comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missarum sollempnia
ter hodie caele braturisumus.
loqui diu de euangelica lectio¬
ne non possumus: Sednos aliquid
uel breuiter. dicere : redemp¬
toris nr̃i natiuitas ipsa conpellit
Quid est quod nascituro dño mun¬
dus describitur : Nisi hoc quod
aperte monstratur: Iui ille
uemebat in carnȩ. quielectos
suos adscriber& inet̃ nitate:
quo contra dere probis per
ꝓphetam dicitur Deleantur
delibro uiuentium: & cum iustis
nonscribantur Quibene & iã
in bethleem mascitur Bethleẽ
quippe : domus panis inter¬
p̃tatur Ipsenamq est : qui
ait: Ego sum panis uiuus: qui
decaelo descendi Locus ergo
in quo dñs nasceretur. domus
panis ante uocatus est : quia
futurum profecto erat. ut ille
ibi permateriam carnis appa¬
rer&. Quielectoꝵ mentes in¬
ter na sacietate reficer&:
Quino ninparentum domo.
sed inuia nascitur: ut ꝓfecto
osten der&. quia per huma¬
nitatem quã assumpserat.
quasi in alie no nasce batur.¬
Alienum udelic& non scđm potesta¬

Expanded text:
missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur.Alienum videlicet non secundum potesta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uer bum quod factumẽ.¬
erba pastorum quam
sint raciona bilia. et
pastorib aeccła digna dili¬
genter inspice : Uere em̃
quasiuigilantes non clixer̃
ui deamũs puerũ. uideam̃
quid dicitur:: Sed uicdeamꝰ
uerbum qđ factũ est: In prin¬
cipio erat uerbum. et uerbũ
caro factum ẽ. uerbũ quod
semꝑ erat uideamus Quo¬
mo do ꝓnobis fac tum est. qd̃
fecit dñs etostendit nobis:
Uerbum hoc: ipsum sefecit
siqui dem hoc ipsum uer bum
dñs est: Uideamus igitur quo¬
mo do hoc ipsum uer bum hoc
est dñs ipse sefecerit & osten¬
derit nobis carnẽ suam qđ
enĩ uidere ñ poteram clum
erat uerbum : uideamus
factum quia caro est Cuisi¬
mile. ẽ qđ ioħs ait Iuo d
suit abincid qđ audiuimus
qͣd uidimus oculis nr̃is quod
ꝑspeximus & manus nrãe tẽ

Expanded text:
oc verbum quod factum eserba pastorum quam sint rationabilia, et pastoribus Ecclesiae digna, diligenter inspice. Vere enim quasi vigilantes non dixerunt: Videamus puerum, videamus quid dicitur, sed: Videamus verbum quod factum est: In principio erat Verbum, et Verbum . Verbum quod semper erat, videamus quomodo pro nobis factum est, quod fecit Dominus et ostendit nobis. Verbum hoc, ipsum se fecit: siquidem hoc ipsum Verbum Dominus est. Videamus igitur quomodo hoc ipsum Verbum, hoc est Dominus ipse se fecerit, et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim videre non poteramus dum erat Verbum, videamus factum quia caro est. Cui simile est quod Joannes ait: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod prospeximus, et manu
Abbreviated transcription (Latin):
sus autem: misaericordiam non re¬
pellat. Tuncenĩ demum sructuosis si¬
me fides urã defenditur: quando ae¬
tiam secta toribus suis opinio falsadam¬
natur. Ad omnem uero causam pieac
fideliter exequendam. fratremnrm
rum tituli scĩ dementis. sed et filiũ
meum hy larium diaconẽ uoce nradi¬
reximus. Quibus dulciũ notarium
nrm̃ cuius fides nobis est probata sotia¬
mus: comfidentes ad futurum diuinita¬
tis auxilium: uthis quierrauerat
damnatus ad sensus sui prauitate :

Expanded text:
sos autem misericordia non resos autem misericordia non repellat. Tunc enim demum fructuosissime fides vera defenditur, quando etiam a sectatoribus suis opinio falsa damnatur. Ad omnem vero causam pie ac fideliter exsequendam, fratrem nosrum tituli sancti Clementis, sed et filium meum Hilarum diaconem vice nostra direximus. Quibus Dulcitium notarium nostrum, cujus fides nobis est probata, sociavimus: confidentes adfuturum Divinitatis auxilium, ut is qui erraverat, damnata sensus sui pravitate,
Abbreviated transcription (Latin):
licitud inis tuae diligentiã commouere
prudentiã hominis imperiti: aetiã ab
hac sensus sui pestepurgetur. Quiqui¬
dem sicut gestorum ordopate fecit. bene
coeperat a suaper suasione discedere.
cumura semntentia coartatus profitere¬
tur se dicere . quod ante non dixerat:
Etei fidei ad quiescere : cuius prius fius¬
set alienus Sed cum in athemathitan¬
do impio dogmati uoluis set praebere
consensum: intelleexit eum fraterni
tasurã in sua manere ꝑsidia: dignum¬
q: esse. qui iuditium condempnationis
exciperit. de quo fidelit̾ atq utilit̃
dolet Et quam recte motasit ȩpis
copalis auctoritas. uel se recognoscit.
dam nauerit. noner it repraehensi¬
bilis ergacorreptum. quantacumq
miseratio Quia dns̃ nr̃ uerus etbo¬
nus pastor quianimã suamponit
pro ouibus suis. et qui uenit animas
hominum saluare non perdere. Imita¬
tores suos nos uultes se pietatis: ut pec¬
cantes quidẽ iustitia coherceat. Conuer¬

Expanded text:
licitudinis tuae diligentiam commonemuslicitudinis tuae diligentiam commonemusprudentia hominis 835 imperiti etiam ab hac sensus sui peste purgetur. Qui quidem, sicut gestorum ordo patefecit, bene coeperat a sua persuasione discedere, cum vestra sententia coarctatus profiteretur se dicere quod ante non dixerat, et ei fidei acquiescere cujus prius fuisset alienus. Sed cum anathematizando impio dogmati noluisset praebere consensum, intellexit eum fraternitas vestra in sua manere perfidia, dignumque esse qui judicium condemnationis exciperet. De quo si fideliter atque utiliter dolet, et quam tolicae sedis auctoritas, vel se recognoverint, damnaverit, non erit reprehensibilis erga correctum quantacunque miseratio. Quia Dominus noster, verus et bonus Pastor, qui animam suam posuit pro ovibus suis, et qui venit animas hominum salvare, non perdere, imitatores nos suae vult esse pictatis; ut peccantes quidem justitia coerceat, conver
Abbreviated transcription (Latin):
Sps̃ utiq sanccificationis et sanguis redẽp¬
tionis. et aqua baptis matis quaetria
unum sunt. et indiuidua manent:. Ni¬
hileorum a sui conexione se iungitur.
quicatholica aecclesia hac fide uiuit
et proficit. Vt nec uera sine diuinita¬
te humanitas. nec sineuera credatur
humanitate diuinitas. Cum aut̃ ad int̃¬
locutionẽ ex aminis uri euthices respon¬
der& aicens consiteor duabus naturis¬
supsse dnm̃ ante unationem. post uergad¬
onationẽ unamnaturam comsiteor ALi¬
por tam absurdam tam quã uersameius
professionẽ. nulla udicantium inerepa¬
tione repraehensam. et ser monẽ raimisi¬
sipientẽ nimisq blasphemum. itaomissũ
quasi nihil offenderit: esset auditum:
Cumtam impiae duarũ naturarum ante
in carnationem uni genitus dĩ filius fuisse
dicatur: quam nefariae post quam uerbũ
caro factum est natura ineo singularis ad¬
seritur. Quod nec euthices idõ uel recte
uel tolerabiliter aestimat dictum. quia
nulla urã est: semtentia confutatum. Sol¬

Expanded text:
. Spiritus utique sanctificationis, et sanguis redemptionis, et aqua baptismatis: quae tria unum sunt, et individua manent, nihil que eorum a sui connexione sejungitur: quia catholica Ecclesia hac fide vivit ac proficit, ut nec sine vera divinitate humanitas, nec sine vera credatur humanitate divinitas. Cum autem ad interlocutionem examinis vestri Eutyches responderet, dicens: Confiteor um ante adunationem; post adunationem vero unam naturam confiteor: miror tam absurdam tamque perversam ejus professionem nulla judicantium increpatione reprehensam, et sermonem nimis insipientem nimisque blasphemum, ita omissum, quasi nihil quod offenderet esset auditum; cum tam impie duarum naturarum ante incarnationem unigenitus Dei Filius fuisse dicatur, quam nefarie postquam Verbum caro factum est, natura in eo singularis asseritur. Quod ne Eutyches ideo vel recte vel tolerabiliter aestimet dictum, quia nulla vestra est sententia confutatum, sol
Abbreviated transcription (Latin):
dem ob coecationem desipiat. Nam
sicrucẽ dnĩ nonputat falsa et sus¬
ceptum promun disalute. supplici¬
um uero fuisse nondubitat. Cuius
credit mortẽ: agnoscat et carnem.
Nec diffiteatur nrĩ corporis hominẽ
quein cognoscit fuis se. passibilem.
Im̃ negatio uere carnis: negatio est
aetiam corporee passionis : Siergo
xpiana suscepit fidem eta praedica¬
tione aeuuan gelusuum non auertit
auditum. uideat. natura trans fixa.
clauis pependerit in crucis ligno etaꝑ
teꝑ militis. lance amlatese crucifixi:
intellegatꝰ undes añgallrefaqlia sT aeerit
ut aecdã dĩ & lauachr̃o rigaretur oocu¬
lo oudiat beatum petrum apłm praa¬
dicantẽ: quod sanctificationem sp̃s asper¬
sionem fiat sanguinis xp̃i. Nec transitut¬
rieligat eiusdem apłi. uerba didentis:
Scientes. quod non con ruptibilibus argen¬
to & auro redempti estis deuana ur̃a con¬
uersatione paternae traditionis : sed
practioso sanguine in contaminati etin

Expanded text:
dem obcaecatione desipiat. Nam dem obcaecatione desipiat. Nam si crucem Domini non putat falsam, et susceptum pro mundi salute supplicium verum fuisse non dubitat, cujus credit mortem, agnoscat et carnem; nec diffiteatur nostri corporis hominem, quem cognoscit fuisse passibilem: quoniam negatio verae carnis, negatio est etiam corporeae passionis. Si ergo Christianam suscipit fidem, et a praedicatione Evangelii suum non avertit auditum, videat quae natura transfixa clavis pependerit in crucis ligno; et aperto per militis lanceam latere crucifixi, intelligat unde sanguis et aqua fluxerit; Ecclesia Dei, et lavacro rigaretur, et poculo. Audiat et beatum Petrum apostolum praedicantem, quod 93 sanctificatio Spiritus per aspersionem fiat sanguinis Christi: nec transitorie legat ejusdem apostoli verba, dicentis: Scientes quod non corruptibilibus argento et auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
ta pandebat. Et rursum uulnus la¬
teris etfixuras clauorum et omnia
recentissimȩ passionis signa mons¬
trabat dicens. Uidete manꝰ meas.
etpedes quia egosum. Pal pate etui¬
dete quia sp̃s carnẽ etossa non ha¬
bet. sicut me uidetis habere Vt cog¬
nosceretur in eo proprietas diuinae
humanaeq naturae induudua per¬
manere. etitã sciremus uerbũ non hoc
esse quod carnẽ ut unum dĩ filiũ et
uerbum confiteremur et carnem.
Quod fidei sacramento euthices isteniniũ
aestimandus estiua cuus. quinaturã
nram̃ in uni genito dĩ nec ꝑhumilita¬
tem mortalitatis. nec ꝑ głam resur¬
rectionis agnouit. nec sententiã beati
Et omnis spiritus qui soluit ihm̃ exdõ
non est: ethicẽ antixp̃s. Quid autem
est soluere ihm̃ nisi humanam abeo
separare naturam sacramentum per
quod unũ. saluatisumus. impuden¬
tissimis uacuare mentis. caligans
uero circa naturam corporis xp̃i ne¬
ces se est ut etiã in passione eius ean¬

Expanded text:
ta pandebat: et rursum vulnus lata pandebat: et rursum vulnus lateris, fixuras clavorum, et omnia recentissimae passionis signa monstrabat, dicens: Videte manus meas, et pedes, quia ego sum. Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet sicut me videtis habere ; ut cognosceretur in eo proprietas divinae humanaeque naturae individua permanere; et ita sci emus Verbum non hoc esse quod carnem, ut unum Dei Filium, et Verbum confiteremur, et carnem. Quo fidei sacramento Eutyches iste nimium aestimandus est vacuus, qui naturam nostram in unigenito Dei, nec per humilitatem mortalitatis, nec per gloriam resurrectionis agnovit: nec sententiam beati et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, et hic est Antichristus . Quid autem est solvere Jesum, nisi humanam ab eo separare naturam, et sacramentum per quod unum salvati sumus, impudentissimis evacuare figmentis? Caligans vero circa naturam corporis Christi, necesse est ut etiam in passione ejus ea
Abbreviated transcription (Latin):
spiratus & comfessione sua omnibus
gentibus profuturus. Tues inquitxp̃s
filius dĩ uiui. Nec inmerito beatus est
pronontiatus. ad nõ et a principali po¬
tra soliditatem. et uirtutis traxit etno¬
minis. Quiperre uel ationẽ patris
eundem et dei filium confessus est
et xpm̃ Quia unumhorum sin ealio.
receptum. non proderat ad sal utem
aut sine dõ solum hominem credi¬
disse. Post resur rectionem uero
dñi quaeutiq ueri corporis fuit
quia nom alter est resuscitatus. quã
quifuerat crucifixus et mortuus.
Quid aliud quadraginta dierum.
mora gestum est ut fidei nrãẽ integri¬
tas. ab onũ caligine mundaretur
Comloquens enim cum discipulis siuis
et cohabitans. atq: conuescens. et per¬
tractari sediligenti curiosoq contac¬
tu. abeis quos dubietas per stringe¬
bat amittens. Idõ clausis ad discipu¬
losianuis introibat. et flatu suo dabat
spm̃ scm̃: et donato intellegentiae
lumen scãrum scripturarum occul¬

Expanded text:
spiratus, et confessione sua omnibus spiratus, et confessione sua omnibus gentibus profuturus: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Nec immerito beatus est pronuntiatus a Domino, et a principali petra soliditatem et virtutis traxit et nominis, qui per revelationem Patris eumdem et Dei Filium est confessus et Christum: quia unum horum sine alio receptum, non proderat ad salutem: aut sine Deo solum hominem credidisse. Post resurrectionem vero Domini quae utique veri corporis fuit, quia non alter est resuscitatus quam qui fuerat crucifixus et mortuus quid aliud quadraginta 92 dierum mora gestum est, quam ut fidei nostrae integritas ab omni caligine mundaretur? Colloquens enim cum discipulis suis, et cohabitans atque convescens; et pertractari se diligenti curiosoque contactu ab eis quos dubietas perstringebat admittens; ideo et clausis ad discipulos januis introibat, et flatu suo dabat Spiritum sanctum, et donato intelligentiae lumine sanctarum Scripturarum occul
Abbreviated transcription (Latin):
maior me est. Quam uis enĩ in dño
ud unde communis est gloria. Denr̃o
enim illiest minor patri: humanitas.
depatre illi est aequalis cumpatre diuini¬
tas: Propterhanc ergo unitatẽ ꝑsonae
in utramq naturam intelle gendam:
& filius hominis legit᷑ desceridis sedecȩlo.
cum filius dei carnem deea uirgine
cum haeclum non in diuinitate ipsa
qua unigenitus consempiternus. et comsub¬
stantialis  est patri. sed naturae sit infir.¬
Imitate perpessus. Unde unigenitum
fidtum dĩ crucifixum etsepul tum. om̃s
aetiam in simbolo comfitemur. sae cun¬
dum illud apłi. Sienĩ cognouissent.:
num quam dnm̃ maiest atis crucifixis¬
sent. Cum autẽ ipsae : dns̃ nr̃ atq: salua¬
tor fidem discipulorum suis inter rogatio¬
opiniones retexuis sent: uos ait quẽ me
essedicitis: me utiq quorum filius
hominis. & quem in forma serui atq: in
ueritate carnis aspicitis que messe me
dicitis: Vbibeatus petrus diuinitus in¬

Expanded text:
major me est . Quam is enim in Dominmajor me est . Quam is enim in Dominud unde communis est gloria: de nostro enim illi est minor Patre humanitas, de Patre illi est aequalis cum Patre divinitas. Propter hanc ergo unitatem personae in utraque natura intelligendam, et Filius hominis legitur descendisse de coelo, cum Filius Dei, carnem de ea Virginecum haec non in divinitate ipsa, qua unigenitus consempiternus et consubstantialis est Patri, sed in naturae humanae sit infirmitate perpessus. Unde unigenitum Filium Dei crucifixum et sepultum omnes etiam in symbolo confitemur, secundum illud Apostoli: Si enim cognovissent, nunquam Dominum majestatis crucifixissent . Cum autem ipse Dominus noster atque Salvator fidem discipulorum suis interrogatioopiniones retexuissent: Vos autem, ait, quem me esse dicitis ? me utique qui sum Filius hominis, et quem in forma servi atque in veritate carnis aspicitis, quem me esse dicitis? Ubi beatus Petrus divinitus in
Abbreviated transcription (Latin):
nans: dixit. Hicest filius meus
dilectus: in quo mihi bene complacui
Quemitaq sicut homo diabolica tẽptat
astutia. eidem sicut dõ angelica famu¬
lantur officia. Esurire. sitire. lascesce¬
re. atq dor mire euidenter humanum est:
sed dequinq pancr quinq milia hominũ
satiare. et largire samaritanae aquam ui¬
uam cuius austus bibente praestitit. neul¬
traiamsitiat. Supra dor summaris plantis
non desidentibus ambulare et ae lationis
fluctuum in crepata tempestate conster ne¬
re. sine ambiguitate diuinum est. Sicut
ergo multa prae teream. non eiusdẽ natu¬
rae est flere miserationis affectu: amicũ
mortuum: et eundem remoto quatridua
ne ageresepulturae. ad uocis imperium
excitare: redde uiuum. aut lignopen¬
dere et innocente luce conuersa oma
elementa treme facere. aut cla¬
uis trans fixum esse. etparadr̃ sipor¬
tas fidei latronis aperire. ita non
eiusdem naturae est dicere. Ego
& pater ununislimus:  dicere pat̾

Expanded text:
nans dixit: Hic est Filius meus nans dixit: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui . Quem itaque sicut hominem diabolica tentat astutia, eidem sicut Deo angelica famulantur officia. Esurire, sitire, lassescere, atque dormire procul dubio humanum est; sed quinque panibus quinque millia hominum satiare, et largiri Samaritanae aquam vivam, cujus haustus bibenti praestet ne ultra jam sitiat: supra dorsum maris plantis non desidentibus ambulare, et elationes fluctuum increpata tempestate consternere, sine ambiguitate divinum est. Sicut ergo ut multa praeteream non ejusdem naturae est flere miserationis affectu amicum mortuum, et eumdem remoto quatriduanae 91 augere sepulturae, ad vocis imperium excitare redivivum; aut in ligno pendere, et in noctem luce conversa, omnia elementa tremefacere; aut clavis transfixum esse, et paradisi portas fidei latronis aperire: ita non ejusdem naturae est dicere: Ego et Pater unum sumus , et dicere: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
iniurus. & sicut uerbũ ad aequita¬
te paternae gloriae non recedit:
ita caro naturam nr̃i generis non reli¬
quit Unus enim idemq est quod
sepe dicendum est: uere dĩ filius. et
uere hominis filius. Ds̃ ꝑid quod
in princi pio erat uerbum. et uerbũ
erat apud dm̃ et ds̃ erat uerbum.
Homoper id quod uerbum caro factum
est: & habitauit in nobis. Ds̃ perid
quod omnia per ipsum facta sunt: et
sineipso factum estnihil Homoꝑ
id quod factus est ex muliere fac¬
tus sublege. natiuit as carnis mani¬
festatio est humanae naturae par¬
tus uirginis duunae est uirtutis
inditium. In fantia par uuli ostendit᷑
altissimi declaratur uocibus an¬
gelorum. similis est rudimentis
hominum. quem herodis impiae mol¬
litur occidere. sed dñs est omnium
que magi gaudent iuppliciterad¬
orare : Iã cum ad praecursoris sui
iohannis baptismum uenit: nelate¬
ret quod carnis uelamine diuinitas
tegeretur. uoxpatris decaelo into¬

Expanded text:
injuriis. Et sicut Verbum ab aequalitainjuriis. Et sicut Verbum ab aequalitate paternae gloriae non recedit, ita caro naturam nostri generis non relinquit. Unus enim idemque est, quod saepe dicendum est, vere Dei Filius, et vere hominis filius. Deus per id quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; homo per id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deus per id quod omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; homo per id quod factus est ex muliere, factus sub lege . Nativitas carnis manifestatio est humanae naturae; partus virginis, divinae est virtutis indicium. Infantia parvuli ostenditur Altissimi declaratur vocibus angelorum . Sihominum quem Herodes impie molitur occidere, sed Dominus est omnium quem magi gaudent suppliciter adorare. Jam cum ad praecursoris sui Joannis baptismum venit, ne lateret quod carnis velamine divinitas tegeretur, vox Patris de coelo into
Abbreviated transcription (Latin):
quia inuisibilis insuis. uisibilis fact
est in nrĩs In compraehensibilis. uoluit
compraehendi. Ante tempora ma¬
nens: esse coepit ex tempore Uniuer¬
sitatis dñs seruilẽ formam. obumbra¬
ta maiestatis suȩ in mensitate suscep̃.
In passibilis ds̃ : non de dignatus est ho¬
mo essepassibilis. et imortalis mor¬
tis legibus subiacere. Noua autem
natiuitate generatus. quia in uiolata
uirginitas concupiscentiã nesciuit car¬
nismateriã minist rauit. Ad sumpta
est de matre dñi natura non culpa:
tura dissimilis. Quienim uerus est
ds̃ idem uerus est homo. et nullum est
in hac unitate mendatium dum inui¬
cem sunt et humilitas hominis. et alti¬
tudo deitatis. Sicut enim ds̃ mutatur
miseratione. ita homo non consummi¬
tur dignitate. Agit enim utraq: for¬
ma cum alterius communione. qđ
proprium est uerbo. Uerbo scilicet
operantẽ quod uerbi est: et carne exe¬
quente . quod carnis est Unũ horum
coruscat miraculis: aluid suc cumbit

Expanded text:
quia invisibilis in suis, visibilis factus quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris, incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens esse coepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae immensitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate generatus: quia inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, carnis materiam ministravit. Assumpta est de Matre Domini, natura, non culpa; tura dissimilis. Qui enim verus est Deus, idem verus est homo, et nullum est in hac unitate mendacium, dum invicem sunt et humilitas hominis et altitudo Deitatis. Sicut enim Deum non mutatur miseratione, ita homo non consumitur 819 dignitate. Agit enim utraque forma cum alterius communione, quod proprium est; Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exsequente quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbit
Abbreviated transcription (Latin):
infor ma serui: factus est homo Tenet
ergo defectu propriaetatem suam : utraq
natura. Et sicut formam serui dĩfor¬
mam non admisit: ita formadĩ. serui
formam nonminuit. Nam quia gloria¬
batur dia halus hominẽ sua fraude de¬
ceptum: diuinis caruisse muneribus.
& inmorcalitatis dote nudatum. dura
mortis subis sesententiam seque inmał
suis quiddam de prae uaricationis con¬
sortio. inuenisse solatium. Dm̃ quoq
iustitiae exigente rationẽ erga homi¬
nẽ. quem tanto honore condiderat
propriã mutasse sententiam. Opus fu¬
it secreti dispensatione consilii ut in com¬
mutabilis deus cuius uoluntas non po¬
test sua benignitate priuari. Primã
erga nos pietatis suae dispensatione
sacramento occul tiore complere.
& homo diabolicae iniquitatis uersu¬
tia: actus inculpam contra dĩ proposi¬
tum nom per iret Ingreditur ergo hȩc
mundi infirma fil ius dĩ decael esti
natiuitate generatur. Nouo ordine :

Expanded text:
in forma servi factus est homo. Tenet in forma servi factus est homo. Tenet enim sine defectu proprietatem suam utraque natura: et sicut formam servi, Dei forma non amisit; ita formam Dei, servi forma non minuit. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam; seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; Deum quoque, justitiae exigente ratione, erga hominem quem in tanto honore condiderat, propriam mutasse sententiam: opus fuit secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento occultiore compleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti nativitate generatus. Novo ordine,
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas. ab aeter nitate mortalitas
Et ad resoluetdum conditionisnrȩ
debitum natura iN uiol abilis. natu¬
raest unita passibili. ut quod nr̃is reme¬
duis congruebat. unus atq idem media¬
tor dĩ ethominum homo xp̃s ihs. et
mori possit ex uno et mori non possit
ex altero In integra ergoueri hominis
per fectaq natura uerus natus est ds̃
Totus in suis: totus innris Nrã autẽ
creator cordidit & quae repa¬
randamsuscepit. Nam illa quae
deceptor intulit. & homo deceptus
amisit. nullum habuerunt insaluato¬
re uestigium: Nec quia commumonẽ
humana rum subiit infirmitatem:
idõ nr̃orũ fuit particeps delictorum:
ad sumpsit formam serui. sine sordepec¬
cati: Humana augens. diui nanonminu¬
ens quia exinanitio illa quase in uisibilis
uisibilem praebuit. et creator ac dñsom¬
nium.rerum unum uoluit esse mortali¬
umi idinatio fuit miserationis. non
detifectio potestatis. Proinde quiama¬
nors informa dei fecithominem. idẽ

Expanded text:
firmitas, ab aeternitate mortalitas: firmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad resolvendum conditionis nostrae debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili: ut quod nostris remediis congruebat unus atque idem mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, et mori posset ex uno, et mori non posset ex altero. In integra ergo veri hominis perfectaque natura verus natus est Deus, totus in suis, totus in nostris. NostraCreator condidit, et quae reparanda suscepit: nam illa quae deceptor intulit, et homo deceptus admisit, nullum habuerunt in Salvatore vestigium: nec quia communionem humanarum subiit infirmitatum, ideo nostrorum fuit particeps delictorum. Assumpsit formam servi sine sorde peccati; humana augens, divina non minuens: quia exinanitio illa, qua se invisibilis visibilem praebuit, et creator ac Dominus omnium rerum, unus voluit esse mortalium, inclinatio fuit miserationis, non defectio potestatis. Proinde qui manens in forma Dei fecit hominem, idem
Abbreviated transcription (Latin):
natus est nobis filius datus est nobis.
cuius potestas super humeroseiꝰ etuoca
turi scłi:. Nec frustra toriae loquens
ita uerbum diceret carnefactũ. ut ae¬
ditus utero uirginis xp̃s haberet for¬
mam hominis et non haberet mat̾ni
corporis ueritatem. Anforteideo
se naturae. quia missus adbeatam
mariam angelus: ait Sp̃s sc̃s super¬
ueniet inte: et uirtus altissimi ob¬
umbrabit tibi: ideoq: quod nascetur
exte scm̃. uocabitur filius dĩ. Vt quia
conceptus uisginis diumi fuit operis:
non denaturae. concipientis fuerit ca¬
ro concepti: sed nonita intellegenda est
illa generatio singui a riter mirabilis¬
et mira biliter singularis. ut ꝑ nouitatem
creationis propriaetas. remota sit gene
corpore est: & aedificant sibi sapientie
domum. Uerbũ caro factum est ethabita¬
uit in nobis. Hocest in carne quam sũ p¬
sit ex homine et quã sp̃s uitae rationa¬
lis animauit salua igitur propriaeta¬
in unam coeuntem per sonam: Suscepta
est a maiestate humilatas. auirtute in¬

Expanded text:
natus est nobis, et Filius datus est nobis, cujus potestas super humerum ejus: et vturi saeculi . Nec frustratorie loquens, ita Verbum diceret carnem factum, ut editus utero Virginis Christus haberet formam hominis, et non haberet materni corporis veritatem. An forte ideose naturae, quia missus ad beatam Mariam angelus ait: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei : ut quia conceptus Virginis divini fuit operis, non de natura concipientis fuerit caro concepti? Sed non ita intelligenda est illa generatio singulariter murabiliset mirabiliter singularis, ut per novitatem creationis, proprietas remota sit genercorpore est: et aedificante sibi Sapientia domum, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc est, in ea carne quam assumpsit ex homine, et quam spiritus vitae rationalis animavit. Salva igitur propri tain unam coeunte personam, suscepta est a majestate humilitas, a virtute in
Abbreviated transcription (Latin):
tus inae uuangelio dĩ. quod ante pro¬
miserat per prophaetas suos inscriptu
ris scis defilio suo quifactus est ei ex se¬
minedauid secundũ carnem. Ad pro¬
phaeticas paginas piasollicitudine
contul isset inueniens promissionem dĩ
ret se quutus fuisse apostolũ dicentẽ
Abrahae dicte sunt promissiones: et
semini eius Non dicit et seminibus

Expanded text:
tus in Evangelium Dei, quod ante protus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetaris sanctis de Filio suo, qui factus est ex semine 54 David secundum carnem. Ad propheticas quoque paginas piam sollicitudinem contulisset inveniens promissionem Dei ret, secutus fuisset Apostolum dicentem: Abrahae dictae sunt promissiones, et semini
Abbreviated transcription (Latin):
poralis illi natiuitati diuinae et sem¬
piternae nihil minuit. nihil contu¬
lit sed totamse reparando homini
quierat deceptus impendit. ut et mor¬
tem uincer&: & diabolũ qui mortis
habebat imperium. sua uirtutedes¬
trueret Non enim superare possemꝰ
peccati et mortis auctorẽ. nisi naturã
nram̃ ille susciperet. et suam facer&.
Quẽ nec peccatum contaminare. nec
mors potuit detinere Conceptus quip¬
peest despũ scõ intra uterũ uirginis
matris. quae illũ ita salua uir ginita¬
te edidit: quẽ ad modũ salua uirgini¬
tate concepit sed si de hoc xpianae fi¬
dei fonte pur issimo sincerũ intellec¬
tum aurire non poterat. qui asplen¬
dore ꝑspicuae ueritatis obcoecatione
sibi propria tenebrarat: doctrinaese
euuangelice subdidis set dicente ma¬
theo liber generationis ihũ xp̃i fili
dauid. filii abrahã. Apłicae quoq
praedicationis expetis set instructũ.
legens in ȩpła ad romanos. Paulus

Expanded text:
poralis illi nativitati divinae et semporalis illi nativitati divinae et sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando homini, qui erat deceptus, impendit; ut et mortem vinceret, et diabolum, qui mortis habebat 807 imperium, sua virtute destrueret. Non enim superare possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum contaminare, nec mors potuit detinere. Conceptus quippe est de Spiritu sancto intra uterum matris Virginis, quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis obcaecatione sibi propria tenebrarat; doctrinae se evangelicae subdidisset. Et dicente Matthaeo: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham ; apostolicae quoque praedicationis expetisset instructum. Et legens in Epistola ad Romanos: Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
rum uoce de promitur: istius ad huc senis cor¬
de non capitur. Nesciens igitur quid debe¬
ret deuerbi dĩ incarnationesentire: nec uo¬
lens ad promerendum lum en intellegentiȩ
inscã scripturarum latitudinẽ labora¬
re Illam saltim communem et indis¬
cre tã com fessionem sollicito recepisset
auditu : quae fideliũ uniuersas profite¬
tur credere se in dm̃ patrẽ omni potentẽ
et in xp̃m ihm̃ filium eius unicũ dnm̃ nrm̃¬
quinatus est despũ scõ et maria uirgine.
Quibus tribus sententus: omnium fere he¬
reticorum. machine destruuntur: Cum
nus. eidem filius de monstratur. innullo
a patre differens. quia dedõ ds̃. de omni¬
potente. omp̃s. de aeterno natus est co¬
aecernus. Non posterior tempore
non inferior potestate. non dissimi¬
lis gła non diuisus essentia. Idem
ueros empiter nigenitor is unigenitus
sempiternus. natus est despũscõ et
maria uirgine. Quae natiuitastẽ¬

Expanded text:
rum voce depromitur, istius adhuc senis corrum voce depromitur, istius adhuc senis corde non capitur. 87 Nesciens igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promerendum lumen intelligentiae, in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, qua fidelium universitas profitetur credere se in Deum Patrem omnipotentem, et in Jesum Christum Filium ejus unicum, Dominumqui natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quibus tribus sententiis 805 omnium fere haereticorum machinae destruuntur. Cum nus eidem Filius demonstratur, in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus; non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, non divisus essentia: idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempiternus natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quae nativitas tem
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis tua eepłis quas miramur fuisse
tamseras. et gestorũ episcoporũ ordine re¬
censitas. tandẽ quid apud scandalũ con¬
tra integritatẽ fidei exortũ fuisse agnouimꝰ:
et quaeprius uidebantur occulta nuncno¬
bis reserata patuerunt. Q uibus euthices.
qui praes biteri nomine honorabilis uide¬
batur: multum imprudens. et nimis im¬
peritus ostenditur: ut aetiã deipso. dictũ
sit aprophaeta. Noluit intelligere ut
beneageret. iniquitatẽ meditatus est:
incubilisuo. Quid autem iniquius. qua
impia sapere et sapientioribus doctori¬
busq non credere : sed in hanc insipien¬
tiam cadunt: quicũ ad cognoscendam
ueritatẽ. aliquo impediuntur obscuro:
non ad prophaeticas uoces. nonad apłi¬
cas litteras. nec ad aeuuangelicas auc¬
toritates. sed ad semet ipsos recurrunt:
et idõ magistri erroris existunt. Quã
testamenti paginis ad quisiuiit. quine ipsius
quidẽ symboli initia compraehendit: Et
quodꝑ totum mundũ omnium regenerando¬

Expanded text:
dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus: et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuerunt. Quibus Eutyches, qui presbyterii nomine honorabilis videbatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur: ut etiam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere ut bene ageret: iniquitatem meditatus est in cubili suo . Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus doctioribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui, cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediantur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt: et ideo magistri erroris existunt, quia Testamenti paginis acquisivit, qui ne ipsius quidem symboli initia comprehendit? Et quod per totum mundum, omnium regenerando
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis: Et audientes decem: indig¬
natisunt deduobus fratribus. Igitur¬
decẽ apłi. non indignantur matri fili¬
oru tebedei: nec admulieris audatiã
referunt postulantis. sed ad filios quod
ignorantes mensurã suã inmodica ctipir¬
ditate ex arserunt: quibus & dñs dixerat
nescitis quid petatis Sub intellegitur aut̃¬
uel ex responsione dñi. uel exindignatio¬
ne capostolorũ quod filii matrẽ iimise
uocauit eos adse: & ait illis. Scitis quia

Expanded text:
exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autvel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem ignoranvocavit eos ad se, et ait, etc. Mitis ma
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ meũ bibetis. sedere autẽ ad dexterã¬
deopinionem regnihabet mat̃ filiorum
tebedei : Cum dñs dixerit filius hoministra¬
detur principibus sacerdotum. & scribis
et condempnabunt eũ morte : et tradent
gentibus ad inludendũ. et flagellandũ
& crucifigendũ. ut ignominiã passionis
timentibus discipulis nontiar&: illaglo¬
autẽ mat̾ filiorũ rebedei errore mulie¬
bri etpietatis affectu nesciens quid pe¬
teret: Nec mirũ susta arguatur im¬
peritiȩ : cum de petro dicatur. quando
tria uult facere tab̵nacula: nesciens
quiddiceret Respondens aut̃ ihs: di¬
xit Nescitis: quid petatis: Materpos¬
tulat. & dñs discipulis loquitur intel¬
legens p̃ceseiꝰ. ex filiorũ descẽdere uo¬
liluntate Potestis bibere callaẽ quẽ¬

Expanded text:
us ad dexterade opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaret, illa poautem mater filiorum Zebedaei errore muliebri, et pietatis affectu nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae, cum de Petro dicatur quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum descendere voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluerit int̃uos primꝰesse : erit ur̃ se¬
uus: Hi milis magister &initis necclipidi¬
taris inmodice dios arguit postulontes
nec decẽ reliquos indignationis meres at
& liuoris: Sedtale ponit eeniplũ:
quodoceat eũ maioremn esse quiminor
fuerit: & illũ dnm̃ fieri : qui omni im
seruus sit: Fraigitar autiła uimo¬
derataque sierant: aut isti doluerant.
suꝑ maiorũ desiderio: cũ ad summitatẽ
uirtutũ. ñ potentia. sedhumilitate ue¬
niatur :Deniq sui ꝓponit exemplũ¬
t sidicta par uipenderent: erubescerent

Expanded text:
oluerit inter vos primus esse, erit vester servus. Humilis magister et mitis nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum Dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique proponit exemplum ut si dicta parvi penderent, erubescerent
Abbreviated transcription (Latin):
meream in iregnũ cȩlorũ quod pater
nĩs triumphantibus & uictoribus
p̃parauit: Uos quoq accipietis il¬
lud. Ideo enĩsedentiũ in regno cae¬
lorum uocabula non dicuntur. ine
paucis nominatis. caeteri putaren¬

Expanded text:
amini regnum coelorum, quod Pater amini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. lorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putaren
Abbreviated transcription (Latin):
terammeã uel ad sinistrã non est meũ
dare uobis: sed quibus paratumẽ apa
V. tre meo Queritur quomodo calicẽ
martr̃rii filii tebedei. lacobus uide¬
licet & iohannes biberint: cum scrip¬
tura narr& ia cobũ tantum apłm ab
herode capite truncatũ : lohannesaut̃
ꝓpria morte uitã finiuit: Sed silegamꝰ
eccl esi asticas historias inquibus refert.
quod et ipse ꝓpter martẏriũ sit missus
inferuentis oleidolium: & inde ad sus
lasit: Uidebimꝰ martirii animum l¬
non defuisse. & bibisse lohannẽ call¬
cem confes sionis. quẽ & trespueri
in camino ignis biberunt: licetperse¬
ł .ui. cutor non fuderit sanguinẽ: Quod
autem dicit sedere ad dexterã meã¬
& ad sinistrã non est meũ dare uobis
sed quibus paratũ est apatre meo: sic
intelligendũ Regnum caelorum:
nonẽ dantis: sed accipientis. Nonẽ
quicumq: talem sepr aebuerit. ut
regno caelorum fiat. Hic accipi¬
et quod ñ ꝑsonae. sed uite paratum
est: Si itaq tales estis qui consequi¬

Expanded text:
teram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad susclam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non quicumque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequ
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerat in dubia oris confessione
protulit in superabilit̃ cordis cura serua¬
uit. Nunc defiderius comfessionis hoc
loco cognouimus : deuirtute autẽ unicae
inxpm̃ dilectionis ipsae alibi testatur :
Nã cum discederent abeo quidam disci¬
pulorum eius. diceretq: ille ad duode. Eci.¬
cim: Num quid & uos uultis abire: Res¬
dĩ. Huius ergo fr̃smei promodulo
nrõ exemplũ. si imitari sataginus.
et nos cum illo beati etappellari et
esse ualebimus. Nobis quoq sy mo¬
nis hoc est oboedientis xp̃i nom con
gruit. nos uero propt̾ simplicitatem
Congaudensq ipsae speritalibus
animae nrae profectibus: dicet
Quam pulchraes amicamea. quam
pulchraes: oculitui columbarũ: sicq
fit : ut nobis super petram fidei au¬
rum. argentum. lapides p̃tiosos. hoc
est perfecta uirtutũ oꝑa construenti¬
bus nil tribulationũ ignis exurens
auferat. nulli temptationum
turbines pr aeualeant Quin poti¬
us aduersitatibus probati. accipiemꝰ
coronam uitae. quam ille nobis

Expanded text:
cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? resDei . Hujus ergo, fratres mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus: nobis quoque Simonis, hoc est obedientis Christo, nomen gruet, nosque propter simplicitatem congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus dicet: Quam pulchra es, amica mea! quam pulchra es, oculi tui columbarum ! Sicque fit ut nobis supra petram fidei, aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentatioturbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit. sed reddidit generationinoiuis¬
simȩ . Sicut ergo omnia bona quae singu¬
lisgenerationib: a cons titutione mundi
om̃s scĩmerebant᷑. illis nouissime sunt do¬
nata quireceperunt xp̃m. sic omniamala
quae insingulis generationib: a constitu¬
tione mundi patimeruerunt omnes ini¬

Expanded text:
malis, quod reddidit generationi novissimae. Et sicut omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generationibus a constitutione mundi pati meruerunt ini
Abbreviated transcription (Latin):
utueniat superuos om̃is sanguis iustꝰ
qui effunditꝰ suꝑ terrã. a sanguine abel
iustiusq ad sanguinẽ ⁊ achariae fi¬
lii barachiȩ: quem occidistis int̃ tem¬
plum & altare. Iđ non suꝑiudȩos qui

Expanded text:
super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae, filii Barachiae, quam occidistis inter templum, & altare. Ideo autem di
Abbreviated transcription (Latin):
uitias: que ñ aufert̃ ȩgestatẽ: Tantũ
enĩ unus quisq: ardebit ȩgestate aua¬
ricie quamtũ eas magis diligens. maiores
habuerit: Quomode ergo diuitia&e. quib:¬
crescentib crescit inopia: que a matorib:
suis quantũ fuerint ampliores. ñ asfert̃
sacietatẽ : sed inflammant cupiditatẽ :
Diuitem tuputas quiminus indiguerit:
siminus habuerit. Vndebene quidam
sapiens dix̃. Crescit amor nummi: quan¬
tũ ipsa peccunia crescit : Cum peccunie
enĩ increm̃to : rabies cupiditatis auget᷑
Namonis auari&cupidi: uelud idropis.
morbo egrotare uident᷑: Quomodo enĩ
idropicus quantũ plus bibit. tantũ ampli¬
ussitit : ita & auarus uel cupidus: adqui¬
tantes nos peregrinos & hospites et̃ in
hoc scło. hoctantũ qđ ad uictũ & uesti¬
tũ opus ẽ nobis. in itinere uite istius re
Vt cum indie iudicii cupidi& auari ꝓste¬
rilitatẽ bonorũ operũ audire meruerint :
discedite ame maledicti in ignem & ter¬
nos ꝓbonis operib audire possimus. Ueni

Expanded text:
itias, quae non auferunt egestatem. Tanto enim magis quisque ardebit egestate avaritiae, quanto magis eas diligens majores habuerit. Quomodo ergo crescentibus crescit inopia, quae amatoribus suis, quantum fuerint maiores, non adferunt satietatem, sed inflammant cupiditatem? diuitem tu putas, qui minus indigeret, si minus haberet, unde bene dixit quidam: crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. cum pecuniae enim incremento rabies cupiditatis augetur. nam omnes auari uel cupidi uelut hydropis morbo aegrotare uidentur. quomodo enim hydropicus, quantum plus bibit, tantum amplius sitit, ita et auarus uel cupidus adquitantes nos peregrinos et hospites esse in hoc saeculo hoc tantum, quod ad uictum et uestitum opus est, nobis in itinere uitae istius res dirigamus, ut, cum in die iudicii cupidi et auari pro sterilitate operum bonorum audire meruerint: discedite a me, maledicti, in ignem aeters operibus audire possimus: uenit
Abbreviated transcription (Latin):
nomine concessus peccator ep̃s ebrocim
coms.  hecherius peccator: hunc priui¬
legiũ coms. R In xp̃i nom̃ momolenꝰ
acsipeccator ep̃s hoc priuilegiũ coms̃. i¬
Riguualdus peccator hunc pͥuilegiũ cõs
MIn xp̃i nomiñ. lupus ep̃s cõsentiens.
hunc priuilegiũ cõs I Gaudemundus
peccator. hunc pruuilegiũ comsentiens
EDeocharius peccator seruiens: com¬
sentiens  Inxp̃i nom̃ gyroindus
acsipeccator : comsentiens E Inxp̃i
nom̃ Orusio acsipeccator hunc ꝑriuil egiũ
coms̃. E Inxp̃i nom̃ ego audebtus
acsi idignꝰ ep̃s hunc priuilegiũ com̃s.¬

Expanded text:
nomine CONCESSUS peccator, episcopus Ebrocini nomine CONCESSUS peccator, episcopus Ebrocini cons. HECHERIUS peccator hunc privilegium cons. In Christi nomine MOMOLENUS, acsi peccator, episcopus hunc privilegium cons. RIGAUVALDUS peccator hunc privilegium cons. In Christi nomine LUPUS episcopus consentiens hunc privilegium cons. GAUDEMUNDUS peccator hunc privilegium consentiens. DEOCHARIUS peccator serviens consentiens. In Christi nomine GYROINDUS, acsi peccator, consentiens. In Christi nomine DRUSIO, acsi peccator, hunc privilegium cons. In Christi nomine ego AUDEBERTUS, acsi indignus episcopus, hunc privilegium cons
Abbreviated transcription (Latin):
tutionis nr̃ae definitionẽ manus nr̃ȩ
subscriptionib: roboratã. ꝑ fr̃s et com¬
seruos nr̃os abbates. ꝑpetuis tẽporib
ualiturã ut robustior maneat uobis
uel caeteris ep̃is destinauimꝰ insuꝑ com¬
firmandã stipulatione subnexa actũ
mansolaco curte dñica anno t̃cio regni
dñi nr̃i clotharii regis: i Emmo
ep̃s. M Io hannes peccator hoc priuile¬
giũ cõsensit ut. Vne mundis: hoc
Eod aldus ep̃s: hunc priuilegiũ com¬
sentiens M Bertaldus peccator:
hunc priuilegiũ cõsentiens :  Leo¬
acsi peccator ep̃s hunc priuilegiũ c̃õsen¬
sit ast Inxp̃i nomine. gautiob̾tus ep̃s
hunc priuilegiũ cõsentiens Et hug¬
hierius peccator : hunc priuilegiũ coms¬
Pł Chrod obtus peccator. hunc priui¬
legiũ coms̃. M Burgundo farꝰ in xp̃i
nomine acsi in digniꝰ ep̃s hunc priuile¬
giũ coms Mt Maurinꝰ peccator hunc
priuilegiũ coms̃ ꝓx Berto sridus ep̃s
peccator ambianis urb cons. E Biego

Expanded text:
tutionis ntutionis nsubscriptionibus roboratam, per fratres et conservos nostros abbates, perpetuis temporibus valituram, ut robustior maneat, vobis vel cæteris destinavimus insuper confirmandam stipulatione subnexa. Actum Mansolaco curte dominica, anno tertio regni domini nostri Clotharii regis. EMMO episcopus. JOHANNES peccator hoc privilegium consensit. UNEMUNDUS hoc EODALDUS episcopus hunc privilegium consentiens. BERTHALDUS peccator hunc privilegium consentiens. LEOacsi peccator episcopus, hunc privilegium consensit. In Christi nomine GAUTIOBERTUS episcopus hunc privilegium consentiens. HUGHIERIUS peccator hunc privilegium consentiens. CHRODOBERTUS peccator hunc privilegium cons. BURGUNDOFARUS in Christi nomine, acsi indignus episcopus, hunc privilegium cons. MAURINUS peccator hunc privilegium cons. BERTOFRIDUS episcopus peccator, Ambianis urbis cons. BIOGO