comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticinꝰ ue aut thrassumenꝰ ciuitas decde qͥ canniꝰ coro¬
na m̾ita uñ fugi̾se uͥtutĩ sũmũ opꝰ fuit. Alii ꝓfecto
uictores hominũ fuere. sergiꝰ uicit etiã for¬
tunã. Ingeniorũ glȩ quis possit agere dile.¬
ctũ ꝑ tot disciplinarũ gen̾a. & tanta rerũ
oꝑumq uariecate: nͥ forte homero uace
greco nullũ feliciꝰ extitisse conuenit. siue
oꝑis fortima siuie materie existimetur:¬

Expanded text:
Ticinusve aut Trasimennus civicas dedere? quae Cannis coroTicinusve aut Trasimennus civicas dedere? quae Cannis corona merita, unde fugisse virtutis summum opus fuit? ceteri profecto victores hominum fuere, Sergius vicit etiam fortunam. Ingeniorum gloriae quis possit agere dilectum per tot disciplinarum genera et tantam rerum operumque varietatem, nisi forte Homero vate Graeco nullum felicius extitisse convenit, sive operis forma sive materie aestimetur
Abbreviated transcription (Latin):
gallis seruauerat: si ñ regno suo seruasset.
Uerũ in his sunt qͥdem uircutis oꝑa magna:
sed maiora fortunȩ. Marco sergio ut equidem
arbitror nemo quenꝗͣ hominũ iure pͣtule¬
rit: licet ꝓneposcatilina grãm nõi dero.¬
get. Scdostipendio dext̾am manũ ꝓdidit:
stipendus duob ter & uicies uulneratꝰ est.
Ob id neutͣ manu. neutro pede satisutilis:
uno tantũ seruo plurimis pͦea stipendiis
debilis miles. bis a hannibale captꝰ. neq
enĩ cũ quolibet hoste res fuit. bis uincu
catenis aut compedib custoditꝰ. sinistra
reã: eaq religata p̃liatus cremonã obsi-¬
dio ne exemit. placentiã tutatꝰ. ẽ: quo¬
dena castra hostiũ in gallia cepit. Que oĩa
exoratione eiꝰ apparent: habita cũ in pre-¬
tura esacris arceretur a collegisut debilis.
Quos hic coronarũ aceruos constructarꝰ
hoste mutato: Et enĩ plurimũ refert in-
que cuiusq uirtꝰ tempora incidit: qͦs tͣbra

Expanded text:
Gallis servaverat, si non regno suo servasset. Gallis servaverat, si non regno suo servasset. Verum in his sunt quidem virtutis opera magna, sed maiora fortunae. M. Sergio, ut equidem arbitror, nemo quemquam hominum iure praetulerit, licet pronepos Catilina gratiam nomini deroget. secundo stipendio dextram manum perdidit; stipendiis duobus ter et viciens vulneratus est, ob id neutra manu, neutro pede satis utilis, uno tantum salvus, plurimis postea stipendiis debilis miles. bis ab Hannibale captus — neque enim cum quolibet hoste res fuit —, bis vinccatenis aut compedibus custoditus. sinistra fecit eaque religata proeliatus Cremonam obsidione exemit, Placentiam tutatus est, duodena castra hostium in Gallia cepit, quae omnia ex oratione eius apparent habita cum in praetura sacris arceretur a collegis ut debilis, quos hic coronarum acervos constructurus hoste mutato! etenim plurimum refert, in quae cuiusque virtus tempora inciderit. quas Trebia
Abbreviated transcription (Latin):
ortitudo in qͦ maxime exstite ne.¬
rit. in mensȩ questionis. ẽ. utiq: si
titus ceciliũ teucrũ frẽmq eiꝰ precipue mi
dentatus qui tribunꝰ plebei finit spurio tar¬
peio ec̾no consulib haut multo pꝰ exactos
reges uel numerosissima suffragia habet:
nulla intergo. Idem spolia cepit.xxͣxiiiͦ.
Donat᷑ hastis puris duode iuginti faleris xu
S corquib tͥb & lxex Armillis ẽ.lxͫ. coroͣ
xxͥxui. cuncis xiiii. aureis uii. murarib.
trib obsidionali una fisco eris .x. captiuis
triumphantes secutus. Pret̾ea qd̃ optimũ
in oꝑib eiusreor: uno exducib. tito. tyb̃io.¬
romilio exconsulatu adpopłm conuicco
male acci imꝑii eiꝰ militaris. Haud minora
forent manlii capitolini decora: ni ꝑdidis¬
set illa exitu uite. Ante decẽ. uñ annos uina ce-¬
ꝑat spolia. pͥmꝰ oñiũ equescoronã muralẽ
seruauerat. ipse uulneratꝰ humerũ femur.
suꝑ omĩa capitoliũ sũmãq rẽ in eo solus a

Expanded text:
ortitudo in quo maxime exstiterit inmensae quaestionis est, utique si s T . Caecilium Teucrum fratremque eius praecipue mir. Siccius Dentatus, qui tribunus plebei fuit Sp. Tarpeio A. Aternio cos. haud multo post exactos reges, vel numerosissima suffragia habet cnulla in tergo. idem spolia cepit XXXIIII , donatus haV, torquibus III et LXXX, armillis CLX, coronis XXXVI: ciuicis XXIIII, aureis VIII, muralibus tribus, obsidionali una, fisco aeris, X captivis etriumphantes secutus , praeterea quod optimum in operibus eius reor uno ex ducibus T. Romilio ex consulatu ad populum convicto male imperatae rei militaris. Haut minora forent Capitolini decora, ni perdidisset illa exitu vitae. ante decem et septem annos bina ceperat spolia . primus omnium eques muralem servaverat, ipse vulneratus umerum, femur . super omnia Capitolium summamque rem in eo solus a
Abbreviated transcription (Latin):
& tempore & fine dicturo. Uer gͦ aꝑit naugan¬
tib maria. cuiꝰ in pͥncipio fauonii hyberni¬
um molliunt cȩlũ: soleaqͣrii .xxuͦ. oꝑtinen-¬
te partẽ. Is dies sextꝰ ante febniarias idus cõ-¬
pecit: ferme & hoc om̃ib qͦsdende ponam.
ꝑsingłas int̾ kalationes unodie anticipan¬
tib. rursũ lustra sequenti ordine seruantib

Expanded text:
et tempore et fine dicto. Ver ergo aperit naviganet tempore et fine dicto. Ver ergo aperit navigantibus maria, cuius in principio favonii hibernum molliunt caelum sole aquarii XXV obtinente partem. is dies sextus Februarias ante idus. conpetit ferme et hoc omnibus, quos deinde ponam, per singulas intercalationes uno die anticipantibus rursusque lustro sequenti ordinem servantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec finis. Alii qͥppe mesen noĩe & iamnũ
addidere. int̾ boreã & calcian. & int̾ eu¬
rã & nothũ euronothũ. St̃ enim guidã
peculiaris quib q gentib uenti ñ ultra
certũ ꝓcedentes tractũ: ut atheuiensibus
schyron. paulo ab argeste deflexꝰ. reliqͦ
greciȩ ignot᷑. Alibi ubielatꝰ: icdem olimpi¬
as uocatur. Consuetudo his om̃ib nominibꝰ
argesten intelligi & calcian. Aliqui uocant
hellespontiã. & eosdem alibi aliter.Itẽ in nar¬¬
bonensi ꝓuincia clarissimꝰ uentorũ. ẽ. cutius.
nec ullo inuiolentia inferior: hostiã plerũq
recto ligustico inari ꝑferens. Idẽ ñ m ĩ reliqͥs
partib cȩliignotꝰ. ẽ. s ne uiennã qͥdẽ eiꝰdẽ
ꝓuinciȩ urbematcingens: paucisante limi¬¬
tib ugi modic occursutantꝰ ille uentorũ
cireiꝰ. Et austros in egiptũ penet᷑re negat fabi-¬
anꝰ. Quofit manifesta lex nat᷑e deuentis. etiã

Expanded text:
nec finis. alii quippe mesen nomine etiamnum nec finis. alii quippe mesen nomine etiamnum addidere inter borean et caecian, et inter eurum notumque euronotum. sunt etiam quidam peculiares quibusque gentibus venti, non ultra certum procedentes tractum, ut Atheniensibus sciron, paulo ab argeste deflexus, reliquae Graeciae ignotus. aliubi flatus idem Olympias vocatur. consuetudo omnibus his nominibus argesten intellegit. caecian aliqui vocant Hellespontian, et eosdem alii aliter. item in Narbonensi provincia clarissimus ventorum est circius nec ulloomnium violentia inferior Ostiam plerumque secto Ligustico mari perferens. idem non modo in reliquis partibus caeli ignotus est, sed ne Viennam quidem eiusdem provinciae urbem attingens: paucis ante milibus iugi modici occursu tantus ille ventorum coercitus! et austros in Aegyptum penetrare negat Fabianus. quo fit manifesta lex naturae, ventis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sertauere uentos ꝑtotidẽ mundi partes.
Idõ nec homerꝰ plures nominat. Hebetius mox
iudicatũ. ẽ. ratione secuta. q̃his .uiii. addidit.
nimis subtilisatq conscissa. Proximis int̾ utͣq
ctiali subsolanꝰ. ab oriente brumaliuulturnꝰ.
Iltũ apheliothen hunc greci eurũ appellant.
Ameridie auster. & ab occasu brumali affricꝰ.
Nothũ & liba nominant. Ab occa su egͥnocti¬
ali fauoniꝰ Ab occasu solstitiali chorꝰ Zephirũ
& argestẽ uocant. Aseptentrionib septentͥo.
int̾q eñ & exortũ soistitialẽ aqͥlo. Aparceas ⁊
boreas dicti. Humerosior ratio.iiiͬi. his int̾ie¬
octat. Ibraciã media regione. int̾ septentͥonẽ.
& occasum solsticialẽ. Itemq calcian: media
int̾ aquilonẽ. & exortũ eqͥnoctialẽ. Ab ortu
solstitiali poenica: media regione int̾ ortũ
brumalem & meridiẽ. Itẽ inter liba & no¬
thũ compositũ exutroq mediũ. Int̾ meri¬
diẽ & hibetnũ occidentẽ. & liba & nothũ.

Expanded text:
servavere per totidem mundi partes — ideo nec Homerus plures nominat —hebeti, ut mox iudicatum est, ratione; secuta aetas octo addidit nimis subtili atque concisa. proximis inter utramque ctiali subsolanus, ab oriente brumali vulturnus . illum apelioten, hunc Graeci eurum appellant. a meridie auster et ab occasu brumali Africus; notum et Liba nominant. ab occasu aequinoctiali favonius, ab occasu solstitiali corus; zephyrum et argesten vocant. a septentrionibus septentrio, interque eum et exortum solstitialem aquilo, aparctias et boreas dicti. numerosior ratio quattuor his interiecerat, thrascian media regione inter septentrionem et occasum solstitialem, itemque caecian media inter aquilonem et exortum aequinoctialem ab ortu solstitiali, Phoenica media regione inter ortum brumalem et meridiem, item inter Liba et notum conpositum ex utroque medium inter meridiem et hibernum occidentem Libonotum.
Abbreviated transcription (Latin):
contͣrꝰ. ẽ quẽ subsolanũ appellauimꝰ. Est
aut̃ ex ortꝰ uergiliarũ in totidẽ partib tau¬
ri. sexdieb ante maias idus: qd̾ tẽpꝰ austri-¬
nũ. ẽ huicuento septentͥone contrario. ar-¬
dentissimo autẽ estatis tempore. exorit᷑ ca-¬
niculȩ sydꝰ. sole pͥmã partẽ leonis ingͣdiente.
qͥ dies xe. ante augustas kałdas. ẽ. Huiꝰ exor-¬
tũ dieb Uii. ferme aqͥlones ante cedunt.
qͦs ꝑdonios appellant. Post biduũ autẽ ex¬
ortus iisdẽ aquilonib: constantiꝰ ꝑflant his
dieb qͦs ethesias appellant. Mollire eoscre¬
dit᷑ solis uaporgeminatꝰ ardore sid̾is: nec
ulli uentorũ magis statist̃. Post eos rursus
austri frequentesusq ad sydꝰ arcturi: qd̾ ex¬
orit᷑ .xi. dieb ante eqͥnoctiũ autumini. Cũ
hoc chorꝰ incipit chorus autũnat. Huic ẽ.¬

Expanded text:
 est quem subsolanum appellavimus. dat aestatem exortus vergiliarum in totidem partibus tauri VI diebus ante Maias idus, quod tempus austrinum est, huic vento septentrione contrario. ardentissimo autem aestatis tempore exoritur caniculae sidus sole primam partem leonis ingrediente, qui dies XV ante Augustas kalendas est. huius exortum diebus VIII ferme aquilones antecedunt, quos prodromos appellant. post biduum autem exortus iidem aquilones constantius perflant diebus XL. quos etesias appellant. mollire eos creditur solis vapor geminatus ardore sideris, nec ulli ventorum magis stati sunt. post eos rursus austri frequentes usque ad sidus arcturi, quod exoritur XI diebus ante aequinoctium autumni. cum hoc corns incipit. c
Abbreviated transcription (Latin):
xii p̾cipue t̾remotꝰ. Noctu auster. int̾diu
aquilo uehem̃tior. Et abortu flantescli¬
uturmores st̃ ab occasu flantib. Septent᷑¬
ones imparifere desinunt numero. Quȩ
obseruatio & in aliis multis rerũ nature
partib ualet. Mares itaq existimantur
imparesnumero.Sol & auget & cõpͥmit
flatꝰ. Auget ex oriensoccidensq cõpͥmit:
meridianis & estiuis tẽporib Itaq me¬
dio diei aut noctis plerũq sopiuntur:
quia & nunio frigore & estu soluunt᷑
unde nubes discusse ad aperuere cȩlum.
Omniũ quidẽ si libeat obseruare mi¬
nimos ambitꝰ redire easdẽ uices quad¬
riennio ex acto eudoxus putat: ñ uento¬
rũ mͦ uerũ & reliqͥrũ tempestatũ magna
ex parte. Et. ẽ pͥncipiũ lustri eiꝰ semꝑ inter¬
calario anno canicule ortu.De geñalib

Expanded text:
xii praecipue terrae motus. noctu auster, interdiu xii praecipue terrae motus. noctu auster, interdiu aquilo vehementior, et ab ortu flantes diuturniores sunt ab occasu flantibus. septentriones inpari fere desinunt numero, quae observatio et in aliis multis rerum naturae partibus valet; mares itaque existimantur inpares numeri. sol et auget et conprimit flatus: auget exoriens, occidens, conprimit meridianus aestivis temporibus. itaque medio diei aut noctis plerumque sopiuntur, quia aut nimio frigore aut aestu solvuntur. unde nubes discussae adperuvere caelum. 130 omnium quidem — si libeat observare minimos ambitus — redire easdem vices quadriennio exacto Eudoxus putat, non ventorum modo, verum et reliquarum tempestatum magna ex parte. et est principium lustri eius semper intercalario anno caniculae ortu. de generalib
Abbreviated transcription (Latin):
gis siccꝰ fortassis quia humidus frigidior. ẽ.¬
.e. Minꝰ esurire eo spirante creduntur ani¬
mantes. Ethesiȩ noctu desinunt flare. &
a t̾eia diei hora orunt᷑. In hispania & a¬
sia ab oriente flatꝰ. ẽ. eorũ. In ponto ab aqͥ¬
lone. Reliqͥsin partib ameridie. Spirant
aut̃ & abruma cũ uocant᷑ orithiȩ. s leno¬
res & paucis dieb ꝑmutant & duonatu¬
rã cũ sit auster affrice serenꝰ aqͥlo nubiltiᷤᷤ.
Om̃suenti uicib suis spirant. maiori ex
parce: aut ut contͣriꝰ desinenti incipiat.
Cũꝓximȩ cadentib surgunt aleuo lat̾e
in dextrũ. ut solambiunt. De ratione eoꝵ
menstrua qͣrta maximȩ luna decernit.
hisdem autẽ uentis in contͣriũ nauigat᷑
platis pedib: ut noctu plerũq adu̾sa ue-¬
la concurrant. Austro maiores fluctus
edunt᷑ qͣm aquilone: qm̃ ille inferiꝰ ex imo
maris spirat. hic sũmo. Idõq pͦ austroᷤᷤ no-¬

Expanded text:
gis siccus, fortassis quia umidus frigidior egis siccus, fortassis quia umidus frigidior est. minus esurire eo spirante creduntur animantes. etesiae noctu desinunt fere et a tertia diei oriuntur. in Hispania et Asia ab oriente flatus est eorum, in Ponto ab aquilone, reliquis in partibus a meridie. spirant autem et a bruma, cum vocantur ornithiae, sed leniores et paucis diebus. permutant et duo naturam cum situ: auster Africae serenus, aquilo nubilus. omnes venti vicibus suis spirant, maiore ex parte autem ut contrarius desinenti incipiat. cum proximi cadentibus surgunt, a laevo latere in dextrum ut sol ambiunt. de ratione eorum menstrua quarta maxime luna decernit. isdem autem ventis in contrarium navigatur prolatis pedibus, ut noctu plerumque adversa vela concurrant. austro maiores fluctus eduntur quam aquilone, quoniam ille inferus ex imo mari spirat, hic summo. ideoque post austros no
Abbreviated transcription (Latin):
estiuo illi dissimilis. cuiꝰ ex adũso. ẽ. & affricꝰ.
Ante brumã audẽ septẽ dieb totidẽ postea
sternit᷑ mare. altionũ foecurȩ: uude nom̃ hii
dies traxere. Reliquũ tempꝰ hicmat: nec tam̃
seuitia tempestatũ concludit mare. Piratae
pͥmũ coegere mortis ꝑiculo in mortẽ ruere.
& hyberna exꝑirimaria: nc̃ idẽ auaricia co-¬
git. Nentietiam frigidissimi st̃: qͣs asepten¬
trione diximꝰ spirare. Nicinꝰ his chorꝰ. Hi &
reliqͦs compescunt. & nubesabigunt. Hu-¬
midi: & auster affricꝰ. & p̃cipue auster italie.¬
Harrant᷑ & inponto cecianense t̃here nubes
Sicci: chorus & utlturnꝰ: p̃t̾ qͣm desinentes.
Nuales: aqͥlo & septentrio: gͣndines & septen¬
trio importat & chorꝰ Aestuosꝰ auster. tepidi
uulturnꝰ & fauoniꝰ: idẽ subsolano sicciores.
Et in totũ: om̃s a septentiõe & occidente
sicciores. qmmerdie & oriente. Saluber¬
rimꝰ aut̃ om̃iũ aquilo. noxiꝰ auster. & ma¬

Expanded text:
Africus. ante brumam autem VII diebus totidemque post eam sternitur mare alcyonum feturae, unde nomen ii dies traxere. reliquum tempus hiemat. nec tamen saevitia tempestatum concludit mare. piratae primum coegere mortis periculo in mortem ruere et hiberna experiri maria; nunc idem avaritia cogit. Venttrione diximus spirare. Vicinus his corus. Hi et reliquos compescunt et imbres abigunt. Humidi auster et aphricus et pnarrant et in Ponto caecian in se trahere nubes. sicci corus et vulturnus, praeterquam desinentes. nivales aquilo et septentrio. grandines septentrio inportat et corus. aestuosus auster, tepidi vulturnus et favonius. iidem subsolano sicciores, et in totum omnes a septentrione et occidente sicciores quam a meridie et oriente. saluberrimus autem omnium aquilo, noxius auster et ma
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepto p̃t̃missa frustra reuocari. De t̾ra cario¬
sa erecratio catonis abunde indicata ẽ. qmqmͣ
p̃dicere ñ cessat. is qͥcqͥd ꝑ asellum fieri potest
ulissime cstat. filix biennio morit᷑. si frondem
agere ñ patiaris. Id efficacissime c̃tingit: ger-¬
minantis ramis baculo decussis. Succꝰ enim
ex ipsa defluens necat radices. Aunt & cir¬
ca solsticiũ auulsas ñ renasci. nec harundi.¬
ne sectas aut exarataᷤ uomeri harundine im
debet: aut in saxoso bidentib. frutecta igni
optime tollunt᷑. humidiorẽ agrũ fossione c̃ci¬
di atq siccari utilissimũ ẽ. fossas aũ retusis lo¬
cis aꝑtas relinqͥ in solutiore t̾ra sepib firmari
obcecari & in alias dirigi maiores potentioreq
Sit occasio silice uł glarea sterniora aũ binis
dit. lupini flore in succo cicutȩ uno die mace¬
rato. sparsisq radicib¬

Expanded text:
praecepto praetermissa frustra revocari.—De terra cariopraecepto praetermissa frustra revocari.—De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere noncessantis.—Quidquid per asellum fieri potest, vilissime constat.—Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baCulo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas aut exaratas vomeri harundine inpdebet aut in saxoso bidentibus. frutecta igni optime tolluntur. umidiorem agrum fossis concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis apertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem eadit, lupini flore in suco cicutae uno die macerato sparsisque radicib
Abbreviated transcription (Latin):
li die dicta metuens dampnationẽ: cũ in sif¬
fragium tͥb oporteret ire. instrumentũ rusti¬
cũ om̃e in forũ attulit. & adduxit filiam ua¬
lidam. atq ut ait piso bene curatã ac uestĩa
fertamenta egregie facta. g̃ues ligones. uome¬
res ponderosas. boues saturos. Postea dixit. ue¬
neficia mea qͥrites hȩc sunt: nec possũ uobis
ostendere. aut in forũ adducere lucubrationeᷤ
ingiliasq & sudores. Sium sententiis absolutꝰ
itaq ẽ. ꝓfecto oꝑa inimpensa cult̾a c̃stat. &
icło maiores fertilissimũ in agro ocłm dm̃. eẽ.
direrunt. Reliq̃ p̃cepta reddent᷑ suis locis:
q̃ ppͥa generũ singłoꝵ erunt. Interĩ cõmu¬
uicini. causas reddit ille qͦs existimamꝰ nulli
eẽ dubias. Int̾ pͥma idẽ cauet. ne familiȩ male
sint. Nichil sero faciendũ in agͥcultura õs cen¬
sent. Iterũ suo queq temꝑe facienda: & t̾cio

Expanded text:
aedile die dicta metuens damnationem, cum in sufaedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam suam validam atque, ut ait Piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos. 43 postea dixit: Veneficia mea, Quirites, haec sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum adducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores. omnium sententiis absolutus itaque est. profecto opera, non inpensa, cultura constat, et ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse dixerunt. 44 Reliqua praecepta reddentur suis locis, quae propria generum singulorum erunt. interim commuum, ut diligant vicini. causas reddit ille, nos existimamus nulli esse dubias. — Inter prima idem cavet, ne familiae male sit. — Nihil sero faciendum in agricultura osent, iterumQue suo quaeque tempore facienda, et tertio
Abbreviated transcription (Latin):
libras in supellectile crimini dabant: qͥ
mortuo uillico reliquere uictouas & reuer¬
ti in rura sua postulabant. quoꝵ p̾dia colen¬
da suscipiebat res .p. exercitꝰq ducebaut. se¬
natu illis uillicante. Inde illa reliqua ora-¬
cula. Neqm agͥcolam eẽ qͥsqͥs emeret: qͦd p̃sta¬
re ei fundus posset. Malũ patrẽ familiaᷤ: ꝗͥsqͥs
int̾ diu fac̃et. qđ noctu posset. nͥ in tempestate
celi. Porem: qͥ ꝓ festis dieb ageret. qd feritatiᷤᷤ
deberet. Pessimũ qͥ sereno diȩ subtecto potiꝰ
oꝑaret᷑ qm in agro. Nequeo mͥ temꝑare. qͦ mi¬
nus unũ exemplũ antiqͥtatis afferam: ex quo
iutelligi possit ap̃ ppłm etiã de culturis agen¬
di moĩe fuisse. qlit̃q defendi soliti sint illi
uiri .G. furiꝰ cressimꝰ ẽ seruitute liberatus.
cũ in paruo ad modum agello largiore mul
uidia magna erat. ceu fruges alienaᷤᷤ pellice¬
ret ueneficiis. Qũa obrẽ ab spurio albino cu

Expanded text:
libras in supellectile crimini dabant, qui libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis vilicante. 40 inde illa reliqua oracula: nequam agricolam esse quisquis emeret quod praestare ei fundus posset; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui sereno die sub tecto potius operaretur quam in agro. 41 Nequeo mihi temperare, quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores mulinvidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. 42 quamobrem ab Spurio Albino curuli
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑. Una uoce antiquoꝵ potuisse. & fortasis
incredibilẽ penitꝰ estimet᷑. nicħ minꝰ expedire
qm agrũ optime colere.L.tariꝰ ruffus infi¬
ma nataliũ humilitate. c̃sulatũ militari
industria meritꝰ: antiquȩ alias parsimonis
piceno coem̃do colendoq In glam int̾netionẽ
gͦ famẽq censemꝰ: Immo hercules iudico mo¬
dũ rerũ omĩum utilissimũ. Bene colere neces-¬
sariũ ẽ.optime dampnosũ. p̃t qmͣ sobole. suo
colono aut pascendis. Alioqͥn colente dño ali¬
qͣs messes colligere ñ expedit. si cõputet᷑ im¬
pendiũ oꝑe: nec temere oliuã nec qͣsdã t̾ras
diligent̃ colere. sic̃ in sicilia tͣdunt. Itaq de¬
ex oraculo scilicet malis bonis s defenden
di equum ẽ. ab auis. qͥ p̃ceptis suis ꝓspexere
uitȩ. Namq cũ dicerent malos: int ellige
re uoluere uilissimoᷤ. Sũmũ ꝓuidentiȩ illoꝵ
fuit: ut qmͣ minimũ ẽẽt impendii. Precipi¬
ebant enĩ ista qͥ tͥumphales denas argenti

Expanded text:
deatur unam vocem antiquorum posuisse, et fortassis incredibile penitus existiment, nihil minus expedire quam agrum optime colere. L. Tatius Rufus infima natalium humilitate consulatum mindustria meritus, antiquae alias parsimoniaePiceno coemendo colendoque in gloriam. internicionem ergo famemque censemus? immo, Hercules, modum iudicem rerum omnium utilissimum. bene colere necessarium est, optime damnosum, praeterquam subole sua colono aut pascendis alioqui colente. domino aliquas messes colligere non expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam terras diligenter colere, sicut in Sicilia tradunt, itaque deex oraculo scilicet: malis bonis. Sed defendi aequum est abavos, qui praeceptis suis prospexere vitae. namque cum dicerent malis, intelre voluere vilissimos, summumque providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset inpendii. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ antiqͥ putauere. Appe ita censebant. satiꝰ
ẽẽ minꝰ serere & meliꝰ arare. Qua in sententia
& uͥgilium fuisse uideo: uerũq c̃ficentib lati¬
fundũ ꝑdere italiam. Iam uͭ & ꝓuintias sex
dñi semis seni affricȩ possidebant. cũ interfe¬
cit eos nero pͥnceps. ñ fraudando magnitudi¬
ne. hac qͦq sua gneo pompeio. qͥ numqm̃ agri
m̃catꝰ ẽ. cont̾minũ. Agro empto domũ uenden¬
dã inclem̃ter atq ñ ex utilitate publici status
mago censuit. hoc exordio p̾cepta pandere in¬
g̃ssus. ut tñ appareat assiduitatẽ desideratã ab
eo. Dehinc ꝑitia uillicoꝵ in cura habenda e
multa. Quȩ de his cato p̾cepit: nob̃ satis sit di¬
xisse. Qua ꝓximũ dño corde. ẽẽ debere. & tñ se¬
met ipsi nͨ uideri. Coli rura ergastuł pessimũ

Expanded text:
dum antiqui putavere , quippe ita censebant, satius dum antiqui putavere , quippe ita censebant, satius esse minus serere et melius arare; qua in sententia et Vergilium fuisse video. verumque confitentibus latifundia perdidere Italiam, iam vero et provincias—sex ini semissem africae possidebant , cum interfecit eos Nero princeps—, non fraudando magnitudine hac quoque sua Cn. Pompeio, qui numquam agrum mercatus est conterminum. agro empto domum vendendam inclementer atque non ex utilitate publici status Mago censuit, hoc exordio praecepta pandere ingressus, ut tamen appareat adsiduitatem desideratam ab eo. <4> Dehinc peritia vilicorum in cura habenda est, multaque de his Cato praecepit. nobis satis sit dixisse, quam proximum domino corde esse debere et tamen sibimet ipsi non videri.
Abbreviated transcription (Latin):
odus hic ꝓbat᷑. ut neq fundus uillame
q̃rat. neq uilla fundũ: ñ ut fecerit iu¬
xta diũsum. Fadem etate exemplis. L. lucul¬
lus. Ontꝰ sceuola cũ ulla sceuole fructuᷤ ñ ca¬
ret. uilla luculli ager. Quo in gn̾e censoria
castigatio erat: minꝰ arare qm̃ ũtere. Nec hoc
sine arte q̃dam ẽ. Nouissimꝰ uillam in misinen.¬
si posuit .c. mariꝰ.uͭii. c̃sul: s ꝑitia castra me-
eẽ. neq adu̾so amne: qͣmqͣm homerꝰ oĩo flu¬
mine semꝑ ante lucanas auras in salubreᷤ
uerissime tͣdidit. Spectare in estuosis lociꝰᷤ
septentone debet: meridiem in frigidis. in
temꝑatis exortũ eqͥnoctialẽ. Agͥ ipsiꝰ boni¬
tas quib argumentis indicanda sit qmqm
de t̾rȩ optimo geñe disserentes abunde dixis
siluris uel rub. bulb minutꝰ. tͥfoliũ herba
pͣtensis. quercꝰ silur̃ is. pirꝰ. malus. frum̃tali
solo notȩ. Itẽ nigra t̾ra & cinetei coloris. Om̃is
respondent eadẽ. Modũ agͥ in primis seruan¬

Expanded text:
dus hic probatur, ut neque fundus villam quaerat neque villa fundum, non, ut fecere iuxta diversisin eadem aetate exemplis L. Lucullus et Q. Scaevola, cum villa Scaevolae fructus non caperet, villam Luculli ager, quo in genere censoria castigatio erat minus arare quam verrere. nec hoc sine arte quadam est. novissimus villam in Misenensi posuit C. Marius VII cos., sed peritia castra metaesse neque adverso amne, quamquam Homerus omnino e flumine semper antelucanas auras insalubres verissime tradidit. spectare in aestuosis locis septentriones debet, meridiem in frigidis, in temperatis exortum aequinoctialem. Agri ipsius bonitas quibus argumentis iudicanda sit, quamquam de terrae genere optimo disserentes abunde dixisssilvestris vel rubus, bulbus minutus, trifolium , herba pratensis, quercus, silvestris pirus malusque frumentarii soli notae, item nigra terra et cinerei coloris. omnis respondent eadem. <3> Modum agri in primis servan
Abbreviated transcription (Latin):
cer eiusdẽ fere amplitudinis nera¬
oꝑum elegantia ac subtilitate citro
scđm. Plura eiꝰ gña. Albũ qđ p̃cipui cando¬
ris uocat᷑: gallicũ intrans padana italia
tͣnsq alpes nascens. Alterum genꝰ: cͥspo ma¬
cularum discursu. Qcũ excellentior fuit:
ã similitudine caudȩ pauonũ nom̃ accep̃.
In histͥa rethiaq p̃cipuũ molliore gn̾e cͣssiue¬
nium uocat᷑. Greci situ disc̃nunt. Campestre
tanũ uͦ crispiꝰ duriꝰq etiã nc̃ emascula. cͥspi
ad lautiora oꝑa. lerciũ genꝰ ⁊igian rubent̾ẽ
fissili ligno. cortice liuido & scabro. hoc alii
generis ꝓpͥ eẽ malunt: & latine carpimin
appellant.

Expanded text:
cer eiusdem fere amplitudinis, operum elegantia ac subtilitate citro secundum. plura eius genera: album, quod praecipui candoris, vocatur Gallicum in transpadana Italia transque Alpes nascens. alterum genus crispo macularum discursu, qui cum excellentior fuit, a similitudine caudae pavonum nomen accepit, in Histria Raetiaque praecipuum. e viliore genere crassivenium vocatur. 67 Graeci situ discernunt, campestre tanum vero crispius duriusque, etiamnunc e mascula crispius ad lautiora opera, tertium genus zygian rubentem, fissili ligno, cortice livido, scabro. hoc alii generis proprii esse malunt et Latine carpinum appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
curente rostro. & caniculi lateri introrsus
tabulato q̃ proferat᷑ lingua Prȩcerea
clauatũ.ẽ. ad turbinẽ usq ad aculeis in or-¬
bem septenis fere qui ñ st̾ bucino: s utrisq or.¬
bes totidem quot habeant annos. Bucinũ
ñ nͥ petris adheret: circaq scopulos legitur.

Expanded text:
ocurrente rostro et canaliculi latere introrsus ocurrente rostro et canaliculi latere introrsus tubulato , qua proseratur lingua. praeterea clavatum est ad turbinem usqbem septenis fere, qui non sunt bucino, sed utrisque orbes totidem, quot habeant annos. bucinum non nisi petris adhaeret circaque scopulos legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs uirusgue in fuco. color austerꝰ inglaueo.
& irascenti similis mari: Linguapurp᷑ȩ lon¬
gitudine digitali qͣ pascit᷑ ꝑforando reliqua
conchilia tanta cduritia. ẽ. aculeo. Aquȩ dul-¬
cedine necant᷑: & sicubi flum̃ immergitur.
Alioquin capite & dieb qͥnqͣgenis uiuunt
saliua sua. Conchȩ om̃s celerrimȩ crescunt.
p̃cipue purpue. Anno magnitudinem
implent. Qd si hactenꝰ tͣnͣscurrat expositio:
fraudatã ꝑfecto se luxuria eredat. nosq
in diligentiȩ damnet. Qmobrẽ ꝑsequem᷑
etiã officinas. ut tanꝗͣ in uictu frugũ noscit᷑
ratio. sic om̃s qui istis gaudent p̃mio uite
suȩ calleant. Concharũ adpurpuras & con¬
chilia eadem est materia: s distat tẽꝑam̃¬
to. Duo st̃ gen̾a bucinũ. Minor concha ad
similitudinẽ eiꝰ qͥ bucini sonꝰ edit᷑. unde &
causa nomini rotunditate oris inmnargine
incisa. Alterũ purpa uocat᷑ caniculatam ꝓ¬

Expanded text:
quis virus grave in fuco, color austerus in glauco quis virus grave in fuco, color austerus in glauco et irascenti similis mari? 128 Lingua purpurae longitudine digitali, qua pascitur perforando reliqua conchylia: tanta duritia aculeo est. aquae dulcedine necanalioqui captae et diebus quinquagenis vivunt saliva sua. conchae omnes celerrime crescunt, praecipue purpurae: anno magnitudinem implent. Quod si hactenus transcurrat expositio, fraudatam profecto se luxuria credat nosque indiligentiae damnet. quam ob rem persequemur etiam officinas, ut, tamquam in victu frugum noscitur ratio, sic omnes qui istis gaudent in praemio vitae suae calleant. concharum ad purpuras et conchylia — eadem enim est materia, sed distat temperamento — duo sunt genera: bucinum minor concha ad similitudinem eius qua bucini sonus editur — unde et causa nomini —, rotunditate oris in margine incisa; alterum purpura vocatur canaliculato pr
Abbreviated transcription (Latin):
mũ septenis. latent sic̃ murices contͣ
canis ortũ tricenis dieb Congregant᷑ uerno
tempore. mutuoq attritu lentorẽ cuiꝰdam
cere saluant Simili mͦ & murices. S purp̃ȩ
florẽ illũ tinguendis ex petitũ uestib in me-¬
diis hñt faucib. Liquoris hic minimi. ẽ. in¬
candida uena unde p̃ciosus ille tuuit᷑. nigͣn-¬
tisrosȩ colore sublucens. reliquũ corpꝰ sterile.
Uuias caꝑe contendunt: qͥa cũ uita sua sucũ
eũ euomunt. Et maiorib qͥdẽ purpͣis detͣ¬
cta concha aufert̃ minores cũ t̾ra uitis fran¬
gunt. ita demũ eũ exspuentes tẏrii. p̃cipuuᷤ
hic asiȩ meninge.africe & getulo litore oce¬¬
ani in laconica europȩ: ut fasces securesq
romanȩuiã faciunt. Idemq ꝓmaiestate
pueritia .ẽ. Distinguit ab equite curia: diis
aduocat᷑ placandis. omnẽq uestẽ illuminat.
intriũphali miscet᷑ auro. Qua ꝓpt̾ excusata
& purp̃ȩ sit insania. S unde conchiliis p̃tia.

Expanded text:
mum septenis. latent sicut murices circa canis ortum tricenis diebus. congregantur verno tempore mutuoque attritu lentorem cuiusdam cerae salivant. simili modo et murices, sed purpurae florem ilium tinguendis expetitum vestibus in mediis habent faucibus . liquoris hic minimi est candida vena, unde pretiosus ille bibitur nigrantis rosae vivas capere contendunt, quia cum vita sucum eum evomunt. et maioribus quidem purpuris detracta concha auferunt, minores cum testa vivas frangunt, ita demum eum expuentes. 127 Tyri praecipuus his Asiae, Meninge Africae et Gaetulo litore oceani, in Laconica Europae. fasces huic securesque Romae viam faciunt, idemque pro maiestate pueritiae est, distinguit ab equite curiam, dis advocatur placandis omnemque vestem inluminat, in triumphali miscetur auro. quapropter excusata et purpurae sit insania. sed unde conchyliis pretia,
Abbreviated transcription (Latin):
re malunt: candidiꝰq ita fit medicam̃tũ.
Id aũ qd ustũ ẽ plũbũ lauat᷑. Est istiꝰ uis &
cathiniȩ potest astͥnge. sift̾e. ctrahere cica¬
tres. Usus eodẽ & i ocłoꝵ medicamentis.¬
& maxime contra ꝓcedentia eoruo & mam¬
tatẽ. & ulcerum extrescentia. rimasq sedis.
aut emorroidas & condilomata. Ad hec maxi¬
me lotura plumbi fit. Cinis aũ usti aut serpẽ¬
tia ulcera. aut sordida eadẽ que cartis ratio
ꝓuectus. Uritur aũ in patinis ꝑ laminas minu¬
tas. cũ sulphure. uersatum rudib ferreis. aut
ferrulaceis: donec liquor mutet᷑ in cinerẽ. De¬
in refrigeratum terit᷑ in farina. Alii lincata
scobem in fictili cado coqũit in caminis: donͦ

Expanded text:
re malunt, candidiusque ita fit medicamentum. re malunt, candidiusque ita fit medicamentum. id autem quod ustum est plumbum lavatur ut stibis et cadmea. potest adstringere, sistere, contrahere cicatrices; usu est eodem et in oculorum medicamentis, maxime contra procidentiam eorum et inanitates ulcerum excrescentiave rimasque sedis aut haemorroidas me lotura plumbi facit, cinis autem usti ad serpentia ulcera aut sordida, eademque quae chartis ratio profectus. uritur autem in patinis per lamnas minutas cum sulpure, versatum rudibus ferreis aut ferulaceis, donec liquor mutetur in cinerem; dein refrigeratum teritur in farinam. alii alimatam scobem in fictili crudo cocunt in c
Abbreviated transcription (Latin):
N mꝯedicina ꝑ se plumbi usus ẽ. cicatͥces repͥ¬
mere: adalligatisq lumboꝵ & reniũ par¬
ti laminis frigidiore nat᷑a in hib̃i impetuᷤ
ueñis: uisaq in quiete ueneria sponte nat᷑x
tor cohibuisse tͣdit᷑: uiresq corꝑis studioꝵ
labore custodisse. Nero qm ita diis placu
it pͥnceps. lamina pectori imposita subea
tinis fictilib substrato sulphure minito.
na sp̃c conuenit. alioqͥn plumbi fornacib
halitꝰ noxiꝰ sentit᷑. & pestilens: & canibo
cissime. Sĩum uͦ metalloꝵ muscis & culici¬
ri miscent. Alii cerussã potiꝰ ꝗ̃ sulphur: si
ne lotura. Plumbi usus in meddicina cũ se
ipso terit᷑. inmortariis plũbeis: addita aqͣ
celesti donec crassescat. Postea suꝑnatans
aqua tollit᷑ spongiis. qͣ crassisimũ fuit sic¬
catum diuiditur in pastillis. Qdã limatũ
plumbũ sic terunt. Qdã etiã plũbaginem
ammiscent: alii uͦ acetũ. alii humũ. alii ad¬
ipem.alii rosã. Qlã in lapide marmoriano

Expanded text:
n medicina per se plumbi usus cicatrices reprimere adalligatisque lumborum et renium parti lamnis frigidiore natura inhibere inpetus veneris visaque in quiete veneria sponte naturator cohibuisse se traditur viresque corporis studiorum labori custodisse. Nero, quoniam ita placuit diis, princeps, lamna pectori inposita sub ea tinis fictilibus substrato sulpure minuto, na spiritus convenit; alioqui plumbi fornacium halitus noxius sentitur. et pestilens est, canibus ocissime, omnium vero metallorum muscis et culiciri miscent, alii cerussam potius quam sulpur. fit et lotura plumbi usus in medicina. cum se ipso teritur in mortariis plumbeis addita aqua caelesti, donec crassescat; postea supernatans aqua tollitur spongeis; quod crassissimum fuit, siccatum dividitur in pastillos. quidam limatum plumbum sic terunt, quidam et plumbaginem admiscent, alii vero acetum, alii vinum, alii adipem, alii rosam. 169 quidam in lapideo mortario
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa si coquat᷑ rufescit. Sandarace &ͦ ꝓpe mo¬
dum dicta natura est. Inuenitur auitem &
in aurariis & in argentaruis metallis: mlo
let purgare. sist̾e. extaltac̃e. ꝓderi. Sunta ei
doᷤ. stiptica. Explet alopitias: ex aceto ilita
Addit᷑ ocłoꝵ medicam̃tis. Fauces pͣgat cu mel¬
dius aut sandarace similiꝰ ẽ: deteriꝰ existim¬
tur. Est & t̾cium genus: qͦ miscetur aurcꝰ eo¬
lor sandaracȩ nature. Utraq hȩc sqmosa. suid
uͦ siccũ purũq gracili uenarũ discursii fisi¬
le. Uis eadẽ q̃ supra. s acͥor. Itaq & causticis
additur ex suluturis. Tollit & pterigia digi¬
tor. carnesq digitoꝵ & condilomata: & qr¬
qͥd excrescit. Toretur ut ualidiꝰ ꝓsit. in noua
testa: donec mutet colorem. Ex¬

Expanded text:
ipsa, si coquatur, rufescit. Sandaracae quoque proipsa, si coquatur, rufescit. Sandaracae quoque produm dicta natura est. invenitur autem et in aurariis et in argentarilet purgare, sistere, excalfacere, erodere, summa eius dote septica. explet alopecias ex aceto inlita; additur oculorum medicamentis; fauces purgat cum meldius aut sandaracae simile est, deterius iudicatur. est et tertium genus, quo miscetur aureus color sandaracae. utraque haec squamosa, illud vero siccum purumque, gracili venarum discursu fissile. vis eadem quae supra, sed acrior. itaque et causticis additur et psilotris. tollit et pterygia digitorum carnesque narium et condylomata et quidquid excrescit. torretur, ut valdius prosit, in nova testa, donec mutet colorem.
Abbreviated transcription (Latin):
torpore cum frib addit᷑. Temꝑat᷑ & cũ spuma
argenti. & scoria plumbi: ad dissinteriã & te¬
sam. plumbarie edunt officinȩ. Laudatissimũ
in rhodo. fit au ram̃tis plũbi tenuissimis suꝑ
uas aceti asꝑimi inpositis atq ita distillanti¬
b. Qđex eo cecidit in ipsũ acetũ. arefactũ mo¬
litur & cribrat᷑. iterũq aceto mixto in pastil
loᷤ diuidit᷑. & in sole siccat᷑ estate. fit alio mͦ
addito in urceoᷤ aceti plumbo. obturatos ꝑ
dies .x. derasoq ceu situ ac rursꝰ reiecto do-¬
nec defitiat materia. Qđ derasum ẽ. t̃ it᷑ & cri¬
brat᷑ & coquit᷑ in patinis. miscet᷑q rudiculiᷤ. do¬
nec rufescat. & simile sandarace fiat. Demnla¬
uat᷑ dulci aqua: donec nubeculȩ om̃s eluant᷑.
Siccat᷑ similit̾ pꝰea: & in pastillos diuidit᷑ uis
quȩ ad candorẽ feminarũ adhibetur. Est aũ
letał potꝰ. sic̃ cerussa argenti. Postea cerussa

Expanded text:
corpore cum fracibus additur. temperatur cum spuma corpore cum fracibus additur. temperatur cum spuma argenti et scoria plumbi ad dysenteriam et tesam, plumbariae dant officinae, laudatissimam in Rhodo. fit autem ramentis plumbi tenuissimis super vas aceti asperrimi inpositis atque ita destillantibus. quod ex eo cecidit in ipsum acetum, arefactum molitur et cribratur iterumque aceto los dividitur et in sole siccatur aestate. fit et alio modo, addito in urceos aceti plumbo opturatos per dies X derasoque ceu situ ac rursus reiecto, donec deficiat materia. 176 quod derasum est, teritur et cribratur et coquitur in patinis misceturque rudiculis, donec rufescat et simile sandaracae fiat. dein lavatur dulci aqua, donec nubeculae omnes eluantur. siccatur postea similiter et in pastillos dividitur. vis praeterque ad candorem feminarum. est autem letalis potu sicut spuma argenti. postea cerussa
Abbreviated transcription (Latin):
bi in usu .ẽ. Optima q̃q ad luteũ colore maxi¬
me accedit. siue plumbi reliqͥiᷤ: aut sulphuris
spetie & terra carens. Lauat᷑ hȩc in mortariiˢ
minut̾i fracta. donec aqͣ luteũ colorẽ trahat:
& tͣnstundit᷑ in uas purum idq sepiꝰ usq dum
subsidat qd utilissimũ. ẽ. Effectus ht̃ eosdẽ: qͦs¬
excipͥo ere diximꝰ. Lauat᷑ mnlintheis raris aqͣ
celesti. separat᷑q t̾enum tͣnfusione. Cribratũ
terit᷑. Qam puluerẽ cũ pennis digerere malt̾
ac terere in uino odorato. Est & molebdina
qͣm alibi gallenã appellauimus plumbi & ar¬
genti uena cõmunis. Melior hec: qͣntomagiᷤ
aurei coloris. qͣntoq minꝰ plumbo satiabilis.
& inmodice grauis. Cocta cũ oleo iociñis colo
rem tͣhit. Adherescit & auri argentiq forna¬
cib. hãc metallicã uocãt. Laudatissima: q̃ ĩ
lepra ad lenienda. ac refrigeranda ulcera. Em¬
plastͥsq ñ illigant᷑: s illita ad cicat̾te ꝑducũt

Expanded text:
usu est. optima quae maxime ad luteum colorem accedit, sine plumbi reliquiis aut sulpuris specie et terra carens. lavatur haec in mortariis minutim fracta, donec aqua luteum colorem trahat, et transfunditur in vas purum, idque saepius, usque dum subsidat quod utilissimum est. effectus habet eosdem qex Cyprio aere; lavatur in linteis raris aqua caelesti separaturque terrenum transfusione; cribratum teritur. quidam pulverem eum pinnis digerere malunt ac terere in vino odorato. Est et molybdaena, quam alio loco galenam appellavimus , vena argenti plumbique communis. Melior haec, quanto magis aurei colors quantoque minus plumbosa, friabilis et modice gravis. cocta cum oleo irem trahit. adhaerescit et auri argentique fornacibus; hanc metallicam vocant. laudatissima quae in4 ususu in lipara ad lenienda ac refrigeranda ulcera et emplastris, quae non inligantur, sed inlita ad cicatricem perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
formicas lambunt. Ceruus herba cinare ue.¬
nenatis pabulis resistit. Palumbes. gͣculȩ. me-¬
rulȩ ꝑdices. laurifolio annuũ fastidiũ pur-¬
gant. ¶olumbȩ totis & gallinacei herba
herba siderite. Grues & similes iuncoꝑalustri.
Coruus occiso chamelone qͥ etiã uictori no.¬¬
cet: lauro infestũ uirꝰ extinguit.

Expanded text:
formicas lambunt. cervus herba cinare veformicas lambunt. cervus herba cinare venenatis pabulis resistit. palumbes, graculi, merulae, perdices lauri folio annuum fastidium purgant , columbae, turtures et gallinacei herba herba siderite, grues et similes iunco palustri. corvus occiso chamaeleone, qui etiam victori suo nocet , lauro infestum virus extinguit.
Abbreviated transcription (Latin):
co impedum̃tũ illud exuit. nitidusq uernat.
Exuit aut̃ a capite pͥmũ: nec celeriꝰ qͣm uno
die & nocte replicans. ut extͣ fiat membrane
qd fuerit intꝰ. Idem hiberna latebra uisu ob¬
scurato. marathro herbȩ se affricans: oculos
inungit ac refouet. Si uͦ squamȩ obtorpue-¬
re: spinisiumꝑi se scabit. Oraco uernã nau.¬
siam siluestris lactuce suco restinguit. Pan¬
barbari uenant᷑. Occupat ilico faucesearum
angor. Quare parclalianches iduenenũ appel¬
lauere qͥdã. At fera contͣ hec excrem̃tis hominiᷤ
sibi medet᷑. & alias tam auida eorũ ut apasto¬
rib ex industria in aliqͦuase suspensa attiꝰ qͣ
ut queat saltu contingere: iaculando ea. pe¬
tendoq defigi. & postremo ex spirare. Alioqͥn
uuacitatis adeo lentȩ: ut eiectis in terraneis
auipugnet. Eiephas chamelone concolori.
fronde deuorato occurrit oleastro huic uene.¬
no suo Ursi cũ mandragore mala gustauere.

Expanded text:
co inpedimentum 5 illud exuit nitidusque vernat. co inpedimentum 5 illud exuit nitidusque vernat. exuit autem a capite primum nec celerius quam uno die et nocte, replicans, ut extra fiat membranae quod fuerit intus. idem hiberna latebra scurato maratho herbae se adfricans oculos inunguit ac refovet; si vero squamae obtorpuere, spinis iuniperi se scabit. draco vernam nausiam silvestris lactucae suco restinguit. 100 panbarbari venantur. occupat ilico fauces earum angor, quare pardalianches id venenum appellavere quidam; at fera contra hoc excrementis hominis sibi medetur, et alias tam avida eorum, ut a pastoribus ex industria in aliquo vase suspensa altius, quam ut queat saltu attingere, iaculando se appetendoque deficiat et postremo expiret, alioqui vivacitatis adeo lentae, ut eiectis interaneis diu pugnet. 101 elephans, chamaeleone concolori frondi devorato, occurrit oleastro huic veneno suo. ursi cum mandragorae mala gustavere,
Abbreviated transcription (Latin):
imile qͥddã & uolucrisin eadẽ Coruu¬
egipto monstrauit q̃ uocat᷑ ibis rostri ad¬
uncitate ꝑ eã partẽ se ꝑluens qͣreddi ci¬
borũ onera maxime salubre est. Nechȩc sola
multis animalib reꝑta st̾ usui fuitura & hoĩ
Dietamnũherbã extrahendissagittis ccrui
monstrauere: ꝑcussi eo telo pastuꝙ herbȩ ei electo.
Idem ꝑcussi aphalangio qͦd. ẽ aranei genꝰ aut
aliqͦ simili. cancros edendo sibi me dentur.
Est & ad serpentiũ ictus p̃cipua. qͣ se lacerti
qͦtiens cũhis conseruere pugnã uulnerati re¬¬
fouent. Chelidoniã uisui saluberrimã hirun¬
dines monstrauere. uexatispullorũ ocłis illa
medentes. Testudo cuniculȩ ꝗͣbubulam uo-¬
cant pastu uires contͣ serpentes refouet. Mu-¬
stela serpillũ inmuriũ uenatu: cũhis dimi-¬
catione conserta. Ciconiaorigano. Edera
apri in morbis sibi medent᷑: & cancros uescen-¬
do maxime: mari eiectos. Anguis hiberno
situ membrana corporis obducta. fenculi su-¬

Expanded text:
imile quiddam et volucris in eadem Aegypto monstravit, quae vocatur ibis, rostri aduncitate per eam partem se perluens , qua reddi ciborum onera maxime sa- lubre est. nec haec sola: multis animalibus reperta sunt usui futura et homini. dictamnum herbam extrahendis sagittis cervi monstravere percussi eo telo pastuque herbae eius eiecto ; iidem percussi a phalangio , quod est aranei genus, aut aliquo simili cancros edendo sibi medentur. est et ad serpentium ictus praecipua qua se lacerti, quotiens cum his conseruere pugnam, vulnerati refovent. chelidoniam visui saluberrimam hirundines monstravere vexatis pullorum oculis illa medentes . testudo cunilae , quam bubulam vocant, pastu vires contra serpentes refovet, mustella ruta in murium venatu cum iis dimicatione conserta. ciconia origano, hedera apri in morbis sibi medentur et cancros vescendo maxime mari eiectos. anguis, hiberno situ membrana corporis obducta, feniculi su
Abbreviated transcription (Latin):
simiłq pumici. Comꝑtũ tanto melioreᷤᷤ eẽ. qͣn¬
to st̃ magis cerulei. Ethiopicis sũma dat᷑: põ¬
dusq argento rependit᷑. Inuenit̾ in ethiopi¬
a ⁊muri ita uocat᷑ regio arenosa. Ibi & ema¬
thites magnes sangͥnei coloris sangͥnẽq red¬
dens si terat᷑. s & crocũ. In attrahendo ferrũ
medicam̃tis ꝓsunt ad suã qͥsq portionẽ. Maxi-¬
me epiphoras sistunt. Sanant & adusta cre¬
mati tritiq Alsus rursus in eadẽ ethiopia ñ¬
om̃e abigit respurtq. De utq nat̾a eiꝰ sepiꝰ di-¬
ximus.

Expanded text:
 pumici. conpertum tanto meliores esse, quanto sint magis caerulei. Aethiopico palma datur pondusque argento rependitur. invenitur hic in Aethiopiae Zmiri; ita vocatur regio harenosa. ibi et haematites magnes sanguinei coloris sanguinemque reddens, si teratur, sed et crocum. in adtrahendo ferro medicamentis prosunt ad suam quisque portionem, maximeque epiphoras sistunt. sanant et adusta cremati tritique. alius rursus in eadem Aethiopia nomne abigit respuitque. de utraque natura saepius diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
enti ad reliquoꝵ lapidũ insignes nat᷑aᷤᷤ
quis dubitet in pͥmis magnetẽ occurrere: Qd
enĩ mirabiliꝰ aut q̃ in parte nat̾ȩ maior imꝑ¬
bitas: S miram᷑ uoc̾e saxi ut diximꝰ respon¬
ddentẽ hominũ more & ob id loq̃ntẽ. Ed lapi¬
dis rigore pigriꝰ: Ecce sensꝰ manꝰq tͥbuti illi.
la rersi om̃ium mat̾ia adnescio qͥd currit. atq
ut ꝓpiꝰ uenit assistit. tenet᷑q cõplexuq heret.
Sideriti obħ alio noĩe appellant. qͥdã eracle-¬
on. Magnes appellatꝰ ẽ ab inuentore: ut auctor
ẽ. nicander in ida reptꝰ. Nlamq & passim inue¬
ntt᷑: ut in hispania qͦ. Inuenisse aũ fert᷑ cla-¬
uis crepidarũ & baculi cuspide herentib: cũ
armenta pasc̾et. Qnq gn̾a magnetis sotadus
demonstrat. Ethiopicum & magnesiacũ e ma¬
cedonia & cont̾̃mina asia bonoeã locatũ pe¬
tentib dextͣ. lerciũ in hietio boetiȩ. Quarũ
ma colore. Nam qͥ in macedonia & magnesi¬

Expanded text:
enti ad reliquorum lapidum insignes naturas quis dubitet in primis magnetem occurrere? quid enim mirabilius aut qua in parte naturae maior inprobitas? dederat vocem saxis, ut diximus, respondentem homini, immo vero et obloquentem. quid lapidis rigore pigrius? ecce sensus manusque tribuit illi. la rerum omnium materia ad inane nescio quid currit atque, ut propius venit, adsilit, tenetur amplexuque haeret. sideritim ob id alio nomine vocant, quidam Heraclion. magnes appellatus est ab inventore, ut auctor est Nicander— in Ida, ut reperio, namque et passim inveniuntur, in Hispania quoque—; invenisse autem fertur clavis crepidarum , baculi cuspide haerentibus, cum armenta pasceret. quinque genera magnetis Sotacus demonstrat: Aethiopicum et a Magnesia Macedoniae contermina ab Euboea Iolcum petentibus dextra, tertium in Hyetto Boeotiae, quartum in colore. nam qui in Magnesia Macedoni
Abbreviated transcription (Latin):
sui dimidia. Om̃ia sanantẽ appellant suo uo¬
cabulo. Sacͥficio epulisq rite sub arbore p̃pa¬
ratis duos admouent candidi coloris tauros.
quoꝵ cornua tc̃ pͥmũ uinciant᷑. Sac̃dos candi¬
da ueste cultus arborẽ scandit: falce aurea de¬
metit. candido id excipit᷑ sago. Lũ dem̃n uictimas
ĩmolant p̃cantes ut suũ donũ ds ꝓsꝑũ faciat.
his qͥb dederit. fecunditatẽ eo poto dari cuicũq
animaliũ sterili arbitrant᷑. contͣ uenena omĩa
ẽẽ. remedio. Tanta gentiũ in reb friuoliᷤᷤ plerũq
religio est.C. plinii słi nat᷑ał historie liber.xui.¬

Expanded text:
sui dimidia. omnia sanantem appellant suo vosui dimidia. omnia sanantem appellant suo vocabulo. sacrificio epulisque rite sub arbore conparatis duos admovent candidi coloris tauros , quorum cornua tum primum vinciantur. sacerdos candida veste cultus arborem scandit, falce aurea demetit , candido id excipitur sago. tum deinde victimas immolant precantes, suum donum deus prosperum faciat iis quibus dederit. fecunditatem eo poto dari cuicumque animalium sterili arbitrantur, contra venena esse omnia remedio . tanta gentium in rebus frivolis plerumque religio est. C. PLINI SECUNDI NATURALIS HISTORIAE LIBER XVI