comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ rendelo: qui camino dente
merodint. in publico de trahentes
legentes in angulis idem ⁊ accusat¬
res et deffensores cum i aliis ꝓbẽi
qd inme reprobant: cũi iurtus iui¬
cũ non in reb sit. s cum auctore ⁊¬
mutetur. Cetm memiri editione
lix tnslatoꝵ oum de groco emẽ¬
datam eumtribuisse me nĩs nee

Expanded text:
 qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini, editionenslatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissimo et ĩ
cultu xpiane religi¬
onis stremssimo
ludouico regr ra¬
banus uilissimus
seruoꝵ dei in domino dñoꝵ perpetu¬
am optat salutem, Cũ sim prompt̾
animorũ ad parendũ atq seruien¬
dum ur̃e uoluntati. cotidie cogito qͥ¬

Expanded text:
excellentissimo, et in cultu Christianae religionis strenuissimo, LUDOVICO regi, RABANUS, vilissimus servorum Dei, in Domino dominorum perpetuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito q
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis lectori lucidior fiat Tu uero si
quid ĩ memorato opere tibi gratum
atq utile inueneris: largitoriom¬
niũ bonorum mn gracias referas: Si
quid autem reprehensibile in eo esse
ꝑspex̾is nr̃e infirmitati ⁊ imꝑicie de¬
putes. ⁊ apud clementem iudicem
ueniam impetrare nob ꝑ sacras or̃o¬
nes festines. Sicq optimo largitor
dignum honorem ⁊ fragili opifici o¬
portunũ conferes solacium. fr̃nita¬
tem tuam diuina marestas. ꝓsꝑis

Expanded text:
ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias referat; si quid autem reprehensibile in eo esse prospexeris, nostrae infirmitati et imperitiae deputes et apud clementem judicem veniam impetrari nobis per sacras orationes festines, sicque optimo largitori dignum honorem et fragili opifici opportunum conferes solatium. Fraternitatem tuam divina majestas prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
cium: ⁊ si luit t̾ra in conspectu eius.
Et congregauit uirtutem. ⁊ ex̾citũ
fortem nimis ⁊ exaltatum ẽ ⁊ eleua¬
tum coreius. et obtinuit regiones
gentium ⁊ tyrannos: ⁊ fc̃i sunt illi
mn tͥbutum. Et post ħ decidit ĩ lectũ
et cognouit quia moreretur: Et uo¬
caint pueros suos nobiles qui se¬
cum erant nutriti a iuuentute sua¬
et diuisit illis regnum suum cum
adhuc uiueret. Et regnauit alexã¬
der annis .xii. ⁊ mortuus est. Et ob¬
tinuerunt pueri eius regnũ unus

Expanded text:
it terra in conspectu eius et congregavit virtutem exercituum fortem nimis et exaltatum est et elevatum cor eius et obtinuit regiones gentium et tyrannos et facti sunt illi in tributum et post haec decidit in lectum et cognovit quia moritur et vocavit pueros suos nobiles qui secum erant nutriti a iuventute et divisit illis regnum suum cum adhuc viveret et regnavit Alexander annis duodecim et mortuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unus
Abbreviated transcription (Latin):
dei in excelsis: et ingressus illius mãda¬
ta ecerna: iaclix sapĩe cui reuelata est
et astucias illius quis agnouir. Disci¬
plina sapiencie cui reuelata est et ma¬
nifestata. ⁊ multiplicationem ingres¬
sus illius quis intellexit: unus est al¬
tissimus creator omnium oumipotẽs

Expanded text:
Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
hamꝙseac ⁊ hismael ⁊ lxe generatõ¬
nes coꝵ. Primogenitus insmciei. ne¬
baioch ⁊ cedar ⁊ ab dehel ⁊ mapsam⁊
masina ⁊ dinna. massa adad. et
boesue. ꝓporro filii iecsan saba. ⁊ da¬

Expanded text:
e generationes eorum primogenitus Ismahelis Nabaioth et Cedar et Adbeel et Mabsam Masma et Duma Massa Adad et boc Sue porro filii Iecsan Saba et Da
Abbreviated transcription (Latin):
tran. orrihuma: soror a lothan furt
thanna filii sobal⁊ liam⁊ mana¬
acha ebala sephi ⁊ onami Filii sebeõ
dison us aaram. Isti sunt reges q̃
perauerunt interra edõ. anteꝙͣ eẽt
rex sr̃ filios isrł . Bale filius beora nc

Expanded text:
Lothan fuit Thamna filii Sobal Alian et Manaath et Ebal et Sepphi et Onam filii Sebeon Dison Us et Aran isti sunt reges qui imperaverunt in terra Edom antequam esset rex super filios Israhel Bale filius
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i domini nostri per quod acce¬
pimus graciam et apłatum
ad obediendum adei in omnib
gentib pro nomine eius inqui¬
bus estis et nos uocati ihesux
omnib qui sunt rome dilcis
dei uocatis sanctis. Gracia nob̾
et pax a deo patre nr̃o et domino
ihesu xp̃o Primum quidem
gracias ago deo meo per ih̾m
xpistum pro om̃ib uobis.: fr
cides ur̃a amiũciatur inuniu̾so mũ¬
do Testis enim michi est deus cui sei¬
uio in sp̃ũ meo in euugelio filii eiꝰ
ꝙ sine intermissione memoriam
nri facio semper in oromb meis ob

Expanded text:
i per quem accepimus gratiam et apostolatum ad oboediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius in quibus estis et vos vocati Iesu Christi omnibus qui sunt Romae dilectis Dei vocatis sanctis gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Iesu Christo primum quidem gratias ago Deo meo per Iesum Christum pro omnibus vobis quia fides vestra adnuntiatur in universo mundo testis enim mihi est Deus cui servio in spiritu meo in evangelio Filii eius quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in o
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ih̃u xp̃i in uitam eternam. Et
hos quidem arguite indicatos illos
autem saluate de igne capientes
Aliis autem miseremiii i timore¬
dei odientes ⁊ eamque carnał̾ est.
maculatam tunicam. Ei autemqͥ
potens est uos conseruare sine pr̃co.
et constituere uos ante ꝯspectum

Expanded text:
risti in vitam aeternam. Et hos quidem arguite judicatos: illos vero salvate, de igne rapientes. Aliis autem miseremini in timore: odientes et eam, quae carnalis est, maculatam tunicam. Ei autem, qui potens est vos conservare sine peccato, et constituere ante conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
corroz oblo ast de oubz siue de capris
plocaustum agnum annicuum
et aosꝙ macula offeret. imolabitꝙ
ad latus altaris qd̾ respiat ad siqui¬
lonem coram dño. Sanguinẽ uo
alius fundent super altare filii ano
per arciitum diuidentq memora
tiput ⁊ omnia que adherent iccor
⁊imponent suꝑligna quio subicie¬
dus est ignis. In cestina ilo ⁊ pedes la¬
nabunt aqua ⁊ oblata omnia a do¬
ieoit sacerdos super altare m uolgcau¬
stum ⁊ odorem suauissimum dño. Si
autemde auib holocausti obło filit
dño de turturib ⁊ pullis columle of¬
seo cam sacerdos ad altare. ⁊ iccoro¬

Expanded text:
ris holocaustum, anniculum, et absque macula offerent, immolabitque ad latus altaris, quod respicit ad aquilonem coram Domino; sanguinem vero illius fundent super altare filii Aaron per circuitum, dividentque membra, caput et omnia quae adhaerent jecori, et imponent super ligna, quibus subjiciendus est ignis: intestina vero et pedes lavabunt aqua. Et oblata omnia adolebit sacerdos super altare, in holocaustum et odorem suavissimum Domino. Si autem de avibus, holocausti oblatio fuerit Domino, de turturibus, aut pullis columbae, offerat eam sacerdos ad altare,
Abbreviated transcription (Latin):
guituris ⁊ plumas proiciet ꝓpe alta¬
re adorientalem plagam. in ioco m
quo cuieres effuudi solent. confrm¬
ret qr asceuas eius ⁊ non secabit nec
fecro diuidet eam. et adolebit super

Expanded text:
 altare ad orientalem plagam, in loco in quo cineres effundi solent, confringetque ascellas ejus, et non secabit, nec ferro dividet eam, et adolebit super
Abbreviated transcription (Latin):
lati xp̃i iħir. precognitiquidem ante
mundi constitutionem. manifesta¬
ti autem nouissimis temporib pp̃
uos qui per ip̃m fidelos estis in deo qͥ
suscitauit eum amortius. et decdit
ur̃a et spes esset in d̾o: xnimas uras
castificantes in obediencia caritatis
in fr̃nitatis amore. simplici ex corde

Expanded text:
ati: praecogniti quidem ante mundi constitutionem, manifestati autem novissimis temporibus propter vos, qui per ipsum fideles estis in Deo, qui suscitavit eum a mortuis, et dedit vestra, et spes esset in Deo. Animas vestras castificantes in obedientia charitatis, in fraternitatis amore, simplici ex c
Abbreviated transcription (Latin):
gloria flos eius decidit. uerbum a
domini manet ineternũ. Hoe est autẽ
uerbum: qd̃ euangłiz atũ ẽ uobis
Deponentes igitur omnẽ ma-
ma liciam ⁊ omnem dolum. et simu¬
lationes et inuidias: et omnes de

Expanded text:
 flos ejus decidit, verbum autem Domini manet in aeternum. Hoc est autem verbum, quod evangelizatum est in vobis. Deponentes quidem omnem malitiam et omnem dolum, et simulationes, et invidias, et omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
omni conũsatione sã sitis. qm̃sccip¬
tum est. Scĩ eritis: qm̃ ego sc̃s sum
et si patrem inucratis eum qui sine
acceptione personarum iudicat se¬
cundumumiuscuius q opus: in ti¬
more incolatus urĩ tp̃re conuiersa¬
mini. Scientes ꝙ non incorruptibi¬
lib auro uel argento redempti estis
de uana ur̃a comisatione paterne
traditionis: s precioso sanguine

Expanded text:
omni conversatione sitis quoniam scriptum est sancti eritis quia ego sanctus sum et si Patrem invocatis eum qui sine acceptione personarum iudicat secundum uniuscuiusque opus in timore incolatus vestri tempore conversamini scientes quod non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae tr
Abbreviated transcription (Latin):
meos uirtute .i. side q̃ singłarit̃ ẽ di gẽnda
uirtꝰ ꝓpt̃ eminentiã ⁊ dignitatẽ sui. cũ sit
sũdam̃tũ aliarũ uirtutũ. uł p̃cinx̃ me uir¬
tute illa q̃ singłarit̾ necessaria erat ad
huiꝰ mõi cinctoriũ faciendũ. soliꝰ enĩ fidĩ
ẽ pͥncipalit̃ ut qͥ fluxi st̃ aiũsis errorib
ĩ sidelitatis ꝑ eã coart̾at᷑ cũ sides ĩ sidelita

Expanded text:
enda virtus propter eminentiam et dignitatem, cum sit fundamentum aliarum virtutum. Vel, praecinxit me virtute illa quae singulariter necessaria erat ad hujusmodi cinctorium. Solius enim fidei est principaliter, ut qui fluxi sunt diversis erroribus infidelitatis per
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sinẽ .i. ĩꝑfectionẽ. Intendt̃ apłi ĩ ħ pialmo oẽs infide ex¬
cõditionis sĩt. de hortari ab appetitu t̾renor :⁊ ad ame¬
re celestiũ. ⁊ sic ñ erit eis ĩ die iurdicii tim̃dũ. In pͥmis
amultis faciunt eos attentos tũ as prudent̃ .i. mora¬
lit̃ eis iocunt᷑ tũ q parabolice. tũ ⁊̃q illud idẽ ama¬
qistro ĩteriꝰ p̃sidente addiscent nqͥ aliis uoce p̃dicabt̃

Expanded text:
lmo, omnes in fide exconditionis sint, dehortari ab appetitu terrenorum ad amorem coelestium. Et sic non erit in die judicii timendum. In primis autem multis faciunt eos attientos, tum quia prudenter, id est moraliter eis loquuntur: tum quia parabolice: tum etiam quia illud a magistro interius praesidente addiscent, et quod aliis voce praedicabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uentura p̃s iste idõ ẽ cantici q tale d uñ exul¬
tandũ ẽ nobis ꝓ ponit. qi rep̃sentat misteriũ
nre reparatiois. ẽ nãq ps iste refertꝰ eũ gelicis
tis de resurrectione ubi dr̃ exurgat dĩ de
ascensione ascensione. ascendisti aĩ altũ. de e¬

