comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
longe minora multa nascant᷑
Qui pupillam tam ꝑuam dita¬
uit acie. qua ꝑ oculos emitan¬
te in ĩstu temꝑis celum ppe dimi¬
dium lustraretur: qui expuncto
⁊ quasi cc̃tro cerebri sensus om̃s
quinaria diftributione diffumdit:
qui corde menbro tam exiguo
uitalem motum corꝑis cunctũ
his atq huiꝰ modi reb insumens
magna de minimis qui non est ꝑ¬
uus de ꝑnis. Ip̃a enim magnitu¬
do uirtutis eius que nullas mau¬
gusto sentit angustias utrum᷑ uͥ¬
ginalem non adinuentitio sed in¬
digena puerꝑio focundauit ip̃a
sibi ammam racionalem. ⁊ ꝑeandẽ
eciam corpꝰ humanũ. totunq omnn¬
no hominem in meluis mutandum:
nullo modo inderius mutata coa¬
ptauit Nomen humanitatis
ab eo dignanter adsumens. diui¬
nitatis ei largiter tribuens. Ip̃a
uirtus ꝑ inuiolata matris uirgi¬
nea iuscera menbra infantis edu¬
xit.: que postea per clausa ostia nũ
iuuenis introduxit. Hic si racio
queritur nõ erit mirabile. Si ex¬

Expanded text:
longe minora multa nascantur, longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si ex
Abbreviated transcription (Latin):
nec secunde quidam sillabe lotꝰ
est. nisi p̾masonare destiterit:
⁊ tamen sumus ad sit auditor.
totum ad sit quod dicimus : ⁊
si duo assint. tantiundem am¬
bo audiunt. quod ⁊ singłis to¬
tum est. Et si audiat multitu¬
do silens. non inter se ꝑticula¬
tim comminunt sonos tamꝙͣ
cibos: sed omne quod sonat. x
totum. Itaiam nõ illud est po¬
cuis intredibile. si uerbum ho¬
minis transiens quod exhibet
aurib. uerbũ dei ꝑmanẽs non¬
alibi exhiberet reb: ut qẽadmo¬
dum hoc simł auditur. ⁊̃ a singł¬
is totum: ita illud simul ubiq
sit totum: Non itaq metuen¬
dum est corpusculum infantie.
ue in illo tantus deus angustias
passus est uideat᷑ Neq enim mo¬
le sed uirtute maginis est dcus.
qui ꝓuidencia sua meliorem sen¬
sum magis formiculis ⁊ api¬
culis dedit. quam a sinis ⁊ ca¬
melis. qui ex grano minutiss¬
imo seminis. tantam ficulnec
arboris maguitudinem treat.
cum ex multo maiorib seminib

Expanded text:
ne secundae quidem syllabae locus ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus
Abbreviated transcription (Latin):
sibus corꝑis iudicat. Et puta¬
mus nobis de ommpotenciadei
intredibile aliquid dici. Micitur
uirgine. ⁊ sensib apparuisse
mortalib. ut mimortalitatem
suam nõ corruperit ut et̾itatẽ
uõ mutau̾it. ut potestatem
non unuuerit. ut ad ministra¬
tionem mundi non deseruerit
ut a sinu patris id est a secre
to cum illo ⁊ in illo est nõ reces¬
serit. Uerbum dei sic intellige
per quod facta sunt omnia: ñ
ut eius trãsire aliquid cogite
⁊ ex ficturo p̃teritum fieri.
Manet sicuti est: ⁊ ubiq tot̃
est. Uenit aũt cum manifes¬
tatur: ⁊ cum octultatur absce¬
dit. Ad est tamen suie occultum
siue manifestum: sicut lux ad¬
est otulis. ⁊ uidentis ⁊ ceci: sed
uidenti adest p̾senti. ceco uero
absenti. Ad est uox audientib
aurib adest. eciam surdis: sed
illis patet. ist is latet. Quid
aũt inirabilius quam id quod
accidit in uocib nostris. uerbisip
dnãtib inre scil raptum trã¬
sitoria: Cum enm loquimar.

Expanded text:
sibus corporis judicat Et putasibus corporis judicat Et putamus nobis de omnipotentia Dei incredibile aliquid dici, cum diciuirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutauerit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei sic intellege, per quod facta sunt omnia, non ut eius transire aliquid cogites et ex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum siue manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
foras sonat. nisi ibi senciamus
ubi sonat. et illic ergo extra
carnem nostram uiumns.
An sentire possumus ⁊ ubi non
uiuimus: cum sensus sine uita
ẽẽ non possit. Ceteri tres sensus
ap̃ se ip̃os sentiũt. quamuns de
ol factu possit ut cumq dubitari
De gustu añt atq tactu nulla
controuer sia est: quod ea que
gustamus ⁊ tangimus. non alibi
quam in nostra carue sentumis
Proinde isti tres sensus ab hac
cosideratione se moueantur. uitꝰ
auditusq. afferunt inirabilẽ
questionem. Aut quomodo am¬
ma senciat ubi non mint. aut
quomodo uuat ubi nõ est Neꝙ
enim nisi incarne sua est. sentit
aũt eciam p̃ter carnẽ suam.
uiuit. ac ꝑ hoc eciam ibi est.
aut seutit ubi non nuit. aut i es
luuit ⁊ uͥ non est: Hec omma
mira sunt. nicħ horũ affir̾¬
mari sine quadam ab surditate
rotest. Et de sensu loquimur
mortitino. Quid igitur est ip̃a
amina p̃ter coꝑis sensum. id
et inuĩte qua ista consid̾at. noq.

Expanded text:
Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. vivit, ac per hoc etiam et ibi est; aut sentit et ubi non vivit; aut vivit et ubi non est. Haec omnia mira sunt; nihil horum affirmari sine quadam velut absurditate potest: et de sensu loquimur morticino. Quid igitur est ipsa anima, praeter corporis sensum, id est in mente qua ista considerat? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
reis in strumentis. ⁊ quasi uasis
atq organis. uidemus. audimus.
ceterisq trib utimur sensibus
Incendat hec anima racionalis:
⁊ sensus corporis. non sonsib cor¬
poris sed ip̃a mente atq racio¬
ne consideret. Certe sentire
homo non põt. nisi muat
uiuat aũt intarne: anceꝙͣ
morte utrumq dirimatair ⁊uͦmodo
igitur anma que sunt extra carnem sen
tit: que non usi incarne sua uiuit: an
non nisi ab eus carne longissime absunt
sydera in celo An in telo non uidet solem.
An sentire non est uidere. cum sit inquĩ¬
que sensib excellentior tet̾is uisus. An
⁊ incelo uiuit. qr ⁊ incelo sentit.
⁊ sensus ẽẽ non potest ubi uita
non est. an sentit ⁊ ubi non uuit..
uiuat: sentit etiam in hits lotis
que p̃ter euis carnein continent
ea que tangit aspettu: uides¬
ne qm sit hoc latebrosum insẽ¬
su tam conspicuo qui uisus dicit᷑.
Sicende ⁊ auditum. Nam ⁊ ip̃e
foras quodam modo diffundit᷑
a carne. unde enun dicimus

Expanded text:
reis instrumentis et quasi uasis reis instrumentis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo igitur anima, quae sunt extra carnem suam, sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime absunt sidera in caelo? an in caelo non uidet solem? an sentire non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? an et in caelo uiuit, quia et in caelo sentit et sensus esse non potest, ubi uita non est? an sentit, et ubi non uiuit, uiuat, sentit etiam in his locis, quae praeter eius carnem continent ea, quae tangit aspectu? uidesne, quam sit hoc latebrosum in sensu tam conspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ator est. ⁊ amme ⁊ coꝑis. Nonsic
deus implere dicitur mũdum. ue¬
lut aer. uelut ip̃a lux : ut mi¬
nore sui ꝑte minorem mundi ꝑ¬
tem impleat. ⁊ maiore maiorẽ
Nouit ubiq totus esse: ⁊ nullo
contineri loco. Nouit uenire
non recedendo ubi erat. nouit a¬
bire non deserendo quo ueuerat
Miratur hoc mens humana. ⁊
quia nou capit. fortasse nec credit
Seipãm primitus migrata mire¬
tur. se ipãm pa̾lulum si potest a
corꝑe attollat: ⁊ ab eis reb quas
solet sentire ꝑ corpus ⁊ uideat
ip̃a quid sit que utitur corꝑe.
S forte non potest Magni qͥp¬
pe ingenii est ut ait auidam re¬
uocare mentem a sensib: ⁊ cogr¬
tatõnem a consuetudine abduc̾e.
lpõs ergo corꝑis sensus. Aquãto
insuetius ⁊ nigilantius ꝑscrutet᷑
Sunt terce quinq ꝑtiti corꝑis
sensus. qui nec sine coꝑe nec sñ
anima esse possunt. quia neq sen¬
tire est nisi uiuentis . quod ab
anima est corpori: neq sine corpo¬

Expanded text:
ator est et animae et corporis! non sic ator est et animae et corporis! non sic deus implere dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere\'. ipsos ergo corporis sensus aliquanto insuetius et uigilantius perscrutetur. sunt certe quinquepartiti corporis sensus, qui nec sine corpore nec sine anima esse possunt, quia neque sentire est nisi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ad rem potius quam requiris.
ubi primim scire te uolo. non
hoc xp̃ianam habere doctrinam.
quod ita sit deus infusus carui
qua ex uirgine nasceretur. ut
turam gubernande unuersita se¬
tis uel deseruerit uel amiseritͭ
uel ad illud corpusculum quasi
contractam materiam collectãq
tnͣstulerit. Nominum iste sẽ¬
sus est nichil nsi corꝑa ualẽtiũ
cogitare siue ista crassiora sicꝰ
sunt humor atq humus. siue
sb̾tiliora sicut leris ⁊ lucis. sed
tamen corpora: quorum nullũ
potest esse ubiq totum. quoni¬
am per in numerabiles partes
aliud alibi habeat necesse est.⁊
quantiutũq sit corpus. seu quã¬
tulumcumq corpusculum Iociot¬
tupet spacium. eumdemq locum
sic impleat ut innulla eius ꝑte
sit totum. at ꝑ hoc densari atꝙ
rarescere. contrahi ⁊dilatari.
inmiuitias deteri ⁊ grandesce re
in molem nõ insi corꝑum est. Ion¬
ge aliud est anim̃e natura qmͣ cor¬
poris Quanto magis dei. qui tre¬

Expanded text:
ad rem potius, quam requiris. ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc Christianam habere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corpusculum quasi contractam collectamque transtulerit. hominum iste sensus est nihil nisi corpora ualentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor atque humus, siue subtiliora sicut aeris et lucis, sed tamen corpora, quorum nullum potest esse ubique totum, quoniam per innumerabiles partes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi corporum est. longe aliud est animae natura quam corporis; quanto magis dei, qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
queso deponas . cumq ani¬
num quanuis erga me ben¬
uolentissimum soluas atq ex¬
uas. at de me mͥ magis quam
ulli alteri credas. si mͥ diletio¬
nis uitem rependis. tanta est
enim xp̃ianarum ꝓfunditas
litterarum. ut meis cotidie
ꝓficerem. si eas solas ab meũ¬
te puericia usꝙ ad trepitam
senectutem otio. summo studio
meliore ingemo conarer ad disc̾e
Non quod ad eaque neçessaria
sunt saluti tanta meis ꝑueniatͤ
difficultate: sed cum quisq ibi
fidem tenuerit. sine qua pie re¬
cteꝙ non nuitur: tam multa
tamq multiplicib misteriorũ
nmbratulis opatata intelligẽ¬
da proficientib restant: tanta¬
ꝙ no solum in nerbis quib ita
dicta sunt. uerum eciam in re¬
bus que i telligende sunt latz
altitudo sapientie: ut annosis¬
simis acutissimis. flagrantissi¬
mis cupiditate discendi. hocꝯ
tingat quod eadem scͥptura qͦ¬
dam loto habet. Cum cũsũma¬
uerit homo: tunc incipit. Sed
quid hinc plura: ueniendum

Expanded text:
quaeso deponas eumque aniquaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum
Abbreviated transcription (Latin):
alitus. omnes affectus mortali¬
um senserit. nec ullis competẽ¬
tib signis claruerint tante ma¬
iestatis indicia qm̃ larnalis illa
purgatio. debium cure. reddita
uita desimtis. Hec si ralios cogi¬
temiis deo paria sunt. Hauc stͥ¬
Hec scͥbis in quodam tonuentu
amicorum ab uno ex multis qͥ
aderant illatam esse questio¬
nem ⁊ nos interuenisse ulteriꝰ
inqͥrenti. solutumq conuentũ
ad potioris peritie merita di¬
stulisse: ne dum intaucuis se¬
treta temerantur. inculpam
deflecteret error innotiuis
Dcinde ad me litterarum tuaꝵ
dirigis intencionem. ⁊ post
hant impicie confessionem. ad¬
mones ut aꝑtib nostris quisd
desideretur agnoscam Adum¬
gis eciam interesse fame mee.
quesita noi̾tis. Quod ut cũꝙ
absq detͥmento cultus dĩu ĩ
asiis saterdotib toleretur iu¬
sticia: ut cum ad me santisti¬
tem uenitur. legi deest. quic¬
quid contigerit ignorari
Primum igitur hauc deme
opiionem facile p̃suntam

Expanded text:
alitus, omnes affectus mortalialitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad me antistitem uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam
Abbreviated transcription (Latin):
adipssendam ⁊ iet̾uum obtinẽ¬
dam ⁊ me xp̃iani sumus parum
est ergo nobis sic te instrui: ut tͥ
sit libeando satis. ingenium quippe
⁊ eloquium tuum tam excellens
tamq luculentum: prodesse debr
eciam ceteris. contraqͦꝵ tardita¬
tem seu peruersitatem connemẽ¬
tissime defendenda est tangͥe gra¬
tie dispensacio: quam suꝑbe ami¬
ule nichil pendũt. que nimisaf¬
fectant plurimum posse ⁊ adsua
uicia sananda uł oçiam frenenda
nichil possunt: Queris igitur
utrum mundi dominus ⁊ rector
intemerate femine corpꝰ imple¬
uerit: ꝑtulerit decem mensium
uirgo emxasit sollempͥnitate
pariendi. ⁊ post hec uirginitas
iniuolata ꝑananserit: utrum mtͣ
corpustulum uagientis infancie
latuerit: tui uix par putatur u¬
iuersitas Passus fuerit pueri¬
litatis annos. adoleui̾t. iuiuentuͭͤ
solidatus est. sit. tam dui a se¬
dibus suis abfu̾it ille regnator.
atq in unum corpusculum t̾iciꝰ
niundi cura tiauslata sit. Deĩ¬
de in sõpnos resolutus sit. cibo

Expanded text:
adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo
Abbreviated transcription (Latin):
ent dicit dñs. ⁊ confir mabo suꝑ
domum iacob testamentum no¬
uum. non sicꝰ testamentum qd̾
disposui patrib eorum. cum e¬
duxi eos de terra egypti. ⁊ alia
multa sunt de hac re testimon¬
ia: quibus hoc deum factumẽe
predictum eit. que cõmemora¬
re nunc longum est. Hic iam
si satis constitit. quod recte alio
tempore constitutum est itidẽ
recte alio tempore posse muta¬
ri. mutantis oꝑe. disposicione
mutata. quam disposicionem
in telligibilis ratio continet
ubi sine tempore simł sunt que
in tenporib simł fieri non pos¬
sunt. quia tempora non simul
currunt Quispiam fartassis ex¬
pectet causas a nobis ip̃ius in¬
mutationis accipere. qd̾ ip̃e no¬
sti quam ꝓ lixi negocii sit. ue
tiari xpͣm cum uenturus esset.
aliis cum uenisset annũtiari
oportuisse. sicut modo uos id ip¬
sum loquentes diuersitas rer¬
um compulit eciam uerba
mutare. Si quide mn aliud est p̾¬
nũciari. aliud annuntiari. a¬

Expanded text:
ent, dicit dominus, et confirmabo super ent, dicit dominus, et confirmabo super domum Iacob testamentum nouum non sicut testamentum, quod disposui patribus eorum, cum eduxi eos de terra Aegypti. et alia multa sunt de hac re testimonia, quibus hoc deum facturum esse praedictum est, quae commemorare nunc longum est. Hic iam si satis constitit, quod recte alio tempore constitutum est, itidem recte alio tempore posse mutari mutantis opere non dispositione mutata, quam dispositionem intellegibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus simul fieri non possunt, quia tempora non simul currunt, quispiam fortassis expectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam prolixi negotii sit. uerntiari Christum, cum uenturus esset, aliis, cum uenisset, adnuntiari oportuisse, sicut modo nos id ipsum loquentes diuersitas rerum compulit etiam uerba mutare, si quidem aliud est \'praenuntiari\' aliud adnuntiari a
Abbreviated transcription (Latin):
isse impa sapiẽtia dei cui de uia¬
iorib eciam rerum mitatio nib
eadem sc̃ptura dicit. mutabis
ea ⁊ mutabuntur. tu autem
idem ir̃e es insinuandumest
eis nuitationem istam sacra¬
mentorum testamenti net̾is. ⁊
uoui eciam p̃dictam fuisse ꝓph¬
etici uotib. Ita enim indebũt
si potuerunt id quod in tempore
nouuum estr non esse nouum
apud eum qui conddit temꝑa
⁊ sme temꝑe habet omma q̃
suis quibũsq temporib pro
eoꝵ uarietate. difiribint.
Nam ⁊ in illo ꝑ salmo uñ me¬
moriani aliquid quo demonst᷑¬
rem non egere deum sacrifi¬
ciis nostris cin dicitur. dixi
domino deus meus es tui qm̃
bonoꝵ meor non eges: pau¬
lo post legitur ex ꝑsona xp̃i
Non congregabo conuenticła¬
corum de sanguinib: hoc est pe¬
corum uictimis. quib prius cõ¬
gregabantur conuenticula inde¬
orum. et alibi dicit. Non accipi¬
am de manu tua uitulos: neqr
de gregib tius hircos. et ꝓpħe

Expanded text:
isse in ipsa sapientia dei, cui de maisse in ipsa sapientia dei, cui de maioribus etiam rerum mutationibus eadem scriptura dicit: Mutabis ea et mutabuntur, tu autem idem ipse es, insinuandum est eis mutationem istam sacramentorum testamenti ueteris et noui etiam praedictam fuisse propheticis uocibus. ita enim uidebunt, si poterunt, id, quod in tempore nouum est, non esse nouum apud eum, qui condidit tempora et sine tempore habet omnia, quae suis quibusque temporibus pro eorum uarietate distribuit. nam et in illo psalmo, unde commemoraui aliquid, quo demonstrarem non egere deum sacrificiis nostris, cui dicitur: Dixi domino: \'Dominus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges\', paulo post legitur ex persona Christi: Non congregabo conuenticeorum de sanguinibus, hoc est pecorum uictimis, quibus prius congregabantur conuenticula Iudaeorum; et alibi dicit: Non accipiam de domo tua uitulos neque de gregibus tuis hircos; et alius
Abbreviated transcription (Latin):
iusquam eget umquam. sed re¬
rum diniuitus imꝑtitarum
uł imbuendo uirtutibus am¬
no uł eterne saluti adipiscen¬
de. quedam signa sunt. quoꝵ
celebracione atq funttione nõ
deo sed nobis utilia pietatis ex¬
ercentur officia Nimis autͥem
longum est conuenienter disp¬
utare de uarietate signorum.
que cum adres diumas ꝑtinent
sacramenta appellantur. Sicut
antem non ideo mutabilis deus
quia mane aliud. aliud ues ꝑe.
illud hoc mouse. illud alio. nõ
hoc isto anno qd̾ illo. ita non
ideo mutabilis deus. quia umu̾
siscłi pore uolumine aliud. aliud
rosteriore sibi iussit offerri. qͦ
conuenenter significationes ad
doct̾nam religionis sahiberrimã
ꝑtinentes. ꝓmutabila temꝑa
sine ulla suĩ mutatione dispon̾et
Nam ut nouerint quos hos in¬
ouent iam hoc fuisse in ratione
diuma. nec cum ista noua cõsti¬
tuerentur subito pͥorra displi¬
cuisse uelit inutabili uoluntati.
sed iam hoc fixum ⁊ statirtum fu¬

Expanded text:
iusquam eget umquam, sed reiusquam eget umquam, sed rerum diuinitus impertitarum uel inbuendo uirtutibus animo uel aeternae saluti adipiscendae quaedam signa sunt, quorum celebratione atque functione non deo sed nobis utilia pietatis exercentur officia. Nimis autem longum est conuenienter disputare de uarietate signorum, quae cum ad res diuinas pertinent, sacramenta appellantur. sicut autem non ideo mutabilis deus, quia mane aliud aliud uespere, illud hoc mense illud alio, non hoc isto anno quod illo, ita non ideo mutabilis deus, quia uniuersi saeculi priore uolumine aliud aliud posteriore sibi iussit offerri, quo conuenienter significationes ad doctrinam religionis saluberrimam pertinentes per mutabilia tempora sine ulla sui mutatione disponeret. nam ut nouerint, quos haec mouent, iam hoc fuisse in ratione diuina nec, cum ista noua constituerentur, subito priora displicuisse uelut mutabili uoluntate, sed iam hoc fixum et statutum fu
Abbreviated transcription (Latin):
rator. donec uniuersi seculi pul¬
critudo cuius particule sunt q̃
suis quib q temporib aptast̃
uelud magnum carn̾en cuiꝰdã
in effabilis modulatoris extur¬
rat. atq in de transeant met̾nã
comtemplationem speciei qui
deum rite colunt eciam cum tẽ¬
pus est. fidei fallintur cutem
am ex istimant hec deum iube¬
re cansa sue utilitatis uł uolup¬
tatis. ⁊ merito mouentur cur
deus ita mutau̾it quasi delecta¬
cionem cum mutabihi. ahud sibi¬
ubens offerri illo pͥus tempore
aliud isto. Nantem ita est. ni¬
chil deus iubet quod sibi prosit.
sed illi cui iubet. ideo uerus est do¬
minus qui seruo nõ indiget. ⁊¬
quo seruus indiget. In caquip¬
pe stript᷑ua qd̾ uetus dicitur tes¬
tamentum. ⁊ eo tempore dictĩ
est quo ad huc illa offerebantꝰ.
sacrificia que hos tempore non
offeruntur. dixi domino deus
meus es tu. quomam bonorũ
meoꝵ non eges: Nec illoꝵergo
sacrificioꝵ eg̾e bat deus. nec cuᷤ¬

Expanded text:
rator, donec uniuersi saeculi pulrator, donec uniuersi saeculi pulchritudo, cuius parti. culae sunt, quae suis quibusque temporibus apta sunt, uelut magnum carmen cuiusdam ineffabilis modulatoris excurrat atque inde transeant in aeternam contemplationem speciei, qui deum rite colunt, etiam cum tempus est fidei. Falluntur autem, qui existimant haec deum iubere causa suae utilitatis uel uoluptatis et merito mouentur, cur deus ista mutauerit quasi delectatione mutabili aliud sibi iubens offerri illo prius tempore aliud isto. non autem ita est. nihil deus iubet, quod sibi prosit sed illi, cui iubet. ideo uerus est dominus, qui seruo non indiget et quo seruus indiget, in ea quippe scriptura, quod uetus dicitur testamentum et eo tempore dictum est, quo adhuc illa offerebantur sacrificia, quae hoc tempore non offeruntur: Dixi domino: \'Dominus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges\'. nec illorum ergo sacrificiorum egebat deus nec cu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri tunc non oportet. nõ quod
sui dissimilis sit qui facit sed qnͣ¬
do facit. hec questio quam late
pateat. ꝓfecto uidet. quisquis
purhri aptiq distanciam sparsam
quodam modo muniuersitate rerũ
ualet neq negligit in tueri. pul¬
chrum enim ꝑ se ip̃m considerat᷑
atq laudatur. turpe ac de forme
contrarium est Aptimi uero cui
ex aduerso est meptum quasi re¬
ligatum pendet aliunde. ne ex
semet ip̃o sed ex eo cui cõnectitur
iudicatur Nimirum eciam de¬
cons atq in decens. uł hoc idem
est uł ⁊t inde habetur AIge nũc
ca que diximus refert ad illudu
ude agitur: aptum fuit primis
temporib sacrificium quod p̃ce¬
perat deus. nunc uero nonita
est: aliud enim p̾cepit quod hu¬
ic temꝑi aptum esset: qui inł¬
to mãgis quam homo nouit qͥd
cuiq tempori accõmode ad hibe¬
atur. quid qͣndo imꝑtiat. addat.
auferat. detrabat. augeat. mi¬
nuat. uelut inmutabilis mut¬
abilium sicut creator ita mode¬

Expanded text:
fieri, tunc non oportet, non quod fieri, tunc non oportet, non quod sui dissimilis sit, qui facit, sed quando facit. Haec quaestio quam late pateat, profecta uidet, quisquis pulchri aptique distantiam sparsam quodam modo in uniuersitate rerum ualet neque neglegit intueri. pulchrum enim per se ipsum consideratur atque laudatur, cui turpe ac deforme contrarium est. aptum uero, cui ex aduerso est ineptum, quasi religatum pendet aliunde nec ex semet ipso sed ex eo, cui conectitur, iudicatur; nimirum . etiam decens atque indecens uel hoc idem est uel perinde habetur. age nunc ea, quae diximus, refer ad illud, unde agitur. aptum fuit primis temporibus sacrificium, quod praeceperat deus, nunc uero non ita est. aliud enim praecepit, quod huic tempori aptum esset, qui multo magis quam homo nouit, quid cuique tempori accommodate adhibeatur, quid quando impertiat, addat, auferat, detrahat, augeat minuatue inmutabilis mutabilium sicut creator ita mode
Abbreviated transcription (Latin):
male acteptus es: quia nõ ego
inssi ut omnes quiaudissent pa¬
rumq hominen nossent. non
cum arte medicinal federe. sed
nescio qua illicita potencia put¬
arent. Unde cum esset aquib
poterat stupentib interrogatꝰ
aꝑuit quod nõ nni tellererant
uidel illa iam etati non hoc se
fuisse iussurum. tantum igitur
ualet racione atq artib non
niutatis: quid scd̾m eas sit pro
temporum uarietate mutandũ
non itaq uerum est . quod dicit᷑.
se mel recte factum. nullatenus
esse mutandum. Mutata quip¬
pe temporis causa. quod recte añ
factum fuerat ita mutariuera
ratio plerumq flagitat. ut ꝯ
ip̃i dicant recte nõ fieri si in¬
rectum. si erit ꝓ temporum di¬
uersitate diuersum Q nod enim
indiuersitate personarum uno
temꝑe accidere potest. ut huic
liceat aliquid impune facere illi
non liceat. non quod difsimulis
res sit sed quod is qui facit: ita
abima eademq ꝑsona diuersis
temporib tunc oportet aliquid

Expanded text:
male acceptus es, quia non ego male acceptus es, quia non ego iussi\', ut omnes, qui audissent parumque hominem nossent, non um arte medicinali fidere sed nescio qua inlicita potentia putarent. unde cum esset a quibus poterat stupentibus interrogatus, aperuit, quod non intellexerant, uidelicet illi iam aetati non hoc se fuisse iussurum. tantum igitur ualet ratione atque artibus non mutatis, quid secundum eas sit pro temporum uarietate mutandum. Non itaque uerum est, quod dicitur, semel recte factum nullatenus esse mutandum. mutata quippe temporis causa, quod recte ante factum fuerat, ita mutari uera ratio plerumque flagitat, ut, cum ipsi dicant recte non fieri, si mrectum, si erit pro temporum diuersitate diuersum. quod enim in diuersitate personarum uno tempore accidere potest, ut huic liceat\' aliquid \'impune facere, illi non liceat, non quod dissimilis res sit, sed quod is, qui facit\', ita ab una eademque persona diuersis temporibus tunc oportet aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens nostre uariantur etates.
ad olescentie puericia non reditura
cedit. iuuentus adolestentie non
mansura succedit. finiens iuuentu¬
tem senectus morte sinitur: Hec
ominia mutantur. neͤ mutatur di¬
uine ꝓuidencie ratio qͣ fit in ista
mutentur Non autem opinor
cum agritola estate aliud iusserit
quam uisserat hieme: racio muta¬
tur agritulture Et mane cum sur¬
git qui nocte quiescebat: uite cõ¬
silium non mutauit. Aluid magi¬
ster adolesçenti. quam puero sole¬
bat mi posint Doctrina igitur
constans mutato p̾cepto non mu¬
tata mutauit. Magnus ille nosti
orumꝰ medicus uindianus cõsul¬
tus aquodam: dolori eius adhibe¬
ri inssit quod intempore congru¬
cre uidebatur. ad hibitum sanit¬
as consecuta est. Deinde pest ali¬
quot annos cadem rursus coꝑis
cansa commota. ħ idem ille put¬
auit adhibendum uertit inpe¬
ius Miratus recurrit ad meditũ.
indicat factum. Et ille ut erat
acerrimus ita respondit. Ideo

Expanded text:
quotiens nostrae uariantur aetates! quotiens nostrae uariantur aetates! adulescentiae pueritia non reditura cedit, iuuentus adulescentiae non mansura succedit, finiens iuuentutem senectus morte finitur. haec omnia mutantur nec mutatur diuinae prouidentiae ratio, qua fit, ut ista mutentur. non autem, opinor, cum agricola aestate aliud iusserit, quam iusserat hieme, ratio mutatur agriculturae. et cum mane surgit, qui nocte quiescebat, uitae consilium non mutauit. aliud magister adulescenti, quam puero solebat, inposuit; doctrina igitur constans mutato praecepto non mutata mutauit. Magnus ille nostrorum temporum medicus Vindicianus consultus a quodam dolori eius adhiberi iussit, quod in tempore congruere uidebatur; adhibitum sanitas consecuta est. deinde post aliquot annos eadem rursus corporis causa commota hoc idem ille putauit adhibendum; uertit in peius. miratus recurrit ad medicum, indicat factum; at ille, ut erat acerrimus, ita respondit: deo
Abbreviated transcription (Latin):
tilioe rõne uel certe auctoritate
cui resistere iudignum putent.
persuaderi aliquando forsitan possit
Ergo inepistola tua posnisti mo¬
ueri quosdamicur hic deus qui ⁊ ue¬
teris testamenti deus esse furmat᷑.
spretis uet̾ib sacrificiis delectatus
sit nouis Nichil enim corrigi pos¬
se asserunt: nisi quod ante nõ ree
cte factum probaretur. uł quod sen¬
al recte factum sit. immutari null¬
atenus debuisse. Decte enim facta
dicunt mutari nͥ in iuste non posse
hec uerba ex litt̾is tuis in has me¬
as tnͣstuli. Quib si responde re co¬
piose uelim tempus grame cicius
quam exempla deficiet quib rerũ
ip̃a natura ⁊ oꝑa humana certa
rõne ꝓ temporum oportunitate
mutentur. nec tamen cadem racio
sit mutabilis qua ista mutantur
Unde panta cõmemorem. ut ex hiͥs
excitata quodam modo iam por
plura fimilia uigil currat intentio
Nonne hiemis estas addito sensiꝰ
calore succedit. nõne dintins diur¬
nis temꝑa notturna uertuntur

Expanded text:
tiliore ratione uel certe auctoritate, tiliore ratione uel certe auctoritate, cui resistere indignum putent, persuaderi aliquando forsitan possit. Ergo in epistula tua posuisti moueri quosdam, \'cur hic deus, qui et ueteris testamenti deus esse firmatur, spretis ueteribus sacrificiis delsit novis. Nihil enim corrigi posse asserunt, niscte factum probaretur, uel, quod semel recte factum sit, inmutari nullatenus debuisse. recte enim facta dicunt mutari nisi iniuste non posse\'. haec uerba ex litteris tuis in has meas transtuli. quibus si respondere copiose uelim, tempus me citius quam exempla defecerint, quibus rerum ipsa natura et opera humana certa ratione pro temporum opportunitate mutentur nec tamen eadem ratio sit mutabilis, qua ista mutantur. unde pauca commemorem, ut ex his excitata quodam modo iam per plura similia uigil currat intentio. nonne hiemi aestas addito sensim calore succedit? nonne diurnis tempora nocturna uertuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
ni carissimo ac desideratissimo
filio marcellino augustinus indo¬
mino salutem. Illustri uiro ⁊elo¬
quentissimo nobisq dilectissimo uo¬
lusiano: nõ ampluis quã ad illud qd̾
inquirendum putant. respondẽd̾
fuit. ad ea uero que michi ꝑtrac¬
tanda atꝙ soluenda mepła tua ip̃e
musisti siue ab illo siue eciam ab a¬
liis uł suggerantur uł in gerant᷑.
ad te potius pro nirib nostris p¬
tractata ⁊ soluta miti debuerunt
Nou sic quemadmodum de his ag¬
endum est librorum negotio: sed
quemadmodum petis est epularis¬
ad esse colloqutio. ut tibi iisum fu¬
erit qui eorum mortus cotidiams
disputatõnb expiris ⁊ illis legã¬
tur he litt̾e. At si auriculis eorm
minus fidei pietate precultis: smo
iste nõ suffitit. prius intor nos
quod eis putas sufficere ꝑ agatur¬
⁊ tñ demun ad illos quod ꝑactum
fuerit ꝑferatur. Multa enim sũt
a quib sensus corum si ad huc ab¬
hoiret ⁊ resilit: uł uberiore uł sb̾¬

Expanded text:
NI CARISSIMO AC DESIDERANTISSIMO NI CARISSIMO AC DESIDERANTISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Inlustri uiro et eloquentissimo nobisque dilectissimo Yolusiano non amplius quam ad illud, quod inquirendum putauit, respondendum fuit. ad ea uero, quae mihi pertractanda atque soluenda in epistula tua ipse misisti, siue ab illo siue etiam ab aliis uel suggerantur uel ingerantur, ad te potius pro uiribus nostris pertractata et soluta mitti debuerunt non sic, quem ad modum de his agendum est librorum negotio, sed quem ad modum potis est epistulari sat esse conloquio, ut, si tibi uisum fuerit, qui eorum motus cotidianis disputationibus experiris, et illis legantur hae litterae. at si auriculis eorum minus fidei pietate praecultis sermo iste non sufficit, prius inter nos, quod eis putas sufficere, peragatur, tum demum ad illos, quod peractum fuerit, perferatur. multa enim sunt, a quibus sensus eorum si adhuc abhorret et resilit, uel uberiore uel sub
Abbreviated transcription (Latin):
tolli sibi abhoste aliquid paciat᷑.
ułꝰ romane prouintie dep̾datori ũ
mala uelit belli iure reponere.
⁊ cetera que dici ad aliqua posse
intelligit uenerabilitas tua.
hec ergo ommna ip̃i posse ad nĩ¬
gi estima questioni. In tantum
religionem maxuma ex ꝑte ser¬
uantes. tanta etiam si ip̃e de hat¬
ꝑte seruantes taceat rei publite
mala euenisse manifestum sit.u¬
nde beatitudo tua mecum dignat᷑
agnostere. pro ad hec omnia qm̃
multoꝵ manib sine dubio trade¬
tur sanctitatis tue desideratar¬
esponsio plenus de bet ⁊ eluculẽ¬
tus solucionis splẽdor ostendya
axime quia tum ista gererẽtur:
eximius ypponieusis regionis pos¬
sessor. ⁊ dominus p̾seus a derat. qui
⁊ sanctitatom tuam sub yrome adul¬
atione laudaret. ⁊ sibicum de hiis
quereret minie satis factum esse
contenderet. Ego uero ad hec oĩa
promissionis nõ in memor sed ex̃¬
actor libros confici dep̾cor eccłie ħ
maxime tempore incredibiliter pro¬
ommo exinno ⁊ merito infig¬

Expanded text:
patiatur uel Romanae prouinciae depraedatori non mala uelit belli iure reponere? et cetera, quae dici ad reliqua posse intellegit uenerabilitas tua. haec ergo omnia ipsi posse iungi aestimat quaestioni in tantum, religionem maxima ex parte seruantes tanta, etiam si ipse de hac parte taceat, rei publicae mala euenisse manifestum sit. Unde, sicut beatitudo tua mecum dignatur agnoscere, ad haec omnia, quoniam multorum manibus sine dubio tradetur sanctitatis tuae desiderata responsio, plenus debet et elucubratus solutionis splendor ostendi, maxime quia, cum ista gererentur, eximius Hipponiensis regionis possessor et dominus praesens aderat, qui et sanctitatem tuam sub ironiae adulatione laudaret et sibi, cum de his quaereret, minime satis factum esse contenderet ego uero ad haec omnia promissionis non inmemor sed exactor libros confici deprecor ecclesiae hoc maxime tempore incredibiliter proOMINO EXIMIO ET MERITO INSIG
Abbreviated transcription (Latin):
mineris mei: deinde ꝑͣ bauilũ
litt̾arũ hẽas cõmendatũ ⁊ m̾sci¬
neccessitas postularit foueas
atq sustentes. nõ qͦ aliqͣ re xͦ
tͥbuẽte indigeat. s qͦ bonorũ
amicicias auidissime exp̃tat.
⁊ se mhis coniũgẽdis maxim¬
um putet bñficiũ cõsecutum
Cur ã ad occidẽtem uauigau̾t.
ip̃õ pot̾it narrãte cognosc̾e
Nos in monast̾io cõstituti.
nariis hĩc iude fluctib quatuñ¬
⁊ peg̾natoĩs molestias sustine¬
fidit ego uici mondũ. ad̾ ipõ
t̾ buẽte ⁊ p̾sule contra hostem
diabolũ uictoriã cõseqͣmur. Sã¬
pã alipiũ. ut in eo obseqͥs salu¬
tes obsecro Sãcti frẽs qͥ nob̾ cũ
ĩmonast̾io dño suire festinãt
opido te salutãt. Incolum̃te ⁊

Expanded text:
dein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scinecessitas postularit, foueas atque sustentes, non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus quais molestias sustinefidite; ego vici mundum » , quod ipso tribuente et praesule, contra hostem diabolum victoriam consequamur. Sanpam Alypium, ut meo obsequio salutes, obsecro. Sancti fratres, qui nobiscum in monasterio Domino servire festinant, oppido te salutant. Incolumem te et
Abbreviated transcription (Latin):
ix ad liquidum possit cur hic deꝰ
qui ⁊ ueteris testamenti deꝰ essef¬
ruiatur spͥtis ueterib sacrificiis
delectatatus est nouis. Nichil enĩ
corrigi posse asserebat. insiquod
aute factum non recte ꝓbaret᷑.
uł quod semel recte factum sit in¬
mutari ullatenus non debuisse:
Recte enim facta discebat mutar
nisi iniuste non posse: maxime
quia ista uanitas in constantie de¬
u possit arguere. Cum deuide
quod eius p̾dicatio atq doct̾na
rei publice morib nulla ex ꝑte
conuemat.: ut pote sicuti a mult¬
is dicitur. cuius hoc constet p̾
ceptum : ut nulli malum pro
malo redd̾e de beamus. ⁊ percuti¬

Expanded text:
ix ad liquidum possit, cur hic deus, ix ad liquidum possit, cur hic deus, qui et ueteris testamenti deus esse firmatur, spretis ueteribus sacrificiis delectatus sit nouis. nihil enim corrigi posse adserebat, nisi quod ante factum non recte probaretur, uel, quod semel recte factum sit, inmutari nullatenus debuisse. recte enim facta dicebat mutari nisi iniuste non posse, maxime quia ista uanitas inconstantiae deum possit arguere, tum deinde quod eius praedicatio atque doctrina rei publicae moribus nulla ex parte conueniat, utpote sicuti a multis dicitur, cuius hoc constat esse praeceptum, ut nulli malum pro malo reddere debeamus et percuti
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ex solui impendio postulauit
Que quidem questio usquequaq
detrita est: ⁊ eoꝵ suꝑ hac ꝑte sa¬
tis nota colliditas. qui dis pensatõe
doninice incarnationis in fam¬
ant. sed tamen etiam ego in hac
ꝑte. quia plurimis quicquid res¬
tripseris ꝓfururũ esse confido.
pretator accesserim ut ad ea nig¬
ilancius respond̾e digneris. m
quib nichil ampliꝰ dominũ quã
alii homines facere potuerunt.
olloniũ siquidẽ suũ nob̾ ⁊ apule¬
ium aliosꝙ magisce artis hõĩos
inuiediũ proferũt quorim ma¬
iora contendunt extitisse mira¬
cula. Ip̃e autem uir illustris su¬
ꝑuis memoratꝰ. multas esse dixͣ.
p̃sẽitibus aliquantis. que huic
possent iungi non in merito q̃s¬
sticnes si ut anie dixit nõ ab
euis ꝑtib episto laris considera it
breuitas fuisset Que tamen
licet sc̾bere uoluerit: tatere
non passus est discebat enim
ꝙ ⁊ si sibi hodie incarnatõnis do¬
miuite racio redderetur. reddi u¬

Expanded text:
sibi exolui impendio postulauit. sibi exolui impendio postulauit. quae quidem quaestio usque quaque detrita est et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. sed tamen etiam ego in hac parte, quia plurimis, quicquid rescripseris, profuturum esse confido, precator accesserim, ut ad ea uigilantius respondere digneris, in quibus nihil amplius dominum, quam alii homines facere potuerunt, ollonium si quidem suum nobis et Apuleium aliosque magicae artis homines in medium proferunt,, quorum maiora contendunt extitisse miracula. Ipse autem uir inlustris superius memoratus multas esse dixit praesentibus aliquantis, quae huic possint iungi non inmerito, quaestiones, sicut ante dixi, si non ab eius partibus epistularis considerata breuitas fuisset. quae tamen licet scribere noluerit, tacere non passus est. dicebat enim, quod, etsi sibi hodie incarnationis dominicae ratio redderetur, reddi u
Abbreviated transcription (Latin):
omino ninimnꝙ uenera¬
bili ⁊ omnib michi officiis
unite ꝑ colendo patͥ augꝰ nir¬
tino. marcellinus: uir illustris
uolusianus beatitudinis tue michi
litteras legit. ĩmo me quidem co¬
gente plurib legit. Quas licet o¬
innia que a te dicintur nere mi¬
ceret emeruit. hinc emin plu¬
rimum platuit. qua hominis
gressus qui aliquantulum titu¬
bantes bom ꝓpositi exhortatione
statuere ⁊ firmare contendit
Est enim nobis cum eodem toti¬
ne compulsus. cura michi est
eum frequentius salutandi. licet
uicem in hac ꝑte reddere ⁊ ip̃e
dignetur. Occepta autem uene¬
rabilitatis tue epistola: homo qͥa
ueri dei stabilitate multorum quo¬
rum in hac urbe copia est per sua¬
sione reuocatur. ita motus est.
ut si quantũ ip̃e confirmat lit¬
terarũ plixitatem minime for¬
mdasset omne beatitudini tue
quod habere potest insimasset
ambiguum. sed tamen satis sicꝰ
eciam ip̃e ꝓbare dignab̾is culto
ac curatoq sermone ⁊ romane
eloquentie nitore ꝑspicuo. aliqͣ

Expanded text:
omino nimiumque venerabili, et omnibus mihi officiis unice percolendo patri AUGUSTINO, MARCELLINUS. 1. Vir illustris Volusianus Beatitudinis tuae mihi litteras legit, imo me quidem cogente pluribus legit, quae scilicet omnia quae a te dicuntur, cum vere miceret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. est enim nobis cum eodem cotine compulsus cura mihi est eum frequentius salutandi, licet uicem in hac parte reddere etiam ipse dignatur. accepta autem uenerabilitatis tuae epistula homo, qui a uerae fidei stabilitate multorum, quorum in hac urbe copia est, persuasione reuocatur, ita motus est, ut, si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset, omne beatitudini tuae, quod habere potest, insinuasset ambiguum. sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone et Romanae eloquentiae nitore perspicuo aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ es rem facient officii sui. si ñsolũ muichi
alas scribenda ip̃i ñ imponant. umi ⁊̃ ce¬
teros qnͣta possũt auctoritate et st̃a benus¬
tate ꝓhibeant. n ͨ uidear ego durus cũ astnͣ
gulis petita nõ ded̾o. dũ ea nolo magis red¬
ce que om̃ib debeo. Demq cũ sic̾ speramꝰta
et ꝓmissũ tenemꝰ ad nos uemit uenerabi᷑
patꝰ sim et instancius sacies quod rxgaui.
nr̃ impleat cordis tui tã gnͣdem et tam sa¬
ctum sinũ ꝙ̃ ip̃e fecit dñe beatissime:¬

Expanded text:
 primos mihi es, rem facient officii sui, si non solum mihi alia scribenda ipsi non inponant, uerum etiam ceteros quanta possunt auctoritate et sancta benignitate prohibeant, ne ugulis petita non dedero, dum ea volo magis red quae omnibus debeo. denique cum, sicut speramus et promissum tenemus, ad nos uenerit uenerabilitas ntum occupatus sim, et instantius facies, quod rogaui, noster impleat cordis tui tam grandem et tam sanctum sinum, quem ipse fecit, . domine beatissime
Abbreviated transcription (Latin):
lar m eis. s ne tuame laudatꝰ ip̃e laudasse
iudearis. et ꝓpt̾ illam iusticie regłam qua
in fier nolo. Quod s fieri debet eligo esse
debitor. qmͣ diu ñ puto esse faciendum.
Si aũt fi̾ nõ debet n ͨ debitor sum. S noui
quid inͥ ad hꝰ r esponde̾ possis Ita usta laqͥris
quasi ꝓ lix̾a epłam tuam de laudibꝰ meis
de sid̾au̾im. Absit ut hi de tecredam. Sed
epła tua nolo dic̾e qmͣ ueris. ułqmͣ nõ ueris
plena cũ laudibꝰ meis. hc de me ut rep̾hẽd̾e̾
rbas ñ redditorem. Porroͦ iusticie ordo sic
ħt. ut debitum pͥus beddamꝰ: tñ dem̃de cui red¬
p̾cepta dñica cogitemꝰ. reddimꝰ potius qm do¬
namus. si nemini quicqm debendũ est. nͥ
ut iuicem diligamꝰ. Ip̃a quippe dilectio exi¬
git debitum ut frat̾ue caritati seriuentes.
cum qui se adiunari uelit recte inquo pos¬
simiꝰ aduuemiꝰ. S mi frnter et tu credo ꝙ

Expanded text:
lar in eis, sed ne tu a me laudatus ipse te laudasse lar in eis, sed ne tu a me laudatus ipse te laudasse uidearis et propter illam institiae regulam, quia mihi fieri nolo. quod si fieri debet, eligo esse debitor, quam diu puto non esse faciendum; si autem fieri non debet, nec debitor sum. Sed noui, quid mihi ad haec respondere possis: \'Ita ista loqueris, quasi prolixam epistulam tuam de laudibus meis desiderauerim. absit, ut hoc de te credam; sed epistula tua nolo dicere quam ueris uel quam non ueris plena tamen laudibus meis hoc de me ut rependerem erabas, non redditorem. porro iustitiae ordo sic habet, ut debitum prius reddamus, tum deinde, cui redpraecepta dominica cogitemus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo possumus, adiuuemus. sed, mi frater, et