comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib tenebant. ꝙ in basilicam
sc̃i petri. ad custodiendum de¬
posuerunt. Quod cum eximia
cura seruantes. conferebant
inter se. quo in loco eiusdem
monasterii id diuine maiesta¬
ti concordantes humarent. Suꝑ
qua re. non minima eorum
animos dubietas occupaue¬
rat. S ds̃ qui benigna pieta¬
te sua scĩ uiri corpus de loco
priori transferendum decre¬
uit. insequenti ei locum ap¬
tum sepulture prouidit.
Nam cum du sicut iam
dictum est beate memorie.
mommolus suꝑ hac re cogi¬
taret. consiliumq utile que¬
reret. intempesta nocte con¬
sucta orationis furta requi¬
rens. statis relictis sicuti con¬
sueutrat dormitorium egres¬
sus. sub nudo celo ceꝑit inter
alia precari. ut diuina pie¬
tas ei salubre consilium sug¬
gereret. quo nam in loco sc̃issi¬
ma menbra locaret. Affuit
his precib clemens auris om¬
nipotentis. quȩ seruos suos
uista petentes audire consue¬
uit. Nam lux subito celitꝰ
emissa. ante basilice frontẽ

Expanded text:
tibus tenebant, et in Basilica tibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem
Abbreviated transcription (Latin):
quum namq inusitatumq
potentis dĩmanus ut de¬
monstraret beatum bene¬
dictumi nec nouis nec anti¬
quis patrib imparem me-¬
rito. parem illum extulit
ueridica uox ueritatis pro¬
mutentis. Qui credit inmę.
opa que ego facio faciet.
Ons gͥ letis animis magnis¬
q uotib benedicebant do¬
minum. quique sibi occulta
fuerant. luce clarius propa
lata omni ancipiti senten¬
tia. que suꝑ corporib discer¬
nendis dui eorum animos
occupauerat. plebs cinoman-¬
lastice se uerterunt. Quod
sũma celeritate leuatum
imponentes scapulis.cum
gaudio ad proprium locũ
tib. infra breue spacium tem¬
poris plurime nobilium fe¬
minarum in eodem monaste¬
rio aggregate sunt. que se re¬
licto scło dñi seruitio man¬
ciparunt.S & ipsum monas¬
terium usq nunc magnis
miraculorum illustrationib
adomino honoratur. At ue¬
ro mummolus abbas & ue¬
benedicti. quod adeo sibi col¬
latum certis in diciis apparen¬

Expanded text:
quum namque inusitatumquequum namque inusitatumquepotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propallata omni ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomalasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum tibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino honoratur. ro Mummolus abbas et veBenedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis appren
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. placuit. Nam cum
continuis diuinitatem pre-¬
cib ꝑtotum noctis spacium
utriq popłi pro tanto sibi
manifestando negocio pul¬
sauissent. facto mane con¬
spiciuntur eminus buorũ
quie. quorum unus erat
masculini sexus. alterã uero
feminini. Igitur salubri ac¬
cepto consilio. ad se exanima¬
ta corpora deferri iubent
Quod cum factum esset. mas¬
culi corpus prope ossa po¬
ni fecerunt. que magnitu¬
dine p̾stare iudebantur.
Miroq modo mox ut mor¬
tui mortua tetigere ossa iacen¬
tis. ꝑ mortuum mortuo uita
reddita est. Similiter autem
eis placuit. ut penes minora
mortue puelle corpus poni
deberet. Deus autem ut de¬
monstraret germanos eẽ
qui ferebantur merito. quẽ¬
ad modum carnis una ꝓcrea¬
tione uno eodemq tempore
pares merito. pares esse uo¬
luit miraculo: ita ut puel¬
la eadem hora ab officio fu¬
neris surgeret. & que aflen¬
tib amitis portabatur ad
tumulum. isdem gauden¬
tib rediret domum. Anti¬

Expanded text:
ponere placuit. Nam cum ponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur eminus duorum rum, quorum unum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Anti
Abbreviated transcription (Latin):
eos inpriori monumento si
scdo indiuisibiliter compo¬
nere uelle testabatur. Tunc
uero nobiles quiq ac sapi¬
entes his contradixere uerb̃:
partiupes feterat oraculi ce¬
lestis. & qui simul locũ scõ
in subeundo labore pares
fuerant: non etiam fructus
laboris eque partirentur.
Marime uero non eẽ dignũ
dicebant. ut duo magna lu¬
minaria loci unius angus¬
dem igitur sepe dictus uene¬
rabilis uir aigulfus consiliis
uenerandorum urorum
assensum dedit. decreuitq
ut ipse cum suis retento cor¬
pore sc̃i benedicti. socios suoᷤᷤ
cum corpore uenerande so¬
roris eius dimitteret. S q¬
certum non erat qualiter dis¬
cerni ossa potuissent. quȩ cõ¬
fuse unus sportelle sinus
rerinebat. difficultate discer-¬
nendi ad hoc consilium uen-¬
tum est: ut quȩ minora ui-¬
derentur ossa. separatim po¬
nerentur. minora uero altrin¬
secus congregarentur. Dum
tum quid iudicari non poss
diuinitati ad huc ancipiti
sententie. taliter finem im¬

