comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita nõ fu̾it recõciliatꝰ do per mortẽ fili eiꝰ:
tradet᷑ iudici ab illo. qr pr nõ iudicat quẽ¬
qͣm. s om̃e uidiciũ dedit filio. atq ita ce¬
tera q̃ in loc capło scͥpta st̃ cõseqũt᷑. de qͥb
lam tractauimꝰ. Nnũ aũ solũ ẽ q̃ huic in¬
tellectui difficłtatẽ faẽ qũo recte possit
endꝰ est adu̾sari ĩpioꝵ cui iubem᷑ cito re¬
cõciliari nisi forte q ip̃e uͥq est. Nos ⁊ cũ
in hac uia sumꝰ cũ illo utiq sumꝰ. S̾i enĩ
ascend̾o in celũ tu illic es. si. des. in . in. ades

Expanded text:
vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est qtellectui difficultatem facit. Quomodo possit endus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari, nisi forte quia ipse ubique est, nos autem cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si ascendero in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥnis intelligendũ ẽ. ut in eis od̾imꝰ qd̾
genꝰ hũanũ nascendo ⁊ moriendo sortitũ ẽ.
diligamꝰ autẽ qd̾ nobis cũ pot ad illa reg¬
na perduci uͥ nemo dic̃ pr meꝰ. s om̃s uni do
redactis. q uinꝰ cõiugis erit qui nos ꝓ desti¬
tutione huiꝰ scłi sui sangͥuis effusione
liberauit. Nẽte est gͦ ut od̾it ea q̃ tran¬
seũt discipłs xp̃i in hus quos sẽc̃ ad ea
uenire desid̾at q̃ sẽper manebũt. ⁊ tãto¬

Expanded text:
sanguinis intelligendum est, ut in eis oderimus quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, diligamus autem quod nobiscum potest ad illa regna perduci, ubi nemo dicit Pater meus, sed omnes omninoredactis, quasi unius conjugis erit, qui nos de prostitutione hujus saeculi sui sanguinis effusione liberavit. Necesse est ergo ut oderit ea quae transeunt discipulus Christi, in iis quos secum ad ea venire desid
Abbreviated transcription (Latin):
dib ad pcc̃m peruenit᷑. suggestions de le¬
ctatõe. cõsensu ita ip̃iꝰ pcc̃i tres st̃ diffr̾ie.
In corde. in fc̃o. in cõsuetudine. tãqͣm tres
mortes. Una .q. in domo .i. cũ in corde con¬
sentit᷑ libidini. alt̾a iã ꝓlata .q. exͣ portã:
cũ in fc̃o ꝓced̾ assensio. Tercia cũ in cõsue¬
tudinis male illata tãqͣm mole t̾rena p̃¬
gn̾a mortuoꝵ dñm suscitasse qͥs qͥs euͣn¬
głiũ leẽ agnoscit. Et fortasse cõsid̾at qͣs
alibi dic̃. puella surge. alibi iuuenis tͥ
dico surge. Alibi infremuit sp̃u ⁊ fleu̾.
post deĩde uoce magna cla mauit. Laz are
ueni foras. Qꝓpt̾ noĩe mechãtiũ qui hoc
capło cõmemorant᷑ om̃eni tͤrualẽ ⁊ li¬

Expanded text:
delectatione, consensione, ita istius peccati tres sunt differentiae: in corde, in facto, in consuetudine, tanquam tres mortes. Una quasi in domo, id est, cum in corde consentitur libidini. Altera, jam prolata quasi extra portam, cum in factum procedit assensio. Tertio cum vi consuetudinis malae tanquam mole terrena pgenera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, qualibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnale
Abbreviated transcription (Latin):
i õstrãs it̾. ⁊ in reb diuinis q dext̾ẽ. ut
siister sit dilectꝰ. qd̾ cõsiliariꝰ s in reb
nec dextro parcẽdũ sit. In reb aũ diuinis
cõsiliariꝰ sc̃ãdalizãs est si in aliqͣm peruici¬
osam heresim uoĩe religionis atq doctͥne

Expanded text:
monstrans iter. Et in rebus divinis, quia dexter est, ut sinister sit dilectus quidem consiliarius, sed in rebus quandoquidem nec dextro parcendum sit. In rebus autem divinis consiliarius scandalizans est, si in aliquam perniciosam haeresim nomine religionis atque doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipio nõ ego s dñs młrẽ a uiro nõ discede.
qd̾ si discesserit manere inuuptã aut uiro
suo recõciliari. Et uir uxorẽ ne dimittat.
Credo siłi forma ut si diiserit: nõ ducat
aliã aut recõciliet᷑ uxori. fieri aũ pot̾ ut si
dimittat uxorẽ cã fornicationis qͣm d̾s excep¬
tã ẽẽ uoluit. Iã u̾o si nec illi nubere cõcedit᷑
inuo uiro a quo recessit neq alt̾am du c̾e¬

Expanded text:
em a viro non discedere . » « Quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem ne dimittat. » Credo simili forma, ut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimitteret uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero si nec illi jubere concederetur, vivo viro a quo recesserit, neque huic
Abbreviated transcription (Latin):
Tria gͦ ħ ut dr̃e cepera siłia st̃ illi geste rei.
que ui geñ. scͥpta st̃. ut .q a serpẽte fiat
suggestio ⁊ q̃dã suasio. In appetituꝰ car¬
radyso hoc ẽ de bissima luce iusticie ĩ mor¬
tẽ hõ ĩpellit᷑. iustissime oĩo. Nõ eĩ cogit qͥ
suadet. Et om̃s uat᷑e in ordine suo gͣdib su¬
is płchre st̃. S de sr̃iorib in qͥb rõał aimꝰ¬

Expanded text:
aec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei, quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio, in appetitu autem carradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, sed de superioribus, in quibus rati
Abbreviated transcription (Latin):
dextrũ amitt̾e. ut iste sit sensus. Eͥcqͥd illd̾
est qd̃ ita diligis ut ꝓ dextro ocło hẽas si
scãdalizat te .i. si in ĩpedimẽto ẽ ad u̾am
b̾itudunẽ. erue illud ⁊ ꝓice abs te. Exped̾
enĩ tibi ut pereat unũ mẽbroꝵ ꝙͣ rotum

Expanded text:
dextrum amittere. Ut iste sit sensus, quidquid illud est quod ita diligis, ut pro dextro oculo habeas, si scandalizat te, id est si tibi impedimento est ad veram beatitudinem, erue illum et projice abs te: expedit enim tibi ut pereat u
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dicat. Paulus aũ apłc auariciã ydo¬
latrie noĩe applłat. Qͥs dubitz om̃em ma¬
lã cõcupĩam recte fornicationẽ noĩari
qñ aĩa neglecta sr̃iori lege qͣ regit᷑ infe¬
riorũ nat᷑arũ qͣi t᷑pi uoluptate .q. m̾cede¬
ꝓstituta corrũpit᷑. Et id̾o qͥscͥis carualẽ ꝯcu¬
lũtatẽ suã rebellare sentit ꝑ cõsuerudinẽ
pc̃coꝵ. cuiꝰ indomita iuolentia trahit᷑ ĩ cap¬
tiuitatẽ: recolat qͣntũ pot̃ qͣlẽ pacẽ pcc̾ando
amiserit. ⁊ exclamet. In felix ego hõ qͥs me
lib̾abit de corpore mortis huiꝰ: N. d. Ser iħm.¬
xp̃m. d .ni. Itaq cũ se infelicẽ ex clamat lu¬
gendo: ĩplorat saluatoris auxiliũ. Nec par¬
uiis est ad b̾itudinẽ accessus cognitõ ĩ fe¬

Expanded text:
tura dicat, Paulus autem apostolus avaritiam idololatriae nomine appellet, quis dubitet omnem malam concupiscentiam recte fornicationem vocari, quando anima, neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi voluntate, qrumpitur? Et ideo quisquis carnaleluntatem suam rebellare sentit per consuetudinem peccatorum, cujus indomitae violentia trahitur in captivitatem, recolat quantum potest qualem pacem peccando amiserit, et exclamet, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Grm . Ita enim cum se infelicem exclamat, lugendo implorat consolatoris auxilium. Nec parvus est ad beatitudinem accessus, cognitio infe
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc induet ĩmor¬
talitatẽ. iã magno uł certe aliciꝰ amore sus¬
pensus cũ execratõe respõdebit se uelxm̃t̾
id nolle. Rursus si int̾rogẽ utr̃ uxorẽ suã
post resurrectõnẽ accepta angłica nita
bit. Sic ĩuenit᷑ bonꝰ xp̃iauꝰ dilig̾e in una
femina creaturã dĩ qͣm reformari ⁊ reuo¬
uari desid̾at. odisse aũ cõĩictõnẽ. copłati¬
ouẽ c corruptibłem atq mortałe. hoc ẽ
dilig̾e i ea cid̾ hõ est. odisse qd̃ uxor est. Ita
⁊̃ dilig̾ mimicũ ñ inqͣntũ inmicꝰ est s in
qͣntũ hõ ẽ. ut hoc ei uelit ꝓuenire qd̾ sibi.¬

Expanded text:
immortalitatem ; jam magno vel certe aliquo amore suspensus, cum exsecratione respondebit, se vehementer id nolle. Rursus si interrogem, utrum uxorem suam post resurrectionem accepta angelica immubit. Sic invenitur bonus christianus diligere in una femina creaturam Dei, quam reformari et renovari desiderat; odisse autem conjunctionem copulationemque corruptibilem atque mortalem: hoc est, diligere in ea quod homo est, odisse quod uxor est. Ita etiam diligit inimicum, non in quantum inimicus est, sed in quantum homo est; ut hoc ei velit
Abbreviated transcription (Latin):
s ei op cõsentire cito. Nõ enĩ qͥsq nouit
qñ de hac uita exeat. Quis aũ fõsentit scͥp¬
ture nisi qui legit ⁊ audie pie: de ferẽs ei
cłmen auctoritatis. ut qui intlłigit ñ s̃ꝑ
hoc od̾it qd̾ pc̃cis suis adu̾s ari sentit. set
mag̾ diligat correctõnẽ suã. ⁊ gaudeat
ad̾ morbis suis donͨ sanẽt᷑ nõ parcitur
Qd̃ u̾o aut obscurũ aut absurdũ il li
sonat. nõ ĩ de cõcitet ꝯͣdictõnũ c̾camina.
s oret ut intelligat. Dñ gͦ ben̾uolentiã
tñ ⁊ reu̾entiã tãte auctoritati exhibẽdã
ẽẽ meniu̾re. S qͥs hoc fac̃ nisi qͥsqͥs ad te¬
stamentũ pris adaperiendũ ⁊ cognoscẽdũ
nõ litiũ uł legñ minitatõe acerbꝰ s ꝓie¬
tate mittis accesserit. Ri gͦ nuttes .q .i.he.

Expanded text:
sed ei oportet consentire cito? Non enim quisque novit quando de hac vita exeat. Quis autem consentit Scripturae, nisi qui legit et audit? pie deferens ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: quod vero aut obscurum, aut absurdum illi sonat, non inde concitet contradictionum certamina, sed oret ut intelligat; benevolentiam tamen et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in corde suo. Iusticia gͦ minor est nõ me¬
chari corpoꝵ cõiũctõe. Iusticia u̾o ma¬
ior regni d̾i ñ mechari ni corde. Q saͥs &
nõ mechat᷑ in corde młto faciliꝰ custodit
ne mechet᷑ in corpore. Iud̾ gͦ cõfirmauit
qui hoc p̃cepit. Nõ enĩ uenit solu̾e legẽ
s implere. Sane cõsid̾and̾ ẽ qd̾ nõ dix oĩs
qui cõcupierit młrẽ. s qui uid̾it młrẽ ad

Expanded text:
am in corde suo. iustitia ergo minor est non moechari corporum coniunctione, iustitia uero maior regni dei non moechari in corde. quisquis autem non moechatur in corde, multo facilius custodit, ne moechetur in corpore. illud ergo confirmauit qui hoc praecipit; non enim uenit legem soluere, sed implere. sane considerandum est, quod non dixit: omnis qui concupierit mulierem, sed: qui uiderit mulierem ad
Abbreviated transcription (Latin):
si frui de cͤtau̾it: delectatõ illicita refre¬
nãda ẽ. uelut cũ ieiunamꝰ ⁊ uisis cibis
palati appetitꝰ assurg̃. nõ fit nͥ delectatõe.
s huic tñ nõ cõsentimꝰ. ⁊ eã dñantis roris
iuire cohibemꝰ. Si aũ cõsensio fc̃a fu̾it:¬

Expanded text:
si frui delectaverit, delectatio illicita refrenanda est. Velut cum jejunamus et visis cibis palati appetitus assurgit, non fit nisi delectatione: sed huic tamen non consentimus, et eam dominantis rationis jure cohibem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ crede añ altare munꝰ relinauẽdũ. qd̾ pꝰ
terras ⁊ maria peragͣta offeras d̾o. Et id̾o ꝓrtͦ
uitro ad sp̃alia refug̾e cognu᷑ ut hoc qd̾ dc̃m
est absq absurditate pͦsit intelligi. Altare
itaq sp̃ałr in interiore d̾i tẽplo ip̃am fidem
accipere possumꝰ. cuiꝰ sigñ est altare uisibłe.
Qdlibet inunꝰ offeramꝰ d̾o suꝓpħiã. sũ doct̾nã.
liũ donoꝵ aĩo occ᷑rerit acceptũ ẽẽ nõ pot̃ d̾o
nisi fid̾i sinceritate fulciat᷑. ⁊ ei fixe ata
ĩmobłr tãq firme ĩ ponat᷑ ut pꝰsit integrũ
atq illibatũ ẽẽ qd̃ lodm᷑. Nã młti h̾ethici
nõ hũtes altare .i. u̾am fidẽ blaspħias pro
laude dixer̃t. t̾renis uidł opĩoib aggͣuati.
notũ suũ tãqͣm in t̾rã ꝓicientes. S̾ deb ẽẽ

