comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia aquis maris undiq circim¬
datur: sicut dicimus aliquam
ciuitatem suꝑ mare fundatã.
non ut subea mare sit. s quia
infine pͥmo suꝑeminet mari.
net ista dicta significant: pos
ꝑ flumina cupidos homines.
qui labuntur in scł̃m. Etiam¬
istos suꝑat eccłia: que deuictis ꝑ
dñi grãm cupiditatib scl̃arib
adrecipiendam immortalitatẽ
caritate ꝑata est. Suꝑ maria fũ¬
ilata est eccłia: quia uixta ama-¬
ras huuis scłi fluctuationes si¬
ta est. Siue suꝑ maria. non sub
mari fundatur: quia nullis im¬
piorum torm̃tis suꝑatur. Uł quia
nonei uicia: s ip̃a uiciis domina¬
tur. Suꝑ flumina quoque p̾pa¬
tur: quia suꝑ populos. & super
pͥncipes ⁊ potestates. qui fluminũ
nomine designantur. magistri
atq p̾lati ꝯstituuntur. Ecee eccłia
posita est in sublimi: in alto loca¬
uit dominus orbem suum. sicut
imꝑator palatium. & quis miles
ascenclet illuc ad imꝑatorem
Quis ascendet inmontem dñr:

Expanded text:
quia aquis maris undique circumquia aquis maris undique circumdatur: sicut dicimus aliquam civitatem super mare fundatam, non ut sub ea mare sit, sed quia in fine primo supereminet mari. net, ista dicta significant: possndum: per flumina cupidos homines, qui labuntur in sistos superat Ecclesia quae devictis per Dei gratiam cupiditatibus saecularibus ad recipiendam immortalitatem caritate parata est. Super maria fundata est Ecclesia, qui juxta amaras hujus saeculi fluctuationes sita est. Sive super maria non sub mari fundatur: quia nullis impiorum tormentis superatur. Vel quia non ei vitia, sed ipsa vitiis dominatur. Super flumina quoque praeparatur, quia super populos, et super principes et potestates, qui fluminum nomine designantur, magistri atque praelati constituuntur. Ecce, Ecclesia posita est in sublimi: in alto locavit Dominus orbem suum, sicut Imperator palatium. Et quis miles ascendet illuc ad Imperatorem? 3. Quis ascendet in montem Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
Ni est terra &r plenitudo
euis: orbis terrarum et u¬
Niuersi qui habitant in eo. Si
hec u̾ba uixta hystoriam accipi¬
mus : ex rebus uisibilib intra
nos pensare debemus: quanta
sit dignus ueneratione tantꝰ
ac talis dominus. quitotum mũ¬
dum suo dominio potuit sub¬
iugare. Quod si hec sp̃italiter
accipimus: ꝑ t̾ram eccłiam. ꝑ
plenitudinem eius. oꝑa et uir¬
tutes intelligere possumꝰ. Que
cuncta domini sunt: id÷ a do¬
mino facta atq disposita. Q ne
quis tantum unam teram aut
unam gentem scilicet iudaicam
ẽẽ dñi estimaret: subiunxit. Orb̃
terrarum &e uniusi qui habitarł̃
in eo. Cum clarificatus dominu
annuntiatur infidem omni¬
uigentium⁊ gr̃as eiris habun¬
danter distribuitur. longe late¬
q peccata dimittuntur. milia
milium domino reconciliantur
et uniu̾sus orbis terrarum fit ee¬
cłia eius. Et m̾ito. Quia ipse suꝑ
maria fundauit eum: &e super
flumina p̃parauit eum. Terra
uł orbis super maria fundari dr.

Expanded text:
ni est terra et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in eo. Si haec verba juxta historiam accipimus, ex rebus visibilibus intra nos pensare debemus, quanta sit dignus veneratione tantus ac talis Dominus, qui totum mundum suo dominio potuit subjugare, Quod si hoc spiritualiter accipimus, per terram Ecclesiam, per plenitudinem ejus, opera et virtutes intelligere possumus. Quae cuncta Domini sunt, idest a Domino facta atque disposita. Et ne quis tantum unam terram, aut unam gentem, scilicet Judaicam esse Domini aestimaret, subjunxit: Orbis terrarum, et universi qui habitant in eo. Cum clarificatus Dominus annunciatur in fidem omnium gentium, gratia ejus abundanter distribuitur, longe lateque peccata dimittuntur. 105 Millia millium Domino reconciliantur, Et universus orbis terrarum fit Ecclesia ejus. Et merito: Quia ipse super maria fundavit eum, et super flumina praeparavit eum. Terra vel orbis super maria fundari dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
intabnacło militamꝰ. Ipsa est in
hoc psalmo mat̾ia. Negotium
ꝓphe subꝑsona eccłiȩ est osten¬
dere. qͦmͦ tab̾nacłm d̾i composi
septies repetita. & hec facrendo in¬
tenddat. ut qui filii di facti sunt

Expanded text:
sa est in hoc psalmo materia. Negotium prophetae sub persona Ecclesiae est, ostendere quomodo tabernaculum Dei compositsepties repetita. Et haec faciendo intendit, ut qui filii Dei facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tabͥnacłi. Rsmissa archa dñi a
philisteis. ⁊ redueta in ierłm. cum
phiberetur a nathan ꝓpħa. ne fa¬
eet domrum dñ qͥa uir sanggi¬
lũi erat: fecit cab̾nacłm de tento¬
rus in quo repon̾et archamdd̃i. Q
consummato. inuitarit multos
ut ad templũ islud uenirent: nõ
uaciris manib hnibi ac̃ ductas ho¬
stias immolarent de post hanc cõ¬
summationẽ seͥpfit psalmum istũ:
non qd̾ de hystoriali consũmatio¬
ne seberet: s nobis consinnatio¬
nacłi figura erat. ꝙͥ sciens esdraᷤᷤ
ppħa dd intellexi e. sic intitula¬
utr. Qui titulis ac legitur. psal¬
hie hie losuitur. ꝓsalmꝰ dicoba¬
bitus inonsũmatione tab̾nacł¬

Expanded text:
tabernaculi. Remissa arca Domini a Philistaeis, et reducta in Jerusalem, cum prohiberetur a Nathan propheta ne faceret domum Domini, quia vir sanguinum erat: fecit tabernaculum de tentoriis, in quo reponeret arcam Dei . Quo consummato, invitavit multos, ut ad templum illud venirent : non vacuis manibus, sed ut ibi adductas hostias immolarent. Et post hanc consummationem scripsit psalmum istum: non quod de historiali consummatione scriberet, sed nobis consummatiornaculi figura erat. Quod sciens Hesdras propheta David intellexisse, sic intitulavit. 125 Qui titulus sic legitur. Psalqui hic loquitur. Psalmus dico, habitus in consummatione tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
rit expecta eũ: qͥa ueniens ueni¬
et. Si differtur: non aufert᷑. Mul¬
ti negligunt expectare dnm:
infuturo reseruatur. ld̾o fati¬
gantur: &e remanent in uia. ꝓpt̾ea
quunitꝰ ãmon̾is. itt uiriliter. id est
fortiter agas: & corde confirmatꝰ
pacienter sustineas. Non enim
sufficit bona uiriliter agere: m¬
siex uͥtute anumi studeas ⁊ mala
equanimit᷑ tolerare. Noli dissol¬
ui:. ne sis inter eos quibꝰ dicitur.
ue his qui ꝑdiderunt sustinenti¬
am. Qui sustinentiã ꝑdit. effemi¬
uriliter: sustie patienteri ut
bene uiuendo sisiustus: &e patiẽ

Expanded text:
rit, exspecta eum, quia veniens veniet . Si differtur, non aufertur. Multi negligunt exspectare Dominum, in futuro reservatur . Ideo fatigantur et remanent in via. Propterea divinitus admoneris, ut viriliter, idest, fortiter agas, et corde confirmatus patienter sustineas. Non enim sufficit bona viriliter agere, nisi ex virtute animi studeas et mala aequanimiter tolerare. Noli dissolvi, ne sis inter eos quibus dicitur, Vae his 121 qui perdiderunt sustinentiam ! Qui sustinentiam perdit, effoemiviriliter, sustine patienter: ut bene vivendo si
Abbreviated transcription (Latin):
uides. Que enim uident᷑ tẽꝑalia
sunt. Ip̃a st̃ intera morientiũ. Qͤ
autẽ ñ uident᷑ etna. lp̃a st̃ in t̾ra
uiuentiũ. Terra dicta est ꝑsimili¬
tudinẽ: ꝓpt̾ stabilitatem. Nullus
ibi ꝑit: s sẽꝑ ⁊ manet: ⁊ beate ui¬
uit. S quid dicit apłs: Si autẽ

Expanded text:
ides. Quae enim videntur, temporalia sunt, ipsa sunt in terra morientium. Quae autem non videntur, aeterna, ipsa sunt in terra viventium . Terra dicta est per similitudinem, propter stabilitatem. Nulius ibi perit, sed semper manet, et beate vivit. Sed quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
ineodem corde inquo pͥus inimi¬
cabantur tͥ regi. ubi se erigẽbãt
plicant xͦ. ipsum appellant re¬
gem. Acceperunt sagitas tuaꝰ.
cecid̾unt ante te incorde ubi
tu uides: ex inimicis amici fac¬
tisunt. Occisi sunt inumier. ui¬
uunt amici. Prostrati funt su¬
pbi: surgunt᷑ humiles. & facti
sunt sedes tua ds̃ inscł̃m scł̃i. Tu
in illis resides inet̾num: iuxta
qd̃ scͥptũ ẽ. anima iusti sedes e̾

Expanded text:
in eodem corde, in quo prius inimiin eodem corde, in quo prius inimicabantur tibi regi: ubi se erigebant plicant Christo: ipsum appellant regem. Acceperunt sagittas tuas. Ceciderunt ante e. In corde ubi tu vides, ex inimicis amici facti sunt. Occisi sunt inimici, vivunt amici. Prostrati sunt superbi, surgunt humiles. 7. Et facti sunt Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi. Tu in illis resides in aeternum: juxta quod scriptum est, Anima justi sedes e
Abbreviated transcription (Latin):
suetus ⁊ iustus. Ꝙ dedueet te
mirabilit᷑ dextͣatua: Id ÷ fortitu¬
do. ⁊ uirtus. ⁊ potentiatia. S
quo deducet.: ad patrem. Qͣre
mirabile̾t᷑:. Quia mortuus. dia
ticiam qua bonos ⁊ malos iudica-¬
t᷑us. & deducet eum mirabiliter
dextͥa eiꝰ. faciens diuina. patiens
humana: malicias hominum
st̃nens bonitate sua. Ad huc de¬
ducit exm. ⁊ubi ñdum est. Dic̃¬
tum est de gladio⁊ dicatur nc̾
de sagittis : multiplex ẽ enim
armatura regis nri . Saggittȩ
tue accutȩ. U̾ ba tua cor transfi¬
gentia: amorem excitancia: unde
drͣ incanticis. uulu̾ata caritate
ego sum. Scd̃m hoc u̾ba d̃i uocan¬
tur sagitte. quod occulte allicĩt
homires ad timnorem ⁊ amorem
dͣi. scd̃m hoc gladius. qd̃ mani¬
festa ⁊ cogentirõne. homiues
d̾o faciunt ad herere: ⁊ ꝑ hoc qd̃
ita instructus es adpugnandũ.
popłi subte cadent: te ad orabtͥ:
tibi humiliabuntur. Ꝙ ubi eadẽt
Incorde inimicorum regis: id est

Expanded text:
suetus et justus. Et deducet te suetus et justus. Et deducet te mirabiliter dextera tua, idest, fortitudo, virtus, et potentia tua. Sed quo deducet? Ad Patrem . Quare mirabiliter? Quia mortuus diabotitiam qua bonos et malos judicaturus. Et deducet eum mirabiliter dextra ejus, faciens divina, patiens humana. Malitias hominum sternens bonitate sua: adhuc deducit eum, et ubi nondum dictum est de gladio, dicatur nunc de sagittis. Multiplex est enim armatura regis nostri. 6. Sagittae tuae acutae. Verba tua cor transfigentia, 221 amorem excitantia. Unde dicitur in Canticis: Vulnerata caritate ego sum . Secundum hoc verba Dei vocantur sagittae, quod occulte alliciunt homines ad timorem et amorem Dei. Secundum hoc gladius, quod manifesta et cogenti ratione homines Deo faciunt adhaerere. Et per hoc, quod ita instructus es ad pugnandum, Populi sub te cadent. Te adorabunt, tibi humiliabuntur. Et ubi cadent? In corde inimicorum regis, idest,
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Specie tua ⁊ pulcͥtudine
tua intende: ⁊ ꝓsꝑe ꝓcede ce
regna. Species potens potest
referri ad umnocentiam ⁊ moꝵ
sanctitatem: pulchritudo ad di-¬
uinitatis decorsim. Per hec intẽ¬
dit xp̃e. idest intentus factus ẽ.
ne remisse ag̾et: s ꝓspere ꝓee¬
deret ad bellum: uuncendo reg
cede de una gente ad aliam: cẽ
regna in acguisitis. scdm bonoᷤ
mores oe uirtutes. sotest etiam
intelligi hoc mͦ: lntende inspẽ
⁊ pulchritudine tua: ut una¬
ginem ⁊ similitudinem qmͣ
primo ñr̃o parenti dedisti. in
filiis eam renouare & reforma¬
re digneris. ꝓspere ꝓcede. ꝓs¬
ꝑe ex uirginali ut̾o ꝓgredere.
Ysꝑe de sepulchro consurge: ꝓs¬
ꝑe ab inferis ad patrem reu̾te.
Hȩc enim omnia nobis ꝓsꝑa c̃
felicia sunt. &̃ regna: toeius
mundi imꝑio p̾cio sanguine
tuo redempto. ꝓpt̾ u̾itatem ce
Imansuetudinem ⁊ iusticiã.
Hȩc enim omnia decent regẽ.
Tu gͦ regna: qui uerus esce mã¬

Expanded text:
dat: 5. Specie tua et pulchritudine dat: 5. Specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna. Species potest referri ad innocen tiam et morum sanctitatem: pulchritudo ad divinitatis decorem. Per haec intendit Christus, idest, intentus factus est, ne remisse ageret, sed prospere procederet ad bellum, et vincendo regn procede de una gente ad aliam, et regna in acquisitis secundum bonos mores et virtutes. Potest etiam intelligi hoc modo: Intende in specie et pulchritudine tua, ut imaginem et similitudinem, quam primo nostro parenti dedisti, in filiis eam renovare et reformare digneris. Prospere procede, tero virginali progredere: prospere de sepulcro consurge: prospere ab inferis ad Patrem revertere; haec enim omnia nobis prospera et felicia sunt: et regna totius mundi imperio, precioso sanguine tuo Redemtor Propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. Haec enim omnia decent regem. Tu igitur regna, qui verus es et man
Abbreviated transcription (Latin):
mus: quia infemorib gn̾atiois
est locus. Accinxit gladium sr̃
femur: quia in carne assũpta
euglm p̾dicauit. Hinc uitas alt.
Non ueni pacem mitt᷑e: sed gla¬
dium. Gladiꝰ iste seꝑat filium ã
patre ⁊ filiam a matre: nurũ
a socru. Litigat pat̾ eũfilio: qr
uult filiꝰ seruire dd̃o. Ille ꝓmit¬
tit trenam hereditatem: iste
appetit celestem. Iile pugnat:
iste repugnat. S fortior est gla¬
dius sp̃alis separans: qmͣ nat᷑a
carnalis copulans. Bene autẽ
ait suꝑ femur tuum poten¬
tissime. quia quod infirmũ ẽ
d̾i. fortius ẽ qmͣ homines. Po¬
tentissime usus ẽhoc gladio in
carne ⁊ quia non solum uieit
homines. s ⁊̃ aerias potestates:
ñ solũ uicia destruxit. s ĩ infer¬
num spoliauit. Qladius iste ear¬
nemdomat: uicia resecat: spm
roborat: uirtutes nutrit. desi¬
d̾ia mala consimnit. Eece accin¬
ctus est rex nͣr gladio suo: au¬
diamus iam qͦmͦ pugnoe ͥ qͦmͦ
regnoe: cum qͥb armis ꝓce¬

Expanded text:
mus: quia in femoribus generationis mus: quia in femoribus generationis est locus. Accinxit gladium super femur, quia in carne assumta Evangelium praedicavit. Hinc Veritas ait: Non veni pacem mittere, sed gladium . Gladius iste separat filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. Litigat Pater cum filio, quia vult filius servire Deo. Ille promittit terrenam haereditatem, iste appetit caelestem. Ille pugnat, iste repugnat. Sed fortior est gladius spiritualis separans, quam natura carnalis copulans. Bene autem ait, Super femur tuum potentissime: quia quod infirmum est Dei, fortius est quam homines. Potentissime usus est hoc gladio in carne, quia non solum vicit homines, sed etiam aereas potestates: non solum vitia destruxit, sed etiam infernum spoliavit. Gladius iste carnem domat, vitia resecat, spiritum roborat, virtutes nutrit, desideria mala consumit. Ecce accinctus est rex noster gladio suo. Audiamus jam quomodo pugnet, quomodo regnet, cum quibus armis proce
Abbreviated transcription (Latin):
mortemr: pulch deponens ani¬
mam. pulcħ recipiens. pulch̾
in ligno. pulcħ insepulcͦ. pulcħ
meȩlo. In intellectu audite can¬
ticum: neq ocłos ur̃os a splen¬
dore pulcͥtudinis illiꝰ au̾tat car¬
nis infirmitas. Sũma ⁊ u̾a pul¬
chritudo: gr̃a est. Uox ꝓpħe conu̾¬
catorum. Tanta gr̃a diffusa est
in labiis xp̃i. ut ad uocem eius
uid̾ent cecĩ sanarentur leꝓsi:
claudi ambularent: mortui re¬
furgent. De diffusione huius
gr̃e: dic̾ paulus. Ubi abundauit
t̾ram ꝓmiserat᷑ : & aluid fuit ꝓ¬
missum sub lege : aliud sub gr̃a.
Terra chananeoꝵ uid̃is sublege
positis: regnum cȩlorum xp̃ia¬
nis sub gr̃a constitutis. Itaq id
qd̃ ꝑtinebat ad eos gui sub lege
erant tnsut: regnum eȩlorum
qd ꝑtinet sub gr̃a positis. ñ tran¬
siit ꝓpt̾ea hic benedixit te d̾s:
tuo suꝑfemur tuum potentis¬
sime: id : fortiter utͥe u̾bo pͥdica¬
tionis tue. de quo apłs ait Et
mur corpus dominicum intelligi¬

Expanded text:
mortem, pulcher deponens animortem, pulcher deponens animam, pulcher recipiens, pulcher in ligno, pulcher in sepulcro, pulcher in caelo. In intellectu audite canticum, neque oculos vestros a splendore pulchritudinis illius avertat carnis infirmitas. Summa et vera pulchritudo gratia est, vox Prophetae convercatorum. Tanta gratia diffusa est in labiis Christi, ut ad vocem ejus viderent caeci, sanarentur leprosi, claudi ambularent, mortui resurgerent. De diffusione hujus gratiae dicit Paulus: Ubi abundavit terram promiserat. Et aliud fuit promissum sub lege, aliud sub gratia: Terra Chananaeorum Judaeis sub lege positis, regnum caelorum Christianis sub gratia constitutis. 220 Itaque id quod pertinebat ad eos qui sub lege erant, transiit; regnum caelorum quod pertinet sub gratia positis, non transiit. Propterea hic Benedixit te, Deustuo super femur tuum potentissime. Idest, fortiter utere verbo praedicationis tuae, de quo Apostolus ait: Etmur corpus Dominicum intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
spem neq decore̾. Qrͣe ꝰ quia
non intellectum. Sienim cog¬
sit głiari. dixit unus amieoꝵ
nisi etiam głeris. Qr̃ gͦ nonhabu¬
it sp̃ein neq decorem: Quia xp̃e
crucrfixus. ud̾is scandalum: gen¬
tib autem stulticia ẽ. Qrͣ autem
incruce habuit decorem: Quia
quod stultum est d̾i: sapientius
est quam homines. Ꝙ qd infirm̃
ẽ d̾i. fortius ẽ quam homines.
Nob̾ gͦ iam credentib: ubiq spõ¬
sus oceurrit pulcher. Pulcher d̃s.
u̾bum erat apud dm̃. Pulcherĩ
ut̾o uͥgims: ubi non amisit diuii¬
nitatem. ⁊ sũpsit humanitatẽ.
Pulcher natus infans u̾bu: quia
cum ẽẽt infans: cum sug̾et. cũ
inmanib portaretur ⁊ celi locati
ftͣ. angłi laudes dixerunt. ma¬
gos stella direxit. ad oratus est ĩ
p̃sepio. cibaria mansuetorũ. Pul¬
cher erat incȩlo⁊ pulcher int̾ra:
pulcher inut᷑o ⁊ pulch in manibꝰ
parentum ⁊ pulcħ inmiracłis:
pulch̃ inflagellis ⁊ pulch̃ intnitãs
aduitam: pulcħ non curans

Expanded text:
scripturis enim scribitur litera post literam, syllaba post syllabam, vesit gloriari dixit unus amicorunisi etiam glorieris. Quare ergo non habuit speciem, neque decorem? Quia Christus crucifixus Judaeis scandalum, Gentibus autem stultitia est . Quare autem iminum, nisi quia homo? Ideo prae omines: et quod infirmum est Dei, fortius est quam homines . Nobis ergo jam credentibus ubique sponsus occurrat pulcher. Pulcher Deus Verbum erat apud Deum. Pulcher in utero Virginis, ubi non amisit diviret, Vidimus eum et non hPulcher natus infans Verbum, quia cum esset infans, cum sugeret, cum manibus portaretur, caeli loquuti sunt, angeli laudes dixerunt, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum. Pulcher erat in caelo, pulcher in terra, pulcher in utero, pulcher in manibus parentum, pulcher in miraculis, pulcher in flagellis, pulcher invitans ad vitam, pulcher non curans
Abbreviated transcription (Latin):
factam ꝑ u̾bum. & in isto edifi¬
cio mirare consilium. Dico in¬
n: quit oꝑa mea regi. Miraris q:
rita dicit ds̃ Sic dic̃e di etͥnũ
est. Legituir in alio pͦs. Semel
locutus ẽ ds̃. T̃ociens locutꝰ ÷

Expanded text:
factam per Verbum, et in isto aedificio mirare consilium. Dico inquit opera mea regi. Miraris quia ita dicit Deus? Sic dicere Dei aeternum est. Legitur in alio psalmo: Semel locutus est Deus . Totiens lo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ factum ẽ imp̃o. uita erat.
Non tantum eum rege dispo¬
no omnia: s etiam ꝑ eum omĩa
facio. Ꝙ hoc est quod subdit.
Lingua mea calamꝰ calamus
scribe. Lingua mea. idi ipsũ
u̾bum. ponitur enim causa
ꝓeffectir: est calamꝰ mei seri¬
be. Sic̃ enim scriba ꝑ calamũ
impͥmit figuras: sic ego per
u̾bum meum oꝑor creaturaᷤ.
Est autem ipsa creatura que¬
dam nobis scriptura. inqua
legimus &e cognoscimus dm̃:
teste apło quiait. Inuisibilia
enim ipsius ꝑ ea que facta st̃.
intellecta conspienintur. sẽpi

Expanded text:
od factum est in ipso, vita erat. Non tantum cum rege dispono omnia, sed etiam per eum omnia facio. Et hoc est, quod subdit: Lingua mea calamus scribae. Lingua mea id est, ipsum verbum ponitur enim caussa pro effectu est calamus mei scribae. Sicut enim scriba per calamum imprimit figuras, sic ego per Verbum meum operor creaturas. Est autem ipsa creatura quaedam nobis Scriptura, in qua legimus et cognoscimus Deum, teste Apostolo, qui ait: Invisibilia enim ipsius per ea, quae facta sunt, intelle
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis ⁊ in petram scandali
de spe cȩlesti ceciderunt. quib
cecitas inisrł ex parte facta est:
ignorantib di iusticiam. ⁊ siã
uolentibus constituere. Nos au¬
tem surreximus. &e erecti sumus.
Nlos u̾o ut ppłs gentium intͣroe.
de lapidib ercitatifilii abrahã.
qui non sectabamur iusticiam
app̃bendimus eam ÷ & resurreri
uum fac regenz ut ipse qui no¬
bis p̾liandi exemplum. passio¬
ne sua monstrau̾it: offerat ȩxi¬
am sacͥficia nr̃a sacͥdos excitatꝰ
amortius. ⁊ in celo constitutus.
Exaudi nos indie qua inuoca¬
inmus te. Qm̃ nob̾ offeres ce :

Expanded text:
offensionis et petram scandali , de spe caelesti ceciderunt, quibus caecitas in Israel ex parte facta est , ignorantibus Dei justitiam, et suam volentibus constituere. Nos autem surreximus et erecti sumus. Nos vero ut populus gentium intraret, de lapidibus excitati filii Abraham , qui non sectabamur justitiam, apprehendimus eam: et resurreximvum fac regem. Ut ipse qui nobis praeliandi exemplum passione sua monstraverit, offerat etiam sacrificia nostra sacerdos excitatus a mortuis, et in caelo constitutus . Et exaudi nos in die qua invocaverimus te. Quoniam nobis offeres te
Abbreviated transcription (Latin):
temur ad cognoscendum & amã¬
nr̃m constituamus in ipso: sieut
iste uir sanctus qui subdendo
ait. Letabor ⁊ exultabo inte: psal¬
lam nominituo altissime. Leta¬
bor inquit inte: non inscło. Non
inconcupiscentus carnis: non in
uoluptatib mundi qd̃ est uani¬
tas: s inte qui es u̾itas. Gaudiũ
huiꝰ scłi adint̾itum ducit: sic̃
scͥptum est. ue uob̃ qͥ ridetis nũe:
quia lugebitis. Gaudium uͦ qd̃
in dõ est. in hac quidem uita in¬
choat. s inet̾num ꝑdurat: sicut
ipse dominus discipłis suis ait.
Itum autem uidebo uos. ⁊ gaude¬
bit cor ur̃m: ⁊ gaudium uestrũ
nemo tollet a uob̃. Et sciendum q
leticia ad mentem ꝑtinet ⁊ exul¬
tatio ad corpus: psalmus ad bo¬
Inam oꝑationem. Sit gͦ leticia
sp̃alis inmentez sit sancta hila¬
ritas incorpore ⁊ concordet duuna
laus cum bona oꝑatione: ⁊ imple¬
tur qd̃ dicitur. Letabor ⁊ exultabo
inte: psallam nommi tuo altis¬

Expanded text:
temur ad cognoscendum et amatemur ad cognoscendum et amanostrum constituamus in ipso, sicut iste vir sanctus, qui subdendo ait: 3. Laetabor et exultabo in te, psallam nomini tuo, Altissime. Laetabor inquit in te, non in saeculo, non in concupiscentiis carnis, non in voluptatibus mundi, quod est vanitas: sed in te qui es veritas. Gaudium hujus seculi ad interitum ducit , sicut scriptum est, Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis . Gaudium vero quod in Deo est, in hac quidem vita inchoat, sed in aeternum perdurat: sicut ipse Dominus discipulis suis ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et sciendum quia laetitia ad mentem pertinet, exultatio ad corpus, Psalmus ad bonam operationem. Sit ergo laetitia spiritualis in mente, sit sancta hilaritas in corpore, concordet divina laus cum bona operatione, et impletur, quod dicitur, Laetabor et exultabo in te, psallam nomini tuo, Altis
Abbreviated transcription (Latin):
namirabilia tua. desi aꝑte sb̃. i¬
dicat: Laudabo te in toto corde
meo: corde integgro. corde ꝑfecto.
Beatus hõ qͥ de toto corde suo ni¬
chil retinet sͥ: s totum expen-¬
dit in laude di. Tantum d̾s lau¬
dari debet: quantum ce diligi.
Sieut gͦ diligendus est ex toto
corde ⁊ tota anima: totis uiri¬
br:sic ⁊ laudandus est. Et sicut
nulla tribulatio. nulla angus¬
tia. nulla creatura debet nos
separare a caritate cłi: ita nec
a laude dĩ. Qui talis est: idone¬
us est dicere confitebor tͥ dñe
in toto corde meo S si laudandꝰ
est dominus:nonne ⁊p̃dicandꝰ:
Idõ subiunctum est. Narrabo
omnia mirabiliatua. Omnia qͥd̃e
tam uisibilia quam inuisibilia.
tam sp̃alia quam corporalia: tã
ea que circa corpꝰ usibilit᷑ facis
ad nutriendã fidem: quam ea
quȩ inuisibiliter cͥca animam
agis ad donandam ȩt̾nam sa-¬
lutem. Quare narrantur mi¬
rabilia dei: Ut ex oꝑib agnos¬
camus auctorem ⁊ ex mirabilib ad¬
miremur mirabilem: & ita exci¬

Expanded text:
mirabilia tua. Ac si aperte dicat, Laudabo te in toto corde meo, corde integro, corde perfecto. Beatus homo qui de toto corde suo nihil retinet sibi, sed totum expendit in laudem Dei. Tantum Deus laudari debet, quantum et diligi. Sicut ergo diligendus est ex toto corde, tota anima, totis viribus : sic et laudandus est. Et sicut nulla tribulatio, nulla angustia, nulla creatura debet nos separare a caritate Dei : ita nec a laude Dei. Qui talis est, idoneus est dicere: Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo. Sed si laudandus est Dominus, nonne et praedicandus? Ideo subjunctum est, Narrabo omnia mirabilia tua. Omnia quidem tam visibilia quam invisibilia, tam spiritualia quam corporalia, tam ea quae circa corpus visibiliter facis ad nutriendam fidem, quam ea quae invisibiliter circa animam agis ad donandam aeternam salutem. Quare narrantur mirabilia Dei? Ut ex operibus agnoscamus 45 auctorem, ex mirabilibus admiremur mirabilem: et ita exci
Abbreviated transcription (Latin):
tur: non ẽ ymnꝰ. Oportet gͦ ut
si sit ymnꝰ habeat hec tͥa. ⁊ lau¬
dem.⁊ di.⁊ canticũ. Dicunt et¬
quidam quia ymnus ꝓpͥe dici
tur. laus d̃i metͥce composita.¬

Expanded text:
tur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quin cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et lau
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscatur qͣ unꝰqͥsq: eorũ.
claue intelligentie aꝑiendus
sit. Nam liber omnis similis
est urbi pulchix atq magnȩ.
cui plures edes diu̾seq sint: qͣꝵ
fores ꝓpriis clauib diu̾sisq clau¬
dantur ⁊ que cũ unũ in locũ
congeste ꝑmixteq sint. uolenti
unam quanq edem aꝑire. maxi¬
mã ignaro afferant difficulta¬
tem. ut claues unius ciiꝰq edis
inueniat: sitq aut familiariꝰ
scientie cognitam clau̾ẽ cito
ex copia illa congeste uarietatis¬
in unũ elig̾e ÷ aut ingentis la¬
boris aptam et congriã clauẽ
aꝑiendi. uniꝰ cuiꝰq aditꝰ inueni¬
re: quia ratio &e qͣlitas ñ sinat
ñ suas claues claustris dispari¬
b coaptare. Itaq scd̃m d̾̃i mise¬
ricordiam aꝑiendi uniꝰcuiꝰq psal¬
mi clauẽ reꝑturi: hꝰ ipsiꝰ pͥmi
psalmi aditũ ꝓpͥa sua &e congͣa

Expanded text:
ut cognoscatur, qua unusquisque eorum claue intellegentise aperiendus sit. nam liber omnis similis est urbi pulchrae atque magnae, cui plures aedes diuersaeque sint, quarum fores propriis clauibus diuersisque claudantur: quae cum unum in locum congestae permixtaeque sunt, uolenti unamquamque aedem aperire maximam ignaro adferant difficultatem, ut clauem uniuscuiusque aedis inueniat: sitque aut familiaris scientiae, cognitam clauem cito ex copia illa congestae in unum uarietatis eligere, aut ingentis laboris, aptam et congruam clauem aperiendi uniuscuiusque aditus inuenire, quia ratio et qualitas non sinat, non suas claues claustris disparibus coaptare. itaque secundum domini misericordiam aperiendi uniuscuiusque psalmi clauem reperturi huius ipsius primi psalmi aditum propria sua et congrua
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ suꝑscͥptiones. que aut res ges¬
tas scd̃m hystorias significant :
aut tempora. aut dies. aut aliud
aliquid complexe st̃. uel ex in¬
tptatione nominum. uel ex cõ-¬
ꝑatione gestorum. uel exconsi¬
milium specie : ex quib rebus
psalmꝰ consistat ostendunt: ut
sicubi est. ꝓ die sabb̃i. aut ꝓoccul¬
tis filii. aut ꝓ die octaua ꝑ corpo¬
ralem suꝑsc̾ptionem significati¬
onemq sp̃alis psalmi intelliga¬
tur editio ⁊ uł cum illius dauid.
uel illi dauid. uel abessalon. uel
psalma u̾o quod int̾iectum płi¬
mis psalmis est. cognoscendũ
est. de mutatione aut ꝑsone. aut
sensus. aut sub c̃uersione metͥ
musici inchoarr: ut sicubi dia
psalma int̾cesserit.aut aliquid
aliud dici. aut ȩtiam ab altero
dici. aut in alt̾o artis musice
modulo cantari intelligendũ
sit. De ꝑsonis aut sensib ubi
diasalma int̾ced̾e reperiemꝰ. ra-¬
tionem asserere temptabimus.
Cet̾um modi musici disciplinã
conseruare. tnͣslatio greca ⁊ lati¬

Expanded text:
uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexae sunt, uel ex interpretatione nominum, uel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, aut pro occultis filii, autpro die octaua, percorporalem superscriptionum significationem spiritalis psalmi intellegatur editio; uel, cum illius Dauid, uel illi Dauid, uel Abessalon, uel psalma vero, quod interjectum 15 plurimis psalmis est, cognoscendum est, demutationem aut personae aut sensus sub conversione modi musici inchoari: psalma intercesserit, aut aliquid aliud dici, aut etiam ab altero dici, aut in altero artis music» modulo cantari intellegendum sit. et de personis ac sensibus, ubi diapsalma intercedere reperiemus, rationem adferre temptabimus. ceterum modi musici disciplinam conseruare translatio graeca et lati
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur: Priꝰ enim in bonis
oꝑib uiuendum est. ut ꝑfecta¬
ea possit que deinceps succedit
diuini sacram̃ti ẽẽ cognitio : se¬
cumlum id quod dictum est.
desiderasti sapientiam. serua
illius qui cantico psalmi super¬
scribitur: erit causa noscenda
Ubiest aiitem psalmꝰ cantici.
illic ꝑcognitionis scientiã usꝰ
boni oꝑis tractatur: quando de¬
sid̾abilem nob̃ fidelium gesto¬
rum efficientiam p̃stat ant̾ior
de deo adepta cognitio. Hȩc gͥ
musicȩ artis quadrifaria diu̾si-¬
tas. psalmorum est diu̾sitati co¬
aptata: ut est. Psalmꝰ ꝑcorporei
tione gestorũ fit. Canticũ u̾o

Expanded text:
iungitur. prius enim in bonis iungitur. prius enim in bonis operibus uiuendum est, ut perfecta possit ea, quae deinceps succedet, diuini sacramenti esse cognitio, secundum id quod dictum est: desiderasti sapientiam? serua illius, qui canticum psalmi superscribitur, erit causa noscenda. ubi autem est psalmus cantici. illic per cognitionis scientiam usus boni operis tractatur, cum quando desiderabilem nobis fidelium gestorum efficientiam praestet anterior de deo adepta cognitio. Haec igitur musicae artis quadrifaria diuersitas psalmorum est diuersitatibus coaptata: ut psalmus per corporei tione gestorum sit, cantic
Abbreviated transcription (Latin):
nes sunt coaptatȩ: ex uͥtutibus
autem psalmorum. ⁊ ex ipsis doc¬
t᷑nȩ musicȩ diu̾sitatib. causa
uniꝰcuiꝰq suꝑscͥptionis ostendit᷑.
In eo enim psalmo inquo tantũ
psalmꝰ in scribitur. fidelium oꝑ¬
um ⁊ religiosorum gestoꝵ aut
doct᷑na aut confessio continet᷑:
cum ꝓpħa cõmemorando que¬
gerit. ad doctͥnam nos gestorũ
similium instituit: motu cor¬
porei orgami nr̃i ad pios officio¬
rum usus demꝑato. At uͦ cum
canticum. tantum in titulo
psalmi p̾ponitur: scientia in
eo spũalis. ⁊ intelligentia cȩles¬
cognitionem sapientie conse¬
quitur. cum non cõmemoratis
fidei oꝑib. solam doctrinam ꝑ¬
fecte de deo cognitionis ostend̃.
Non enim statim omins scien¬
tia in bono oꝑe est: neq rur¬
sum omne opus bonum uerã
scientiam ꝯsequit᷑. Ob qd̾ et il¬
luo quod int̾cio suꝑscͥptionũ
gen̾e est. Canticum psalmi di
efficientia. scientiȩ doctna con¬

Expanded text:
nes sunt coaptatae. ex uirtutibus nes sunt coaptatae. ex uirtutibus autem psalmorum et ex ipsis doctrinae musicae diuersitatibus causa uniuscuiusque superscriptionis ostenditur. In eo enim psalmo, in quo tantum psalmus inscribitur, fidelium operum et religiosorum gestorum aut doctrina aut confessio continetur, cum propheta commemorando, quae egerit, ad doctrinam nos gestorum similium instituit, motibus corporei organi nostri ad pios officiorum usus temperatis. at uero cum canticum tantum in titulo praeponitur, scientia in eo spiritalis et intellegentia caelescognitionem sapientiae consequitur, existit: cum non commemoratis fidei operibus solam doctrinam perfectae de deo cognitionis ostendit. non enim statim omnis scientia in bono opere est; neque rursum omne opus bonum ueram scientiam consequitur. ob quod est et illud, quod in tertio superscriptionum genere est, canticum psalmi, efficientise scientiae doctrina con
Abbreviated transcription (Latin):
in finem. ita intelligendi st̃. ut
ex ꝑfectis atq absolutis bonorũ
ȩt̾noꝵ doctrinis & specieb exis¬
tant: quia ad ea que in his dicũ¬
tur. fidĩ se nr̃e cursus extendat:¬
⁊ inhis nullo ultͣiore tendens ꝓ¬
cursu. ipso suo optatȩ ⁊ adeptȩ
beatitudinis fine requiescat. In
musicis uͦ artib. hȩc sunt officio¬
rum gen̾a. ⁊ uarietates. Psalmꝰ ẽ:
cum cessante uoce pulsus tantũ
organi concinentis auditur. Can
ticum est: cum cantantiũ chorꝰ
lib̾tate sua utens. neq in conso¬
num organi astrictus obseqͥum
Ymno canore tantum uocis ex¬
cum organo p̾cinente. subseq̃ns
⁊emula organi uox chori cantã¬
tis auditur: modũ psalt̾ii mo¬
dulis uocis imitata. Canticũ
uͦ psalmi est. cum choro. ante
cantante humane cantatiomiᷤ
Ymno. ars organi consonantis
aptatur: uocisq modulis p̃ei¬
nentis. pari psaltĩo suauitate
modulatur. His gͦ .iiͦiͬ. musice
artis gen̾ib. competentes sin¬
gulis quibq psalmis sub scͥptio¬

Expanded text:
in finem, ita intellegendi sunt, ut ex perfectis atque absolutis bonorum aeternorum doctrinis et spebus existant: quia ad ea, quse in his dicentur, fidei se nostrse cursus extendat et in his, nullo ulteriore procursu, ipso suo optatae et adeptae beatitudinis fine requiescat. In musicis uero artibus hse sunt officiorum et generum uarietates. psalmus est, cum cessante uoce pulsus tantum organi concinentis auditur. can ti cum est, cum cantantium chorus, libertate sua utens neque in consonum organi adstrictus obsequium, hymno canorae tantum uocis excum organo praecinente subsequens et aemula organo uox chori canentis auditur, modos psalterii modulis uocis imitata. psalmus uero cantici est, cum choro ante cantante humanae cantionis hymno ars organi consonantis aptatur, uocisque modulis praecinentis pari psalterium suauitate modulatur. his ergo quattuor musicae artis generibus conpetentes singulis quibusque psalmis superscriptio
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. Apud eos in terra penisaffici¬
tur: apud istos in cȩlo iam residens
uirtutib ⁊ miracłis declarat᷑. Nos
autem honoremus dnm̃ ce regem
nr̃m. qui potenter aerias potesta¬
tes debellauit ⁊ referamus er grãs:
qui seruis siuis uirtutem &e głam

Expanded text:
tutis. Apud eos in terra poenis afficitur, apud istos in caelo jam residens, virtutibus et miraculis declaratur. Nos autem honoremus Dominum et Regem nostrum, qui potenter aereas potestates debellavit : et referamus ei gratias, qui servis suis virtutem et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
corpus : ñquam tradit eum in a¬
nimas. id est in uoluntates inimi¬
eorũ: ut scilieet possint eum fa¬
cere sius iniguis uoluntatibuᷤ
obedire. unde sanct martires cẽ

Expanded text:
corpus, nunquam tradit eum in animas , id est, in voluntates inimicorum: ut scilicet possint eum facere suis iniquis voluntatibus obedire. Unde sancti Martyres e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uita uiuet.⁊ non morietur.
Solet autem in scͥpt᷑a sacra aqͣre
nomine aliqͣndo ppłs designari:
ꝑ peccatum. Recte gͦ dñs secus
decursus aquam plantatus esse
describitur: quia int̾homineᷤ
fluxu mortalitatis ⁊ peccati de¬
currentes nasci dignatꝰ ẽ. Qui
tanquam lignum ꝑ uite nouita¬
dem uiruit : ꝑ noua u̾ba quasi
noua folia misit: ꝑ miracłã floru¬
it: remissionem omnium pecca¬
torum ⁊ uitam et̾nam p̃stando
fructus dedit. Bene gͦ subditur:
qd̃ fructum suum dabit intem¬
pore suo. De quo tempore ⁊ frue¬
tu.ꝑ paulum dicitur. Postquam
uenit plenitudotemporis. misit dͤs
filium suum in terris. factum ex
muliere. factum sublege: ut eos qͥ
sub lege erant redim̾et: hinc abra¬
he dictum est. Insemine tuo be¬
nedicentur omnes gentes. Non
dicit in seminibꝰ quasi inmultiᷤ.
s insemine tuo qđ est xp̃c. Qui ꝑ¬

Expanded text:
tur, vita vivet et non morietur. tur, vita vivet et non morietur. Solet autem in Scriptura sacra aquarum nomine aliquando populus designari, per peccatum. Recte ergo Dominus secus decursus aquarum plantatus esse describitur, quia inter homines fluxu mortalitatis et peccati decurrentes nasci dignatus est. Qui tanquam lignum per vitae novitatem viruit: per nova verba quasi nova folia immisit: per miracula floruit, remissionem omnium peccatorum, et vitam aeternam praestando, fructus dedit. Bene ergo subditur, quod fructum suum dabit in tempore suo . De quo tempore et fructu per Paulum dicitur: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terris, factum ex muliere, factum sub lege: ut eos, qui sub lege erant, redimeret . Hinc Abrahae dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Non dicit in seminibus, quasi in multis, sed in semine tuo, quod est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas: sed sola karitas implet le¬
gem. Hinc est quod apłc ait. Qui
enim diligit: legem umpleuit.
Aec mirum si is qui caritate reple¬
tur: in lege dñi die ac nocte. id est
assidue meditat᷑: Uel die aenocte:
id est in ꝓsꝑis &e adu̾sis. Ubienim
est uera dilectio ÷ ibi diuine le¬
gis est meditatio:⁊ mens que a¬
more di accenditur. nec ꝓsperis
nec adũsis commutatur. Et ent
tanquam lignum quod planta¬
tum est secus decursus aquarũ:
qd̾ fructũ suũ dabit intempore¬
⁊ suo. De sapientia ꝑ salomonẽ
dicitur. Lignum uitȩ est his qui
app̃hend̾int eam: & qui tenuerit
qͥs qͥs amando & desid̾ando app̃-¬
hendit: inęt̾num ꝓculdubio ui-¬
uit. Legimus in paradiso lignum
uitȩ eose ⁊ de quo dictum est. ui¬
dete ne forte sumat de ligno ui.¬
te: & uiuat inet̾num. Si ergo de
hoc ligno sumens inȩc̾num ui¬
ueret : m̾ito ligno xͤ comꝑatur.
qui ẽ cibus uite: quo qͥsqͥs uesci¬

Expanded text:
cessitas, sed sola caritas implet lecessitas, sed sola caritas implet legem. Hinc est quod Apostolus ait: Qui enim diligit, legem implevit . Nec mirum si is, qui caritate repletur in lege Domini, die ac nocte, id est, assidue meditatur: vel die ac nocte, idest, in prosperis et adversis. Ubi enim est vera dilectio, ibi Divinae legis est meditatio: et mens, quae amore Dei accenditur, nec prosperis nec adversis commutatur. 3. Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. De sapientia per Salomonem dicitur: Lignum vitae est his qui apprehenderunt eam, et qui tenuerit quisquis amando et desiderando apprehendit, in aeternum proculdubio vivit. Legimus in paradiso lignum vitae esse, de quo dictum est: Videte ne forte sumat de ligno vitae, et vivat in aeternum . Si ergo de hoc ligno sumens in aeternum viveret, merito ligno Christus comparatur, qui est cibus vitae, quo quisquis vesci
Abbreviated transcription (Latin):
tus scĩ eugłii satis ostendit ⁊ ubi
luca narrante dicit᷑ qualit̾ in tẽ¬
plo dñi puer ihc inuenitur se¬
dens in medio doctoꝵ ⁊ int̾rogãs:
cunctis stupentib suꝑ pruden¬
tia ⁊ responsis eius. Qui inqͥsitꝰ
aparentib ait. Quid est quod me
q̃rebatis: Nesciebatis qͥa in his qͣ
patris mei sunt oportet me esse:
Ergo in lege dm̃i uoluntas eius.
Nequaquam enim puer ihe inuitis
parentib in templo dñi remansis¬
set: si in lege dñi uoluntas enus
ñ fuisset. Et in lege eius medita
turbas: in nocte u̾bi mystĩa disei¬
pulis reuelabat. Uel in lege qñi
uoluntas eius fuit: quia a p̃cep¬
tis patris nunquam filius diseor¬
dauit. Hinc est qd̃ ipse ait. Nonue¬
ni facere uoluntatem meam: secl
uoluntatem eius qui misit me
patͥs. Ex quib u̾bis quid aliud eol¬
ligimus. nisi qđ p̃ceptis dñicis
obedire debemus : ñ timendo.
s amando. ñ ex necessitate. sexuo¬
luntate: Non enim timor aut ne¬

Expanded text:
tus sancti Evangelii satis ostendit; ubi tus sancti Evangelii satis ostendit; ubi Luca narrante dicitur, qualiter in templo Domini puer Jesus invenitur sedens in medio Doctorum et interrogans, cunctis stupentibus super prudentia et responsis ejus . Qui inquisitus a parentibus ait: Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse ? Ergo in lege Domini voluntas ejus. Nequaquam puer Jesus invitis parentibus in templo Domini remansisset, si in lege Domini voluntas ejus 6 non fuisset, Et in lege ejus meditabturbas, nocte verbi mysteria discipulis revelabat . Vel in lege Domini voluntas ejus fuit, quia a praeceptis Patris nunquam Filius discordavit. Hinc est quod ipse ait: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me, Patris . Ex quibus verbis quid aliud colligimus, nisi quod praeceptis dominicis obedire debemus, non timendo, sed amando: non ex necessitate, sed ex voluntate. Non enim timor aut ne
Abbreviated transcription (Latin):
catorum stat: qui in malis oꝑib
ꝑseuerat. In cathedra u̾o pestilen¬
tie sedet: qui malum quod a¬
git alios docet. Quisquis gͦ bea¬
te uiuere studet: pͣua consilia
sũmoꝑe cau̾e debet. Scͥptum
est enim. Corrumpunt mores
bonos collogiria mala. Praua
quoq oꝑa ⁊ exempla nichilomi¬
nus uitanda sunt: quia fient bo¬
norum oꝑibꝰ ⁊ exemplis minus bo¬
ni ad meliora semꝑ ꝓficiunt ⁊ sic
nõ ñquam iniquorum factis et
exemplis infirmi addet̾iora ten¬
dunt. Hinc psalmista alibi ait.
Cum scõ sẽs eris. Et paulo post
subditur. Et cum ꝑu̾so pu̾teris.
Tanto itaq studiosius oportet ħ
fugere: quanto facilius incautas
mentes possunt deciꝑe. Uiagͦ be¬
atitudinis est: ut quisquis ad
bonũ opus tendere desiderat.
quo scilicet beate iuuat ÷ prius
malum cau̾e studeat: ne bonũ
quod agit impediat. Unde scͥp.¬
tum est. Declina ãmalo: & fac
liuitas in lege cłi patris fuerit. ter¬

Expanded text:
catorum stat, qui in malis operibus catorum stat, qui in malis operibus perseverat. In cathedra vero pestilentiae sedet, qui malum quod agit, alios docet. Quisquis ergo beate vivere studet, prava consilia summopere cavere debet. Scriptum est enim: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Prava quoque opera et exempla nihilominus vitanda sunt: quia sicut bonorum operibus et exemplis minus boni ad meliora semper proficiunt: sic nonnumquam iniquorum factis et exemplis infirmi ad deteriora tendunt. Hinc Psalmista alibi ait: Cum sancto sanctus eris. Et paulo post subditur: Et cum perverso perverteris . Tanto itaque studiosius oportet haec fugere, quanto facilius incautas mentes possunt decipere. Via ergo beatitudinis est, ut quisquis ad bonum opus tendere desiderat, quo scilicet beate vivat, prius malum cavere studeat, ne bonum quod agit, impediat. Unde scriptum est: Declina a malo, et fac voluntas in lege Dei Patris fuerit, tex
Abbreviated transcription (Latin):
qui non abiit inconsilio impi¬
orum: sicut homo t̾renis. qui
urori consensit decepte aserpẽ¬
inuia peccatorum non stetit.
Uenit quide in uia peccatorũ
nascendo sicut peccatores: sed
nonstetit. quia illecebra scła¬
ris eum non tenuit. Et in eathe¬
dra pestilentie non sedit. No¬
luit enunterrenun regnũ cum
suꝑbia. Que cathedra pestilentie
ideo recte intelligitur: quia pau¬
ci sunt qui amore dñandi care¬
ant.⁊ humanam głam non ap¬
petant. Pestilentia uo ẽ morbus
late ꝑ uagatus: om̃s. aut pene
omnes inuoluens. Uel cathectra
pestilentiȩ: ꝑniciosa doctͥna in¬
telligi potest.Deinde conside¬
randus est ordo u̾borum. Abiit.
stetit. sedit. Abũt ille. qui reresit
adeo. Scetit: cum delectatus est ĩ
peccato. Sedit. cum insua suꝑbia
confirmatus. redire non potuit:
nͥ ꝑ eum lib̾atus qui neq abut ĩ
consilio impioꝵ: nec inuia pec¬
catorum stetit: nec in cathedra
Inconsilio impiorum abire est:
pͣuis consilis assentire. In uia pec¬

Expanded text:
qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpenin via peccatorum non stetit. Venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia illecebra secularis eum non tenuit. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Noluit enim terrenum regnum cum superbia . Quae cathedra pestilentiae ideo recte intelligitur, quia pauci sunt, qui amore dominandi careant, et humanam gloriam non appetant. Pestilentia vero est morbus late pervagatus, omnes aut pene omnes involvens. Vel cathedra pestilentiae perniciosa doctrina intelligi potest. Deinde considerandus est ordo verborum, Abiit, Stetit, Sedit. Abiit ille, qui recessit a Deo. Stetit, cum delectatus est in peccato. Sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit: nisi per eum liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra In consilio impiorum abire, est pravis consiliis assentire. In via pec
Abbreviated transcription (Latin):
Postq̃ua dictum est non abiit: suꝑ¬
fluum uidetur esse. quod addit᷑
nonstetit.⁊ non sedit.Qui enim
non consentit peccato: lam nec
in eostare ualet aut ꝑseuerare.
Sed ideo hoc fac̃qͥa ordinẽ uult
exequi quo pͥmus homo pecca¬
uit : ut scd̾m hominem osten¬
dat. a pͥmo penitꝰ ẽẽ dissimilẽ.
Beatus uir qui non abũt. De¬

Expanded text:
Postquam dictum est, non abiit, superfluum videtur esse quod additur, non stetit, et non sedit. Qui enim non consentit peccato, jam nec in eo stare valet, aut perseverare. Sed ideo hoc facit, quia ordinem vult exequi, quo primus homo peccavit: ut secundum hominem ostendat a primo penitus esse dissimilem. Beatus vir qui non abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dñs humiliaui lignum sub-¬
lime. & exaltaui lignum humi-
enim mortis suȩ ustus ad aus
trum cadit. peccator ad aquilonẽ:
quia ⁊ iustus ꝑferuorem sc̃i sp̃e.
ad gaudia ducitur: & peceator
gr̃a solet designari. Unde u̾itaᷤ

Expanded text:
Ego Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humileenim mortis suae trum cadit, peccator ad Aquilonem: quia et justus per fervorem Sancti Spiritus ad gaudia ducitur, et peccator ritus gratia solet designari. Unde verita
Abbreviated transcription (Latin):
spsalmi notus est: quia nõ
Negotium est commendare statũ
catholice religionis. & p̾dicatores ex¬
clesie: & illum a quo p̃dicationẽ
acceꝑunt. Et hoc facit ut delicta
intelligantur &e corrigantur: ⁊
sic immacłatꝰ bomo. complaceat

Expanded text:
Psalmi notus est, quia non Negotium est commendare statum catholicae religionis, et praedicatores Ecclesiae, et illum a quo praedicationem acceperunt. Et hoc facit, ut intelligantur delicta, et corrigantur: et sic immaculatus homo complaceat
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam uͥtutum: & intabna¬
cula tua. id ÷ in unitatẽ ⁊ soci¬
etatem scõꝵ. Id̾o p̾sens eccłia
militatur: Tab̾nacłm autem
habitatio militantiũ ẽ. Et mi¬
licia est uita hominis super
t̾ram. Bene autem ñ ait tab̾ua.¬
culum. s tabͥnacła: quia multe
sunt congregationes sanctorũ

Expanded text:
nentiam virtutum. Et in tabernacula tua, id est, in unitatem et societatem sanctorum. Ideo praesens Ecclesia militatur. Tabernaculum autem habitatio est militantium: et militia est vita hominis super terram . Bene autem non ait, tabernaculum, sed tabernacula: quia multae sunt congregationes sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
suos.S quia sancti uiri occulta
dĩ uidicia nesciunt. ⁊ plerosq
deseri ⁊ temptari damnabilit᷑
sciunt: querunt si fieri potest
scire consiliumdr̃. ut si in aliqͦ
displicent. ut deserant᷑. citius
corrigere ualeant. ne reꝓbent᷑.
Unde ꝓtinꝰ ad iungit. Emitte
lucem tuam ⁊ u̾itatem tuam.
Nisi enim nos illuminoe. inte¬
nebris sumus: nisi nos doce¬
uia. u̾itas. ⁊ uita. Recte gͦ sub¬
Ilingitur. Ipsa me deduxerũt
⁊ adduxerunt in montẽ sẽm
tuum: ce intab̾nacła tuorlp̃a

Expanded text:
suos. Sed quia sancti viri occulta Dei judicia nesciunt, et plerosque deseri, et tentari damnabiliter sciunt: quaerunt si fieri potest scire consilium Dei: ut si in aliquo displicent ut deserantur, citius corrigere valeant ne reprobentur. Unde protinus adjungit: 3. Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Nisi enim nos illuminet, in tenebris sumus. Nisi nos docevia, veritas et vita . Recte ergo subjungitur, Ipsa me deduxerunt et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua
Abbreviated transcription (Latin):
ligit dñs corripit: flagellat autẽ
omnem filium quem recipit. &
quia iusticia modo in ꝓsꝑis. mo¬
do in adũsis agitur: in ꝓsꝑis
quidem timor. in adũsis riero
discipline patientra p̾cipit᷑: ne
si in illis se eleuet. in foueam ela¬
tionis cadat : aut si mistis sede¬
icit. ꝑ pusillanimitatis uiciũ
uictus ꝓruat. Hanc uͦ disciplinã
quisquis app̃hendere negligit.
a uia quid̃ uisticie perit: ⁊per
iniquitatis uias miserabiliter
incedit. Tantoq om̃ipotentem
dm̃ adiracundiam ꝓuocat: quã¬
to ꝓipsius amore adu̾sa tolera-¬
re recusat. Cum enim seͥptum
sit.quia non sunt condigne pas¬
siones huiꝰ temporis ad futurã
głam. que reuelabitur in nob.
& quod ocłs non uicdit. nec au¬
ris audiuit. nec incor homi¬
nis ascendit. que p̾parauit
d̾s diligentib se: cum incom¬
parabilia bona ꝓmutat deus.
et mala minima ingerat mũ¬
dꝰ ⁊ recte iustus dñs irasci de-¬
bet. qñ ꝓtam paruis tam mag¬
na contempni uidet. Si enm

Expanded text:
 corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Et quia justitia modo in prosperis, modo in adversis agitur: in prosperis quidem timor, in adversis vero disciplinae patientia praecipitur: ne si in illis se elevat, in foveam elationis cadat, aut si in istis se dejicit, per pusillanimitatis vitium victus proruat. Hanc vero disciplinam quisquis apprehendere negligit, a via quidem justitiae perit, per iniquitatis vias miserabiliter incedit: tantoque omnipotentem Dominum ad iracundiam provocat, quanto pro ipsius amore adversa tolerare recusat. Cum enim scriptum sit, Quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis : et quod Oculus non vidit, nec auris audivit; nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Dominus diligentibus se : cum incomparabilia bona promittat Deus, et mala minima ingerat mundus: recte iustus Dominus irasci debet, quando pro tam parvis, tam magna contemni videt. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit sententia cor ꝑcutiens.
Barauerunt sagittas suas in pħa¬
retra: idest. aptauerunt sen¬
tencias suas uenenatas in ipsa sc̃a
scͥpta: que ita in secontinet sen

Expanded text:
cedit sententia cor percutiens. Paraverunt sagittas suas in pharetra. Id est, aptaverunt sententias suas venenatas in ipsa sancta Scriptura, quae ita in se continet sen