Expanded text:
eos in priori monumento  seos in priori monumento  ssecundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis,participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sanctin subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarcdem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. certum non erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum tum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem im
Abbreviated transcription (Latin):
Post hec uero cum in eundo
nulla mora fieret. agmina
monachorum cum plebe ter¬
ritorii aurelianensis obuiã
processerunt. miliario amo¬
nasterio in uico qui dr̃ uetꝰ
floriacus. ibiq cum gaudio
ꝙ leticia atq honore mag¬
no exceperunt corpora scõr
supra dictorum. sub die qͥu¬
to rouũ uiliarum. in eodẽ
q loco die illo eandem sollẽp¬
nitatem cum in genti leticia
in dei laudib pegerunt. Cũ
igitur ibi more fierent. ple¬
us cynomãnice urbis cuiꝰ
supra diximus fuisse ciues.
qui ꝓ afferendo corpore beate
scolastice ierunt affuit. ob¬
uiam procedens ciuib suis:
quos  de portando celesti thes¬
auro se misisse gaudebat.
S cum ad predictum locum
ueniens cognouisset rei ue¬
ritatem. & actus omnes
uenerabilis uiri aigulfi.
postulabat eum. ut sibi mu-¬
nus ꝓmissum. atq adeo de¬
monstͣrum concedere deberet.
S isilem uentrabilis uir res¬
pondit se nequaquam uelle
scõꝵ germanorum corpora
ab in uicem separare. sed sic̃

Expanded text:
Post haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tribunal xp̃i. si alicui de meo
tis. Illis autem respondentib.
& quid faciemus pater. quia
nescimus hominem sepeli¬
re: Respondit ille. Nũquid¬
nescitis funem in pedib meis
mittere. & ita me ad montem
trahere: Pili autem occulo¬
rum eius ex uigi fletu cecide-
insinu suo habebat propter
lacrimas defluentes oculis
eius. Dum ergo moreretur.
cepit flere. Et cum fr̃s requi
numquid & tu times: Ille
respondit. Inucritate timeo.
Et iste tumor qui nẽ mecum
ẽ. semꝑ in me fuit. ex quo
factus sum monachus. Cũ
autem uidisset abba pemen.
quitransiit: dix̃. Beatus es
abba arseni. quia te tantum
in hoc scło plãxisti. Qui enum
hic se non planxerit. illue in
perpetuum lugebit. Aut
hic ergo ex uoluntate. aut
illic protormentis impossibi¬
le est. hominem non plangere.

Expanded text:
tribunal Christi, si alicui de meo tribunal Christi, si alicui de meo tis. Illis autem respondentibus: Et quid faciemus, Pater, quia nescimus hominem sepelire? Respondit ille: Nunquidnescitis funem in pedibus meis mittere, et ita me ad montem trahere? Pili autem oculorum ejus ex jugi fletu cecideruin sinu suo habebat propter lacrymas defluentes ex oculis ejus . Dum ergo moreretur , coepit flere, et cum fratres illnunquid et tu times? Ille respondit: In veritate timeo; et iste timor qui nunc mecum est, semper in me fuit ex quo factus sum monachus. Cum autem vidisset abbas Poemen quia transiit, dixit: Beatus es, abba Arseni, quia te tantum in hoc saeculo planxisti. Qui enim hic se non planxerit, illic in perpetuum lugebit. Aut ergo hic ex voluntate, aut illic pro tormentis impossibile est hominem non plangere.
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens autem beatus ar¬
senius ait. O portet te o fili.
incessanter meditari eloquia
dñi. Audiui enim quia dĩx
beatus abba pemen. & alii
multi scõrum patrum. qm̃
incantatores illi qui serpen¬
tes solent incantare. non in¬
telligunt ipsa uerba quȩ
locuntur. sed serpentes in tel¬
ligunt uirtutem uerborum
illorum. & conquiescũt & sub-¬
duntur eis. ita ergo & nos fa¬
ciamus. Quamuis enim nͣ
ualemus intelligere diuina¬
rum scripturarum uirtutẽ.¬
audientes uirtutem terrentur:
& effugati discedunt a nob̃. ñ
sustinentes eloquia sp̃t sc̃i. q̃¬
Beatus arsenius cum tempꝰ
eius ut migraret de hoc scło
approximaret. dicebat ad dis¬
cipłos suos. Nlemo suꝑ me fa¬
ciat caritatem. nisi in sola
oblatione. Ego autem si feci
caritatem: in uenio illam. Lur¬
batis autem discipłis eius. qua¬
si iam tempore propinquante.
dicit eis. Nec dum uenit hora
mea. Cum autem uenerit nõ
tacebo. Sed tamen stabitis me¬
cum indiuino iudicio ante

Expanded text:
Respondens autem beatus ArRespondens autem beatus Arsenius ait: Oportet te, fili, incessanter meditari eloquia Domini; audivi enim quia dixit beatus abbas Poemen et alii multi sanctorum Patrum, quoniam incantatores illi qui serpentes solent incantare, non intelligunt ipsi verba illa quae loquuntur, sed serpentes audienligunt virtutem verborum illorum, et conquiescunt, et subduntur eis. Sic etiam et nos faciamus: quamvis enim non valeamus intelligere divinarum Scripturarum virtutei virtute terrentur, et effugati discedunt a nobis non sustinentes eloquia Spiritus sancti, quBeatus Arsenius, dum tempus ejus ut migraret de hoc saeculo approximaret, dicebat ad discipulos suos: Nemo super me faciat charitatem, nisi in sola oblatione; ego si feci charitatem, invenio illam . Turbatis autem discipulis ejus, quasi jam tempore propinquante dicit eis: Necdum hora mea venit; cum autem venerit, non tacebo . Sed tamen stabitis mecum in divino judicio ante
Abbreviated transcription (Latin):
uit quidam uir in pa¬
latio sublimis sub theo¬
dosio imꝑatore nomine arse
arsenius desiderio diuini a¬
moris accensus. relinquens
omnem huius scłi głam tẽ¬
poralem. ꝑrexit ad hercinum
scithiȩ: ut inter scõs patres
secretam & quietam ab omĩ
strepitu mundi huius age¬
ret uitam. ut separatus ab
illecebris & delectationibus
corporeis. cum tota mentis in¬
tentione adhereret dño salua¬
tori. sicut scriptum est. adhe¬
sit anima mea post te: me¬
autem suscepit dextera tua.
Dicebant ergo scĩ seniores. qr
sicut cum in scłi conuersatio¬
ne eẽt. nimis preciosis uestim̃¬
tis pre omĩb utebatur. ita
postinodum inheremo scithiȩ
degens. studebat ut omĩb
monachis uiliora & despectio¬
ra uestimenta haberet. Iii.
Quidam de fr̃ib dixit beato
arsenio. Ecce beatissime pater
meditari festino de scĩs scrip
turis que didici. & non sentio
compunctionem in corde meo:
qm̃ non intelligo uirtutem
diuine scripture. unde & ual¬
de contristatur anima mea.

Expanded text:
uit quidam vir in palatio sublimis, sub Theodosio imperatore, nomine ArsenArsenius desiderio divini amoris accensus, relinquens omnem saeculi gloriam temporalem, perrexit ad eremum Scythi, ut inter sanctos Patres secretam et quietam ab omni strepitu hujus mundi ageret vitam, ut separatus ab illecebris et delectationibus corporalibus, cum tota mentis intentione adhaereret Domino Salvatori, sicut scriptum est: Adhaesit anima mea post te, me suscepit dextera tua . Dicebant ergo de eo sancti seniores quia sicut cum in saeculi conversatione esset, nimis pretiosis vestimentis prae omnibus utebatur, ita postmodum, in eremo Scythiae degens, studebat ut ab omnibus monachis viliora et despectiora vestimenta haberet. 38.Quidam de fratribus dixit beato Arsenio : Ecce, beatissime Pater, meditari festino de Scripturis sanctis, quae didici, et non sentio compunctionem in corde meo, quoniam non intelligo virtutem divinae Scripturae, unde et valde contristatur anima mea.
Abbreviated transcription (Latin):
do cepunt se nerui diu con¬
tracti extendere. & aridi diu
meatus uenarum sanguinis
in undatione humectari. Atq
ita deo uolente accepto robore
letus suꝑ pedes constitit. &
curatori suo magnis uocib
benedixit. Qui locus actenus
basilicam retinet dño in hono¬
re beati benedicti dicatam. Cũq
set. aliud prediolum adeunt.
mille quingentis firme passi¬
b amonasttrio ad quod tende¬
nomine. In eo ȩtiam cum ali¬
quantulum cis requiescere
placiusset. obuiam eis quidã
cecus factus est. Qui magno
impetu ferociter facto. sportã
qua beati uiri cinis portaba¬
tur apprehendit. Quem uir
dñi aigulfus moderata stu¬
duit correptione castigare.
atq ab illicita presumptione
reuocare. S ille quem lum̃
amissum contristabat. respon¬
dit nullomodo se ab ea diuel¬
li. nisi quam primum lum̃
reciperet. Pro nuntiauitq se
tante fidei eẽ. ut quicquit
peteret sc̃s benedictus dño
sibi annuente tribuere poss¬

Expanded text:
do coeperunt se nervi diu condo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicti dicatam. Caeco set, aliud praediolum adeunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendenomine. In eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullo modo se posse ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedictus, Domino sibi annuente tribuere poss
Abbreviated transcription (Latin):
densitate ita cos occul uit.
ut sibi quidem nil obesset.
ꝑ secutorib uero eorum om¬
nem facultatem se inuenien¬
di auferret. sicq famuli dĩ
malorum timore sublato.
itinere. in prediolum quoddã
diuertunt bonodium nomine
situm in pago aurelianensi.
lassitudine cogente. In quo lo¬
co cum paulisp indulgerent
quieti. ecce quidam sine oculis
matero fusus utero exiuit.
magnisq uocib oris ac fidei
scm̃ interpellabat. ut que na¬
tura negauerat sibi lumina
discussa caligine cecitatis. li¬
men sibi diu negatum cepit
aspicere. & datortm illius si¬
mulq beatum benedictum
magnis laubum uocib ex
tati huic miraculo aliud in
eodem loco coniungere. ut
quante scĩtatis esset. cuius
cinis portabatur ostenderet.
Hamq debilis quidam qui
erectus ire nequiebat. ꝑt̾ram
rependo se trahens. utpote qͥ
omnium menbrorum officio
destitutus erat aduenit. im¬
plorans auxilium. ab omni¬
potente deo ꝑ famulum illiꝰ
benedictum. Itaq miro mo¬

Expanded text:
densitate ita eos occuluit, densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocibus extati huic miracu o aliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro mo
Abbreviated transcription (Latin):
arum attingentib: uox al¬
ta diuinitus ꝑ alta suentia
noctis prohibuit eos moras
innectere in eundo. Cademq
hora papam romanum zacha¬
riam ꝑuisionem quidam as¬
sistens. talibꝰ complellare uisꝰ
est. Cur te piger somnꝰ tem¬
porib p̾ssis. negat stratib re¬
lictis custodiam tue habere
prouncie: Q quare dimis-¬
sis publicis utilitatibus. ꝓ¬
priis implicaris: Nam ut
quod dico palam sit. noue¬
ris te magnorum iurorum
patrociniis carere. benedicti¬
scilicet atq scolastice sororis eiꝰ.
Quorum corpora quidam a
gallie horis huc aduentantes:
uiuic ferunt humanda. his
tis sibi languobardorum au¬
dantes alicuius incõmodita¬
tis tristem accessum. respiciũt
retro. uidentq subsequi se ab
hostib. Tunc timori̾s pleni.
t̾req consternati. rogabant
eum qui suorum famuloꝵ
corpora eis reuelare dignatus
est. ut ea illis ad locum desti¬
rum precib diuine pietati an¬
nuere libuit. Lam omnipo¬
tentis potentia tenebrarum

Expanded text:
arum attingentibus, vox alarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedictscilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His tis sibi Langobardorum audantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destirum precibus divinae pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
neris sui grates innumeras
rependit. Namq locum adiens.
loculum ibidem inuenit
exterius quidem uilem. inte¬
rius autem retinentem mag-¬
ni precii margaritas. Profori¬
b autem petre scilicet suꝑ¬
posite. prefixa erant nota-¬
mina quorum interius bus¬
ta iacebant. His sicut diu
optauerat in uentis. patefac¬
to a latere euacuatoq locello.
thesaurum inuentum uniꝰ
sportule conclusit sinu. Que
sporta hactenus penes nos
quasi noua habetur. Quibr
patratis omnib. imꝓuise as¬
sunt socu. quos supra sermo
retulit acinomannica urbe¬
profectos. querentes &e ipsi.
ad quesita dui benedictione
frustrati. Tuncq sibimet
mutuo patefecere sui itineris
causam. quia scilicet & ipsi
reuelatione diuina ad moni¬
ti. ad corpus beate scolastice
ierant deferendum. Moxq cũ
festinatione retrogradum iter
arripientes. festinato simul
regredi curabant. portantes
quas inuenerant dono diui¬
no preciosissimas margaritas.
tib. iamq horas finium su¬

