comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõgnitis. p̃cepit ppło ut die ac nocte dñm
inuocarent qͦ sic̃ semꝑ et nc̃ adiuuaret
eos. qͥppe qͥ lege et patria scõq tẽplo pͥua¬
ri uererentur. ac ppłm qͥ nuꝑ paululũ res-¬
pirasset ne sineret blasphemis rursueo¬
nationib subdi Omĩb itaq id simul
facientib. et petentib a dño miscđiam
cũ fletu. et ieiuni is ꝑtriduũ ẽtinuũ ꝓstra¬
tis hortatꝰ ẽ. eos iudas ut se p̃pararent.
ipse uͦ. cũ seniorib cogitauit pͥusꝗ rex ad¬
moueret exercitũ. ac iudeã optineret ci¬
uitatẽ exire. et dñi iuditio c̃mittere exitũ
rei: Dans itaq potestatẽ omĩũ deo mun¬
di creatori. et hortatꝰ suos ut fortit̃ dimi¬
carent et usq ad mortẽ ꝓlegib tẽplo ci¬
uitate. patria. et ciuib starent: circa
modin exercitũ c̃stituit: Et dato sig¬
no siuis deuictoria: iuuenib fortissimis
electis: nocte aggressus aulã regiã inca¬
stris int̾fecit uiros quatuor milia et¬

Expanded text:
cognitis praecepit populo ut die ac nocte Dominum invocarent quo sicut semper et nunc adiuvaret eos quippe qui lege et patria sanctoque templo privari vererentur ac populum qui nuper paululum respirasset ne sineret blasphemis rursunationibus subdi omnibus itaque id simul facientibus et petentibus a Domino misericordiam cum fletu et ieiuniis per triduum continuum prostratis hortatus est eos Iudas ut se praepararent ipse vero cum senioribus cogitavit priusquam rex admoveret exercitum ad Iudaeam et obtineret civitatem exire et Domini iudicio committere exitum rei dans itaque potestatem omnium Deo mundi creatori et hortatus suos ut fortiter dimicarent et usque ad mortem pro legibus templo civitate patria et civibus starent circa Modin exercitum constituit et dato signo suis Dei victoria iuvenibus fortissimis electis nocte adgressus aulam regiam in castris int
Abbreviated transcription (Latin):
Uertie alio. uidiq sub sole nec uelo¬
tium eẽ cursum. nec fortium bellum.
nec sapientiũ panẽ. nec doctorũ diui¬
tias. nec artificum grãm. sed tempus
casumq in omnibꝰ Nescit homo finem
suum: sed sicut pisces capiunt᷑ hamo.
et sicut aues comp̃henduntur laqueo
sic capiuntur homines tẽpore malo.
cũ eis ex templo suꝑuenerit: Hanc qͦq¬
uidi sub sole sapientiã: et ꝓbaui maxi¬
mã: Ciuitas parua. et pauci in ea uiri:
Uenit contra eã rex magnus. et ualla¬
uit eam: extruxitq munitiones ꝑ girum.
et ꝑfecta ẽ. obsidio Inuentusq in ea uir
pauꝑ et sapiens. liberauit urbem ꝑ sapi-¬
entiam suam: et nullus deinceps recor¬
datus ẽ hominis illius pauꝑis Et di-¬
cebam ego meliorẽ eẽ. sapientiã fortitu¬
dine: Quomdo ergo sapientia pauꝑis
contẽpta ẽ. et uerba euis ñ sunt audita
Uerba sapientiũ audiuntur in silentio :
plusquã clamor principis inter stultos
Melior ẽ. sapientia: quã arma bellica:

Expanded text:
ud, et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam: sed tempus casumque in omnibus. Nescit homo finem suum: sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves laqueo comprehenduntur: Sic capiuntur homines in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit. Hanc quoque sub sole vidi sapientiam, et probavi maximam. Civitas parva, et pauci in ea viri: venit contra eam rex magnus, et vallavit eam: Exstruxitque munitiones per gyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, liberavit urbem per sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica:
Abbreviated transcription (Latin):
do. in molanti uictias et sacrificia con¬
tẽpnenti: Sicut bonus: sic et peccator:
Ut ꝑiurus: ita et ille qui uerũ dixerat:
Hoc ẽ pessimũ inter omĩa quȩ sub sole
st̃: qr eadem cunctis eueniunt: Unde
et corda filiorũ hominũ implent᷑ malicia.
et contẽptu in uita sua: et post hȩc ad
inferos deducentur: Nemo ẽ qui semꝑ
iuuat: et qui huius rei habeat fidutiã:
Melior ẽ canis uiuus: leone mortuo:
Uiuentes enim sciunt se ẽẽ. morituros:
mortui uͦ nichil nouer̃ amplius. nec ha¬
bent ultra mercedem: quia obluuoni
tradita ẽ memoria eoꝵ: Amor quoq
et odium et inuidiȩ simul perier̃: nec
habent partẽ in hoc scło. et in oꝑe qđ
sub sole geritur Uade gͦ et comede in
lȩticia panem tuũ. et bibe cũ gaudio
uinum tuũ: qr dõ placent oꝑa tua:
Omĩ tẽpore sint uestim̃ta tua candi¬
da: et oleum de capite tuo ñ deficiat:
Per fruere uita cũ uxore quã diligis:¬

Expanded text:
do, Immolanti victimas, et sacrificia condo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis
Abbreviated transcription (Latin):
impii qui ita securi sunt quasi iusto¬
rum facta habeant: Sed et hoc uanis¬
simũ iudico Laudaui gͥ. leticiã: qđ
ñ eẽt homini bonũ sub sole. nisi qđ
comederet. et biberet. atq gauderet.
et hoc solum secum aufferret de la
bore suo in dieb uitȩ quos dedit ei
deus sub sole. et apposui cormeũ ut
scirem sapientiam et intelligerem di-¬
stinctionẽ eorũ quȩ uersantur int̾ra:
Est homo qui dieb et noctib somnũ¬
oculis ñ capit: et intellexi qđ omniũ
oꝑm dei nullam possit inuenire homo¬
rationem eoꝵ quȩ fiunt sub sole: et
quanto plus laborauerit ad queren¬
dum tanto minus inueniat Etiã si
dixerit sapiens se nosse: ñ poterit re
perire: Omnia hȩc tractaui in corde
meo: ut curiose intelligerem: xuii.¬
unt iusti atq sapientes: et oꝑa eoꝵ
utmanu dĩ Et tamen nescit homo
utrũ amore an odio dignus sit: sed
omĩa infuturũ seruantur in certa. eo
qđ uniuersa equȩ eueniant iusto et
impio. bono et malo. mundo et immũ¬

Expanded text:
impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc sbore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo, qui diebus ac noctibus somnuoculis non capit, et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem eorum quae fiunt sub sole: et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniet: etiamsi dixerit sapiens se nosse, non pottractavi in corde meo, ut curiose intelligerem: Sunt justi atque sapientes, et opera eorum in manu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immun
Abbreviated transcription (Latin):
ana spes et mendatium
insensato uiro: et somnia excollunt im¬
prudentem: Quasi qui app̃hendit um¬
bram et ꝑsequitur uentum : sic et qui
sio somnioꝵ: Ante faciem hominis: simi¬
litudo alterius hominis: Abimmundo
quid mundabitur. et a m̃dace. quid ue¬
rum dicetur:
Diuinatio erroris. et auguria. m̃datia.
et somnia. male facientium : uanitas ẽ.
Et sicut parturientis cortuũ fantasias
patietur: nisi ab altissimo fuerit emissa
uisitatio: Ne dederis in illis cor tuũ Mul¬
tos enĩ errare fecer̃ somnia: et excider̃
sꝑantes in illis Sine m̃datio consumma¬
bitur uerbũ: et sapientia in ore fidelis cõ¬
planabitur: Qui non temptatus ẽ. qͥd scit :¬
Uir in multis exꝑtus cogitabit multa: et
qui multa didicit. enarrabit intellectum:
Qui ñ. ẽ exꝑtus pauca recognoscit: qui
autẽ in multis faccus ẽ multiplicabit ma

Expanded text:
ana spes, et mendacium viro insensato; et somnia extollunt imprudentes. Quasi qui apprehendit umbram, et persequitur ventum: sic et qui sio somniorum: ante faciem hominis, similitudo alterius hquid mundabitur? et a mendace quid verum dicetur? Divinatio erroris, et auguria mendacia, et somnia male facientium, vanitas est. Et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab Altissimo fuerit emissa visitatio: ne dederis in illis cor tuum. Multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis. Sine mendacio consummabitur verbum, et sapientia in ore fidelis coplanabitur qui non temptatus est quid scit vir in multis expertus cogitavit multa et qui multa didicit enarrabit intellectum qui non est expertus pauca recognoscit qui autem in multis factu
Abbreviated transcription (Latin):
Multa uidi en arrando: et plurimas uer¬
borum consuetudines: Aliquotiens usq
ad mortẽ periclitatus sum hoꝵ causa:
queritur: et in respectu illius benedicet᷑:
Spes enĩ illoꝵ in saluantẽ illos: et oculi dĩ
indiligentes se: Qui timet dñm nichil
trepidabit. et ñ pauebit: qm̃ ipse ẽ spes
eus Tm̃tis dñm beata ẽ anima eus: ad
quẽ respicit et qui ẽ fortitudo eiꝰ: Ocłi
dñi suꝑ tim̃tes eum: Protector potentiȩ:
firmamentũ uirtutis Tegimen ardoris:
et umbraculũ meridiani. dep̃catio offensi-¬
onis. et adiutorium casus. exaltans animã
et illuminans oculos. dans sanitatẽ. et ui-¬
tam. et benedictionẽ. de ob latione iniqͣ .xe.ii.¬

Expanded text:
a uidi enarrando et plurimas uerborum consuetudines. aliquotiens usque ad mortem periclitatus sum horum causa quaeritur, et in respectu illius benedicentur. spes enim illorum in saluantem illos, et oculi dei in diligentes se. qui timet dominum, nihil trepidabit et non pauebit, quoniam ipse est spes eius. timentis dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est fortiDomini super timentes eum, protector potentiae, firmamentum virtutis, tegimen ardoris, et umbraculum meridiani, et precatio offensionis, et adjutorium casus, exaltans animam, et illuminans oculos, dans sanitatem, et vitam, et benedictionem. Immolantis ex iniq
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Igitur ego ipse mente seruio legi
dĩ: carne autẽ legi peccati. Nichil ergo
nunc dampnationis ẽ: his qui sunt in
xp̃o iħu: qui non scd̾m carnẽ ambulant.
Lex enim sp̃s uitae in xp̃o iħu: libera¬

Expanded text:
trum. Igitur ego ipse mente servio legi Dei; carne autem legi peccati.  Cap. VIII. Nihil ergo nunc damnationis est iis, qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum carnem ambulant. Lex enim spiritus vitae in
Abbreviated transcription (Latin):
in me hoc ẽ. in carne mea bonũ. Nam uel¬
le adiacet michi: ꝑficere autẽ bonũ non
inuenio. Non enim quod uolo bonũ hoc
facio: sed quod nolo malum hoc ago.Si
autẽ quod nolo illud facio: non ego ope-¬
ror illud. sed quod habitat in me peccatũ.

Expanded text:
in me, hoc est in carne mea, bonum; nam uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. non enim quod uolo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum, hoc ago; si autem, quod nolo, illud facio, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens nomine euthicus suꝑ fenes tram
cũ mergeretur somno graui. disputante
diu paulo cecidit de tercio cęnaculo deor¬
sum. et sullatus ÷ mortuus: Ad quem cũ
descendisset paulus incubuit suꝑ eum: et
complexus dixit: Nolite turbari Anima
enĩ ipsius in eo ẽ. Ascendens autẽ frangensq
panẽ et gustans. satisq allocutus usq in lu-¬
cem. sic ꝓfectꝰ ẽ Adduxer̃ aũt puerũ uiuen-¬

Expanded text:
adolescens nomine Eutychus super fenestram, adolescens nomine Eutychus super fenestram, cum mergeretur somno gravi, disputante diu Paulo, ductus somno cecidit de tertio coenaculo deorsum, et sublatus est mortuus. Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum: et complexus dixit: Nolite turbari, anima enim ipsius in ipso est. Ascendens autem, frangensque panem, et gustans, satisque allocutus usque in lucem, sic profectus est. Adduxerunt autem puerum viven
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝗ autẽ cessauit tumultus. uocatis paulꝰ
discipuł exhortatus eos ualedixit: et ꝓ¬
fectus ẽ. ut iret ĩmacedoniã Cũ autẽ per¬
ambulasset parces illas. et exhortatus eos
fuisset multo sermone uenit ad greciã Vbi
cum fuisset menses tres. factȩ funt illi insidiȩ
a uidȩis nauigaturo insyriã. habuitq con-¬
silium ut reuerteretur ꝑ machedoniã Co¬
mitatus ẽ autẽ eum sosipat̃ pyrriberoensis:
thessalonicensiũ uͦ. aristharchus. et sod̾̃s et
gauis. derbeus. et timotħs. asiani uͦ. thiticus.
et trophimus Hi cum p̃cessissent sustinuer̃
nos troade: Nos uͦ. nauigauimus pos
dies azimorũ a philippis. et uenimu
tioadẽ ad eos indieb quinq ubi demorati
sumus dieb septem: Una autẽ sabbati
cum uenissemus ad frangendum panem: pau-¬
lus disputabat eis ꝓfecturꝰ in crastinũ. ꝓtra¬
xitq sermonẽ usq inmediã noctẽ: Erañ
autẽ lampades copiosȩ incȩnaculo: ubi
eramus congregati: Sedens autẽ quidam

Expanded text:
atis Paulus discipulis et exhortatus eos valedixit et profectus est ut iret in Macedoniam cum autem perambulasset partes illas et exhortatus eos fuisset multo sermone venit ad Graeciam ubi cum fecisset menses tres factae sunt illi insidiae a Iudaeis navigaturo in Syriam habuitque consilium ut reverteretur per Macedoniam comitatus est autem eum Sopater Pyrri Beroensis Thessalonicensium vero Aristarchus et Secundus et Gaius Derbet Trophimus. Hi cum praecessissent, sustinuerunt nos Troade: nos vero navigavimus post dies Azymorum a Philippis, et venimus ad eos Troadem in diebus quinque, ubi demorati sumus diebus septem. Una autem sabbati cum convenissemus ad frangendum panem, Paulus disputabat cum eis, profecturus in crastinum, protraxitque sermonem usque in mediam noctem. Erant autem lampades copiosae in coenaculo, ubi eramus congregati. Sedens autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
os curuabit uirtutẽ suã. cor suum
dabit ut consummet linitionẽ: et
uigilia sua mundabit fornacẽ. Om̃s
hi in manib siuis sperauer̃: et unus¬
qͥsq in arte sua sapiens ẽ. Sine his
omĩb ñ edificat᷑ ciuitas: et ñ in ha¬
bitabunt. nec in ambulabunt. et in
ȩccłam ñ transilient. Suꝑ sellã uidi¬
cis ñ sedebunt et testam̃tum udicii
ñ intelligent. neq palã facient disci¬
plinã et iudiciũ. et in parabolis ñ inue-¬
nientur. sed creaturã ęui confirmabunt
et dep̃catio illoꝵ in oꝑatione arti a cõ¬
modantes animã suã. et conquirentes
i lege altissimi.
apientiã omniũ antiquoꝵ exqui
ret sapiens: et in ꝓpħis uacabit. Nar¬
rattonẽ uiroꝵ nominatoꝵ c̃seruabit:
et inuersutias parabolarũ simul in¬
troibit. Occulta ꝓuerbioꝵ exqͥret: et
in absconditis ꝑabolarũ conuersabit᷑:
In medio magnatoꝵ ministrabit. et in
c̃spectu p̃sidis apparebit: in t̾ram alie¬

Expanded text:
os curvabit virtutem suam cor suum os curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua sapiens est sine his omnibus non aedificatur civitas et non inhabitabunt nec inambulabunt et in ecclesiam non transilient super sellam iudicis non sedebunt et testamentum iudicii non intellegent neque palam facient disciplinam et iudicium et in parabolis non invenientur sed creaturam aevi confirmabunt et deprecatio illorum in operatione artis adcommodantes animam suam et conquirentes in lege Altissimi sapientret sapiens, et in prophetis vacabit. Narrationem virorum nominatorum conservabit, et in versutias parabolarum simul introibit. Occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur. Et in medio magnatorum ministrabit, et in conspectu praesidis apparebit. In terram alie
Abbreviated transcription (Latin):
tenet aratrum. et ñ gloriatur in iacu¬
lo. stimulo boues agitat: et conuersa¬
tur in operib eorum. et narratio eius
in filus taurorum: Cor suum dabit
aduersandos sulcos: et uigilia eius in
sagina uaccarum:
ic omnis faber et architectus qui
noctem tanquã diem transigit. qui
sculpit signacula sculptilia. et assidiu¬
tas eius uariat picturam. cor suum da¬
bit insimilitudinẽ picture. et uigilia
sua ꝑficit opus: Si faber ferrarius se¬
dens uxta incudem. et considans opꝰ
ferri. uapor ignis uret carnes eius. et
in calore fornacis concertat᷑. uox mal¬
lei innouat aurẽ eius. et contra simi¬
litudinẽ uasi oculus eius. cor suum
dabit in consummationẽ oꝑũ. et ui¬
gilia sua ornabit inꝑfectionẽ: Sic fi¬
gulus sedens ad opꝰ suũ. conuertens
pedib siuis rotam. qͥ in sollicitudine
positus ẽ semꝑ ꝓpt̾ opus suũ. et innu¬
mera ẽ omĩs oꝑatio eius. in brachio
suo formabit lutũ. et ante pedes su¬

Expanded text:
tenet aratrum et non gloriatur in iacutenet aratrum et non gloriatur in iaculo stimulo boves agit et conversatur in operibus eorum et narratio eius in filiis taurorum cor suum dabit ad versandos sulcos et vigilia eius in sagina vaccarum sic omnis faber et architectus qui noctem tamquam diem transigit qui sculpit signacula sculptilia et adsiduitas eius variat picturam cor suum dabit in similitudinem picturae et vigilia sua perficit opus sic faber ferrarius sedens iuxta incudem et considerans opus ferri vapor ignis uret carnes eius et in calore fornacis concertatur vox mallei innovabit aurem eius et contra similitudinem vasi oculi eius cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit in consummatione sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes su
Abbreviated transcription (Latin):
ili in mortuũ ꝓduc lacrimas. et quasi
dira passus incipe plorare : et scđm ui
diciũ contege corpꝰ eiꝰ. et ñ despicias
sepulturã illius. Ppter delaturam au-¬
tẽ amare fer luctũ illius uno die: et
consolare ꝓpt̃ tristiciã. et fac luctum
scdm meritũ eius. uno die: uł du-¬
obus ꝓpt̃ detractionẽ. Atristicia enĩ
festinat mors: et cocoꝑiet uirtutẽ et
tristicia cordis flectit ceruicẽ. In obdu¬
ccionẽ ꝑmanet tristrtia: et substantia
in opis scđm cor eiꝰ. Non dederis intri¬
sticiã cor tuũ. sed repelle eã ate : et me¬
m̃to nouissimorũ et noli obliuiser.
Neq enim ẽ conuersio: Et huic nichil
ꝓderis: et te ipsum pessimabis. Me¬
mor esto iudicii mei. Sic enĩ erit et
cuum. Michi heri: et tibi hodie: In reqͥe
mortui requiescere fac memoriam eiꝰ:
et consolare illum in exitu sp̃c sui:
Sapientiam scribe in tempore uacui¬
tatis: et qui minoratur actu sapientiã
ꝑcipiet. quia sapientia replebitur: Qui

Expanded text:
ili, in mortuum produc lachrymas, et quasi dira passus, incipe plorare, et secundum judicium contege corpus illius, et non despicias sepulturam illius. Propter delaturam autem amare fer luctum illius, uno die, et consolare propter tristitiam: et fac luctum secundum meritum ejus uno die, vel duobus propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperit virtutem, et tristitia cordis flectit cervicem. In abductione permanet tristitia: et subsinopis secundum cor eius non dederis in tristitia cor tuum sed repelle eam a te et memento novissimorum noli oblivisci neque enim est conversio et huic nihil proderis et te ipsum pessimabis memor esto iudicii mei sic enim erit et tuum mihi heri et tibi hodie in requie mortui requiescere fac memoriam eius et consolare illum in exitu spiritus sui sapientiam scribe in tempore vacuitatis et qui minoratur actu sapientiam percipiet qua sapientia replebitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
et ante omnẽ accũ. consiliũ stabile.
Uerbũ nequã immutabit cor. Quatuor
partes oriunt᷑ bonũ et malũ. uita et
mors: et dominatrix illorũ ẽ assidua
lingua. Uir peritus multos erudiuit :¬
Qui sofistice loquit᷑ odibilis ẽ omi
re defraudat᷑. Non enĩ data ẽ illi a
dũo gr̃a: Omĩ enĩ sapientia defrau¬
datus ẽ : Est sapiens animȩ suȩ sapi¬
ens: et fructus sensus illius laudabił:
Uir sapiens plebẽ suã erudit: et fru¬
ccus sensus illius fideles sunt. Uir sapi¬
ens implebit᷑ benedictionibus: et ui¬
dentes illũ laudabt᷑ uita uiri in nu¬
mero dierũ: dies aũt isrł innumerabi¬
les sunt. Sapiens in popło hereditabit
honorẽ: et nom̃ illiuis erit uiuens in et̃¬
nũ. fili in uita tua tẽpta animã tuã:
et si fuerit nequã. non des illi potesta¬
tẽ: Non enĩ omĩa omĩb expediunt:
et ñ omĩ anime omẽ genus placet: No-¬
li auidus eẽ. in omĩ epulatione: et ñte
effundas suꝑ omnẽ ȩscam. In multis enĩ¬

Expanded text:
et ante omnem actum consilium stabile verbum nequa inmutabit cor quattuor partes oriuntur bonum et malum vita et mors et dominatrix illorum est adsidua lingua vir peritus multos erudivit qui sofistice loquitur odibilis est omni re defraudabitur non est enim data illi a Domino gratia omni enim sapientia defraudatus est est sapiens animae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabunt vita viri in numero dierum dies autem Israhel innumerabiles sunt sapiens in populo hereditabit honorem et nomen illius erit vivens in aeternum fili in vita tua tempta animam tuaet si fuerit nequam, non des illi potestatem. non enim omnibus omnia expediunt, et non omni animae omne genus placet. noli auidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam. Et post I
Abbreviated transcription (Latin):
sic ira ipsius gentes quȩ ñ exqͥsier̃ eũ
hereditabit. Quomͦ conu̾tit aqͣs in sic¬
citatẽ. et siccata ẽ t̾ra. et uiȩ illiꝰ uiis
illoꝵ directȩ sunt: sic peccatorib offen¬
siones in ira eius. Bona bonis creata st̃
ab initio: sic nequissimis bona et mala.
niciũ necessariȩ¬

Expanded text:
sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, haereditabit. Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viae illius viis illorum directae sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus. Bona bonis creata sunt ab initio, sic nequissimis bona et mala. Initium necessari
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: et usq in scłm ñ delebit᷑. Non rece¬
dec inemoria eiꝰ: et nom̃ eiꝰ reqͥret᷑ a ge¬
neratione in generationẽ. Sapientiam
eiꝰ enarrabunt gentes: et laudẽ eiꝰ ꝓnunti¬
abit ȩccła: Si ꝑmanserit nom̃ derelinquet¬
plusquã mille: et si requieuerit ꝓderit illi.
et quasi rosa plantata suꝑ ruuĩ aquarum
fructificate: Quasi libanꝰ: odorẽ suauita¬
tis habete Hlorete flores quasi liliĩ : date
odorẽ et frondete in grãm. et conlaudate
Date nomini eiꝰ magnificentiã: et confice¬
labioꝵ et citharis: et sic dicetis in confes¬
sione oꝑa dñi uniu̾sa bona ualde. In uer¬
bo eiꝰ stecit aqua sic̃ congeries: et in ser¬
mone oris illiuis sic̃ exceptoria aquarũ:
noratio in salute illius Oꝑa omĩs carnis
coram illo: et ñ ẽ qͥcquã absconditum
Non ẽ dicere quid ẽ hoc aut quid ẽ
illud. Omĩa enĩ in tẽpore suo querent᷑.
Benedictio illiꝰ quasi fluuius inunda¬
bit. Et qͦmͦ cataclismꝰ aridã in ebriauit:

Expanded text:
cedet memoria eius et nomen eius requiretur a generatione in generationem sapientiam eius enarrabunt gentes et laudem eius nuntiabit ecclesia si inmanserit nomen derelinquet mille et si requieverit proderit illi vini fructus et quasi rosa plantata super rivum aquarum fructificate quasi libanus odorem suavitatis habete florete flores quasi lilium date odorem et frdate nomini ipsius magnificentiam, et confitelabiorum et in citharis; et sic dicite in confessione: opera domini uniuersa bona ualde. in uerbo eius stetit aqua sicut congeries et in sermone oris eius sicut exceptoria aquarum. noratio in salute illius. opera omnis carnis coram illo et non est quicquam absconditum icere: Quid est hoc et quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur. Benedictio illius quasi fluvius inundabit. Quomodo cataclysmus aridam inebriavit,
Abbreviated transcription (Latin):
multi obier̃: qui aut̃ abstinens ẽ. adici¬
ec uitã. c.ii. Honora medicũ:
ꝓpt̃ necessitatẽ: Et enĩ illũ creauit altis¬
simus: A deo ẽ enĩ om̃is medela: et a
rege accipiet donationẽ Disciplina me-¬
dici exaltabit caput illius: et in conspe-¬
ctu magnatoꝵ collaudabit᷑: Altissimꝰ
creauit de t̾ra medicinã: et uir prudens
ñ abhorrebit in illis: Nonne aligno
indulcata ẽ aqua amara ͦ Ad agni-¬
cionem hominũ uirtus illoꝵ: et dedit
hominib scientiã altissimus. honora¬
ri in mirabilib sius In his curans mi¬
tigabit dolorẽ. et unguentarius fa-¬
ciet pigm̃ta suauitatis : et unctiones
confitiet sanitatis. et ñ consumina¬
bunt᷑ oꝑa eiꝰ. Pax enĩ dei: suꝑ faciẽ
ili in tua infirmitate ñ despitias te¬
te. Auerte a delicto et dirige manꝰ
et ab omĩ delicto munda cortuũ. Da
suauitatẽ et memoriã similaginis:
ẽt imp̾ingua oblationẽ. et da locum
medico. et enĩ illũ dñs creauit: et ñ

Expanded text:
abstinens est adiciet vitam honora medicum propter necessitatem etenim illum creavit Altissimus a Deo est omnis medella et a rege accipiet dationem disciplina medici exaltabit caput illius et in conspectu magnatorum conlaudabitur Altissimus creavit de terra medicinam et vir prudens non abhorrebit illi nonne a ligno indulcata est amara aqua ad agnitionem hominum virtutis illorum et dedit homini scientiam Altissimus honorari in mirabilibus suis in his curans mitigavit dolorem et unguentarius facit pigmentum suavitatis et unctiones conficiet suavitatis et non consummabuntur opera eius pax enim Dei super faciem ili in tua infirmitate non despicias sete averte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico etenim illum Dominus creavit et non
Abbreviated transcription (Latin):
uindictã. donec tollat plenitudinẽ
suꝑboꝵ. et sceptra iniquoꝵ contri¬
bulet. donec reddat hominib scđ̾m
actus suos. et scđm oꝑa adȩ et scđm
p̃sumptionẽ illius . donec iudicet
iudicium plebis suȩ. et oblectabit
iustos miscđia sua
peciosa miscđia dei. in
tempore tribulationis: quasi nubes
pluiiȩ in tempore siccitatis Miserere
nr̃i deus omnium et respice nos: et
ostende nobis lucẽ miserationũ tua-¬
rum: et ĩmitte timorẽ tuum super
gentes quȩ ñ exquisier̃te: et cognos¬
cant quia non ẽ ds̃ nisi tu ut enar¬
rent magnalia tua: Alleua manũ¬

Expanded text:
vindictam, donec tollat plenitudinem vindictam, donec tollat plenitudinem superborum, et sceptra iniquorum contribulet, donec reddat omnibus secundum actus suos, et sescundum opera Adae, et secundum praesumptionem illius, donec judicet judicium plebis suae, et oblectabiiustos misericordia sua speciosa misericordia Dei in tempore tribulationis quasi nubes pluviae in tempore siccitatis miserere nostri Deus omnium et respice nos et ostende nobis lucem miserationum tuarum et inmitte timorem tuum super gentes quae non exquisierunt te et cognoscant quia non est Deus nisi tu ut enarrent magnalia tua adle
Abbreviated transcription (Latin):
scđm datum eius. et in bono oculo ad
inuentionem facito manuũ tuarum.
qm̃ dñs retribuens ẽ et septies tantũ
reddet tibi: Noli offerre munera pra¬
ua. ñ enim suscipiet illa: et noli inspi
Non accipiet dñs ꝑsonam in pauꝑe:
et p̃cationem lesi exaudiet: Non des-¬
piciet preces pupillinec uiduam: si ef¬
fundat loquȩlam gemitus: Nonne
lacrimȩ uiduȩ ad maxillam descen¬
dunt. et exclamatio eius suꝑ dedu¬
centem eas: Amaxilla enĩ ascendunt
usq ad cęlum: et dñs exauditor ñ de¬
lectabitur in illis. Qui adorat dm̃
in oblectatione suscipietur: et p̃ca¬
to illius usq ad nubes ꝓpinquabit:
Gratio humiliantis se .xc. inii¬
nubes penitrabit. et donec ꝓpinquet
ñ consolabitur. et ñ discedet donec
aspitiat altissimus Et dñs ñ elon¬
gabit sed iudicabit ustos: et faci¬
et udicium. et fortissimus ñ habe¬
bit in illis patientiã ut contribulet
dorsum ipsoꝵ: et gentib reddet

Expanded text:
secundum datum eius, et in bono oculo ad secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim suscNon accipiet Dominus personam in pauperem, et precationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis. Qui adorat Deum, in oblectatione suscipietur, et precatio illius usque ad nubes propinquabit. Oratio humiliantis se nubes penetrabit; et donec propinquet, non consolabitur. Et non discedet, donec aspiciat Altissimus: et Dominus non elongabit, sed judicabit injustos, et faciet judicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam, ut contribulet dorsum ipsorum, et gentibus reddat
Abbreviated transcription (Latin):
ptizatur amortuo et iterum tangit eum.
quid ꝓficit lauatio illius: Sic homo qͥ
ieuinat in peccatis suis. et iterum eadem
faciens Quid ꝓficit humiliando se:
Qationem illius quis exaudiet:
multiplicat orationem: Sacrificium sa-¬
lutare ẽ attendere mandatis. et disce¬
dere ab omni iniquitate. et ꝓpitiatio¬
nem uitare sacrificii suꝑ iniusticias:
et dep̃catio ꝓpeccatis recedere ab inui
sticia Retribuit grãm qui offert simi¬
laginem: et qui facit miscđiam offert
sacrificium Beneplacitum ẽ dño re¬
cedere abiniquitate: Non apparebis
ante conspectum dei uacuus: Hȩc enĩ¬
omĩa: ꝓpter mandatum dei fiunt:
Oblatio iusti impinguabit altare: et
odor suauitatis ẽ in conspectu altissimi
Sacrificium iusti acceptum ẽ: et memo¬
riam eius non obliuiscetur dñs Bono
animo głam redde deo: et ñ Minuas
primitias manuum tuarũ: In omi dato
hilarem fac uultum tuum: et in exulta¬
tione scĩfica decimas tuas: Da altissimo

Expanded text:
ptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficiet lavatio illius? Sic homo qui jejunat in peccatis suis, et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem ejus quis exaudiet? multiplicat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate; et propitiationem litare sacrificii super injustitias, et deprecatio pro peccatis, recedere abstitia. Retribuit gratiam qui offert similaginem, et qui facit misericordiam offert sacrificium. Beneplacitum est Deo recedere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus. haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo
Abbreviated transcription (Latin):
latur cũ timido de bello. cũ negocia¬
tore de traieccione. cũ emptore de uen¬
ditione. cũ uiro liuido de gratus a¬
gendis. cum impio de pietate. cũ ho¬
nesto de honestate. cum oꝑario a gra¬
rio. de omĩ oꝑe. cũ oꝑario annuali de
consummatione anni. cũ seruo pigro
de multa oꝑatione. Non attendas his
uiro scõ assiduus esto. quẽcũq cogno¬
ueris. obseruantẽ timorẽ dei. cuius ani
matscđm animã tuã. Quicũq tituba¬
uerit in tenebris ñ condolebit tibi: et
corboni consilii statuet tecũ: Non ẽ enĩ
tibi aliud: plus illo .c. Anima
uiri scĩ enuntiat aliquando uera: quã
septẽ circũ inspectores sedentes in excelso.

Expanded text:
de bello cum negotiatore de traiecticio cum emptore de venditione cum viro livido de gratiis agendis cum impio de pietate cum inhonesto de honestate cum operario agri de omni opere cum operario annuali de consummatione anni cum servo pigro de multa operatione non adtendas his viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud pluris illo anima viri sancti enuntiat aliqseptem circumspectores sedentes in excelso
Abbreviated transcription (Latin):
cet egens Cui credit qui ñ habet
nidum deflectens ubicũq obscura¬
uerit. quasi succinctus latro exiliens
de ciuitate in ciuitatem. xc.uii.¬
Omnis amicus dicet et ego amicitiã
copulaui: sed ẽ amicus solo nomine
amicus. Nonne tristicia in ẽ usq ad
mortẽ: Sodalis autẽ et amicus: ad
inimicitiã conuertentur Op̃sump¬
tio nequissima unde creata es coo¬
perire aridam malitiã: et dolosita¬
tẽ illius: Sodalis amico coniocun¬
datur in oblectatione: et in tẽpore
tribulationis aduersarius erit. Sodał
amico condolet causa uentris: et con¬
tra hostem accipiet scutũ: Non obli¬
uiscaris amicitiu in animo tuo et ñ¬
uninemor sis illius in oꝑib tuis. Noli
consiliari cũ socero tuo: et azelantib
te absconde consilium: Omĩs consilia¬
rius ꝓdit consilium: sed ẽ consiliarius
insemet ipso: A consiliario: serua ani¬
mam tuam: Prius scito quȩ sit illius
necessitas. et quid ipse in animo suo

Expanded text:
cit egens cui credit qui non habet cit egens cui credit qui non habet nidum et deflectens ubicumque obscuraverit quasi succinctus latro exiliens de civitate in civitatem omnis amicus dicet et ego amicitiam copulavi sed est amicus solo nomine amicus nonne tristitia inest usque ad mortem sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur o praesumptio nequissima unde creata es cooperire aridam malitiam et dolositatem illius sodalis amico coniucundatur in oblectatione et in tempore tribulationis adversarius erit sodalis amico condolet causa ventris et contra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum socero tuo et a zelantibus te absconde consilium omnis consiliarius prodit consilium sed est consiliarius in semet ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius nec
Abbreviated transcription (Latin):
locuti sunt in nomine tuo ꝓpħȩ pͥ¬
ores: Da mercelem sustinentib te:
ut ꝓpħȩ tui fideles inueniantur: et
exaudi orationes seruoꝵ tuorum.
Scđm benedictionẽ aaron da po¬
pulo tuo: et dirige nos in uiam ui¬
sticiȩ: et sciant om̃s qui in habitant
t̃ram. quia tues deus conspector se¬
culoꝵ: Omnẽ ȩscam mandͬabit uen¬
ter: et ẽ cib cibo melior: fauces con¬
tingunt cibum ferȩ: et cor insensa¬
tum uerba m̃datia: Cor prauum
dabit tristiciam: et homo peritus
resistet illi: Omnẽ masculum excipi¬
et mulier : et ẽ filia melior filia. Spe¬
cies mulieris exhilarat faciem uiri
siu: et suꝑ omnẽ concupiscentiã ho¬
minis suꝑducet desidium: si ẽ lin¬
gua curationis. et mitigationis. et¬
hominũ. Qui possidet mulierem¬
bonam: inchoat possessionẽ. Adiu¬
torium scđm illum ẽ et columna
ut requies: Ubi non ẽ sepes diripiet᷑
possessio: et ubi non ẽ mulier gemis¬

Expanded text:
locuti sunt in nomine tuo prophetae prlocuti sunt in nomine tuo prophetae priores da mercedem sustinentibus te ut prophetae tui fideles inveniantur et exaudi orationes servorum tuorum secundum benedictionem Aaron de populo tuo et dirige nos in via iustitiae et sciant omnes qui inhabitant terram quia tu es Deus conspector saeculorum omnem escam manducabit venter et est cibus cibo melior fauces contingit cibum ferae et cor sensatum verba mendacia cor pravum dabit tristitiam et homo peritus resistet illi omnem masculum excipiet mulier et est filia melior filiae species mulieris exhilarat faciem viri sui et super omnem concupiscentiam hominis superducit desiderium si est lingua curationis et mitigationis hominum qui possidet mulierem inchoat possessionem adiutorium contra illum est et columna ut requies ubi non est sepis diripietur possessio et ubi non est mulier gemes
Abbreviated transcription (Latin):
ccu eoꝵ scĩficatus es in nobis: sic in
conspectu nr̃o magnificaberis in il¬
lis. ut cognoscant te sicut et nos
Innoua signa: et immuta mirabilia:
Głifica manum: et brachium dextrũ:
Excita furorẽ: et effunde iram Ex¬
tolle aduersarium: et afflige inimi¬
cum. festina tẽpus et mem̃to finis:
ut enarrent mirabilia tua: In ira
flammȩ deuoretur qui saluatur:
et qui pessimant plebem tuã inue¬
niant ꝑditionẽ. Cõtere caput pͥnci¬
pum inimicoꝵ: dicentium. non ẽ
alius p̃ter nos. Congrega om̃s trib
lacob: et cognoscant quia non ẽ ds̃
nisi tu ut enarrent magnalia tua:
et hereditabis eos sicut ab initio:
iserere plebi tuȩ suꝑ xc.ui.
quã inuocatum ẽ nomen tuũ:
et ifrł quẽ coȩquasti primogenito
tuo. Miserere ciuitati scĩficationis
tuȩ : ierłm ciuitati requiei tuȩ:
Reple syon in enarrabilib uerbis
tuis: et gła tua populum tuũ Da
testimoniũ quia ab initio creaturȩ
tuȩ sunt: et suscita p̃cationes quãs