Expanded text:
dum est credere ante altare munus relinquendum, quod post terras et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spiritaliter in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive doctrinam, lium bonorum animo occurrerit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinceritate fulciatur, et ei fixe atque immobiliter imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt, terrenis videlicet opinionibus aggravati votum suum tanquam in terra projicientes. Sed debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
iud̾.d.f. Almistrũ intlłigo angłm. Et an¬
głi inqͥt mĩstrabant ei. & cũ angłis suis
uẽturũ credimꝰ ad iudicandos iuuos et
mortuos. Carc̾em intlłigo penas uidł te
nebrar̃ qͣs alio loco ext̾iores uocat. Credo
ꝓpt̾ea qd̾ intͥnsecꝰ sit in ip̃a mẽte. uł ⁊̃ si qͥd
secretiꝰ cogitari pot̃ gaudiũ dĩoꝵ p̃miorũ

Expanded text:
igo angelum. Et angeli, inquit, ministrabant ei . Et cum angelis suis venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat. Credo propterea quod intrinsecus sit in ipsa mente, vel etiam si quid secretius cogitari potest ga
Abbreviated transcription (Latin):
in monte sic̃ in eu᷑ngłio scd̾m ma¬
th̾m legimꝰ si quis pie sobrie q cõ¬
sid̾au̾it: puto qi ĩueniet in eo qͣnt
ad mores optimos pertia ꝑfẽm uite xͥane
modũ. Qd̾ polliceri nõ tem̾e audemꝰ s ex ip¬
sis eiꝰdem dñi ubis conicientes. nã sic ip̃e ser¬
mo cõcludit᷑ ut appareat in eo p̃cepta esse
om̃ia que ad informandã uitã pertinent.
Sic enĩ lic̃. Om̃is ergo qui auclit u̾ba mea
hec ⁊ fac̃ ea: assiłabo eũ uiro sapienti qui

Expanded text:
in monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, peeri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis ergo qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro sapienti qui
Abbreviated transcription (Latin):
ponerz. S qi u̾m est qd̾ regñ celoꝵ uim
patit᷑. ⁊ qui ium faciũt diripũit ald. Qn¬
intlłcu implere difficilimũ ẽ. qͣm qͣm ⁊ in
hoc eodẽ ip̃o adiuuante facilimũ. Regñ
enĩ et̾nũ quo discipłos suos quos ⁊ fr̃es ap

Expanded text:
 verum est quod regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud ! Quanintellecta implere difficile: quanquam et hoc eodem ipso adjuvante facillimum. Regnum enim aeternum quo discipulos suos, q
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in regñ celoꝵ introdut̃. qd̾ cũ sit guiꝰ oc¬
cidere ꝙͣ u̾bo irrogare cõuiciũ. Ibi occisio fa¬
qd̾ triũ illoꝵ ꝑcem pcc̃oꝵ leuissimũ ẽ. qr¬
illi qõnẽ hõicidii int̾ hoĩes agitabant. Hic
aũ diuino iudicio dimittũt᷑ uͥ finis dãpna¬
toꝵ est gehẽna ignis. Quisqͥs añ dix̾it qd̾
gͣuiore supplicio in maiore iusticia pu¬
nit᷑ hoĩcidiũ. si gehẽna ignis punit᷑ con
in trib istis sententus sb̾auditõ u̾boꝵ ĩtu¬

Expanded text:
quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio requod trium illorum peccatorum levissimum est: qionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur conin tribus istis sententiis subauditio verborum intu
Abbreviated transcription (Latin):
si solus indigͣtõis sonꝰ ederet᷑: itaq in pͥmo
qͤ irã sig̃cat. In t̾cio tria. ira ⁊ uox q̃ iram
sig̃cat. ⁊ in uoce ip̃a c̾ta uituperatõis exps¬
sio. uide nẽ ⁊̃ tres reatꝰ. iudicii. cõcilii. ge¬
hẽne ignis. Nã iudicio ad huc defensioni
ip̃a distĩctõ. iidet᷑ ad cõ ciliũ pertinere sñie

Expanded text:
si solus indignationis sonus ederetur. Itaque in primo quae iram significat, in tertio tria, et ira et vox, quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilii, gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni ipsa distinctio, videtur ad concilium pertinere se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃ui. caruales q cõcupiscẽtias hñtes edomi¬
tas fuit regñ d̾i. in quo ita sũt ordiuata st oĩa
ut id qd̃ est in hoĩe p̃cipuũ ⁊ excellens hoc
ĩperet cet̾is nõ reluctantib que st̃ nobis be¬
stus q cõia. atq id ip̃m qd̾ excellit in hoĩe .r

Expanded text:
et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei, in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet, caeteris non reluctantibus quae sunt nobis bestiisque communia, atque id ipsum quod excellit in homine, id
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ amiseritis regna celoꝵ: Qui er̃t hoĩes
per quos uobis error auferat᷑ cũ uos eleg̾it d̾s
per quos errorẽ auferat cxt̾oꝵ Ergo ad in¬
chilũ ualz sal infatuatũ nͥ ut mittat᷑ foras
qui persequtionẽ patit᷑. s qui persequtio¬
nem timẽdo infatuat᷑. Calcari enĩ nõ pot̃
nisi inferior. s inferior ñ ẽ qui qͣnuis corpo¬
re ml̾ta in terra sustineat corde tñ in celo fix
pienda est qͣm pedib corporeis calcamꝰ sed
dñs misit. Et hic mũdũ uõ celũ ⁊ t̾rã s hoĩes

Expanded text:
ium amiseritis regna coelorum, qui erunt homines per quos vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, tur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixpienda est non quam pedibus corporeis calcamus, seDominus misit. Et hic mundum non coelum, et terram, sed homines,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝰ erit cõcilio. Iam in t̾cia nͥ ait. Qͥ autẽ
dix̾it fatue duo sbaudiunt᷑. ⁊ fri suo ⁊
sũ cã. Hoc ẽ unde defendit᷑ qd̾ apłs gala
thas uocat stultos quos ⁊̃ fr̃es noĩat. Nõ
enĩ id fac̃ sñ cã. Id̾o aũ hic fr̾ sb̾audiẽdꝰ

Expanded text:
reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. Hoc est unde defenditur, quod Apostolus Galatas vocat stultos , quos etiam fratres nominat: non enim id facit sine causa. Ideo autem hic fr
Abbreviated transcription (Latin):
seqͣ uos estis sal t̾re. ostendẽs fatuos ẽẽ ui¬
dicandos cru tp̃raliũ bonoꝵ uł copiã sectã¬
tes uł mopiã metuentes amuittũt et̾na q̃
ñ dari p᷑st̃ ab hõib nec auferri. Itaq si sal
ĩfatuatũ fu̾it in quo saliet᷑ i. si uos ꝑ quo ᷤᷤ¬

Expanded text:
tis sal terrae: ostendens fatuos esse judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si
Abbreviated transcription (Latin):
a lege donec oĩa fiant. Dũ enĩ fũt ⁊̃ illa ã
ad ducũt᷑ ad perfectõnẽ: młtomag̃ fũit illa
singłas demõstrata ẽ int̾ qͤs litt̾as iota mi¬
nor ẽ cet̾is. qr uno ductu fit. apex aũ ẽ ⁊̃ ip̃iꝰ
sbiet̃. Qui eĩ solu̾it unũ de mãdatis istis mi¬
nimis ⁊ docuerit sic hoĩes nunimꝰ uocabit᷑
in regno celoꝵ. Gsandata gͦ minima signi¬
ficant᷑ per unũ iota ⁊ unũ apicẽ. Qui gͦ sol¬
celoꝵ. Et fortasse id̾o nõ erit in regno celoꝵ
uͥ nisi magni ẽẽ ñ p̾st̃. Qui aũ fec̾it: ⁊ docu¬
erit sic .i. scd̾m qd̾ nõ soluit magnꝰ uoca¬

Expanded text:
illa quae adduntur ad perfectionem, multo magis fiunt illa singulas demonstrata est: inter quas litteras iota minor est caeteris, quia uno ductu fit; apex autem est etiam t unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum. Mandata ergo minima significantur per unum iota et unum apicem. Qui ergo solcoelorum: et fortasse ideo non erit in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt. Qui autem fecerit et docuerit sic
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ motũ exprimentẽ. Has int̾iectõnes gͣ¬
mathiei uocant particłas orõis sig̃eantes
cõmoti aĩ affc̃m uelud cũ d̾r a dolẽte heu.
ab irascente hem. Que uoces qͣrũ q lĩguat̃
st ꝓorie nec in aliã linguã facile trãfte¬
runt᷑. Que cã utiq coeg̃ tã g̃tũ iut̾ꝑtẽ qͣn

Expanded text:
animi motum exprimens. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum, velut cum dicitur a dolente heu, ab irascente hem; quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur. Quae causa utique coegit tam Graecum quam
Abbreviated transcription (Latin):
cha. aut dr̃e fatue młto minꝰ fas est aĩo ten̾e
aliqͥd ut i odiũ indigͣtio cõu̾tat᷑. Quo perti¬
net ⁊̃ qd̾ alio loco d̾r. Non occidat sol sr̾ ira¬
cũdiã ur̃am. Iubet᷑ g illati munꝰ in altare
ari fr̾i. deĩde uenire ⁊ munꝰ offerre. Qd̃ si ac¬
cipiat᷑ ad litc̾am fortassis aliqͥd credat ita fĩ

Expanded text:
cha, aut dicere fatue, multo minus fas est animo tenere aliquid, ut in odium indignatio convertatur. Ad hoc pertinet etiam quod alio loco dicitur: Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illatum munus ad altare, ari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fo
Abbreviated transcription (Latin):
arẽt corpꝰ xp̃i qd̾ est ecc̃a. Queri aũ pot̃ qͥd iuter¬
sit qd̾ ait cũ uobis maledicẽt. ⁊ dicẽt õe malũ
adiisũ uos cũ maledic̾e hoc sit malũ d̾re. gͦ
ałr inaledc̃m iactat᷑ cũ cõtumelia corã illo
cui maledicit᷑ sic̃ dño nr̃o dc̃m est. Nonue
uerũ dicimꝰ: samarithanꝰ es tu ⁊ demouum

Expanded text:
eri autem potest quid intersit, quod ait, Cum vobis maledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est: Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium
Abbreviated transcription (Latin):
Ne qͥe qͥl dix̃it amiciciã cũ dẏabolo ẽẽ faci¬
endã neq cõcor dare cũ illo exped̾ tui semł¬
renũciando bellũ indiximꝰ. ⁊ quo uicto co¬
ronabit᷑. Neq cõsentire illi iã oport cͥ si ñ¬
qͣm cõsensissemꝰ ũ qͣm i istas uicidissemus
uolentia ⁊ cõcordia ⁊ cõsensio pot̃ intlłigi
nõ uideo tñ nũo accipiã ab hoĩe nos uidici
udici traditurꝰ ẽ qui añ uidicẽ parit̾ exhi¬
bebit᷑. Aut si p̃p̃ ea tradit᷑ aͥsq iudici qꝑ hoĩem
lesit qͣnuis illo nõ tradente qui lesus ẽ: nił

Expanded text:
it amicitiam cum diabolo esse faciendam; neque concordare cum illo expedit, cui semrenuntiando bellum indiximus, et quo victo coronabimur; neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam consensissemus, nunquam in istas incidissemus volentia, et concordia, et consensio potest intelligi; non video tamen quomodo accipiam ab homine nos judici omodo ergo judici traditurus est, qui ante judicem pariter exhibebitur? Aut si propterea traditur quisque judici, quia hominem laesit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
terra hõib bone uolũtatis. Hec uita cõsum¬
mati perfecti q sapientis. de hoc reguo paca
tissimo missus est foras pͥnceps huiꝰ scl̃i qui
peru̾sis inordinatis q dñat᷑. Hac pace in tr̃i¬
secꝰ cõstituta atq firmata qͣscũq perse qu¬
tiones ille qui foras missus est cõcitau̾it au

Expanded text:
terra bonae voluntatis. Haec vita consummati perfectique sapientis. De hujus magno regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi; qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascunque persecutiones ille, qui foras missus est forinsecu
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ aũ nõ pedib corporis s motib aĩ
ut te hũili affcu ꝓst̾nas fri ad quẽ cara cogi¬
tatõe nucurreris in cõspectu eiꝰ eui munꝰ ob¬
laturꝰ es. Ita eĩ ⁊̃ si p̃sens sit pot̾is eũ nõ si¬
reuocare ueniã postulando. Si hoc pri corã
d̾o fec̾is pergẽs ad eũ nõ pigro motu corpo¬
ris s celerrimo dilectõis affc̃u. atq inde
ceperas: offer munꝰ tuũ. Qͥs aũ hoc faciet¬

Expanded text:
 non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris cum non sirevocare, veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu, atque inde coeperas, offeres munus tuum. Esto consentie
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat᷑ indocił. In iã incip̃ scire qͥb noctis scł̃i
hinꝰ per carnalẽ cõsuetudinẽ ac pc̃ta retiue¬
at᷑. Itaq in hoc t̾rio gͣdu in quo scĩa ẽ luget᷑
amissio sumi boni q iuheret᷑ extremis. In qͦͣ¬
to aũ gͣdu labor est uͥ uehement̾ ince̾bit᷑ ut se¬
se auellat aĩmꝰ ab hus qͥb pestifera dulcedĩe
ut sese tantis nuseriar̃ implicamẽtis expe
tiore acliuuari uult adiuuet infirmiorem:
in quo est ip̃e potẽtior. Itaq b̾i misid̾es qr ip¬

Expanded text:
 scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine ut sese tantis miseriarum implicamentis expedtiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati miseri
Abbreviated transcription (Latin):
s id̾o excludiuit᷑ ab ista m̾cede. qr nõ dc̃m est
tm̃. bi qui persequtionẽ patiunt᷑. s additũ
est pp̃ iusticiã. u̾ aũ sana fides nõ ẽ: nõ potest
ẽẽ iusticia. qr iustꝰ ex fide uiuit. Neq scisma¬
thici aliqͥd sibi ex ista m̾cede ꝓnuttũt: qr siłr¬

Expanded text:
a mercede, quod non dictum est tantum: Beati qui persecutionem patiuntur, sed additum est propter justitiam. Ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia, quia justus ex fide vivit. Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant: qui
Abbreviated transcription (Latin):
intrabitis in regñ celoꝵ. Ergo qui solu̾it
illa minima ⁊ sic dotuerit: minimꝰ uoca¬
bit᷑. qui aũ fec̾it illa minima ⁊ sic docuerit:
nõ iã magnꝰ hũdus est ⁊ ydoneꝰ regno celo¬
rũ. s tñ ũ tam minimꝰ ꝙͣ ille aui soluit¬

Expanded text:
intrabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s per sc̃os ꝓph̾as ⁊ famłos suos scd̾m ordiua¬
tissimã distributionẽ tẽporũ dedit mino¬
ra p̃cepta ppło quẽ timore adhuc alligari
oportebat. ⁊ per filiũ suũ maiora ppło qũe¬
caritate iam liberare uen̾at. Cũ aũ maio¬
ra maiorib minora minorib dant᷑: ab eo
dant᷑ qui solus nouit cõgruentẽ suis tp̃rb
gn̾i hũano exhibere medicinã. Nec mirũ
uno d̾o qui fẽc celũ ⁊ t̾rã. De hac gͦ iusticia
que maior est d̾r per ꝓpħam. Iusticia tua sieut¬

Expanded text:
Deus per sanctos prophetas et famulos suos secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quecharitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est
Abbreviated transcription (Latin):
labunt᷑. Luctꝰ est tristicia de amissione caro¬
rũ. Cõu̾si aũ ad iłm ła que u hoc niũdo ca¬
ra amplectabant᷑ anuttũt. Nõ enĩ gaudẽt
hus reb qͥb añ gaudebãt. ⁊ douec fiat in
ilł amor et̾noꝵ nõ nlła mesticia sauciunt᷑
tes luctũ et̾na leticia perfruant᷑. B̾i qui esu¬
riũt ⁊ sitũit iusticiã qi ip̃i saturabũt᷑. Iã
istos amatores dic̃ u̾i ⁊ in cõcussi bom. Illo
gͦ cibo sat᷑abunt᷑ de quo ip̃e dic̃. Meus cibꝰ

Expanded text:
labuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: tes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ułt mortẽ pcc̃oris s ut cõu̾tat᷑ a perdi¬
tione penitẽdo ⁊ saluatꝰ dm̃ misera
tõne uiuat. Si quis ałr de iustissĩa d̾i̾
eãs corporis ab illo ⁊ affectõnũ ĩdicus
colligi ⁊ experimẽto didicimiꝰ. secreta
aũ cordis solus ille nouit ad quẽ dicit᷑
eu solus nosti corda filioꝵ hõmi . xliii.
dyabłi ustĩctu excitant᷑ s aliquo¬
tiens ex nri arbitrii motu emergũt.
bone aũ cogitatões sẽper a d̾o st.Xiiii¬

Expanded text:
tatur a perditione poenitendo, et salvatus miseratione Domini vivat . Si quis aliter de justissima Dei eas corporis ab illo et affectionum indiciis colligi experimento didicimus. Secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hominum . diaboli instinctu excitantur: sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt. Bonae autem cogitationes semper a Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ corporis sui. ut ad integra ⁊ perpetuã
b̾itudinẽ cũ ip̃o parit̾ ĩmutent᷑. sic̃ et
pcc̃oꝵ aĩe in ifernũ sb̾ ti more posite
expectãt resurrectõnẽ sui corporis ut cũ
ip̃o ad penã cõu̾tantur et̾nã .xli.¬
enitẽtiã abolere pcc̃a ĩdubitanter
credimꝰ ⁊̃ si in ultimo uite sp̃n ad

Expanded text:
ui: ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur: sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae exspectant resurrectionem sui corporis, ut cum ipso ad poenam convertantur aeternam. Poenitentiam abolere peccata, indubitanter credimus, etiam si in ul
Abbreviated transcription (Latin):
igna ⁊ ꝓdigia ⁊ sanitates ⁊̃ pec¬
catores in noĩe dñi fac̾e ab ip̃o
deo didicuꝰ. ⁊ cũ alios hac p̃sũptõe

Expanded text:
 sanitates etiam peccatores in nomine Domini facere ab ipso Deo didicimus: et cum alios hac praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥdã sobrietatis ymagnie fal¬
nũ fuit ini redẽptionis in redẽptio¬
nis nr̃e mysterio cũ dic̃. Nõ bibam
a mͦ ex hoc genimine uitis. ⁊ a quã
mixtũ qd̾ post cenã dabat᷑. S ⁊ de la¬
tere eiꝰ qd̾ lãcea perfossũ ẽ aqua cũ
sãguine egressa. uinũ de u̾a carius
carnis eiꝰ uite cũ aqͣ exp̃ssũ ostendit᷑.
ona est caro nr̃a ⁊ xxx
ualde bona ut puta a bono ⁊ solo
deo cõdita. ⁊ nõ est mala ut uolunt
cã ut docuit floriiꝰ. ne ex malo ⁊ bo¬
no cõpacta ut maĩcheus blaspħat
s cũ sit creatione bona arbitrio
aĩe efficit᷑ nobis uł bona uł mala
Ip̃a est eĩ q̃ statuitur añ tribunal
xp̃i in qua perferat aĩa ꝓpria corpo¬
ris ꝓut gessit sũ boñ sũ malũ.
N resurrectõe ex mortuis sexꝰ foꝵ
ñ mutabitur. s uir mortuus re¬
surget in forma uiri. ⁊ feĩa ĩ forma

Expanded text:
imagine falvinum fuit in redemptionis nostrae mysterio, cum dicit: Non bibam amodo ex hoc genimine vitis . Et aqua erat mistum quod post coenam dabatur. Sed et de latere ejus quod lancea perfossum est, aqua cum sanguine egressa, vinum de vera carnis ejus vite cum aqua expressum ostenditur. Bona est caro nostra et valde bona: utpote Deo condita, et non est mala, ut volunt causa, ut docuit Florianus; nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat. Sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona, vel mala, Ipsa enim est, quae statuitur ante tribunal Christi: in qua perferat anima corporis prout gessit, sive bonum, sive malum. In resurrectione ex mortuis sexus forma non mutabitur: sed vir mortuus resurget in forma viri: et femina in forma
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñi u̾bũ recipere noluer̃t ioħis eiͣm¬
głiũ respuentes. cuiꝰ nec apotalypsĩ.
accipiũt. Has uidelic scͥpturas negã¬

Expanded text:
 Deum Verbum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negan
Abbreviated transcription (Latin):
origene dc̃i st̃. nõ illo qui fe̾ om̃ib
notus ẽ. s ab alio nescio quo: de qͦ uł se¬
ctatorib eiꝰ epħamꝰ loq̃ns. origeniani
ruptoi tradentes

Expanded text:
Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loquens: Origeniani, ruptioni tradentes.
Abbreviated transcription (Latin):
po qͣm in apłis fuisse asser̃t redditũ.
cd̾as nuptias ꝓ forui catõib hũt. Et
id̾o dñt eas permisisse apłm paulũ qꝑ
ex parte sciebat ⁊ ex parde ꝓpħabat.
uenisse delirãt. Sacͣmẽta ꝑhibentur
hr̾e fuuesta. Nam de infãtis anuicłi
sanginne quẽ de toto eiꝰ coͤr nnuitis
pũctõnũ ułnerib extorq̃nt .q. enchani

Expanded text:
 quam in apostolis fuisse asserunt redditum. Secundas nuptias pro fornicationibus habent, et ideo dicunt eas permisisse apostolum Paulum, quia ex parte sciebat, et ex parte prophetabat. enisse delirant. Sacramenta perhibentur habere funesta: nam de infantis anniculi sanguine, quem de toto ejus corpore minutis punctionum vulneribus extorquent, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab hus qui foris st̃ fructificare utile
aurũ coa ceruantes cõtaminatũ autẽ
refutantes assumamꝰ sermones optimos.
deos aũ derisibłes ⁊ fabłas alienas ca¬
nib ꝓhiclamꝰ. płimã enĩ ex ip̃is adu̾sꝰ

Expanded text:
utile aurum coaceruantes, contaminatum autem refutantes. Assumamus sermones optimos; deos autem derisibiles et fabulas alienas canibus proiciamus; plurimam enim ex ipsis aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
fectꝰ ⁊ hõ quẽ adoramꝰ cũ pr̾e ⁊ sp̃u uua
adoratõne cũ incõtaminata carne eiꝰ
nõ madorabilẽ carnẽ eiꝰ dicentes adorat᷑
enĩ in una u̾bi ypostasi que eiꝰ yposta¬
sis gn̾ata est nõ creature uencratõnẽ
p̃bentes. Nõ eiũ ut nudã carnẽ adoramꝰ¬
naturis. Timeo carbonẽ tang̾e pp̃ lig¬
no copłatũ ignẽ. adoro xp̃i mei qd̾

Expanded text:
fectus, quem adoramus cum Patre et Spiritu una adoratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi hypostasi, quae hypostasis generata est, non creaturae venerationem praebentes. Non enim ut nudam carnem adoramunaturis. Timeo carbonem tangere propter ignem copulatum ligno. Adoro igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pistẽcie fornicatõis obtẽtirme¬
lior est cõtinentia. s nõ sibi suffic̃
ad b̾itudinẽ si ꝓ solo amore pudici¬
cie retinetur. s si ⁊ cũ hoc affc̃u cãua
candi dũo eligitur. alio qͥn diuor ciũ
maẽ cõuigii ui debitur eẽ qͣm castitas.
Irginitas utroq bono pre¬
celsior est. q ⁊ naturã uincit
⁊ puguã. nã uaturã corporis ĩ tegri¬
tate expugnat castimonie xxuii.

Expanded text:
piscentiae fornicationis obtentu. Melior est continentia, sed non sibi sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae retinetur; sed si cum hoc affectu causa vacandi Domino eligitur, alioquin divortium magis conjugii videbitur esse quam castitas. Virginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corporis integritate, pugnam ca
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio tem̾ario iudicau̾imꝰ demere
mensure noĩe ip̃m iudiciũ sig̃tatũ ar¬
bitror. Alło modo d̾s uł tem̾e iudicat
est qd̾ iquitas ei noceat aliqͥd in auẽ
sepe uil noc ei qui patitureat.
ri aul qm bie nede estitas persesuntius
Ip̃is aũ persequẽtib płimũ. Qͥa ⁊ si aliqͥ
eoꝵ correpti st̃ eo tñ tp̃re quo persec̃iban¬
tur excecabat eos malicia eoꝵ. Sic ⁊ teme¬
rariũ iudiciũ płmq nicħ nocet ei de quo
⁊̃ illd̾ dc̃m ẽẽ arbitror. Om̃is qui percus¬
serit gladio: gladio moriet᷑. Qd̃ młti cĩ
gladio percutiũt nec tũ gladio moriũt᷑

Expanded text:
in iudicio temerario iudicauerimus, tememensurae nomine ipsum iudicium significatum arbitror. nullo modo deus uel temere iudicat est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem saepe nihil nocet ei qui patitur injuriam, niquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum, quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur excaecavit illos malitia eorum. Sic et temerarium judicium plerumque nihil nocet ei de quo etiam illud dictum arbitror: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur. Quam multi enim gladi
Abbreviated transcription (Latin):
de expelle a te odiũ. ⁊ deuide pot̾is iã enm
quẽ diligis emiẽdare. ⁊ bñ ait ypocritha
accusare eĩ uicia officiũ est uiroꝵ bonoꝵ
atq beniuoloꝵ. qd̃ cũ mali faciũt alie¬
nas partes agũt sic̃ ypocrithe qui tegt̃
sb̾ persona qd̃ st̃. ⁊ ostentãt in persona
qd nõ st̃. ypocrithar̃ eĩ noĩe simłatores ac¬

Expanded text:
um expelle odium, et deinde poteris jam eum quem diligis emendare. Et bene ait, Hypocrita. Accusare enim vitia, officium est bonorum virorum et benevolorum; quod cum mali faciunt, alienas partes agunt, sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt, et ostentant in persona quod non sunt. Hypocritarum e
Abbreviated transcription (Latin):
de ulla re audiendi uł cõsulendi uide¬
rent᷑: an ut dr̾em discerẽ hĩc ostẽdi a¬
nimar̃ duo eẽ gn̾a. qd̾ inde deliberãdo
nc̃ in malã partẽ nc̃ i bonã mutat
assensio. cur nõ mag̃ hoc sigñ est umꝰ
aĩe que liba ulla uolũtate huc ⁊ huc
ferri. hĩc atq hĩc referri pot̃. Nã mͥ cũ
aculit unũ me sentio utr̃q cõsideran¬
tẽ alterutrũ eligentẽ. S płmq illd̾
lib hoc docz quoꝵ nos in medio positi
fluctuamꝰ. Nec mirũ. Ita emĩ nc̃ cõstrai¬
ti sumꝰ ut ⁊ per caruẽ uolũtate affici
⁊ per sp̃m honestare possimꝰ. qr̃ nou

Expanded text:
de ulla re audiendi uel consulendi uidede ulla re audiendi uel consulendi uiderentur? an ut discerem hinc ostendi animarum duo esse genera, quod in deliberando nunc in malam parassensio? Cur non magis hoc signum est unius animae, quae libera illa voluntate huc et huc ferri, hinc atque hinc referri potest? Nam mihi cum accidit, unum me esse sentio utrumque considerantem, alterutrum eligentem: sed plerumque illud libet, hoc decet, quorum nos in medio positi fluctuamus. Nec mirum: ita enim nunc constituti sumus, ut et per carnem voluptate affici, et per spiritum honestate p
Abbreviated transcription (Latin):
alia młta qd scͥpturis diuiuis hoc qͥs¬
piã corruptor inseuerit. Quib ergo
pcc̃a donantur si alieni gn̾is illis ma¬
lis possũt ⁊ bone fieri possũt d̾i regñ
possidere cũ xp̃o qd̾ isti qi negant nec
hũt alt̾m genꝰ uisi earũ qͣs de sb̾a d̾i
ẽẽ perhibent. Restat ut nõ solũ ⁊̃ ip̃as:
s ip̃as solas pcc̃are fateant᷑. Ego aũ
nicħ pugno nõ sole peccẽt peccãt tñ
at enĩ mali cõnixtione coguntur. Si
ita cogũtur ut resistendi potestas ulła
sit: nõ peccant. Si est in potestate sua
resistere ⁊ ꝓpria uolũtate cõsentiunt
tur tanta mala i sũmo malo cur hoc
malũ in sũmo bono per doctrinã illoꝵ
cogin᷑ ĩuenire nisi qr nec illd̾ malũ÷
qd̾ suspitõe. ĩducũt neq hoc sũmũ¬
qd̃ sr̃sticione peru̾tũt: at si de duob
istis gn̾ib aĩarũ delirare illos ⁊ erra¬
re docuissẽ aut certe ip̃e docuissẽ didicis¬
sem quid remanere poterat. cur m iã

Expanded text:
alia multa quod Scripturis divinis hoc quispiam corruptor inseruerit. Quibus ergo peccata donantur? Si alieni generis illis malis, possunt et bonae fieri, possunt Dei regnum possidere cum Christo. Quod isti quia negant, nec habent alterum genus, nisi earum quas de substantia Dei esse perhibent; restat ut non solum etiam ipsas, sed ipsas solas peccare fateantur. Ego autem nihil pugno ne solae peccent: peccant tamen. At enim mali commixtione coguntur? Si ita coguntur, ut resistendi potestas nulla sit, non peccant: si est in potestate sua resistere, et propria voluntate consentiunt, cur tanta bona in summo malo, cur hoc malum in summo bono, per doctrinam illorum cogimur invenire; nisi quia neque illud malum est quod suspicione inducunt, neque hoc summurstitione peruertunt? At si de duobus istis generibus animarum delirare illos et errare docuissem aut certe ipse didicissem, quid remanere poterat, cur mihi iam
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã ẽẽ dementiã id p̾dicare ⁊ perti¬
nere ad dñ qd̃ per corpꝰ ĩuenitur ĩ tue¬
mur. qd̃ u̾o nõ solũ aĩo s ip̃a sb̾limi¬
tate aĩ mente scil atq indelligentia ca
duandã putare. Nõ enĩ qͥd sit iuuere
qͣmq secretũ ab om̃i corporis sensu ꝙͣ¬

Expanded text:
summam esse dementiam id praedicare pertisummam esse dementiam id praedicare pertinere ad deum, quod per corpus intuemur, quod uero non solum animo. sed ipsa sublimitate animi, mente scilicet atque intellegentia capiduandam putare. num enim quid sit uiuere quamque secretum ab omni corporis sensu
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ cõditas faterem᷑. Qd̃ si tp̾re illo
questionẽ de ip̃a ⁊ de partipatõne uite
hoĩ sese sñ studio parciũ bñ cõsi derã¬
di manifestissĩe apparet om̃e ⁊ qd̾ dr̃e¬
⁊ nosse dicim᷑ aut sensu corporis aut ĩ¬
telligentia nos hr̃e cõprehensũ. Seniꝰ
auditũ odoratũ gustũ atq tactũ. qͥb¬
om̃ib intelligentiã lõge late q pr̃are
⁊ excellere qͥs mͥ nõ uł ingratꝰ impiꝰ q
cõcederet. quo cõstituto atq firmato
illud cõsequi ut cũcta que tactu ⁊ uisu
uł quolib alio mͦ corporałr sentirent᷑.
tanto ẽent inferiora hus q̃ indelligẽdo
assequeren᷑ qͣnto ip̃os sensus intelligẽ¬
tie cedere uideremꝰ. Qͣmobrẽ cũ om̃is ui
ta ⁊ hoc om̃is aĩa ulło corporis sensu
s solo intellectu percipi queat. sol aũ
iste atq luna om̃is q lux que morta¬
lib hus ocłis cernit᷑ ab ip̃is qͦq mani¬
cheis uero ⁊ bono d̾o tribuenda ẽẽ dicat᷑

Expanded text:
tas et conditas fateremur. Quod si tempore illo quaestionem de ipsa uita et de participatione uitae homini sese sine studio partium bene consideranti manifestissiet nosse dicimur, aut sensu corporis, aut intelligentia nos habere comprehensum. Sensus auditum, odoratum, gustum, atque tactuomnibus intellegentiam longe alteque praestare et excellere, quis mihi non uel ingratus inpiusque concederet ? quo constituto atque firmato illud consequi, ut cuncta, quae tactu et uisu uel quolibet alio modo corporaliter sentirentur. tanto essent inferiora his, quae intellegendo adsequeremur. quanto ipsos sensus intellegentiae cedere uideremus. quamobrem cum omnis uita et ob hoc omnis anima nullo corporis sensu, sed solo intellectu percipi queat, sol autem iste atque luna omnisque lux. quae mortalibus his oculis cernitur, ab ipsis quoque Manichaeis uero et bono deo tribuenda esse dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
negabit se forsitan scire litilitatem
illã penitendi qͣm nemo doctꝰ. nemos
doctꝰ iguorat. ⁊ poꝰ sescire cõcẽdĩti dñ du¬
bitamꝰ ⁊ deliberamꝰ duas in nobis aĩas.
ad hibere. O cõsuetudo pcc̃i. O comes pe¬
ne pc̃ci. uos me tt̃ a rer̃ tã manifestar̃
cõsideratione au̾tistis: s nõ sentienti
nocebatis. At̃ u̾o in famili arissimis meis
siłr nõ sentientib me ułueratis toꝵ¬
ur̃a ĩge̾ma bñ nom. Sͦi mͥ hũc uos qͣlis¬

Expanded text:
negabit se forsitan scire utilitatem negabit se forsitan scire utilitatem illam poenitendi, quam nemo doctus, nemo indoctus ignorat; et potius se scire contendet, cum dubitamus et deliberamus, duas in nobis animas  partibus adhibere. O consuetudo peccati! o comes poena peccati! Vos me tunc a rerum tam manifestarum consideratione avertistis; sed non sentienti nocebatis: nunc vero in familiarissimis meis similiter non sentientibus me jam vulneratis torra ingenia bene novi. Si mihi nunc vos qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ymagmaria rõne pellantur au aĩar̃
illa duo gu̾a. Unũ ex quo nicħ mali alte¬
rũ ex quo nich̾ bonĩ sit disc̾e atq docere
iã desiguant. Qd̃ si facrãt manicherẽe
utiq desinent. Nã tota illa secta ista bi¬
cipiti ł potꝰi p̃cipiti aĩarũ uarietate
fulcit᷑. ac michi qͥdẽ satis est sic scire qd̾
manichei errent ut scio penitendũ ẽẽ
pcc̃i. Et tñ si nc̃ amicoꝵ uieoꝵ aliquem
ciuꝰq adhuc illds audiendo. putat cõ¬
pellẽ uire amicicie. ⁊ ei dĩcã. scis ne mi
le ẽẽ cũ quisq peccallit penrtere Sñ
dubitatione se scirẽ mrabit. Si gͦ re
fec̾o ita scire. falsalii ẽẽ manicheorũ
heresim: desid̾abis ne ampliꝰ qd̾ ãpliꝰ
ẽẽ possit i hac re cõsi denre respõdeat
bñ quidẽ huc lisq s cũ ostendere cepe¬
ro certas necessarias q rõnes que illã
ꝓpositionẽ ad amãtinis ut dicit᷑ catheis
nexe cõseqñtur. rẽ q totã ad cõelusi¬
onẽ qua illa u̾titur secta perduxero:

Expanded text:
maginaria ratione pellantur, aut animarum duo illa genera, unum ex quo nihil mali, alterum ex quo nihil boni sit, discere atque docere iam desinant: quod si faciant, Manichaei esse utique desinent; nam tota illa secta ista bicipiti uel potius praecipiti animarum uarietate fulcitur. Ac mihi quidem satis est sic scire, quod Manichaei errent, ut scio paenitendum esse peccati. et tamen si nunc amicorum meorum aliquem, qui usque adhuc illos audiendos putat. conple esse, cum quisque peccaverit, poenitere? sine dubitatione se scire jurabit. Si ergo te fecero ita scire falsam esse Manichaeorum haeresim, desiderabisne amplius? Quid amplius se posse in hac re desiderare respondeat. Bene quidem huc usque. Sed cum ostendere coepero certas necessariasque rationes, quae illam propositionem adamantinis, ut dicitur, catenis innexae consequuntur, remque totam ad conclusionem qua illa evertitur secta perduxero;
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ ĩsitũ periremꝰ Potest aliqͥs dr̃e
uerit penitendũ: ulła barbaries dr̃e
audebit. Que cũ ita suit quero ex duo¬
bus ilł gn̾ib aĩarũ cuiꝰ sit penitere
pcci. ⁊ scio qͥdẽ neq illiꝰ eẽ posse qui
male fac̾e ueq illiꝰ qui bñ fac̾e nõ pot̃¬

Expanded text:
t, periremus. Potest aliquis dicere, verit, poenitendum, nulla barbaries dicere audebit. Quae cum ita sint, quaero ex duobus illis generibus animarum, cujus sit poenitere peccati? Scio quidem neque illius esse posse, qui male facere, neque illius qui bene facere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
mali si ego perperã feci. aut qũo rͤte
peuitet si ego nõ feci: Audi partemi
aldera ciũo ex me nicħ bom est cui
bona uolũtas in est: aut quo me rͤte
penitet si nõ mest: Qmobrẽ aut negẽt
isti eẽ penitendi magnã utilitatem

Expanded text:
mali, si ego perperam feci ? aut quomodo me recte paenitet, si ego non feci? audi partem alteram: quomodo ex me nihil boni est, cui bona uolunta.s inest? aut quomodo me recte paenitet, si non inest? quamobrem aut negent isti esse paenitendi magnam ut
Abbreviated transcription (Latin):
na uirtutis inchortur nicħ unde a ui¬
ta satis qr ataiz dilucide maincheoꝵ
heresini falsã ẽẽ cõũcant. Hoꝵ siłe
est qd̾ de penitõdo ut̃ dicã. nã ut int̾
om̃s sanos cõstat. ⁊ qd̃ ip̃i manichei

Expanded text:
na uirtutis inchoetur, nihil, unde a uina uirtutis inchoetur, nihil, unde a uita satis clare ac dilucide Manichaeorum haeresim falsam esse conuincunt. Horum simile est, quod de paenitendo nunc dicam. nam ut inter omnes s
Abbreviated transcription (Latin):
poreis officus nõ pcc̃o s natura dedite
nos q qͣm qͣm sint inferiores aliqͣ cũ
interiore uiciuitate cõtingũt nõ illas
id̾o malas hri oportere qr nos cũ eas
sequim᷑ ⁊ corporea diliginꝰ inali sumꝰ
ꝓpt̾ea enĩ corpora diligendo pcc̃amͦ
qr spiritalia dilig̾e ⁊ iusticiã ibem᷑
⁊ natura possumꝰ. ⁊ tc̃ in nr̃o gu̾e
optimni ⁊ bĩssimi sumꝰ. Qmobrẽ qͥd
parte delib̾atio modo in pcc̃m ꝓna
modo ui recte fc̃m sbiecta ut duo aĩa¬
rũ gn̾a quoꝵ alt̾ius natura ex deo
sit alt̾iꝰ nõ sit cogani᷑ accipere cũ alias
rot cãs alt̾nantes cogitatõnes comc̾e
liceat. E hec obscura ẽẽ ⁊ in cassũ ab
ammus lipientib queri qͥsqͥs bonꝰ rer̃
existimator est uidet qr̃ illa potiꝰ q̃ de
uolũtate atq peccato dc̃a st̃. Illa in qͣm
q sũma iusticia ͤ neminẽ rõne utẽtẽ
ignorare permittit. Illa que si aufe¬
runtur a nobis nicħ est iide discipli¬

Expanded text:
poreis officiis non peccato, sed natura deditae poreis officiis non peccato, sed natura deditae nosque, quamquam sint inferiores, aliqua tamen interiore uicinitate contingunt, non illas ideo malas haberi oportere, quia nos, cum eas sequimur et corporea diligimus, mali sumus. propterea enim corporea diligendo peccamus, quia spiritalia diligere et iustitia iubemur et natura possumus et tunc in nostro genere optimi et beatissimi sumus. Quamobrem quid partem deliberatio, modo in peccatum prona, modo in recte factum subvecta, ut duo animarum genera, quorum alterius natura ex Deo sit, alterius non sit, cogamur accipere, cum alias tot causas alternantis cogitationis conicere liceat? sed haec obscura esse et incassum ab animis lippientibus quaeri quisquis bonus rerum existimator est, uidet. quare illa potius, quae de uoluntate atque peccato dicta sunt, illa, inquam, quae summa iustitia neminem ratione utentem ignorare permittit, illa quae si auferuntur nobis, nihil est, unde discipli