Expanded text:
neris sui grates innumeras neris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbeprofectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas.tibus, jamque oras finium su
Abbreviated transcription (Latin):
ti: sed tecti adita linquens. nu¬
do sub acris axe indefessus
speculatorad esto. Cumq soli¬
tudinis huius locum aliquẽ
lumine clarissimo racdiare
conspexeris. niuei instar mon¬
tis notato certissime locum.
Namq ibi inueniendum est.
unde tue curȩ finis impo
dans. ardens autem desiderio.
primo quietis sonno ꝑcepto.
stratu se excuciens. preceptoꝵ
senis hauit segnis obtemꝑ¬
tor extitit. Namq predicte soli¬
tudinis plagam respiciens. cõ¬
spexit eminus locum lumi¬
ne claro micantem: ceum eũ
luminarib facibusq densis
locus aliquis ꝑfusus illustra¬
tur. Quib uisis reuerendꝰ¬
heros. gaudio magno repletꝰ
munddi gubernatori &e scłors
rectori benedicens. in eis dem
pectabat. Qui cum diu p̾sto¬
latus affiusset. solisq glob
nec dum iubare suo muncli
spacia ampla compleret:ad
locum intrepidus proꝑat.
cuius notator extiterat. Ibiq
sicut longe optauerat cunc¬
ta inueniens. prosꝑatori iti¬

Expanded text:
ti, sed tecti adyta linquens, nuti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis impondans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendheros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem spectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori iti
Abbreviated transcription (Latin):
delatoris scandalum caues. se¬
curus esto. in me tutam reppe¬
ries fidem. & sidictis mcis fidẽ
acõmodaueris. fortassis etiam
negocio tuo ꝓfuturum erit.
Ista uero cum predictłs dĩ fa¬
mulus uerba hausisset. co¬
gitans quia in antiquis est
sapientia. & rerum preteritarũ
cognicio. reputans etiam sicut
postea rei probauit euentus.
pro hoc ipso eum dominum
pre misisse: compellanti ex or¬
dine rei geste texuit histori¬
as. qua causa uenisset. & quȩ
uisio sibi propter hanc rem
fuisset demonstrata. Ad hec se¬
nex paululum terre figens
aspectus. uocemq infra fauces
compͥmens. sic demum ora
pendis. deo fauente puto me
laborem tanti itineris assump
nulla inquit erit ĩ mumere
dando difficultas. quin omĩa
quȩ ame poscis dem. Lantũ
est. ut promissionis tue memor.
dictis facta recompenses. Ad
hec ille. Cum inquit lucifuge
noctis tempora conticiniiq in¬
etas ꝓpinquare ꝑspexeris. tu
ne ad modicum indulge quie¬

Expanded text:
delatoris scandalum caves, sedelatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora pendis, Deo favente, puto me is quibus laborem tanti itineris assumpsNulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quie
Abbreviated transcription (Latin):
locorum scilicet scõrum cir¬
cuitionib. ex peditioni oꝑam
dedit. certans ociꝰ ꝑficcre.
quod sibi iniunctum fuerat
scm̃ mandatũ. Tandem itaq
ꝑuenit adlocum castri. quod
uocatur cassinum. Ibidemq
paulisꝑ itiners finem impo¬
nens. expectabat ẽuentum rei.
orans illum qui uisionem
suꝑius prolatam reuelare
dignatus fuerat. quiq se ad
hoc opus destinauerat. ut ñ
inuacuum tantum iter cõ¬
sumi uellet. s sicut promi¬
serat techam thesauri sui ei
reuelare dignaretur. Cum
capiendi loca ꝑagraret. & huc
illucq cireum spiciens oculo¬
rum orbes uolueret sedulus
ex plorator: conspiciens eum
annorum crebro id agentem.
sic cum prior affatur. Heus
tu inquit. quib ab horris
nr̃as adisti sedes. cuius ue
negocii grã: Ad hec ille nõ
inlagini illius ausus est
propalare cõmissũ sibi secre¬
tum. Sed cum iterato suꝑ
ipsa re interrogaret. ipse tam̃
negocium diuulgare metue¬
ret hoc ab eodem sine audi¬

Expanded text:
locorum scilicet sanctorum cirlocorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignaretur. Ab icapiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam passio penes nos habet᷑.
nica urbe apparuit uisio.
ut scilicet ꝑgentes & ipsi in
cadem prouinciam. corpus
transferrent sororis sci bene¬
dicti scolastice nomine. ut qͦs
unius urne habebat spaciũ.
simul transferendi ostenderen¬
tur. Cum igitur utrimq la¬
boraretur. ne uisionis mani¬
dum dieb transactis. a supͣ¬
dicta cynomannica urbe eg̾s¬
si oraculi diuini auditores.
carpebant iter. italiam ducens.
Di uertentesq in monasteriũ
floriacum hospitandi grã.
rum aigulfum preceptism
abbatis sui obsequentem.
idem uelle iter arripere. Igit᷑
pagere. Iunctiq simul. tam¬
diu in diuisibiliter sibi ad¬
hesere. quo usq romam ue¬
nientes. beati petri basilicã
oraturi intrarent. At cum
in eadem urbe sub obtentu
uisendorum scõrum locorum
a se inuicem diuiderentur.
ut rei autem habet ueritatis
negocium quod ceꝑant per¬
fecturi: memoratus aigulfus
intermissis interim his que
palam ostentauerat uelle.

