comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasti scꝗͣnt᷑ in ordĩe tpris uł reꝵ cõtiuuatione ner¬
reut᷑: cum ad pora q̃ p̃ter nussa fuerant lãteter uor¬
ratio reuocet᷑. Quod uͥ exhac regła intelluyat᷑ erratur :
uidet dictũ. tauꝙͣ id factũ sit pestea quã factũ posut
hominẽ in ꝑadiso cum breũt utͦ ꝙ cõmemorato id ẽ
quod partaiit ds ꝑadisuu. et pofint ibi hõiem quẽ for¬
maiit. ⁊ccapitulando redcat et dicat quod p̃ter nuserat
quomi. stili padisꝰ fuĩt plantatꝰ: quia ꝓduxit ds
ad huc detra om̃e lignũ spetiostim et bonũ ĩ estam
De imꝑ seguntꝰ adiuuxit et lignũ inte ĩ itdio ꝑadisi
et liciũi strendi bomi et malo. de inde flumẽ quõ ꝑadisii
irrigaret᷑ dinisum ĩ quatuor pucpia flumoꝵ quatuor
expłicat᷑. Quod totuĩ ꝑtiuet ad iustitutionẽ ꝑadisi. Qrnod
u terminauit. ⁊ epetunt illud qd̵ iam dixerat et reuera hot¬
sequebat᷑: acq ait. Et supsit dñs us homĩe quẽ fux. et

Expanded text:
ntur in ordine temporis uel rerum continuatione narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. uidetur dictum, tamquam id factum sit, posteaquam factum posuit hominem in paradiso, cum breuiter utroque commemorato, id est quod plantauit deus paradisum et posuit ibi hominem, quem formauit, recapitulando redeat et dicat quod praetermiserat, quomodo scilicet paradisus fuerit plantatus, quia produxit deus adhuc de terra omne lignum speciosum et bonum in escam. denique secutus adiunxit: et lignum uitae in medio paradiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum in quattuor principia fluuiorum quattuor explicatur; quod totum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hosequebatur, atque ait: et sumsit dominus deus hominem, quem finxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
derct᷑. qm̃ ĩ dispositione ac p̃destiuatione dĩ iã factũ e
quod suo t̾pre futurũ fuerat quo eẽ dĩc maiifestatũ. ꝙͣiuis
hec possint intelligo et detra fut̾i stłi quãdo erit celũ nonũ
et t̾ra noua in qua ⁊̃ iusti habita nõ poterũt. Et ideo recte
Dicit᷑ pris quod ipsa sit tra eoꝵ. que illa exꝑte nõ crit nũ¬
pioꝵ. quia et iesa similit᷑ data est quando dauda firmata
est. Quinta sychomꝰ reculã pouit. quã de tp̃ribꝰ appel¬
lat: qua reg̃la plcrũꝙ ĩ ueriri uł conti possit latẽs
in scripturis sc̃is quãtitas tempoꝵ. Dnobꝰ autẽ mõdis¬
in tyeuere dicit hauc regulani: aut tropo sine doche aut
dies octo factũ dicit quod alius post sex dies quãdo ĩ aũote
Discipũł tautũ tribꝰ psentibꝰ facies dĩ fulcit ut sol. et¬

Expanded text:
ac praedestinatione Dei jam factum erat quod suo tempore futurum erat, quod esse dicit manifestatum. Quamvis haec possint intelligi et de terra futuri saeculi, quando erit coelum novum et terra nova, in qua injusti habitare non poterunt. Et ideo recte dicitur piis quod ipsa sit terra eorum, quae ulla ex parte non erit impiorum, quia et ipsa similiter data est, quando danda firmata est. Quintam Tychonius regulam ponit, quam de Temporibus appellat, qua regula plerumque inveniri vel conjici possit latens in Scripturis sanctis quantitas temporum. Duobus autem modis vigere dicit hanc 57 regulam, aut tropo συνεκδοχῇ aut dies octo factum dicit quod alius post dies sex, quando in monte, discipulis tantum tribus praesentibus, facies Domini ful
Abbreviated transcription (Latin):
piquatis solio unquitatis qui dormitis iulectis ebur¬
ucis qui lastiuitis ĩstratis urĩs: qui comediditis aguũ de
grege et uitulos de medio ariuẽti. Quod si ita diceret᷑
eẽt quidem et hoc pultrũ ut ab nuo ꝓuoie repetilo
omĩa sex mẽbra decurrereut: ut ꝓnũtiantis noce
esset biua sub seua que tres seutentias explicarũt.
unã ad captiuitatis ꝓuũtiationẽ qui seꝑati estis iur

Expanded text:
eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esset quidem et hoc pulcrum, ut ab uno pronomine repetito, omnia sex membra decurrerent, et pronunciantis voce essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent. Unam ad captivitatis praenunciationem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
couectendo tres bundores bruntꝰ deccutissume fatiat unũ quod
calauutas ĩ iuiuẽs altum quo lectꝰ impurꝰ t̃tium quopro¬
diga mẽsa mostret᷑. De iuide lux iriosam ⁊ emordet auriũ
uoluptatem ubi cum dixisẜ qui cauitis ad uotem psalterii
qm̃ potest exertcri sapicũt osapiertibꝰ niusita nurabili
decore ditendi. in uertioiis impetu relapato et nõ
ad illos ẜ de illis iam loquẽs ut nos musitam sapieutis
auiusita puriantis distuignẽ comoueret nõ ait qui
rauitis aduotan psalterii et situt dauid putatis nosha¬
bere nasa cautiti situt illud cũ ad illos dixisẜ quod lu¬
uuuesi audire deberẽt qui cantitis aduote psalterii nũ¬
ꝑitiã quos eoꝵ aluis quodamuĩ audicauit. adiugẽs¬

Expanded text:
do, tres bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tgrarie. nõ nobilitate pater et mẽte nõ gonte distingint᷑
D altitudo ꝓpħica dum de illo uł ad illum loguit᷑. la teut
Iusit adhũc . Et cum lã de isto uł ad istũ logtur. adhuc
de illo uel ad illũ uidet᷑ loqui. nõ iuntellectũ stripturaꝵ nõb
quasi hostilit ĩ iudeus ẜ exercens mediciualit icrm̃m. Unde et
illud quod ait et in ducã nos ĩ tram ur̃am et paulo post
taꝙͣ ad ip̃m repeteus et habitabitis iuquit ĩtra qͣm dedi pa¬

