comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tditur. si ñ fingitur. qui uellent ꝓinuicẽ simul mori: quia mor¬
te peius eis erat ñ simul uiuere. S in me nescio quis affectus
hiuc cont̾rius ortus erat: & tediũ iuuendi inme erat gͥuissi¬
nũ. & moriendi metus. Credo quo magis illũ amabam hoc
magis mortẽ quȩ mͥ eũ abstulerat tanqͣm atrocissimã inimicã
oderam & timebam: & eam repente consumpturã om̃s homi¬
nes putabã. quia illũ potuit. Sic eram omnino: memini. Ecce
cor meũ ds̃ m̃s. ecce intus uide & memini: spes mea qui me mũ¬
das ataliũ affectionũ inmunditia : dirigens oculos meos adte.
x euellens delaqueo pedes meos. Mirabar enĩ cetos mortales
uiuere: quia ille quẽ quasi ñ moriturũ dilexerã mortuus e
uit: & me magis qui abillo alt̾ eram uiuere illo mortuo mira¬
bar. Bene quidã dix̃ de amico suo: dimidiũ animȩ meȩ. Nam
ego sensi animã meã. & animã illiꝰ unã fuisse animã in duob

Expanded text:
traditur, si non fingitur, qui uellent pro inuicem simul mori, quia mortraditur, si non fingitur, qui uellent pro inuicem simul mori, quia morte peius eis erat non simul uiuere. sed in me nescio quis affectus nimis huic contrarius ortus erat et taedium uiuendi erat in me grauissimum et moriendi metus. credo, quo magis illum amabam, hoc magis mortem, quae mihi eum abstulerat, tamquam atrocissimam inimicam oderam et timebam et eam repente consumpturam omnes homines putabam, quia illum potuit. sic eram omnino, memini. ecce cor meum, deus meus, ecce intus; uide, quia memini, spes mea, qui me mundas a talium affectionum inmunditia, dirigens oculos meos ad te et euellens de laqueo pedes meos. mirabar enim ceteros mortales uiuere, quia ille, quem quasi non moriturum dilexeram, mortuus erat, et me magis, quia ille alter eram, uiuere illo mortuo mirabar. bene quidam dixit de amico suo: dimidium animae suae. nam ego sensi animam meam et animam illius uuam fuisse animam in duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniendi habent. Num indolore amsse rei & luctu quo tunc
oꝑiebar: Heq enĩ sꝑabam reuiuiscere illũ. aut hoc petebã
lacrimis: s tantũ dolebam & flebam. Oiser enĩ eram: & a¬
miserã gaudiũ meũ. An & fletus res amara ẽ: & p̃fastidio r¬
rũ quib prius fruebam᷑. & tunc dũ ab eis abhorrescimꝰ delectat:
Qiud aut̃ ista loquor: Non enĩ tempꝰ querendi nunc ẽ: s confi¬
tendi ł. Miser erã: & miser ẽ om̃is animꝰ uinctus amicitia rerũ
mortaliũ. & dilaniat᷑ cũ eas amittit : & tunc sentit misertam
quia miser ẽ. & anteqͣm amittat eas. Sic ergo eram illo tem¬
pore & flebam a marissime: & requiescebam in amaritudine.
ta miser eram : & habebam cariorẽ illo amico meo uitã ipsam
miserã. Nam qͣmuis eã mutare uellẽ: nollẽ tam̃ amittere ma¬
gis qͣm illũ. Et nescio an uellem uł ꝓ illo sic̃ deoreste & pilade

Expanded text:
perueniendi habent. num in dolore amissae rei et luctu, quo tunc perueniendi habent. num in dolore amissae rei et luctu, quo tunc operiebar? neque enim sperabam reuiuescere illum aut hoc petebam lacrimis, sed tantum dolebam et flebam. miser enim eram et amiseram gaudium meam. an et fletus res amara est et prae fastidio rerum, quibus prius fruebamur, et tunc, dum ab eis abhorremus, delectat? Quid autem ista loquor? non enim tempus quaerendi nunc est, sed confitendi tibi. miser eram et miser est omnis animus uinctus amicitia rerum mortalium et dilaniatur, cum eas amittit, et tunc sentit miseriam, qua miser est et antequam amittat eas. sic ego eram illo tempore et flebam amarissime et requiescebam in amaritudine. ita miser eram et habebam cariorem illo amico meo uitam ipsam miseram. nam quamuis eam mutare uellem, nollem tamen amittere magis quam illum et nescio an uellem uel pro illo, sicut de Oreste et Pylade
Abbreviated transcription (Latin):
dabat᷑ mͥ. & oderant omĩa qͦd non haberent eũ: nec mͥ iam dicere¬
ñ poterant. ecce iam ueniet. sicut iuueret cũ qͣndo absens erat.
Factus eram mͥ ipse magna questio: & int̾rogabam animã meam
quare tristis esset. & quare conturbaret me ualde: & nichil no¬
amico meo. in delicus animi mei. Et nũc dñe iam illa t̾nsier
& tempore lenitũ ẽ uulnꝰ meũ. Possũ ne audire abste qui es us¬
ritas. & ad mouere aurem cordis mei ori tuo: ut dicas mͥ. cur fle¬
tus dulcis sit miseris: Antu qͣmius ubiq adsis longe abiecisti at
muiseriam nr̃am: Et tu iute manes nos aut in exꝑĩtis uolum.
& tam̃ nͥ ad aures tuas ploraremꝰ nichil residui de spenr̃a fie¬
ret. Unde gͥ suaius fructꝰ de amaritudine uitȩ carpitur:
gemere & flere & suspirare & conqueri: An hoc ibi dulce ẽ
quod sꝑamꝰ exaudire te: Recte istud inp̃cib: quia desideriũ

Expanded text:
dabatur; et oderam omnia, quod non haberent eum, nec mihi iam diceredabatur; et oderam omnia, quod non haberent eum, nec mihi iam dicere poterant: "ecce uenit", sicut cum ueniret, quando absens erat. factus eram ipse mihi magna quaestio et interrogabam animam meam, quare tristis esset et quare conturbaret me ualde, et nihil noamico meo in deliciis animi mei. Et nunc, domine, iam illa transierunt et tempore lenitum est uulnus meam. possumne audire abs te, qui ueritas es, et admouere aurem cordis mei ori tuo, ut dicas mihi, cur fletus dulcis sit miseris? an tu, quamuis ubique adsis, longe abiecisti a te miseriam nostram, et tu in te manes, nos autem in experimentis uoluimur? et tamen nisi ad aures tuas ploraremus, nihil residui de spe nostra fieret. unde igitur suauis fructus de amaritudine uitae carpitur gemere et flere et suspirare et conqueri? an hoc ibi dulce est, quod speramus exaudire te? recte istud in precibus, quia desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
debam de nimis pendebamꝰ exinucem: temptaui apud illũ irride¬
re tanqͣm ex illo irrisuro mecũ baptismũ qͣm acceꝑat mte atq
sensu absentissimꝰ: s tam̃ se iam accepisse didicerat. At ille ita me
exhorruit ut inimicũ. admonuitq mirabili & repentina lib̃tate.¬
ut si amicꝰ ẽẽ uellẽ talia sibi dicere desinerẽ. Ego aũt stupefactꝰ
atq turbatꝰ distuli om̃s motus meos: ut conualescens prius eẽt
idoneus uirib ualitudinis cũ quo agere possem quod uellem. S
ille abreptus dem̃tie meȩ ut
apud te seruaret᷑ conso¬
lationi meȩ: pꝰ paucos dies me
absente repetit᷑ febrib
& defungit᷑. Quo dolore c̃tene bratũ ẽ cor meũ. & qͥcqͥd as¬
piciebam mors erat: & erat mͥ patria supplitiũ. & pat̾na domꝰ
mira infelicitas. Et quicquid cũ illo cõmunicauerã: sine illo incrs¬
ciatũ ĩmanẽ uerterat. Expetebant eũ undiq oculi mei & non

Expanded text:
debam, et nimis pendebamus ex invicem, tentavi apud illum irridedebam, et nimis pendebamus ex invicem, tentavi apud illum irridere, tanquam et illo irrisuro mecum Baptismum quem acceperat mente atque sensu absentissimus, sed tamen jam se accepisse didicerat. At ille ita me exhorruit ut inimicum, admonuitque mirabili et repentina libut, si amicus esse uellem, talia sibi dicere desinerem. ego autem stupefactus atque turbatus distuli omnes motus meos, ut conualesceret prius essetque idoneus uiribus ualetudinis, cum quo agere possem quod uellem. sed ille abreptus dementiae meae, ut apud te seruaretur consolationi meae: post paucos dies me absente repetitur febribus et defungitur. Quo dolore contenebratum est cor meum et quidquid aspiciebam mors erat. et erat mihi patria supplicium et paterna domus mira infelicitas, et quidquid cum illo conmunicaueram, sine illo in cruciatum inmanem uerterat. expetebant eum undique oculi mei, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt quas plangebat me mat̾. Mecũ iam errabat in animo ho¬
mo ille. & ñ poterat anima mea sine illo : & ecce tu imminens da¬
so fugĩuuorũ tuꝙ ds̃ ultionũ. & fons miscdiarũ simulq conũtens
nos adte miris modis. ecce abstulisti hominẽ de hac uita: cum
uix impleuisset annũ in amicitia mea. suauis mͥ suꝑ om̃s suaui¬
tates illiꝰ uite meȩ. Quis laudes tuas enumerat: unꝰ inse uno
quas exꝑtus ẽ: Quid tunc fecisti ds̃ ms̃ & qͣm inuestigabilis
ab sssus udiciꝙ tuꝙ Cũ enĩ laboraret ille febrib: iacuit
diu sine sensu insudore lȩtali. Et cũ desꝑaret᷑. baptitatꝰ ẽ nes¬
ciens. me ñ curante: & p̃sum̃te id retinere potiꝰ animã eius
quod ame acceꝑat. non quod in nescientis corpore fiebat. Longe
aut alit̾ erat.. Nam recreatus ẽ: & saluus factus. Sstatimq ut
iͥmo rẽũ eo soqui potui. potui aut̃ mox ut ille potuit qͣndo ñ disce¬

Expanded text:
propter quas plangebat me mater. Mecum jam errabat in animo hopropter quas plangebat me mater. Mecum jam errabat in animo homo ille, et non poterat anima mea sine illo. Et ecce tu imminens dorso fugitivorum tuorum, Deus ultionum et fons misericordiarum simul, qui convertis nos ad te miris modis; ecce abstulisti hominem de hac vita, cum vix explevisset annum in amicitia mea, suavi mihi super omnes suavitates illius vitae meae. 8. Quis laudes tuas enumerat unus, in se uno quas expertus est? Quid tunc fecisti, Deus meus, et quam investigabilis abyssus judiciorum tuorum? Cum enim laboraret ille febribus, jacuit diu sine sensu in sudore letali. Et cum desperaretur, baptizatus est nesciens, me non curante, et praesumente id retinere potius animam ejus quod a me acceperat, non quod in nescientis corpore fiebat. Longe autem aliter erat; nam recreatus est et salvus factus. Statimque ut primum cum eo loqui potui potui autem mox ut ille potuit, quando non disce
Abbreviated transcription (Latin):
bridius. adolescens ualde bonus. & ualde cautus. irridens totũ il¬
lud diuinationis genus ꝑsuadere mͥ potuert̃ ut hec abicerem.
qm̃ me ampliꝰ ipsꝙ auct& mouebat auctoritas: & nullũ cerru
quale querebã docum̃tũ adhuc inuenerã. quo mͥ sine ambigui¬
tate appareret. quȩ abeis consultis uera dicerent᷑. forte uł sor¬
te ñ arte inspect& syderũ dici. In illis annis quo pͥmũ tempore
inmunicipio quo natus sũ docere cȩꝑam cõparauerã amicũ soci¬
etate studiꝙ nimis carũ: coeuũ mͥ. & conflorentẽ flore adolescen¬
tiȩ. Mecũ puer creuerat. & parit̃ inscolam ieramꝰ. parit᷑q lise¬
quãqͣm ne tunc quidẽ sicuti ẽ
uera amicicia. quia ñ ẽ
uera nͥ cũ eã tu agglutinas in¬
pariliũ studi&. Nam & auera fide qua ñ germanitꝰ & penitꝰ ad¬
olescens tenebar deflexerã eũ insuꝑsticiosas fabellas & ꝑniciosas:

Expanded text:
bridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum ilbridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum illud diuinationis genus, persuadere mihi potuerunt, ut haec abicerem, quoniam me amplius ipsorum auctorum mouebat auctoritas et nullum certum quale quaerebam documentum adhuc inueneram, quo mihi sine ambiguitate appareret, quae ab eis consultis uera dicerentur, forte uel sorte, non arte inspectorum siderum dici. In illis annis, quo primum tempore in municipio, quo natus sum, docere coeperam, conparaueram amicum societate studiorum nimis carum, coaeuum mihi et conflorentem flore adulescentiae. mecum puer creuerat et pariter inquanquam ne tunc quidem sicuti est vera amicitia; quia non est vera, nisi cum eam tu agglutinas inparilium studiorum. Nam et a fide vera, quam non germanitus et penitus adolescens tenebat, deflexeram ego eum in superstitiosas fabellas et perniciosas,
Abbreviated transcription (Latin):
te in hominib sustentans rethoricam tenes. Hanc aũt fallaciã libero
studio ñ necessitate rei familiaris sectaris. Quo magis mͥ te oportet
de illa credere: qui eã tam ꝑfecte discere elaboraui. quã ex ea sola
uiuere uolui. A quo gͦ cũ quesissem qua ex causa hoc fieret ut multa
uera inde ꝓnuntiarent᷑ : respondit ut potuit ium sortis hoc facere
inrerũ natura usqueq̃q diffusã. Si enĩ de paganis poete cuipiam
longe aliud canentis atq intendentis cũ forte quis consulit. mirabis¬
lit̃ cõsomis negotio sepe u̾sus exiret mirandũ ñ esse dicebat: si ex an
ma humana suꝑiore aliquo instinctu nesciente qͥd inse fieret. ñ ara
s sorte sonaret aliquid: qͦd int̾rogantis reb factisq concineret. s
hoc quidẽ abillo uł ꝑ illũ ꝓcurasti mͥ: & quid iꝑse postea ꝑme ipsũ que¬
rerem in memoria mea deliniasti. Tune n ipse nec carissimꝰ ins¬

Expanded text:
te in hominibus sustentas, rhetoricam tenes, hanc autem fallaciam libero te in hominibus sustentas, rhetoricam tenes, hanc autem fallaciam libero studio, non necessitate rei famde illa credere, qui eam tam perfecte discere elaboravi, quam ex ea sola vivere volui. A quo ego cum quaesissem quae causa ergo faceret ut multa inde vera pronuntiarentur; respondit ille, ut potuit, vim sortis hoc facere in rerum natura usquequaque diffusam. Si enim de paginis poetae cujuspiam longe aliud canentis atque intendentis, cum forte quis consulit, mirabiliter consonus negotio saepe versus exiret; mirandum ma humana superiore aliquo instinctu nesciente, quid in se fieret, non arte, sed sorte sonaret aliquid, quod interrogantis rebus factisque concineret. Et hoc quidem ab illo uel per illum procurasti mihi, et quid ipse postea per me ipsum quaererem, in memoria mea deliniasti. tunc autem nec ipse nec carissimus Ne
Abbreviated transcription (Latin):
me. s ut medicꝰ. Nam illiꝰ morbi tu sanator. qͥ resistis suꝑbis: hu¬
aut destitisti mederi animȩ meȩ: Quia enĩ factus ei eram
familiarior. & eiꝰ sermonib. Erant enim sine uerbꝙ cultu u¬
uacitate sententiarũ iocundi & gͣues assiduus & fixus in here¬
bam: ubi cognouit excolloquio meo libris genethliacꝙ. ẽẽ me
deditũ. benigne ac pat̾ne me monuit. ut eos abicerẽ neq curã
ꝑoꝑam retributionib necessariã illi uanitati frustra impende¬
rem: dicens ita se illã didicisse. ut uictus eiꝰ ꝓfessionẽ pͥmis annis ȩtat
suȩ deferre uoluisset. quã uitã desereret. & si ypocratem intellexsses
x illas utiq litteras potuisset intelligere: & tam̃ ñ ob aliam causam si
postea illi relictis medicinã assecutũ nͥ quod eas falsissimas cõꝑisset. &¬
nollet uir g̃uis decipiendis hominib uictũ querere. At tu inquid qͥ

Expanded text:
meo, sed non ut medicus. nam illius morbi tu sanator, qui resistis superbis, humeo, sed non ut medicus. nam illius morbi tu sanator, qui resistis superbis, huaut destitisti mederi animae meae? quia enim factus ei eram familiarior et eius sermonibus — erant enim sine uerborum culta uiuacitate sententiarum iucundi et graues — adsiduus et fixus inhaerebam, ubi cognouit et ex conloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit, ut eos abicerem neque curam et operam rebus utilibus necessariam illi uanitati frustra inpenderem, dicens ita se illa didicisse, ut eam professionem primis annis aetatis suae deferre uoluisset, qua uitam degeret, et si Hippocraten intellexisset, et illas utique litteras potuisse intellegere: et tamen non ob aliam causam se postea illis relictis medicinam adsecutum, nisi eas falsissimas conperisset et nollet uir grauis decipiendis hominibus uictum quaerere. "at tu" inquit "quo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ enĩ confiteri tͥ dñe & dicere. miserere mei cura animam
meã. quia peccaui ł neq adlicentiã peccandi abuti indulgentia
tua. s meminisse dñicȩ uocis. Ecce sanus factus es. iam noli pec¬
care: nequid t deteruis contingat. Quã totam illi salubrita¬
tem int̾ficere conant. cũ dicunt. De cęlo łͥ ẽ in euitabilis causa
peccandi : & uenus hoc fecit. aut saturnꝰ. aut mars. scilicet ut
homo sine culpa sit. caro & sanguis & suꝑba putredo: culpandꝰ
sit aũt cęli ac syderũ creator & ordinator. Et quis ẽ hic. nͥ ds̃ nr̃.
suauitas & origo iusticiȩ. qui reddes unicuiq scdm oꝑa eius: &
cor contritũ & humiliatũ ds̃ ñ sꝑnis Erat eo tempore iur
sagax. medicinȩ artis ꝑitissimꝰ atq in ea nobilissimꝰ: qui ꝓcon¬
sul manu sua coronã illã agonistricã inposuerat ñ sano capiti

Expanded text:
num est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam num est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae uocis: ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de caelo tibi est ineuitabilis causa peccandi" et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem caeli ac siderum creator et ordinator. et quis est hic nisi deus noster, suauitas et origo iustitiae, qui reddes unicuique secundum opera eius et cor contritum et humiliatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposuerat non sano capiti
Abbreviated transcription (Latin):
aurea. muscã ꝓuictoria mea sinere necari. Neccaturꝰ enĩ enat
ille insacrificus suis animantia: & illis honorib inuitaturꝰ mͥ s
fragatura demonia uidebat᷑. S hoc quoq malũ ñ extua ol¬
titate repudiaui ds̃ sordis mei. Non enĩ amare te noueran
qui nͥ fulgores corporeos cogitare ñ nouerã. Talib enĩ figintis
suspirans anima : nonne fornicat᷑. & fidit infalsis & pascit uensi
uidelicet sacrificari ꝓ me nollẽ demonib: quib me illa suꝑsticione
saicriscabam. Quid ẽ aliud uentos pascere qͣm ipsos pascere: hoc ẽ er¬
rando eis esse uoluptati atq derisiu: Ideoq illos planos quos mathe¬
maticos uocant plane consulere ñ desistebã qͦd qͣsi nullũ eis esset sacri¬
ficium : & nulle p̃ces ad aliquẽ sp̃m obdiunationẽ dirigerent᷑. Qd
tam̃ cristiana & uera pietas consequent̃ repellit & dampnat. Bo¬

Expanded text:
aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia et illis honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bo
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentis agerent. s aliqͣndo ꝓcapite nocentis. Et ds̃ iudisti de
longinquo lapsantẽ in lubrico & inmulto fumo scintillantẽ fidẽ
meam: qͣm exhibebã in illo magisterio diligentib uanitatẽ &
querentib m̃datiũ socus eꝙ. In illis annis unã habebã ñ eo
qͦd legitimũ uocat᷑ conuigio cognitã. s qͣm indagauerat uagis
ardor in ops prudentiȩ. s unã tam̃ ei quoq seruans thoris
dem: inqua sane exꝑirer exemplo meo qͥd chistaret int̾ conu¬
galis placiti modũ qͦd federatũ esset generandi gr̃a. & pactĩ
libidinosi amoris: ubi ꝓles &iã contͣ uotũ nascitur. qͣmuis ian
nata cogat se diligi. Recolo etiã cũ mͥ theatrici carminis ce¬
tamen mire placusset mandasse mͥ nescio quẽ aruspicẽ quid ei dis
uellẽ mercedis ut iuncerẽ. me aut̃ feda illa sacrantta de testati
& abhominatũ respondisse: nec si corona illa eẽt in mortaliter

Expanded text:
innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de longinquo lapsantem in lubrico et in multo fumo sciiitillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus uanitatem et quaerentibus mendacium, socius eorum. in illis annis unam habebam non eo quod legitimum \'uocatur coniugio cognitam, sed quam indagauerat uagus ardor inops prudentiae; sed unam tamen, ei quoque seruans tori fidem, in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter coniugalis placiti modum, quod foederatum esset generandi gratia, et pactum libidinosi amoris, ubi proles etiam contra. uotum nascitur, quamuis iam nata cogat se diligi. Recolo etiam, cum mihi theatrici carminis certamen inire placuisset, mandasse mihi nescio quem haruspicem, quid ei dare uellem mercedis, ut uincerem, me autem foeda illa sacramenta detestatum et abominatum respondisse, nec si corona illa ita esset inmortaliter
Abbreviated transcription (Latin):
fabricarent angłos & dõs ꝑquos lib̃aremͣ. Et sec tabar
istã atq faciebam cũ amicis meis: ꝑme ac mecũ deceptiᷤᷤ
Irrideant me arrogantes. & ñdũ salubrit᷑ ꝓstrati & elisi
ate ds̃ m̃s: ego tam̃ confiteor ł dedecora mea in laude tua.
Sine me obsecro. & damͥ circiure p̾senti memoria p̃teritos cicu¬
itus erroris mer: & ĩmolare tibi hostiam iubilationis. Quid enĩ¬
sum ego mͥ sine te. nͥ dux inp̃ceps Aut quid sũ cũ mͥ bene ẽ. nsi
sugens lac tuũ : aut fruens te cibo qui ñ corrũpit᷑: Et quis ho¬
mo ẽ quilibet homo. cum sit homo: S irrideant me fortes &
potentes: nos aut̃ infirmi & in opes confiteam᷑ tͥ. Docebam in
illis rechoricam : & iuctoriosam loquacitatẽ uictus cupiditate
uendebã. Malebam tam̃ dñe tu scis bonos habere discipłos. sic̃
appellant᷑ boni: & eos sine dolo docebam dolos. ñ qͣuib contͣ caput

Expanded text:
fabricarent angelos et deos, per quos liberaremur. et sectabar fabricarent angelos et deos, per quos liberaremur. et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis per me ac mecum deceptis. inrideant me arrogantes et nondum salubriter prostrati et elisi a te, deus meus, et ego tamen confitear tibi dedecora mea in laude tua. sine me, oblielTo, et da mihi circuire praesenti memoria prae-, teritos circuitus erroris mei et immolare tibi hostiam iubilationis. quid enisum ego mihi sine te nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum aut fruons tc cibo, qui non corrumpitur? et quis homo est quilibet homo, cum sit homo? sed inrideant nos fortes et potentes, nos autem infirmi et inopes confiteamur tibi. Docebam in illis annis artem rhetoricam et uictoriosam loquacitatem uictus cupiditate uendebam. malebam tamen, domine, tu scis, bonos habere discipulos, sicut appellantur boni, et eos sine dolo docebam dolos, non quibus contra caput
Abbreviated transcription (Latin):
& conuincente qͣm esset illa secta fugienda: itaq fugisse. Quȩ eũ
ile dixiset atq illa nollet acquiescere. s instaret magis dep̃can¬
do & ub̃tim flendo ut me uideret: ille iam sub sthomachans te
dio. uade inquit ame. tta uiuas: fieri ñ potest ut filius istarum
lacrimarũ pereat. Quod illa ita se accepisse int̾ colloquia sua
uicesimo anno ȩtatis meȩ usq ad duo de¬
palam ꝑdoctrinas quas lib̃ales uocant.
occulte aũt falso nomine religionis. Hic
suꝑbi. ibi suꝑsticiosi ubiq uani. ac popula¬
ris głȩ sectantes manitatẽ usq ad theatricos
plausus. & contenciosa certamina & agonem
coronarũ fenearũ & spec taculꝙ nugas. & intem¬
ꝑantiã libidinũ. illac aũt purgari nos abistis sor¬
dib expetentes. cũ eis qui appellant᷑ electi & scĩ
afferremꝰ ȩscas: de quib nobis in officina aqualiculi fui

Expanded text:
et conuincente, quam esset illa secta fugienda: itaque fugisse. quae cum I et conuincente, quam esset illa secta fugienda: itaque fugisse. quae cum I ille dixisset atque illa nollet adquiescere, sed instaret magis deprecando et ubertim flendo, ut me uid"uade" inquit "a me; ita uiuas, fieri non potest, ut filius istarum lacrimarum pereat." quod illa ita se accepisse inter conloquia sua uicensimo anno aetatis meae usque ad duodepalam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plausus et contentiosa carmina et agonem coronarum faenearum et spectaculorum nugas et intemperantiam libidinum, illae autem purgari nos ab istis sordibus expetentes, cum eis, qui appellarentur electi et sancti, aiferremus escas, de quiljus nobis in officina aqualiculi sui
Abbreviated transcription (Latin):
me. urgent me confiteri tibi. & multa ñ memini. Dedisti gͦ alt̾um ꝑ
sacerdotẽ tuũ quendã ep̃m in eccła: & excitatũ inlibris tuis. Quẽ
cũ illa femina rogasset ut dignaret᷑ mecũ colloqui. & refellere er¬
rores meos. & dedocere me mala. ac docere bona. faciebat enim
hoc quos forte idoneos inuenisset. noluit ille prudent̃ sane qͣntũ
sensi postea. Respondit enĩ me ad huc esse indocilem. eo qͦd infla¬
tus essẽ nouitate heresis illiꝰ. & ñ nullis questiunculis iam multosi¬
ꝑitos exagitassem: sic̃ illa indicauerat ei. Sed inquit. Sine illi
ibi. tantũ roga ꝓeo dñm: ipse legendo reꝑiet quis ille sit error &e
qͣnta impietas. Simul etiã narrauit se qͦq paruulũ aseducta ma¬
tre sua datũ fuisse manicheis. & om̃s pene ñ legisse tantũ uerũ
etiã seriptitasse libros eꝙ: sibiq apparuisse nullo contͣ disputant

Expanded text:
magis urguent confiteri tibi, et multa non memini.magis urguent confiteri tibi, et multa non memini.scopum nutritum in ecclesia et exercitatum in libris tuis. quem cum illa femina rogasset, ut dignaretur mecum conloqui et refellere errores meos et dedocere me mala ac docere bona - faciebat enim hoc, quos forte idoneos inuenisset - noluit ille, prudenter sane, quantum sensi postea. respondit enim me adhuc esse indocilem, et quod inflatus essem nouitate haeresis illius et nonnullis quaestiunculis iam multos inperitos exagitassem, sicut illa indicauerat ei. "sed" inquit "sine illum ibi. tantum roga pro eo dominum: ipse legendo reperiet, quis ille sit error et quanta inpietas." simul etiam narrauit se quoque paruulum a seducta matre sua datum fuisse manichaeis et omnes paene non legisse tantum uerum etiam scriptitasse libros eorum sibique adparuisse nullo contra disputante
Abbreviated transcription (Latin):
lantẽ responso tuo quod tam uicina int̾pretationi falsitate tur¬
bata ñ ẽ: & tam cito uidit qͦd iudendũ fuit. qͦd ego certe anteqͣm
dixisset ñ uideram. etiã tum cõmotũ fuisse: qͣm ipso somnio quofe¬
mine piȩ gaudiũ tanto post futurũ ad consolationẽ tunc p̃sentis sol¬
licitudinis tanto ante p̾dictũ ẽ. Nam nouem ferme anni secuti st̃.
quib ego in illo limo ꝓfundi ac tenebris falsitatis cũ sepe surrgere¬
conarer & gͣuius alliderer uolutatꝰ sũ: cũ tam̃ illa uidua. casta. pua
& sobria quales amas. iam quide spe alacrior. s fletu & gemitu non
segnior. ñ desineret horis omĩb orationũ suarũ de me plangere ad
te. Et intͣbant in conspectũ tuũ p̾ces eiꝰ: & me tam̃ dimittebas aes¬
huc uolu & inuolui illa caligine: & dedisti alt̾rũ responsũ interui
qͦd recolo. Nam & multa p̃tereo. ꝓpt̃ quod ꝓpero adea quȩ mag̃

Expanded text:
lantem responso tuo, quod tam vicina interpretationis falsitate turlantem responso tuo, quod tam vicina interpretationis falsitate turbata non est, et tam cito vidit quod videndum fuit, quod ego certe, antequam dixisset, non videram; etiam tum commotum fuisse, quam ipso somnio, quo feminae piae gaudium tanto post futurum, ad consolationem tunc praesentis sollicitudinis, tanto ante praedictum est. Nam novem ferme anni secuti sunt, quibus ego in illo limo conarer et grauius alliderer, uolutatus sum, cum tamen illa uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . Et dedisti alterum responsum interim, quod recolo. nam et multa praetereo, propter quod propero ad ea quae me
Abbreviated transcription (Latin):
lui cũ causas quesisset ab ea mesticie suȩ cottidianarũq la¬
crimarũ docendi ut assolet ñ discendi gr̃a. atq illa respon¬
disset ꝑditionẽ meã se plangere: ussisse illũ quo secura es¬
set. atq admonuisse ut adtenderet: & uideret ubi esset
lla. ibi esse & me. Quod illa ubi adtendit. uidit me uix¬
ta se. in eadem regula stantẽ. Unde hoc. nͥ qr erant aures
tuȩ ad cor eius: Otu bone om̃ps. qui sic curas unũquemq
nr̃m tanqͣm solũ cures: & sic om̃s tanqͣm singulos. unde illud
etiã. qͦd cũ mͥ narrasset ipsũ uisũ. & ego adid trahere cona¬
rer ut illa se potiꝰ non desꝑar& futurã esse qͦd era: continuo
sine aliqua hesitatione. ñ inquit. Non enĩ mͥ dictũ ẽ ubi
ille. ibi &xtu. s ubi tu ibi & ille. Confiteor tͥ dñe recordationem
meã qͣntũ recolo. quod sepe ñ tacui. amplius me isto ꝑmatrẽ iuigi¬

Expanded text:
qui cum causas quaesisset ab ea moestitiae suae quotidianarumque laqui cum causas quaesisset ab ea moestitiae suae quotidianarumque lacrymarum, docendi, ut assolet, non discendi gratia, atque illa respondisset perditionem meam se plangere; jussisse illum quo secura esset, atque admonuisse ut attenderet et videret, ubi esset illa, ibi esse et me. Quod illa ubi attendit, vidit me juxta se in eadem regula stantem. Unde hoc, nisi quia erant aures tuae ad cor ejus? O tu, bone omnipotens, qui sic curas unumquemque nostrum, tanquam solum cures; et sic omnes, tanquam singulos! 20. Unde illud etiam, quod cum mihi narrasset ipsum visum, et ego ad id trahere conarer, ut illa se potius non desperaret futuram esse quod eram; continuo sine aliqua haesitatione, Non, inquit, non enim mihi dictum est, Ubi ille, ibi et tu; sed, Ubi tu, ibi et ille. Confiteor tibi, Domine, recordationem meam quantum recolo, quod saepe non tacui, amplius me isto per matrem vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ens pateret qui manicheus ñ esset: quasi capitali supplicio dam¬
ynanda buccella uderet᷑ si ei daretur. Et misisti manũ tuã
exalto. & de hac ꝓfunda caligine eriusti animã mea: cũ ꝓme
fleret ad te mat̾ mea fidelis tua ampliꝰ qͣm flent matres cor¬
porea funera. Uidebat enĩ illa mortẽ meã exfide & sp̃n quẽ
exte habebat. & exaudisti eam dñe: exaudisti eam. nec des¬
pexisti lacrimas eiꝰ cũ ꝓfluentes rigarent t̾ram sub oculis eiꝰ:
in omĩ loco orationis eius exaudisti eã. Nam unde illud som¬
nũ quo consolatus es eã. ut bibere me secũ crederet. & habe¬
re mecũ eandẽ mensã indomo: qͦd nolle ceꝑat auersans & de¬
testans blasphemias erroris mei : Uidit enĩ stantẽ se inq̃dam¬
regula lignea & aduenientẽ adse iuiuenẽ splendidũ hilarem
atq irridentẽ sibi: cũ illa esset merens. & merore confecta.

Expanded text:
ens peteret, qui manichaeus non esset, quasi capitali supplicio damens peteret, qui manichaeus non esset, quasi capitali supplicio damnanda buccella uideretur, si ei daretur. Et misisti manum tuam ex alto et de hac profunda caligine eruisti animam meam, cum pro me fleret ad te mea mater, fidelis tua, amplius quam flent matres corporea funera. uidebat enim illa mortem meam ex fide et spiritu, quem habebat ex te, et exaudisti eam, domine. exaudisti eam nec despexisti lacrimas eius, cum profluentes rigarent terram sub oculis eius in omni loco orationis eius: exaudisti eam. nam unde illud somnium, quo eam consolatus es, ut uiuere mecum cederet et habere mecum eandem mensam in domo? quod nolle coeperat auersans et detestans blasphemias erroris mei. uidit enim se stantem inregula lignea, et advenientem ad se juvenem splendidum, hilarem atque arridentem sibi, cum illa esset moerens et moerore confecta:
Abbreviated transcription (Latin):
multa laudata abhominib. te teste dampnantur: cum
sepe hab& alit̾ species facti. & alit̾ facientis animꝰ : atq
articulus occulti tẽporis. Cũ tu uͦ aliqͥd repente inusita
ẽ societas hominũ quȩ seruit ł S beati qui te imꝑasse
sciunt. Fiunt enĩ omĩa aseriuentib ł uł ad exibendũ qͦs
ad p̃sens opꝰ ẽ: uł ad futura p̾nuncianda. Hȩc ego nesciens
ductꝰ ad eas muigas: ut crederẽ ficũ plorare cũ decerpit᷑.
x matrẽ eiꝰ arborẽ. lacrimis lactens: Quã tam̃ ficum
si comedisset aliqͥs sc̃s alieno sane ñ suo scelere decerptã misce¬
ret iuiscerib: & anhelaros de illa angłos ĩmo uͦ particulas d̃
gem̃do mnoratione atq ructando. Que particule sũmi
& ueri dĩ ligate fuisent in illo pomo: nͥ electi sci dente
icuentre soluerent᷑. Et credidi miser magis esse miãm p̾standã
fructib t̾rȩ: quã hominib ꝓpt̃ quos nascerent᷑. Si quis eni esuri¬

Expanded text:
multa laudata ab hominibus, te teste damnantur: cum multa laudata ab hominibus, te teste damnantur: cum saepe se aliter habet species facti, et aliter facientis animus, atque articulus occulti temporis. Cum vero aliquid tu repente inusitatest societas hominum, quae servit tibi? Sed beati qui te imperasse sciunt. Fiunt enim omnia a servientibus tibi, vel ad exhibendum quod ad praesens opus est, uel ad futura praenuntianda. Haec ego nesciens ductus ad eas nugas, ut crederem ficum plorare, cum decerpitur, et matrem eius arborem lacrimis lacteis? quam tamen ficum si comedisset aliquis sanctus alieno sane, non suo scelere decerptam, misceret uisceribus et anhelaret de illa angelos, inmo uero particulas dei gemendo in oratione atque ructando: quae particulae summi et ueri dei ligatae fuissent in illo pomo, nisi electi sancti dente ac uentre soluerentur. et credidi miser magis misericordiam praestandam fructibus terrae quam hominibus, propter quos nascerentur. si quis uero esuri
Abbreviated transcription (Latin):
tu derelinqueris fons uitȩ qui es unus & uerus creator & rec
tor uniu̾sitatis: & pͥriata suꝑbia diligit᷑ inparte unũ falsũ. Itaq
pietate humili reditur inte. & purgas nos aconsuetudine mala.
x ꝓpitꝰ es peccatis c̃sitentiũ. & exaudis gemitus conpeditoꝵ. &
soluis a uinculis quȩ nobis fecimnus. si iam ñ erigamus aduers
te cornua falsȩ libertatis auaricia plus habendi. & dampno toty
amatendi. amplius amando ꝓprium nr̃m q̃ te om̃ium bonum.
S int̾ flagitia & facinora & tam multas iniquitates sunt ꝓfi
onis. & laudantur spe frugis. sicut herba segetis. & st̃ quedam
dñm dm̃ nr̃m. nec sociale consortium cum conciliantur aliqua
inusũ uitȩ congruę tempori : & incertũ ẽ an libidine
habendi. an puniunt᷑ corrigendi studio potestate ordinata
& incertũ ẽ an libidine nocendi. Multa itaq facta quȩ
hominib ĩꝓbanda uident᷑ testimonio tuo apꝓbata st̃. &¬

Expanded text:
tu derelinqueris, fons uittu derelinqueris, fons uittor universitatis; et privata superbia diligitur in parte unum falsum. Itaque pietate humili reditur in te, et purgas nos a consuetudine mala, et propitius es peccatis confitentium, et exaudis gemitus compeditorum, et solvis a vinculis quae nobis fecimus, si jam non erigamus adversus te cornua falsae libertatis, avaritia plus habendi, et damno totum amittendi; amplius amando proprium nostrum, quam te omnium bonum.Sed inter flagitia et facinora et tam multas iniquitates, sunt peconis, et laudantur spe frugis, sicut herba segetis. Et sunt quaedam ffendunt Dominum Deum nostrum, nec sociale consortium: cum conciliantur aliqua in usum vitae congrua tempori, et incertum est an libidine habendi; aut puniuntur corrigendi studio potestate ordinata, et incertum est an libidine nocendi. Multa itaque facta quae hominibus improbanda viderentur, testimonio tuo approbata sunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
tandi & sentiendi libidine. aut una. aut duab earũ. aut si¬
muł om̃ib: & uiuit᷑ male adũsus tria & septem. psalterium
decem cordarũ. decalogũ tuũ: ds̃ altissime & dulcissime. S
que flagitia inte qui ñ corrũꝑis: aut quȩ adũsus te facino¬
ra cui noceri ñ potest: S hoc uindicas quod inse homines
ꝑpetnt. quia etiã cũ inte peccant impie faciunt in animas
suas & ĩtitur iniquitas sibi: siue corrũpendo aut ꝑũtendo
naturã suã qua tu fecisti. & ordinasti. uł in ordinate uten¬
do concessis reb. uł inñ concessa flagndo in eũ usũ qui ẽ con¬
tra naturã: aut rei tenent᷑. animo & uerbis seuientes adũs
te & adũsus stimulũ calcitntes. aut cũ difruptis lunitib hu¬
manȩ societatis letant᷑. audaces pͥuatis conciliationib aut direp¬
tionib: ꝓut quidq delectauerit aut offenderit. Et ea fiunt cũ

Expanded text:
tandi et sentiendi libidine aut una aut duabus earum aut sitandi et sentiendi libidine aut una aut duabus earum aut simul omnibus, et uiuitur male aduersum tria et septem, psalterium decem chordarum, decalogum tuum, deus altissime et dulcissime. sed quae flagitia in te, qui non corrumperis? aut quae aduersus te facinora, cui noceri non potest? sed hoc uindicas, quod in se homines perpetrant, quia etiam cum in te peccant, inpie faciunt in animas suas, et mentitur iniquitas sibi siue corrumpendo ac peruertendo naturam suam, quam tu fecisti et ordinasti, uel inmoderate utendo concessis rebus uel in non concessa flagrando in eum usum, qui est contra naturam; aut rei tenentur animo et uerbis saeuientes aduersus te et aduersus stimulum calcitrantes, aut cum diruptis limitibus humanae societatis laetantur audaces priuatis conciliationibus aut diremptionibus, prout quidque delectauerit aut offenderit. et ea fiunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd neq ante illũ quisqm. nec ipse uiqͣm iusserat. & ñ contͣ soc¬
etatẽ cuitatis eiꝰ obtemꝑat᷑. immo contͣ societatẽ ñ obtemꝑat.
generale quippe pactũ ẽ societatis humane. obedirȩ legib sius
qͣnto magis dõ regnatori uniu̾sȩ creat᷑ȩ suȩ ad ea quȩ uisse¬
rit sine dubitatione seruiendũ ẽ: Si enĩ in potestatib soci¬
etatis humanȩ maior potestas minori ad obediendũ p̾ponit.
ita ds̃ om̃ib. Item infacinorib ubi libido ẽ nocedi. siue per
contumeliã. siue ꝑiniuriã. & utrũq uł ulciscendi causa fic
imnimico inimicus. uł adipiscendi alicuꝰ extͣ cõmodi ficut
latro uiatori. uł euitandi mali. sic̃ ei qui timet᷑. uł inuiden¬
do sic̃ feliciori miserior. aut in aliquo ꝓstratus ei quẽ sibi
equari tim& aut equalẽ dolet. uł sola uoluptate alieni ma¬
ir sic̃ spectatores gladiatꝙ. aut irrisores. aut illusores qu&¬
libet. hec st̃ capita iniquitatis que pullulant pͥncipandi. & spec¬

Expanded text:
unquam jusserat, et non contra societatem civitatis ejus obtemperatur, imo contra societatem non obtemperatur generale quippe pactum est societatis humanae, obedire regibus suis, quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad ea, quae jusserit sine dubitatione seruiendum est! sicut enim in potestatibus societatis humanae maior potestas minori ad oboediendum praeponitur, ita deus omnibus. Item in facinoribus, ubi libido est nocendi siue per contumeam siue per iniuriam et utrumque uel ulciscendi causa, sicut inimico inimicus, uel adipiscendi alicuius extra conmodi, sicut latro uiatori, uel euitandi mali, sicut ei qui timetur, uel inuidendo, sicut feliciori miserior aut in aliquo prosperatus ei, quem sibi aequari timet aut aequalem dolet, uel sola uoluptate alieni mali, sicut spectatores gladiatorum aut inrisores aut inlusores quorumlibet. haec sunt capita iniquitatis, quae pullulant principandi et spec
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ nr̃i quatuor reddunt᷑ libris illis singulis singuli:
Uerũ ui huiꝰ tanti tauiq elaborati oꝑis quinto uolu¬
mine. uͥ cõmemoraui deformẽ maritũ coniugi suȩ
ne deformes parera ꝓponere inconcubitu formola
solere picturã. nonĩ hominis qui hoc facere so¬
lebat quasi certũ posui cũ sit incertũ. quia memi¬
ria me fefellit. Hoc aut̃ soranꝰ auctoꝵ medicinȩ
scripsit regẽ cẏpriũ facere solere. s nom̃ eiꝰ ꝓpͥũ
non posuit. Hoc opꝰ sic incip̃. Cont umnelias tuas
& u̾ba maledicta uiliane. Ad laurentiuor de fide. sit¬

Expanded text:
autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane. CAPVT LXXXVIIII. DE FIDE, S
Abbreviated transcription (Latin):
icłȩ bonefaciũ scripsi. quia cũ inmanꝰ eius uenissent.
ipse mͥ eas miserat inueniens in illis calũniose int̾positũ
nom̃ meũ. Hoc opꝰ sic incip̃. Nouerã te quidẽ fama
pleberrima p̃dicante. Contͣ uilianũ libri .ui. Ilxii.¬
nterea libri quatuor iuliani pelagiani quos supͣ
õmemoraui. uener̃ etiã inmanꝰ nr̃as in qͥbꝰ comperi
lla quȩ excerpserat qui ea comiti ualerio miserat.
ion om̃ĩa eo modo quo aiuliano dicta st̃ ad eundem
ex libros adu̾sus illos quatuor. s meoꝵ duo pͥmi. testimo¬
uis scẽ. qui fidẽ catholicã pꝰ apłos defender̃. iuliani im¬
prudentiã redarguunt qui tanq̃ manicheoꝵ monachoꝵ¬
bgma nobis obiciendũ putauit. quia exadam trahi
icimꝰ originale peccatũ. qđ ꝑ lauacrũ regenerationis
solũ inmaioribꝰ uerũ etiã in paruulis soluit᷑. Quantũ
ut̃ ipse iulianꝰ qͥbdam sententus suis adiuuet manicheos.
pͥmi libri mei parte posteriore monstraui. Cȩteri

Expanded text:
iae Bonifatium scripsi, quia, cum in manus eius uenissent, ipse mihi eas miserat inueniens in illis calumniose interpositum nomen meum. Hoc opus sic incipit: Noueram te quidem fama celeberrima praedicante. Cnterea libri quatuor Juliani Pelagiani, quos supra commemoravi, venerunt etiam in manus meas, in quibus comperi illa quae ex eis decerpserat, qui ea comiti Valerio miserat, non omnia eodem modo quo a Juliano dicta sunt, ad eumderipsi ergo sex libros adversus illos quatuor. Non iginiis sanctorum, qui fidem catholicam post apostolos defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ sine sacrificiis remansisse. nͥ forte qđ ꝑpascha ĩmolant
ouẽ. hoc insacrificio deputet᷑. In scđo etiã libro illud q d
posui nomina paibuli signisicari posse uitã. cũ melioris
intptations codices ũ habrant pabulũ sed fenũ n
satis apte dictũ uidet᷑. Non enĩ congruit feni nom̃
sgnsicationi uite. qͦmͦ pabaͣli. Itẽ non uideor recte
appellasse uerba ꝓphetica quib scriptũ ẽ quid suꝑbit
terra & cinis. quia ñ in eius libro legit᷑ qu̾ẽ certi sumꝰ
appellandũ eẽ ꝓph̃am. nec illud apl̃i adhibet testimoniũ

Expanded text:
uidemus sine sacrificiis remansisse, nisi forte, quod per pascha immolant uidemus sine sacrificiis remansisse, nisi forte, quod per pascha immolant ouem, hoc in sacrificio deputetur. In secundo etiam libro illud, quod posui, nomine pabuli significari posse uitam — melioris interpretationis codices non habent pabulum, sed faenum — non satis apte dictum uidetur. non enim congruit faeni nomen significationi uitae quomodo pabuli. item non uideor recte appellasse uerba prophetica, quibus scriptum est: quid superbit terra et cinis? quia non in eo libro legitur, quem certi simus appellandum
Abbreviated transcription (Latin):
dendam. si non potest alio modo dictũ uideri nisi ut pu¬
tentur illi homines non habituri fuisse filios homines nͥ
peccassent. om̃ino non appbo. Ilud etiam non ẽ consequens
ut iđo inteligat᷑ in allegoria tantũ mͦ ẽẽ accipiendũ. qͥd̃
herbȩ uirides & ligna fructifera om̃i generi. bestiarum.
& om̃ib auib: & om̃ib serpentib in libro geneseos dantur
adcibũ. quia st̃ &e qua drupedia & uolatilia quȩ solis carnib
uiuere uideant᷑ Fieri enĩ poss& ut alerent᷑ ab hominibꝰ etiã
de fructibꝰ t̾re. si ꝓpt̃ obedientiã qua ipsi homines deo
sine ulla iniqͥtate seruirent. mererent᷑ om̃s bestias &
aues om̃imꝰ habere seruientes. Itẽ mouere potest quomͦ
dicerĩ de popło isrł. adhuc corporali circũcisione & saeri¬
fieus tanꝗ̃ inmari gentiũ popłs ille legi seriuebat. qͣndo¬
quidẽ apud gentes sacrisicare ñ poterant. sic̃ & manc

Expanded text:
dendam, si non potest alio modo dictum uideri, nisi ut pudendam, si non potest alio modo dictum uideri, nisi ut putentur illi homines non habituri fuisse filios homines, nisi peccassent, omnino non adprobo. illud etiam non est consequens, ut ideo intellegatur in allegoria tantummodo esse accipiendum, quod herbae uirides et ligna fructifera omni generi bestiarum et omnibus auibus et omnibus serpentibus in libris Geneseos dantur ad cibum, quia sunt et quadrupedia et uolatilia, quae solis carnibus uiuere uideantur. fieri enim posset, ut alerentur ab hominibus etiam de fructibus terrae, si propter oboedientiam, qua ipsi homines deo sine ulla iniquitate seruirent, mererentur omnes bestias et aues omni modo habere seruientes. item mouere potest, quomodo dixerim de populo Israhel: adhuc corporali circumcisione et sacrificiis tamquam in mari gentium populus ille legi seruiebat, quandoquidem apud gentes sacrificare non poterat, sicut eos et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
liber creature celi & t̾re. donec adã & mulier eiꝰ
dimissi st̃ de paradiso. & custodia posita est de ligno uite
Deinde infine libri errori manicheoꝵ fide catholicȩ uerita¬
tis opposui. quid illi dicant & nos qͥd dicamꝰ breuit̃ aꝑteq
conplectens. Quod uͦ dixi. illud autẽ lum̃ non inraciona¬
lium auium oculos pascit. sed plura corda eoꝵ qui d̃o
eredunt. & ab amore iusibiliũ rerũ & temporaliũ se ad
eius p̃cepta implenda conuertunt. qd̾ om̃s homines
possunt si uelint. non existement noui heretici pelagia¬
ni scdm eos dictũ. Uerũ est enĩ om̃ino om̃a homines hoc
posse si uelint. sed p̃parat᷑ uoluntas adño. & tantũ auget᷑
munere caritatis ut possunt. qd ido dictũ non est qm̃ p̃
senti necessarium non erat questioni. Quod uero ibi legit᷑.
benedictionẽ di de qua dictũ est. crescite & multiplicami¬
ni. in carnalẽ fecũditatẽ post peccatũ conuersam esse cre¬

Expanded text:
liber creaturae caeli et terrae, donec Adam et mulier eius liber creaturae caeli et terrae, donec Adam et mulier eius dimissi sunt de paradiso et custodia posita est ligno uitae. deinde in fine libri errori Manicheorum fidem catholicae ueritatis opposui, quid illi dicant et quid dicamus, breuiter aperteque conplectens. Quod uero dixi: illud autem lumen non inrationabilium auium oculos pascit, sed pura corda eorum, qui deo credunt et ab amore uisibilium rerum et temporalium se ad eius praecepta inplenda conuertunt; quod omnes homines possunt, si uelint, non putent noui heretici Pelagiani secundum eos esse dictum. uerum est enim omnino omnes homines hoc posse, si uelint. sed praeparatur uoluntas a domino et tantum augetur munere caritatis, ut possint. quod hic ideo dictum non est, quoniam praesenti necessarium non erat quaestioni. quod uero ibi legitur, benedictionem domini, de qua dictum est: crescite et multiplica mini, in carnalem fecunditatem post peccatum conuersam esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
in literis apłicis legit᷑. detestabili inpudentia ĩmissũ fuise
contendunt. acorruptoribꝰ scripturarũ. tanꝗ̃ ñ fuerit
ab apłis dictũ. Contra pelagianos aut̃ hoc defenden¬
duꝰ t̃. qđ utraq scriptura cõm̃dat. quã ͤ acciꝑe ꝓsitent᷑.
Hoc opꝰ sic incipit. Dic mͥ queso te utrũ ds̃ ñ sit auc̾tor mali
de cienesi contra manicheos libri ii. X.¬
am uͦ in africa constitutꝰ. scripsi duos libros de genesi
cont̃ manicheos. Quãuis enĩ insuꝑioribꝰ libris qͥcqͥd dis¬
putaui unde ostenderẽ dm̃ sũme bonũ & ĩmutabilẽ crea¬
torẽ eͥc om̃iũ mutabiliũ creaturarũ. nec ullã ẽȩ nat᷑am
isti tam̃ duo libri aꝑtissime adu̾sus eos editi st̃ in defen¬
sionẽ ueteris legis. quã uehem̃ti studio uesani erroris
oppugnant. in pͥmo ab eo qđ scriptũ ẽ. In pͥncipio fecit
euisse in septimo die. in scđo aũt abeo qđ scriptũ ẽ hic

Expanded text:
in litteris apostolicis legitur, detestabili inpudentia inmissum fuisse in litteris apostolicis legitur, detestabili inpudentia inmissum fuisse contendunt a corruptoribus scripturarum, tamquam non fuerit ab apostolis dictum. contra Pelagianos autem hoc defendendum est, quod utraque scriptura commendat, quam se accipere profitentur. Hoc opus sic incipit: Dic mihi, quaeso te, utrum deus non sit auctor maliDE GENESI ADVERSVS MANICHEOS LIBRI DVO. Iam uero in Africa constitutus scripsi duos libros de Genesi contra Manicheos. quamuis enim superioribus libris quidquid disputaui, unde ostenderem deum summe bonum et inmutabilem creatorem esse omnium mutabilium naturarum nec ullam esse nisti tamen duo libri apertissime aduersus eos editi sunt in defensionem ueteris legis, quam uehementi studio uaesani erroris oppugnant, in primo ab eo, quod scriptum est: in principio fecit ieuisse in die septimo, in secundo autem ab eo, quod scriptum est: hic