Expanded text:
etiam passio penes nos habetur etiam passio penes nos habetur i in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manidum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, rum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem velle iter arripere. Roma lperagere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle,
Abbreviated transcription (Latin):
ni assidue studium dans. int̾
cetera repperit in libris beati
ac. precellentissimi uiri gre¬
gorii romani antistitis. quo¬
modo sc̃s ac deo dilectissimus
benedictus agonis sui cursũ
quia i dem uenerabilis pat̾
oraculo cõmonitus diuino.¬
preuidenꝰq futuros casus.
pre dixerit illiro monasteriũ
funditus euertẽdum. et qd̃
ille spiritalib oculis. iste
spiciebat. misit ad predictam
prouinciam unum excõmilito¬
diuinitus fuisse reuelatum
dicebat. ut predictus uir illuc
ꝑgens. corpus iam dicti trans¬
ferret benedicti. fuit namq
idem aigulfus uenerabilis
uir. & deo omnimͦ seruire ges¬
tiens. Qui quante scĩtatis
fuerit. cuius ue uirtutis.
finis probauit. in quo omĩs
laus secure canitur. Llamq
cum bonis polleret morib.
& in monasterio lirinensi ob
bonorum studium oꝑum
peteret᷑ aliqͣntisꝑ exẽpli gr̃a remo¬
rari. acontrariis religiois diuine
insidias ꝑ pessus: ad palmam us¬
qz martyrii ꝑuenit. Cuius

Expanded text:
ni assidue studium dans, inter ni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste spiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitomque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii usque pervenit: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ge alittore ligeris. Quod
testamentum mutue uicis¬
situdinis usq hodie in ar
tio ꝑacto. nequaquam ob¬
litus sui destinationem de-¬
siderii. in supra dicto agello
cepit edificare habitationes
monachis utiles. Qd̃ opꝰ saga¬
ci insistens industria. mirifi¬
co consũmauit effectu. Edi¬
ficansq basilicam inhonore
scĩ petri. itemq aliam in ho¬
nore scẽ marie: dño dedica¬
ri uoluit. Mox etiã ut prepara¬
ta habitatio non inanis
esset atq sine habitatoribus.¬
collegit ibidem quam plures
a dño seruiendum. sub nor¬
ma regule uiuere paratos:
patremq & abbatem his pre¬
fecit. nomine mõmolum. Qui
quamdiu reb humanis in¬
ter fuit. ut igdoneus pastor
gregis sibi commissi sollici¬
te curam ex hibuit. Igitur¬
cum ꝓ cessu temporis euol¬
uentib annis supradictus
leodebodꝰ corpore exemptus.
sicut credimus celicas recessiss
ad sedes.: lam dictus mõmolus
gregis sibi commissi custo¬
dias optime seruans. & lectio¬

Expanded text:
ge a littore Ligeris. Quod ge a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in arctio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus,collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. Aigucum processu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectio
Abbreviated transcription (Latin):
us filius dagobti. qui
ut erat uir nobilissimus.
rerum ad ministratione pub¬
licarum miro callebat in-¬
genio. Is dem etiam rex cũ
egregiis polleret morib. per¬
tionibq iustis & seruitio
dĩ aptis assensum preberet:
interpellatus ẽ a bone me-¬
morie leode bodo patre mo¬
nasterii sci aniani quod est
situm prope menia urbis
aureliane. ut monasteriũ
ordini monastico congruens
sibi liceret construere in
agro floriacensi. datis pro
codem agro in mutua uicis¬
situdine p̃diis que sibi apa¬
rentib iure hereditano re-¬
licta possidebat. Namq
isdem ager floriacensis. sci¬
licet regat tunc fiscus erat.
Quib auditis rex libentis¬
si me eius precib annuit.
& desiderium illius quod
diu dilatione creuerat. com¬
pleri iudicauit. Igitur abu¬
trisq partib mutuȩ cõmu-¬
tationes facte sunt. memo¬
rato abbate dante quod age
reciproca uicissitudine pro
eo agellum quendam floria¬
cum cognominatum cum
apendiciis suis. haucl lon¬