Expanded text:
gratiae, non nobilitate patriae, et mente non gente distinguitur: sed altitudo prophetica dum de illo vel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc; et cum jam de isto vel ad istum loquatur, adhuc de illo vel ad illum loqui videtur; non intellectum Scripturarum nobis quasi hostiliter invidens, sed exercens medicinaliter nostrum. Unde et illud quod ait, Et inducam vos in terram vestram; et paulo post, tanquam idipsum repetens, Et habitabitis, inquit, in terra quam dedi pa
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃o uͥ ꝑlibidiue fieri nõ possunt non culpat scuiptura et
quicquid ibi tale norrat᷑. nõ solum historice ac ꝓpͥe. ẜ et ficirra
ritatis sut dĩ sine ꝓxiiui suie ut̾rsq dicut eñ talares et
mauitatas tuiutas hobere apud romanos ucteres flagitium
erat ut aut̃e honesto loco uatis cũ tuutati sũt nõ eas habẽ
flagiciũ est: sic aĩaduertendum est ĩ cẽto quoꝵ usureꝵ

Expanded text:
per libidinem fieri non possunt, non culpat Scriptura. Et quidquid ibi tale narratur, non solum historice ac proprie, sed etiam ritatis, sive Dei, sive proximi, sive utriusque. Sicut enim talares et manicatas tunicas habere apud Romanos veteres flagitium erat; nunc autem honesto loco natis, cum tunicati sunt, non eas habere flagitium est: sic animadvertendum
Abbreviated transcription (Latin):
qua sticutes aliq̃udo capitio et corꝑis id ẽ xp̃i et eccłie.
unã ꝑsonã nõb̵ intimari nep eñ frustra dictum est
ad corꝑe trausit᷑ ad caput. et tamẽ nõ recedit᷑ ab una cadẽq
Una eũi ꝑsona loquit᷑ diceus sicut sponiso iuposuit nichi
utis intelligeudũ est dedã ẽ de dñi corꝑe biꝑtito: quod quidẽ
non ita debuit appellere. Non em̃ rouera dñi corpꝰ est quod
cũ illo non crit ietiũ: s dicendum fuit de dm̃ corꝑe uero
acq ꝑmixto aut nͦ. acq simulato uł quid aliud quia nõ
nula et sic appellari: ut diceret᷑ de ꝓuuxta eccłia. Que
regula intellectorẽ uicilantem requirit q̃ndo scriptura
cũ ad alios iam loq̃tur tauꝙ̃ ad cos ipsos ad quos loguebatur
indet᷑ loqui uł de ipsis. cum de aliis iam loq̃tur: tanꝙͣ unũ

Expanded text:
qua scientes aliquando capitis et corporis, id est Christi et ecclesiae, unam personam nobis intimari — neque enim frustra dictum est a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque una enim persona loquitur dicens: sicut sponso imposuit mihutique intelligendum est. Secunda est de Domini corpore bipartito, quod quidem non ita debuit appellari; non enim revera Domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit de Domini corpore vero atque permixto, aut vero atque simulato, vel quidquid aliud; quia non gula et sic appellari, ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellectorem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel de ipsis, cum de aliis iam loquatur, tamquam unum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ hec speties est. uude et in noticiã nulogi uerba ista
ueuerũt: ut et idiote intellicyant quid spetialit᷑ quid gxe¬
ueralit inquotũq p̃cepto iupiali sit ꝓtitutũ ⁊ffit hoc et
de hominbꝰ sicut ea que de salonone dicũtur exceduunt
eiuꝰ modũ et potiꝰ ad xp̃m uł eccłiam cuiꝰ ille pars ẽ
relata claorestuit: uet spetre scuꝑ excedit᷑. Depe um̃ ta¬
lia ditut᷑. que ũł ei quoꝑ uel ei fortasse fautũ mᵒ
aꝑtissime cõgeruant. D cum ab spctie transit᷑ ad gũte
quasi ad huc de spetre loguẽte scriptura ibi uigilare d
lectoris intentio. ne querat in spetie quod in gũe potest
mcliꝰ et c̃tus in uenire. facle est quiipe illud quod ait
spħa iczechiel domꝰ ĩsil habitauit interra et polluerũt
illam inuia sua et idolis suis et pectatis suis stdm̃
ĩ mũdiciã mestruate facta ẽ ma eoꝵ aute faciẽ icã.

Expanded text:
ius orbis. Unde et in notitiam vulgi verba ista ius orbis. Unde et in notitiam vulgi verba ista venerunt, ut etiam idiotae intelligant quid specialiter, quid generaliter in quocunque praecepto imperiali sit constitutum. Fit hoc etiam de hominibus, sicut ea ille pars est, relata clarescunt. nec species semper exceditur. saepe enim talia dicuntur, quae uel ei quoque uel ei fortasse tantummodo apertissime congruant: sed cum ab specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie loquente scriptura, ibi uigilare debet lectoris intentio, ne quaerat in specie quod in genere potest melius et certius inuenire. facile est quippe illud quod ait propheta Ezechihel: domus Israhel habitauit in terra, et polluerunt illam in uia sua et in idolis suis et peccatis suis; secundum immunditiam menstruatae facta est uia eorum ante faciem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
enunꝰ. Querta tychonn regula et de spetie et hus
sit cñi cam uotat. uoleus intelligi spetĩe ꝑtem neu̾us
autẽ totu ciuꝰ ea pars est quã nũcupat spetĩe. sucut
una quoq critat pars est utiq uiuuersitatis gentiũ
hauc ille nocat spc̃tiem: ueng autẽ onĩs rentes. Neꝵ
hic ea disteruẽdi subtilitas adhibcuda ẽ que adialectitis
tradit᷑: qui tũt ꝑtem et petĩe quũ ĩt sit accutissime
disputant Eadenꝰ racio est sii nõ de una queq cuutate
s de una queꝙ ꝓuintia uł gente uel reguo tale aligͣd
indiuiius reꝑiat᷑ cloquiis. Non solum em uerbi ryr̃a
de hicl̃m uel de aliq̃ gentiũ ciuitate. siue tyro. babilo¬
na. siue alia qualibet dicit᷑ aliqũ instripturis sc̃is qd
modũ eiꝰ excedat et cõueniat potiꝰ om̃ibꝰ gcutibus
uerũ et deuidca de ecripto de assiria. et quatũq alia
gente in qua sunt plurime cuitates Non taiẽ totus orb
sed pars ciꝰ ẽe dicit᷑ quod traustat eiꝰ modum. et cõgiruat

Expanded text:
regula est "do specie et genere". sic enim eam uocat, uolens intellegi speciem partem, genus autem totum, cuius ea pars est, quam nuncupat speciem, sicut unaquaeque ciuitas pars est utique uniuersitatis gentium. hanc ille uocat speciem, genus autem omnes gentes. neque hic es discernendi subtilitas adhibenda est, quae a dialecticis traditur, qui inter partem et speciem quid intersit acutissime disputant eadem ratio est, si non de unaquaque ciuitate, sed de unaquaque prouincia uel gente uel regione tale aliquid in diuinis reperitur eloquiis. non solum enim uerbi gratia de Hierusalem uel de aliqua gentium ciuitate, sine Tyro sine Babylonia siue alia qumodum ejus excedat, et conveniat potius omnibus gentibus: verum etiam de Judaea, de Aegypto, de Assyria, et quacumque alia gente, in qua sunt plurimae civitates, non tamen totus orbis, sed pars ejus est, dicitur quod transeat ejus modum, et congruat
Abbreviated transcription (Latin):
Iuniore sporatt ostende ĩ astoꝵ literis satris quos nõb erubicdis
et al hoc stło prauũ iubeatum scłm tranfferendis ꝓuidentia diui¬
na ꝓuidit. s non ipsa me plusꝙ̃ dici potest in alla elogũe¬
tia delectant. que sunt hus niris cum oratoribꝰ rxeutiliũ
poctis ne conuua : Illud macgis admiror et stuꝑeo qudd
isti totra eloquẽtia ita usi sunt ꝑ alteram quãdam elo¬
quẽtiam ẜuam ut nec de cẽt eis net eiuueret i eis. quia
cam uec inprobari ab illis uec ostentari oꝑtebat quorũ
alierum ficret suintaret altum putori posset si facile acuo¬
sicietur. Et in quibꝰ forte lotis anuostit adoctis tales res
Siruur ur uecba quibꝰ ditunt nõ aditente adhibitae s
ipro relus. Uelut sponte suibiu̾cta andeaut᷑ quasa sapiẽtuꝵ
de domo suia ad est pritore sapicute ꝓtedere intelligps et

Expanded text:
quos nobis erudiendis, et ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et
Abbreviated transcription (Latin):
despetie et gũe. quitam de tpribus. sextam de racapitulariõe
septimã de dyabolo et eiꝰ corpore. Que quidem cõsiderata
situt ab illo aꝑiũtur. nõ parũ adiuuãt ad penetranda

Expanded text:
De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
honini mala facienti ⁊ es bouas fatio . Antifrosis uocro ut
cotraria siyificet nõ uotis ꝓuũtiantis ficit᷑ s aut
uciba habet sua quoꝵ origo ccõtrano ẽ sutũt aꝑel¬
latux lutis. quod niurme luccat.:aut cõsucuit aliquid
accipere quod ibi nõ est et respondet᷑ nõb habundat: aut
adiut̃tis uerb facuuꝰ ut ocotͣrio intelligrat᷑ quod loqͥuũ
uelut sidicauiꝰ caue illum quia bonꝰ homo est . Et quis
talia nõ dicit indoctꝰ uet omĩno stieus quid suit uel
quid noc̃ctur hii tropi: quoꝵ coguitio ꝓpt̾ca scriptu¬
raꝵ ambiguitatibꝰ dissoluendis ẽ uecessaria quia cum
sensius odpp̾ctatem ucrboꝵ si accipiat᷑ absurdus est quercudũ
est utiq ne forte illo uł illot̾po dictum sit quod non
cum fuerit donatista et illit ĩ ueruit᷑ absurdissim cordis
ubi cos nõ oni exꝑte relinquere uoluit fecit libruum
quẽ renulaꝵ uocauit quia neo q̃sdam septem rcgulas
exequntꝰ est quibꝰ qͣsi claiubꝰ diuinaꝵ scripturaꝵ apperi¬

Expanded text:
ti: "res bonas facis"; antiphrasis uero ut contraria significet, non uoce pronuntiantis efficitur, sed aut uerba habet sua, quorum origo e contrario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat, aut consueuit aliquid accipere etiam quod ibi non est et respondetur nobis: "abundat"; aut adiunctis uerbis facimus, ut a contrario intellegatur quod loquimur, uelut si dicamus: "caue illum, quia bonus homo est". et quis talia non dicit indoctus nec omnino sciens, qui sint uel qui uocentur hi tropi P quorum cognitio propterea scripturarum ambiguisensus, ad proprietatem verborum si accipiatur, absurdus est, quaerendum est utique ne forte illo vel illo tropo dictum sit quod non cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit, fecit librum quem Regularum vocavit, quia in eo quasdam septem regulas exsecutus est, quibus quasi clavibus divinarum Scripturarum aperi
Abbreviated transcription (Latin):
ixudi sunit ang̃ło eccłiaꝵ septem quibꝰ stribere iubet᷑: et
ratiotiuat᷑ multiplicit et ad hoc ꝑueuit ut ipsos aug̃lõs
intelluxniꝰ eccłios. Inqua copiofissiua disputatione incħ
istoꝵ est renulaꝵ et utiꝙ res illit obsturiesiua querit᷑ qd
pli gra satis dactum sit. Nam colligẽ omĩa niue
uꝯum et iniuis oꝑosum c̃. que ita obstura sunt ĩ striptu¬
ris cauonitis ut nchil istaꝵ septem i requirẽdum sit
Iste autẽ cum has uelut reglas cõmendaret tautũ eis t̾buit¬
ut qͣsi oña q̃ in lerye id est diuiuis libris obsture posita
un uencrimꝰ: hus uene corutis acꝙ adhibitis intelluyẽ ualcamꝰ
Ita qͥpe eorsus est cuudem librum ut diceret. Nccessariũ
duxi aule omña qui nchi iudcut libellum ⁊ecgulaꝵ stͥbẽ¬

Expanded text:
gendi sint angeli Ecclesiarum septem, quibus scribere jubetur, et ratiocinatur multipliciter, et ad hoc pervenit ut ipsos angelos intelligamus Ecclesias . In qua copiosissima disputatione nihil istarum est regularum, et utique res illic obscurissima quaeritur; quod exempli gratiin Scripturis canonicis, ut nihil istarum septem ibi requirendum sit. 43. Iste autem cum has velut regulas commendaret, tantum eis tribuit, quasi omnia quae in Lege, id est, in divinis Libris obscure posita invenerimus, his bene cognitis atque adhibitis intelligere valeamus. Ita quippe exorsus est eumdem librum ut diceret: Necessarium duxi ante omnia, quae mihi videntur, libellum Regularum scribe
Abbreviated transcription (Latin):
aut in faciuoꝵ et saxa collidat. Uideant gᵒ. quã subi arditũ
sut acq difficile uec laudis esta illici nec cõtiuncliaꝵ acu¬
leis penctrari: et nõ exse alios ietrant᷑. Erodant poriꝰ¬
apłos ur̃os uec cum sust ꝑent᷑ ab om̃ibꝰ ĩ flatos fuisse : uet
cum despiterent᷑ elisos. Aeut᷑ quippe tẽptatio: deffut illis
uiris. Nlam et credentiũ celebrabant᷑ p̃tonio. et ꝑse quẽtiũ
maledictis ĩ famabant᷑. dĩc cͦ isti ꝓtp̃r utebant hĩss¬
adsmn tpris couciuẽtiam ⁊ cferentes uõ patubant᷑ cã domina¬
tiouẽ libidiuis cui scruunt qui ista nõ credũt. Et ideo
isti nullomodo se choibent ab iueppiabili odio filioꝵ aqͥbꝰ
uł uxores uel cõtubiuas suos adtẽptatas aut actrectatas

Expanded text:
aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se alios metiantur. CAPUT ostros nec cum suspicerentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum despicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tesui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ multa scriptura diffluontes euacaut᷑ ut in ipsa una
coiuge nõ solum excedunt ad liberoꝵ ꝓcreationẽ ꝑtiuc̃tem
moduiii. s et ĩ maniores ĩ temꝑantie sordes ĩ uerecunda
oñiuo licẽtia seruilis ciiꝯdam lib̾tatis actuuulat᷑ ud credũt
fieri potisse ut Reꝑant̾ multis femiuis autiqmi uterent᷑
iiri : inchil seruantes in usu illo iusi cõgruu tẽpori ꝓ¬
pacgaude prol fficiũ. Et quod ipsi lagueis libidiuis olstrcti
uł in una nõ faciũt: nullo iuddo ĩ multis ficr posse arbi¬
trant᷑. d isti possũt dicẽ uet houorari quidem acꝑ landari
oportere iiros bouos et tõs piuia issi cũ houorãt᷑ acq lau¬
dant᷑ ĩ trmestũt suꝑbia tanto auidiores m aissime głis quãto
eos frequẽtiꝰ acq laciꝰ luigͣ blaudior ueutilauerit qua ita
leues fiuut ut cos riuoris aura siue que ꝓppa sue que ad¬
uersa existiuat᷑ inquoslibet uruchat uoragiues flagitioꝵ

Expanded text:
vel per multa stupra diffluentes evagantur, vel in ipsa una conjuge, non solum excedunt ad liberorum procreationem pertinentem modum, sed etiam inhumanioris intemperantiae sordes inverecunda omnino licentia servilis cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sti autẽ ĩ nouerit. illi falsa brcuĩt aut certe uera siuilĩ
et isti uera sic uerreut ut audire tedeat intelligẽ non
patrat credere postremo nõ libeat: illi fallacibꝰ argiuuñtis
ucritatemn oppuguet asserant falcitatem isti uec uera deffeudere¬
uet falsa ualcaut refutare. Illi aĩõs audientiu ĩ errode mou̾etes
impellentesq dicendo terreant ꝯtristent exhilorent exortent
ordent. isti ꝓueritate lenti friogidiq dorutẽt quis ita
desipiat ut hoc sapiat Cum .n. fit in medio posita fa¬
cultas eloquii que ad ꝑsuadenda seu praua seu recta ualet
plurimũ: cur nõ uouoꝵ stũdio cõꝑat᷑ ut nulitet ueritati

Expanded text:
sti autem non noverint? illi falsa breviter, aperte, verisimiliter, et isti vera sic narrent ut audire taedeat, intelligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem, isti nec vera defenderenec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem moventes impellentesque dicendo terreant, contristent, exhilarent, exhorrentur ardenter, isti pro veritate lenti, frigidi dormitent? Quis ita desipiat, ut hoc sapiat? Cum ergo sit in medio posita facultas eloquii, quae ad persuadenda seu prava seu recta valeat plurimum, cur non bonorum studio comparatur, ut militet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrebus acciꝑe: et supra torporcã taturã ocułu mentis
aut auricuda et̃ nũ luiẽ leuare non posse Que taño
scrtꝰ ĩ audeo ppło longe aceterarũ gentiũ more dista¬
bat. quãdo quidem reb temyoralibꝰ ita subiugati crãt
ut unꝰ eis iũ oñuibꝰ cõmen̾daret᷑ deꝰ. Et quãꝙͣ sigua
reꝵ spũalius pissis rebꝰ obseruabãt uestientes quo reser¬
rent᷑. id tanis in satũ habebant quod tali scruitute uni
oñĩus quẽ nõ uidebant placerent deo. quã custediau
tauꝙͣ subpedagorio pariuloꝵ fuisse stribit apłd et ideeqͣ¬

Expanded text:
poream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium more distabat, quando quidem rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus in eis omnibus commendaretur deus. et quamquam signa rerum spiritalium pro ipsis rebus obseruarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali seruitute uni omnium quem non uidebant placerent deo; quam custodiam tamquam sub paedagogo paruulorum fuisse scribit apostolus. e
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uenisse uł adco esse: quia ea sicut auideis obseruabant᷑
uellet actende. d qmi crediderũt exquibꝰ facta est p̾ma
eccłio ierosoluuitana satis estenderũt quõta utilitas fuĩt
co mõdo subpedagocio custodiri. ut sigua que tẽꝑalit
iposita erant scriuentibꝰ adhuiuꝰ dei cultũ qui fetit cełũ
et terram oprinonẽ obseruatiũ ⁊ elicarent Alãq illi quia¬

Expanded text:
icut Iudaeis obseruabantur nollet attendere. sed qui crediderant, ex quibus facta est prima ecclesia Hierosolymitana, satis ostenderunt, quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa, quae temporaliter imposita erant seruientibus, ad unius dei cultum, qui fecit caelum et terram, opinionem obseruantium religarent. CCLXVI
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis res siuules rebꝰ aparent nõ putenius
esse p̃striptum. ut qd in aliquo loto res aliq̃ ꝑsimili¬
tudinẽ significauerit hoc eã semꝑ sicgnificare cre¬
damꝰ. Nam et in uituꝑatione posuit fcriuẽtũ dñs cũ
diceret caucte aferm̃cto phariseoꝵ. et ĩ laude cũ dicet
siuule ẽ regnũ celoꝵ mulicri que abstodit ferĩtu

Expanded text:
tis modis res similes apparent, non putemus ita esse scriptum, ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamus. Nam et in vituperatione posuit fermentum Dominus cum diceret: Cavete a fermento Pharisaeorum ; et in laude cum diceret: Simile est regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ iram dei significet non uq adnouissiuia penĩa
id ẽ usq ad fcccm. an potiꝰ ipra scripturaꝵ auidẽs ad
ht̃s trauseuutẽ quia ineliuauit exhoc ĩ hoc remauẽtib

Expanded text:
utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ty obscruatio uorictatis duas habet formas. Dit cm̃ aliua
atq aluũ res queꝙ sicuificãt: ut aut totraria aut
tantũ mͦ diuersa siciuficẽt. Contria stilicet cũ alias
ĩbono. olias ĩ malo res cadem ꝑsui litudiunẽ pouit᷑. sit
est hoc quod defcriuto sũp dixumꝰ. Tale est et quodlco
siguificat xp̃m ubi ditit᷑ incit leo de tribu iuda. si¬
inficat et diabolũ ubi scriptũ est aduersariꝰ ur̃ diabolꝰ
tauꝙͣ leo rugieus cirtuit queres quẽ de uoret. Ita serpẽs
iubouo est astuti ut serpentes. in malo aut̾e᷑ serpeus cuã
seduxit ĩ astrititia sua. In boro pauis ego sum parus
uinus qui de celo desteudi ĩmalo parus. paues occultos
libeũt edite: sit et alia pluruua. Et hec quidem que cõ¬
memioram minime dubiã sacimficatio nẽ gerũt quia
excmupli or̃a cõmemorari nõ u maifesta debuerũt. Diunt
autẽ que in certro sit inquã ꝑteri accipi debcãt. sicut ca¬
lix ĩ manu dñi uini meri plerꝰ qt nuxto ĩ certũ est cm̃

Expanded text:
 observatio duas habet formas. sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantum modo diversa significent. Contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum, ubi dicitur, Vicit leo de tribu Juda ; significat et diabolum, ubi scriptum est, Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita serpens in bono est, Astuti ut serpentes ; in malo autem, Serpens Evam seduxit in astutia sua . In bono panis, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ; in malo, Panes occultos libenter edite : sic et alia plurima. Et haec quidem quae commemoravi, minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari nonnisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ non siustipias. depe autẽ accidit ut qͥsquis ĩ iucliori
exadu spũalis inte ũł est uł esse seputat figurate dicta
ẽẽ orbitiet᷑ que iuscrioribꝰ gͣdibꝰ p̃cipiũtur: ut uerbi g̃ra
si celibcn amplexꝰ ẽ iitam et st castiauit p̃t regnũ te¬
loꝵ qͥcpiud de uxore diliceuda et regenda stĩ libri p̃tipiũt
nõ ꝓpͥe ẜ trauslate accipi oportere toteudat et si quis sta¬
tuit seruore ĩ nuptam nͥgiue sũa tãꝙ fuguratã locutio¬
uẽ conct᷑ mnt̃pretari. qua dictum est trade filiam et man¬

Expanded text:
IANA TERTIO. Saepe autem accidit, ut, quisque in meliore gradu spiritalis uitae uel est uel esse putat, figurate dicta esse arbitretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tamquam figuratam locutionem conetur interpretari qua dictum est: trade filiam, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
fatieus corboues icyiue cõmeris suꝑ cãpit eno malł uo¬
lentie faciuꝰ putes iuberi. Ne ꝯ dubitaueris figurato
dictum. Et cum pessit duplicit int pretori uno mõdo adue¬
ceudum alto adp̃standum Ad beuefitientiã te potiꝰ cortas
reuocet. ut intelligas corbones igus ẽẽ urentes perutc̾tie
cxeuutus quibꝰ suꝑbia sauat᷑ ciꝰ qui dlet se nuutũ fiusse
honũs aquo eiꝰ nuserie subueiit᷑. Item tũ ait dñs q̃ auat
aiam suam ꝑdet eam nõ utilitatem uetare prtanddꝰ est
qua debet qͥsq cõseruare aĩam ẜuam ẜ ficgirate dictum
pdat aĩam id est ꝑuiat acq amuctat usum eiꝰ quẽ ñt
habet ꝑuersum stilicet acꝙ p̃posterũ: qͦ iutluaꝵ tẽpora

Expanded text:
faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitatem uetare putandus est, qua debet quisque conseruare animam suam, sed figurate dictum perdet animam, id est perimat atque amittat usum eius, quem nunc habet, peruersum scilicet atque praeposterum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam nõ nuctendi s collicxudi lapides tẽpꝰ cẽt. statun
se isos castrent pp̃t reguũ celoꝵ. Non cũi est incarendo
difficultas: nͥ cum ẽ iuhabendo cupiditas. Nouerãt quippe
honũes illi et nn ipsis cõrucibꝰ luxuriã ẽt̃ abutendi intẽꝑ¬
autia: quod tobie testatur oratio quãdo est cepulatꝰ upori¬
Ait cm̃ bñ dictus es dũc deus patrũ nr̃oꝵ et bũdictũ nomen

Expanded text:
non mittendi, sed colligendi lapides tempus esset , statim seipsos castrarent propter regnum coelorum: non enim est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. Noverant quippe illi homines etiam in ipsis conjugibus luxuriam esse abutendi intemperantiam: quod Tobiae testatur oratio, quando est copulatus uxoriAit enim: Benedictus es, Domine Deus p
Abbreviated transcription (Latin):
quid autẽ cõcgrnt cõfuctudim eoꝵ cum quibꝰ iuta ista
lechenda ał necossitate iuponit uł officio suscipit᷑ aboiũs
et magius homibꝰ ad utilitotẽm et benefitientiã refereudumi
Alterꝰ cõsuctũdiius uͥ auctoritate r ẽpiatur flagitia
putant uec possunt aĩaduertere totam cõncisationẽ suam uł

Expanded text:
quid autem congruit consuetudini eorum cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel officio suscipitur, a bonis et magnis hominibus ad utilitatem et beneficentiam referendum alterius consuetudinis, nisi auctoritate reprimantur, flagitia putant; nec poss
Abbreviated transcription (Latin):
uaꝵ. que sententia cum ⁊eferãtur ad dilectionẽ dĩ ouũa
flaryicia morintur: cũ adpxum oĩa faciuora. Aleiuis em̃̃
uult corrũpi habitatulũ sum. Non xͦ. debet corrũꝑe habi¬
taculum dĩ se ipẜum stlicet et uciuo uult sibi aqquã no¬
ceri: uec iyst m ciuꝙͣ notuerit sic eneisa trrãide cupidi¬
tatis karitas reryuat i Rissimis letyribꝰ dilectiorus dĩ et pp̃t

Expanded text:
ntia cum refertur ad dilectionem dei, omnia flagitia moriuntur, cum ad proximi, omnia facinora. nemo enim uult corrumpi habitaculum suum: non ergo debet corrumpere habitaculum dei, se ipsum scilicet. et nemo uult sibi a quoquam noceri: nec ipse igitur cuiquam nocuerit. Sic euersa tyrannide cupiditatis caritas regnat iustissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati ciedũt autẽ ĩiquitati ira et indiguatio tribu¬
latio et aucystia ⁊̃ omc̃m aiam hoĩs eꝑantit malũ. In¬
dei p̃mũ et ꝯrcri. d hoc ad eos cũ quibꝰ eũtit᷑ ipsa
cupiditas : qui ean uintere uoluerũt. Cum autẽ ĩ hom̃c
cii dñabant᷑ ⁊ egna cupiditatis subucrtũtur. illa estapta
uslata t̾ctantur sicuti ẽ ia dei et cucifixcrãt ẜ nõ
Ea multa sũt it ita posita ut obtecaut seusum et
allcgoriam uł eiuciuata faciãt: quã ꝓprie fichuratamꝰ
loquntione noco. Quod aute hierciue dĩ ecce testitinte hõdie
suꝑ ̃s et rcoyua ut euellas et destruas et disꝑdas et dissires¬

Expanded text:
ira et indignatio. tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci. sed hoc ad eos, cum quibus euertitur ipsa cupiditas, qui eam uincere noluerunt. cum autem in homine, cui dominabantur, regna cupiditatis subuertuntur, illa est aperta nslata tractantur, sicuti est ira dei et crucifixerunt; sed non tam multa sunt uel ita posita, ut obtegant sensum et allegoriam uel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem uoco. quod autem Hieremiae dicitur: ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissi
Abbreviated transcription (Latin):
indet᷑ macyna questio q̃m recula : que soluẽdie questio¬
nibꝰ achibenda est hec est q̃ intelligeutes pelagiam
uł condũciũt suam heresum uł auxerũt. Laborauit
in ea disserenda tꝑchoniꝰ bene ẜ nõ plent. Disputaue
cñ defide et oꝑibi eꝑa nõb uixit ado dori merito fudei

Expanded text:
videtur magna quaestio quam regula, quae solvendis quaestiovidetur magna quaestio quam regula, quae solvendis quaestionibus adhibenda est. Haec est quam non intelligentes Pelagiani, vel condiderunt suam haeresim, vel auxerunt. Laboravit in ea dissolvenda Tichonius bene, sed non plene. Disputans enim de fide et operibus, opera nobis dixit a Deo dari merito f
Abbreviated transcription (Latin):
moius. s utrum ꝙ ẽẽ se dixit ꝓp̃t tpralemi unitate ĩ tra
una ⁊cria pistiũ bonoꝵ et maloꝵ. Tabuatula cm̃ cedar
ad ismaclẽ ꝑtinẽt. qri nõ eat heres cum filio lib̃e. Itas
cum de boua ꝑte ds dicat. dutã cetos in uĩa quã nõ uorũt
et scmitas qͣs nõ noucrũt colcabũt. et fatiã eis iłt tenebras
in lucem. et praua indirectũ. hec uciba fatiã et nõ derelinꝙ̃
cos: iuox de alia ꝑte que mala ꝑuuxta est dicit. iysi aut
tõueisi sunt retro p̃ms illi iam sigmficet his uerb̾. d¬
qm̃ nñt ⁊̃ uno suut tanꝙ̃ de iysis loqͥtur de quibꝰ loybatur
nõ taiuẽ sciux in uno erũt. Ipse est quippe ille scruus
comenioratꝰ in enagelio. ciiꝰ dñs cum uenerit diuide
cũi et ꝑtem eius cũ ypoclitis ponet. Tcrtia regula est
depuussis et lecie q̃ alio modo dici potest de ppũ et lutera
situt cã nos mppellanunꝰ cũ dehac relibrũ striberciuꝰ. potest
et sac dici. degratia et madato hec autẽ magis nuchi

Expanded text:
 utrumque se esse dixit, propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum . Tabernacula enim Cedar ad Ismaelem pertinent, qui non erit haeres cum filio liberae . Itaque cum de bona parte Deus dicat, Ducam caecos in viam quam non noverunt, et semitas, quas non nouerunt, calcabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur his uerbis. m nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimus, cum etiam sic dici, de gratia et mandato. Haec autem magis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
est: in diuina ul fpħita ꝑsona magus ciuꝯdam rei siguũ
ẽ. Alia est qͣppe iu ꝑditis moribꝰ : alia in osee sħe natiti¬
natione ꝯuĩctio meret̾cis. Aet si flagitiost ĩ comimnis
teuiuleutoꝵ et lostiuoꝵ uiudant᷑ corꝑa. ꝓptea ĩ balloncis¬

Expanded text:
est, in diuina uel prophetica persona magnae cuiusdam rei signum est, in diuina uel prophetica persona magnae cuiusdam rei signum est alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae uaticinatione coniunctio meretricis, nec si flagitiose in conuiuiis temulentorum et lasciuoru
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dixinꝰ. Quc autẽ quose flocriciga inꝑpitis udentaho
suic tantũ dicta suit et facta sũt uł exdi ꝑsoua uł exho¬
uilũ quoꝵ nob scitas corũdat᷑ tota figurata sunt t quoꝵ
ad lantaris pastũ euutlcauda secreta sunt. Quis quis ãt
rebꝰ p̃tcreuntibꝰ restrictiꝰ utit᷑ qͣm se habẽt mores coꝵ cũ
quibꝰ iuit. aut intẽꝑaus aut suꝑ sticiosus. Quisquis
uero suc eis utit᷑ ut iuctas cõsuctudis bouoꝵ int̾quos ũ¬
satur excedat aut aliquid sicꝯuificat. aut flagiciosus ẽ
in onũbꝰ cũi talibꝰ nõ usus reꝵ. ẜ libido utentis ĩ culpa
est. Neq ullo modo quisquã sobrius crediderit dñi pedes
ita ungͣcnto p̃cioso auuiliere ꝑfusos ut luxuriosoꝵ et ue¬
quã hõiũ sodent. quoꝵ talia cõnmia detestani. Odor
eñ uonꝰ fauia boua est q̃m siquis boue uite oꝑibꝰ ha
bucrit. du uestigia xp̃i sequit᷑. quasi pedes ciꝰ p̃tiosi¬
ssuuo odore ꝑfundit. Ita qd in aliis ꝑsorus ple rũꝑflagitiũ

Expanded text:
dentur, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona uel ei hominum, quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt, quorum ad caritatis pastum enucleanda secreta sunt. quisquis autem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus uiuit, aut intemperans aut superstitiosus est. quisquis uero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum, inter quos usatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia convivia detestamur. Odor enim bonus, fama bona est, quam quibuerit, dum uestigia Christi sequitur, quasi pedes eius pretiosissimo odore perfundit. ita quod in aliis personis plerumque flagitium
Abbreviated transcription (Latin):
ciani. ut eũ exduobꝰ cõpellat᷑ altiꝰ tauĩe habeat con¬
cupistentiã altiꝰ necessitatẽ cõcupistctiam stilicet esse
cũ xp̃o uccessitate manere incorue. que aubiguitas uno
cõsequẽti ueibo diuidicat᷑ quod positũ est ẽm̃ ꝙͣ ꝑticulam
qui abstulerũt int̃pretes illa potiꝰ seutentia ducti sunt
ninoro topellor aut ed exduobꝰ ꝙͣ distuitione sequitux
cõcupistentiã habens dissolui et eẽ cum xp̃s Et tangũa¬

Expanded text:
ut cum ex duobus compellatur, alterius tamen habeat concupiscentiam, alterius necessitatem; concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. Quae ambiguitas uno consequenti verbo dijudicatur, quod positum est, enim. Quam particulam quia abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ignoro: compellor autem ex duobus, quam dictionem sequitur, concupiscentiam habens dissolvi et e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ut ita se hãbent iustitute. d het pars cum dicit᷑. magꝭ
ut ꝓferamiꝰ eaq intellecta sunt. q̃ ut intelligauiꝰ adhibeu¬
da est  Illa uero tõtlusionũ et diffrritionũ et distributio¬
nũ plurinũ intellectorẽ adiuuat: tantũ ab sit crror q
uident᷑ sibi honũes iysa beate uite ucritatẽ didicisse cum
ista didicerint. Quãꝙ plcrũ accidat ut faciliꝰ homiines
res eat asseꝙͣtur ꝓpp̃t quas assequdas istas distũtur: quam
taliũ p̃̾ceptorũ nodosissimas et spmossissimas distiplinas tãp
siqͣsprã dare uoleus precepta aiubulandi moucat nõ esse
leuãdum posteriorẽ pedem u cum posueris pͥorem. deinde
inuntãti quẽ ad modum artituloꝵ et poplitũ cardines o¬
porteat nouẽ destribat uera eĩ dicit uec alit auibulari
potest. s faciliꝰ horẽs hec faciendo auiuulant quã aĩaduer¬
tũt cum facĩt aut intelligũt cum aud ĩt. Qui aute¬

Expanded text:
stitutae. Sed haec pars cum discitur, magis stitutae. Sed haec pars cum discitur, magis ut proferamus ea quae intellecta sunt, quam ut intellegamus adhibenda est. illa uero conclusionum et definitionum et distributionum plurimum intellectorem adiuuat. tantum absit error, quo uidentur sibi homines ipsam beatae uitae ueritatem didicisse, cum ista didicerint. quamquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. tamquam si quispiam uolens dare praecepta ambulandi moneat non esse leuandum pominutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat movere, describat. Vera enim dicit, nec aliter ambulari potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt cum aud
Abbreviated transcription (Latin):
og̃ra iauuariis pluisse. tam et si factum nõ sit id tauĩe dicit
quod ficri potuerit. Diffutio cxͦ et diuisio falsoꝵ potest
qre uerarissima : ꝙuis falsa ipsa utiq ucra uõ sint: diuit ecĩa¬
quedam p̃tepta uberioris disputationis que iam eloquentia
noĩatux. que inchiloniuꝰ uera sunt: quã ns eis possũt
et falsa ꝑsuaderi. d quia et uera possint nõ est facultasꝙ
iysa culpabił. s ea male utentiũ ꝑuersitas. Nam ueꝙ hoc
ab hominibꝰ iustitutũ est ut coritatis exp̃sso cõciliet auditorẽ
aut ut facile quod intendit in sumet breiis et aꝑta uarratio
et uarietas eiꝰ siue fastidio teucat intentos: et cẽte huilmodi
ebser uationes que sine infalsis siue in ueris causis uere sut
Came u ꝙͣtum uł strri uł credi aliguid fatiũt. aut expetendũ
fugieudum ue aiõs mouẽt: et in uente poti ꝰ qd̾ ita se habcant

Expanded text:
gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit quod fieri potuerit. definitio ergo et diuisio falsorum potest esse uerissima, quamuis falsa ipsa utique uera non sint. Cquaedam praecepta uberioris disputationis, quae iam eloquentia nominatur, quae nihilominus uera sunt, quamuis eis possint etiam falsa persuaderi; sed quia et uera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastidio teneat intentos et ceterae huius modi obseruationes, quae siue in falsis siue in ueris causis uerae sunt tamen, quantum uel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos m
Abbreviated transcription (Latin):
partieudi. qͣmꝙ̃ et rebꝰ folsis plerũq adhibcat᷑ ipsa taũẽ
falsa nõ est neq ab hominnibꝰ iustituta: ẜ ĩ rex racione
cõꝑta. Non cm̃ quia et fabulis suise et pocte et oꝑinio¬
nibꝰ erioris sui uł falsi philosophi. uł et herctici hoc
fuicudo. neq indundendo. aut partiendo aliguid toplectẽ¬
dum ẽẽ. qd adrẽ ipsã nõ ꝑtiuet : aut aliguid quod ꝑtinet
ptercuuum hoc uerũ est et si ea que deffiuũtur
aut distribuñtur uera nõ suit nã et ipsum falsum d¬
diffrnnt᷑ tum dicumꝰ fallum esse sigifficationẽ ⁊ ei
nõ ita se habentis ut signfficat᷑ siue alio aliq modo.
que diffiuicio uera est g̃niuis falsum uerũ ẽc̃ iõ posit
possumꝰ et diudere dicẽtes duo ẽẽ gño falsi un̾ũ eoꝵ
que omio esse nõ possũt: alterũ coꝵ que nõ sũt qͣuinis
eẽ possut. Iam qmi dicit septem et tria uuderĩ ẽẽ. ĩd̾ dĩt
quod ont̃ino ẽẽ nõ potest Em aute dicit bealeudis ueobi

Expanded text:
 adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. non enim, quia et fabulis suis eam poetae et opinionibus erroris sui uel falsi philosophi uel etiam haeretici, hoc finiendo neque in diuidendo aut partiendo aliquid complectendum esse, quod ad rem ipsam non pertinet, aut aliquid quod pertinet praetereundum. hoc uerum est, etiam si ea quae definiuntur aut distribuuntur uera non sint. nam et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsam esse significationem rei non ita se habentis, ut significatur, siue alio aliquo modo: quae definitio uera est, quamuis falsum uerum esse non possit. possumus etiam diuidere dicentes duo esse genera falsi, unum eorum quae omnino esse non possunt, alterum eorum quae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septem et tria undecim esse, id dicit quod omnino esse non potest. qui autem dicit kalendis, uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
ueluꝰ actiꝑe. Deinostrandus est t pͥus mõdi iu ueniẽde
dus est ut quicquid iu sermione diuino neꝑ adiuoꝵ
houstate ncq adfidei ueritatẽ ꝓprie ⁊ eferia xobit ã¬
a tuis et̃ rocrostas. Illoꝵ honestas ad diligendu dm̃
eit ꝓpimũ: fidei ueritas adcoruostendum dñ et ꝓxeniã¬

Expanded text:
 m. Demonstrandus est igitur prius modus inueniendae dus est, ut quidquid in sermone diuino neque ad morum honestatem neque ad fidei ueritatem proprie referri potest figuratum esse cognoscas. morum honestas ad diligendum deum et proximum, fidei ueritas ad cognoscendum deum pe
Abbreviated transcription (Latin):
illuxit uet eoꝵ quidem signoꝵ que iã intelliguuꝰ oꝑa¬
tuene ntram hoñati sumuꝰ ẜ quedam panta ꝓ multis cãdeꝵ
facto fatilluua et intellectu augustis uua et dseruatione᷑
cautissuna ipse dũs et apłica tradidit distipliua. secuti est
baptisim sacmeutu et celebratio torꝑis et sangũiũs dĩi
q̃ unꝰ quiss tũ ꝑtipit qͦ referant᷑ nubutus acuostit: ut ca
nõ caruali seruitute ẜ spuoli potiꝰ libctate ueuet᷑. Ut at
lictam sequi et sigua ꝓ rebꝰ que hio signiffirant᷑ acciꝑe
seriĩt et infiruntatis est. ita in utilit̃ sigua int̾pretari ia¬
le nagantis horroris ẽ. Qui aũt nõ intelligit quid signi¬
ficet siguũ et tam̃ sicynũ ẽẽ intelligit ucciise piuitri
scrutute. Melius est autẽ uł p̃mi ĩ coguitis ẜ utilibus
sigius. q̃ iutilit ca ĩterpretando. aingo seruitutis eductã

Expanded text:
am intelligimus, operatione gravi onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castissima ipse Dominus et apostolica tradidit disciplina: sicuti est Baptismi sacramentum, et celebratio corporis et sanguinis Domi referantur imbutus agnoscit, ut ea non carnali servitute, sed spirituali potius libertate veneretur. Ut autem litteram sequi, et signa pro rebus quae iis significantur accipere, servilis infirmitatis est; ita inutiliter signa interpretari, male vagantis erroris est. Qui autem non intelligit quid significet signum, et tamen signum esse intelligit, nec ipse premitur servitute. Melius est autem vel premi incognitis, sed utilibus signis, quam inutiliter ea interpretando, a jugo servitutis ed
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑis oucm adepulandum exibusse At uͦ i eiꝰ filio sa¬
lomone nõ qͣsi hoppes Eufitũ habuit. f reguũ ista libido
possedit. dequo scriptura nõ tacuit culpaus cr̃ fuisse auia¬
torem mulieꝵ cuiꝰ tamẽ nuitia desiderio sapieutie flagͣnt¬
riunt: q̃m cum amore spũali adeptus eẽt aruisit auiore cor

Expanded text:
pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Sapauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Salomone, non quasi hospes transitum habuit, sed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali adeptus esset, amore car
Abbreviated transcription (Latin):
peris oiitulã exibuit epulandam. Inquẽ cõmotꝰ dauit
occidi cũ iussit et quaduplicari oue pauꝑies ut se nestres
cõdenaret qui peccauerat scieus. Quod cũ ei maifesta¬
tum ẽẽt et diniuitꝰ denuntiata iuudicta. diluit peruite¬
do pectatũ. d tamẽ in hac sinuilitudiẽ scuprũ tantũ in ͦ
designatũ est de onc initim pauꝑis de marito autẽ mulie
ris intciẽpto hoc ẽ de iyso pauꝑe qui unã oñe habebat ot
ciso nõ est ꝑsimilitudine introiatꝰ dauid̃ ut ĩ solum
adulteriũ dicet senteciam cãnationis sue Ex quo ĩ telligit᷑
quãto tẽ ꝑantia multas mulieres habuerit : quaudo de uiia
inqua extessit iodum a se ipso pruiri coactꝰ est. Dgĩisto
uiro iuemorate hiuꝰ libidiuis nõ ꝑmãsio ẜ trañsitus fuit
ꝓptea eciam ab arguẽte ppħã ille illicitꝰ appctitꝰ hopes uo¬
catꝰ est Non em̃i dixit cũ rcezi suo ẜ hopiti suo. Uitimi

Expanded text:
peris oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David peris oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicito, hoc est, de ipso paupere, qui unam habebat ovem, occiso, non est per similitudinem interrogatus David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini