comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit eis sꝑem: sed predixit di¬
latonem. Quando enim hoc dis¬
cipulis dominus loquebatur: tc̃
non poterant uenire quo ille i¬
bat. sed postea uenturi erant.
Iti autem nunqͣmquib presciꝰ
dixit inpeccato ur̃o moriemini.
hiis autemauditis uerbis quo¬
mͦ solent carnalia cogitantes et
secundum carnem iudicantes
it totum carnaliter audientes
et sapientes dixerunt. Numqͥd
interficiet semetip̃m quia dicit
quo ego uado uos non potestis
uenire: Stulta uerba et omni¬
no insipientie plena. Quidenĩ
sion poterant illo uenire qͦ ille
perrexisset: sunterficeret semet¬
ip̃m: Nunquid ip̃i nõ erarit mo¬
rituri: Quid est ergo: Numquid
interficiet semetip̃m quia dixit
quo ego uadouoᷤ ñ potestis ueni¬
re:Side morte hominis diceret
quis hominum non moritur:
frgo quo ego uado dixit ñ cum
ttur ad mortem sed quo ibat ip̃e
pt mortem. Illis itaq ñ intelli¬
gentib ista: respondit eis dñs

Expanded text:
abstulit eis spem, sed praedixit diabstulit eis spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, « In peccato vestro moriemini. » His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes et sapientes dixerunt: « Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: Quo ego vado, vos non potestis venire? » Stulta verba et omnino insipientiae plena; quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, « Nunquid interficiet semetipsum, » quia dixit, « quo ego vado vos non potestis venire, » si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado, dixit, non quo itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit et queritis
me ñ desiderio sed
odio. Nam illum postea qͣm abscs¬
sit ab oculis hominum inquise¬
runt et qui oderant et quiamii¬
bant. Illi persequendo: isti haben
cupiendo. Bonum est animã xũ
runt ut haberent: isti ut perde¬
rent. Deniq isti quia sic quere¬
bant mori malo corde et ꝑuras
quid secutus adiunxit aucdian
Queritis me et neputetis quia
bene me queritis inpeccato ũr
rere in peccato suo mori. In pert¬
to suo moritur. qui in peccato ꝑ¬
manet usq ad mortem. Ille xpe
non querit: qui salutem animd
sue ꝑ penitentiam non querit
Ad quem ꝓpheta clamat. Que¬
rite dominum dum inueniripo¬
test. Modo qui misericordẽ dum
tempus habet non querit inue¬
net eum iratum. Iudeis dixit in
peccato ur̃o moriemini: quia ys¬
sciebat eos in peccato suo ꝑmali¬
re. Singulari dixit numero in
peccato. et plurari ur̃o: quia
omnib illis ad quos loquebatur
uado: uos non potestis uenire. Nõ

Expanded text:
inquit, « et quaeretis em, » non desiderio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt, et qui oderant, et qui amabant: illi persequendo, isti habere cupiendo. Bonum est animam Christi um ut haberent; isti, ut perderent. Denique isti, quia sic quaerebant mori malo corde et perverso, quod secutis adjunxit: « Quaeretis me? » Et ne putetis quia bene me quaeretis. « In peccato vestro male quaerere, in peccato suo mori. In peccato suo moritur, qui in peccato permanet usque ad mortem. Ille Christum non quaerit, qui salutem animae suae per poenitentiam non quaerit, ad quem Propheta clamat: « Quaerite Dominum dum inveniri potest . » Modo qui misericordem, dum tempus habet non quaerit, inveniet eum iratum. Judaeis dixit: « In peccato vestro moriemini, » quia praesciebat eos in peccato suo permanere. Singulari dixit numero, in peccato, et plurali, vestro: quia omnibus illis, ad quos loquebatur,vado, vos non potestis venire : » non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit non est meumdare uob.
Uobis uidelicet suꝑbis et cupi¬
dis uane glorie. Et est sensus:
Regnum dei non est dantis. s
accipientis. Non enim posst̃
accipere regnum dei tales qͣles
uos estis: s quales uos ẽẽ debeti.
Non est enim meum dare uob
idest suꝑbis et elatis. Estote gͦ
primum humiles et sic ad dig¬
nitatem regni ꝑuenienis. Pre¬
parate uos tales ut sitis apti
regno celorum.uolunt autem
quidam doctores concessum ẽẽ
hiis discipulis quod petierãt:
ut unus sederet ad dexteram
domini ⁊ alter etiam ad sini¬
stram. Cum enim iacob ꝑ decol¬
lationem martyrii celestia reg¬
na penetrauit.: quasi ad dexte¬
ram domini sedit. Quia ioh̃es
euuangłista ꝑ multum tempꝰ
ultra ceteros apłos ad annos
płimos ꝑlurauit quasi ad si¬
nistram illius. ꝑ sinistrã enim
presens uita designat᷑. ꝑ dexte¬
ian autem celestis beatitudo
significatur: sicut incanticis

Expanded text:
dicit, « non est meum dare vobis. dicit, « non est meum dare vobis. » Vobis videlicet superbis et cupidis vanae gloriae. Et est sensus: Regnum Dei non est dantis, sed accipientis. Non enim possunt accipere regnum Dei tales quales vos estis, sed quales vos esse debetis. « Non est meum dare vobis, » id est superbis et elatis. Estote ergo vos primum humiles, et sic ad dignitatem regni pervenietis. Praeparate vos tales, ut sitis apti regno coelorum. Volunt autem quidam doctores concessum esse his discipulis quod petierant, ut unus sederet ad dexteram Domini, et alter etiam ad sinistram. Cum enim Jacobus per decollationem martyrii coelestia regna penetravit, quasi ad dexteram Domini sedit. Quia Joannes evangelista per multum tempus ultra caeteros apostolos ad annos plurimos perduravit, quasi ad sinistram illius sedit. Per sinistram enim praesens vita designatur, per dexteram autem coelestis beatitudo significatur, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
turus erat idest si candẽ pas¬
sionem possent ferre quã ille
ad regnum. Calicem quidẽ me¬
um bibetis: idest passionem mei
sustinebitis. Qd̃ querendum ẽ
quomͦ intelligatur. De iacobo
uero quod ip̃e domini calicem
biberit nulla dubitatio ẽ: qͥa
ab herode capite truncatus ĩ.
De iohanne uero dubium est
cum ip̃e ꝑ martyrii penam ui¬
tam hanc non finerit. Se dip̃e
licet ꝑ effusionem sanguus
de hoc seculo non transierit ta¬
men calicem ip̃e saluatoris bi¬
bit: quia ip̃e a domiciano mi¬
piissimo imꝑatore in feruen¬
tis olei dolium missus et ue¬
nenum ante pͥncipem bibit
⁊ illesus ꝑmansit. Nam etiam
cum reliquis apłis flagellatꝰ
legitur. Et licet ꝑ penam et
effusionem sanguinis uitam
non transierit. tamen calicẽ
passionis bibit quia animꝰi
uoluntas illius ad passionem
ꝑferendam semꝑ parata fuit.
Sedere autem ad dexteram siue
ad sinistram non est meumda¬
re uob̃. Considerandum est qd̃

Expanded text:
turus erat, id est, si eamdem pasturus erat, id est, si eamdem passionem possent ferre, quam ipsead regnum. « Calicem quidem meum bibetis, » id est, passionem meam sustinebitis. Quod quaerendum est, quomodo intelligatur. De Jacobo vero quod ipse Domini calicem biberit, nulla dubitatio est, quia ab Herode capite truncatus est. De Joanne vero dubium est, cum ipse per martyrii poenam vitam hanc non finierit. Sed ipse licet per effusionem sanguinis de hoc saeculo non transierit, tamen calicem ipse Salvatoris bibit. Quia ipse a Domitiano impiissimo imperatore in ferventis olei dolium missus, et venenum ante principem bibit, et illaesus permansit, necnon etiam cum reliquis apostolis flagellatus legitur. Et licet per poenam et effusionem, sanguinis vitam non transierit, tamen calicem passionis bibit, quia animus et voluntas illius ad passionem perferendam semper paratus fuit. « Sedere autem ad dexteram meam sive ad sinistram, non est meum dare vobis. » Considerandum quod
Abbreviated transcription (Latin):
ihx dixit. Nescitis quid petati
Mater quidem petierat. sed do¬
minus discipulos increpauit:
quia intellexit ꝑ potentiam
sue diuinitatis peticionẽ quã
mater ei attulerat ex suasione
filioꝵ descendisse. Et nichil
mirum est si dominus hiis duo¬
b discipulis dicat nesciti qͥd pe¬
tatis. cum de petro apło euuã¬
głista dicat quia nesciebat qͥd
diceret. Potestis bibere calicem
quem ego bibiturus sum: Ca¬
licis nomine et baptismi. sicut
alius euuanglista exponit. pas¬
sionem designat. Unde et psal¬
nusta dicit. Quid retribuam do¬
mino ꝓ omnib que retribuit
michi᷑ Calicem salutaris acci¬
piam. Et mox subiunxit quid
eẽt calix salutaris dicens. Pre¬
ciosa in conspectu domini morꝰ
scõrum eius. Baptismo etiam
plerumq passio designatur
sicut dominus dicit. Baptis¬
mate habeo baptirari. idest pas¬
sionem habeo sustinere. Intermo¬
gat ergo dominus sipossent
calicem bibere quem ip̃e bibi¬

Expanded text:
Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. » Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. » Mater quidem petierat, sed Dominus discipulos increpavit, quia intellexit per potentiam suae Divinitatis petitionem, quam mater ei attulerat, ex suasione filiorum descendisse. Et nihil mirum est, si Dominus his duobus discipulis dicat, « Nescitis quid petatis, » cum de Petro apostolo evangelista dicat quia nesciebat quid diceret. « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? » Calicis nomine et baptismi, sicut alius evangelista ponit, passionem designat. Unde per Psalmistam dicitur : « Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam. » Et mox subjunxit quid esset calix salutaris, dicens: « Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. » Baptismo etiam plerumque passio designatur, sicut Dominus dicit: « Baptismate habeo baptizari , » id, est passionem habeo sustinere. Interrogat ergo Dominus, si possent calicem bibere, quem ipse bibi
Abbreviated transcription (Latin):
pius id adomino predictum ẽe
meminissẽt. Accessit ad ihm
mater filiorum ⁊ ebedei cum fi¬
liis sius: adorans et petens ali¬
quid ab eo. Mater filiorum ze¬
bedei matertera fuit saluato¬
ris: mater uidelicet iacobi et io¬
hannis. Quid autem ꝑtinuit
ad hanc mulierem ut cum au¬
dierat a domino contumeliã
et penam passionis: ab illoglo¬
riam et dignitatem peteret fi¬
liis suis. Nichil enim p̾dixerat
de gloria regr: sed solummodo
de supplicio passionis. Sed forsi¬
tan incitata ad petendandig¬
nitatem filiis suis: intellexerat
sermonem domini quem dix̃.
quod pt tercia die resurrecturꝰ
ẽẽt. Putabat enim iuxta iude¬
oꝵ fabulam quõd dominus pt᷑
resurrectionem suam ꝑ mille
annos eẽt regnaturus in terra
corporalite. et dignitatem ter¬
renam suis electis ẽẽt distribu¬
turus. Hec ergo feruore mulieb
incitata ad dominum accessit:
ut pͦt resurrectionem suam da¬
ret filiis sius potestatem sedẽ¬
di unum a dextris.⁊ alterum
a sinistris. Respondens autẽ

Expanded text:
ctum esse meminissent. « Et accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. » Mater filiorum Zebedaei, matertera fuit Salvatoris, mater videlicet Jacobi et Joannis. Quid autem pertinuit ad hanc mulierem, ut cum audierat a Domino contumeliam et poenam passionis, ab illo gloriam et dignitatem peteret filiis suis? Nihil enim praedixerat de gloria regni, sed solummodo de supplicio passionis. Sed forsitan incitata est ad petendam dignitatem filiis suis, quod intellexerat sermonem Domini, quem dixit, quod post tertia die resurrecturus esset. Putabat enim juxta, Judaeorum fabulam, quod Dominus post resurrectionem suam per mille annos esset regnaturus in terra corporaliter, et dignitatem terrenam suis electis esset distributurus. Haec ergo fervore muliebri incitata ad Dominum accessit, ut post resurrectionem suam daret filiis suis potestatem sedendi, unum a dextris, et alterum a sinistris. « Respondens autem
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim discipulos suos se¬
creto et ait illis. Ecce ascendi¬
rebro dominꝰ
iam suꝑius
passionemsu¬
am predix̾at:
et tempus ⁊
locum et modum etiam sue
passionis. Quid gͦ est qd̾ iterũ
repetit. S quia multa inter¬
locutus fuerat et poterat memo¬
ria sue passionis amentib dis¬
cipuloꝵ suorum elabi idõ repe¬
tit sepius contumeliam passio¬
nis sue et ut pararet auimas
eorum ad temptationem ut
uenientes iherosolimis tanto

Expanded text:
ulos suos secreto, et ait illis: Ecce ascendiCrebro Dominus jam superius passionem suam praedixerat, et tempus et locum et modum etiam suae passionis. Quid ergo est quod iterum repetit? Sed quia multa interlocutus fuerat, et poterat memoria suae passionis a mentibus discipulorum suorum elabi, ideo repetit saepius de contumelia passionis suae, ut et pararet animas illorum ad tentationem, ut venien
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Confessio enim penitentr̃a
monstrat. penitentia satisfac.¬
tionem ostentat. satisfactio
ueniams diuina pietate ꝯci¬
liat. Nec enini poterit indulgẽ¬
tia tribui nisura dĩ possit con¬
fessione placari. Oueneranda
pietas d̾i. Peccamus et parcit
delinquimus ⁊ ignoscit. offen¬
dimus et adhuc placatus exi¬
stit.Ynde qualis erga iustos
sit monstrat dum talem se er¬
ga peccatores ostentat. N pec̾̃cor
qͦ possit reus gemino cͥmine detineri.
dũ pͥmo legẽ ꝯtẽpsit ut delinq̃ret:
⁊ ꝯfessionis remedia ãplecti noluit
ut ꝑuet. Rape tu qͥsqͥs es pect̃or re¬
mẽdia qͥ peccãdo diuina ꝯtẽpsisti p̃¬
cepta. ꝯfessio afferat salute. ꝗsteptꝰ

Expanded text:
t. Confessio enim poenitentiam monstrat; poenitentia satisfactionem ostentat; satisfactio veniam sibi divina pietate conciliat. Nec enim poterit indulgentia tribui, nisi iram Dei possit confessione placare. O veneranda pietas Dei! peccamus et parcit, delinquimus et ignoscit, offendimus et adhuc placatus exstitit. Unde qualis erga justos sit monstrat, dum talem se erga peccatores ostentat. Nec peccatoquo possit reus gemino crimine detineri, dum primo legem contempsit ut delinqueret, et confessionis media amplecti noluit ut periret. Rape tu, quisquis es, remedia, qui peccando divina contempsisti praecepta. Confessio afferat salutem, cui con
Abbreviated transcription (Latin):
tam necessitatis mopia. qͣm
proposito uoluntatis.Hospita¬
litatem quidem semper exhi¬
buit: et in ip̃a mensa magis
lectionem uel disputationem
qͣm epulationem potationẽ¬
q e diligebat: et contra pesti¬
lentiam humane consuetudi¬
nis inea scriptum ita u̾sifice¬
habebat. Quisquis amat dich̃
absentium rõdere uitam: Hãc
mensam indignam nouerit
ẽe sui. Et ideo omnem conuiuã
se abstinere debere ammonebat.
Nam et quofdam suos familia¬
rissimos coepos illius scͥpture
oblitos:et contra eam loquen¬
tes. tam aspere aliquando rep̃¬
hendit commotus: ut diceret.
aut delendos ẽẽ illos de men¬
sa uersus. aut se de media re¬
fectione ad suum cubiculum

Expanded text:
tamen necessitatis inopia, sed tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem convivam se abstinere debere admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum
Abbreviated transcription (Latin):
idem augustinus sc̃s in suis cõ¬
fessionum libris posuit dicens:
non ego immundiciam obsonii
timeo. sed unimundiciam cu¬
piditatis: scio enim noe omne
carnis genus. quõd cibo esset
usui manducare permissum:
ctum: iohannem mirabili ab¬
stinentia preditum: aĩalibus
hoc est locustis in escam ceden¬
tib. non fuisse pollutum: et scio
esau lenticule concupiscentia
deceptum: et dauid propt aque
desiderium a se ip̃o reprehen¬
sum: et regem nr̃m non decar¬
ne. sed de pane temptatum:
idõq et populus in heremo. ñ
quia carnes desiderauit sed
quia esce desiderio aduersus
deum murmurauit. meruit
improbari. De uino autem su¬
mendo apłiextat sententia
ad tymotheum scribentis et
dicentis noli adhuc aquam
bibere sed uino modico utere:
propter stomachum et frequẽ¬
tes tuas infirmitates. Cloclea¬
rib tantum argenteis utebat᷑:
cetera uero uasa quib m̃se infe¬
rebarit᷑ cibi testea uel lignea.
et marmorea fuerunt non

Expanded text:
idem Augustinus sanctus in suis Conidem Augustinus sanctus in suis Confessionum libris posuit, dicens: Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe omne genus carnis quod cibo esset usui, manducare permissum; ctum; Joannem mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum. Scio et Esau lenticulae concupiscentia deceptum; et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum; et Regem nostrum, non de carne, sed de pane esse tentatum. Ideoque et populus in eremo, non quia carnes desideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non
Abbreviated transcription (Latin):
tias celebrata. cum potuit fre¬
ut uel fides scẽ eccłie catholice
iuiuolata maneret:uel ñnul¬
li sacerdotes et clerici. siue ꝓfas.
siue ꝓnefas excominunicati.
uel absoluerentur. uel abicẽn¬
tur. In ordinandis uero sacer¬
dotib et clericis concessum ma-¬
iorum xp̃ianorum: et consue¬
tudinem eccłie sequendã ar¬
et competenti habitu erant:
nec nitida nimium. nec abiec¬
ta plurimum: quia hiis pler̃q
uel iactare se insolenter hoĩes
solent. uel abicere: ex utroq nõ
idem querentes. At iste pater¬
um tenebat: neq indexterã
neq infinistram declinans.
Mensa usus est frugali et par¬
ca: que quidem holera et legu¬
mina. etiam carnes aliquan¬
do propter hospites habebat.
uel quosq infirmiores. Semꝑ
autem uinum habebat quam¬
nouerat et docebat ut apls di¬
cit. quodomnis creatura dei
bona sit: et nichil abiciendum
quod cum gr̃arum actione ꝑ¬
cipitur: sanctificatur enim ꝑ
uerbum d̃i et orationem: et ut

Expanded text:
cias celebrata, cum potuit, frecias celebrata, cum potuit, freut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem Christianorum, et consuetudinem Ecclesiae sequendam aret competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex utroque non iidem quaerentes: at istum tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Qnoverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ac molestus non uideretur.
uerumetiam mirabilis exti¬
tisset. Nam dum exorta neces¬
sitate. suo more apudaffrice
uicarium.macedonium nomi¬
ne. ꝓ supplici litteris interue¬
niret. atq macẽdoniꝰ paruisset.
Miro mͦ afficior sapientia tua¬
edidisti. et in hiis que interus¬
uiens ꝓ sollicitis mitterẽ non
sti. tantum habent acuminis¬
ex scientia sanctitatis: ut ni¬
tantum uerecundie: ut nisi
faciam quod mandas. culpã
penes me remanere. non in
negotio ẽẽ duudicem. dñe me¬
rito uenerabilis et suscipiende
pater:.Non eniminstas quod
pleriq homines istius loci id¬
ut quodcumq sollicitus uolue¬
ris extorqueas: sed quõdtibi a
iudice tot curis obstricto peti¬
bile uisum fuerit ammones:
subseruiente uerecundra. que
maxima difficilium int bonos
efficatia est. Proinde statui com¬
mendatis a teeffectum desidii¬
tui tribuere:nam sperandiue¬
niam. uiam ante patefeceram.
anctorum concilia sacer¬
dotum ꝑdiuersas ꝓuin¬

Expanded text:
aut molestus non videretur, aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, Miro modo afficior sapientia tuaedidisti, et in his, quae interueniens pro sollicitis mittere non lla tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nitantum uerecundiae, ut, nisi faciam, quod mandas, culpam penes me remanere. non in negotio esse diiudicem, domine merito uenerabilis et suscipiende pater. non enim instas, quod plerique homines istius loci ut, quodcumque sollicitus uoluerit, extorqueas; sed quod tibi a iudice tot curis obstricto petibile uisum fuerit, admones subseruiente uerecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. proinde statim commendatis effectum desiderii tribui; nam sperandi uiam ante patefeceram.anctorum concilia sacerdotum per diversas provin
Abbreviated transcription (Latin):
speculator a domino constitutꝰ.
domus isrł: predicans uerbũ.
atq instans oportune impor¬
tune. arguens: hortansancre¬
pans. in omni longanimitate
et doctrina: precipue q ope¬
ram habens instruere eos qui
eẽnt ydonei et alios docere. Roga¬
tus quoq a non nullis in eorũ
temporalib causis. epłas ad diu̾¬
sos dabat: sed hanc suam a me¬
liorib reb occupationem tan¬
quam angariam deputabat:
suauem semꝑ habens de hiis q̃
dei sunt. uel allocutionem uł
collationem fraterne ac dome
stice familiaritatis. Nouimꝰ
terarum intercessum apud scł̃i
potestates. postulatum ñ dedisse:
dicentem cuiũsdam sapientis.
seruandam ẽe sententiam: de
quo scriptum ẽẽt: quod multa
sue fame contemplatione ami¬
cis non prestitisset: illud nich¬
ominus suum addens qm̃ ple¬
rumq potestas que petit pre¬
mit. C um uero intercedendum
ẽe rogatus uidebat. tamen id
honeste ac temperanter age¬
bat: ut non solum onerosus

Expanded text:
speculator a Domino constitutus speculator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocutionem fraternae ac domesticae familiaritatis. CAPUT Xterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus
Abbreviated transcription (Latin):
dit: et hoc apud infideles. Int̾¬
pellatus ergo axp̃ianis uel a
cuiusq secte hominib causas
audiebat diligenter. ac pie cuiꝰ¬
quam sententiam ante oculos
habens. dicendo se malle int̾
incognitos qͣm inter cognitos a¬
micos causas audire: eo quod de
incognitis ꝓ quo arbitra equita¬
te iudicarentur: iniquum pos¬
sit inquiri: de amicis uero unꝰ
ẽet contra quem sententia pro¬
ferretur perditurus: et eas ali¬
quando usq in horam refectio¬
nis. aliquando autem tota die
ieiunans. semper tamen nosce¬
bat. et dirimebat: intendens
in eis xp̃ianorum momenta a¬
nimorum: quantum quisq uel
infide bonisꝙ morib proficeret
uel ab hiis deficeret: atq comꝑtiꝰ
rerum oportunitatib diuine
legis ueritatem partes docebat.
cabat: nisi tantum obedientĩa
et deuotionem xp̃ianam que
et deo debetur et hominib Pec¬
cantes autem coram omnib
arguebat ut ceteri timorem ha¬
berent: et faciebat hoc tanqͣm

Expanded text:
catur, et hoc apud infideles : intecatur, et hoc apud infideles : interpellatus ergo a Christianis, vel a cujusque sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem sententia proferretur, perditurus. Et eas aliquando usque ad horam refectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, cabat, nisi tantum obedientiam et devotionem christianam, quae et Deo debetur et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
te uerbi. auidissimos in aliquo
fiaudare uideamur: statuido
prestante. in huius opusculi
fine etiam eorumdem librorũ.
tractatuum. et epłarum. indi¬
culum adiungere:quo lecto qui
magis d̃i ueritatem qͣm tempo¬
rales amant diuitas. sibi quis¬
eligat. et id ad scribendum. uel
de bibliotheca ypponensis eccł̃ie
petat:ubiemendatiora exem¬
plaria forte putauerint inue¬
niri: uel unde uoluerit inqui¬
rat: et inuenta describat et ha¬
beat: et petenti ad scribendum.
sine inuidia etiam ip̃e tribuat.
Secundum apł̃i quoq sentĩam
dicentis. audet quisquam ur̃m
aduersus alterum negotium ha-¬
bens iudicare ab iniquis. et nõ
apud sanctos: an nescitis qura
sancti de mundo iudicabunt. et
in uobis iudicatur mundus: nes
ne dum secularia. Secularia gͥ
iudicia si habueritis inter uos:
eos qui contemptibiles sunt. ĩ
inter uos quisquam sapiens qͥ
possit inter fratrem suum iudi¬
care: s frater cum fratre conten¬

Expanded text:
tis verbi avidissimos in aliquo tis verbi avidissimos in aliquo fraudare videamur, statui, Deo praestante, in hujus opusculi fine etiam eorumdem librorum, tractatuum, et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quiseligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel unde valuerit inquirat, et inventa describat et habeat, et petenti ad describendum, sine invidia etiam ipse tribuat.Secundum Apostoli quoque sententiam, dicentis, Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indinedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiles sunt in inter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum dijudicare? sed frater cum fratre dijudi
Abbreviated transcription (Latin):
cirea uniu̾salis eccłie utilita¬
tes sollicitus semꝑ ac ꝑuigil
et illidiuinitus donatumẽ.
ut de suorum laboꝵ fructu eti¬
am in hac uita gaudium sibi¬
prouenisset. prius quidem in
ypponensi eccłia. et regione
cui maxime presidebat unita¬
te ac pace ꝑfecta deinde mali
affrice partib siue ꝑ semerp̃m
siue ꝑ alios et quos ip̃e dederat
sacerdotes pullulasse. et mul¬
tiplicatam fuisse domini eccł̃i¬
am preuidens. illosq maniche¬
os. donatistas. pelagianistas et
paganos ex magna parte defe¬
cisse et eccłie dei sociatos esse
congaũdens. Profectib quoq
et studiis fauens erat bonoꝵ
autem pie ac sancte tolerans
fratrum ingemiscensq de ini¬
quitatib malorum siue eorũ
qui intra eccłiam siue eoꝵ qui
extra eccłiam sunt constituii.
dominicis ut dixi lutris semꝑ¬
erat gaudens. et dampnis metẽs.
Tanta autem ab eodem dicta st̃
cdiosorum. perlegere et nosse suf¬
ficiat. Uerumtamen ne uertta¬

Expanded text:
circa universalis Ecclesiae utilitacirca universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semper ac pervigil. Et illi divinitus donatum est, ut de suorum laborum fructu, etiam in hac vita gaudere provenisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasse, et multiplicatam fuisse Domini Ecclesiam pervidens, illosque Manichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Ecclesiae Dei sociatos esse congaudens: profectibus quoque et studiis favens erat et exses pie ac sancte tolerans fratrum, ingemiscensque de iniquitatibus malorum, sive eorum qui intra Ecclesiam, sive eorum qui extra Ecclesiam sunt constituti, dominicis, ut dixi, lucris semper gaudens, et damnis moerens. Tanta autem ab eodem dictata etdiosorum perlegere et nosse sufficiat. Verumtamen ne verita
Abbreviated transcription (Latin):
sis eccł̃iis non nullis qͦsq emi¬
nentiorib rogatus dedit. Si¬
militerq et ip̃i ex illo sanctoꝵ
proposito uenientes domini
eccłiis propagatis et monaste¬
ria instituerunt. et studio creᷤ¬
cente edificationis uerbi dei.
ceteris eccłiis promoto fratees
ad suscipiendum sacerdotiũ
prestiterunt. Unde ꝑ multos
et in multos salubri. fidei spei.
et caritatis eccłiastice in notes¬
cente doctrina. non solum ꝑ
omnes affrice partes. uerum
etiam intransmarinas ex li
bris editis atq ingreco sermo¬
ne translatis ab illo uno ho¬
mine. et per il'am non solum
multis fauente deo. sed et cũ¬
ctis innotescere meruerunt.
atq hinc ut scriptum est pec¬
cator uidens irascebatur denti¬
b suis fremebat et tabescebat.
Serui autem d̾i ut dictum est
cum hiis qui oderunt pacem
erarit pacifici: et cum loque¬
rent᷑ debellabant᷑ gratis abeis.
t erat ille memorrabilis
um dominici corporis menbrũ

Expanded text:
rsis Ecclesiis, nonnullis quoque emirsis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur gratis ab eis t erat ille memorabilis um dominici corporis membrum,
Abbreviated transcription (Latin):
tolderabiles persecutiones uni
stris aggressiones diurnas atq
nocturnas direprionesq rerũ
omnium inferebant. Nam et
multos dei seruos cedib debili¬
tauerunt: aliquib etiam cal¬
cem cum aceto in oculos mise¬
runt. aliosq occiderunt. Unde
etiam suis idem donatiste re¬
baptizatores inodium uenie¬
sub scõ et cum sancto augusti¬
no in monasterio seruiebant:¬
deo. et eccl̃ie ypponensi clerici
ordinari ceperunt. Ac deinde
innotescente et clarescente de
die in diem eccłia catholica. p̃¬
dicationisq ueritate sanctoꝵ¬
q seruorum dei proposito. con¬
tinentia et paupertate profun¬
da. ex monasterio quod ꝑ illũ
memorabilem uirum et ẽẽ et
crescere eeꝑat. magno desid̾io
poscere atq accipere ep̃os et cle-¬
ricos pax eccł̃ie atq unitas. et
cepit primo et postea consecu¬
ta est. Hainferme decem quos
ip̃e noui sanctos ac uenerabi¬
les uros continentes et doctos:
beatissimus augustinus diu̾¬

Expanded text:
tolerabiles persecutiones unittolerabiles persecutiones unitstris aggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veniesub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea consecuta est. Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus dive
Abbreviated transcription (Latin):
um ambulantes qui circilioneᷤ
dicebantur: et erant iningen¬
ti numero. et turbis ꝑ omnes
fere affricanas regiones consti¬
tui qui malis imbuti doctori¬
b. audatra. superbia. et teme¬
ritate illicita. nec suis. nec alie¬
nis. aliquando parcebant: contͣ
ius fasq incausis interceden¬
tes hominib et nisi obedissẽt.
campnis grauissimis et ce¬
dib afficiebant. Ibant arma¬
ti diuersis telis. bachantes ꝑ
agros. uillasq et usq ad san¬
guinis effusionem accedere ñ
metuentes. S dum uerbum
dei sedulo predicaretur. et cũ
hiis qui oderunt pacem pacis
ratio haberetur: illi loquentes
debellabant gratis. Et cum ad¬
uersus eorum dogia ueritas
innotesceret: qui uolebant et
poterant sese inde ueleripiebãt
uel subducebant. et paci atq
unitati eccłie cum suis quib
poterant coherebant. unde illi
sui erroris minui congregatio¬
nes uidentes. atq augments
eccłie inuidentes: accensi exar¬
descebant ira grauissima:. et in¬

Expanded text:
um ambulantes, qui Circumcelliones um ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gravissimis et caedibus afficiebant, armati diversis telis, bacchantes per agros villasque, usque ad sanguinis effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, accensi exardescebant ira gravissima, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens quam nichil refer
re illi uoluerunt ac ualuer̃t.
qͣm uerum manifestumq sit
quõd eccł̃ie d̾i fides tenet ac
dicit. Et hec dieb ac noctib ab
cõdem iugiter agebantur. Nã
et epłas priuatas ad quosq eiꝰ¬
dem erroris ep̃os. eminentes
scilicet et laicos dedit. ratione
reddita: ammonens atq exhor¬
tans. ut uel abilla se prauita¬
te corrigerent: uel certe ad dis¬
putationem uenirent. At il¬
li causa diffidentie nec quidẽ
unquam rescribere uoluerũt.
sed irati furiosa loquebantur.
atq seductorem et deceptorem
animarum augustinum esse
pruratu et publice conclama¬
bant: et ut lupum occidendũ
esse in defensionem gregis sui
dicebant. et tractabant: omĩa¬
q peccata a dõ indubitanter ẽẽ
credendum posse dimitti. hiis
sa diffidenne cunctis innotesce¬
ret elaborauit: et publicis gestiᷤ
conuenti non sunt ausi confer
inauditum hominum genus
peruersum ac iuolentum ue¬
lut sub professione continenti¬

Expanded text:
ostendens, quam nihil illi ostendens, quam nihil illi refellere voluerint ac valuerint, quamque verum manifestumque sit quod Ecclesiae Dei fides tenet ac docet. Et haec diebus ac noctibus ab eodem jugiter agebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis sae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferrinauditum hominum genus perversum ac violentum, velut sub professione continenti
Abbreviated transcription (Latin):
succubuit: et maioris loci ordi¬
nationem suscepit. Quod ip̃e
postea fieri non debuisse ut ui
uo ep̃o suo ordinaretur et dixit
et scripsit propter concilii uni¬
uersalis uetitum quod iam
ordinatus didicit: nec quod sͥ
factum doluit aliis fieri uolu¬
it. Unde etiam sat egit ut con¬
ciliis constitueretur ep̃orum.
dis omnium statuta sacerdo
ac feruentius maiori auctorita¬
te non in hac tantum regione
sed ubicumq rogatus uenisset¬
augustinus uerbum salutis a¬
eterne alacriter ac suauiter pul¬
lulante atq crescente domini
eccłia predicaret: paratus sẽꝑ
poscentib reddere rationem de
fide. de spe que in deum est. Et eiꝰ
dicta atq excerpta maxime
donatiste in eadem yppomensi
uel uicina manentes ciuitate.
audissent et contra forte aliqͥd
dicerent. aut asuis refelleban¬
tur aut eadem responsa ad
sanctum augustinũ deferebã¬
tur eisq compertis patienter
et leniter. et ut scriptum est
cum timore et tremore salu¬
tem hominum operabatur:

Expanded text:
s curam et majoris loci ordinationem suscepit. Quod in se postea fieri non debuisse, ut vivo suo episcopo ordinaretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliis constitueretur episcoporum, dis vel ordinatis omnium statuta sacerdotac ferventius, majore auctoritate, non adhuc in una tantum regione, sed ubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in Deum est. Et ejus dicta atque excepta, maxime Donatistae in eadem Hipponensi vel vicina manentes civitate,  cum audissent, et contra forte aliquid dicerent, aut a suis refellebantur, aut eadem responsa ad sanctum Augustinum deferebantur, eisque compertis, patienter ac leniter, et, ut scriptum est, cum timore et tremore salutem omnium operabatur :
Abbreviated transcription (Latin):
me torquetur. Et hoc qͣm sit in¬
iustum. sanctitas ur̃a non potest
ignorare. Et ideo sicut iam dixr
lectiones diuinas illo desiderio et
legere et audire debetis: ut de ip̃is
in domib ur̃is et ubicumq fueri¬
ls. etiam loqui et alios docere pos¬
siis. Et uerbum dei uelut mun-¬
da animalia cogitatione assidu
a ruminantes: utilem succum
ulest spiritualem sensum et uo¬
bis sumere et aliis deo auxilian¬
te propinare possitis: ut in uob¬
impleatur illud quod scͥptum
est. et calix tuus inebrians qͣm
piedarus est. implentes ilud
qd̃ beatus apłs hortat᷑ et ammo¬
net dicens.Siue manducatis siue
bibitis siue aliud quid facitis. oĩa
ad gloriam d̃i facite Sunfirmitas
non prohibet cotidie ieuinate Ad
uigilias alacri et feruenti deuo¬
tione consurgite: propter illud
quõd scriptum est. De nocte uigi
Media nocte surgebam ad confitẽ¬
dum nomini tuo domine. Ad qͣm
rem etiam dominus et saluator
nr̃ in euuangłio hortat᷑ et ammo¬

Expanded text:
me torquetur: et hoc quam sit inme torquetur: et hoc quam sit injustum, Sanctitas vestra non potest ignorare. Et ideo, sicut jam dixi, lectiones divinas illo desiderio et legere et audire debetis, ut de ipsis in domibus vestris, et ubicumque fueritis, etiam loqui et alios docere possitis, et verbum Dei, velut munda aa ruminantes utilem sucum, id est spiritalem sensum et in uobis sumere et aliis deo adiuuante propinare possitis inplentes illud, quod scriptum est: et calix tuus inebrians quam praeclarus est, inplentes illud, quod beatus apostolus hortatur et admonet dicens: siue manducetis siue bibatis siue aliquid faciatis, omnia ad gloriam dei facite. et si infirmitas non prohibet, cottidie ieiunate et ad uigilias alacri et feruenti deuotione consurgite propter illud, quod scriptum est: die noctuque uigilmedia nocte surgebam ad confitendum nomini tuo, domine. ad quam rem etiam dominus et saluator noster in euangelio hortatur et admo
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib similes sunt: et qͥa ita
agunt iam in se dei ymaginẽ
contriuerunt. Caro ergo uelut
ancilla gubernetur: et anuna
tanqͣm domina legitima p̃fera¬
tur. Nam et si aliter factum fue¬
rit si nos non agnoscimus ad
ymaginem dĩ factos⁊ et plꝰ de
carne qͣm de anima cogitemus:
timeo ne nos sp̃s sanctus. ꝑ pro¬
ph̃am arguat dicens. Et homo
cum in honore eẽt non intelle¬
xit. compatus est iumentis in¬
sipientib. et similis factus ẽ illis.
consueuistis libenter audite: et
in domib ur̃is relegite. Si aliqͥs
ita fuerit occupatus ut ante re¬
fectionem scripture diuine non
possit insistere: non eumpigeat
in conuiuiolo suo aliquid de di¬
uinis scripturis legere: ut quomͦ
caro pascitur cibo. fic anima re¬
ficiatur dei uerbo: et totus ho¬
mo idest exterior et interior de
sancto et de salubri conuiuiosa¬
tiatus exurgat. Nam si sola caro
reficitur. et anima dei u̾bo ñ pas-¬
citur: ancilla satiatur. et dña fa-¬

Expanded text:
pecoribus similes sunt: et qui ita pecoribus similes sunt: et qui ita agunt, jam in se Dei imaginem contriverunt. Caro ergo velut ancilla gubernetur; et anima tanquam domina legitima reficiatur. Nam et si aliter factum fuerit, si nos non agnoscimus ad imaginem Dei factos, et plus de carne quam de anima cogitemus, timeo ne nos Spiritus sanctus per prophetam arguat, dicens: Et homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis consuestis, libenter audite, et in domibus vestris relegite. Si aliquis ita fuerit occupatus, ut ante refectionem, Scripturae divinae non possit insistere, non eum pigeat in conviviolo suo aliquid de divinis Scripturis relegere: ut quomodo caro pascitur cibo, sic anima reficiatur Dei verbo; et totus homo, id est, et exterior et interior, de sancto et salubri convivio satiatus exsurgat. Nam si sola caro reficitur, et anima Dei verbo non pascitur; ancilla satiatur, et domina fa
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte aliquis sibi sumptuosas
cenas et exquisitis saporib epu
las studeat preparare: et corpori
suo magis commutasse qͣm sub¬
traxisse ciborum habundantiã
uideatur. Nichil prodest tota die
longum duxisse ieiunium: sipo¬
stea ciborum suauitate uel nimi¬
etate anima obruatur. Ilico mẽs
repleta torpescet: et irrigata cor¬
poris ñr̃i terra spinas libidinum
germinabit. Sit ergo temperatꝰ
cibus. et numqͣm nimium uent̃
replerus: et plus semper de cibo
cordis qͣm de cibo corporis cogite¬
mus: quia intus in homine int̾i¬
ore facti sumus ad ymaginẽ dei.
in carne autem de limo terre foi¬
mati sumus. Et uidete frẽs si
iustum est. ut caro de terra fac̾ta
interdum bis in die capiat cibũ:
et anima in qua ymago dĩ est
uix uel pt᷑ plures accipiat dĩuec¬
bum: cum tamen expecdiat no¬
bis ut amplius di ymaginem
in nobis qͣm nr̃am carnem ho¬
norare debeamus. Qui enun de
sola carne cogitant: bestiis et

Expanded text:
ne forte aliquis sibi sumptuosas ne forte aliquis sibi sumptuosas clas studeat praeparare, et corpori suo magis commutasse, quam subtraxisse ciborum abundantiam videatur. Nihil prodest tota die longum duxisse jejunium, si postea ciborum suavitate vel nimietate anima obruatur. Illico mens repleta torpescit, et irrigata corporis nostri terra spinas libidinum germinabit. Sit ergo temperatus cibus, et nunquam nimium venter expletus; et plus semper de cibo cordis quam de cibo corporis cogitemus: quia intus in homine interiore facti sumus ad imaginem Dei; in carne autem de limo terrae formati sumus. Et videte, fratres, si justum est ut caro nostra de terra facta interdum bis in die capiat cibum; et anima in qua imago Dei est, vix post plures dies accipiat Dei verbum: cum tamen expediat nobis ut amplius Dei imaginem in nobis, quam nostram carnem honorare debeamus. Qui enim de sola carne cogitant, bestiis et
Abbreviated transcription (Latin):
nauam et cellarium annis sin¬
gulis replemus. unde unuman¬
num cibum habeat caro nr̃a. pu¬
tas quantum debemus reconde¬
re unde in eternum sustentet᷑
pautis dieb recedant impedim̃¬
ta mundi que scdm scripturam
multos negligentes miseros fa¬
ciunt Recedat carnalis leticia.
recedant uenenis plena mundi
istius blandimenta. Carnis gau¬
dia minuantur: ut anime lucra
spiritualia preparentur: ꝓpter
illud quod scriptum est. Ue uob̃̾
qui ridetis nunc: quia lugebitiᷤᷤ
et flebitis. Et illud. Beati qui lu¬
gent: qm̃ ip̃i consolabuntur. Tẽ¬
pus quod nob furiosus tabule
ludus solebat auferre. lectio di¬
uina incipiat occupare. Ociosis
fabulis et mordacib iocis ac de¬
tractionib uenenatis colloqͥa
de scripturis scĩs succedant. ho
in carcere constituri. ꝑegrin su¬
scipiantur.et discordes ad concor¬
diam reuocentur. Hec si facimus
medicamenta: unde nobis uul¬
nera feceramus. Ante omnia ie
solebamus pauꝑib erogemus:

Expanded text:
nabam et cellarium annis sinnabam et cellarium annis singulis praeparamus, unde anno uno cibum habeat caro nostra: putatis, quantum debemus recondere, unde in aeternum sustentetur paucis diebus recedant inpedimenta mundi, quia secundum scripturam multos neglegentes miseros faciunt. recedat carnalis laetitia, recedant uenenis plena mundi istius blandimenta. carnis gaudia minuantur, ut animae lucra spiritaliter praeparentur propter illud, quod scriptum est: uae uobis, qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis, et illud: beati, qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. tempus, quod nobis furiosus tabulae ludus solebat auferre, lectio diuina incipiat occupare et odiosis fabulis et mordacibus iocis ac detractionibus uenenatis alloquia de scripturis sanctis succedant. horin carcere constituti, peregrini suscipiantur et discordes ad concordiam reuocentur. Haec si faciamus, medicamenta, unde nobis uulnera feceramus. ante omnia in solebamus, pauperibus erogemus,
Abbreviated transcription (Latin):
possint uicia relinquamus. Sic̃
enim tempore messium uelumn¬
demiarum fructus fres km̃i un¬
de caro nr̃a possit sustentari col
ligitur: ita in dieb quadragesi¬
me quasi in spirituali uindemia¬
rum uel messium tempore. un¬
de anima nr̃a in eternum posfit
iuere congregetur: quia sicut
negligens quisq si temꝑe ui¬
demiarum uel messium nichil
collegerit ꝑ totum anni spacium
fame torquebitur: itaqui in hoc
tempore spirituale triticum ⁊ ce¬
leste mustũ ieiunando. legendo.
orando. in horreis anime sue ꝓui¬
dere et congregare neglexerit. in
eternum durissimam sitim ⁊ cru-¬
delem inopiam sustinebit. Certis¬
caro que post multos dies pertipit
cibum: talis est anima que non
assidue pascitur dei uerbo. Et quo¬
modo caro nr̃a ꝑ famemet inopi¬
am tenuis et sicca uelut quoddã
sẏmulachium efficitur: ita et
anima si uerbi dĩ cibo non pascit᷑.
arida et mnutilis et ad nullum opꝰ
bonum congrua inuenitur.Con

Expanded text:
possint uitia, relinquamus. sicut possint uitia, relinquamus. sicut enim tempore messium uel uindemiarum, fratres carissimi, unde caro nostra sustentari possit, colligitur, ita in diebus quadragesimae quasi spiritalium uindemiarum uel messium tempore, unde anima nostra in aeternum possit uiuere, congregetur, quia, sicut neglegens quisque tempore uindemiarum uel messium nihil colligens per totum anni spatium fame torquebitur, ita, qui in hoc tempore spiritale triticum et caeleste mustum ieiunando, legendo, orando in horreis animae suae prouidere et congregare neglexerit, in aeternum durissimam sitim et crudelem inopiam sustinebit. Certiscaro, quae post multos dies percipit cibum, talis est anima, quae non adsidue pascitur dei uerbo. et quomodo caro per famem et inopiam tenuis et sicca uelut quoddam simulacrum efficitur, ita et anima, si uerbi dei cibo non pascitur, arida et inutilis et ad nullum opus bonum congrua inuenitur. con