Expanded text:
us filius Dagoberti, qui us filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a gereciproca vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud lon
Abbreviated transcription (Latin):
diu gens lango
ferre de tractans eos qui fe¬
rebant impugnare decre-¬
uisset. italiam uenit nomi
to deus iudicio. eius muchro¬
ni tradidit feriendos. Quȩ
gens longe lateq sue cedis
extendens crudelitatem: be¬
neuentanam aggressa est
expugnare prouinciam. Cuiꝰ
urbes t̾re coequans. monas¬
teria uillasq de populans.
ñ minimas xp̃ianoꝵ. strages
dedit. Ques enim dominicas
ab ouilib exclusas diuersa ce¬
d laterans. ouilia dñi euerte¬
d. ita ut in heremi uastita¬
tem loca prius desiderabilia.
conuersa uiderentur. Unde
intercetera facinora sua mo¬
nasterium eximii pris bñdic¬
ti depopłans. reb omnib in ha¬
bitabile reddidit. Quod qͦ
librum clarum
tico sp̃u cognouisse atq
p̃nuntiasse. ablatis rebus
omĩb idẽ monasterium
patrata euersione. & multis
effluentib annorum curri¬
culis: idem locus ad here-¬
mum redactus. cepit esse
ferarum. qui prius fuerat
habitatio hominum: usq¬
quo regni francorum gub¬
nacula ad eptus ẽ clodoue¬

Expanded text:
diu gens Langobferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam venit nomintum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quolibrum clarum tiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodove
Abbreviated transcription (Latin):
ce quorumdam rusticorum
flagella. placido sustinuit
animo. Corum fixa t̾ris am¬
malia solo soluebat sermone.
Nemini adulando blandieba¬
tur. principi nulli ueritatis
uerba tacuit. ad  uota semꝑ
orationum subsidia recurrens.
Unde siquid ei potestis renuit
secularis. mox diuina pres¬
titit pietas. Quedam ꝑsona¬
a demoniaco arrepta sp̃ũ. stra-¬
mine ubi sc̃s martinus sede¬
bat apotestate eruta est. ini¬
micaz hon solum homines.
sed etiam animalia ademo¬
num liberans potestate. & man¬
sueta insuum redire gregẽ
lepusculum imꝑauit stare.
& miseram bestiolam amorte
nonico. grandine sepuis uas¬
tata tempestate. ad preces scĩ
martini multis libera e an¬
nis. Mulier a sanguinis flu-¬
xii. uestimentorum illius tac¬
tus dĩ sacerdos mundo claruit
miraculis. ut omni uita q
conuersatione ꝑfectus. in om̃i
pietate & religione preclarus
in omni bonitate. & benigni

Expanded text:
et quorumdam rusticorum et quorumdam rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat sermone. Nemini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis, mox divina praestitit pietas. Quaedam puella daemoniaco arrepta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non solum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans potestate, et mansueta in suum redire gregem ntibus lepusculum imperaverit stare; et miseram bestiolam a praesnonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces sancti Martini, multis liberata est annis. Mulier a sanguinis fluxu vestimentorum illius tactus Dei sacerdos mundo claruit miraculis; et in omni vita et conversatione perfectus, in omni pietate et religione praeclarus, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
lum pãniculo supposito sana¬
uit adolore atq caligine. Idẽ¬
quoq sc̃s martinus cadens ꝑ
gradus grauiter. pene totis at¬
tritis menbris. nocte ab angło
angelicis uisitationib &e fomi¬
liari locutione fruebatur. Qua¬
dam uero die beatissime geni
nec non sanctarum uirginũ
recle & agne uisitatione. uir
dĩ honoratus. & confortatus ẽ.
Nam demonum fantasmata.
ce in diuersis figuris horribi¬
les aspectus nil metuens. nec
ullis eorum fallaciis illuidi
potuit. Spũ uero prophetarũ
ita claruit. ut multis multa
prediceret futura. ueluti maxi¬
& inaquilea interitum predixͣ.
brante mysterium ad altare:
glob ignis subito de uertice
fulsit illius. Cuantius quidã¬
egrotus proꝑante ad se beato
uiro. prius sanitatem recepit.
quam sc̃s martinus domũ
intraret. In eadem quoq do¬
mo puerum a serpente ꝑcus¬
sum. sco̾rum tactu digitoꝵ
apiculo mortis eruit. Lam
qud conuitia non doluit. ob¬
probria non sensit. immo

Expanded text:
lum peniculo superposito sanalum peniculo superposito sanavit a dolore atque caligine. quoque sanctus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angeloangelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Geninec non sanctarum virginum Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Spiritu vero prophetarum ita claruit, ut multis multa praedixerit 161 futura: veluti Maxit in Aquileia interitum praedixit. sanctum mysterium ad altare, globus igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis eruit. IX. ut convicia non doluerit, opprobria non senserit: imo
Abbreviated transcription (Latin):
ille nudum ferientis ictu col¬
lum opposuit. S impius
retro cadens. suam intelligens
impietatem. ueniam postula¬
uit ascõ. Alteroq uibrante
ictu in scm caput. ferrum
fugit de manib. Treueris pa¬
raliticam puellam totisq re¬
solutã menbris. sacra bene¬
dicti olei infusione ad stan¬
te popło pristine reddidit sa¬
nitati. Letradii proconsulis
uiri seruum. manus imposi¬
tione. ademonio liberauit.
Unde &e ille tetradius cum
tota domo sua. ad xp̃ianã
conuersus est religionem. Cuiꝰ¬
dam quoq patris familias
puerum ademonio arreptum
atrocissimo. digitos in os mit¬
tens. sp̃m malignum. ꝑ puden¬
da pacientis exire compulit.
Leprosum in porta parisiare ci¬
uitatis a deformitate sui cor¬
poris. solo saluauit osculo.
S & fimbria uestimenti eius.
uel filo cilicii. multos sanari
morbos comꝑtum est. Filia ar-¬
borii prefecti. ꝑ impositionem
epłe sc̃i martini. a grauissimis
liberata. ẽ. febrib Paulini ocu¬

Expanded text:
ille nudum ferientis ictui colille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christianam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone arreptum atrocissimo, digitos in os mittens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo; sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini ocu
Abbreviated transcription (Latin):
stans in uultu. pus in affec¬
tu. honora bilis in ministerio
sacerdotali. infatigabilis uͤrbi
dei semitor. impiger acceptam
dñi sui petuniam multiplica¬
re. cum gaudentib gaudens.
cum lugentib lugens. omĩb
omnia factus. ut omnes lu¬
crifaceret xp̃o. Uirtutib in sig¬
nis. bonitate laudabilis. pie¬
tate amabilis. multis in epis¬
copatu fulgens uirtutib. Nã
tu tumultuantan in obsequio
cuiusdam corporis. uerbo ora¬
tionis uno ligauit in loco.
iterumq reisoluens. suis ꝑ¬
misit dominari uestigiis.
Ruentem pinum suꝑ se sig¬
no crucis opposito auertit.
mirantemq turbam xp̃o
credere fecit. Se ipsum intectũ
cuiusdam domus flãmis
opposuit. ne in nocua lederet
ignis tecta. qui fanum incen¬
oit ydolatrie. Aliud quoq
templum antiquo errore de¬
monib dedicatum. dum ma-¬
nu non potuit humana. an¬
gelico fultus auxilio subuer¬
tit. Nec non alio loco genti¬
lium aras subuertens. aquo¬
dam pagano gladio appetitꝰ.

Expanded text:
stans in vultu, pius in affecstans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopatu fulgens virtutibus. VIItu tumultuantem in obsequio cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque templum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus,
Abbreviated transcription (Latin):
uir̃ dei precib profusis resus¬
citauit. uite redditum bapti¬
⁊auit: qui multis postea uixit
annis. Alitrum quoq in cuiꝰ¬
dam lupicini agro laqueo sus¬
pensum. sacris orationib uite
restituit. Tercius abeodem scõ
uiro carnoto opido cuius¬
oratione sola in conspectu po¬
puli resuscitatus ẽ. Quo mira¬
culo uiso. plurimi ex popło
crediderunt in xp̃ i. Succeder
te tempore. in eodem oppido
mutam abinfantia puellã.
benedisti olei unctione sana¬
dio tecta lateret. ou leissiis
abstractus est sedib multoꝵ¬
q precib alligatus. electus ẽ.
in episcopatum turonice ciuita¬
tis. ubi plurima sc̃ãrum insig¬
nia gessit uirtutum. & multa
celestis uitȩ dogiata sparsit.
tamen priuate uitȩ continen¬
tiam in urbis popłoꝵ non ami¬
sit. Humilis in habitu. iocundꝰ
insermone. deuotus in predica¬
tione. uerax in iudiciis. uenera¬
bilis inmorib. ꝑuigil in oratio¬
nib. assiduus in lectione. con¬

Expanded text:
vir Dei precibus profusis resusvir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus vitae restituit. Tertium ab eodem sancto viro, in Carnoteno oppido, cujusoratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, plurimi ex populo crediderunt Christo. Succedente itidem tempore, in eodem oppido, mutam ab infantia puellam benedicti olei inunctione sanadio tecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi plurima sanctarum insignia gessit virtutum, et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen privatae vitae continentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in habitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, con