Expanded text:
ctu eorum sanctificatus es in nobis sic in conspectu nostro magnificaberis in illis ut cognoscant te sicut et nos innova signa et inmuta mirabilia glorifica manum et brachium dextrum excita furorem et effunde iram extolle adversarium et adflige inimicum festina tempus et memento finis ut enarrent mirabilia tua in ira flammae devoretur qui salvatur et qui pessimant plebem tuam inveniant perditionem contere caput principum inimicorum dicentium non est alius praeter nos congrega omnes tribus Iacob et cognoscant quia non est Deus nisi tu ut enarrent magnalia tua et hereditaMiserere plebi tue super quam invocatum est nomen tuum: et Srahel quem quoequasti primogenito tuo. Miserere civitati sanctificationis tue: Iherusalem civitati requiei tue. Reple Syon inenarrabilibus virtutibus tuis: et gloria tua populum tuum. Da testimonium quia ab initio creature tue sunt: et suscita precationes quas
Abbreviated transcription (Latin):
et omĩb hominib adu̾santur. ꝓhiben¬
tes nos gentib loqui ut salue fiant. ut
impleant peccata sua semꝑ: Preuenit
enim ira dei suꝑ illos usq infinem. Nos
autẽ fr̃s desolati auob ad tempꝰ ore aspe¬
ctu ñ corde. abundantiꝰ festinauimꝰ faciẽ
urãm uid̾e cum multo defidio. qm̃ uolui¬
mus uenire ad uos. ego quidẽ paulus. &

Expanded text:
hominibus adversantur; prohibentes nos gentibus loqui, ut salvae fiant, ut impleant peccata sua semper: pervenit enim ira Dei super illos usque in finem. Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio: quoniam voluimus venire ad vos: ego quidem Pau
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s inuob̾. in omni necessitate et tribula
actionẽ possumꝰ deo tribuere ꝓuobis
in omĩ gaudio qͦ gaudemꝰ ꝓpter uos ante
dñm nr̃m. nocte et die abundantius
orantes ut uideamꝰ faciem ur̃am. et com¬
p̃leamꝰ ea quȩ desunt fidei ur̃ȩ Ipse

Expanded text:
fratres, in uobis, in omni necessitate et tribulatactionem possumus Deo retribuere pro vobis, in omni gaudio, quo gaudemus propter vos ante Deum nostrum, nocte ac die abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei vestrae? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
forma omnib credentib in macedonia. &
achaia: Auob̾ enĩ diffamatꝰ ẽ sermo dñi
ñ solum inmacedonia. et in achaia. sed in
omnẽ locum fides ur̃a quẽ ẽ. ad dm̃ ꝑfecta
ẽ ita ut ñ sit nob̾necesse qͥcꝗͣ loqui Ipsi eruĩ
de nob̾ annuntiant qualẽ introitũ hab̾emꝰ
aduos. et qͦmͦ c̃uersi estis ad dm̃ a simula¬
cris: seruire dõ uiuo et uero. et expectare
filium eiꝰ de celis quẽ suscitauit ex mortuis
iħm. qͥ eripuit nos abira uentura
am ipsi scitis frs̃. introitũ nr̃m aduos.
qͥa ñ mnanis furor sed ante passi et con-

Expanded text:
omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia a vobis enim diffamatus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui ipsi enim de nobis adnuntiant qualem introitum habuerimus ad vos et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servire Deo vivo et vero et expectare Filium eius de caelis quem suscitavit ex mortuis Iesum qui eripuit nos ab ira ventura nam ipsi scitis fratres introitum nostrum ad vos quia non inanis fuit sed ante
Abbreviated transcription (Latin):
aulus et siluanus. et
timotħs eccłȩ thessa¬
lonicensiũ. indeo
riam ur̃i facientes in orationib nr̃is
sine int̃missione: memores oꝑis fidĩ ur̃ȩ. et¬

Expanded text:
aulus et Silvanus et Timotheus ecclesiae Thessalonicensium in Deoriam facientes in orationibus nostris sine intermissione memores operis fid
Abbreviated transcription (Latin):
nas: Quȩ enĩ ẽ. nr̃a spes aut gaudiũ. aut
corona głaes Nonne uos ante dñm nr̃m¬
iħm xp̃m estis inaduentu eiꝰ. Uos enĩ
estis gła nr̃a et gaudium:
ropt̃ qđ ñ sustinentes ampliꝰ placuit
nobis remanere athenis solos: et mi-¬
simus timotħm frẽm nr̃m et ministrũ dĩ
in euangłio xp̃i. adc̃firmandos uos et ex¬
hortandos ꝓfide ur̃a. ut nemo moueat᷑
in tribulationib istis: Ipsi enĩscitis qd̾
in hoc positi sumus Nam et cum apud uos
eẽmus. p̃dicebamꝰ uob̃ passuros nos tri¬
bulationes. sicut et factũ est et scitis Pro¬
pterea et ego ampliꝰ ñ sustinens nisi ad co-¬
gnoscendã fidem ur̃am: ne forte tem¬
ptauerit nos is qͥ tẽptat. et in anis fiat
labor nr̃. Nunc autẽ ueniente timo¬
theo ad nos auob̾. et annunciante nob̃
fidem. et caritatẽ urãm. et qͥa memoriã¬

Expanded text:
audium aut corona gloriae nonne vos ante Dominum nostrum Iesum estis in adventu eius vos enim estis gloria nostra et gaudium propter quod non sustinentes amplius placuit nobis remanere Athenis solis et misimus Timotheum fratrem nostrum et ministrum Dei in evangelio Christi ad confirmandos vos et exhortandos pro fide vestra ut nin tribulationibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus. Nam et cum apud vos essemus, praedicebamus vobis passuros nos tribulationes, sicut et factum est, et scitis. Propterea et ego amplius non sustinens, misi ad cognoscendam fidem vestram: ne forte tentaverit vos is, qui tentat, et inanis fiat labor noster. Nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis, et annuntiante nobis fidem et charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Cor prudens possidebit scientiã: et au¬
ris sapientiũ quȩrit doctrinã: Donum
hominis dilatat uiã eius: et ante pͥnci¬
pes spaciũ ei facit: Iustus pͥor ẽ accusa¬
tor sui: uenit amicus eiꝰ. et inuestigabit
eũ: Contradictiones cõprimit sors: et int̃
potentes quoq diuidicat: frat̃ qui adiu¬
uatur a frẽ. quasi ciuitas firma: et iu¬
dicia quasi uectes urbiũ: De fructu
oris uiri replebit᷑ uent̃ eiꝰ: et genimina
labiorũ illiuis. saturabunt eũ Mors et
uita in manu linguȩ: qui diligunt eam
comedent fructus eius¬

Expanded text:
cor prudens possidebit scientiam et aucor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator sui venit amicus eius et investigavit eum contradictiones conprimit sors et inter potentes quoque diiudicat frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma et iudicia quasi vectes urbium de fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors et vita in manu linguae qui diligunt eam comedent fructus eius
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ contemnit: sed sequitur eũ igno¬
minia et opꝓbriũ: Aqua ꝓfunda. uerba ex
ore uri: et torrens redundans fons sapien¬
tiȩ: Acciꝑe ꝑsonam impi inuidicio ñ ẽ bo¬
nũ: ut declines aueritate iudicii: Labia
stulti inmiscent se rixis: et os eiꝰ uirgia ꝓuo-¬
cat: Os stulti contricio eiꝰ: et labia ipsius
ruina animȩ eiꝰ Uerba bilinguis quasi
simplicia: et ipsa ꝑueniunt usq ad interi
ora uentris Qui mollis et dissolutus est
in oꝑe suo: fr̃ ẽ sua oꝑa dissipantis: Turris
fortissima nom̃ dñi: ad ipsam currit iustus
et exaltabit᷑ Substantia diuitis urbs robo¬
ris eiꝰ : et quasi murus ualidus curcũdans eũ:
Antequã conterat᷑. exaltatur cor homiinis:
et antequã glorificet᷑ humiliat᷑: Qui priꝰ
respondet quã audiat: stultũ se eẽ. de¬
monstrat. et confusione dignũ: Sp̃c ui
ri substentat in becillitatẽ suã: sp̃m uero
ad irascendũ facilẽ. quis poterit sustine̾:

Expanded text:
peccatorum, contemnit: sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis, quasi simplicia: et ipsa perveniunt ad  Al. usque  uersus: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit et exaltabitur substantia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
sterium scõrum ordinauer̃ se ipsos. ut &
uos subditi sitis eiusmodi. et omni coope-¬
ranti et laboranti Gaudeo autẽ inp̃sen-¬
tia stephanȩ et fortunati et achaici: qm̃
id quod uobis deerat ipsi suppleuerunt:
Refecerunt enim et meum sp̃m & ur̃m
alutate uos eccłiȩ asiȩ: Salutant uos
lutant uos fr̃s om̃s Salutate inuicem
in osculo sc̃o Salutatio mea manu pauli:
iquis ñ amat dñm nr̃m iħm xp̃m. lxix

Expanded text:
sterium sanctorum ordinaverunt seipsos, ut et sterium sanctorum ordinaverunt seipsos, ut et vos subditi sitis ejusmodi, et omni cooperanti et laboranti. Gaudeo autem in praesentia Stephanae, et Fortunati, et Achaici: quoniam id quod vobis deerat, ipsi suppleverunt. Refecerunt enim et meum spiritum, alutant vos Ecclesiae Asiae. Salutant vos lutant vos omnes fratres. Salutate invicem in 85 osculo sancto. Salutatio, mea manu Pauli. Si quis non amat
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m apud se reponat. recondens qđ ei
bene placuerit: ut ñ cum uenero cunc
collecte fiant:. Cum autẽ p̃sens fuero:
num fuerit ut ego eam. mecum ibunt:
Ueniam autẽ ad uos: cum macedoniã ꝑtͣn-¬
siero: Nam macedoniã ꝑtransibo: Apud
uos forsitan manebo. uel etiam hiemabo:
ut uos me deducatis quo c̃q iero Nolo
enim uos modo intransitu uide Spero
enim me aliquantũ temporis manere
apud uos: si dñs ꝑmiserit: ꝑmanebo aũ
ephesis usq ad pentecosten: Ostium enĩ
michi aꝑtum ÷ magnum et euidens: et¬
aduersarii multi Si autẽ uenerit timo-
in pace.: ut ueniat ad me: Expecto enim
illum cum fr̃ĩb: lxu. Se apollo aũ
fr̃e. notum uobis facio quia multum ro¬
gaui eum ut ueniret aduos cum fr̃ĩb: &¬
ret: Ueniet autẽ: cum ei uacuum fuerit:
igilate. state infide. uiriliter he ui¬
agite et confortamini. omnia ur̃a in cari-¬
tate fiant: lx uii Ob secro autẽ uos
fratres nostis domum stephanȩ. et fortu

Expanded text:
econdens quod - ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum autem praesens fuero, num fuerit ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten. ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, aduersarii multi. si autem uin pace, ut veniat ad me; expecto enim illum cum fratribus. De Apollo autem fratre vobis notum facio quoniam multum rogavi eum ut veniret ad vos cum frret: veniet autem. cum et vacuum fuerit. Vigilate, state in fide; viriliter agite et confortamini: omnia enim vestra in charitate fiant. Obsecro autem vos, fratres, nostis domum Stephanae, et Fortun
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ꝑmandatũ operatũ ẽ in me¬
in omẽm concupiscentiã. Sine lege enim
peccatũ mortuũ erat: ego autẽ uiuebam
sine lege aliquando. Sed cum uenisset
mandatũ peccatũ reuixit: ego autem
mortuus sum. et inuentũ ẽ. michi man-¬
datum quod erat ad uitã. hoc ẽẽ. ad
ꝑmandatũ seduxit me. et ꝑ illud occidit.
Itaq lex quidẽ scã: et mandatum scm̃.
& iustum et bonũ. Qđ ergo bonum. ẽ
michi factum mors est: Absit. sed pecca¬
tum ut appareat peccatũ. ꝑbonum michi
operatum. ẽ. mortem. ut fiat supramodum
pecc̃ans peccatum ꝑmandatum.

Expanded text:
me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum erat, ego autem uidebam sine lege aliquando. Sed cum uenisset mandatum peccatum reuixit, ego autem mortuus sum, et inuentum est mihi mandatum quod erat ad uitam hoc esse ad occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est, mihi mors est? absit. sed, ut peccatum appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum.