comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prebeas: ad quid dirigam sermonẽ aꝑi¬
as. uenerabile enim michi ẽ domine. &
p̾cordiis meis reuerentissimum. de ma-¬
tre filii tui loqui. & de scĩssimo corpore
enus linguam sermonib occupare. quȩ
sola meruit d̃m hominemq paritura
susciꝑe. facta thronus dei & aula regis
eterni. scd̃m quod tu nos docuristi qui¬
b nos credimus & certi sumus quia ñ¬
quam fefellisti. qui nec falli nec fallere
uouisti. ostendens filium tuum coeter¬
num tibi & consubstantialem incarnã¬
dum. & incarnatum ꝑ uirginis uterũ
de quo carnem assumpsic. qui corpo¬
ralia cuncta tecum creauit. auctor am
ministratrice & ds ab homine facꝰtus
homo. ab ea natutam sumens non ori
humanum: et purificante atq mun¬
dante ad conceptionẽ fili tri. Cuius
dignitatis & gre effecꝰtum. nec cor con¬
ciꝑe. nec lingua ualet expͥmere. Non
enim nisi talis conceptus talisq par¬
tus dm̃ decuerat. qui uenerat redime¬

Expanded text:
praebeas, ad quid dirigam sermonem aperipraebeas, ad quid dirigam sermonem aperias. Venerabile est enim mihi, Domine, et praecordiis meis reverendissimum, de matre Filii tui loqui, et de sanctissimo corpore ejus linguam sermonibus occupare, quae sola meruit Deum et hominem paritura suscipere, facta thronus Dei et aula regis aeterni, secundum quod tu nos docuisti bus credidimus, et certi sumus; quia nunquam fefellisti, qui nec falli nec fallere novisti, ostendens Filium tuum coaeternum tibi et consubstantialem incarnandum, et incarnatum per virginis uterum, de quo carnem assumpsit qui corporalia cuncta tecum creavit, auctor a ministratrice, et Deus ab homine factus homo; ab ea naturam sumens, non orighumanum, et purificante atque mundante ad conceptionem Filii tui, cujus dignitatis et gratiae effectum nec cor concipere, nec lingua valet exprimere. Non enim nisi talis conceptus talisque partus Deum decuerat, qui venerat redime
Abbreviated transcription (Latin):
forte inter has sollempnitates pͥusquã
sponsus uetriat. ur̃ȩ lampades ertinguã¬
tur.⁊ Iam celebritas huius diei: non
nisi accensis lampadib uitꝰ et foris coli¬
tur recte. Ido emendum ẽ oleum dum
uacat: ne cum sponsus uenerit. quod
absit. uacuȩ inueniamini. Propt̃ea quȩ
sursum sunc sapite: ubi beata ꝑuenerit
uirgo. & non quȩ suꝑ terram: quia ur̃a
conuersatio si estis quod uouistis. in celis
fore debet Illue dirigite mentem: illue
peruenit. Ibi namq habetis sponsum.⁊
bi pontificem: ibi omnia quȩcumq quȩ¬
sistis. Illuc dirigite mentem. ut cũ xꝑe
li: cum ipso & uos appareatis in gła am̃.
Dinterrogata de uirgi¬
nis & matris dommi
resolutione temꝑali
& assumptione per¬
henni quid intelligã
responsurus. te ds omp̃c pater uoto sim¬
plici eroro: ut qui mandas nubibus et
puunt ymbrem. qui tangis montes
& fumigant. qui aꝑis terram & g̾mi¬
nat: quid dicam iubeas. quid ꝓferam

Expanded text:
forte inter has solemnitates priusquam forte inter has solemnitates priusquam sponsus veniat, vestrae lampades exstinguantur. Nam celebritas hujus diei, non nisi accensis lampadibus intus et foris recte colitur. Ideo emendum est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc pervenit: ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Chrili, cum ipso et vos appareatis in gloria. Amen. interrogata de Virginis et Matris Domini resolutione temporali, et assumptione perenni, quid intelligam responsurus, te, Deus omnipotens Pater, voto supplici exoro, ut qui mandas nubibus, et pluunt imbrem, qui tangis montes, et fumigant, qui aperis terram, et germinat, quid dicam jubeas, quid proferam
Abbreviated transcription (Latin):
libera facultas cunctis prestatur. esto
tote matres. xp̃i ac sponsȩ. estote sorores ac
propinqui: quia quod carne non potu¬
istis. gratia totum condonatum ẽ uob̃.
Et iccirco diligite matrem domini quȩ
uobis sponsum genuit immortalem:
cunis & uobiscum soror est ipsa. quia uo¬
luntatem patͥs fecit ut ẽẽt mater. propin¬
qua quid̃e uobis non carne s sp̃u: ut u¬
nitas commendet᷑ ȩcclesiȩ. societas corꝑis
xp̃i intelligat᷑. Ex quo dominus. uolo pa¬
ter. quia ego & tu unum fimus: ut et
ipsi in nobis unum sint. Que facta uni¬
tas: per unum mediatorem d̃i & homi¬
num efficitur. facite gͦ uoluntatẽ patͥs
& uos: ut unum ẽẽ possitis. Ornate lã¬
pades ur̃as: occurrite sponso. quia iam
ad ostium pulsat: & matrem si eam di¬
ligitis sequimini. Intus autem parate
& ornate lampades ur̃as: quȩ filie re¬
gis estis. Omnis gͦ gloria ur̃a abintus
sit. & intus habete quod foris luceat: ne

Expanded text:
libera facultas cunctis prestatur, estotlibera facultas cunctis prestatur, estottote matres Christi ac sponsae, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem vobis non carne, sed spiritu: ut unitas commendetur Ecclesiae, et societas corporis Christi intelligatur. Ex quo Dominus: Volo, Pater, inquit, quia ego et tu unum sumus, ut et ipsi in nobis unum sint . Quae profecto unitas per unum mediatorem Dei et hominum efficitur. Facite ergo voluntatem Patris et vos, ut unum esse possitis. Ornate lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis, sequimini. Intus autem parate et ornate lampades vestras, quia filiae regis estis. Omnis enim gloria vestra ab intus sit, et intus habete, quod foris luceat: ne
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. Beatior inquit erit. si sic ꝑman¬
serit: scd̃m meum consiliũ. Puto enim
ait. qd̃ & ego spm̃ di habeo: euident̾
uolens expͥmere. quid sic inter eam
quȩ adhuc iuncta est lege uiro. & int̾
eam quȩ iam soluta uinculo beatior
predicatur. Quod si utraq beata qͥa
semper uirginib bene copulantur: ut
ait apłs. Muuer innupta & uirgo cogi¬
tat quȩ sunt dei: ut sit scã corpore ce spi¬
uiduarum gliscit & confortatur erem¬
plis. quȩ uiris castum seruauerunt co¬
nubium: docẽt integritatem magis uͥ¬
gimibus d̾o seruandam: & quod prope¬
modum non inferioris uirtutis ẽ coniu¬
gio abstineie. quod aliquando delectaue¬
rit: quam coniugii delectam̃ta nescire.
In utroq siquidem gradu fortitudo lau¬
datur. & cȩlestis uitȩ predicatur uirtus.
Icciro cognationem iam cum xp̃o u¬
terq oido sortitur. Unde dominus. Siqͥs
fecerit inquit uoluntatẽ patris mei
qui in cęlis ÷ ipse meus frater. & soror ce
mater est. Ubi non serus. non conditio.

Expanded text:
runt. Beatior, inquit, erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto enim, ait, quod et ego spiritum Dei habeo: evidenter volens exprimere, quid intersit inter eam, quae adhuc est juncta lege viro, et inter eam, quae jam soluta vinculo beatior praedicatur. Quod si utraque beata, quia semper virginibus bene copulantur, ut ait Apostolus: Mulier innupta, et virgo, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiitatis, viduarum gliscit et confortatur exemplis, quae cum viris castum servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. Unde Dominus: Si quis, inquit, fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et ma
Abbreviated transcription (Latin):
animatum uniuit: ita ut d̃s uerbum
caro fieret: & non in alum quemlibet
eundem ipsumq d̃i filium & colimus
& adoramus. qui nichil in se pro assump¬
to homine ẽ coactus: nichilq quod ũ¬
bum caro factum ÷ immmucus uel im¬
mutatus. Et id̾o unus idemq semper
cum deo patre filius adoratur: non
nouris non recens. ex tempore. non
alienus a natura uel genere. Quod
si tibi nouum uidet᷑ quod ꝓ te homi¬
nem assumpsit: noueris quod hoc
semꝑ cum eo & in eiris confilio fuit
ut sic fieret: & nunc quando plenitu¬
diuinitus afficiebantur odoramentis. tali¬

Expanded text:
animatum univit, ita ut Deus Verbum animatum univit, ita ut Deus Verbum caro fieret: et non in alium quemlibet,eumdem, ipsumque Dei filium et colimus et adoramus. Qui nihil ipse pro assumpto homine est auctus, nihilque quod Verbum caro factum est, imminutus, vel immutatus est: et ideo unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem assumpsit: noveris quod hoc semper cum eo et in ejus consilio fuit ut sic fieret: et nunc quando plenitudivinitus afficiebantur odoramentis, tali
Abbreviated transcription (Latin):
dum & uli. Hamque ilos dñs solus du¬
cebat: & non erat cum eo ds̃ alienus.
Unde nec nobiscum d̃s recens: quia u-¬
nus idem̃q est. qui et eorum duc̾tor fu¬
it: et noster ꝑpassionem carnis suȩ re¬
demptor.Unus siquidem sua in carne: u¬
nus in sacramento. atq unus in spiritu.¬
HIec amittit omnino. ut alius filius
hominis aut filius dei intelligat᷑. qui nec
tempore prescribitur nec passione sepa¬
dicatur: & quicqͥd in carne xp̃c ꝑtulit.
Id ds pertuusse recte credatur. Auoqͥn¬
si ad rationem respicias & ad sensus hu¬
manos: nequaquam itãtenus poteruis
inter se conuenire deitas & humana c̃
imus ex ambobus emmanuel. Unde ui-
detur michi. quia altitudinem tan¬
ti mysterii diligenter intelligere c
uidere non potuerunt: qui aut duos
filios certe. aut aliud. xp̃m quam dei
filium existimauere. Quapropter neo
nos hominem seorsum colimus quod
fas non est. nec adoramus: sed dm̃ magis
incarnatum. qui proprium sibi corpus

Expanded text:
dum et illi . Namque illos Dominus solus dudum et illi . Namque illos Dominus solus ducebat: et non erat cum eis Deus alienus: unde nec nobiscum Deus recens: quia unus idemque est qui et eorum ductor fuit, et noster per passionem carnis suae Redemptor: unus siquidem sua in carne, unus in sacramento, atqnec admittit ratio, ut alius filius hominis, alius Filius Dei intelligatur, qui nec tempore praescribitur, nec passione sepadicatur, et quidquid in carne Christus pertulit, id Deus pertulisse recte credatur. Alioqsi ad rationem respicias, et ad sensus humanos, nequaquam ita tenus potuerunt inter se convenire deitas et humana co, et unus est ex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur quod altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui aut duos filios certe, aut aliud Christum, quam Dei filium existimavere. Quapropter nec nos hominem seorsum colimus, quod nefas est, nec adoramus; sed Deum magis incarnatum, qui proprium sibi corpus
Abbreviated transcription (Latin):
mus xp̃m: sicut quidam eorum temp¬
tauerunt. Non quod iam ess ibesus
aut xp̃c natus ex maria: sed quia in
illo unico filio d̾i. iam unitas personȩ
commendatur: quia occulta erat in
mysterio. Quod & aubi euidenter. qui e¬
legit nos inquit ante mundi constitu¬
tionem in ipso: quia profecto quicquid
d̃s fecit ab initio. xp̃c fecit totum ꝑ uni¬
tatem sacramenti. & id̾o iam iħc erat in
filio. qui populum educebat. & xp̃c in
eo qui temptabatur. qm̃ semꝑ per sacͣ¬
menti unitatem. in d̾o fuisse non dubi¬
tatur. Auoquin nisi ita credideritis. aut
xp̃c ds non erit omnino: aut contͣ ꝓ¬
phetam ds recens ẽẽ uidebitur. S ne ta¬
libus patiamur opprimi calumpniis
scrutande sunt scripturȩ in quibus u¬
nitas in xp̃o commendatur. ꝑsonȩ: quȩ
non prȩuidicat tempus: ne unus semꝑ
dicatur. Hinc quoq beat᷑ petrus loquẽs
de patribus ait. Per gr̃am domini nr̃i
iħu xp̃i credimus saluari: quemadino¬

Expanded text:
mus Christum, sicut quidam eorum tenmus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt : non quod jam esset Jesus aut Christus natus ex Maria: sed quia in illo unico Filio Dei jam unitas personae commendabatur, quae occulta erat in mysterio. Quod et alibi evidenter Paulus: Qui elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso : quia profecto quidquid Deus fecit ab initio, Christus fecit totum per unitatem sacramenti. Et ideo jam Jesus erat in filio, qui populum educebat, et Christus in eo qui tentabatur: quoniam semper per sacramenti unitatem in Deo fuisse non dubitatur. Alioqui nisi ita credideris, aut Christus Deus non erit omnino, aut contra prophetam Deus recens esse videbitur. Sed ne talibus quatiamur calumniis, scrutandae sunt Scripturae, in quibus unitas in Christo commendatur personae, quoniam non praejudicat tempus, ne unus semper dicatur. Hinc quoque beatus Petrus loquens de patribus, ait: Per gratiam Domini nostri Jesu Christi credimus salvari, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
gro patriarcha isaac longe odorans: ai¬
ebat dicens. Ecce odor filii mei sicut o¬
dor agri pleni: quem benedixit dominꝰ
Quamuis purent parum intelligentes
quod priores sc̃i minus de xp̃o intellere¬
rint misterium incarnationis: cum &
ipsi eadem saluati sunt gr̃a. Unde constat
tempus non prȩiudicasse sacramentum
uniti hominis ac d̾i: ita ut iam esset in
illo ꝑ unitatem ꝑsonȩ ab initio sȩculi:
qui necdum natus ex maria uirgine.
quod multis scripturarum declaratur in¬
diciis. unde dominus ad iudeos. Fnteqͣm
abraham fieret ego sum. Quib itaq uerb̃
ostendit. se qui loquebatur: in eo semper
fuisse misterio natiuitatis. Quam ut cõ¬
nitatis ÷ breuitas: ego sum aut̃. ȩternita
declaratur naturꝑ: in qua nimirum eter.¬
nitate iam se fuisse qui loquebat᷑ ꝑ sacra
tius. iħc inquit populum ex egypto sal¬
uans scdõ eos qui non ciediderunt per-¬
didit. Et alibi paulus. Neq tempte¬

Expanded text:
gro patriarcha Isaac longe odorans, aigro patriarcha Isaac longe odorans, aiebat, dicens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus : quamvis putent parum intelligentes, quod priores sancti minus de Christo intellexerint mysterium Incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. X. Unde constat tempus non praejudicasse sacramento uniti hominis ac Dei: ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui nondum erat natus de Maria Virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: Antequam Abraham fieret, inquit, ego sum. Quibus utique verbis ostendit se qui loquebatur, in eo semper fuisse mysterio unitatis. Quam ut comnitatis est brevitas. Ego autem sum, aeternitas naturae declaratur: in qua nimirum aeternitate jam se fuisse qui loquebatur, per sasus, inquit, populum ex Aegypto salvans: secundo eos, qui non crediderunt, perdidit . Et alibi Paulus: Neque tente
Abbreviated transcription (Latin):
lunde accepit. fecit inguit dominus
nouum suꝑ terram: et mulier curũ¬
dabit uirum. Nere nouum. & omniũ
nouitatum suꝑẽminens nouitas uir¬
tutum: quando d̃s̃ quem ferre ñ potest
mundus. naq uidere qliquis ut uue¬
re possit: sic ingressus est hospiciũ uen¬
tris. ut corporis claustra nescirent: sic¬
q gestatur. ut totus ds in eo esset: et
om̃ino clausa. unde canitur in eisdẽ
canticis de ea. Ortus conclusus. fons
signatus: emissiones tuȩ paradysus. Ue¬
re ortus deliciarum: in quo consita st̃
uniuersa florum genera. et odoram̃ta
uirtutum. Sicq inclusus ut nesciat ui¬
olari neq corrumpi ullis insidiarum
fraudibus. fons itaq signatus sigiuo totiꝰ
trinitatis. ex quo fons uitȩ manat: in
cuius lumine omnes uidemus lumen.
quia iuxta iohannem ipse est qui illu¬
minat omnem hominem uemientem
in hunc mundum. Cuius profecꝰto emis¬
sio uteri: suꝑnorum ciuium omnium
est paradysus. De isto namq uentris a¬

Expanded text:
liunde accepit. Faciet, inquit, Dominus liunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum, et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset, et omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum: sicqolari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signatus sigillo totius Trinitatis: ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videbimus lumen. Quia, juxta Joannem, Ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris a
Abbreviated transcription (Latin):
quippe d̾s in carne uirginis de qua na-¬
tus est: & totus homo. Hinc quoque
apłs. In quo habitat inquit corꝑaliter
omnis plenitudo diuinitatis. Quaꝓpt̃
o filie estore prudentes sicut serpentes.
et simplices sicut columbȩ: ut ex pru¬
dentia ꝑfecꝰtȩ intelligentiȩ. anulum fi¬
dei ur̃ȩ & margaritam pro qua omnia
reliquistis. integram inuiolatamq ser¬
ueris: ne dotem simul & arram spiri¬
tus sc̃i quod absit perdatis. Diugentiꝰ
itaq procurate: si quomodo simplici¬
tas columbȩ quȩ fuit in maria: ille¬
sa inuiolataq custodiatur. De qua sa¬
lomon ait in canticis: quasi in eius
laude. ueni inquit columba mea: im¬
maculata mea. Iam enim hyemps a¬
albata niue candidius. sp̃c sc̃i muneri¬
bus simplicitatẽ columbȩ in omnib re¬
presentans: qm̃ quicqͥd in ea gestum ẽ
immaculata: quia in millo corrupta.
Sireumdedit enim uirum inutero
sicut iheremias sc̃s testatur: et non a¬

Expanded text:
quippe Deus in carne virginis, de qua naquippe Deus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit, corporaliter omnis plenitudo divinitatis . Quapropter, o filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne dotem simul et arrham Spiritus sancti, quod absit, perdatis. Diligentius itaque procurate, si quo modo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems aalbata nive candidius Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans, quoniam quidquid in ea gestum estimmaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit virum in utero, sicut Jeremias sanctus testatur, et non a
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o recte confitemur natiuitates: u¬
nam idelicet de patre sine initio & si¬
ne tempore sempiternam & coȩternam
d̾o patri: alteram de matre cum tempore.
quando miserationem induens & miscd̃i¬
am. spontanea uoluntate ad nos descen¬
dit: natus homo ds. Ac ꝑ hoc iuxta ue¬
ritatem & matris gestatur ttero: qui
semper deus agnoscitur. Hinc etiam the¬
othocon eam ueraciter confitemur. di sci¬
licet gemtricem. necnon & xp̃othocon.
non quod uerbum carnem secum decu-¬
lerit. neq olim prȩfatȩ carm copulatus
sit: sed tunc quando uerbum caro factũ
est ex carne uirginis. Diuinitatis atq hu¬
manitatis substantia ita in confuse uni-¬
tur. ut una persona sit d̾s & homo xp̃s.
Ex duab siquidem naturis sine confasi¬
one alterius. non nisi unus inueniat᷑
iħc dñs: manens d̾s in forma d̾i. qui
semet ipsum exinaniuit formam ser-¬
ui accipiens: unus idemq manens
in formam serui quam suscepit. Totꝰ

Expanded text:
in Christo recte confitemur nativitates. Uin Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit homo natus Deus: ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita inconfuse unitur, ut una persona sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit, formam servi accin forma servi quam suscepit. Totus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ego głam meam non quȩro: ẽ
qui quęrat & iudicet. S ego honorifico pa¬
trem meum: & uos inhonorastis me. De
ueniens ait nararech erat subditus illis.
S alia est natura qua ds pater scd̃m se ho¬
noratur: alia qua idem parentibus sub¬
ditur. In utraq tamen unus idemq xp̃c
recꝰte creditur. eoquod uerbum caro factũ
est. & habitauit in nobis: unus emma¬
nuel. quod ẽ nobiscum d̃s. hinc quippe
unitionem diuinitatis atq humanita¬
tis inconfusam indiuisainq fides catho¬
lica seruat. Quam sane intelligendo cog¬
noscit: naturali atq scdm substantiam
conuentione unitatis: ut neq conuer¬
sio in alterutram duarum substantiaꝵ
partem. recipiatur atq diuisio. Sic nã-¬
que credere ẽ honorare matrem dñi. quȩ
& d̾m nobis genuit & hominem: neq
hominem sine d̾o. neq sine homine de
dici non possec: quod multi hereticorum
negare conati sunt. nisi dm uere genu-¬
issec incarnatum. & propterea duas

Expanded text:
ait: Ego gloriam meam non quaero: est ait: Ego gloriam meam non quaero: est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in utraque tamen unus idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscat naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, neque divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deudici non posset, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas
Abbreviated transcription (Latin):
odoris fraglantiam diutius ꝑsensisse. Qd
si ad recreandam spem dilecꝰtissimȩ & cor
amplius comprobanda. talla & tanta di¬
gnatus est ehibere per suos cȩli ministroᷤ
cura defunc̾tos: quantomagis credendũ
hodierna die militiam cȩlorum cum
agminib suis festiue obuiam aduenis¬
se. genitrici dei. eandemq ingenti lu-¬
mine cucumfulsisse: & usq ad thronum
olim sibi etiam ante mundi constitutionẽ
paratum. cum laudib & canticis spũalib
omnem illam cȩlestem iherłm tunc ex¬
ultasse. ineffabili lȩcicia. tunc iocunda¬
tam esse inȩstimabili caritate. tuncq
cum omni gratulatione iubilasse: qm̃
saluator omnium ipse quantum dat᷑
intelligi ꝑ se totus festiuus occurrerit:
& cum gaudio eam secum in throno col¬
locauerit. Alias autẽ quomodo imple¬
uisse creditur. quod in lege & ipse prece¬
pit: honora inquit patrem tuum et
matrem: Porro quod patrem honora¬
uerit: ipse sibi testis ÷ cum ad iudȩos

Expanded text:
odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilectissimae filiaeamplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus omnem illam coelestem Jerusalem, tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam esse inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse: quonSalvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur quod in lege ipse praecepit: Honora patrem tuum et matrem tuam ? Porro quod patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum fulta pixsidiis. Pulchra ut
iuna. immo pulchrior quam luna: quia
iam sine defectu sui. choruscat celestibus
ullustrata fulgorib Electa ut sol fulgore
uirtutum: quia ipse eam elegit sol uisti¬
ciȩ ut nasceret᷑ ex ea. Ad cuius profec̾to &¬
equias quantum fas est credere famu¬
labantur angeli: & uniuersȩ cȩlorum con¬
gratulabant᷑ curiȩ. Nec mirum quia
honor maternus eius est qui natus est
ex ea: quem omnis cȩlorum ordo uenera¬
tur. et adorat super se eleuatum cum
patre in sede maiestatis dm̃i. Legimus
ergo quam sepe ad funera & ad sepulturas
quorumlibet scõrum angelos aduenisse.
et ad exequias eorum obsequia prestitisse.
necnon & animas electorum usque ad cȩ¬
los cum hẏmnis & laudib deculisse: ubi
et utriusq sexus chori commemorant᷑.
frequenter auditi. laudes cecinisse. Int̾ea
et quod ꝑspicatius est. multo nunnunꝗͣ
lumine eosdem resplenduisse. insuꝑ et
adhuc inuentes in carne. ibidem miri

Expanded text:
sanctorum fulta praesidiis: pulchra ut sanctorum fulta praesidiis: pulchra ut luna, immo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus enim quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri
Abbreviated transcription (Latin):
ta intus in holochaustum incendio pii
amoris & desiderio caritatis: ut uirgła
inquit fumi ex aromatibus. H Iimirũ
quia multis repleca erat uirtutum
odorib manans ex ea flagrabat sua¬
uissimus odor etiam spiritib angelici:
seculi uirga de radice iesse olimꝰ erorta.
s mirabantur elecꝰtorum animȩ pregau¬
dio. quȩnam ess quȩ etiam meritorũ
uirtutibus angelorum uinceret. digni¬
tatem. De qua rursus idem spiritus sc̃s
in eisdem canticis. Quȩ est ista quȩ as¬
cendit inquit quasi aurora consurgeis:
Pulera ut luna. electa ut sol: terribilis
ut castrorum acies ordinata. Ammirat᷑
autem spiritꝰ sanctus. quia omnes de
ascensu hitius uirginis ammirantes fa¬
cit: quod quasi diluculi noui aurora
rutilans ascensu suo resplendeat mui¬
tis freta & uallata scõrum agminibus.
unde dicitur. terribilis ut castrorum
acies oulinata. Siquidem terribilis su¬
is facta uirtutibus ut castiorum acies
admodum oramata: hinc inde scõrum

Expanded text:
ta intus in holocaustum incendio pii ta intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicissaeculi, virga de radice Jesse olim exorta: sed mirabantur electorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admiratur autem Spiritus sanctus, quia omnes de ascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata: hinc inde angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
propħa olim gratulabundus xp̃o canit.
A summo cȩlo inquit egressio eius: et
occursus eius usq ad summum eius.
Ascendit ergo eandem głam resumptu¬
ruis. licet non amiserit quam pͥus ha¬
buerat antequam mundus fieret. Ascen¬
dit & preparauit huic sc̃issimȩ ac glori¬
osissimȩ uirgini locum immortalitatis.
ut cum eo regnare possit in ppetuũ.
&hec ẽ eius prȩsentis diei festiuitas.
inqua głosa et felir ad ȩthereum pue¬
nit thalamum. Quȩ profcc̾to festiuitas
sicuti & uirgo incomꝑabilis est cȩteris
uirginib ita in comꝑabilis ista est festi¬
uitas. omnium scõrum festiuitatibus:
et ammiranda etiam uirtutibus ange¬
licis. Propter quod ex ꝑsona suꝑnorum ei¬
uium in eius ascensione ammirans spẽ
sc̃s: ait in canticis. Que est ista quȩ as¬
cendit ꝑ desertum: quasi uirgula fumi ex
abomatibus: O bene quasi uirgula fumi
quia gracilis & delicata. quia diumnis ex¬
tenuata disciplinis: etenim concrema

Expanded text:
propheta olim gratulabundus Christo canit: propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare posset in perpetuum.Et haec est praesentis ejus diei festivitas, in qua gloriosa et felix ad aethereum pervenit thalamum. Quae profecto festivitas, sicuti et virgo incomparabilis est caeteris virginibus, ita et incomparabilis ista est festivitas omnium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim c
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo sunt uirginib ut decenter possit in se
susciꝑe diuinitatis ammixtionem. salua
utraq natura: tamen cum gratia reple-¬
tur. cum spiritu sc̃o ꝑfimditur. cum uir¬
tute altissimi obumbratur. fit preciosior
meritis. celsis sublimior fastiguis. pulchri¬
or scĩtate. głosior scõrum prerogatuis
meritorum: ita ut nullis iam usibus sit
ipsa eademq mancipanda: nisi diuinis.
Unde o sc̃issimȩ uirgines. et si imitari
oportet tantam ac talem uirginem tã¬
q prȩclaram. uenerari multum conue¬
nit. & ultra angelicam quodam modo
dignitatem. quantum fas est cum gau¬
dio laudib dignissime efferri. Quȩ ut
diximus non temere xp̃i ꝑ gratiam suꝑ
choros angłoꝵ eraltata. deuotissime ho¬
die prȩdicatur. quia prȩcessit eam do¬
minus & saluator noster er ea uera fide
genitus ad cȩlestia: ut pararet ei sicut
ipse suis reꝓmisit discipulis. in hȩthe¬
reis mansionib locum. Hinc quoq daiud

Expanded text:
coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est, cum gaudio laudibus eam dignissimis efferre: quae, ut diximus, non temere per Christi gratiam super choros angelorum exaltata, devotissime hodie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & si cȩterȩ uirgines imitantur il¬
iam usq ad conceptum partus & gabrihȩ¬
us nouȩ salutationis obsequium. deinceps
totum diuinum ẽ quod oꝑatur in ea: te¬
ste angelo qui a spũ sc̃o & turtute altissi¬
ii obumbratur Ante hoc ipsum sane ute¬
ris uirginis quamuis mundus. quamur
impollutꝰ. & alienus a contagione pecca¬
ti. quamuis sc̃s tamen adhuc utilitate
humanitatis induitur: ut ita dicam ac
si lana candidissima. suiq coloris dealba¬
ta. Ad quam sane cum accessit spiritus
sanctus. quasi ipsa eademq lana cum in¬
ficitur sangume coccim uel muricis uer¬
titur in purpuram. uersa est & ipsa sine
coitu in matrem: ut non sit iam ad mo¬
dum quod fuerat: s purpura uerissima
ad inidumentum & gloriam summi regis
diuinitus aptissime dedicata. ut nuri
deinceps ea uti usu femineo licuerit: n¬
si d̾o. Quippe ut ita loquar. & beata et gło¬
sa uirgo maria eo modo quaminis dudũ
incomparabilis esset uniuersis quȩ sub

Expanded text:
us: Etsi caeterae virgines imitantur illam utque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est, quod operatur in ea, teste angelo, quia Spiritu sancto et virtute Altissimi obumbratur. Ante hoc ipsum sane uterus virginis quamvis mundus, quamvis impollutus, et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur, ut ita dicam, ac si lana candidissima, suique coloris dealbata. Ad quam sane cum accessit Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana, cum inficitur sanguine conchylii, vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam admodum quod fuerat, sed purpura veracissima ad indumentum et gloriam summi Regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
tib et miraculis pascebant᷑. & bene ꝑse¬
uerantes in oratione nichil hesitantes:
donec acciꝑent munera spiritus sancti
quȩ poscebunt. Quos & uos õfiuȩ imita¬
mini: quȩ in scola xp̃i ꝑmanere uoui¬
stis. ꝑseuerate in orationib unaninurer.
uiuentes: quousq intrare possitis gau¬
dia eternȩ uitȩ. quo beata uirgo fȩlicit᷑
hodie introiuit. alternantib hymnidi.¬
cis angelorum choris infra pascua ȩter¬
nȩ uiriditatis: ubi una societas omni¬
um suꝑnoꝵ ubi dulcis sollempnitas
angelorum: ubi post labores & erũp¬
nas fȩlix & suauis refectio animarum.

Expanded text:
tibus et miraculis pascebantur. Et bene persetibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis
Abbreviated transcription (Latin):
runt in cȩnaculum ubi manebant petrꝰ
& iohannes. ia cob & andieas. philippuis
et thomas: bartholomeus & matheus. ia¬
cobus alphei. et symon relotes: et udas
iacobi. Hi omnes erant inquit ꝑseueran¬
tes unanimiter in oratione: cum mulie¬
ribus. et maria matre iħu: et fr̃ibus eius
Eoce iħii ascendente cum quib uirgo ua¬
cat in scola uirtutum. & meditatur in le¬
ge mandatorum di. ut &ipsa sit forma di¬
sciplinȩ xp̃i: & eremplum ꝑfectionis uͥ¬
ginibus. Conuersatur autem cum testib
sc̃e resuructionis & ipsa testis: conuersa¬
uita non erat iam de terris. in quibus
xp̃c preliabatur. sed de celis. Hinc ascen¬
disse leguntur in cȩnaculum quo pascha
dignissime celebratur: ibi quippe ma¬
nebant cum maria matre iħu. unani¬
miter aspirati in caritate. ꝑseuerantes
in oratione: donec induerent᷑ iurtute
es alio. Ceꝑant enim iam orare: qui du¬
dum cum domino conuersantes. uirti¬

Expanded text:
runt in coenaculum, ubi manebant Petrus runt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, JacoJacobi. Hi omnes erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversavita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtu
Abbreviated transcription (Latin):
propter gr̃e ercellentiam: una tamen in¬
tegritas carmis & una uirtus: que ad in¬
uicem quasi cognata sociatur. Hinc quo¬
q iohannes quicquid est quod maria
genuit ȩuuangłizando suo commendat
eloquio: uerbum quod in principio erat.
et uerbum erat apud dm̃. & d̾s erat uer¬
bum. Hoc quippe uerbum quod erat in
principio. & apud dm̃ erat. & d̃s erat¬
uerbum: ipsum dm genuit beata & gło¬
sa uirgo maria ex se carne factum. Iccir¬
co & uirginitas longe sacratior. et fecun¬
ditas ut ita dicam multo ineffabilior. qͣm
suo potuerit ille explicare eloquio uerum¬
tamen quanto uirginitas cognatior uir¬
ginitati: tanto beatus ȩuuangłista cȩte¬
ris excellentior & uicinior uerbo. Id̃o quic¬
quid est quod uirgo genuit. totum prout
potuit homo per spm scm̃ nobis reserauit
manifestius & docuit. Cȩterum ad exempłu
dicens. quod regressi quidem a monte oli¬
ueti. iherusolimam uenerunt. & ascende¬

Expanded text:
propter gratiae excellentiam: una tamen inpropter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et docuit. IV. Caeterum ad exemplumdicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascende
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas alicui discipuloꝵ rectius quam
uirgini commendatur. ut esset ad inuicẽ
grata societas. et floridus aspec̾tus. necr̃
& uenustus conuersandi uernans alterna¬
tim pudicitiarum splendore decoratus.
Una siquidem uirtꝰ uirginit̾atis in ambo¬
bus. s altera ꝓportio in maria. altera qͥ¬
dem quia fecundior: sed ipsa. Ipsa uero
s altera: quia et si ipsa eadem̃q in corrup¬
tio. tamen fecunditas integritatis longe
gloriosior quam uirginitas: iccuro & fe¬
cunditas in illa. tota dĩficata ẽ & uirgini¬
tas. Auoquin nusquam scđ̃m naturam
nascendi uirginitas. ubi fecunditas pre¬
dicatur: neq fecunditas ubi uirginitas
conseruatur integra. Id̃oq totum suꝑex¬
celsit. de illa quȩ dicunt᷑: quia sunt di¬
uina atq meffãbilia. Unde uirginitas &
fecunditas prolis. suꝑeminens nouitas:
quanquam humanum cernatur ex ear¬
ne quod nascitur. berumptam̾ et si mag¬
nificentior multum uirginitas in maria

Expanded text:
ginitas alicui discipulorum rectius quam ginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitasconservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria
Abbreviated transcription (Latin):
angłs gabrihel. acsi celestis paranymphꝰ
intactam custodiuit. & iohannes apłs
misit eam. urgo uirginem seruauic: fu¬
isq ei deseruiuit obsequiis. Non qđ
erimius ille scõrum corus apostolorũ¬
eam deseruerit. inter quos post resur¬
rectionem intrans & exiens. familiariꝰ
contulit de.xp̃i incarnatione: tanto
siquidem uerius quanto ab mitio ple
spererat oculis uniuersa: licet & apostoli
per eundem spm̃ scm om̃ia cognouerĩt
et in omnem edocti ꝑuenerint uerita.¬
tem. Quam sane beatam uirginẽ. et si
om̃s uenerati sunt discipuli. eiq famu¬
labant᷑ officio dilectionis: iohannes
tamen amplius ac specialius usq ad fi¬
nem uitȩ. qui sibi commissam accepit
in suam. quasi matrem filius: cui be¬
nignus magister de cruce. mulier in¬
quit ecce filius tuus. ad discipulum au-¬
tem ece mater tua. ut uirgo uirgini co¬
hereret. ut deseruiret officiosissime cu¬
ra adoptionis. non enim pudicissima uir¬

Expanded text:
angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostmisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima vir
Abbreviated transcription (Latin):
remansisse monumentum: uti nunc be¬
are mariȩ cernitur. Quod sane factum
et de alus quibiislibet locis scripturarũ
firmare conantur: quod hi iam cũ xp̃o
regnent resuscitati in ȩterna societate. Qd̃
quia dõ nichil ẽ impossibile. nec nos de
beata maria factum abnuimus: quanqͣm
ꝓpter cautelam salua fide. pio magis desi¬
derio opinari oporteat. quam inconsulte
diffiniri: quod sine ꝑiculo nescitur. Unde
de his ex quib certi sumus: tantisꝑ loqua¬
mur ad exhortationem uram̃ qualicumq
sermone ad elificationem & laudem no¬
minis dei: ut & religio conseruetur pro
famulatu. & deuotio augeatur pro affec¬
tu: qm̃ hec est uirgo que sola interemit
uniuersam hereticam prauitatem: so¬
la sit post d̾m que nos confirmet in om¬
ni ueritate. suisq commendet meritis.
&ꝵ precibus auxilietur: ut et ipsi digni
ritur  post ascensionem dñi quid e¬
gerit: unum profecto est. quia uirgo scã
corpore ac mente ꝑmansit. Quam sane

Expanded text:
remansisse mausoleum, ut hunc beremansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni ritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Melius tamen dõ totum cui inchil
impossibile est commutimus: quam a¬
liud temere diffinire uelimus auctor¬
tate nr̃a quod non ꝓbamus: sicuti & de
his quos cum dño teste euuangelio re¬
surrerisse creditur. s utrum redierint
in terrȩ puluerem certum non habemꝰ
nisi quod legimus. quia multa corpora
scõrum qui dormierant surpererunt.
ac uenerunt in scãm ciuitatem scilicet
ihrłm: & apparuerunt multis. De quibus
ꝓfecito nonirulli doctoꝵ senserunt: etiam¬
et in suis reliquerunt scriptis. quod iam
in illis perperua sit completa resurratio.
fatentur enim quod ueri testes non eẽnt:
nisi & uera eoꝵ esset resurrectio. unde &
beatus petrus dirisse legitur cum deda¬
uid loqueretur in testimoniũ. & sepuscrũ
inquit eius apud nos est: quasi non sit
ausus dicere. quod ipse ant corpus eius
apud nos est: sed tantum sepulcrum in oͦ
conditus fuerat. Hinc aumt resurierisse
& ipsum cum çteris scĩs: & ido uacium

Expanded text:
est. Melius tamen Deo totum, cui nihil est. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire velimus auctoritate nostra, quod non probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habemus, nisi quod legimus, quia multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scilicet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum
Abbreviated transcription (Latin):
Monstratur autẽ sepuichrum eis. cernẽ¬
tibus nobis. usq ad presens in uallis iosa¬
phat medio: quȩ uallis ẽ inter montem
ħon. et montem oliueti posita. quam et
tu o paula oculis asperisti: ubi in eius hono¬
re fabricata est erclesia. miro lapideo ta¬
bulatu. in qua sepulta fuisse ut scire pores¬
tis ab om̃ibus ibidem predicatur: sed nunc
tant. utrum assumpta fuerit simus cum
corpore: an obierit relicto corpore. Quom
autem uel quo tempore. aut a quib ꝑso¬
nis scĩssimum corpus eius inde ablatum
fuerit. uel ubi transpositum. utrumue re¬
surrȩrerit nescitur: quamuis ñnuiui astru¬
ere uelint eam resuscitatam: ꝙ beata cũ
xp̃o immortalitate in celestib uestiri. ¶
& de beato iohanne euuanglista eius mi¬
nistro. eui uirgini a xp̃o iurgo commissa
est. plurimi asseuerant: quia in sepulcr
eius ut refertur non nisi manna inuenit᷑.
quod & scaturire cernitur. Uerumtamen
quid horum uerius censeatur: ambigi

Expanded text:
Monstratur autem sepulcrum ejus cernenMonstratur autem sepulcrum ejus cernentibus nobis usque ad praesens in vallis Josaphat medio, quae vallis est inter montem Sion et montem Oliveti posita: quam et tu, o Paula, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur: sed nunc tant, utrum assumpta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibut de beato Joanne evangelista ejus ministro cui virgini a Christo virgo commissa est plurimi asseverant, quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambiguum