẽ uo¬
cat. s humilitate & cimore ortolano fert
obseqͥum. Et uide qͥnta ignorantia. Quẽ
custodiebat cohors militum. cuiꝰ sepulchro
angeli p̃sidebant. ab uno orcolano arbi¬
trat᷑ ablatum. & ignorans imbecillitatẽ
femineã: tantarũ se uirium credit eta¬
tum libris mirrȩ cucu̾litũ erat. estimaret

Expanded text:
ciem circumferebat nihil aliud nisi dominum uidere ciem circumferebat nihil aliud nisi dominum uidere desiderans conuersaque retro uidit Iesum stantem et nesciebat, quia Iesus erat, non quo iuxta Manicheum et alios hereticos formam dominus uultumque mutasset et pro uoluntate diuersus ac uarius uideretur, sed quo Maria obstupefacta miraculo hortulanum putaret, quem tanto studio requirebat. itaque et dominus isdem uerbquibus et angeli, loquitur ad eam: mulier, quid1 ploras? additque de suo: quem quaeris? at illa respondit: domine, si tu sustulisti eum, dicitoum tollam. Hic Dominum non de confessione verae fidei Salvatorem vocat: sed humilitate, et timore hortulano defert obsequium. Et vide quanta ignorantia. Quem custodiebat cohors militum, cujus sepulcro Angeli praesidebant, ab uno hortulano arbitratur ablatum: et ignorans imbecillitatem femineam, tantarum se virium ropromittum libris myrrae circumlitum erat, aestimaret
Abbreviated transcription (Latin):
os angłos in alb̾ sedentes. in loco monum̃
ad caput & pedes. ubi positũ fuerat cor¬
pͥ iħu: ut sub tanta custotiȩ dignitate. ñ
cred̾et ab hominib potuisse furari. qͥ a mi¬
nistris anglis seruabat᷑. Dicuntq angeli qͦs
cernebat. Mulier qͥd ploras  Scđm illud qd̵¬
ans soqͥt᷑ ad matrẽ. Qrad mͥ & tͥ ẽ. mulier
Nunauĩ uenit hora mea. Ut ex eo qđ appel¬
lauedt mulierẽ. arguerent frustra ploran¬
tẽ & dicerent. Quid ploras. ᷤ Intantũ aut̃
maria maglalene stupefacta torpuerat.
& fidẽ miracłis territa quasi caligine pos¬
sidebat: ut nec angłoꝵ qͥdẽ p̾sentiũ sen¬
tiret aspectum. s. muliebrit̾ quidẽ respon¬
deret & diceret. Ideo ploro. ꝙ tulert̃ dñm
meũ. & nescio ubi posuert̾ eum. O maria.
hominib e̾e̾. sublatũ : Nescio inqͥt ubi
posuert̾ eũ. Qmͦ nescis. quẽ paulo ante ad¬
orasti: Cum uidet angelos. & qͦs cernebat
ignoraret : stupore ꝑterrita huc illucq fa¬

Expanded text:
os Angelos in albis sedentes in loco monumenti os Angelos in albis sedentes in loco monumenti ad caput et pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu, ut sub tanta custodiae dignitate non crederet ab hominibus potuisse furari, qui ministris Angelis servabatur. Dicunt ei Angeli, quos cernebat: Mulier, quid ploras? secundum illud qs loquitur ad matrem: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenit hora mea, ut ex eo, quod appellauerunt mulierem, arguerent frustra plorantem et dicerent: quid ploras? in tantum autem Maria Magdalene obstupefacta torpuerat et fidem miraculis territa quasi in caligine possidebat, ut ne angelorum quidem praesentium sentiret aspectum, sed muliebriter responderet et diceret: ideo ploro, quia tulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. o Maria, hominibus esse sublatum ? nescio, inquit, ubi posuerunt eum. quomodo nescis, quem paulo ante adorasti ? cumque uideret angelos et, quos cernebat, ignoraret stupore perterrita, huc atque illuc fa
Abbreviated transcription (Latin):
dño. nolime tangere. necdũ enim ascendi
ad patrẽ meũꝰ. Quȩ pͥus iudat dñm
resurgentẽ cũ altera maria. & eiꝰ pedib
fuerat aduoluta. postea reuersa ꝑ nocte
domi enim ob flesid̾ium eiꝰ manere ũ po¬
terat uenit ad sepulchrũ. Cunq lapidẽ
quo monim̃tũ clausũ fuerat indifsec abla¬
tu cucurrit ad symonẽ petrũ & ad altũ dis¬
ciplin quẽ iħs amabat plurimũ a dicit l.
sulert᷑ dñm de monim̃to. & nescimꝰ ubi po¬
suert᷑ eum. E rror mudieris. cũ pietate soci¬
at est. Pictas in eo erat. qđ desid̾ abat eum
eiũ nouerat maiestatẽ. error in eo qͥ dicebat
tiaert᷑ anm de monum̃to a cetera. Deniq
cũ petrꝰ & ioħs introeuntes sepulchrũ ui¬
dissent linteamina seꝑata. & sudariũ qͦ ca¬
put dnĩ fuerat inuolutũ seor sũ positũ. ut
resurrexise credent cũ corpꝰ ñ inuenerañ
in sepulchro. Maria stabat ad monim̃tũ
foris plorans. Cunq se inclinasset.: uidit du¬

Expanded text:
no: noli me tangere; necdum enim ascendi ad patr em meum? — Quae prius ui- derat dominum resurgentem cum altera Maria et eius pedibus fuerat aduoluta, postea reuersa per noctem — domi enim desiderio eius manere non poterat-uenit ad sepulchrum, cumque lapidem, quo monumentum clausum fuerat, uidissetablatum, cucurrit ad Simonem Petrucipulum, quem Jesus amabat plurimum, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento: et nescio ubi posuerunt eum . Error mulieris cum pietate sociatus est. Pietas in eo erat, quod desiderabat eum, cujus noverat majestatem. Error in eo, quod dicebat: Tulerunt Dominum de monumento, et caetera. Denique cum Petrus, et Joannes introeuntes sepulcrum vidissent linteamina separata; et sudarium quo caput Domini fuerat involutum, seorsum positum; et resurrexisse crederent, cujus corpus non invenerant in sepulcro: Maria stabat ad monumentum foris plorans. Cumque se inclinasset, vidit du
Abbreviated transcription (Latin):
ae ascendamꝰ c̃ dño cenacłm magnũ stratũ.
noui testam̃ti. ibiq c̃ eo pascha celebiantẽ. i ne¬
briem᷑ ab eo iuno sobrietatis. sion ẽ. enĩ re¬
par in sp̃u scõ. Nec moyses dedit tiob̾ panẽ
ipse comedens & qui comedit᷑. Iuiꝰ bibimnꝰ san¬
guinẽ & sine ipso potare ñ possumꝰ. & cotidie
in sacrificus eiꝰ. de genimine uitis uerȩ & ui¬
nea sorech. quȩ interp̃tat᷑ electa. rubentia
musta calcamꝰ. Et nouũ ex his uinũ bibimꝰ in
regno patͥs noq̃ꝗͣ in uecustate leccerȩ. s in no¬
uitate sp̃s cantantes canticũ nouũ qđ nemo¬

Expanded text:
no coenaculum magnum, stratum, novi Testamenti; ibique cum eo Pascha celebrantes, inebriemur ab eo vino sobrietatis. Non enim est repax in Spiritu Sancto . Nec Moyses dedit nobis panem ipse comedens, et qui comeditur. Illius bibimus Sanguinem, et sine ipso potare non possumus, et quotidie in sacrificiis ejus de genimine vitis verae, et vineae Sorec, quae interpretatur, electa, rubentia musta calcamus, et novum ex his vinum bibimus de regno Patris, nequaquam in vetustate litterae, sed in novitate sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfudit. hoc una appellanda est cunica. Q qͥcqͥd
in p̃sentib alim̾tis necossariũ ẽ. hoc uniꝰ diei
uist᷑ appellat᷑. Vnde p̾ceptũ ẽ. ne cogitecis
de crastino. hoc est de futuro tempore. Et
apłs. ħabentes inqͣt uictũ & uestitũ. hiscon¬
tempti simꝰ. Si plus habes quã tͥ ad uictũ
uestim̃tũq necessarium ẽ: ulliꝰ gͦ in illo debi¬
tricẽ te ẽẽ. noueris. Annanias & saphyra apłi
meruere sententiã. qͥa sua timide reseruart.
scło renunciantes uanã głam sectabant᷑ Ali¬
oqͥn licet libere uł dare uł ñ dare qͦnꝗͣ ei qͥ
cupit eẽ ꝑfectꝰ. p̃sens pauꝑtas fut᷑is diuitus
conpensanda sit. Qmͦ aut̃ udua uiuere de¬
beat breui sermone apłs conp̾hendit diceñ
qͣ indelitus ẽ. uiuens mortua ẽ. & nos in duob
libelus qͦs ad furiã & saluinã scripsimꝰ ple

Expanded text:
d in praesentibus alimentis necessarium est, hoc unius diei uictus appellatur. unde praeceptum est: ne cogitetis de crastino, hoc est de futuro tempore, et apostolus: habentes, inquit, uictum et uestitum his contenti sumus. si plus habes, quam tibi ad uictum uestitumque necessarium est, illud eroga, in illo debitricem esse te noueris. Ananias et Sapphira apostoli meruere sententiam, quia sua timide reseruarunt. saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. alioquin licet libere uel dare uel non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas futuris diuitiis conpensanda sit. quomodo autem uidua uiuere debeat, breui sermone apostolus conprehendit dicens: quae in deliciis est, uiuens mortua est et nos in duobus libellis, quos ad Furiam et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ. alt̾am quȩ in ioħe eũ querebat ab¬
sentẽ. Quattuor aut̃ fuissẽ marias. in e¬
uangelus legimꝰ. Unã matrẽ dñĩ saluato¬
ris. alterã materterã eiꝰ. quȩ appellata ẽ.
maria cleophe : terciã mariã matrẽ iaco
bie̾ ioseph. qͣriã mariã magdalenen.
Licet alii matrẽ iacobi & iosep: materte¬
rã eiꝰ fuisse contendant. Non nulli ut se li¬
berent questione. in marco uolunt eẽ unã
de mariis. s ñ aditũ cognom̃ magdalenȩ.
& ex suꝑfluo scriptoꝵ. inoleuisse uitio. qͥ
pͥmũ ȩuangłista ñ seripserit. Nob̾ aut̾ sim¬
plex uidet᷑ & aꝑta responsio. scas feminas
xp̃i absentiã ñ ferentes ꝑ totã noctẽ ñ sema
uł bis s crebro ad sepulchrcũ dñi cucur

Expanded text:
gentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat abgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Marbi et Jose, quartam Mariam Magdalenam. Licet alii matrem Jacobi et Jose, materteram ejus fuisse contendant. Nonnulli ut se liberent quaestione in Marco volunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalene, et ex superfluo scriptorum iprimum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebr
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. att̾um dixisse pͥncipiũ. Michiq uidet᷑
euangłista matheus qui ȩuangłiũ bebreo
sermone conscripsit. nͣ tam uesꝑe dixisse ꝗ
sero. & eũ qͥ int̾pͣtatꝰ ẽ. uerbi ambiguitate
& consuetudo humam sermonis teneat. se¬
ro ñ uesꝑam significare. s tarde. Solemꝰ e¬
nim dicere. sero uenisti. idẽ tarde. Et que
facere ante debueras. positũ fac saltẽ sero.
idẽ. tarde. Sin aut̃ uiud obicit᷑. qͦmͦ eadẽ
maria quȩ pͥus uiderat dñm resurgentẽ
postea ad sepulchrũ eiꝰ flere referat᷑. hoc¬
dicendũ ẽ. qđ & sola & cũ altera siue cũ a¬
liis mulierib memor beneficiorr que u
se dñs contulerat. ad sepulchrũ eiꝰ frequen¬
ter cucurrerit. & nc̃ adorauerit quẽ uide¬
bat. nc̃ fleuerit quẽ querebat absentẽ.
Licet qͥdam duas marias magdalenas de
eodẽ uico magdalo fuisse contendant. &
alt̾am ẽẽ. que in matheo eũ uiderit resur¬

Expanded text:
finem, alterum dixisse principium. Mihique videtur finem, alterum dixisse principium. Mihique videtur Evangelista Matthaeus, qui Evarmone conscripsit, non tam vespere dixisse, quam sero, et eum qui interpretatus est, verbi ambiguitate e. Quanquam consuetudo humani sermonis teneat, sero non vesperum significare, sed tarde. Solemus enim dicere, sero venisti, id est tarde, et quae facere ante debueras, fac saltem sero, id est tarde. Sin autem illud objicitur, quomodo eadem Maria quae prius viderat Dominum resurgentem, postea ad sepulcrum edicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resur
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑe sabbati magdalene uidit dnm resur¬
gentẽ. & ioħs ȩuangłista refit mane una
sabbati eã iuxta sepulchrum flere: Una sab¬
bati dies dñica intelligenda est : qr om̃is eb¬
domada in sabbatũ. & in pͥmã. & in scd̾am.
& tertiã. & qͣrtã. & qͥntã & sextam sabbati
diuidit᷑ : quã echuici in idoloꝵr & elem̃tor
nominib appeslant. Deniq & apłs collecta
matheũ & ioħem diuersa sensisse s unũ atq
idẽ tempꝰ mediȩ noctis & galloꝵ cantꝰ diũ¬
sis appellasse nominib. Matheus enĩ scri¬
bit. uesꝑe sabbati idẽ sero. ñ incipiente no¬
cte. s iam ꝓfunda & magna ex parte tran¬
sacta apparuisse dnm marie magdasenȩ
& apparuisse uesꝑe sabbati illucescente in
sequentis diei. Et ioħem ñ absolute dixisse.
una aut̾ sabbati uenit maria magdalenȩ
mane ad sepulchrũ. s addidisse cum adhuc
e̾ẽnt. tenebre. Eiuisł gͥ atq umiꝰ temporis
id ẽ. mecdiȩ noctis atq galloꝵ cantꝰ. al̾um

Expanded text:
aria Magdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in sequeUna autem sabbati venit Maria Magdalene mane ad sepulcrum: sed addidisse, cum adhuc essent tenebrae. Ejusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis, atque gallorum cantus, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
regnaturũ corporalit̾ c̾ẽ. concedunt. & bi¬
biturũ uinũ qđ ex iio tempore usq ad consũ¬
mationẽ mundi ñ biberit. Nos aut̾ audiam
& comedite. hoc est corpꝰ meũ. A calicẽ illum
cẽ de qͦiterũ locutꝰ est. Bibite ex hoc om̃s. Hic
est enim calix ĩs noui testam̃ti. qͥ ꝓ multis
de qͦ in ꝓpħa legimꝰ. Caticẽ salutaris accipiã.
& nom̃ dni inuocabo. Et alibi. Calir tuus ine¬
brians ꝗͣ p̾clarꝰ ẽ. Si enim panis qͥ de cȩlo des¬
cendit corpꝰ ẽ dñ. & cunũ qͣ discipłis dederit
sangnis uuꝰ ẽ. noui testam̃ti qͥ effusus ẽ. in re¬

Expanded text:
rum corporaliter esse contendunt, et bibiturum vinum, quod ex illo tempore 824 usque ad consummationem mundi non biberit. Nos autem audiamet comedite, hoc est Corpus meum: et calicem illum esse, de quo iterum locutus est: Bibite ex hoc omnes: hic est enim Sanguis meus novi Testamenti, qui pro multis de quo in propheta legimus: calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo, et alibi: calix meus inebrians quam praeclarus est! si enim panis, qui de caelo descendit, corpus est domini et uinum, quod discipulis dedit, sanguis illius est noui testamenti, q
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ꝑatum ẽ. ut patriarchȩ ñ singulas habuer᷑
txores. immo & concubinas habuert̃ pluri¬
mas. Et ne hoc parum sit: dauid multas &
salomon habuit innumerabiles. Iudas ad tha¬
mar qͦsi ad scortum ingredit᷑. & iurca occiden¬
tem litterã oseȩ ꝓpħa ñ solum merecrici. s
& adultere copulat᷑. Qđ si & nob̾ iure concedit᷑
ad hum imꝰ ad oñs feminas & in exemplũ so¬
dome & gomorrȩ ab ultima die dep̾hendam᷑
uendentes & ementes. nubentes & nuptut
tradentes & tunc sit finis coniuigii qͥndo ter¬
minꝰ uite. Qđ & si post diluuiũ & ante dilu¬
uiũ uiguit illa sententia. crescite & mutti¬
plicamini & replete terram. quid ad nos in qͦs
fines sołorr decucurrert̃. quib dr. tempꝰ breue
ẽ. etiam securis ad radicem arboꝵ posita e. qui¬

Expanded text:
praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt uxores, immo et concubinas habuere quam plurimas et, ne hoc parum sit, Dauid multas et Salomon habuit innumerabiles. ludas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed et adulterae copulatur. quod si et nobis iure conceditur, adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, ut tunc sit finis coniugii, quando terminus uitae. quodsi et post diluuium et ante diluuium uiguit illa sententia: crescite et multiplicamini et replete terram, quid ad nos, in quos fines saecu 1 orum decucurrerunt, quibus dicitur: tempus breue est et: iam securis ad radices arborum posita e
Abbreviated transcription (Latin):
adam in carne. & scd̾s in spũ monogamꝰ sit.
Sit una eua mater om̾ium uiuentiũ. & una
eccłia parens omium xp̃ianoꝵ. Sic̃ illã ma¬
ledictꝰ lamech in duas diuisit uxores. sic hanc
heretici in plures ecłias lacerant. quȩ iurra
apocalipsin ioħis synagoge magis diaboli ap¬
pellandȩ st̃. quã xp̃i conciliabula. Legimꝰ in carmi¬
carmini libroꝵ Stxaginta stͥ regine & octo¬
ginta concubinȩ. & adolescentulȩ quarũ ñ ẽ¬
eiꝰ. Sed in archam quã pecrũ apłs sub typo
int̾p̾tat᷑ eccłie. noe cum trib filus singulas
dis aminalib bina sumunt᷑. mascłs &̾ femi¬
na. ut ne in bestus qͥdem serpentib oo u¬
drillis. & lacertis. digantia habeat locũ. Qđ¬
si de mundis septena ponunt᷑ idẽ imparia
Egressus enim de archa noe deo uctimas
ĩmolauit. ñ utiq de pari si de impari numero.
qr alt̾um fȩcib atq coniugio. alt̾um sacrificio

Expanded text:
Adam in carne et secundus in spiritu monogamus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum neius. sed et in arcam, quam Petrus apostolus sub typo interpretatur ecclesiae, Noe cum tribus filiis singulas, dis animalibus bina sumuntur, masculus et femina, ut ne in bestiis quidem, serpentibus, crocodillis ac lacertis digamia habeat locum. quodsi de mundis septena ponuntur, id est inpaegressus enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari numero, quia alterum fetibus atque coniugio, alterum sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
tabunda congeminet. dñs dedit. dñs abstrait.¬
& oblatam occasionẽ arripiat lib̾tatis. ut
sui corporis habeat porestatẽ. ne rursũ an¬
cilla fiat hominis: Et certe multo laborio¬
sius ẽ. ñ frui eo qd̾ habeas. ꝗͣ desicłare qd̃ ami¬
seris. Unde & uirginitas in eo facilior ẽ. qd̾
carnis incentua ñ nouit. & uiduitas in illo
sollicitior qd p̃teritas animo recolit uolu¬
ptates. maxime si se putet uirũ ꝑdidisse
ñ p̃misssse. quoꝵ alt̾um doloris. alt̾um gau¬
di ẽ. Prima hominis creatura nos doceat.
psures nuptias refutare. Uñ adam & una
eua. ĩmo una ex eo costa seꝑat᷑ in feminam.
Rursumq qd̃ diuisum fuerat nuptis copu¬
lat᷑. dicente scriptura. erunt duo in carne
una. ñ in duas. nec in tres. P ropt̾ qd̃ relinqͣt
horo patrẽ & matrẽ. & adherebit uxori sue.
caerte ñ uxorib. Qd testimoniũ paulus eoisse¬
rens ad xp̃m refert & ad ȩccłiam. ut & pͥmꝰ

Expanded text:
tabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli ettabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat potestatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus
Abbreviated transcription (Latin):
Uignti duos habuisti maritos. & istũ a qͦ nc̃
sepeliris non est tuus. Itaq obsecro te religi¬
osa in xp̃o filia. ut testimonia ista non noue¬
ris. quib incontinentib & miseris subuenit᷑.
s illa potiꝰ lectites. quib pudicitia coronat᷑
Sufficit tͥ qđ ꝑdidifri pͥmũ uirginitatis
gradum. & ꝑ tercium uenisti ad scđm. idẽ
ꝑ officium coniugalem ad uduitatis con¬
tinentiam. Extrema ĩmo abiecta ne cogiteᷤ.
nec aliena & longe posita exempla ꝑqui¬
ras. Habes auiã. matrẽ. amitam. quarũ
tͥ abundans imitatio atq doctrina ꝑfecta
inuendunorina uirtutũ ẽ. Si enĩ multe in
coniugio uiuentib adhuc uiris intelligunt
ulud apłi. om̃ia mͥ uicent s ñ om̃ia erpediũs¬
& castrant se ꝓpter regͥna celoꝵ. ł a scda na¬
tiuitate post lauachrum ex consensu. ł p̾
nuptias ex ardore fidei: cur uidua quȩ ui¬
dicio dĩi uirum hab̾e desunt: non illud le¬

Expanded text:
\'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc \'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc sepeliris, non est tuus.\' Itaque obsecro te, religiosa in Christo filia, ut testimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et miseris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et per tertium uenisti ad secundum, id est per officium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediut castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud lae
Abbreviated transcription (Latin):
mero. trienariꝰ federa nuptiarũ ipsa digi¬
toꝵ conuinctione testet᷑. digama in qͦ erit
numero. Immo extra nuimerũ erit. Certe in
bona terra ñ orit᷑. sedͥ ueprib & in spinetis
uulpiũ quȩ herodi impussimo cõꝑant᷑. ut
in eo se putet eẽ. laudabilẽ si scortis melior sit
si publicarũ ubicmnum uictimas suꝑet. si uni
sit ꝓstituta ñ plurib. Rem dicturꝰ sum incre¬
ailẽ. s quã multoꝵ testimoniis apꝓbo. Ante
cidentis sẏnodicis consultationib respond̾em:
indi duo inter se paria uilissimoꝵ eplebe ho¬
minũ cõꝑata. unũ qͥuiginti sepelisset uxores
atterã quȩ iucesimũ scd̃m habuisset maritũ.
extremo sibi ut ipsi putabant matrimonio
copulatos. Sumna omĩum expectatio uiroꝵ
pariter ac feminarũ. post tantos rudes qͥs
quẽ pͥmũ efferret. Uicit maritꝰ. & totiꝰ urb̃
popło confluente coronatꝰ & palmã tenens.
mulieri: Nempe illud qd̾ ans samaritane.

Expanded text:
mero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digimero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniunctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae Herodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet, si uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante ientis atque occidentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se paria uilissimorum e plebe hominum conparata, unum, qui uiginti sepelisset uxores, alteram, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio uirorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente coronatus et palmam tenens amulieri? nempe illud, quod dominus Samaritanae:
Abbreviated transcription (Latin):
dei facere nitat᷑: Quidsi statim scdm ꝑdide¬
rit: Societ᷑ & tercio. Et si ille dormierit:
a meretricib differat. Omĩ ratione uidue
ꝓuidendũ ẽ. ne castitatis pͥmos excedat᷑ mi¬
tes. Qđ si excesserit. & uerecundiam suꝑa¬
uerit matronalẽ : in om̃em debachabit̃ tu¬
ruriã. ita ut ꝓpħam mereat᷑ audire dues¬
nime. S pͥma laudamꝰ. Abicimꝰ de eccł̃ia di¬
gamos. Rebsit. Sed monogamos ad continen¬
tiam ꝓuocamꝰ. In archa noe ñ solum munda
s: & immunda fuert animalia. Habuit &¬
& homines. habuit & serpentes. In domo
qͦ magna uasa fc̾ diuersa. alia in honore
alia in contumeliã E st & cratera ad bibendum.
est & matula arl secretiora uature. Nlam cũ se
inte terie bonȩ centesimũ & seradesimuĩ & tri
cesunũ fouctũ euangłia doceant. & certenari
ꝓ inrginitatis corona pͥmũ gradũ teneat
seagenariꝰ ꝓ labore uiduarum in scd̃o sit na¬

Expanded text:
dei facere nitatur ? quid ? si statim secundum perdidedei facere nitatur ? quid ? si statim secundum perdiderit, sortietur et tertium? et si ille dormierit, a meretricibus differat ? omni ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis primos excedat limites. quos si excesserit et uerecundiam ruperit matronalem, in omnem debacchabitur luxuriam, ita ut prophetam mereatur audire dicennime; sed prima laudamus. Abjicimus de Ecclesia digamos? Absit: sed monogamos ad continentiam provocamus. In Arca Noe non solum munda, sed et immunda fuerunt animalia. Habuit homines, habuit et serpentes. In domo quoque magna, vasa diversa sunt; alia in honorem, alia in contumeliam . Est crater ad bibendum; est et matula ad secretiora naturae. Nam cum in semente terrae bonae, centesimum, et sexacesimum fructum euangelia doceant et centenarius pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit nu
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Ac ue multa longo sermone concexam.
quȩ potes de pͥmo contra iouinianũ uolu¬
minem edificationẽ tuũ sumere: unũ tan¬
tũ qd̃ in patria tua gestum ẽ. repetam. ut
scias pudicitiam euam barbaris ac feris &
sanguinariis gentib e̾ẽ. uenerabilẽ. Gens
teutonum ex uitimis oceam atq germanie
ꝓfecta littorib om̃s gallias inundauit. sepi¬
q cesis romanis cxercitib apud aquas sextu
mario pugnante suꝑata ẽ. Quoꝵ trecente
matrone cum aliis se uiris captiuitati con¬
ditione tradendas ẽẽ. didicissent : pͥmũ con¬
sulem dep̾catȩ st̃ ut templo cereris ac uene¬
ris in. seruitium tradent᷑. Qđ cum ñ inpe¬
trarent: sumotiente eas littore cesis parituł
lib̾is mane mortue ft̃ reꝑte. suffocatis laqͥs
tas. hoc matrona nobił faci et & exꝑiet᷑ alti¬
rũ urũ. quȩ pͥorẽ aut bonum ꝑdidit auti
malum exꝑta ẽ. ut rursum contia iudicuĩ

Expanded text:
uere. ac ne multa longo sermone contexam, uere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam, ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris et sanguinariis gentibus esse uenerabilem. gens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in seruitium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueotas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ officium. Sin antͥ alios uiros acceꝑiii.
alienas eas a patre & a sacrificiis fierr &
seruat & gentilitas in condẽnationẽ nr̃i.
si hoc ñ exhibeat ueritas xp̃o. qd̃ tribuit
mendatium diabolo. qui & castitatẽ repꝑit
ꝑ ditricem. Ierophanta apud athenas eui¬
rat uirũ & eterna debilitate fit castꝰ. Flam̃
uniꝰ uxoris. ad sacerdottum admittit᷑. flami¬
nca qͦ uniꝰ mariti uxor eligit᷑. Ad tauri egy¬
ptii sacra. semel maritꝰ assumit᷑. Ut omittã
uirginis ueste & spollinis umonisq achiua.
& dianȩ ac mineruȩ que ꝑpecua sacerdotii
uirginitate marcescunt: stringam breuit᷑
reginam carthaginis. quȩ magis ande uolu¬
it. quã iarbȩ rogi nubere. & hasdrubał un¬
rẽ. quȩ app̃hensis utraq manu lib̾is in sud¬
iecctum se p̾cipitauit incendtũ. ne pucdicitie
dãna sentiret. & lucretiã quȩ amissa gła
castitatis. noluit pollutȩ conscientiȩ suꝑi¬

Expanded text:
riarum officium, sin autem alios uiros acceperint, riarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et seruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admittitur, flaminica quoque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunonisque Achiuae et Dianae ac Mineruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam Carthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superui
Abbreviated transcription (Latin):
porrigit manum. ut cũ una magis ꝗͣ cũ
plurib uolutent᷑. Qd neqͣꝗͣ amare dictũ.
& contra apłi regulam: scd̃s nuptiaror exau¬
diat. Due enim fc̃ apłi uoluntates. U̾na qͥ
p̃cipit. dico aut̾ innuptis & uidius bonũ c̃ ilł
si sic ꝑmanserint sic̃ & ego: altera qua in¬
dulget. siaut̾ ñ se continent: nubant. meliꝰ
est enim nub ere ꝗͣ uri. Primũ qͥd uelit. dem¬
de quid cogat᷑ uelle demonstrat. Hult nos
ꝑmanere post nuptias sicut se ipsum. & ꝓ¬
posite beatitudinis apłi ponit exemplũ.
Si aut̾ nos uidit nolle qđ ipse uult: incon¬
tinentiȩ nr̃ȩ tribuit indulgentiam. Quã e
duab eligimꝰ uoluntatẽ: Qd magis uutt.
& qd̾ ꝑse bonum ẽ. an qd̾ mali comꝑatione
fit leuiꝰ. & qͦdã mͦ nec bonum ẽ. qr pꝰfert᷑ ma¬
martt᷑os. & filias sacerdotum si uiduȩ fue¬
rint uesci deb̾e de sacerdotalib cybis. mor¬
tiusq sic̃ patri & matri sic exhibentũ in fe¬

Expanded text:
porrigit manum, ut cum una magis quam cum porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur mamaritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum infe
Abbreviated transcription (Latin):
ra. qł uidua ñ eligat᷑ nͥ uniꝰ uiri uxor. Et noꝰ
putabamꝰ sacerdotum hoc tantũ ẽẽ pͥuilegiũ
ut ñ admittat᷑ ad attare. nͥ qͥ unã habuerit
uxorem. Non solum enim ab officio saceroo¬
tii digamꝰ excludit᷑. s & ab helemosma eccłiȩ.
dum indigna putat᷑ stipe quȩ ad scđa coniu¬
gia deuoluta ẽ. Quanꝗ in lege sacerdotali te¬
neat᷑ & laiuis. qui talem se prebe debet ut
possit eligi in sacerdotium. Non enim eligit᷑
si digamꝰ fuerit. Porro eligunt᷑ ex laicis
sacerdotes. Ergo & laicus teneatur a mandato.
ꝑ qd̾ ad sacerdotium ꝑuenit. Aliud est qd uult
apłs. aliud qd̾ cogit᷑ uelle: ut concedat scd̾a ma¬
trimonia. Meȩ ẽ. in continentie. ñ illius uo¬
luntatĩ. Nuit om̃s ẽẽ. sicut seipsum. & ea cogi¬
tare quȩ dei sunt. & solutos neqͣꝗͣ uitra alli¬
gati. S si labentes ꝑ incontinentiã. ad ba¬
ratrum stupri uidi̾t ꝑuenire: digamie

Expanded text:
ra, quod uidua non eligatur nisi unius uiri uxor. et nos ra, quod uidua non eligatur nisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim eligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, quod uult apostolus, aliud, quod cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae
Abbreviated transcription (Latin):
borum sono qui inopiam parentũ casia potest
adulatione frustiari. s inuictꝰ necessariis mini¬
stranctis debere intelligi. Iubente enim anõ ut
filii alerent parentes pauꝑes. & redderent be¬
neficia senib quȩ paruuli acceꝑant: scribe &
pharisei e contrario docebant filios. ut paren¬
tib responcłent. corban. hoc ẽ dontĩ qd̃ altari
pollicit̾ sum. & in templi dona ꝓmisi. si tua
me acceꝑis cbos: uertet᷑ in tuum refrigeriũ.
Atq ita fiebat ut egentib patre & matre sa¬
crificiũ offerrent filii. qd̃ saceidotes fribeq con
quȩ adolescentulȩ st̃. & nulla debilitate fran¬
gunt᷑. cogit suis manib laborare ne grauet᷑
eccłia. & possit anus uiduas sustentare: qua
excusatione utit᷑ quȩ opib mundi fluit. quȩ
potest etiam aliis ministrare. & de iniqͦ mã¬
mona facere sibi amicos qui possint eu̾m re
ciꝑe inȩterna tabernacła. Simulq conside¬

Expanded text:
borum sono, qui inopiam parentum cassa potest borum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat, ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdotes scribaeque consquae adulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit anus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, qui possint eam in aeterna suscipere tabernacula? simulque conside
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ precipiens audiat᷑. Nec sibi in eo amoꝵ
puellariũ debet uidua blandiri. qđ ñ minꝰ
sexagenariam electionẽ p̃cipit. Neq enim in
de his uidus disputat quȩ suorz nutriunt᷑
almitis. que filiorr &̃ nepotum ceriticib imn¬
ponunt᷑. qͥb imꝑat ut discant domũ suã co¬
lere. & remunerare parentes. qͥb: sufficiãnt
eis tribuere. ut nͨ grauet᷑ eccłia. & possit cer¬
tis uiduis ministrari. de quib scriptum ẽ.
Honora uiduas. quȩ uere uiduȩ ft̃. Hoc est
b: suis laborare ñ possunt. quas pauꝑtas de¬
bilitat. ȩtasq conficit. qͥb: ds spes ẽ. & om̃e
opꝰ oratio. Ex quo intelligi dat᷑ adolescentu¬
las uiduas exceptis his quas excusat infirmi
ꝓ helemosina. uł ꝓ munere accipit᷑. ut ẽ illud.
Prb̃i duplici honore digni habeant᷑. maxime
qui laborant in uerbo &̃ d̾octrina. Et in euan¬
głio dñs disserit mandatũ legis in quo dr̃.
honora patre uum & matrẽ tuã: ñ in uer¬

Expanded text:
 spiritu audiatur. nec sibi in eo annorum puellarium debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innde his uiduis disputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, bus suis laborare non possunt, quas paupertas debilitat aetasque conficit, quibus deus spes est et omne opus oratio. ex quo intellegi datur adulescentulas uiduas exceptis his, quas excusat infirmitpro elemosyna uel pro munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uer
Abbreviated transcription (Latin):
reuꝑe. ȩcerna ꝓ breuib ꝓ morituris semo
uiuentia. & habere dm̃ debitorẽ. Siqͣ autꝰ u¬
dua habet ub̾os. & maxime si nobil fami¬
lie ẽ : egentes filios ñ dinittat. s ex eqltas
ut meminerit pͥmũ anime suȩ. & ipsam
pondebis. Difficile est & durũ contra natu¬
ram. Sed dnm tͥ audies respondentẽ. Qui
pot̾ caꝑe capiat. Et si uis ee̾ ꝑfecta: ñ tͥ ui
gũ necessitatis imponit. s pocestati tue
lib̾um concedit arbitrui. Nis eẽ ꝑfecta &
in pͥmo stare fastigio dignitatis : fac qd̾
fecert apłi. Hende om̃ia quȩ habes & da
ꝑauꝑib & sequere saluatorẽ. & nudam
solamq crucẽ nuda sequaris & sola. Non
tutis: Dimitte om̃ia quecũq habes. da fi¬
liis da ꝓpinqͥs. Nlemo te rep̃hendat si infe¬
riora secttiris. dũ mͦ illã scias ÷ͥ iure p̃lata
quȩ elegerit pͥma. Dicis hoc apłor est a&
atror. mulierẽ autẽ nobilẽ ñ posse onĩa uen¬

Expanded text:
recipere, aeterna pro breuibus, pro morituris semper recipere, aeterna pro breuibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si qua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae et ipsam pondebis: \'difficile, durum est, contra naturam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui potest capere, capiat . et si uis esse perfecta, non tibi iugum necessitatis inponit, sed potestati tuae liberum concedit arbitrium. uis esse perfecta et in primo stare fastigio dignitatis? fac, quod fecerunt apostoli, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem et nudam solamque uirtutem nuda sequaris et sola. non tutis ? dimitte omnia tua, quae habes, da filiis, da propinquis. nemo te reprehendit, si inferiora secteris, dum modo illam scias tibi iure praelatam; quae elegerit prima. dicis: hoc apostolorum est et uirorum, mulierem autem nobilem non posse omnia uen
Abbreviated transcription (Latin):
terit regna celoꝵ. Sed camelus tortuo sus
& euruus ẽ. &̾ graui sarcina p̾grauat᷑. fi
nos gͦ quando prauas ingredim᷑ semitas
& rectam uiã dimittimꝰ. & oueramꝰ i nda
uins ditiis siue pondẽ delictoꝵ. regnũ dei in¬
gredi ñ ualemꝰ. Qd si deponamꝰ grauis¬
simã sarcinam. & assumamꝰ nob pennas
bis. Di dormiatis inter medios cleros. peni
columbe deargentate. & pofleriora dorsie
in pallore auri. Dorsum nr̃m qdđ pͥmũ m¬
forme erat & graui sarcina p̾mebat᷑. habe¬
at uirorẽ auri qđ interptat᷑ in sensu & aa
deargentatas que intelligunt᷑ eloqͥa scripa¬
rum. & regnũ dei intrare poterimꝰ. Diant
apłi se om̃ia quȩ sua fuerant dimisisse. &
mercedẽ ꝓ hac urtute audacter exposcunt.
Quib respondit dns. Omis qͥ reliqͥt domu
au fis̾. aut sorores. ant patrẽ. aut mati
aut uxorẽ aut flios. aut agros ꝓpter nom
meũ. centuplũ accipiet & uatã eternã possios¬
bit. O quanta beatitudo. ꝓ pariis nagia

Expanded text:
intrare poterit regna caelorum ? sed camelus tortuosus et curuus est et graui sarcina praegrauatur; et nos ergo, quando prauas ingredimur semitas et rectam uiam dimittimus et oneramur mundi diuitiis siue pondere delictorum, regnum dei ingredi non ualemus. quodsi deponamus grauissimam sarcinam et adsumamus nobis pennas bis: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi eius in pallore auri. dorsum nostrum, quod primum informe erat et graui sarcina premebatur, habeat uirorem auri, quod interpretatur in sensu, et alas deargentatas, quae intelleguntur in eloquio - scripturarum, et regnum dei intrare poterimus. dicunt apostoli se omnia, quae sua fuerint, dimisisse et mercedem pro hac uirtute audacter exposcunt. quibus respondit dominus: omnis, qui relinquit domum uel fratres aut sorores aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et uitam aeternam possidebit. o quanta beatitudo pro paruis magna
Abbreviated transcription (Latin):
bo sublatꝰ. ꝓpħe labia purgauit : itaae̾
inimicoꝵ nr̃mr peccata purgent᷑. & uin¬
camꝰ in bono malir & benedicamꝰ maledicai¬
cos filios ñ habes. habes plurimos. Fac tͥ a
micos de iniqͦ mamona. qͥ te recipiant ine¬
terna tabernacła. Pulchre dix̃ de iniqͦ. Om̃s¬
enim diuitiȩ de iniqͥtate descendunt. & nͥ
alter ꝑdiderit: ait̾ ñ pot̾ inuenire. Und̾ &¬
illa uulgata sententiamͥ uidet᷑ eẽ. uerissi¬
ma. Diues aut iniquus. aut heres iniqui¬
Qđ cum legis doctor audisset. & ferre ñ poᷤ¬
sec. qr habebat diuitias multas. conuer¬
sus dñs ad discipłoᷤ ait. Quã difficile qͥ di¬
uites st̃ intrare possunt in regna celoꝵ
Non dix impossibile s difficile. licet exẽpli
posuerit impossibilitati. Faciliꝰ ẽ. camelũ ꝑ

Expanded text:
bo sublatus prophetae labia purgauit, ita et bo sublatus prophetae labia purgauit, ita et inimicorum nostrorum peccata purgentur, ut uincamus, in bono malum et benedicamus maledicencos non habes filios, plurimos fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula . Pulchre dixit de iniquo; omenim diuitiae de iniquitate descendunt et, nisi alter perdiderit, alter non potest inuenire. unde illa uulgata sententia mihi uidetur esse uerissima: \'diues aut iniquus aut iniqui heres\'. quod cum legis doctor audisset et ferre non posset, quia habebat diuitias multas, conuersus dominus ad discipulos ait: quam difficile, qui diuites sunt, intrare possunt in reg n a caelorum! non dixit \'inpossibile\', sed \'difficile\', licet\' exemplum posuerit inpossibilitatis: facilius camelu
Abbreviated transcription (Latin):
tes pauꝑes increduł p̾feramꝰ. & inter ipsos
xp̃ianos sit multa diuersitas. utrũ peccator
cos fidei. Domesticꝰ fidei ẽ. qͥ ead̾ tͥ religione
coniungit᷑. quẽ a consortio fr̾nitatis parata
nͨ seꝑant. Qd si de inimicis qͦ nob̃ p̾cipit᷑
ut si esurierint demꝰ eis eybos. si sitierint
demꝰ eis potũ. & hec facientes congregamꝰ
carbones suꝑ caput eoꝵ. qͣnto magis dehĩ
qͥ ñ st̃ inimici. & qͥ xp̃iani st̃ atq sc̃iͣ
leq uͦ hoc dr̃. hoc enim faciens carbones
ignis congregab̾ suꝑ caput eiꝰ. in malã
partẽ accipiendũ ẽ. s in bonã. Quando e¬
nim ininucis nr̃is p̾bemꝰ beneficia: mali¬
ciã eoꝵ nr̃a bonitate suꝑamꝰ. & mollimꝰ
duriciã. iratũq animũ ad mollitiẽ & beni¬
uolentiã flectimꝰ. atq ita congregam᷑ car
bones suꝑ capita eoꝵ. de qͥb scriptũ ẽ. Sa¬
gite potentis acutȩ. cum carbonib deso¬
latorus. Ut qͦmͦ de attari a seraphin car¬

Expanded text:
tes pauperes incredulis praeferamus et inter ipsos Christianos sit multa diuersitas, utrum peccator cos fidei. domesticus fidei est, qui eadem tibi religione coniungitur, quem a consortio fraternitatis peccata non separant. quodsi de inimicis quoque nobis praecipitur, ut, si esurierint, demus eis cibos, si sitierint, demus eis potum et haec facientes congregemus carbones super caput eorum, quanto magis de his, qui non sunt inimiciquod dicitur, Hoc enim faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus, in malam partem accipiendum est, sed in bonam. Quando enim inimicis nostris praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus, et mollimus duritiam, iratumque animum ad mollitiem et benevolentiam caput eorum, de quibus scriptum est: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis, ut, quomodo de altari a seraphin car