comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ENE MECŨ RECONT
caritas uestra sanctissimi
patres & fratres. quod cum
in conuentu nr̃e huius
Ualensis eccł̃ȩ cũ domni
Ste pllani primi mar¬
tẏris xꝑi miracula fi¬
deliter descripta. & pu¬
blica attestatione com¬
probata. ante hoc tempus uob̃ qͥ affuistis
de publico recitarentur. hoc quoq plenis¬
simȩ gratulationis munus ipso amico dĩ
ut credimus ꝓcurante dilectioni ur̃a ex¬
hibitum. ut post recitationẽ diuinorum
operũ atq gestoꝵ. ipsarũ etiã per sonarũ
in quib illa mirabilia facta. quȩcũq in pre¬
senti reperiri potuerunt. demonstratio per¬
spicua & ꝓfessio propria non solum scriptis
pris testimom¬

Expanded text:
ene mecum recolit Sanctitas vestra, sanctissimi patres et fratres, quod cum in conventu nostrae hujus Uzalensis Ecclesiae cum domini Stephani primi martyris Christi miracula fideliter descripta, et publica attestatione comprobata, ante hoc tempus vobis qui adfuistis de publico recitarentur, hoc quoque plenissimae gratulationis munus, ipso Amico Dei, ut credimus, procurante, Dilectioni vestrae exhibitum, ut post recitationem divinorum operum atque gestorum, ipsarum etiam personarum in quibus illa mirabilia facta, quaecumque in praesenti reperiri potuerunt, demonstratio perspicua et professio propria, non solum scriptis nostris testimo
Abbreviated transcription (Latin):
suam. & dedit omnib pacem etiam seruis suis &
ancillis. & cõmunicauit de sacrificio altariꝰ be¬
ati baurentii martyris Et posita ẽ mensa ante¬
milites & tenuerunt cũ. & ꝑduxer unt ad deciũ¬
dicit ei. Numquid & tu magus effectus es. quia
corpus lavrentii abstulisse diceris. Respondit¬
rore arreptus. iussit ut cum lapide os eius
contunderetur. Et expoliauit eum uestem¬

Expanded text:
dedit pacem omnibus servis suis et ancillis; et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martyris. Et posita mensa,milites et tenuerunt et perduxerunt ad Deciudixit ei: Nunquid et tu magus effectus es, quia corpus Larore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste
Abbreviated transcription (Latin):
suam & dedit omnib pacem etiam seruis siuis &
ancillis. & cõmunicauit de sacrificio altariꝰ be¬
ati baurentii martyris Et posita ẽ mensa ante¬
mlites & tenuerunt eũ. & ꝑduxerunt ad deciũ¬
dicit ei Numquid & tu magus effectus es. quia
corpus layrentii abstulisse diceris. Respondit¬
rorc arreptus. iussit ut cum lapide os cius
contunderetur. Et expoliauit eum uestem
quã induebat in habitu xpiano: et dixit ei

Expanded text:
it pacem omnibus servis suis et ancillis; et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martyris. Et posita mensa,milites et tenuerunt et perduxerunt ad Deciudixit ei: Nunquid et tu magus effectus es, quia corpus Larore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu christiano, et dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
uaorauam per quatuor mun¬
di climata. fideliũ conexione
propagata sacratissimȩ mraxic
magdalene insignia. pio imi¬
tationis exemplo sacrosẽa cele¬
bret eccła.
atq in beatissimoꝵ scriptis
euangłistarum ipsius deuotionis sedula fa¬
mulatio. perseueransq seruitiis ingens dile¬
ctionis feruor ac illius sc̃ę familiaritatis mĩ¬
nistratio. et usq ad triumphũ dñicȩ passioniᷤ
ineffabilis habeatur constantia. necnon & quȩ
in morte sui redemptoris etiam apłis fugien
tibus egerit. et quod ipse dñs magni consilii
angłs resurgens amortuis primo ei apparu¬
crit: tamen utilitati legentium consulentes.
ca quae de ipsius uirtutũ flosculis gẽmarũ
more sc̃arum elucidant paginas scriptura¬
rum. et quodã modo sui iubaris impressione
uernantes reddunt. compendiose prȩlibare
curauimus: ut sicui forte ñ uacat scĩssimi
pelagus cuangłii ex ordine transcurrere.
in quo tante fidei continentur preconia. sal¬

Expanded text:
AMQUAM per quatuor mundi climata, fidelium cōnexione propagata, sacratissimæ Mariæ Magdalenæ insignia, piæ imitationis exēplo sacrosancta celebret Ecclesia. Atque in beatissimorum scriptis Euangelistarum, ipsius deuotionis sedula famulatio, perseueransque seruitus & ingens dilectionis feruor, ac illius sanctæ familiaritatis ministratio, & vsque ad triumphum Dominicæ passionis ineffabilis habeatur constantia; nec non & quæ in morte sui Redetibus egerit, et quod ipse Dominus magni consilii angelus, resurgens a mortuis primo ei apparuerit, tamen utilitati legentium consulentes, ea quae de ipsius virtutum flosculis gemmarum more, sanctarum elucidant paginas Scripturarum et quodammodo sui jubaris impressione vernantes reddunt, compendiose praelibare curavimus. Ut si cui forte non vacat sanctissimi pelagus Evangelii ex ordine percurrere, in quo tantae fidei continentur praeconia, sal
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosa in exemplis. ad narrandũ plerũq
surgit difficilis: dum mens bruta hominis
nequaquã fulget oraculis. & ad explican¬
dum ignaua sistit & inutilis. Hortaturq pia
uoluntas. mentemq ipsius trahit deuotio: sed
sensus tardus nimiũ premit uoluntatis arbitͥũ.
Necesse est autẽ ut redemptoris petamꝰ auxiliũ.
qui sapientiã dat absq imꝓperio. ille largiter
ministrat in tabulis cordis. qui loquelã asinȩ
distinxit in syllabis. ora confirmet strenue. ad
enarrandam uitã uenerabilis audoeni: ut ex
benedixit. & nitet in plurib Ideo ualde exul¬
tat mater ȩccła. dum alii micant oꝑib głosis.
alii rutilant ut rosae inter spinas. alii ut lilia
candent in uirgulis. alii redolent ut uiolae.
inter nemora nectar inclaudit balsamumq
aromatũ. Sicq fit ut omꝑs ds̃ ex agr̃o suo io¬
cundetur odorib pascatur uirtutib gloriet᷑
operib adoretur ut dñs. ut in cęlis fastigia an
ȩcclesia: ut sine fine regnat ꝑ scła

Expanded text:
gloriosa in exemplis, ad narrandum plerumque surgit difficilis: dum mens bruta hominis nequaquam fulgit oraculis, ad explicandum ignava sistit et inutilis, hortaturque pia voluntas; mentem vero illius trahit devotio, sed sensus tardus nimium premit voluntatis arbitrium. Necesse est autem, ut ad redemptore petamus auxilium, qui sapientiam dat absque inproperium. Ille largiter ministrat in tabulis cordis, qui loquilla asinae distinxit in sillabis ; ora confirmet strinue ad ennarrandum vitam venerabilis Audoini, ut ex benedixit, et nitet in pluribus, et ideo valde exultat mater ecclesia, dum alii micant operibus gloriosis, alii rutilant ut rosae inter spinas, alii ut lilia candent in virgolis, alii redolent ut violae inter nemoris: nectar inclaudit balsamaque aromatum. Sicque fit, ut omnipotens Deus agro suo iucondetur odoribus, pascatur virtutibus, glorietur operibus, adoretur ut Dominus; ut qui in caeli fastigia angecclesia, ut sine fine regnet per sa
Abbreviated transcription (Latin):
redicaturus triumphos martyrũ
bratoꝵs. ad enarranda quȩ gesta st̃
auxilium exposco diuinũ: ut qͥ illis
prestitit superandi uictoriã. michi
indigno & immerito quantulacumq
uerboꝵ porrigat ornamenta. Tunc & enĩ ua¬
lebo quȩ desiderata sunt indicare: si ipsi dig¬
nentur ꝓ me misero dño supplicare.
eptimus namq agebatur annus crudelissimi
atq impussum regis honorici: & ecce antiquũ
hostis ueternosus utiq anguis trisulci lingua
uenena uibrans. cyrilla quodã arriano eꝑo
ministro usus est. subuertens & obtinens ammũ
regis cruenti: ut ita suader& non posse eũ pa¬
catum atq longeuũ obtinere regnũ. nͥ nom̃
perderet innocentũ. Qui tam̃ dĩ iudicio pꝰ
non multos dies turpissima morte preuentus.
scatens uermib exspirauit. Insectari cepit ore
cruento. omnẽ catholicoꝵ multitudinẽ que ꝑ
totã ꝓuintiã africanã in modũ sic̃ prȩdictũ
est abralie patriarchȩ arenȩ maris fuerat mul

Expanded text:
edicaturus triumphos martyrum beatorum ad enarranda quae gesta sunt auxilium exposco diuinum, ut qui illis praestitit superandi uictoriam, mihi indigno et inmerito quantulacumque uerborum porrigat ornamenta. Tunc etenim ualebo quae desiderata sunt indicare, si ipsi dignentur pro me misero domino supplicare. II Septimus namque agebatur annus crudelissimi atque impiissimi regis Hunirici, et ecce antiquus hostis, ueternosus utique anguis, trisulcis linguae uenena uibrans, Cyrila quondam Arriomanitarum episcopo ministro usus est, subuertens et obtinens animum regis cruenti, ut ita suaderet, non posse eum pacatum atque longaeuum obtinere regnum, nisi nomen perderet innocentum. Qui tamen dei iudicio post non multos dies tur- pissima morte praeuentus scatens uermibus exspirauit. Insectari coepit ere cruento omnem catholicorum multitudinem, quae per totam prouinciam Africanam in modum, sicut praedictum est Abrahae patr
Abbreviated transcription (Latin):
nimo aduertant. quia ñ in eloquentia sed in fi
piscatorib est prędicata. cum utiq si utile fuis¬
set. id quoq dñs p̃stare potuisset. Sed ĩã nunc

Expanded text:
num Dei non in eloquentia, sed in fidpiscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
or ꝑuasorem me huiusce ministerii iudicandũ.
Tanta enĩ ĩa tẽpoꝵ fluxere curricula: ut obscu¬
rata ꝑ silentiũ uix colligatur agnitio. Et uere
maluissem relatores tantoꝵ bonoꝵ alios potꝰ
quã me fuisst. quia quicũq illi. me furrant dig

Expanded text:
or pervasorem me huiuscemodi ministerii iudicandum; or pervasorem me huiuscemodi ministerii iudicandum; tanta enim iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per silentium vix colligatur agnitio. Et vere maluissem, tantorum relatorem bonorum alios potius quam ine fuisse, quia quicumque illi me fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tia africana ciuitate ta gastensi
de numero curialium. parentib
honestis & xpianis progenitus
diligentia. impensisq: secula¬
ad prime. omnib uidelicet disciplinis imbu¬
tus. quas liberales uocant. N am & grãmati¬
cam prius in sua ciuitate tasgaste uidelicet.
& rethoricã in africe capite kartagine. post¬
ea docuit: consequenti etiam tempore. trans
mxi infirmitas oblatũ precomoꝵ cumulũ quẽ
iplere non potest expauescit. Sed rursus
tra sedẽ pectoris mei contentio alt̃na con¬
fligit. hinc resistit impossibilitas conscientia :
illinc cõmemorari aliqua uel ꝓferre & religio¬
nis contẽplatio. & innumerabiliũ miraculorũ
exempla cõpellunt. quȩ agnitioni uł ꝓfectui
omniũ impie ꝑ obductũ silentiũ subtrahunt᷑
Idcirco malui uerecundiã meã negligere: quã
uirtutes diuinas usq quaq oblunone urteras¬
cere. Excusat materia dictorẽ: & cui uerboꝵ
abiectio displicurrit. sensus placebit Nec uere¬

Expanded text:
ic Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et Christianis progenitus,diligentia, impensisque saeculaapprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et Grammaticam prius in sua civitate, et Rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit; consequenti etiam tempore trans mei infirmitas oblatum praeconiorum cumulum, quem implere non potest, expavescit. Sed rursus intra sedem pectoris mei contentio alterna confligit: hinc resistit inpossibilitas conscientiae, illinc commemorare aliqua vel proferre et religionis contemplatio et innumerabilium miraculorum exempla conpellunt, quae agnitioni vel profectui omnium impie per obductum silentium subtrahuntur. Idcirco malui verecundiam meam neglegere quam virtutes divinas usquequaque oblivione veterescere. Excusat materiadictorem, et cui verborum abiectiodisplicuerit, pulchri sensus placebunt. Nec vere
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs: ne de se quisquã hominũ supra quã
se esse nouerat aut iam de se auditũ fuisset. cre¬
nichil fallens. sed laude non suam sed sui dñi
de ꝓpria liberatione ac munere quȩrens ex
his uidelicet quȩ iam ꝑceperat. & fraternaᷤ p̃¬
ces poscens. de his quȩ accipere cupiebat. S a¬
cramentum igit᷑ regis. ut angłica auctoritate
platum est. bonũ est abscondere. opera autẽ
dñi reuelare. & confiteri honorificum est¬

Expanded text:
tolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, cres, et jam nullum fallens, sed laudem non suam, sed sui Domini, de propria liberatione ac munere quaerens, ex iis videlicet quae jam perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est abscondere: opera autem Domini revelare et confiteri, honorificum es
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nx̃a filii eius. uitam uel actus scĩssum
AR NUIsi antistitis auxiliante sꝑu sc̃o qui in
bone actionis diuulgata ꝓficiunt. atq suis
tibus atq opubentissimis in rebus scłi fait: seo
nobilior deinceps & sublunior infide xꝑi per¬
mansit Huius itaq laudabilia facta quae
gesit nonnulla ego a familarib illius nar

Expanded text:
stri, filii eius, vitam vel acta sanctissimi Arnulfi antestitis, auxiliante Spiritu sancto, qui in bonae actionis devulgata proficiunt atque suis tibus atque oppulentissimus in rebus saeculi fuit; sed nobilior deinceps et sublimior in fide Christi permansit. Huius itaque laudabilia facta quae gessit nonnulla ego a familiaribus illius nar
Abbreviated transcription (Latin):
N TENTIO QUIDEM INA EST.NA
quoq & eorũ qui ante nos fuerunt studiosorũ
& utilitas ex hoc fiat. gła autem & magnificentia
scę & ad orandȩ trinitati referatur & in hoc. sicut
& in om̃ib. quȩ semꝑ in generatione & generatio¬
nem ꝓpria luminaria ostendit ad illuminandos
qui in tenebris & umbra mortis sedent peccati
Qm̃ uero amici xp̃i non ualde miramur qui a¬
ante generationẽ nr̃am fuerunt uirit qui do pla¬
cita conuersatione uixerunt. sed diabolica de¬
operatione illos sermones semꝑ ad alterutrui di
cimus. quia subuiris qui ante nos fuerunt non
erat ita iniquitas hominũ multiplicata. sed mͦ
inquã ut prȩdixit diina scriptura eo quod abun¬
dauit iniquitas. refrigescit caritas multoꝵ. ido
non ualemus ad eoꝵ consurgere meritũ. Huius

Expanded text:
ntentio quidem una est nostra quoque et eorum qui ante nos fuerunt studiosorum,et utilitas fiat, gloria autem et magnificentia sanctae et adorandae Trinitati referatur; et in hoc, sicut et in omnibus, quae semper in generationem et generationem propria luminaria ostendit, ad illuminandos qui in tenebris et in umbra mortis sedent et peccati. Quoniam vero amici Christi non valde miramur, qui ante generationem nostram fuerunt viri, qui Deo placita conversatione vixerunt; sed de diabolica operatione illos sermones semper dicimus ad alterutrum, quia sub viris qui ante nos fuerunt, non erat ita iniquitas hominum multiplicata sicut modo, ut praedixit divina Scriptura, eo quod abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum ; ideo non valemus ad eorum consurgere meritum: hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ncipit uita scĩ Philiberti abbatis.
NCLITUS.ILE: ARBITR. cuIuIs laudem sollẽp¬
niter scõꝵ chorus inclamat luculenter. ita
eui per circulum disposuit sapienter. ut eius
miles signifer non laboraret in amiter. sed in
congressu uictoriae adutus diuino munere.
& sequacib preberet normam uitȩ. & ipse fru

Expanded text:
NCIPIT VITA SANCTI FILIBERTI ABBATIS. A. Inclitus ille arbiter, cuius laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse fru
Abbreviated transcription (Latin):
lecti. ⁊ forcitudine ⁊ prudencid sua cõfisi. duce
p̾amo meotidas paludes Romanis muiãs ingͤssi:
alanoꝵ gẽtem ext̾minauert x itaualentini¬
auo satiffecõt. Ealeutiuiauꝰ eoꝵ uͥcute delec¬
tatus eos qͥ pͥus nocati er̃at troiam. deinde
antenoride. ꝑost gcũ sic̃bri. frances Attica ligud
appestouit qd in latina lingna int̾ p̾tat᷑ feroces
Alu frãcos cegnontos dicũt a qͦdam eoꝵ rege
francione. Embello fortissimꝰ. dũ cũ mlt̾is gẽti

Expanded text:
lecti, et fortitudine et prudentia sua confisi, duce lecti, et fortitudine et prudentia sua confisi, duce Priamo Meotidas paludes Romanis invias ingressi, Alanorum gentem exterminaverunt, et ita Valentiniano satisfecerunt. Valentinianus eorum virtute delectatus, eos, qui prius vocati erant Trojani, deinde Antenoridae; postea etiam Sicambri, Francos Attica lingua appellavit, quod in Latina lingua interpretatur feroces. Alii Francos cognominatos dicunt a quodam eorum rege Frantione, qui in bello fortis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ cũ enea ad fundandũ romanũ imꝑiũ ad italum
ꝑrexit : pars mia .s. duodecim .m̃. duce ancenore
infinitimas pãnonie ꝑtes secis meogidos paludes
ꝑuenit ibiq ciuitatẽ edificauert ꝙͣ ob sui memo¬
riam sicabriã nocanerũt in q̃ ułtis muis hitauert̃
⁊ in isignã gẽtẽ coabuert̃. ꝟ crebris incͦsib ro¬
msnũ solũ incessenteo: usq ad gallias ferdt ĩcatis
sue nestigia dilatauerũt. hos adeo romanis nĩ¬
festos. constans cesar filius magni cõstatim bello
oppͤssit. ⁊ tondem romatno sꝑio eb̾iectos aliqͣncułũ
a sua fi̾tate mã suefieri coegit. Post aliqͥt sninos
rebessantib alanis cõtͣ ualentiniauũ imꝑatõiẽ.
cũ gosu̾ poss nuꝑator penitꝰ debellare eo qd cos
intͣnsibiles meotis ꝑaludes tucarẽt᷑ ꝓppsuit
uolentimanus qd si qͣ gens has paludes intͣre.
⁊ rebelles almos poss cõt̾ere decem Amus cos
a t̾ butis libos redderat. Hac pactione taniis¬

Expanded text:
 cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; pars una, scilicet duodecim milia, duce Antenore in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et in magnam gentem coaluerunt, et crebris incursibus Romanum solum incessentes, usque ad Gallias ferocitatis suae vestigia dilataverunt. Hos adeo Romanis infestos Constans Caesar, filius Magni Constantini, bello oppressit, et tandem Romano imperio subjectos aliquantulum a sua feritate mansuefieri coegit. Post aliquot annos, rebellantibus Alanis contra Valentinianum imperatorem, cum eos non posset imperator penitus debellare, eo quod eos intransibiles Meotis paludes tutarentur, proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has paludes intrare et rebelles Alanos posset conterere, decem annis eos a tributis liberos redderet. Hac pactione Trojani il
Abbreviated transcription (Latin):
liusq ingũ usq ad id eꝑis sustiꝑe uoluit. Unde¬
tũo gͦ. denõiatisint franci qͣt̃ũ altiꝰ collige̾
potuerũt historiographi. hic spamꝰ regnabat su¬
ꝑ eos tꝑe pͥoris ualent nani. Iam ex ip̃o regis
nõie recolentes nobilitat̾e illius pͥomi ob qͦ eu̾sa
est troia. inde glabent᷑ gent is sue manasse pͥmor¬
dia. Exaclo decenino. cũ exatores repet̾ent tͥbu¬
ta afrancis fraua ꝑsuꝑiori uicloria insolescen
o ecĩã roulius p̾sumũt rebellare. Rondliũ
cossc̃o excitu suꝑ francos n rnũt. ⁊ utłos usq
Ad int̾nccionẽ ꝓterũt.
ntani siuebritones a qͥb cognoñta est

Expanded text:
ad id temporis suscipere voluit. Undecunque ergo denominati sunt Franci, quantum altius colligere potuerunt historiographi, hic Priamus regnabat super eos tempore prioris Valentiniani. Nam ex ipso regis nomine recolentes nobilitatem illius Priami, sub quo eversa est Troja, inde gloriabantur gentis suae manasse primordia. Exacto decennio, cum exactores repeterent tributa a Francis, Franci pro superiori victoria insolescentsed etiam Romanis presumunt rebellare. Romani collecto exercitu super Francos irruunt, et victos usque ad internecionem proterunt. Britanni sive Brittone
Abbreviated transcription (Latin):
quata ⁊ ꝙ̃ ꝓotens huiꝰ antiqͥtatis nobilitas fitis
reccet sc̃bi ꝑ antiqͣ historas. Hat tni notabo
qr sepe abust uictora de romanis. nũc ant̃ẽ
retens ceso suliano. ⁊ ex̾citu Romonoꝵ ꝓfliga¬
toͥ ⁊ finib suis roman imꝑio mutilato oosic
ꝓ suelibitu pacies fede̾ in x nonẽ annos ꝯposi¬
to. felicitatẽ sũa nõ tẽꝑant᷑ fereb̾ãt ꝙ sapore
rege eoꝵ insolentiꝰ agente. xp̃ianis ⁊ romanis õĩ¬

Expanded text:
 antiquitatis nobilitas, satis recolet lector per antiquorum historias. Hoc tantum notabo, quia sepe abusi victoria de Romanis, nunc autem recens caeso Juliano, et exercitu Romanorum profligato, et finibus suis Romano imperio mutilato, et sic pro suo libitu pacis foedere in viginti novem annos composito, felicitatem suam non temperanter ferebant; et Sapore rege eorum insolentius agente, Christianis et Romanis omni
Abbreviated transcription (Latin):
icturi aliqͥd Iuuante deo de cõtẽ¬
porasitate regnoꝵ: pͥmũ ꝓauca.
dicamus de orgine singlaruu
gentiũ. qͣtenus sequi pot̾imus
uestigia maroꝵ. direcli ꝑ semi¬
tas hẏstoriar ñ. Ponemꝰ in ꝓͥma
linea Regnũ romnoꝵ. In scd̾a ꝑsarũ. int̾tia
franchoꝵ. in er̃rga wandaloꝵ. In gͥnta angloꝵũ.
In eexca longobardoꝵ. In ceptimo wisigothoꝵ
In oclana ostiogocharu In rsona hunoꝵ.
e regno romanoꝵ non ne
it doniat ⁊ cõterit oiã sit ab origine sui tutu¬
derit donuit ⁊ cõt̾uerit dĩa ꝓene mũdi reg¬
na. nouissimotoo tãpore regniũ lll̃ ꝙ in tibus
suns fi̾teis diutistiẽ a firunsfie fu̾ aliqͣ laficuddine ste

Expanded text:
icturi aliquid juvante Deo de contemporalitate regnorum, primum pauca dicamus de origine singularum gentium; quatenus sequi poterimus vestigia majorum, directi per semitas historiarum. Ponemus in prima linea regnum Romanorum. in secunda Persarum, in tertia Francorum, in quarta Wandalorum, in quinta Anglorum, in sexta Langobardorum, in septima Wisigotharum, in octava Ostrogotharum, in nona Hunorum. De regno Romanorum non ait, domat et conterit omnia, sic ab origine sui tutuderit, domuerit et contriverit omnia paene mundi regna; novissimo vero tempore regnum illud, quod in tibiis suis ferrei
Abbreviated transcription (Latin):
tate ẽuent᷑: ne qͥs nrrationibil estimet uolupta¬
te ocustãcũ re ẽẽ quesitam. & dũ scͥẜendi tediũ
fugit laboerintũ errors intexat. Iem̃ elucu¬
brat᷑ũ est : ut regnoꝵ tͣmites qͥ ꝑ uicnistatẽniꝰ¬
miã pene mixti erat. distinctione mini seꝑdrẽt᷑
& cũdem coloris socũ quẽ pͥor mebrona sigranẽt

Expanded text:
t voluptate oculis tantum rem esse quaesitam, et dum scribendi taedium fugit, labyrinthum erroris intexat. Id enim elucubratum est, ut regnorum tramites, qui per vicinitatem nimiam pene mixti erant, distinctione minii separarentur, et eumdem coloris locum quem prior membrana signaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ notario ut sctis uelot issime diclanim ⁊ difficulta¬
teres etiã diuinoꝵ uoluminũ instruuẽta testent᷑
que a sx x unt̾ ꝑretib ẽd̾it ꝰ ñ eũdem saporẽ in gͦto

Expanded text:
et notario, ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultaet notario, ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LX
Abbreviated transcription (Latin):
etus iste disertoꝵ mos fuit ut ex̾cendim
genii causa grecos libros lat mo s̾mone
absolueret. x d̾ ꝓlus in ee difficltatis
habet. poenata illustͥ ni uiroꝵ addita met̾ netessita¬
de transfere. uude ⁊ nr̃ tullius platonio integͦs
libros ad u̾bũ int̾ pretatꝰ est: & cũ aratũ iã romanũ
exametͥs u̾sib eddiss. in renofontis economico lufit
scabris ⁊ tͦbulentis obicib retordat᷑ ut q intpta¬
ta nesciñt: a cicone dt̃ã ñ credant Bifficle ẽ emĩ alie¬
iassineas ĩseque ẽ nõ alicubi excedeꝰ ardnũ. ut qͦ in
ambitii nixbrens spatia cõsũmo Accedũt hyꝑbatoꝵ¬
anfractus: dissinilitudines cosũũ. uarietas fig̾arũ : ꝯ¬
ip̃m̃ postremo sũũ ⁊ ut ita dic̃a u̾nacħũ lingne genꝰ
S ad ubũ int̾ ꝓtoꝵ. abfurde rtsonsit. Si ob necessitat̃e
aligͥd in ordine in omone mutauo. ab int̾ ꝓretis uide¬
ris est amicoꝵ ñ iudicũ aĩo relegatis. ꝓ̾sertim cũ

Expanded text:
etus iste disertorum mos fuit, ut exercendi ingenii causa Graecos libros Latino sermone absolverent, et quod plus in se difficultatis habet, poemata illustrium virorum, addita metri necessitate, transferrent. Unde et noster Tullius Platonis integros libros ad verbum interpretatus est: et cum Aratum jam Romanum hexametris versibus edidisset, in Xenophontis Oeconomico lusit.scabris quibusdam et turbulentis obicibus retardatur, ut qui interpretata nesciunt, a Cicerone dicta non credant. Difficile est enim, alienas lineas inseambitu vix brevis vie spatia consumo. Accedunt yperbatoanfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videris est, amicorum, non judicum animo relegatis: praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
historie: q̃ etiã suꝑiorib signis sbdenda est. nichilomi¬
mia aꝑꝑebit. nlło suꝑius memoratoꝵ signoꝵ in mi¬
merꝰ in pͥritã ninioꝵ lineã pot̾it ad̾u̾ti. u ita sextd
linea miniiꝰ ut sd̃a. Septima ut t̾cia designabiti.
octana qͦ ut quarta appente litta bicoloꝵ. Cũ¬

Expanded text:
historiae, quae etiam superioribus signis subdenda est, nihilomihistoriae, quae etiam superioribus signis subdenda est, nihilominus apparebit, nullo superius memoratorum signorum in numerus in quintam numerorum lineam poterit adverti. Et ita sexta linea numeri et secunda, septima ut tertia designabitur, octava quoque ut quarta apparenti littera bicolori. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Et ad.omimẽ difficłtatẽ qũã in õi int̾ ꝓtatõe
cansati sumꝰ hoc nosis ꝓpͥñ accedit. qd hystoria mł¬
tiplex est. hẽns barbarã nõia res incognitas latinuis.
t̾ textas ut pene difficilius sit legendi ordinẽ disce̾
crũa ad scõis noticiã ꝑuenire. Ut aut̃ manifesto cog¬
noscat᷑ indicio ad quẽ mimerũ hystoria q̃que ꝑti¬
neat: has distinctões ꝓositas lc̃or adu̾tat ut si ad pͥ¬
mũ minerũ regni pͥmits enocati bistoria rese¬
fe̾ida ẽ pͥmã lict̾am i explanatõe historie cõtẽplet᷑.
Et si esdem eã ex mimo uidi̾t: ilsi tp̃ri applicãdã. uł ãno
sciat. qũe suggessit̾ mumerꝰ fimilr̾ eodem minio figatꝰ.
di uͦ nmier ũ ñ puro minio s mixto nigro notat᷑ũ
mediũ puro minio minerũ x ꝑtẽ reliquã exsolo
nigͦ expressam cõspicabitur. Quarta minu linea
nichil hebit ex minio. s indicio erit q̃d sͥ historia
debeatur cũ miuio sc̃a lit̾a in gͥnc ipio enodat ione

Expanded text:
munem difficultatem, quam in omni interpretatione causati sumus, hoc nobis proprium accedat, quod historia multiplex est, habens barbara nomina, res incognitas Latinis, tertextas, ut pene difficilius sit legendi ordinem discere, quam ad lectionis notitiam pervenire. Ut autem manifesto cognoscatur indicio, ad quem numerum historia quaeque pertineat, has distinctiones positas lector advertat, ut si ad primum numerum regni primitus annotati historia referenda est, primam litteram in explanatione historiae contempletur: et siquidem eam ex minio viderit, illi tempori applicandam, vel anno sciat, quem suggesserit numerus similiter eodem minio figuratus. Si vero numerum non puro, sed mixto nigro notatum emedium puro minio numerum, et partem reliquam ex solo nigro expressam conspicabitur. Quarta numeri linea nihil habebit ex minio, sed indicio erit, quod sibi historia debeatur, cum minio facta littera in principio enodationis
Abbreviated transcription (Latin):
sue gradu tũ fragore ⁊̃ribili sabar e ceꝑit. Hoc.
regnũ pͥmi ꝑse impuler ũt erõe ꝑ cũ romanis
pene ex ⁊qͦ ee hũerũt. m uõ uacillante rei pu¬
blice statu eos ultro spetere nõ timuerut. ⁊
insuꝑ eos suis finib mutilare potuerũt.
qũ iuliano apostata ceso ut excitu romauoꝵ
miserabili᷑ ob̾ingato nins forcunsto sc̾i st
ex coꝵ inforcimo. Ita regnũ illud ꝙ tanto tẽ¬
ꝑe oñis pene mĩcdi gentes prede ⁊ dñatĩoi hũit.
ͦ dei õppotẽtia miscẽte ei dupliui in potło: quo
cet̾is miscuit cũctis pene gentib ꝓrẽde ⁊ ludi¬

Expanded text:
abare coeperit. Hoc regnum primi Persae impulerunt, qui semper cum Romanis paene ex aequo se habuerunt, modo vero vacillante rei publicae statu, eos ultro impetere non timuerunt, et insuper eos suis finibus mutilare potuerunt, quando Juliano apostata caeso et exercitu Romanorum miserabiliter subjugato, nimis fortunati facti sunt ex eorum infortunio. Ita regnum illud, quod tanto tempore omnes paene mundi gentes praedae et dominationi habuit, modo Dei omnipotentia miscente ei duplum in poculo, quo ceteris miscuit, cunctis gentibus paene praed
Abbreviated transcription (Latin):
et. Nõ est nc̃ce maria transire et
dexquirere regiones ad cõpandoᷤ
d incisas de libano palta maria
res nobis prescribamus. in quib assidue.¬
et intentõ cordis nr̃i uersari ⁊ meditato
ex̾ceri possit. Tria enĩ sunt .i. ꝑ infinita di¬
strahi in eodem semꝑ ꝑsistere. mod̾ate ua¬
qr ad huc uere corde stabiles ẽẽ nõ possu¬
mus. Intĩm saltim ab ĩmod̾ata distra¬
ctõne. corda nr̃a colliganꝰ. ut ilum sẽꝑ
nitimur minus ĩstabiles fieri. semꝑ
magis at magis incipiamus uam sta¬
bilitatẽ imitari. Et ut qđ loquim᷑ ꝑ exͥ¬
ĩ sũmo deum ĩ medio collocemꝰ humanũ
aĩm. Deinde ꝯside̾mꝰ deorsum ĩ mũdo isto.
magnã ꝙͣdam ⁊ horribilẽ om̃im rex con¬
fusionẽ: ⁊ infinitã liumanaꝵ m̃tium

Expanded text:
e est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos excelsas incisas de Libano per alta mariares nobis praescribamus, in quibus assidue intentio cordis nostri versari, et meditatio exerceri possit. Tria enim sunt, id est per infinita distrahi, in eodem semper persistere, moderate vaes esse non possumus, interim saltem ab immoderata distractione corda nostra colligamus, ut dum semper nitimur minus instabiles fieri, semper magis ac magis incipiamus veram stabilitatem imitari. Et ut quod loquimur, in summo Deum, et in medio collocemus humanum animum. Deinde consideremus deorsum in mundo isto magnam quamdam, et horribilem omnium rerum confusionem, et infinitam humanarum mentium
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ non hẽbunt qr peccata
eos delectare non pot̾unt. Magis
quippe tunt liberũ erit. a delecta¬
tõne peccandi. usq ad delectatõnẽ
nõ peccandi in declinabilem lib̾atũ¬

Expanded text:
arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt. Magis quippe erit liberum, a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatu
Abbreviated transcription (Latin):
Dux aut̃ henricus qui
ab ĩꝑatore ad filiũ eius
animo transiens eũ ꝯtra prẽm suũ ꝯsilio
suo animau̾at. et ad filio ad prẽm redi¬
ens ꝑtes filii delelsau̾ãt mortuo ĩ patore.
seut reũ maiestatis filio regis reddidit
et ab eo captus. tustodie traditꝰ est. de qͥ
tñ custodia ip̃e ꝑ industͥam suã euasit.s.
ducatꝰ eiꝰ datus est godefrido comiti lo¬

Expanded text:
Dux autem Henricus, qui ab imperatore ad filium ejus animo transiens eum contra patrem suum consilio suo animaverat, et a filio ad patrem rediens partes filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tamen custodia ipse per industriam suam evasit; sed ducatus ejus datus est Godefrido comiti Lo
Abbreviated transcription (Latin):
spiciendo. defixos in qnda ocłos aliꝙͣ¬
diu tenuisset. ꝯtinuo ad se reu̾sus.
et de semerip̃o erubescens. apd̾ sem¬
ip̃m ĩ seipsum ultro seu̾issimꝰ exar¬
sit. stagno qͥppe gelidaꝵ aquaꝵ qd̃ ĩ

Expanded text:
spiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. Stagno quippe gelidarum aquarum,
Abbreviated transcription (Latin):
bizantium tͣcie ciuitas a primo ꝯstantino am
ta in illam om̃is romane dignitatis głia ĩ se¬
dem̃ romani imꝑii fuit dedicata ⁊ noua ro¬
karolus corre decorus. s uisu ferus. statu
mi renib erat amplissimꝰ. uentre ꝯgruus

Expanded text:
Bizantium Thraciae civitas a primo Constantino iest in illam omnis Romanae dignitatis gloria, et in sedem Romani imperii dedicata fuit, et nova Rorpore decorus; sed visu ferus. Staturmi. Renibus erat amplissimus, ventre congruus
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ euidentius testimoniũ q̃ri
quidã t̾re nc̃e princeps .x. de meliorib tociꝰ
isrłitici ppłi captos in carcerẽ misit scici¬
tans ut quid iustũ uendidissent. Lex enĩ
dicium legis mori debetis. Dicto dec̾to ua-
ꝓposita. Aliũ uidel ignis cremauit alt̾ uo
ferrei pectinis ungnib lac̾atus expirauit.
doctrine ur̃e lib̃ exposuit. Toctores aut̃
uĩt huiꝰ iusti pro quo illi st̃ ita puniti
nomẽ mutantes. in hoc fc̃o conticunt ꝓr

Expanded text:
uod evidentius testimonium quaerquidam terrae vestrae princeps decem de melioribus totius Israelitici ptans ut quid justum vendidissent. Lex enim, cium legis mori debetis. « Dicto decreto, varia mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, doctrinae liber exposuit. Doctores autem vestri hujus justi pro quo illi ita puniti sunt nomen mutantes, in hoc facto de Chr
Abbreviated transcription (Latin):
grensi ep̃atu post hĩto uerbi instat offõ
Sub ħ sc̃s londoaldus floruit. q ni filium
apri uiri fllustris lamb̾tum post ep̃m et¬
induxit. romaricꝰ albas ⁊ goericus ep̃c me¬
tensium ep̃c̃ clarent.

Expanded text:
grensi episcopatu post habito, verbi instat officio. Sub hoc sanctus Laudoaldus floruit; qui filium Apri viri illustris Lambertum a pueinduxit. Romaricus abbas, et Goerricus Metensium episcopus clarent.
Abbreviated transcription (Latin):
pͦ rex francoꝵ ludouicꝰ cum ni¬
mio extitit normannie sines aggress.
castrum uernon indeditõnẽ recipit.
Int̾im dux normannie in anglia ꝯͣ re
gem stephanũ fortiter agens. tandem
cũ eo pacem agit ita ut uiuente rege
post eum scd̃s inanglia mortuo suc¬

Expanded text:
 Rex Francorum Ludovicus cum nimio exercitu Normanniae fines aggressus, castrum Vernon in deditionem recepit. Interim dux Normannorum in Anglia contra regem Stephanum fortiter agens, tandem cum eo pacem facit, ita ut vivente rege post eum secundus in Anglia, mortuo suc
Abbreviated transcription (Latin):
hanis laptiste miracłis declarat᷑ apud urbẽ
gallie mauriennã de reliquiis corꝑis ip̃ins
tiste nimis deuota expetebat a deodonari sibi
aliqͥd de mẽbris eius. et ĩ ha orandi instantia
ꝑ tͥenniũ existens cũ alt̾ qui uis posset desꝑa
te: ip̃a spem in deo ponens. iurauit se nõ mã¬
lucaturã donec qd̾ petebat acciꝑet. et sic uii.
dieb ieuinans un tandẽ die desuꝑ altari po¬
llicem miri candoris apparere uidensleta do¬
num dei accepit. Ad cd̃ adorandum tres ep̃i ueniẽ¬
tes cum de hoc sc̃o pignore ꝑtem elicere uellent:
tres sanguinis guitas ex eo stillare in lĩtheo¬
suppõito stupunt et singli singulas se meruis¬

Expanded text:
hannis baptiste miraculis declaratur apud urbem Gallie Mauriennam de reliquiis corporis ipsiutiste nimis deuota expetebat a deo donari sibi aliquid de membris eius; et in hac orandi instantia per triennium existens cum alter quiuis desperare iam posset ipsa spem in deo ponens iurauit se non manducaturam donec quod petebat acciperet. Et sic septem diebus ieiunans septima tandem die desuper altari pollicem miri candoris apparere uidens leta dnum dei accepit. Ad quem adorandum tres episcopi uenientes cum de hoc sancto pignore partem elicere uellent tres sanguinis gusupposito stupuerunt, et singuli singulas se meruis
Abbreviated transcription (Latin):
ne eccẽ. lxuiꝰ p̾sidet. Hic constituit sam missã
inclero. Hic etiam scd̃m instituta suoꝵ maioꝵ
decreuit. ut si qui uiri uel mulieres suos ip̃i
filios qnocũꝙ mͦ de sc̃o lanacro susciperent.
seꝑitent᷑ ab inuicẽ. uel siquis uir ꝯ mr̃em
suam moł si qua mulier comprẽm suũa pͥmo
dono sp̃us sc̃i qd̾ est pabulum salis satrati.
post expletum anum alti si uult nubat.
Sc̃s columbanus a thod̾aco rege instinctubru¬
nichildis anie expellit᷑ de francia. Oui post re¬
licto gallo discipło suo in alemãnia cenobiũ
pobium ꝯstruxit in ytalia.

Expanded text:
nae aecclesiae 65u s presidet. Hic constituit secundam missam in clero. Hic etiam secundum instituta majorum suorum decrevit, ut si qui viri vel mulieres suos ipsi filios quocumque modo de sancto lavacro susceperint, separentur ab invicem; vel si quis vir commatrem suam, vel si qua mulier compatrem suum a primo dono Spiritus sancti, quod est pabulum salis sacrati, post expletum annum alteri, si vult, nubat. Sanctus Columbanus a Theoderico rege instinctu Brunichildis aviae expellitur Francia. Qui post, relicto Gallo discipulo suo in Alemannia, coenobium Bobium
Abbreviated transcription (Latin):
Inricus igitur dux
cociliatis sibi animiᷤᷤ
quor dam principũ
regni ungit᷑ ĩ regem
awiligiso magrnti¬

Expanded text:
nricus igitur dux, conciliatis sibi animis quorumdam principum regni, ungitur in regem a Vuilligialso Mogunti
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ sic̃ gͦ tp̃e ut nrãm ĩ se et ꝑse salutẽ
oparetur. tres dies hĩe uoluit: Ita et
nobis ut nrãm ĩ nob̃ ꝑ ipsũ salutẽ oꝑe¬
mur.tres dies dedit. Ideo enĩ sexto die¬
mortiuis est. septimo die ĩ sepulchro
iacuit. octauo die resurrexit. ut simili
sapĩa ĩ die suo intꝰ ĩ abscondito. ꝯtem¬
placõnis sepeliat. Postremo benignitaᷤᷤ
in die suo ꝑ desid̾ium d̾ii amoris ui¬
uificatos exurgere faciat qr sextus
dies ad laborem septimꝰ ad reqͥem. o¬
ctauus ꝑtinet ad rrͦnem¬

Expanded text:
 Sicut ergo ipse ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit ita et nobis ut nostram in nobis per ipsum salutem operemur, tres dies dedit. Sed quia imortuus est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad re
Abbreviated transcription (Latin):
dies uitatis dies salutaris qui pcc̾m destͣ¬
eret cdaritatẽ prioris dtei illuminaret.
et timore nõ tolłet. s ĩ melius cõmuta¬
ret. s nec dum plena erat cdaritas donec
ad iung̾etur u̾itati claritas. Nam ip̃a ui¬
Ecce tres dies sũt. tlres timoris qͥ mani¬
festat malũ. dies uitatis qui auft ma¬
lum dies caritatis qui restituit bonũ.

Expanded text:
dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur veritati charitas. Nam ipsa VeriEcce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
abbas clareualł b̾nardus post claros
actus ⁊ mlt̾aꝵ aĩaꝵ lutra. Post mł¬
ta fundata monastia ⁊plura mira-¬
iłoꝵ signa exibita. beato fine quieuit.
Ex cuius discipłis cum płes ad ep̃atũ¬

Expanded text:
bus beatus Bernardus post claros actus et multarum animarum lucra, post multa fundata monasteria, plura miraculorum signa exhibita sancto fine quievit. Ex cuius discipulis cum plures ad arch
Abbreviated transcription (Latin):
erulus graui capitis dolore uexare¬
cur. decidit in lectum. Adducta aut̃
ad deũ eũ est muliercula. qiͣ dolorem
dere consuen̾at cũ indignatõne mag¬
na extlamãs. a se repulit. ⁊ abiecit.
Nec defuit inĩa d̾ina bono ⁊elo sci ptii.
S ꝯtinuo sensit uirtutẽ. ⁊ ĩ ip̃o impe¬
ab ip̃is iam pu̾ilib annis. si quos
ens elemosinas ⁊ uetundie sue mo¬
rem gerebat. ⁊ ꝓetate ĩmo supͣ etatẽ.
pietatis oꝑa sectabatur obside bant¬
aut̃ lenignũ iuuenis animũ. soda¬
lium dissimiles mores. ⁊ amicicie ꝓ¬
cello se: sile̾m sibi efficere gestientes
En p̃cipue ĩuidens coluler tortuos.
sꝑgebat laq̃os temptatõnũ ac ua¬
ris occursib calcaneo eius insidi¬
abatur. Cũ enĩ aliqñ curiosius a¬
spiciendo defixos in qͣndã ocłos aliͣ¬
diu tenuisset ꝯnnuio ad se reu̾sus
et de semetp̃o erubescens apd̃ sem¬
ip̃m ĩ seipsum ultro seuissimꝰ exar¬
ꝓximo erat collotents inscliens
tam diu in ibi ꝑmansit. donec pene

Expanded text:
erulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem dere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impeab ipsis jam puerilibus annis, si quos ens eleemosynas, et verecundiae suae morem gerebat, et pro aetate, imo supra aetatem, pietatis opera sectabaturautem benignum juvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientesecipue invidens coluber tortuosus, spargebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarquod in proximo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene
Abbreviated transcription (Latin):
ns oportunitate: qr inułr excecato ĩꝑatore. cõ¬
stantino filio suo ets imꝑabat. uno oũn ꝯsen¬
su karolo regiamꝑatorias laudes acclamant.
eumꝙ ꝑmanũ leonis ppͤ coronant cesarem
et angustum appellant. Pipinũ uo̾ filiũ euiᷤᷤ
regem ytalie ordinatũ collaudant .xlu. Con¬

Expanded text:
nis oportunitate quam mulier excecato imperatore Constantino filio suo eis imperabat, uno omnium consensu, Karolo regi imperatorias laudes acclamant, eumque per manus Leonis pape coronatus, Cesarem et Augustum appellant. Puppinum vero filium ejus regem Italie ordinatum collaudant.
Abbreviated transcription (Latin):
tales romanoꝵ pontificũ canones q cõcili¬
oꝵ que ꝑ successores tempor du̾sis locis ꝑ
orbem ab ep̃is catholicis celebrata sũt ĩ unũ
grande uolumẽ cõpingens. Ex quo scil uolu¬
mine sũ ex ꝑtib eius id est ex epłis pontifi¬
calib et contiliis. simul et ex catholicoꝵ do¬
ctoꝵ opuscuł manifestũ est ynonis et grãm
decreta fuisse et excerpta.

Expanded text:
tales romanorum pontificum, canones quoque conciliorum que per successiones temporis, diversis locis per orbem, ab episcopis catholicis celebrata sunt in unum grande volumen compingens. Ex quo, scilicet volumine, sive ex eius partibus, id est ex epistolis pontificalibus et conciliis simul et ex catholicorum doctorum opusculis, manifestum est Ivonis et Gratiani decreta fuisse excerpta.
Abbreviated transcription (Latin):
nopolis iã aĩmo recesẜant. Nunc accepta occ̃o¬
ius oportunitate. qr mułr excecato ĩꝑatore cõ¬
stantino filio suo ets imꝑabat. uno onn ꝯsen¬
sir karolo regi imꝑatorias laudes acclamant.
eumq ꝑmanũ leonis pp ͤcoronant cesatem
et angustum appellant. Pipinũ t̾o filiũ eiu ᷤ.
regem ytalie ordinatũ collaudant. xlu. Con

Expanded text:
no jam diu animo desciverant, nunc accepta occasionis oportunitate quam mulier excecato imperatore Constantino filio suo eis imperabat, uno omnium consensu, Karolo regi imperatorias laudes acclamant, eumque per manus Leonis pape coronatus, Cesarem et Augustum appellant. Puppinum vero filium ejus regem Italie ordinatum collaudant.
Abbreviated transcription (Latin):
siones ĩ archa sigͣnt tres ordines fide¬
lium qui sũt ĩ sc̃a ecc̃a. Quoꝵ pͥmi utũ¬
tur mundo licite tũ. Sedĩ fugiunt et
obliuiscuntur mũdũ. Tcii iam obliti
numerus. carnalem uitam ducentiũ.
quã sp̃ualiũ. ita ut semꝑ qnͣto ꝑfc̃ores
tanto sint pautõres In supremo ad u¬
nius cubiti mensuram archa ꝯtrahitur.

Expanded text:
siones significant tres ordines fidelium, qui sunt in sancta Ecclesia, quorum primi utuntur mundo, licite tamen. Secundi fugiunt et obliviscuntur mundum. Tertii jam obliti numerus carnalem vitam ducentium quam spiritualium, ita ut semper quanto perfectiores, tanto sint pauciores. In supremo ad unius cubiti mensuram arca contrahitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ harene puluis ⁊ unde. Usndaꝵ gut¬
te rosa gẽme lilia flãme. Etha celi¬
cole nix grando. sexus ut̾ꝙyllentorũ
pennie. uolucrũ. pecudum genus om̃e
Siluaꝵ rami frondes. atum quoq pẽ¬
ne:Ros gram̃. stelle. pisces angues
⁊ariste. Et lapides montes. ꝯualles
t̾ra dracones. Lingne cuncta forent
minime de promere possent. Que sic
uel qͣnta iugo regina maria. Que tua
sit pietas nec lrã nͨ dabit etas.

Expanded text:
quod harene pulvis et unde, undarum gutte, rosa, gemme, lilia, flamme, ethecole, nix, grando, sexus uterque, ventorum penne, volucrum, pecudum genus omne, silvarum rami, frondes, avium quoque penne, ros, gramen, stelle, pisces, agwes et ariste et lapides, montes, convalles, terra, dracones, ligwe ista forent, minime depromere possent, que sis vel quanta virgo regina Maria, que tua sit pietas, nec littera, nec dabit etas.
Abbreviated transcription (Latin):
suo animauãt. et ad filio ad prẽm redi¬
ens ꝑtes filii delelsauat mortuo ĩꝑatore.
se ut reũ maiestatis filio regis reddidit
et ab eo captus. custodie traditꝰ est Re q
tñ custodia ip̃e ꝑ industͥam suã eurasit .S
ducatꝰ eiꝰ datus est gode frido comiti lo¬

Expanded text:
animaverat, et a filio ad patrem redies filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tamen custodia ipse per industriam suam evasit; sed ducatus ejus datus est Godefrido comiti Lo
Abbreviated transcription (Latin):
gene clarus. et longe alr educatus ex̾tuit.s
nec in spũalib laborare neglexit. Nam et ĩ
decendo grãm huit. ⁊ absꝙ ꝑsonaꝵ acceptõ¬
neũ om̃ib castigatũ opus p̾dicatõnis ĩgessit.
Ingenio u̾o morali aliqͣ ⁊ ꝑua edidit. q̃ eru¬
dite aĩe. ⁊ fidelis lingue iudicio sunt. In qͥb
sci lonorati decessoris sui ꝯposuit. Moritur¬

Expanded text:
genere clarus et longe aliter educatus, exercuit. Sed nec in spiritualibus neglexit: nam et in docendo gratiam habuit, et absque personarum acceptione omnibus castigatum opus praedicationis ingessit. Ingenio vero immortali aliqua et parva edidit, quae eruditae animae et fidelis linguae indicio sunt: in quibus sancti Honorati praedecessoris sui composuit. Mor
Abbreviated transcription (Latin):
scuram. s ⁊ sc̃ cassiani q̃dam opusdula la¬
to tensa sinone augusto u̾bi reuoluens tra¬
mite ĩ uno coegit uolumiue q̃ tam ecc̃asti¬
cis quã monasticis studiis sũt uccͣia. morit᷑¬
inqnit ualentiniano et martiano regnãti

Expanded text:
um. Sed et Cassiani quaedam opuscula, lato tensa sermone, augusto verbi resolvens tramite, in unum coegit volumen, aliaque tam ecclesiasticis quam monasticis studiis necessaria. Moritur sub Valentiniano et Martiano princi
Abbreviated transcription (Latin):
saluti sue uix satis consulere pot̾ant. Nã
q̃cũq gentes aut muniende domo multi¬
tudinis cã. aut amore exercende sue feri¬
tatis a prĩa sua exulabant: romanũ im¬
ꝑiuĩ lacessebant. ⁊ de eius latissimo corꝑe
uelut ꝑtes quasdam sibi excidebant. ⁊ in
eis sibi regnandi locũ statuebant.

Expanded text:
saluti suae vix satis consulere poterant. Nam saluti suae vix satis consulere poterant. Nam quaecunque gentes, aut minuendae domo multitudinis causa, aut amore exercendae suae feritatis, a patria sua exulabant, Romanum imperium incessebant, et de ejus latissimo corpore velut partes quasdam sibi excindebant, et in eis sibi regnandi locum statuebant.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ferrũ ꝯminuit. ⁊ domat ⁊ cõt̾it om̃ia. Sic
ab origine sui tutud̾it. domuerit. ⁊ cõt̾u̾it õ¬
nia pene mũdi regna. Nouissimo uero tẽpe
regnũ illud qd̾ in tybiis suis ferreis. diutis¬
sime. et firmissime sine aliqua lassitudine
steterat. tandẽ ferro sue fortitudinis cõmix¬
to cum testa humane mibecillitatis. ex alto
dñatõnis sue gradu cum fragore t̾ribili laba¬
re cepit. Hoc regnũ pͥmi ꝑse impulerũt qui
semꝑ cũ romano pene exequo se habuerunt.
modo uero uacillante reipublice statu eos
ult᷑ impet̾e nõ timuerũt. et insuꝑ eos suis
finib mutilare potu̾nt. qñ iulians aposta¬
mis fortunati sunt fci ex eoꝵ in fortumo.
Ita regnũ illud qd̾ tanto tempore om̃s pe¬
ne mũdi gentes p̾de ⁊ dñatõni habuit.
mͦ dei om̃ipotentia miscente ei duplum ĩ
poculo quo cet̾is miscuit. cunctis pene gẽ
tib p̾de et ludibrio patuit. et qui olim
cũ aliis gentib ꝓ sola gła c̾tabant: mͦ

Expanded text:
sicut ferrum comminuit, domat et conterit omnia, sic ab origine sui tutuderit, domuerit et contriverit omnia paene mundi regna; novissimo vero tempore regnum illud, quod in tibiis suis ferreis diutissime et firmissime sine aliqua lassitudine steterat, tandem ferro suae fortitudinis commixto cum testa humanae imbecillitatis, ex alto dominationis suae gradu cum fragore terribili labare coeperit. Hoc regnum primi Persae impulerunt, qui semper cum Romanis paene ex aequo se habuerunt, modo vero vacillante rei publicae statu, eos ultro impetere non timuerunt, et insuper eos suis finibus mutilare potuerunt, quando Juliano apostasunt ex eorum infortunio. Ita regnum illud, quod tanto tempore omnes paene mundi gentes praedae et dominationi habuit, modo Dei omnipotentia miscente ei duplum in poculo, quo ceteris miscuit, cunctis gentibus paene praedae et ludibrio patuit; et qui olim cum aliis gentibus pro sola gloria certabant, modo
Abbreviated transcription (Latin):
tributa ac stipendia magno t̾rore nomĩs exi¬
gentẽ. sine dolo et sine cõtrou̾sia clausit ce
maximi nece comꝑta p̾cipitẽ sese en aui in
undas dedit. et suffocatꝰ est. Sicq th̾odosius
incruentam uictoriam deo procurante su¬

Expanded text:
tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepta Maximi nece praecipitem sese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante su