comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mano factionis ⁊ sceleris sui par¬
ticipe. mittens clam accersiuit
fr̃em clotharium. qui tunc tem¬
poris suessionis urbe morabatur:
flagitans quatinus parisius ue¬
nire celeriter non differret. ut una
positi. commodis ⁊ utilitatib sibi
congruentib insisterent:⁊ regnũ
germani qui tunc uita ercesse¬
rat. inter se diuiderent. filii illiͦ
uelut inbellis manus infantilis
etatis aut gladio necati. aut cer¬
te plebeio tegmine obscurati at¬
q obumbrati. manerent. His ille
auditis. ruptis horarura moruł.
celerrime aduolauit. Conuencti
in ip̃a urbe morabatur. dicentes. Di¬
limentur in regno. At illa gauisa.
nesciens dolum illorum: statim mi
timo amisisse filium. si istos uideã
in euis regno substitutos. Le. ii.
ox ergo unum app̃hensum.
cdotarius puerum elisit in
terra. defixoq in latere eius cultro.
crudeliter interfecit. Quo uociferã¬
te. frater eius pedib childeberti ꝓ¬
sternit᷑ apprehensisq eius genibꝰ

Expanded text:
mano factionis et sceleris sui parmano factionis et sceleris sui participe, mittens clam accersivit fratrem Clotharium, qui tunc temporis Suessionis urbe morabatur; flagitans quatenus Parisius venire celeriter non differret, ut una positi commodis et utilitatibus sibi congruentibus insisterent, et regnum germani qui tunc vita excesserat, inter se dividerent; filii vero illius velut imbellis manus infantilis aetatis, aut gladio necati, aut certe plebeio tegmine obscurati atque obumbrati manerent. His ille auditis ruptis horarum modulis celerrime advolavit. Sparserat in ipsa urbe morabatur, dicentes: 'Dilimentur in regno'. Ad illa gavisa, nesciens dolum illorum, dato pueri'Non me puto amisisse filium, si vos videam in eius regno substitui'. Qui Mox ergo unum adprehensum Chlotharius puerum elisit in terra, defixoque in latere eius cultro, crudeliter interfecit. Quo vociferante, frater eius pedibus Childeberti prosternitur, apprehensaque eius genua,
Abbreviated transcription (Latin):
nus ab alto sanguine re¬
gum. Cuius auus clodoueus.
regnum francorum nobiliter
regens. pulchre ⁊ ordinans: cum
parisius ite sue expleto finem
uiuendi fecisset. reliquit in reg-¬
no coniugem uocabulo clotildẽ.
cum trib filiis. clotario uidelicet.
childeberto. atq clodomero. Qui¬
b dispositis portionib diuisit mo¬
narchiam sui principatus. Sed clo¬
domerus genitor. huius sancti cõ¬
fessoris clodoaldi. cui sorte cesserat
biigundia. non multo post defuc̃¬
tus est.⁊ ipse tres reliquit filios.
Quorum unus uocabatur theo¬
baldus. alter guntarius. tercius
uero isdem clodoaldus. Quos regio
more ⁊ cultu nutriebat ⁊ institue¬
bat eorum auia iam dicta regi¬
na cupiens eos loco filii in fastigio
sublimare regni. Sed spe sua frus¬
trata est fraude filiorum. de inno¬
cencum cede tractantium. Deniq
cum childebertus resideret parisiꝰ
suasu antiqui serpentis instigat᷑.
ut regnum fratris defuncti inua¬
deret. ⁊ inuiste possideret. cũ ger¬

Expanded text:
nus ab alto sanguine regum. Cujus avus Clodoveus regnum Francorum nobiliter regens, pulchre disponens et ordinans, cum Parisius cursu vitae suae expleto finem vivendi fecisset, reliquit in regno conjugem vocabulo Clotildem, cum tribus filiis Clothario videlicet, Childeberto, atque Clodomero, quibus dispositis portionibus divisit monarchiam sui principatus. Sed Clodomerus genitor hujus sancti confessoris Clodoaldi, cui sorte cesserat Burgundia, non multo post defunctus, et ipse tres reliquit filios. Quorum unus vocabatur Theobaldus, alter Gontarius, tertius vero isdem Clodoaldus. Quos regio more et cultu nutriebat et instituebat eorum avia jam dicta regina, cupiens eos loco filii in fastigium sublimare regni. Sed spe sua frustrata est fraude filiorum de innocentium caede tractantium. Denique cum Childebertus resideret Parisiis, suasu antiqui serpentis instigatus, ut regnum fratris defuncti invaderet et injuste possideret, cum ger
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuione mundari: cliscant
nichil ad emundationem ꝓfic̾e̾
ttus fecit in doiro mea scelera
multa: Nunquid carnes sce
auferunt a te malitias tuas
Et apł̾s: Probet se inqͥt homo
et sic de pane illo edat: et de
calice bibat. Non iste panis
est qui uadit in corpus. sed
panis uite eterne qui anme
nostre sb̃stantiam fulsit: Iste pa¬
nis cotidianus est. accipe cotidie
ꝙ cotidie tibi prosit. Sic iiue.
ut cotidie merearis accipere.
Santta malis possunt obesse.
bonis sunt ad salutem. malis
ad iudicium. Unde apostolꝰ:
Qui manducat et bibit in¬
digne: iudicium sibi manducat
et bibit: Non quia illa res ma¬
la est. sed quia malus male ac¬
cipit qd̃ bonum est. Non enum
mala erat buccella que iude¬
data est a domino. Salutem me¬
dicus dedit. Sed quia ille qui in¬
dignus erat accepit: ad ꝑuiciem

Expanded text:
communicatione mundari, dicant communicatione mundari, dicant nihil ad emundationem proficere ctus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? et Apostolus: probet, inquit, se homo et sic de pane illo edat et de calice bibat. s qui vadit in corpus, sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit. Idenis quotidianus est; accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive, ut quotidie merearis accipere.sancta malis possunt obesse; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. Unde Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non quia res illa mala est, sed quia malus male accipit quod bonum est. Non enim mala erat buccella, quae tradita est Judae a Domino. Salutem medicus dedit; sed quia ille, qui indignus erat, accepit, ad perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
niens in affectu pectandi est
gͥ uari magis dico eucaristie
ꝑceptione qͣm purificari: Et
ideo quãuis qͥs pcc̃o mordeat᷑.
pecrandi tamen de cet̾o non
habeat uoluntatem. et com¬
municaturus satiffaciat latͥmis
et oratiomib. et confidens de
dñi miseratione. accedat ad
encharistiam intrepidus et se
curus. Sed hoc de illo clico quẽ
mortalia peccata non gͣuant:
alius affir mat cotidie: faciat
unusquisq qd̃ scd̃m fidẽ suã
pie credit esse faciendũ. Neq
enun litigarunt inter se aut
quisꝙͣ eorum se alteri p̾posu¬
it. ⁊acheus et ille centurio.
cum alter eorum gaudent
in domo sua susceperit. alt̾¬
uno modo. Ambo peccatis mi¬
seri: ambo misericordiã conse¬
ens effũditur sanguis xp̃i in
remissionem pectatorum fun¬
clitur: debeo illuni semꝑ acciꝑe.
ut semꝑ michi pct̃a dinictã¬
tur: Qui semper pecto: semper hale
debeo medicinam. Qui scelera¬
te uiuũt in eccͣa. et cõmunica¬
re nõ desinunt. ꝓutantes se tali

Expanded text:
est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus, et confidens de Domini misericordia accedat ad eucharistiam intrcurus. Sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant alius affirmet quotidie. Faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit, Zachaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens in domo sua susceperit asi contrario modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consee effunditur sanguis, in remissionem peccatorum funditur; debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere medicinam. 29. Interte vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali
Abbreviated transcription (Latin):
hec unitas. testatus est. Qui edit
carnem meam et bibit sanguiem
meum. ĩ me manet et in es. Non
enim in eo erit nisi inqͦ ip̃e fuerit.
eus tamen in se assumptam ha¬
bens carnem qui suã sumpserat.

Expanded text:
ipse ita testatus est: Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Non enim quis in eo erit, nisi in quo ipse fuerit: ejus tantum in se assumptam habens carnem, qui suam sumpserit.
Abbreviated transcription (Latin):
nequiter eccłiasticam reglam uio¬
lare.⁊ peregrina quedam auenta¬
te docere ac predicare: asserentes
dominum ac saluatorem nr̃m iħm
minis scd̾m formam serui.⁊ neq
eum ex maria ueram assumpsis¬
se carnem. ꝓfanis uocib garriebãt.
Que res plurimos in eccłia contͣ¬
bauit.⁊ plerosq iam contagium
huiꝰ pestifere assertionis infec̾at:
non solum in urbib quibz mora¬
bantur. sed ⁊ urbem que est caput
omnium romam paulatim iã
eorum prauitas penetrabat. Erat
autem eo tempore rome presul
beatissimus paꝑa martintis. Qui
sollicite ac uiriliter ꝓ hac causa
multa ꝓbra ⁊ aduersa ab hereticis
ꝑtulit. Unde tandem ꝑmotus. cũ
⁊ imperatorem. ⁊ plures alios cerne¬
ret eorum assertionib intento sa¬
tis animo obsecundare. congrega¬
uit concilium sacerdotum: causa
compescendi immo delendi huius
dogiatis prauitatem. In quo con¬
cilio omnib orthodoxis consentiẽ¬
tib edidit contra hereticos fidem.
magnifice ualde atq accurate.¬

Expanded text:
nequiter ecclesiasticam regulam violare et peregrina quaedam a veritate docere ac praedicare, adserentes dominum et salvatorem nostrum cundum formam servi et neque eum ex Maria virgine veram adsumpsisse carnem profanis vocibus garriebant. Quae res plurimos in ecclesia conturbabat et plerosque iam contagio huius pestiferae adsertionis infecerat, non solum in urbibus quibus morabantur , sed et urbem quae est capud omnium Romam paulatim iam eorum pravitas penetrabat. Erat autem eo tempore Romae praesul beatissimus papa Martinus, qui sollicite ac viriliter pro hac causa multa probra et adversa ab hereticis sustinebat. Unde tandem permotus, cum et imperatorem et plures cerneret eorum adsertionibus intento satis animo obsecundare, congregavit concilium sacerdotum causa conpescendi, immo delendi huius docmatis pravitatem. In quo concilio, omnibus orthodoxis consentientibus, edidit contra hereticos fidem magnifice valde atque accurat
Abbreviated transcription (Latin):
płm palladis. Quem ita
nisti ut nec deos paueas. nec
nec nr̃is minis t̾rearis. ut con¬
tra rem publicam litteras ac
Ego de corona dñi litteras
accepi non contra rem publi-
redimendas. Lunc decius cesar¬
iracundia plenus. iussit ut¬
os eius cum plumbatis cecde
tur ad tempłm martis. ad¬
cum duteretur. unus exmi¬
litib. nomine cerealis cepit¬
rogare beatissimum papam¬

Expanded text:
plum Palladis. Cui ita nisti, ut nec deos, nec nec nostras minas timeas, ut contra Rempublicam litteras accEgo de corona Domini litteras accepi, noredimendas." Tunc Decius iracundia plenus iussit os eius eum plumbatis cedi i ad templum Martis,  duceretur, unus ex militibus nomine Cerealis rogare cepit beatum papa
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt una cum beatissi¬
ginti unus. Sed & cereał¬
cum urore sua salustia. sub
octobriarum. Cadem uero
in agro suo in cripta iuxta

Expanded text:
ti sunt una cum beatissiginti unus. Sed et Cereacum uxore sua Salustia sub Octobris. Eadem vero a in agro suo in cripta, in
Abbreviated transcription (Latin):
ma penitentia dampnauerat. dñi¬
ca die tantum modicum panis ⁊ aõ
coactus a fratre ꝑcipiebat: qui se eti
am simili cibo ⁊ ieiunio ꝓfratre ma¬
cerabat. Igitur in huiꝰmodi contri¬
tione triennium uoluitur. Cumq
iam omnes pene mouissz eius in xͦ
imitanda humilitas. sc̃s ep̃c cuuita¬
tis rediens. uix agere potuit. ut se¬
se apena qua se memor tremendi
iudicii dampnauerat. assumptis
pene carnib ꝑmitteret resolui.
Quante autem sanctitatis postea
fuit. quamq potens in miracłis.
non facile lingua alicuius ox¬
plicat. Electus deinde ab unu̾so
popł̃o. aminturnine urbis sacer¬
docium adipiscitur. Inde postmo¬
dum sub imperatore nerua cum
aliis dei seruis eutice ⁊ marone.
ab aureliano iudice primo rele¬
gatur in sexagesimo miliario ab
urbe.uia salaria. Deinde apud
eum locum qui cotilias appel¬
latur:ubi putentes emanant
⁊ sulphuree aque. in ipsis capi¬
te deorsum ꝑtres horas suspenso.

Expanded text:
ma poenitentia damnaverat, Domima poenitentia damnaverat, Dominica tantum die modicum panis et aquae coactus a fratre percipiebat, qui etiam se simili cibo et jejunio macerabat. Igitur in hujusmodi constructione, triennium volvitur. Cumque jam omnes pene movisset ejus in Christo imitanda humilitas, episcopus civitatis rediens, vix agere potuit, ut sese a poena, qua ille memor tremendi judicii se damnaverat, absumptis pene carnibus, permitteret resolvi. Quantae autem sanctitatis postea fuerit, quamque potens in miraculis, non facile lingua alicujus explicabit. Electus deinde ab universo populo Amiterninae urbis sacerdotium adipiscitur. Inde postmodum sub imperatore Nerva, cum aliis Dei servis Euthyche et Marone, ab Aureliano judice primo relegatus in sexagesimo milliario ab urbe via Salaria: deinde apud eum locum qui Cotilias appellatur, ubi putentes aquae manant et sulphureae, in ipsis capite deorsum per horas tres suspensum
Abbreviated transcription (Latin):
cinus solitudo. Quidmoror: fãcit
casum columna arboris. alta radice
que diu fundata steterat. furtiuus
amor scelus ꝑficit. Exclamat iam
uictor uictorini diabolus. Quid
agis inquit uir ꝑfectissime. cui
etiam frater grauis fuit. Iam iun¬
gens alteri. qui recessisti a tuo. Qͥd
agis. qui nouum dogina siluis cõ¬
stituens. suadebas scopulis castita¬
tem. Hec iactans. ex oculis decepti.
uelut fumus euanuit. At is qui ce¬
ciderat uelut exsanguis iacuit. in
se aliquando reuersus. siluas dese¬
ruit. ad frẽm seuerinum repedauit.
Pudore diu uocem supprimens. tan¬
dem causam facti exposuit. Ipse si¬
bi penam statuens. findens nãq
arborem. manus ꝑ fissuram inserẽs.
ꝑduratam cuneis pessulans cicatii¬
cem arboris clausit. Sed mox seue¬
rinus factum penamq fratris ep̃o
suo nuinciat. Ille ueniens primum
eum soluere. s ut repugnantem ui¬
ditiorat. benedicit. consolatur: dis¬
cedit. Uir autem dei qui se grauissi¬

Expanded text:
cinus solitudo. Quid moror? facit cinus solitudo. Quid moror? facit casum columna arboris alta radice quae diu fundata steterat. Furtivus amor scelus perficit. Exclamat jam victor Victorini diabolus: Quid agis, inquit, vir perfectissime, cui etiam frater gravis fuit? Jam jungeris alteri qui recessisti a tuo. Quid agis, qui novum dogma silvis constituens suadebas scopulis castitatem? Haec jactans ex oculis decepti velut fumus evanuit. At is qui ceciderat, velut exsanguis jacuit. In se autem aliquando reversus silvas deseruit, ad fratrem Severinum repedavit; pudore diu vocem supprimens, tandem causam facti exposuit: ipse poenam sibi statuens. Findens namque arborem manusque per fissuram inferens, praeduratam cuneis pessulans, cicatricem arboris claudit. Sed mox Severinus factum poenamque fratris episcopo suo nuntiat. Ille veniens primum eum solvere tentat; sed ut repugnantem vidit, orat, benedicit, consolatur, discedit. Vir autem Domini, qui se gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
Texuerat hostiolum uimine. assidy¬
us in lectione.⁊ or̃one manebat.
Cernit inuidus omnis boni ꝓfec¬
tum uiri. ⁊ ferre non ualens.simu¬
lat se puellam:⁊ante fores uiri ge
mentia uerba ingeminat.Heu in¬
quit me miseram. siluis errore et
tenebris uagam. Locus non agnos¬
citur. iter querit᷑. Quisquis es lo¬
ci huiꝰ incola. celum ⁊ undiq sil¬
ue. famam uirtutum tuarum o¬
pusq ferunt. Eripe me frendenti¬
b apris. eripe seuientib lupis.⁊
rictib ursorum. quod uictura sũ
tuum erit. si moriar tuum. Satis
suꝑq sufficiet. operiri li mine tuo.
Non longum quero habitaculũ.
unius tantum noctis hospes ero. Re¬
serat uictorinus cellam. ⁊ hostem
dum miseretur secum includit. Uix
hore spacium int̾cesserat. dum int̾
molimina ⁊ assiduum corporis mo¬
tum. ꝓtenso pede tetigit hominẽ
dei. ⁊ uelut compungens uulnere
nox io. calore succenzit. Addit ig¬
niculum dulcedo sermonis. urget fa¬

Expanded text:
Texerat ostiolum vimine: assiduTexerat ostiolum vimine: assiduus in lectione et oratione manebat. Cernit interim invidus omnis boni profectum viri, et ferre non valens, simulat se puellam et ante fores viri verba gementia ingeminat: Heu, inquit, me miseram, silvis errare, et tenebris vagam, locus non agnoscitur, iter quaeritur. Quisquis es loci hujus incola, coelum undique et silvae famam virtutum tuarum opusque ferunt; eripe me a frendentibus apris, eripe a saevientibus lupis, et a rictibus ursorum. Quod victura sum tuum erit, si moriar tuum. Satis superque sufficiat operiri limine tuo. Non longum quaero habitaculum: unius tantum noctis hospes ero. Reserat Victorinus cellam, et hostem, dum miseretur secum includit. Vix horae spatium intercesserat, dum inter molimina, et assiduum corporis motum protenso pede tetigit hominem Dei, et velut compungens vulnere noxio calore succendit. Addit igniculum dulcedo sermonis, urget fa
Abbreviated transcription (Latin):
N suburbio rome. beati uictorini
martyrs. fuerunt autem duo fra¬
tres.uictorinus ⁊seuerinus.hii
post utriusq parentis obitum se
inuicem pedagogantes.pari custo¬
dia se mutuis obsequiis emulan¬
tes: germanitatis uinculo ꝓbabi¬
les. deo se ip̃os hostiam uiam ob¬
tulerunt. Cumq in tantum excre¬
uissent. ut sua omnia ꝑfectionis
intuitu relinquerent.⁊uendentes
erogassent: deo expeditius seruitu¬
ri. nudi facultatib omnib reman¬
serunt. Alter itaq seruiens alten.
mutua uice ⁊ emula caritate ser¬
uiebant. Imperium. libertas. nich
deerat. ipsi cum nich haberent. Igit ur
uictorinus sperans altius. id ip̃m qd̃
sibi parebant imꝑfectum computãs.
nec satis sibi factum si alteri liceret ĩ
altero. aut alter alteriꝰ seruitium exi¬
beret: hereium ingreditur. seditq
in specu excelse rupis. quam subt̃¬
fluentis aque geminum sinuarat
abruptum. Uni tantum hospiciũ
uiro. ut sedens somnum caperet:
uel si reciperet altum.stans oraret.

Expanded text:
n suburbano Romae natale beati Victorini martyris. Fuerunt autem duo fratres Victorinus et Severinus. Hi post utriusque parentis obitum se invicem paedagogantes pari custodia se mutuis obsequiis aemulantes germanitatis vinculo probabiles, Deo seipsos hostiam vivam obtulerunt. Cumque in tantum excrevissent, ut sua omnia perfectionis intuitu relinquerent, et vendentes erogassent Deo expeditius servituri, nudi facultatibus omnibus remanserunt. Alter itaque serviens alteri, mutua vice, et aemula charitate serviebat. Imperium, libertas. Nihil deerat illis cum nil haberent. Igitur Victorinus spirans altius, et idipsum quod sibi parebant, imperfectum computans, nec satis sibi factum, si alteri liceret in altero, aut alter alteri servitium exhiberet: Eremum ingreditur, seditque in specu excelsae rupis, quam subterfluentis aquae geminum sinuarat abruptum uni tantum hospitium viro ut sedens somnum caperet, vel si reciperet alterum, stans oraret.
Abbreviated transcription (Latin):
terrere uoluerunt. Sed uertit hoc
rium serui. dominus imitaret᷑. Utiiꝰ¬
si qui contempto uite istius cursu.
uiam illam uitabat. ut eternam si
bi acquireret. Iste agricola dictus¬
est. qui bonos fructus sp̃ualis gre
seminaret.⁊ sacri sanguinis effu¬
sione. meritorum suorum. omniũ¬
q uirtutum rigaret plantaria. Pas

Expanded text:
terrere voluerunt. Vertit hoc rium servi dominus imitaretur. 6. Utriusi qui contemptu istius vitae veram illam vitam aeternam sibi haberet acquirere: iste Agricola, qui bonos fructus spiritalis gratiae seminaret, et sacri sanguinis effusione, meritorum suorum omniumque virtutum rigaret plantaria. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
tus uitalis cogeretur a ꝑsequenti¬
b ut xp̃m negaret. ⁊ ille amplius ꝓ¬
fiteretur dominum iħm xp̃m. om¬
nium tormentorum in eum gene¬
ra exercentes. ut non esset in corpo¬
re eius sine uulnere locus. orationẽ
fudit ad dominum dicens. Domine
iħu xp̃e saluator meus.⁊ deus meus.
iube suscipi sp̃m meum. quia iamde¬
sidero ut accipiam coronam. quam
angelus tuus sanctus michi osten¬
dit. Et completa oratione emisit spi¬
ritum. Sc̃s uero agricola mitior ha¬
bebatur morib. ut ab ipsis etiam.
inimicis diligeretur: ideoq differe¬
bãt eius passionem. S hec ꝑsecuto¬
rum honorificentia. omni erat in¬
manitate acerbior. que inuidebat
martẏ rium. Deniq ubi non acqu¬
uit ꝑsecutorib sanctus agricola. cru¬
cifixus est: ut aduertamus illas blã¬
dicias eorum non sedulitatis fuisse
sed fraudis. ꝑ supplicia enim ⁊ tor¬

Expanded text:
tus Vitalis cogeretur a persequentibus ut Christum negaret, et ille amplius profiteretur Dominum Jesum Christum, omnia tormentorum genera in eum exercentes, ut non esset in corpore ejus sine vulnere locus, orationem fudit ad Dominum, dicens: Domine Jesu Christe, Salvator meus. et Deus meus, jube suscipi spiritum meum; quia jam desidero ut accipiam coronam, quam angelus tuus sanctus mihi ostendit. Et completa oratione, emisit spiritum. 5. Sanctus Agricola mitior habebatur moribus, ut ab ipsis etiam inimicis diligeretur. Ideoque differebant ejus passionem. Sed haec persecutorum honorificentia omni erat immanitate acerbior, quae invidebat martyrium. Denique ubi non acquievit sanctus Agricola, crucifixus est; ut advertamus illas blanditias eorum non sedulitatis fuisse, sed fraudis. Supplicio servi do
Abbreviated transcription (Latin):
& sermocinabant᷑ int̾ se letan¬
tes. Dix̃q bonus pastor dompnꝰ
petrꝰ. hic frater nr̃. postulat sa¬
nitatẽ. Et dix beatꝰ dop̃nꝰ paulꝰ.
Modo sanabitur. Et apppinqͣns
misit manũ suã ad pectus dõp¬
ni dyonisyi amicabilit̾. respex¬
itq ad dompnũ petrum. Q dix
dompnꝰ petrꝰ ad dompnũ dyoni¬
sium hylariter. Tua gr̃a ẽ sani¬
tas eiꝰ. Et statim beatus dyonisiꝰ
turribulũ incensi. & palmam
in manu tenens cũ prb̃ro &
diaco. qui in parte stabant. ue¬
nit ad me. & dix̃ mͥ. Pax tecũ
fr̃. noli timere: ñ morieris. donee
ad sedem tuã ꝓspere reuertaris.
Surge sanus. & hoc altare in
honore dĩ & apłorum eiꝰ petri
ce pauli quos uides dedica: mis¬
sas gr̃arum agens. Erat enim
bam implere quod mͥ prcep¬
tum erat: & dicebant qui ibi¬
aderant. quod dem̃tabã. Qua¬

Expanded text:
et sermocinabantur inter se laetanet sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc altare in honorem Dei et apostolorum ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim bam implere quod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibiaderant quod dementabar. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tephanus ep̃c. seruus
seruorum dĩ. Sic̃ nemo
se debet iactare de suis meritiˢ.
sic ñ debet oꝑa dĩ que in illo
ꝑ suos scõs fuint sine suis me¬
ritis silere. sed p̃dicare: quia sic
ego ꝓoppressione sc̃e eccł̃ie a rege
atrocissimo ce blasphemo & nec
dicendo haistulfo. adoptimum
& scĩ petri fidelem dompnum
pipinũ xp̃ianissimũ regem
infranciam ueni. ubi egrota¬
ui usq ad mortem: & mansi
aliquod tempꝰ apud pagum
parisiacũ. inuencrabili monas¬
terio scĩ martyris xp̃i dyoni¬
sii. Quo cum iã medici desꝑa¬
rent. fui sĩc inorat ꝯne in eccłia
eiusdẽ beati martyris subtus
campanas: & urdi ante altare¬
bonũ pastorẽ domnũ petrum.
ce magistrũ gentiũ dõpnũ pau¬
lum. &e nota m̃te illos recognoui.
de illorum surcariis. ce t̃ beatũ
dompnũ dyonisium ad dexterã
dompni petͥ subtilẽ. & longiorẽ
Pulera facie. capillis candidis
colobio indutũ candidissimo
purpura clauato. pallio toto
purpureo. auro inter stellato.

Expanded text:
tephanus episcopus servus servorum Dei. Sicut nemo se debet iactare de suis meritis, sic non debet opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere, sed predicare, quia sic ego pro oppressione sanctae ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionisii. Quo cum iam me medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia eiusdem beati martyris subtus campanas bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato,
Abbreviated transcription (Latin):
hec inbeato stephano papa di¬
uina clementia adiuuantib
scĩs apłis petro & paulo per
beatissimũ martyrẽ dyonisiũ
hoc anno qui ẽ ab incarnatio¬
lurtute. inter celebrationẽ cõ¬
secrationis p̾fati altaris. & ob¬
lationẽ sacratissimi sacrificii.
unxit in reges francoꝵ floren¬
tissimũ regem pipinum. &.
duos filios eius. Karolũ. ce kar¬
lomannũ. Sed &e bertrãdam
coniugem ipsiꝰ incliti regis
pipini indutam cycladib re¬
giis grã septiformis sp̃c scĩ in
dĩ nomine consignauit. atq
francorum ꝓceres aplica bñdic¬
tione scificans auctoritate bea-¬
dita obligauit. c obtestatus est:
ut nũqmͣ de alt̾a styrpe. ꝑsuc¬
cedentiũ tẽpoꝵ curricula ipsi.
apłicam sedẽ tuendam eligere.
& ꝑ eũ uidelicet uicariũ sc̃ĩ pet

Expanded text:
aec a beato Stephano papa divina clementia, adjuvantibus sanctis apostolis Petro et Paulo, per beatissimum martyrem Dionysium hoc anno, qui est ab Incarnatiovirtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Francorum proceres apostolica benedictione sanctificans, auctoritate beatdita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula, ipsi, apostolicam sedem tuendam eligere, et per eum, videlicet vicarium sancti Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
preparasti seruis tuis ⁊ timentib te.
Et his dictis inter uerba orationis
flagitatum a superis emisit spiritũ.
Statim uero cum esset hora prima
noctis. uisa est subito uelut pharꝰ
magna ingenti claritate resplendẽs.
ex eadem domo choruscando conscen¬
dere. atq int̾ mirantium obtutus
spera ignea crucis in se similitudi¬
nem preferens. uelociq cursu densi¬
tatem nubium preteriens: celi alti¬
tudinem penetrare.

Expanded text:
praeparasti servis tuis et timentibus te. praeparasti servis tuis et timentibus te. Et, his dictis, inter verba orationis flagitatum a superis emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharus magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere atque inter mirantium obtutus sphera ignea, crucis in se similitudinem praeferens velocique cursu densitatem nubium praeteriens, caeli altitudinem penetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
N terea uenit tempꝰ pariendi. ⁊ p̃mag¬
nitudine doloris cepit mater peridi¬
tari. uocauerunt autem quẽdam re¬
ligiosum pb̃rm. boni testimonii ui¬
rum. ut pro eadem deberet orare. Qͥ
cum uenisset ad eam. quasi proph̃i¬
co mox usuipans uerbo. ait ad illã.
Noli inquiens mater timere. quoni¬
am benedictum partum dominꝰ tibi
uias commendo sp̃m meum. Scio sc̃io
re non mereri conspectum tuum: tamen
tuscis quia semꝑ spes mea in miscd̃ia
tua fuit.⁊ fides mea in tua creduli¬
tate ꝑmansit. Et nunc quoq sub
consessione nominis tui ruens. ex¬
treinum xp̃e alitum fundam. Susci¬
pe ergo me scd̃m magnam misericor¬
diam tuam.⁊ non confundas me ab
expectatione mea. Aperi michi prope¬
ranti ianuam uite.⁊ principes tene¬
brarum non occurrant michi: Nec
conturbent me potestates aeris hu¬
ius. sed demens dextera tua ꝓtegat.
⁊ potentia tua defendat. ac manus
tua deducat me in locum refrigerii
⁊ uel in ultimum tab̃naculum quod

Expanded text:
nterea venit tempus pariendi et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari. Vocaverunt autem quendam religiosum presbiterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetico mox usurpans verbo, ait ad illam: 'Noli', inquiens, 'mater, timere, quoniam benedictum partum tibi Dominusuas commendo spiritum meum; scio me non mereri, conspectum tuum, tamen tu scis quia semper spes mea in misericordia tua fuit, et fides mea in tua credulitate permansit; et nunc quoque sub confessione nominis tui ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo me secundum magnam misericordiam tuam, et non confundas me ab exspectatione mea: aperi mihi properanti januam vitae, et principes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua deducat me in locum refrigerii, et vel in ultimum tabernaculum quod
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ erit. panis quem
ego dabo caro mea est pro
mundi uita. nisi uera sit
uorari dentib non est.: uo¬
luit hunc panem et uinũ
ĩ iinist̾io uere carnẽ suã
et sanguinem suũ cõsecra¬
tione spũs scĩ potentialiter
creari: et cotidie pro mũ¬
di uita mistice immolari.
ut sicut de uirgine ꝑ spiritũ¬
sanctũ uera caro sine coit
creatur. ita ꝑ euuidẽ ex sb̾stã¬
tia panis et uinz mistice idẽ
corpus xp̃i consecretur. Cor¬
pꝰ gͦ xͣ et ueritas et figura
est. Ueritas dum corpus xͣ
et in uͥtute ipĩus ex panis
uiniq sb̾stantia efficit᷑: figu¬
ra uero est id qd̃ exterius sentit᷑¬

Expanded text:
magnum erit, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , nisi vera sit vorari dentibus fas non est, voluit hunc panem et vinum in mysterio vere carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicut de Virgine per spiritum vera caro sine coitu creatur, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecretur. Corpus Christi et veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi us in verbo ipsius ex panis vinique substantia conficitur; figura vero, quod exterius sentit
Abbreviated transcription (Latin):
hos dies. iussit ualerianus pre¬
fectus pretorii in conspectu suo
quandam creditariam ypoliti¬
eius in cloacam iactari.⁊ hec in ue¬
stib eius spero quͦ d margari¬
tas habeat absconsas. uł aurum.

Expanded text:
hos dies jussit Valerianus praefectus in conspectu suo quamdam creditariam Hiejus in cloacam jactari. Haec in vestibus suis spero quod margaritas habet absconsas, vel aurum.
Abbreviated transcription (Latin):
hec indesinentium opum
magnanimitate adquiran¬
tur. Res posita est in potes¬
tate facientis. quia regnum
celorum uim patitur. Res
ista o homo. id est regnũ
celeste. aliud non querit
precium nisi te ipsum.
Tantum ualet quantum
es tu. Le da. &. habebis il¬
lam. Quid turbaris de
precio: Xp̃c semet ipsum
tradidit. ut ad quireret
te regnum deo patri. Ita¬
& tu te ipsumda. ut sis
regnum eius. ac non reg¬
net peccatum in tuo mor¬
tali corpore: s xp̃c in adqͥsi¬

Expanded text:
ntium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradteregnum Deo Patri. Ita tu temetipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in tuo mortali corpore, sed spiritus in acquisi
Abbreviated transcription (Latin):
soluto sermone ait. Hic dia¬
conus uir sc̃s & castus est
& numquam inquinauit
autem parentes ut de ꝑso
tes absoluere decet. nocentes
prodere non decet. Post hec

Expanded text:
simo sermone ait: « Hic diaconus vir sanctus et castus est, et nunquam inquinavit isterent parentes ut de perstes absolvere decet, nocentes vero prodere non decet. » Nic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inergumenos. Quid nobis
gressu ur̃o flammis exuri¬
ede templi aboriente. qua¬
radiatus sol ex auro fusilis
consistebat. In alia autem
ede stabat luna fusilis ex
argento. habens quadrigã
boum fusilem similiter exar¬

Expanded text:
nergumenos: « Quid nobis gressu vestro flammis exuriede templi ab oriente quaradietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter ex ar
Abbreviated transcription (Latin):
sum scinderetur. a sũmo tec¬
ti fastigio usq ad ultimũ
fundamentum. Illi autem
ar ictu coruscationis ad us¬
ti. in carbonem conuersi st̃.
ti honore. ad suam transtu¬
basilicam in octo angulor
octo genum pedum. ita ut
tum uiginti omnia exqͣ¬
dratis marmoris signaticis
ex truxit. Cameram uero
laminis aureis ad fixit.
In medio autem octogeni.
sarcofagum exargento puro
instituit. ꝑtres autem an¬
nos. fabricam ir cessanter in¬
struxit. Et consũmans eadẽ.
beneficia diuina conscquunt᷑.¬

Expanded text:
scinderetur templum a summo tecti fastigio usque in ultimum fundamentum. Zaroes at ictu fulminis adusti et in cati honore ad suam civitabasilicam in octogono cyclo octo angulorum octogenum pedum; ita ut tum viginti. Omnia ex quadratis marmoribus et synmaticis exstruxit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam beneficia divina credent
Abbreviated transcription (Latin):
equuleo positus ungulis attree¬
tatus. lampadib inflaminatꝰ in
confessione sancta ꝑsisteret. ac di¬
ceret iudici. si centuplicauĩs cura
me. ista tormenta xp̃m michi de
ore xp̃m michi de corde auferre ñ

Expanded text:
equuleo positus, ungulis attrtatus, lampadibus inflammatus, in confessione sancta persisteret ac diceret Judici: « Si centuplicaveris circa me tormenta, Christum mihi de ore, Christum de corde auferre non
Abbreviated transcription (Latin):
ad socios suos. Grauem me sentio.
leuem me fieri uolo. At illi respõ¬
cerunt. Quomͦ te leuem facimꝰ
si grauis es: Nunquid fabri su¬
mus.⁊ ad ru inam te mitten¬

Expanded text:
a nostri, gravem me sentio, levem me fieri volo. Illi responderunt: Quomodo te levem facimus si gravis es? Numquid nos fabri sumus, et ad runcinam te mi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq paulus ait. Quio uob
uidetur. hõ erit an sp̃c deoꝵ:
Respondens dionisiꝰ dĩc. Uerus
ds̃ & uerꝰ homo. & ipse renoua¬
turꝰ ẽ mũdũ. Sed ad huc incog¬
celo conũsatio eĩ ẽ. Et ait pau¬
lus. Illum dm̃ predico uobis.
quẽ incognitũ appellatis. Natꝰ
em̃ ex maria uirgine. passus
sub pontio pilato ꝓsalute hu¬
mana. mortuus resurrexit. ce¬
losq ascendens. sedet indext̃a

Expanded text:
itaque Paulus ait: Quid vobis itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? homo erit, an spiritus deorum? Respondens Dionysius, dixit: verus Deus et verus homo, et ipse renovaturus est mundum: sed adhuc incogcoelo ejus conversatio est. Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera
Abbreviated transcription (Latin):
pote loci primatẽ. cũ ariopa¬
gũ adisset. erectis aduerbum
omniũ aurib. int̾rogare spe¬
cialit̾ cepit paulꝰ quid cole¬
ret. & quib numinib ̃ tã
specioso & uenerabili loco in¬
seruiret. Cui respondit dio¬
nisius. Dõs quos coluerunt
patres nr̃i. quoꝵ uirtute &
sollercia mater tr̃a continet᷑:
hos colimus ce ad oramꝰ. Aras
quas uides. martis &e hercu¬
lis. mercuri & pͥapi nomine
& honore sacrate sunt. Dum
uͦ paulus singula altaria &
simulacra falsorũ aeorum ꝑ¬
lustrasset. inter ceteras aras repꝑ¬
it altare unũ cui erat titulus
suꝑ scriptus. deo ignoto. Et con¬
uersus adeum paulꝰ int̾rogauit
illum dicens. Quis est. ille ds̃
in cognitꝰ : Adquẽ dyonisiꝰ. Ad¬
huc inquit ñ est ipse ds̃ demon¬
stratus inter deos. sed ẽ incog¬
nitus nob̃: & scło uenturo fu¬
turꝰ. Ipse ẽ enim ds̃ qui regna¬
turꝰ est in celo & int̾ra. & regnũ
ip̃iꝰ ñ accipiet finẽ. Sub iungẽs

Expanded text:
pote loci primatem, cum Areopapote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum plustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, et regnum ejus non accipiet finem. Subjungens
Abbreviated transcription (Latin):
uidia iudeorum cruci pepen¬
dit affixus. & sol sui dñi
mortẽ pauescens. lucis sue radios
rorem. atq orbis climata te¬
nebrarum obtexit caligine.
earundem tenebrarum signo
antra inuiso & maudito atto¬
nitus. ut omniũ litterarum
disciplinis edoctꝰ dix̃. Hec
nor quam nr̃is oculis nouã
descendisse miram. totius mũ¬
di ueram lucẽ aduent᷑am
signauit. atq de hu¬
mano generi efful¬
surũ serena dignatione dic
prexerat feliciter rediit. arci¬
q tocius urbis athene pre¬
erat. & curie ariopagi p̃sidens.
omniũ negociorũ ciuilium
publice & priuatim ut nobi¬
lior nobilissimis moderamina
disponebat. atq inter pͥmos
pͥmꝰ. sophistica & syllogistica
uniuersalium doctrinar̃ acu¬
mina & strophas. infulatus
toga phylosophica ciuib. ac
undiq ad idstudiũ confluen-¬
tib ꝓfundebat. Hunc siqui¬
dem uatẽ qui olim paganis
ad huc uiscerib tant᷑ myste¬
ri quod uentũ erat quasi
uenturũ ualuit reserare. ut

Expanded text:
vidia Judaeorum cruci pepenvidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios rorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque mano generi effulsurum, serena dignatione dictperrexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& gentilicas ad inuentiones.
prouolutꝰ apł̃i pedib. depreca¬
tus est eum: ut illi ueram
doctrinam &e uiam salutis
ita gestis. cum uocis nouita¬
te athenienses ꝑmoti. qua¬
dam die paulum adariopa¬
gum duxissent. ut ibi exam̃
sua doctrina accipet: ad orsus
ẽ dionisiũ. qui ob plenitudi¬
nẽ diue suꝑnoꝵ numinum
scientie. theosophꝰ idẽ. dm̃
sapiens. & a regione urbis qͣ
sedule cõmorabat᷑ & innatꝰͦ &¬
principabat᷑. ariopagita ge-¬
nuino quasi uocabulo ute¬
batur: altissimo sangine
primi & magni dionisi. ñ
illuis semele uel decalionis.
sed cius qui inuentor apud
athenas in signis c̃ habitus.
longissima ce clara styrpe
ꝓpagatꝰ. Hic namq annos
ctatis quinq & uiginti agẽs
& cunctis pene artib copio¬
se imbutus. crementi studio
ex̃titus. una cum apollofa¬
nio con philosopho suo.
astrologice discipline uoto.
egypti sliopolim trasmigra¬
uit. ubi simul cum eo degens.
quando deus homo dñs nr̃

Expanded text:
et gentilitias adinventiones, et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis PUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deus homo, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ celo p̾sidens humanitas &
benignitas saluatoris nr̃i dei
compellans. saulũ strauit ac
paulum statuit. eorũq meri¬
to ac numero sociauit. replẽs
xp̃i euangłio non solũ ab hiero¬
solimis usq in illiricũ. uerum
& usq adterminos. quomͦ a dõ
constitutus magist̾ õmnium
gentium. ꝑ agrans supiores &
uicinas ciuitates. tempore quo
princeps claudius agebat in
sceptris. deuenit athenas. ubi in¬
aouentu pauli quidam uir
nobilis erat. qui symmistes idẽ
consecretalis. appollo konospa¬
gita qm̃ in eadem urbis regio¬
ne ceteros precellebat nomina¬
batur. cu iusdam appollinis
nobilis atheniensiũ principis
pri sapia diriuatꝰ. Cuiꝰ pater
nicholaus uir magni inge¬
nii litterarum studio pollens.
ciuis & argolire artis magis¬
ter fuit. Huiꝰ igitur filius
appollo. dum inter philosopho¬
rum scolas clarus haberetur.
& autenticas bibliothecas re¬
ta predicantẽ. Relinquens¬
ergo demonicas ludificatioẽs.

Expanded text:
quem coelo praesidens humanitas et quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Athenas. CAPUnobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas reta praedicantem: eergo daemoniacas ludificationes
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃i passionẽ
&e adorandam eius
abinferis resurrectionem.
seu incelos głosam ascensiõ¬
nem. qua se manifestauit
diuinitate numqͣm defuis¬
se quo rediit. inuniũsis gñ¬
tib apłorum p̾dicatio ꝓfutuara
successit: ita ut fide crescente.
multi mererent᷑ fieri xp̃i no¬
minis confessores. quos catho¬
lica postmodũ gaudet mat̾¬
eccl̃ia promeruisse martyres
& fidei bellatores: quȩ letabat᷑
inaplis tantos se habere duces
atq rectores. Qui siquidẽ cũ
imminere suas cernerent pas
nis głam & premiũ transmi¬
grarent. Uñ grãs tibi agimꝰ¬
dñe ihu xp̃e qui infestantis
inimici iacula ꝓbationẽ fide¬
łium tuors p̃stitisti eẽ & non
uulnera: sed inter cet̃a caris¬
matum munera talem tius
testib tribuisti ꝓlabore mer¬
cedẽ. ut nullum tuoꝵ fuisse
gaudeat hostis imbellẽ. Quin-¬
inro ꝑpetuũ eis largitus¬
es triumphũ. ut eccle tue sẽꝑi
sint in exempłin. De quorum
collegtio beatus paulus apłs.

Expanded text:
isti passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passnis gloriam et praemium transmigrarent. Unde gratias agim Christe, qui infestantis inimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ nom̃ eius. Qua ꝓpt̾ quẽ
incognitũ usq nc̃ habuistis
mͦ cognoscite. quia ipse est
ds̃ solus. & p̃ter eum ñ ẽ alt̾.
qui nos de morte sangiunns
sui precio redux̃ aduitam.
Qui celũ & t̾ram. homines
scilicet & angłos inunitate
regni sui coniuxit. Qui
mortificat iustus. & iuuificat
pius. Qui claudit &e nemo
plustrante. cõmendando ih̃m
eẽ. que amica curiositate athe¬
nienses ꝓpter ipsam nouita¬
tem officiosissime acceptabat:
dyonisiꝰ ueram doctrinã ꝙ.
dogia salutis audiens. & ni¬
chil ẽẽ ydola quib scruiebat:
quin magis demonia quã
deos ẽẽ cognoscens. scm̃ uero
sp̃m ce uerba uitalia in pau¬
li doctrina eiudentissime sen¬
tiens. di uino lumine
corde tactus. eidem
paulo cessit. ꝙ ab eo expeciit
quatinus ꝓ illo ipsiꝰ dĩ quẽ
p̃dicabat miscłiam dep̾care tꝰ.
ut illiꝰ cultor uerꝰ. & suus me

Expanded text:
m nomen ejus . Quapropter quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui claudit, et nemoperlustrante, commendando Christum esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus me
Abbreviated transcription (Latin):
furore magno repletus. iussit
ministris gerinũ abstraħ
agermano suo separai Eut se¬
paratim uiderentur puniri: nec
simul eiͦs delectaret talia uer¬
Sa fari. Cum autem duce¬
retur: beatiis leodegarĩ eum
alloquit᷑ digens. Equo animo
esto km̃e fr̃. qm̃ oportet nos
hec pati. quia ñ sunt condigne
passiones huiꝰ temꝑis. ad futu¬
ram głam que reuelabit᷑ in no¬
bis. Peccata ce eñt̃nr̃a multa
licta se laudantium semꝑ ẽ
parata. Hec ad tempꝰ patim᷑.
quia mortis debitores sumus.
S illa nos expectat uita. si paci¬
enter ferimꝰ istam penã: ubi si¬
ne fine letabimͣ incelesti gła.
lunc ministri ad stipitẽ liga¬
tum gerinũ. lapidib obiiere
ceperunt. Iue uero deprerah t̃
non uenisti uocare iustos seo
peccatores. suscipe sp̃m serui tui.
ut qui me ꝑmittere dignatus
es in similitudinẽ martyrum

Expanded text:
furore magna repletus, iussit ministris Gaireno abstrai et a germano separare, ut separatim viderentur punire, ne simul eis delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leudegarius eum adloquitur, dicens: 'Aequo animo esto, fratfurore magna repletus, iussit t condigni passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa lecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat non venisti vocare justos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui; et qui mihi dignatus es in similitudine martyrum