Expanded text:
exultandum est, proponit: quia repraesentat mysterium nostrae reparationis. Est namque psalmus iste refertus Evangelicis tis. De resurrectione, ubi dicitur: Exurgat Deus. De ascensione, ubi dicitur: Ascendisti in altum. De e
Abbreviated transcription (Latin):
Ium aũt expleta metensium recõciliadi¬
ne: ⁊ ꝓuuicie illi pace rebdita. abbas
sc̃s ad mouasfium rediit: graui ad modũ
iam iamq. deficientis in cõmodo corꝑis oc¬
cupatus: in tanta animi suauitate ⁊ dulce¬
dine sp̃c cotidie ꝓpinquabat adexitumae
sii portu naiugans panlatĩ uela depone
me egrotaremt ñ nobis ẽe ꝙ ad huc tuuere
tis ꝓrumã ĩmñe huiꝰ corꝑis dissolucõnem.
at erat ũbum istud absconcditirm ab eis.
⁊ caꝑe nĩ nalebant. Nimimitũ qd tam
uehementer berrebat aniꝰ muiꝰ facile
ꝑsuadebatur ut credet: p̃sertim enur⁊
ip̃e cõpaciens filiis ei mi it̃ba cẽpͥmet.
Eet̾um factis quodemili clamans oꝑa
cõsũmans que decit mͥ pr̃ ut fac̾em: ma¬

Expanded text:
 Ut expleta Metensium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum jam jamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate, et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponerme aegrotarem, non vobis esse quod adhuc timereima imminere hujus corporis dissolutionem. » At erat verbum istud absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodam modo clamans, « Opera consummavi quae dedit mihi Pater ut facerem
Abbreviated transcription (Latin):
am itaq in suo csareuallensi ceno¬
bio cõsũmadone cirsas sur turibr̃
erpectabat cũ griuis ad modimi
plaga metensi ppło iuꝑuenit Fuiter
oppresso a nicimi᷑ p̾cipib iminebat to
ritis. s ad huc grauiora formidãs. unicũ
incanta neccre refugium peciit. ⁊ expetiit
mium dei. Ueniens gͥ clareuallem ip̃ius
ates om̃ĩum frm uestigiis tota bnmilita¬
te ꝓstratus. rogabat ⁊ obsecrabat.: ut se cã¬
tis clignaretir oppoñe malis: quib alter
neno posse modum poñe uidẽtur. Uñs

Expanded text:
tus in suo Clarae-Vallensi coenobio consummationem cursus sui viriliter exspectabat, cum gravis admodum plaga Metensi populo supervenit, graviter oppresso a vicinis principibus . Imminebat totius ritis, sed adhuc graviora formidans, unicum in tanta necessitate refugium petiit et expetiit Virum Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, ipsius atque omnium fratrum vestigiis tota humilitate prostratus rogabat et obsecrabat, ut se tantis dignaretur opponere malis, quibus alter nemo posse modum ponere videretur. Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
istucliis indesicis el stã denocõ. Et cum pͥ
cautos labores hu̾̃c ddlecto suo am desi¬
tum p̃ciose mortis sompuum efñs dare
dispoñet et fidelcn sermm in requiem
amis euolucõnem senciens imiuere uo¬
tis uberiorib aspirabat ad habuitonem
ma ũ capieus creberis erũpebat mclicus:
i ignitum eloquium ueheuder feruo¬
ris interim rehementiam declarabat.
dorons lectulo decusbuns mariis erercebetur
ũ cessans in mediis queq dolorib medita¬
ri sacrum aliquid. aut dictare. orare af¬
fectnosins. stes sudiosius enͥctari. In ebla¬
tione hostic salutaris qm usq ad defectum
ultimur uix aliqr̃ int̾ misit ⁊ artuez¬

Expanded text:
studiis indeficiens ejus sancta devotio. Et cum post tantos labores huic dilecto suo diu desideratum pretiosae mortis somnum Dominus dare disponeret, et fidelem servum in requiem ationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationemma non capiens, crebris erumpebat indiciis; et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat. Corpus lectulo decubans variis exercebatur non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid, aut dictare, orare affectuosius, fratres studiosius exhortari. In oblatione hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artu
Abbreviated transcription (Latin):
tis rtͥus es pͥmarii in ramenlis accelle¬
runt.
ibideui p̃stitit dñs sanitates. ce leberri¬
ma fuit curacio cuiusdam mulieris. hec
aib aimnis octo pessima egͥtndine labo¬
rabat: ueher̃ti tremore ⁊ ualidis motib:
uniũsa parit membra conenciens.
cum añ uidetur gͣniorib ortis dif¬
ficnltatib ꝑpe modum excidisse spes
pacis elño disponente: ueuit mulier
ta cremens nec muł orribił ꝙ. iuse¬
rabłis. ⁊ om̃s parit̾ ad specta esum cõ¬
uenerint. Orante dei familo sub
occłis om̃ium pͥanlatłm cocussiõe
nilier⁊ sospitatẽ adeptam epela¬
mans serre dei inquit conna lni.

Expanded text:
e primarii in naviculis accesserunt. ibidem praestitit Dominus sanitates, celeberrima fuit cujusdam curatio mulieris. Haec ab annis octo pessima aegritudine laborabat, vehementi tremore et validis motibus universa pariter membra concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit mulier ita tremens, nec minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante Dei Famulo sub oculis omnium paulatim concussione lier sospitatem adeptam, exclamans: « Serve Dei, inquit, convalui.
Abbreviated transcription (Latin):
c cipulauit. Qnam liber in uoce. qpͣu
cusertus ⁊ in terum suꝑiceũ parĩt inferiores
secencia locuples in his que ad papam
engenium de cõsideracõne spapsit. clilig̃a
confiderator agnoscet. Qlmͣ cailigentissiul
p̃clicator aliene scĩtatis ciligent̃ ep̃i scĩ
malac hie nitam ꝓsecutus agnouit. Nã¬

Expanded text:
 disputavit. Quam liber in voce, quam disertus et in rerum superiorum pariter inferiorumque scientia locuples; in his quae ad papam Eugenium de Consideratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sanctitatis, diligenter episcopi sancti Malachiae vitam prosecutus ostendit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
darcualltusem petit et obseerat: ut sibi
ad canta mala eliminẽcla sucurrat. d lłen¬
dit nir dei ⁊ se in ꝓrimo cong̾gacdnẽ moni¬
chorum in britamã in locum quẽ uuta nãne¬
cum comitissa ermergardis ꝑauerat ducturũ
intimat. ⁊ ꝓmictit cdisposita illa domo se cũ
eo maquitaniam profecturũ. Iba ut gͥ
simul ⁊ parit̃ nãnetum uener̃t. E Erat
au̾t ĩ regione illa misera mulier: que a
quodã petulante diabolo uerabatur. ha
lecto cubante mirito inuisibiłr impurissi¬
uus ille adult̃: et inc̃dibłi uerabat libidi¬
ne. Sex anus tr̃ latuit malum nec decerit
mulier ꝑdica canti criminis ꝓbum. Septimo
ñs anno consusa est in se ip̃a. ⁊ expauit ꝓp̃e
annorẽ dei: ens iudicio singłis momẽtis crue¬
bat it̾cipi ⁊ cãpuari. Confugit ad sacerdo
rñ implorat sussragia: s nlła ei cõfessio.
nulla or̃s. ulła elemosinarũ largicio fuf¬
fiagatur. Focidie ut pͥns. ⁊ ĩ ꝑtunins a demo¬
ne infestat᷑. Demq in publicũ scelus tm̃

Expanded text:
rae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit Vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat, et promittit, disposita illa domo, se cum eo in Aquitaniam profecturum. 57. Ibant igitur simul, et pariter Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habm in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum scelus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
re qm opunonẽ ut in eo cõmendetur hoĩb
que illi creditur mẽe uͥtutẽ. Neq eñĩ ꝓ eis
fiuint ꝑ quos fiunt: s ꝑ eis magis qui iud̾eint
inas nel sciunt. Nec cͦo fine: ꝑ qͦs ista clñs
oꝑatur ut ip̃os ꝓbet cet̾is sanctiores: s
ut cetos inagis amatores ⁊ enulatores efficiat
scitatis. Nitħ ergo uͥ ⁊ signis istis qũqͥdẽ
cione̾ pocl aliorũ Q satis in fallułi huꝰ uiri
mirabitur aninum quisqͥs hoc diligenti cõ¬
side acõne pensaĩtit: ne p̃stael aut subliminis
reputabit estimator quisq fideł signa atq

Expanded text:
m opinionem, ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem Neque enim pro eis fiunt haec per quos fiunt, sed pro eis magis qui vident illa vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis. Nihil ergo mihi et signis istis, quandoqunitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum, quisquis haec diligenti consideratione pensaverit; nec praestantius aut sublimius reputabit aestimator quisque fidelis signa atque
Abbreviated transcription (Latin):
sibłe erat. Plus enũ pussim
bat magnũ sibi eregione solatium fere ꝑbi¬
to. Adeo nenunẽ sp̃uit nullius hoĩs standa
bam ꝑmpendit. Nam ⁊ emociens oꝑteret
norios aliquoꝵ uł rep̃hend̾e actis uł impe¬

Expanded text:
sibile erat. Plus ejus piissimbat; magnum sibi e regione solatium fore perto. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvi pendit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impe
Abbreviated transcription (Latin):
impetrim faciens hoio uelut nsauus
granit ut succed̾e̾t rubor ictm. tumoe rubori.
lam qui aderant in sacͥlegum inuolabant
s p̃uenit eos seruus dñi clamans ⁊ acdiurãs¬
caute ⁊ curam enis hẽre: ne ab aliqͦ ei uel
in aliqͦ noceretur. Quod caui districte p̃¬
cepit. ut ille cunens .i
sic̃ ad quosclam scribens int̾ cẽca ait Adere¬
uo uobis ⁊ si nolicis: ar Gerebo ⁊ si uolĩ ip̃e.
gͣmano amplectabatur affectu: ut ed scanda¬
lo sic̃ ip̃e fateri solebat gͣuius ureretur. quib
nillam uidẽtur oceasioner dauclali p̃bisse.
pescebat gͣuis ⁊ turbulenta responsio esiu
hummuł ⁊ modesta: ut ab aliquib ꝓinde dic̃et.
cedenti insnt̃e. ced̾e resistenti. Diccbat enĩ utͥ
resonat utͥmq modestia dulce ẽe colloqͥum.
uͥ uł ex ꝑte alt̾a utile ubi emeut : ꝑuiciosũ.
Ubi em̃ hinc inde duricia sonat: uirgnim ẽ
ũ corceptõ nͨ clisciplina s rua: ut deceat migũs
unt̾un dissimulare p̃latũ ⁊ comocõne sanata:

Expanded text:
impetum faciens homo velut insanus grauiter ut succederet rubor ictui et tumor rubori. Iam qui aderant in sacrilegium inuolabant, sed preuenit eos uir dei clamans et adiuracaute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte pcepit, ut ille timens et Sic et ad quosdam scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo, etsi nolim ipse. germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. pescebat gravis et turbulenta responsio, quam humilis et modesta, ut ab aliquibus perinde diceretur cedenti insistere, cedere resistenti. Dicebat, ubi resonat utrique modestia, dulce esse colloquium; ubi vel ex parte altera, utile; ubi ex neutra, perniciosum. Ubi enim hinc inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; nec disciplina, sed rixa: ut deceat magis interim dissimulare praelatum, et commotione sanata
Abbreviated transcription (Latin):
simm quid adͥ cai erat xͥ fic curabat ut suñ.
amabile qdͥ bone fame. enud iltutis aut
lndabłis cliscipline suis ortum in qͣlib
regione dieb ñ roborauit el auctoritas
ñ soent eius earitas. diligencia i ꝓmouit.
Qtid aĩt ꝓmetum elilatari amplius sĩ op

Expanded text:
idquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit charitas, diligentia non promovit? Quid ante promotum dilatari
Abbreviated transcription (Latin):
or̃one pͥma recordarer angłi cum ex mo¬
re canticum id gła in eꝑcelcis deo p̃ce¬
d̾e debuisse erubui: ⁊ oblitus omiserã
cancicum inchoaus uebiscũ pariter
ad finẽ usꝙ compleni. Iam mediũ noc¬
tis cransierat. cram uir sc̃s de p̾dictorũ
plenitudine pͥncipum legacone suscep¬
ta iocunde satis cõuersus ad suos agnos¬
cite ait ꝓmisse nabis cauende gle et
cantici pacis p̃para lnem. herum gͥ
ꝑtib comitatis ꝑ dies alicͥ̃t de pace
tractatum est. ⁊ ob trariuas alpcul̃¬
potuera abb̃is scĩ tamcerta dere¬
femanda paet ꝓuustio. Dec parum
uariis incom¬

Expanded text:
oratione prima recordarer angelicum ex mooratione prima recordarer angelicum ex more canticum, id est, Gloria in excelsis Deo, praecedere debuisse, erubui, et quod oblitus omiseram canticum inchoans, vobiscum pariter ad finem usque complevi. » Jam medium noctis transierat, cum Vir sanctus de praedictorum poenitudine principum legatione suscepta, jucunde satis conversus ad suos: « Agnoscite, ait, promissae nobis canendae Gloriae et cantici pacis praeparationem. » Iterum ergo partibus convocatis per dies aliquot de pace tractatum est, et ob maximas difficulnotuerat, Abbatis sancti tam certa de reformanda pace promissio. Nec parum variis incom
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃dum negociis: uelut in se rediens mul¬
ciplicib in firmitatib laborabat: ut uixu
patus. Eui in hoc oꝑe nouissimo tam un¬
nifeste tamq magnisiee cliuina affuit
uirtus ⁊ gr̃a: in ex laborib uires caꝑe
inderetur. Accidit aũt ut cum in mollo¬
pars alt̃a ex strage hostium qui dudum
ab eis conclusi cormuerant. iani ferocio
quod erigebatur obstinata anmositate
renueret. Subito demq cameͣ. agitati
furiis discesserunt. uirum dei insalutatũ:
solam ño cẽns omũib relincuientes desꝑa¬
cõnem patis. Nec sane ex cotentu a licͦ
s ex metu reñtncie el cuiere fugam: si¬
quidem nerebantur ne p̃sencium qͦs¬
lib impbas mentes facile fiecteret.
cõuentus in magno turbine iolue¬
ditut sola utrumnq meditabantur arma
sola inibant cõsilia malignandi: enm
fr̃es ne turbemini inquit. licet enĩ
ꝑ multas clifficultates omnino par de¬
num soporem missam celebrare sol¬
lempuem. Eumq expleta paulominꝰ

Expanded text:
interdum negotiis, velut in se rediens, multiplicibus infirmitatibus laborabat, ut vix patus defiadfuit virtus et gratia, ut ex laboribus vires capere videretur. 79. Accidit autem, cum in Mosellpars altera ex strage hostium, qui dudum ab eis conclusi corruerant, jam ferocior, quod exigebatur obstinata animositate renueret. Subito denique tanquam agitati furiis discesserunt, Virum Dei insalutatum, solam vero caeteris omnibus relinquentes desperationem pacis. Nec sane ex contemptu aliquo, sed ex metu reverentiae ejus iniere fugam. Siquidem verebantur ne praesentium quamlibet improbas mentes facile flecteret, conventus in magno turbine solvebatur, sola utrinque meditabantur arma, sola inibant concilia malignandi, cum solans fratres: « Ne turbemini, inquit; licet enim per multas difficultates, omnino tamen pax denum soporem Missam celebrare solemnem. Cumque expleta paulo minus
Abbreviated transcription (Latin):
aibas aarauallis minir ren̾encu habetur.
ab om̃łb autor pacis ⁊ pat patͥe p̃cticatur.
Sedatis om̃ib ⁊ cõpositu iur pantis d ieby po¬
tuit de tineri: qui septem anus ⁊ ua stetat
cienda eademscillione suduilat. Exeasttẽ pomi
ꝓsequitur. deducit clerus. honorat ppłs .n.¬
mũsa nobilitas comitat. Neq enĩ pesit sisi
comimi merore cditti: qui colebatur amore
inderenur de suoreditu eribere. Ei de pete
reddita nũciare ieticiam Sie gͥ sirma capar
sic scͥbens. Hoc demũ sr̃s cbioreditum ab ue¬
be nr̃m cleulcir occulus e celo respeche me
tus candẽ serenior desoꝑ arnsit nobid ictes u̾¬

Expanded text:
r, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur 63. Sedatis omnibus et compositis, vix paucis diebus potuit detineri, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudaverat. Exeuntem Roma prosequitur, deducit clerus, honorat populus, universa nobilitas comitatur. Neque enim poterat sine communi moerore dimitti, qui colebatur amore videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Sic igitur firmata pace sic scribens: « Hoc demum, fratres, tertio reditum ab Urbe nostrum clementior oculus e coelo respexit; et vultus tandem serenior desuper arrisit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ille itt magns et magne dei ocõnis collectã
peccinam sextentarũ marcait. igenti dipo¬
hdĩem nemens ebulit ei regans ut mit̃et ꝓ¬
alpes anũ exude cerobiũ cõderetur. Mis¬
simi as ꝓ argento: s ⁊d mandatũ ueñ abł
respondit aliud hemo cã cñ ei minciaretur:
assi uñdectus detis qm nobis ꝑeꝑcit ab ho

Expanded text:
agnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti depoHominem veniens obtulit ei, rogans ut quod Alpes novum exinde coenobium cosum est pro argento, sed ad mandatum venerabilis respondit aliud Homo Dei cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab o
Abbreviated transcription (Latin):
comes albatẽ in spũ ueheniti ꝓcedentẽ ⁊ sa¬
cratissimũ dñi corpꝰ ferentẽ ĩ manib expa¬
uit oo diriguit mẽbrises t̾mebundis mecu
a iditib rursũ in faciẽ ruit nulli qui¬
ppiam lod̃es aut intendens aliquẽ. Eñ iur
dei ad eum ꝓpaꝰ accedit. ⁊ pede pulsans
aclinẽ furg̃e mbce ⁊ stare supͣ pedes ⁊ dei
audire seutenciam. Presens est ĩ quid pit¬
tanensis ep̃e qũe ab eccłia sua expilisti¬

Expanded text:
Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu a militibus, rursum in faciem ruit, nulli quidpiam loquens, aut intendens in aliquem. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclinem surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, » inquit, « Pictaviensis ep
Abbreviated transcription (Latin):
signa cognosce. Sic gͥ cdiuiua eooꝑante gr̃a
iultiplicit eccle dei iuri scĩ doctim ꝑfuit:
in catholicorum morib cerrigĩdis. in scisma¬
cicorũ furorib capͥmendis. in beretidorum er¬
rorib confutandis.
ane auteqfs idem dei fanmilus a tholosa
rediret mulcorum amnos ⁊ p̃cipue regis
ludouici iumeis ꝑmouit oriental̾is ecclie au
cuita nec̾ctas. Propter quod serius xͥ a p̃ cͥato re¬
ge semel et iterum erpeditus: u̾uc adquient
uoluntati ⁊ peticiomi eins donet ip̃i candem
siu: pontificis g̃nalem epłam uisus est abeo.
ꝙrpoñe popłis aiq p̾cipib. Eͦinus tenor
epse fuit. ut inpenitencam et remissimẽ
pcc̃c. & iter arriperent: aut liberatur
Nec cacendumꝰ quod ex p̃dicacõnt eiusdẽ
utuieris ierosslumitani co̾tra eundem ueñ abssẽ
abbatẽ quidam minus intesugentes scandalra¬
n fueruit quod tislior sequeretur effectus.
eluod cũ ubur certum est ut p̃diximꝰ ab co

Expanded text:
signa cognoscere. Sic igitur divina cooperante gratia multipliciter Ecclesiae Dei Viri sancti doctrina profuit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. 75. Sane antequam idem Dei famulus a Tolosa rediret, multorum animos, et praecipue regis Ludovici Junioris, permovit Orientalis Ecclesiae audita necessitas . Propter quod servus Christi a praefato rege semel et iterum expetitur: nec sic acquievit voluntati et petitioni ejus, donec ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus est ab eo exponere populis atque principibus. Cujus tenor epistolae fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi Nec tacendum quod ex praedicatione ejusdem itineris Jerosolymitani 1269 contra eumdem venerabilem Abbatem quidam minus intelligentes scandalizati fuerunt, quod tristior sequeretur effectus. Quod tamen verbum certum est, ut praediximus, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Eit mulier ꝙ inssũ fuerat: ⁊ recubans i
iectulo suo signo erucis munica iuxta se
posuit hacłm. Adest ille ꝯtinuo s nec ad
cnsnetũ opus. nec ad ip̃m cubile p̃smim
acced̾e ininat᷑ cñ acerrime qd̃ discedente ni¬
ro der ip̃e in el suplicia reũtet᷑. Instabat
e maximus ppłs ad eccłiam conueni¬
fset: int̃ missarũ sollemnia comitan¬
tib ep̃is. Gantrido carnetensi ep̃o.¬

Expanded text:
Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo signo crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo: sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere; minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat e maximus populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemnia, comitantibus episcopis Gaufrido Carnotense ep
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi exͣ archani iudicio dei nec̃ce est int̃¬
irei dilui. ad ducta q erempla datanet
Airon quos reatu scismatis t̾ra uinos ab¬
sorbuit: nec tan canto malo uinclictam dei
aliqñ defuisse mõstratũ ẽ. His audicis co¬
mes ex ꝑte sũo usus ẽ ꝯsilio. ⁊ respondit
se in obedienciam nnocẽcii pape posse da¬
re cõsensu: s in restituciõe ep̃o quis de
sedib suis expulerat. ulła rõne posse in¬
duci. qm̃ implacabłł eñ offendeant: et
iuraũat se eoꝵ pac̾e nullo cẽꝑe susceptu
dei efficicora ariua cortipiens ad altare

Expanded text:
1261 Arcam judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus est consilio, et respondit se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum: sed in restitutione episcoporum, quos de sedibus expulerat, nulla ratione posse induci; quoniam implacabiliter eum offenderant, et juraverat se eorum pacem nullo tempore suscepturDei efficaciora arma corripiens, ad altare
Abbreviated transcription (Latin):
talia actitare ꝑ talem. Nil mͥ indeor
in sacris paguns suꝑ hoc genere legis¬
se signorum. Si ciaidem facta sunt ali¬
qfñ signa ꝑ scõs homines ⁊ ꝑfectos. fac¬
ta sunt ⁊ ꝑfictos. Ego mͥ ñ ꝑfectõnis cõcꝰ
sum: nͭ fictionis. Scio enĩ scõrũ mͥ ñ sup¬
petere merita: que miracłis il lustra¬
rentur. cõfido aũ ne ad eorñ sorce me
ꝑtiñe qui uͥcutes młtas in noĩe d̃ oꝑant᷑¬

Expanded text:
talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et perfectos; facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in no
Abbreviated transcription (Latin):
duci p̃cepit. Aluit qͥppe curationis alius
eiꝰ ascribi. At uͦ sc̃s sytꝰ adhospitẽ ilm̃ temi¬
sit negonit̃ necĩeccłia sua qͥppiã sibi deferi
ĩ tactũ opꝰ recfrci uoluit ad abbatẽ. Redui
eit᷑ gͥ mulite ao abbatis hospitiũ: garri¬
ente ꝑos ciꝰ diabolo dicĩte. Nõ me siristus
eiciet. s̃ expellit. Bnardꝰ. Ad hec siuuiꝰ dei¬

Expanded text:
nis illius ejus adscribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec s
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Eo defuncto ⁊ fuscesiorb el cebesi¬
papa urbis esficitur.
qui olim ertiterat monachus ꝑuicise
toctrine ũbis ꝑsuasibilib tholosane gẽtis
octupau̾at leuitatẽ. ⁊ sic̃ p̃cli̾it de euub dã
apłis in ipoeͥsi loquens mẽdaciũ fictis ũbis
de eis negociabatur. Erat em̃ hosta eccłie ma¬
inifestus: irren̾ent̃ eccłaticis derogaus ladãtis
ꝑatit᷑ i numsris. Adeo pͥne sugestionus inua¬

Expanded text:
ditur. Eo defuncto, et successoribus ejus Coelestipapa Urbis efficitur. 72. qui olim exstiterat monachus, perniciosae doctrinae verbis persuasibilibus Tolosanae gentis occupaverat levitatem; et, sicut praedixit de quibusdam Apostolus, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Adeo pravae suggestionis eju
Abbreviated transcription (Latin):
in remensi cõcilio a ueñabii engems pap
celebrato. uocatus ad medium est ⁊ ibrum
cecare tus̃sus. Ioi neqsbs altus aduerisus
nouitates ꝑ uiduisi agens scbũ cesimemi¬
isc tam modeste qqm fidelit̃ eas red argnesut

Expanded text:
in Remensi concilio, a venerabili Eugenio papa celebrato, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus. Ibi venerabilis Abbas adversus novitates per biduum agens, sanctorum testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
disputaturi suꝑ p̃fatis capitulis senonis con¬
e tractus tristis qͥdem nͥ sine lacͥmus demuni
ecelia cõueñunt. Porro qͣm magnifice
egerit sermis cũ fidelis ⁊ prndens ⁊ qm
utitit̾ in illo cõuentu eccłia ꝓ̃p ħ cõgre

Expanded text:
disputaturi super praefatis capitulis Senonis condisputaturi super praefatis capitulis Senonis cone tractus, tristis quidem, nec sine lacrymis, demum ecclesia convenerunt. Porro quam magnifice egerit servus fidelis et prudens, et quam utiliter in illo conventu, ecclesia propte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ litabuat᷑ ⁊ cet̾a. Eo p̃sente celebris quisq c̃uẽ¬
tus uelud qũõdlam sile resplẽdnt: absente cili¬
gnosus ⁊ qͦdam mͦ mutus apparuit. huꝰ
demq medi btm cinalis manus ⁊ lingna
morbos utͣq curabat: illa corꝑũ. ista morũ. ħ
interim demorib sc̃i prĩs licet ex parte sub
brenitate ꝑtracta sufficiant.
um iam multis p̃ssus eĩt laborib nͨ minꝰ
cotidianis laboraret incomodis: iam inter
ten̾us certamĩs ei labor accessit. fuit enim
in dieb ilł. petrus abaelarelus magist̾ in
pissent: iun eiucliti atoꝵ fideles ñ nlła er
eis capitula ad dei hominẽ detulerut.
derans errorem cortigi bentinẽ ñ consioli secre¬
ta eum admontcõne cõuenit. Eum qua ⁊̃ tam
mdeste camq rõnabilit̾ egit: ut ille q cõpũc
Gum itaq in hul correpcõnis expectacõne
dei famulus ꝑmallet: eo penti ignorante cõ¬
silio dñi henici senonensis archiep̃i dies est
celebris cõstituta: qua p̃lictus magist᷑. ⁊ albas

Expanded text:
labit os suum . Eo praesente celebris quisque conventus, velut quodam sole resplenduit, absente caliginosus et quodammodo mutus apparuit. Hujus denique medicinalis manus et lingua morbos utraque curabat: illa, corporum; ista, morum. Haec interim de moribus sancti Patris, licet ex parte, sub brevitate perstricta sufficiant.um jam multis pressus esset laboribus, nec minus quotidianis laboraret incommodis, jam inter terius certaminis ei labor accessit. Fuit enim in diebus illis Petrus Abaelardus, magister inpissent, viri eruditi atque fideles nonnulla ex his capitula ad Dei Hominem retulerunt. derans errorem corrigi, hominem non confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque ratiCum itaque in hujus correctionis exspectatione Dei Famulus permaneret, eo penitus ignorante, consilio domini Henrici Senonensis archiepiscopi, dies est celebris constituta , qua praedictus magister et Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
am papiã uenerat ⁊ fama uirtutũ ad¬
uentũ eiꝰ p̃cesserat: id̾oq cũ debito gau¬
dio ⁊ apparatu tãte głie uit cuntas ⁊¬
letabũda suscepit. Enedui ppłi del̃¬
d̾iũ dilatio suspend̾et: qͥ sit̃ metliolani.
miracła facta aucdierat sigñ ab eo op¬
tabat id̾e: ad uenit npente pꝰ esi rustiꝰ¬
qͥdã demechiolano setutꝰ eñ fuerat uro¬
rem demonicã sicũ ad duct̃s qͣm añ pe¬
des eiꝰ lacrimabili uoce ĩ trinsitas ꝓtessẽ
anxietates deposuit. Net mora ĩ ꝯtune.¬
lias abbatis ꝑo s mistre mulieris dia
pesłt̃. Multa ĩ huc modũ ĩ uitũ dei ĩ¬
culabat᷑ ꝯuicia. ut blasphemiis ꝓuo.¬

Expanded text:
am Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre: advenit repente post eum rustifuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus, lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates, deposuit. Nec mora in contumelias Abbatis per os miserae mulieris diabpellere. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis prov
Abbreviated transcription (Latin):
rumpunt bonos mores colloquia mala. Eui¬
gilate iusti. et nolite peccare. Ignorantiam
enuim dei quidam habent Aa reuerentiam
enim uobis loquor Red dicet aliquis. Q uo modo
resurgunt mortui ͥ quali autem ueniunt cor¬
pore : Insipiens tu qd seminas non uiuificatur.
uisi prius moriatur: Ex qđ seminas non quod
futurum. est corpus seminas. sed nudum gra¬
num. ut puta tricici. aut alicuius ceterorum:
Deus autem dat illi corpus sicut uoluit: &e uni¬
cuiq senunum ꝓpͥum corpus. Non omĩs caro
celestia oe corꝑa terrestria Sed alia quidem
celestium głia alia autem terresinum Alia
laritas solis: alia claritas lunȩ. alia claritas
stellarum: Stella enim ab stella dissert in

Expanded text:
rumpunt mores bonos conloquia mala. euigilate iuste et nolite peccare. ignorantiam enim dei quidam habent. ad reueenim vobis loquor. Sed dicet aliquis. Quomodo resurgunt mortui? Quali autem corpore veniunt? Insipiens: tu quod seminas non vivificatur: nisi prius moriatur. Et quod seminas, non corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum, utputa tritici, aut alicujus caeterorum. Deus autem dat illi corpus sicut vult: et unicuique seminum proprium corpus. Non omnis caro coelestia, et corpora terrestria: sed alia quidem coelestium gloria, alia autem terrestrium. Alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum. Stella enim a stella di
Abbreviated transcription (Latin):
uoce. ẽ. Si gͦ nesciero uututem uocis. era ei cui
lo quor barbarus &x qui lo quitur michi barba
ius. Sic & uos quoniã emulatores estis spuum
ad edificationem excliȩ querite ut habundecis.
ꝑͥt idõ qui lo quitur lingua. oret ut interp̃cetur.
Nam si orem lingua sp̃s incus orat. mens autem
mea sine sructu.ẽ. Quid xͦ e: Orabo spirta:
orabo & mente. sallam spũ: psallam ⁊ mente.
Ceterum si benedixeris spũ. quis suyplec locum
idiotȩ. Ayomͦ dicet amen suꝑ tuam benedic¬
cionem: m̃ quid dicas nescit. Nam tu quilẽ
bene grãs agis. sed alter ñ edisicatur G racias
ago deo qd omium ur̃m lingua loquor. Sed
ineccłia uolo quinq uerba sensu meo ld̃qui
ut ⁊ alios inshuam quam decem milia u̾borum
inlingua. Fiatres. nolite pueri essici sensibꝰ:
scã malicia paruuli estote Censibus autẽ ꝑfec

Expanded text:
voce est. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei, cui voce est. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei, cui loquor, barbarus: et qui um ad aedificationem ecclesiae quaerite ut abundetis et ideo qui loquitur lingua oret ut interpretetur nam si orem lingua spiritus meus orat mens autem mea sine fructu est quid ergo est orabo spiritu orabo et mente psallam spiritu psallam et mente ceterum si benedixeris spiritu qui supplet locum idiotae quomodo dicet amen super tuam benedictionem quoniam quid dicas nescit nam tu quidem bene gratias agis sed alter non aedificatur gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor sed in ecclesia volo quinque verba sensu meo loqui ut et alios instruam quam decem milia verborum in lingua fratres nolite pueri effici sensibus sed malitia parvuli estote sensibu
Abbreviated transcription (Latin):
autem his ẽ. cantas. Sectamini caritatem. emu¬
lanum spiritalia. magis autem ut ꝓphecetis.
Qui enim loquitur lingua ñ. hominibus loquit᷑.
sed deo H emo enim audit: S ꝓs̾ autẽ loquitur
misteria. Nam qui ꝓphecat: hominibus loquit᷑
ad edisicationem & exhortationem. & consola¬
tionem. Qui lo quitur lingua: semecipsum edi
sicat. Nui autem ꝓpbecat: eccłiam edificat.
golo autem uos om̃s loqui lingiis. magis autem
ꝓꝑhecare NIim maior .ẽ. qui ꝓphecat: quam. Ei
loquitur linquis. nisi forte interprececur ut eccłia
aduos linguis loquens quid uobis. ꝓ dero. nisi uob
loquart̃ aut in reuelatione aut inscientia aut
tioneni sonituum dederint. qͦ mͦscietur. quod
canitur: aut qd ci tharizatur: Et enimsi moer¬
tam uocem dec cubu: quisparabit se adbellũ:
ta & uosꝑ linguam nisi manifestum sermonem
dederitis: qͦ mͦ scietur. id qd̃ dicitur: Eritis enim
inaera loquentes tam multa ut puta genera
linguarum sunt in hoc mundo. & nichil sine

Expanded text:
PUT XIV. VERS. 1-5.-- Sectamini charitatem, aemulamini spiritualia, magis autem ut prophetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim audit. Spiritus autem loquitur mysteria. Nam qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem et exhortationem et consolationem. Qui loquituficat, qui autem prophetat aecclesiam aedificat. Volo autem uos omnes loqui linguis, magis autem prophetare. Nam maior est qui prophetat quam qui loquitur linguis, nisad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi uobis loquar aut in reuelatione aut in scientia ant tionem sonituum dederint, quomodo scietur quod canitur aut citharizatur? Etenim si incertam uocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Ita et uos per linguam, nisi mandederitis: quomodo scietur id quod dicitur? eritis enim in aera loquentes. Tam multa, ut puta, genera linguarum sunt in hoc mundo: et nihil sine
Abbreviated transcription (Latin):
ponat om̃s inimicos sub pedibus: euis N ouis¬
sumna autem mnimica sant. destruetur mors.
Omnia enim subiecit sub pedibus eius. S ym
autem dicat o mĩa subiecta sunt ei : sine du¬
bio p̃ter eum quisubiecit ei omnia: Cuin
autem illi subiecta fuerint omĩa: tunc ipse
silius subiectus erit illi qui fibi subiecit omĩa

Expanded text:
ponat omnes inimicos sub pedibus ejus . Novissime autem inimica destruetur mors. Omnia enim subjecit sub pedibus ejus . Cum autem dicat: Omnia subjecta sunt ei, sine dubio praeter eum qui subjecit ei omnia. Cum autem Nam cum subjecta fuerint illi omnia, tunc ipse filius subjectus erit illi qui subjecit si
Abbreviated transcription (Latin):
seipr meius modi. I n pace autem uoonut nos. deus.
ita ambulet: & sicut momĩbus exclrssis doceo
ircumcisus aliquis uocatus. ẽ. ñ adducat r̃puciuĩ
In p̃pucio aliquis uocatus ẽ. non entumeid atur.
cnruncisio nichil ẽ. & p̃pueium nichil ẽ. s obset

Expanded text:
soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus. ita ambulet: sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio aliquis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
mus siue uidei siue gentiles. siue rui. siue. lib̾i
x om̃s uno spũ potati sumus. Nam corpus ñ. ẽ unũ
menbrum. s multa menbra. Si dixert pes
qni non sum manus. ñ sum de corpore. ñ ideo
ñ ẽ. de corpore : Et si dixerit auris quia non sum
oculus non sum de corpore. ñ idõ ñ ẽ. decorpore.
Si cocum corpus oculus ubi auditus: Sitotum
auditus ubi odoratus. H unc autem posuit at̃

Expanded text:
i et omnes unum Spiritum potati sumus nam et corpus non est unum membrum sed multa si dixerit pes quoniam non sum manus non sum de corpore non ideo non est de corpore et si dixerit auris quia non sum oculus non sum de corpore non ideo non est de corpore si totum corpus oculus ubi auditus si totum auditus ub
Abbreviated transcription (Latin):
tas paciens ẽ. benigna. ẽ. Caritas. ñ emulatur
non agit perꝑam. non inflatur ñ. ẽ. ambiciosa
non querit que sua sunt. Nonnritatur non
cogitat malum. ñ. gaudec suꝑ mniquitatem.
congaudet autem ueritati. Qmiã susfeit omiã
credit omĩã sperat omiã suilinet Cartas
N quam excidit. S iue ꝓphecie euacuabun

Expanded text:
. caritas non aemulatur, non agit perperam, non in- Satur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non inritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati. omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. caritas numquam excidet.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mundisunt quo modo placeat uuo. Porro hoc
aducilitateni uiãm dico. nonut laqueum uobis miciã
sed ad ia qđ honestum. ẽ. &e qd facultacem prebeat
sine inpedimento domino obseruandi si quis autem
turpem se uideri eristimat suꝑ uirgnie sua. qd sit suꝑ¬
adulta & ita apportet fieri qd uult faciat: non pec¬
cat si nubat: nam qui statuit incarde suo fu mus uou

Expanded text:
 mundi, quomodo placeat uiro. porro hoc ad utilitatem uestram dico: non ut laqueum uobis iniciam, sed ad id quod honestum est et quod facultatem praebeat sine inpedimento dominum obseruandi. si quis autem turpem se uideri existimat super uirginem suam, quod sit superadulta, et ita oportet fieri, quod uult faciat: non pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ne conmunicatio sangumis xp̃i ẽ: & panis quẽ
frangimus nonne participatio corporis dñi. ẽ.
Quoniam unus panis. unum corpus multi sumus.
om̃s qui de uno pane particiꝑamur. idete istł
secundum carnemNonne qui edunt hastias par¬
ticipes altaris. Quid gͦ dico quod idolis in molat᷑.
aliquid. aut quod idolum sit aliquid. Sed quȩ
olo autem uos socios fieri demoniorum Non

Expanded text:
ne communicatio sanguinis Christi est et panis quem frangimus nonne participatio corporis Domini est quoniam unus panis unum corpus multi sumus omnes quidem de uno pane participamur videte Israhel secundum carnem nonne qui edunt hostias participes sunt altaris quid ergo dico quod idolis immolatum sit aliquid aut qolo autem uos socios fieri daemoniorum. non