comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citatura : Ecce celum.
et celi celoꝵ: abissus ⁊ uniuer¬
sa t̾ra. et que in eis sun
in conspectu illius comino¬
uebuntur. montes si
mul ⁊ colles ⁊ fundam̃ta
tre. Et cũ conspexerit
illa d̃s: tremore con¬
cutientur. etin
om̃ib his insensa¬
tum est cot: et om̃e cor intelligit abillo. Et uias eius quis
intelligit: Et ꝑcella quã nec oculus uidebit hominis: Nam
plutima opera illius: sunt in absconsis. S ed opera iusticie
eius. quis enuntiabit: aut quis sustinebit: Longe enĩ ẽ testa¬
mentũ a quibusdam: ⁊ int̾rogatio hominũ inconsummatio¬
ne ẽ. Q. ui minorat̾ corde cogitat inania: et uir imprudens
disciplinã: et scrutabor enarrare sapientiam. Et in uerbis meis¬
it as in opera sua abinitio: et inueritate enuntio scientiã eius.¬
Iudicio dĩ opera ipsius. abmitio tȩ^ institutione ipsoꝵ distin¬
xit partes illoꝵ. ⁊ initia ipsoꝵ ingentib sus. Omauit uet̾nũ¬

Expanded text:
it: Ecce celum et celi celorum,Abyssus et universa terra et que in eis sunt, In conspectu illius commovebuntumiliter et colles et fundamenta terrae. Et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur, et in omnibus his insensatum est cor. Et omne cor intelligitur ab illo, et vias illius quis intelligit? Et procellam quam nec oculus vidit hominis? Nam plurima opera illius sunt in absconsis, sed opera justitiae illius quis enarrabit, aut quis sustinebit? Longe enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio hominum in consummatione est. Qui minoratur corde, cogitat mala . Et vir imprudens disciplinam, et scrutabor enarrare sapientiam. » Admonet pit Deus in opera sua ab initio, et iniudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ fidelem fr̃em uob̾ ut arbitror breuit̾ scͥpsi: obsecrans et
contestans hanc eẽ. uerã grãm dei. in qua state. Salutat uos
eccłia que ẽ in babylone electa.⁊ marcus filius meus Sa

Expanded text:
 fidelem fratrem ut arbitror breviter scripsi obsecrans et contestans hanc esse veram gratiam Dei in qua state salutat vos quae est in Babylone cumelecta et Marcus filius meus sa
Abbreviated transcription (Latin):
care filios ur̃os: s educate illos indisciplina & correptione dñi. Ser¬
ui obędite dñis carnalib cum timore & tremore. insimplicitate cor¬
lis ur̃i sicut xp̃o: non adoculũ seruientes quasi hominibꝰ: place¬
tes: s ut serui xp̃i. facientes uoluntatem dei exanimo. cũ bona uo¬
luntate seruientes. sic̃ dño & ñ hominib: scientes qm̃ unꝰqͥsq qd̾ ẽq¬
fecerit bonum. hoc ꝑcipiet adño: siue seruus. siue liber. Et uos dm̃
eadem facite illis: remittentes minas: scientes quia & illoꝵ & ur̃¬

Expanded text:
ne Domini. Servi, obedite dominis carnalibus cum timore et tremore, in simplicitate cordis vestri, sicut Christo. Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed ut servi Christi facientes voluntatem Dei ex animo. Cum bona voluntate servientes, sicut Domino et non hominibus; scientes quoniam unusqfecerit bonum hoc recipiet a domino, siue seruus, siue liber. et domini, eadem facite illis remittentes minas, scientes. quia et illor
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ ꝑfectũ. inmensurã etatis plenitudinis xp̃i: ut iam ñ simꝰ pariui
fluctuantes. & circũferamꝰ omni uento doctrine in nequitia h¬
minũ. mnastutia ad circũuentionẽ erroris. ueritatẽ autẽ facientes
in caritate crescamꝰ in illo ꝑomnia qui est cap̃ xp̃c: ex quo totũ corpus
cõpactum. &. conexum ꝑomnẽ iuncturã subministrationis. seđm o¬
ꝑationẽ inmensuram unius euiꝰq menbri augm̃tũ corporis facit: in
ȩdificationem sui incaritate. Hoc igit᷑ dico & testificor indño: ut iam
non ambuletis sicut & gentes ambulant inuanitate sensꝰ sui: tei
obscuratum habentes intellectũ. alienati auita dei ꝑignorantiã quȩ¬

Expanded text:
i: ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae, in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus compactum, et connexum per omnem juncturam subministrationis, seationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate hoc igitur dico et testificor in Domino ut iam non ambuletis sicut gentes ambulant in vanitate sensus sui tenebris obscuratum habentes intellectum alienati a
Abbreviated transcription (Latin):
oirẽ uobis fit: quasi noui aliqͥd uob̃ contingat. S conmu¬
nicantes xp̃i passionib gaudete: ut et in reuelatione głe
eiꝰ gaudeatis exultantes. Si ex ꝓbramini in nouine xp̃i be¬
a aut fur. aut maledicus. aut alienoꝵ appetitor. Si
to nomine. qm̃ tempꝰ ẽ ut incipiat iudiciũ dedomo dei. Si
aut̃ pͥmũ a nobis. quis finis eoꝵ qui ñ credunt dei euuangłio:
Et si iustus qͥdem uix saluabit᷑. impius ⁊ peccator ubi pare¬
bunt:. Itaq ⁊ hi qͥ paciuntur scđm uoluntatẽ dei: fide
reatori commendant animas suas in benefact̾is. Seni¬
ores gͦ qͥ in uobis sunt. obsecro consenior. ⁊ testis xp̃i pas¬
sionũ. qui et eius que infuturo reuelanda ẽ głe communica¬
tor: pascite qͥ ẽ in uobis gregem dei ꝓuidentes ñ coacte.
s spontanee scđm dm̃. Neq turpis lucri gratia. s uolun¬
tarie. Neq ut dñantes incleris. s forme facti gregis

Expanded text:
onem vobis fit quasi novi aliquid vobis contingat sed communicantes Christi passionibus gaudete ut et in revelatione gloriae eius gaudeatis exultantes si exprobramini in nomine Chrida, aut fur, aut maleficus, aut alienorum appetitor. Si to nomine. quoniam tempus ut incipiat iudicium de domo dei. si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluabitur, impius et peccator ubi apparebit? itaque et . hi qui patiuntur secundum uoluntatem dei, fideli creatori commendant animas suas in benefactis. Seniores ergo qui in uobis sunt obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et eius quae in futuro reuelanda est gloriae communicator, pascite qui est in uobis gregem dei, prouidentes non coactos, sed spontanee secundum deum, neque turpis lucri gratia, sed uoluntarie, neque dominantes in cleris, sed formae facti gregis
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃ debuerant uenerari: głam eius in manufacta mutauerint
simulachra. Utrosq etiã similiter ueniã consecutꝰ equales. ẽẽ. ueris¬
sima ratione demonstrat: p̾sertim cum in eadem lege p̃dictũ & iu-

Expanded text:
ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demon
Abbreviated transcription (Latin):
in irritaueruite: ut om̃s in heremo morerent᷑. Nec plus ex seniori
eoꝵ quã duo homines t̾rã ꝓmissionis intratent. S quid antiqua
replicemꝰ: cũ etiam si illa minime fecissetis: de hoc solo nemo uos dig
Quẽ nos ut cognouunus. statim credidimus: cum nob̃ de eo ante
fuerit p̃dicatum. Unde ꝓbat᷑ qd̾ idolis seruiuimꝰ non obstinationi m̃¬
tis sed ignorantiȩ deputandũ. Qui eñi agnitũ ilico sequim᷑: olim utiq
sequerem᷑ si antea cognouissemus. Sic autẽ uos de generis nobilitate
minime tamen infiliis reputant᷑. His ergo talit̃ alt̾cantibꝰ apłs se me¬
diũ interponens. ita partiũ dirimit questiones: ut neutrũ eorũ
sua iusticia salutẽ meruisse ostendat. Ambos uero popłos &scier
et grauiter deliquisse. Iudeos qui dẽ quod ꝑp̃uaricationẽ legis dm̃
in honorauerint: gentes uͦ quod cũ cognitum de creatura creatorẽ

Expanded text:
minum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus minum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiamsi illa minime fquem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse ostendat; ambos vero populos et sciente et graviter deliquisse: Judaeos, quod per praevaricationem legis inhonoraverint: Gentes vero, quod, cum cognitum de creatura creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdola. quib ab inicio deseriuistis. nob̃ cõparemini: et non potiꝰ in ꝓselitoꝵ
loco ex legis auctoritate & consuetudine deputemini: Et hoc ipsũ
non merebamini: nͥ quia larga dei semꝑ clementia uoluit uos ad
nr̃am imnitationem ad mittere. Gentes etiam e contͣ respondeba
Quanto eñi maiora erga uos dei benesicia narraueritis: tanto maioris
uos criminis reos monstrabitis. Semꝑ enĩ his omibꝰ extitistis ingra¬
ti. Nam ipsis pedib ꝑ quos aridum mare transistis. ludebatis aute
idola quȩ fecistis: et ipso ore quo paulo ante ob necẽ aduersariorũ
dño cantaueratis: simulacra uob fieri poposcistis. Illis oculis
ueneranda dm̃ in nube uel igne conspicere solebatis: simulachra
intuebamini. Al anna quoq uobis fastidio futt: & semꝑ contra dm̃
redire cupientes. Quid plura: Ita patres ur̃i crebra ꝓuocatione de¬

Expanded text:
, quibus ab initio deservistis, nobis comparemini: et non potius proselytorum , quibus ab initio deservistis, nobis comparemini: et non potius proselytorum locum ex legis auctoritate et consuetudine deputemini? Et hoc ipsum non merebamini: nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in desert, redire cupientes. Quid plura? Ita patres vestri crebra provocatione Do
Abbreviated transcription (Latin):
omati qui ex iudeis & gentibꝰ erȩdiderunt: hisuꝑb a con¬
tentione uolebant se alterutroͣ suꝑponere. Nam iudei di¬
cebant. Nos sumꝰ popłus dei: quos abinicio dilex̃ et fouit.
Nos circũcisi ex genere abraham. ex stirpe scã descendimꝰ:
et notꝰ retro apud iudȩam tantum ds̃: nos de egẏpto
signis dei & uirtutib liberati mare sicco ꝑtransiuimus pede: cũ iutmicos
nr̃os grauissimi fluctus inuoluerent. Nob manna pluit dnĩs indeserto:
et quasi filiis sius celeste pabulum ministrauit. Nos die nocteͣq in eo¬
lunna nubis ignis s pcessit: ut nobis in iniuo iter ostenderet. Atq ut ce¬
tera eius circa nos imniensa beneficia taceamꝰ. nos soli digni fiumus
dei legem acciꝑe: et dei uocem loquentis audire: eiꝰq cognoscere uolun¬
tatẽ. Inqua lege nobis ꝓmissus ẽ xp̃c: ad quos etiã ipse uenisse testatus
est. dicens. Non ueni nͥ ad oues quȩ ꝑierunt domꝰ isrł: cũ uos canes

Expanded text:
omani, qui ex Judaeis gentilibusque crediderunt, hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit; nos circumcisi ex genere Abraham, ex stirpe sancta descendimus, et notus retro apud Judaeam tantum Deus ; nos de Aegypto Dei signis et virtutibus liberati mare sicco transivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent: nobis manna pluit Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit; nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet : atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem, in qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierun
Abbreviated transcription (Latin):
aplicã seruauerunt. Phylippenses etiam multomagis collaudant᷑:
qui nec audire quidem falsos apłos pͣoluerunt. Colosenses autẽ
tales erant. ut cum ab apło uisi corporaliter ñ fuissent. hac laucle ha¬
berentur et si corpore inquit absens sum. sed spu uobiscũ sũ: gaudeis
& uidens ordinem urm. Thessalonicenses nichilominꝰ induabꝰ epłis
om̃i laude ꝓsequit᷑: eo qd̾ non solum fidem in concussam seruauerint
ueritatis: sed etiam inꝑsecutione ciuiũ fuerine constantes inuenti.
De hebreis uͦ quid dicendum. ẽ. quoꝵ thessalonicenses qui pluri
laudati st̃ unmitatores facti. ẽẽ. dicunt᷑: sic̃ ipse ait. & uos fr̃s imitato¬
res facti estis ȩccłiarũ dei quȩ sunt in iudea. Eadem enĩ passi estis
& uos a contribulib ur̃is: quȩ et illi a iudeis. Apud ipsos quoq he¬
breos eadem cõmemorat dicens. Nam & uinctis compassi estis: et

Expanded text:
apostolicam servaverunt. Philippenses etiam mulapostolicam servaverunt. Philippenses etiam mulqui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum, gaudens et videns ordinem vestrum . Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat, dicens: Nam et vincti compassi estis, et
Abbreviated transcription (Latin):
am quosdam. quare romanoꝵ epła in pͥmo sit posita: cũ eam non
pͥmam scriptam ratio manifestet. Nam hanc ꝓficiscens hierusoli¬
i sescripsisse testatur: cũ corinthios & alios ante iam ut ministe
um qd secũ portaturꝰ erat colligerent: litteris adhortatꝰ sit. Unde
intelligi quidam uolunt ita om̃s epłas ordinatas. ut pͥma poneret᷑
quisuis posterior fuerat ordinata: ut ꝑsingulas epłas gradibus
ad ꝑfectiora ꝑueniret᷑. Nomanoꝵ namq pleriq tam rudes erant.
oc duo niter se popłi conflictarent: idcirco illos indigere asserit e¬
firmari uicia gentilitatis priora cominemorans. Cornithiis autem
iam dicit scientiȩ grãm ẽẽ. concessam: & non tam oͣnis increpat.
quã cur peccantes non increpauerint. reprehendit: sic̃ ate. Audit᷑
is ꝓficiant aminonentur. Galathȩ uͦ iam nullius criminis ar¬
untur: nͥ hoc tantum quod callidissimis pseudo apłis crediderunt
Ephesii sane nulla rep̃hensione. s multa laude digni st̃: quia fidẽ

Expanded text:
am quosdam quare Romanorum exempla in prima sint posita, cum eam non primam scriptam ratio manifestet: nam hanc se proficiscente Hierosolm scripsisse testatur; cum Corinthios et alios, ante jam ut erium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, t ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait: Auditur gis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tauerint peccatores. non adquiescas eis. Si dixerint ueni
nobis cũ. insidiemur sanguni. abscondamꝰ tendiculaᷤᷤ contra
nsontem. frustra. deglutiamus eum sicut infernus uiuentem.
et integrũ quasi descendentẽ in lacũ. Omnẽ p̃ciosam substantiã
repperiemus. Implebunus domꝰ nr̃as spoliis. sortem mitte nobis¬
cum. M arsuppium unum sit omĩum nr̃m. Fili mi ne ambules
cum eis: ꝓhibe pedem tuũ asemitis eoꝵ. Pedes enĩ illoꝵ ad malũ
currunt. et festinant ut effundant sanguinẽ. Frustra aut̃ ia

Expanded text:
i dixerint veni nobiscum insidiemur sanguini abscondamus tendiculas contra insontem frustra degluttiamus eum sicut infernus viventem et integrum quasi descendentem in lacum omnem pretiosam substantiam repperiemus implebimus domos nostras spoliis sortem mitte nobiscum marsuppium unum sit omnium nostrum fili mi ne ambules cum eis prohibe pedem tuum a semitis eorum pedes enim illorum ad malum c
Abbreviated transcription (Latin):
hec consideraui. ⁊ dedi cor
meũ in cunctis operib que fiunt
mo homini in malũ suũ. Ui¬
di impios sepultos qui etiam
cũ adiuuerent in loco sc̃o e¬
rant: et laudabantur inciuitate quasi iustoꝵ operũ. Sed et

Expanded text:
haec consideravi, et dedi cor haec consideravi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae fiunt mo homini in malum suum. Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum operum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ri: mulierẽ exomĩb ñ inueni. Solummͦ hoc inueni quod fe¬
cerit d̾s hominẽ rectum: & ipse se infinitis miscirerit questio¬
nibus. Quis talis ut sapiens ẽ: & quis cognouit solutio¬
nem uerbi: Sapientia hominis lucet inuultu eiꝰ: et poten
issimus faciẽ illius commutabit. Ego os regis obseruo: et p̃ce¬
ta uiram̃ti dei. Ne festines recedere afacie eius. neq ꝑmaneas
in opere malo: quia omẽ quod uoluerit faciet: et sermo illius po¬
testate plenus ẽ. nec dicere ei quisquã potest. quare ita facis. Qui
custodit p̃ceptum : ñ experietur quicquã mali. Tempus et res¬
onsionem: cor sapientis intelligit. omi negotio tempus ẽ ⁊ ope¬
tunitas: ⁊ multa hominis afflctio quia ignorat p̃terita: et uen¬
tura nuillo scire potest nuntio.
hibere sp̃m. Nec habet
pꝰtestatẽ indie mortis. Nec sinitut
qui escere ingruente bello. ne¬
q saluabit impietas impium. Omĩa

Expanded text:
ri mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod feri mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus quis talis ut sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutabit. Ego os regis observo, et praecepta juramenti Dei. Ne festines recedere a facie ejus, neque permaneas in opere malo: Quia omne, quod voluerit, faciet: et sermo illius potestate plenus est: nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis? Qui custodit praeceptum, non experietur quidquam mali. Tempus et responsionem cor sapientis intelligit. Omni negotio tempus est, et opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. rohibere spiritum, nec habet potestatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est te sustentare iustũ. s et ab illo ne subtrahas manum
tuam. quia qui dm̃ timet nichil neglegit. Sapientia conforta¬
uit sapientẽ: suꝑ decẽ pͥncipes ciuitatis. Non ẽ enĩ homo u¬
tus in t̾ra: qui faciat bonũ ⁊ nonpeccet. s et cunctis sermonib
qͥ diciuitur ne accõmodes cortuũ: ne forte audias seruũ tuũ
maledicentẽ tibi. Scit enĩ tua conscientia quia tu crebro ma¬
ledixisti aliis. Cuncta temptaui  sapientia: dixi sapiens effici¬
ar. et ipsa longius recessit ame: multo magis quam erat. Et
alta ꝓfunditas. quis inueniet eam: Lustraui uniuersa ani¬
matͥorẽ morte mulierẽ. que laqueus uenatorũ ẽ: et sagena cor
eius. Uincula st̃ manus illius. Qui placet deo effugiet eam:
qui aut̃ peccator est capiet᷑ ab illa. Ecce hoc inueni dixic
ecclesiastes unũ et alterũ: ut inuenirẽ rationẽ quã adhuc
querit anima mea.⁊ ñ inueni. Sirum demille unũ reppe¬

Expanded text:
num est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum num est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui fa: Ne forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animariorem morte mulierem, quae laqueus uenatorum est et sagena cor eius. Vincula enim sunt manus illius. Qui placet Deo effugiet eam, qui autem peccator est capietur ab illa. Item: Virum de Ecclesiastes unum et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum reppe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ patiens arrogante. Ne uelox sis adirascendum: quia ira u
sinu stulti requiescit. Ne dicas. Quid putas causa ẽ quod pͥo¬
ta tempora meliora fuere quam nc̃ sunt: Stulta ͤ enĩ huius ce¬
modi interrogatio. Utilior est sapientia cũ diuitiis.⁊ magis
ꝓdest uidentib solem. Sicut enim ꝓtegit sapientia: sic ꝓte¬
it pecunia. hoc aut̃ plus habet eruditio ⁊ sapientia: quod u¬
tam tribuunt possesson suo. Condera opera dei: quod nemo
possit corrigere quem ille despexerit. Indie bona fruere bonis
et malam diem p̾caue. Sicut enĩ hanc sic et illam fecit ds̃: ut
non inueniat homo ĩ contra eũ iustas querimonias. hec quoq
uidi indieb uanitatis mee. Iustus perit in iustitia sua: et ini¬
pius multo uiuit tempore in malitia sua. Noli eẽ iustus mul¬
tum: neq plus sapias quã necesse ẽ: ne obtupefcas. Ne impie
agas multũ: ⁊ noli eẽ stultus: nemoriaris in tp̃r non tuo. Bo¬

Expanded text:
est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascendum: quia ira in est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. Ne dicas: Quid, putas, causae est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave. Sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum et noli esse stultus ne moriaris in tempore non tuo bo
Abbreviated transcription (Latin):
rus est iam uocatum ẽ nom̃ eius: ⁊ scitut qd homo sit. et ñ
possit contra fortiorẽ se in iuditio contendere. Uerba sunt plu¬
tima: multamq indisputando habentia uanitatẽ. Quid ne¬
cesse ẽ homini maiora se querere. cum ignoret quid conducat
sibi inuita sua. numero dierum ꝑegrinationis sue. ⁊ tempore
quod uelud umbra p̃teriit: Aut quis poterit indicare quid
luctus: quam addomũ conuiuii. In illa enĩ finis cunct̾oꝵ ammo¬
netur hominũ: et uiuens cogitat quid futurũ sit. Melior est
risu: quia ꝑtristitiam uultus corrigitur animus delinque¬
tis. Cor sapientiũ ubi tristitia ẽ: & cor stultoꝵ ubi letitia. Me¬
lius ẽ a sapiente corripi: quam stultoꝵ adulatione decipi qͥa
sicut sonitus spinarũ ardentiũ sub oblla: sic risus stulti. Sed
et hoc uanitas Calumpiua conturbat sapientẽ: et ꝑdet robur
cordis illius. Melior est finis orationis. quam pͥncipiũ. Melior

Expanded text:
rus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non rus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere verba sunt plurima multa in disputando habentia vanitatem quid necesse est homini maiora se quaerere cum igsibi in vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore, quo ut umbra praeteriit. Aut quis ei poterit indicare quid luctus quam ad domum conuiuii: in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapientium, ubi tristitia est: et cor stultorum, ubi laetitia. melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi: quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic riset hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior
Abbreviated transcription (Latin):
et nichil deest anime euis ex om̃ib que desiderat: nec tribuit
ei potestatẽ ds̃ ut comedat exeo: sed homo extraneus uorab
illud. hoc uanitas. ⁊ magna miseria ẽ. Si genuerit quispiani
centum liberos ⁊ uixerit multos annos. ⁊ plures dies etatis
habuerit et anima illilis ñ utatur bonis substantie sue sepul¬
turaq careat: de hoc ego ꝓnuntio: quod melior ͥ sit abortiuu
Frustra enĩ uenit ⁊ ꝑgit ad tenebras: ⁊ obliuione delebitur
nom̃ eius. Non uidit solem: neq cognouit distantiam boni
et mali. Etiam si duob milib annis uixerit. et non fuerit
ꝑfruitus bonis. nonne adunum locũ properant omĩa: Om¬
nis labor hominis in ore eiꝰ s anima illius ñ impletur. Qui
habet amplius sapiens abstulto. et pauper quid. nisi ut ꝑgat
ubi est uita : Melius est uidere quod capias. quam desiderare
quod nescias. S et hoc uanitas est: et presũptitio sp̃s. Qui futu¬

Expanded text:
et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Sicut egressus ẽ nudus deutero matris sue sic reuertetur. et ni-¬
chil auferet secũ de labore suo. Miserabilis prorsus infumitas: qͦmͦ
uenit sic reuertetur. Quid ergo ꝓdest ei quod laborauit inuentũ.
Cunctis dieb uite sue comedit in tenebris. ⁊ in cuns multis: et
inerũpna atq tristitia. hoc itaq mͥ uisum ẽ bonũ. ut comedat
quis ⁊ bibat. & fruatur letitia ex labore suo quo laborauit ipse
sub sole. numero dierum uite sue quos dedit ei ds. Et hec est pars
illius. Et omĩ homini cui dedit ds diuitias atq substantiam. po¬
testatemq ei tribuit ut comedat exeis. et fruatur paͬte sua: et
letet᷑ delabore suo. hoc ẽ donum dei. Non enĩ satis tecota¬
bitur dierũ uite sue: eo quod ds̃ occupet: delitiis cor eius. Est
et aliud malum quod uidi sub sole. ⁊ quidem frequens apud
homines. Sir cui dedit ds̃ diuitias. ⁊ substantiã et honorem:

Expanded text:
erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nierit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et alhomines. Vir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
sipet cuncta oꝑa manuũ tuarum. Ubi multa sunt somnia plu¬
rime uanitates. ⁊ sermones innumeri. Tu uero: dm̃ time. Si ui¬
deris calumnias egenoꝵ. ⁊ uiolenta iuditia. ⁊ subuerti iustitiã
in ꝓuintia: non mireris super hoc negotio. quia excelso alius
excelsior est. et suꝑ hos quoq eminentiores sunt alii. et in suꝑ
uniuerse t̾re reximꝑat seruienti. Auarus ñ implebit᷑ pecunia: No¬
& qui a mat diuitias fructus ñ capiet et exeis. & hoc ergo
uanitas. Ubi multe sunt opes: multi ⁊ qui comedunt eas. Et qͥd Ns̃
prod est possessori. nisi quod cernit diuitias oculis suis: Dulcis
est somnus operanti. siue parum. siue multũ comedat. Saturitas
autẽ diuitis ñ sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima.
quam uidi sub sole. Diuitie conseruate in malũ dñi sui: ꝑeunt
enĩ in affuctione pessimẽ. Generauit filium: qui in summa egestate

Expanded text:
sipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plusipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate
Abbreviated transcription (Latin):
numerus popłi omĩum qui fuert̃ ante eum: et qui postea fu¬
ur sunt ñ letabuntur in eo. Sed et hoc uanitas: et afflictio si
Custodi pedem tuum ingrediens domũ dĩ: ⁊ adꝓpinqua ut au¬
dias. Multo enĩ melior est obedientia: quam stultorum uicti¬
me: qui nesciunt quid faciant mali. Ne temere quid loquanis:
neq cor tuũ sit uelox ad ꝑferendum sermonẽ coram dõ. D̃s enĩ
ncelo ⁊ tu suꝑ terrã: idcitco sint pauci sermones tui. Multas
curas sequunt᷑ somnia: ⁊ in multis sermonib inuenit᷑ stultitia.
Siquid uouisti deo: ne moreris reddere. Displicet enim ei infi¬
delis.⁊ stulta ꝓmissio: s quocumq uõueris redde. Multoq meli
est non uouere: quam post uotum ꝓmissa ñ reddere. Ne dede¬
ris os tuum ut peccare facias carnem tuam: neq dicas coram an
gelo ñ ẽ prouidentia. ne forte iratus ds̃ suꝑ sermones tuos: dis¬

Expanded text:
numerus est populi omnium qui fuerunt ante eum et qui postea funumerus est populi omnium qui fuerunt ante eum et qui postea futuri sunt non laetabuntur in eo sed et hoc vanitas et adflictio spiritus custodi pedem tuum ingrediens domum Dei multo enim melior est oboedientia quam stultorum victimae qui nesciunt quid faciant mali ne temere quid loquaris neque cor tuum sit velox ad proferendum sermonem coram Deo Deus enim in caelo et tu super terrcuras secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare fagelo: Non est providentia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dis
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ñ habet: non filium. ñ frẽm.⁊ tam̃ laborate ñ cessat: nec
satiantur occłi eiꝰ diuitiis. nec recgitat dicens. Cui laboro. ⁊ frau¬
do animam meam bonis: In hocquoq uanitas ẽ. ⁊ afflictio pes¬
uma. Melius ergo est duos simul eẽ quam unũ. habent enum
emolumentũ societatis sue. Si unus ceciderit: ab altero fulcietur.
Sie soli: quia cum ceciderit ñ habet subleuantẽ. & si dormierint
duo: fouebuntur mutuo. Unus quomͦ calefiet: & siquispiã pre¬
ualuerit contra unum: duo resistunt ei. Funiculus triplex diffi¬
ile tumpitur. Melior est puer pauper. sapiens: rege sene et
stulto. qui nescit p̃uidere inposterum. quod et decarcere catenis¬
q in t̾dum quis egrediatur ad regnũ: ⁊ alius natus in regno in¬
opia consumatur. Sidi cunctos uiuentes qui ambulant sub
sole cum adolescente scdo qui cunsurget proeo. Infinitus est¬

Expanded text:
secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non cessat nec secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non cessat nec satiantur oculi eius divitiis nec recogitat dicens cui laboro et fraudo animam meam bonis in hoc quoque vanitas est et adflictio pessima melius ergo emolumentum societatis suae. Si unus ceciderit, ab altero fulcietur: e soli quia cum ruerit non habet sublevantem et si dormierint duo fovebuntur mutuo unus quomodo calefiet et si quispiam praevaluerit contra unum duo resistent ei funiculus triplex difficile rumpitur melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto qui nescit providere in posterum quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum et alius natus in regno inopia consumatur vidi cunctos viventes qui ambulant sub sole cum adulescente secundo qui consurgit pro eo infinitus
Abbreviated transcription (Latin):
uit si sp̃c filioꝵ adam ascendat sursum. et si sp̃c iumentorum
descendat deorsum: & deprehendi nichil eẽ melius quam letari
hominem in opere suo.⁊ hanc eẽ partem illius. Quis enim eũ
adducet. ut post se futura cognoscat: Gerti me adalia: et uidi
calumpnias que sub sole geruntur. ⁊ lacrimas in nocentũ: et con¬
solatorẽ neminem. nec posse tesistere eoꝵ uiolentie: cunc toꝵ au¬
xilio destitutos. Et laudaui magis mortuos quam uiuentes.¬
Et feliciorẽ utroq uidicaui. qui necdũ natus ẽ: nec uidĩ ma¬
la. que sub sole sunt. Rursus contemplatus sum om̃s labores
hominũ: ⁊ industrias animaduerti patẽre inuidie ꝓximi. Et i
hoc ergo uanitas. ⁊ cura suꝑfu̾a est. Stultus complicat manus
suas: et comedit carnes suas dicens. Melior est pugillus cũ reqͥe.
quam plena utraq manus cum labore. ⁊ afflictione. animi.¬
Considerans reppen. ⁊ aliam uanitatem subsole. Unus est: et

Expanded text:
vit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum vit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo et hanc esse partem illius quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat verti me ad alia et vidi calumnias quae sub sole geruntur et lacrimas innocentum et consolatorem neminem nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos et laudavi magis mortuos quam viet feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraqconsiderans repperi et aliam vanitatem sub sole unus est et
Abbreviated transcription (Latin):
qui comedit ⁊ bibit. et uidet bonũ de labore suo: hoc donũ deiẽ.
Sidici quod omĩa opera que fecit ds̃: perseuerent in et̾num. No
possumus eis quicquã addere nec auferre: que fecit ds̃. ut timeat᷑.
Quod factum ẽ: in ipsum ꝑmanet. que futura sunt iam fuerunt:
et ds instauret quod habiit. Uidi sub sole in loco iuditii impi¬
etatem: ⁊ in loco iusticie iniquitatẽ. Et dixi in corde meo. Iustũ
& impiũ iudicabit dñs:⁊ tempus om̃i rei tune erit. Dixi in cor-¬
de meo defiliis hominũ. ut ꝓbaret eos ds̃: et ostenderet sim¬
les eẽ bestiis. Iacirco unus interitus ẽ hominis ⁊ iumentorum:
et equa utriusq conditio. Sicut moritut homo: sic et illa mo¬
riuntur. Similit̃ spirant omĩa. ⁊ nichil habet homo iumento
amplius. Cuncta subiacent uanitati: et omĩa ꝑgunt ad unũ
locum. De terra facta sunt. ⁊ int̾ram parit̾ reuertent᷑. Quis no¬

Expanded text:
qui comedit et bibit et videt bonum de labore suo hoc donum Dei est qui comedit et bibit et videt bonum de labore suo hoc donum Dei est didici quod omnia opera quae fecit Deus perseverent in perpetuum non possumus eis quicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in corde meo iustum et impium iudicabit Deus et tempus omni rei tunc erit dixi in corde meo de filiis hominum ut probaret eos Deus et ostenderet similes esse bestiis idcirco unus interitus est hominis et iumentorum et aequa utriusque condicio sicut moritur homo sic et illa moriuntur similiter spirant omnia et nihil habet homo iumento amplius cuncta subiacent vanitati et omnia pergunt ad unum locum de terra facta sunt et in terram pariter revertentur quis no
Abbreviated transcription (Latin):
plantandi. ⁊ tempꝰ euellendi: quod plantatum ẽ. Tempus occidendi:
⁊ tempꝰ sanandi. Tempus destiuendi. ⁊ tempꝰ edificandi. Tempus fl¬
di: ⁊ tempꝰ ridendi. Tempus plangendi:.⁊ tempꝰ saltandi. Tempus spar¬
gendi lapides: ⁊ tenpꝰ colligendi. Tempus amplexandi: ⁊ tempꝰ longe
fieri a complexib Tempus ad qͥ rendi. ⁊ tempꝰ ꝑdendi. Tempus cus¬
todiendi: ⁊ tempꝰ abitiendi. Tempus scindendi: ⁊ tempꝰ consuendi.
Tempus tacendi: ⁊ temꝑus loquendi. Tempus dilectionis: et tem¬
pus odii. Tempus belli: ⁊ tempꝰ ꝑacis. Quid habet amplius ho¬
no de labore suo Sidi afflictionem quam dedit ds̃ filiis ho¬
minũ: ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo: et
mundũ tradidit disputationi eorum: ut ñ inueniat homo opus
quod operatus ẽ deus : abinitio usq adfinem. Et cognoui quod non
eẽt melius nisi letari. et facere bene in uita sua. Omĩs enĩ homo

Expanded text:
plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laetari et facere bene in vita sua omnis enim homo
Abbreviated transcription (Latin):
uicquã tam uanum: Onde cessaui renuntiauit q cor meum:
ultra labore sub sole. Nam cum alius laboret insapientia ⁊ doctri¬
na ⁊ sollicitudine: homini otioso quesita dimittit. & hoc ergo
uanitas. ⁊ magnum malum. Quidͤͫ proderit homini de uniuer¬
solabore suo. ⁊ adstictione sp̃c qua subsole cruciatus est: Cunct̾i
dies eius dolorib. et erumnis pleni sunt: nec ꝑnoc tem ment
requiescit. Et hec non uanitas est. Honne melius est comedere
et bibere. ⁊ ostendere anime sue bona delaboribus suis: Et hoc de
manu dei est. Quis ita uorabit ⁊ delitiis affluet ut ego: Homini b¬
no in conspectu suo dedit ds̃ sapientiam. ⁊ scientiam ⁊ letitiam. Pec¬
catori aut̃ dedit afflictionẽ. ⁊ curam suꝑfluam: ut addat et con¬
greget. et tradat ei qui placuit deo. Sed et hoc uanitas. ⁊ cassa sol
niuersa subcelo. Tempus nascendi. ⁊ tempus moriendi. Tempus

Expanded text:
quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanitas et magnum malum quid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cuncti dies eius doloribus et aerumnis pleni sunt nec per noctem mente requiescit et haec non vanitas est nonne melius est comedere et bibere et ostendere animae suae bona de laboribus suis et hoc de manu Dei est quis ita vorabit et deliciis affluet ut ego homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam et scientiam et laetitiam peccatori autem dedit adflictionem et curam superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui plniversa sub coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tantum p̃cederet sapientia stultitiam: quantũ differt lux ãtene¬
bris. Sapientis oculi incapite eiꝰ: stultus in tenebris ambulat.
t didici quod unus utriusq eẽt interitus. et dixi incorde m̃o
Si unus ⁊ stulti et meus occasus erit. quid mͥ ꝓdest qd̾ maiorẽ sa¬
pientie dedi operam: Locutusq cum mente mea: animaduerti
qd̾ hoc quoq eẽt uanitas. Non enĩ erit memoria sapientis: simi¬
liter ⁊ stulti imꝑpetuum: et futura tempora. obliuone cunc ta
parit᷑ operient. Morit᷑ doctus. similit̾ ut indoctus: et idcirco te-¬
diuit me uite mȩȩ. uidens mala eẽ uniu̾sa subsole: et cuncta ua¬
nitatem atq adflictionem spc̃. Rursus detestatus sum omnẽ indu-¬
striam meam: et que subsole studiosissime laboraui. Habiturꝰ here¬
dem post me: quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit.
& dñabit᷑ in laborib m̃is: quib desudaui.⁊ sollicitus fui. Et est

Expanded text:
tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenetantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tpariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuert̃ ante me in hterłm. Co aceruaui mͥ argentum ⁊ aurum.
et substantias regum acprouinciarũ. Fẽci mͥ cantatores. a can¬
tatrices: et delitias filiorũ hominũ. Scyfos et urceos in ministe¬
rio aduna fundenda: et super gressus sum opib om̃s qui fuert̃
ante me in hierłm. Sapientia quoq ꝑseuerauit mecũ. ⁊ omĩa que
desiderauer̃t occłi mei. non negaui eis: nec ꝓhibui cor meũ qͥn
om̃i uoluntate frueretur. et oblectaret se in his que parauerani
Et hanc ratus sum partem meã: si uterer labore meo. Cumq
ne conuertissem ad uniuersa oꝑa que fecerant manus mee.
et adlabores inqͥb frustra sudaueram: uidi in om̃ib uanita¬
tem.⁊ afflictionem animi: ⁊ ni. chil ꝑmanere subsole. Transi
ui ad contemplandã sapientiã erroresq ⁊ stultitiam. Quid est
inquã homo ut sequi possit regem factorem suum : & uidi qͥa

Expanded text:
qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me conveet ad labores quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nichil permanere vi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia
Abbreviated transcription (Latin):
multa sapient̃ ⁊ didici. Dediq cor meum ut scirem prudentiã
atq doctrinã. erroresq ⁊ stultitiam: & agnoui qd̾ inhis quoq
t̃et labor et afflictio sp̃c. Eo quod inmulta sapientia multa
sit indignatio: ⁊ qui addit scientiã. addit ⁊ laborem. Dixi ergo
in corde ño. Uadam et adfluam delitiis. ⁊ fruar bonis: et uidi
quod hoc quoq eẽ uanitas. Risum reputaui errorẽ: et gaudio
dixi. Quid frustra deciperis: Cogitaui in corde meo abstra¬
here auino carnem meã. ut animũ meũ. tranfferrem ad sapi
entiam. De uita remq stultitiam. donec uiderem quid eẽt utile
filiis hominũ : quo facto opus ẽ subsole: numero dierũ uite
sue. Magnificaui opera mea: edificaui mͥ domus. planctaui
uineas. Feci hortos ⁊ pomaria: ⁊ conseui ea cuncti generis arbo¬
ribus: et exstruxi mͥ piscinas aquarũ ut urigarem siluam lig¬
norum germinantiũ. Possedi seruos ⁊ ancillas. multamq fami¬
liam habui. Armenta quoq ⁊ magnos ouium greges ultra om̃s

Expanded text:
tiam atque doctrinam erroresque et stultitiam et agnovi quod in his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapientia multa sit indignatio et qui addit scientiam addat et laborem dixi ego in corde meo vadam et affluam deliciis et fruar bonis et vidi quod hoc quoque esset vanitas risum reputavi errorem et gaudio dixi quid frustra deciperis cogitavi in corde meo abstrahere a vino carentiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi vineas, feci hortos et pomaria, consevi ea cuncti generis arboribus. Extruxi michi piscinas aquarum ut irrigarent silvam lignorum germinantium, possedi servos et ancillas, multamque familiam habui, armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cundabit᷑ ibonis suis. Qui sibi inuidet: nichil est illo neqͥus
Et hec redditio ẽ malicie illius. & si bene fecerit ignorant̃ et
non uolens facit: ⁊ in nouissimo manifestat maliciam suã.
Nequã ẽ oculus liuidi: et auertens faciẽ. ⁊ despiciens animã
suam. Insatiabilis oculus cupidi inpartem iniquitatis. ñ sa¬
ciabitur donec consũmet arefaciens animã suã. Oculus ma¬
lus ad mala. ⁊ ñ satiabitur pane: indigens. ⁊ in tristicia erit sui¬

Expanded text:
cundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius cundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non satiabitur pane et in tristitia erit su
Abbreviated transcription (Latin):
guitur. Locutus ẽ sensate ⁊ ñ est datus ei locus. Oiues locu¬
tus ẽ ⁊ om̃s tacuert̃. ⁊ uerbũ il. luis usq adnubes perducent.
Pauꝑ locutus ẽ ⁊ dicunt. Quis ẽ hic : et si offenderit: sub¬
uertent illũ. Bona ẽ substantia cui ñ est peccatũ incons¬
scientia: ⁊ nequissima pauꝑtas in ore impii. Cot hominis
imnuitat faciẽ illiꝰ: siue in bona. siue in mala. Uestigiũ cor-
dis boni.⁊ faciẽ bonam: difficile inuenies et cũ labore. Be¬
atus uir qui ñ ẽ lapsus uerbo exore suo: et ñ ẽ stimulatus
in tristicia delicti. Felix qui ñ habuit animi sui tristiciam
et non excedit aspe sua. Siro cupido et tenaci sine ratione est
substantia. ⁊ homini liuido adquid aurũ : Qui aceruiat
exanimo suo. in uiste aliis congregat: et in bonis illius alius
luxuriabitur. Qui sibi nequã ẽ cui alio bonus erit: ⁊ non io¬

Expanded text:
guitur. Locutus est sensate, et non est datus ei locus. Dives locuguitur. Locutus est sensate, et non est datus ei locus. Dives locutus est, et omnes tacuerunt, et verbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertent illum. Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor hominis immutat faciem illius, sive in bona, sive in mala. Vestigium boni dis boni et faciem bonam difficile invenies et cum labore beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iu