comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parte: cunc autẽ cognoscã ficut &e cognitꝰ
sũ: & nunc ꝑ speculũ et in enigiate dune
autẽ facie ad faciẽ. Nam &e ipse apłs sal¬
uos nos dicit esse factos. ꝑ lauachrĩ rege¬
nerationis: qui tam̃ alio loco. spe inquit
salui facti sumus. Spes autẽ quȩ uidetͣ
ñ est spes. Quod enĩ uidet quis quid spe¬
rat. Si autẽ quod ñ uidemus sꝑamus:

Expanded text:
 cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si au
Abbreviated transcription (Latin):
se uiucẽ diligunt homines sicut homi¬
uos. Nã ut discerneretꝰ᷑ ad iuinctũ est: si¬
ctionẽ nr̃am discernamus a cet̃is qui nõ
adhoc se inuicẽ diligunt: quia nec dili¬
guiit. Qui autẽ se propt̃ habendũ dm di¬
ligunt: ipsi se diligunt. Ergo ut se dili¬
gant dm̃ diligunt. Non ẽ. hȩc dilectio in
om̃ib hominib: pauci se proptea dili¬
gunt ut sit d̃s omĩa in om̃ib. Plenitu¬

Expanded text:
se invicem diligunt homines sicut homise invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sictionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus . T
Abbreviated transcription (Latin):
illa p̃cepta: maior tam̃ dicta ẽ. esse no¬
.ii. sola. De fide igit᷑ nobis quã multa mun¬
data sunt quã multa de spe: qͥs potest
cuncta colligere. quis enumerando suf¬
ficere : Sed intueam᷑ quod ait idẽ apls.
plenitudo legis caritas. Ubi gͦ caritas est
quid ẽ. quod possit de esse. Ubi autẽ ñ¬
d est. quid est quod possit ꝓdesses Denos
credit. nec diligit: nemo diligit qui nõ
credit. Frustra quidẽ. sed tamen spare
potesc ueniã qui ñ diligit. Nemo autẽ
potest desꝑare qui diligit. Itaq ubi diles¬
tio ẽ. ibi necessario fides &e spes. Et ubidi¬
lectio proximi: ibi necessario dilectio dĩ.
Qui enĩ non diligit dm̃. quomͦ diligit
ꝓximũ tanquã se ipsũ: quando quide
ñ diligit & se ipsum: Est quippe uupiꝰ
&e iniquus. Qui autẽ diligit iniqͥtaẽ
puinus: & quicqͥd aliuo p̃cepit faciemus.
qui quieqͥd ẽ. aliud hic habenꝰ. Discernit᷑.i.ii.
quiipe ista dilectio. abea dilectione qua

Expanded text:
illa praecepta, major tamen dicta est esse, noilla praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, gamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua
Abbreviated transcription (Latin):
iue dicat᷑ preceptũ siue manda¬
tũ. ex uno ũbo greco utrũq
uero istam sententiã & antea
dixerat: de qua me uobis ut potui dis¬
putasse meminisse debetis. Ibi enĩ sic ait.
Mandaũ iouũ do uobis ut diligus mnin¬
cem. sicut dileri uose ut & uos alsn
inuicẽ. Huius itaq mandati repeses. s
mendatio ẽ: nisi quod ibi mandati
fuerit ante tale mandatũ: hic tanq. ne
aliud eius mandatũ. Sed ibi dictui ẽ no¬
dictũ est meũ. ne contẽpnendũ puit mis.
Quod autẽ hic ita dixit. hoc est p̃cepum
meũ. uelut ñ sit aliud: quid putamis
fr̃s mei: Numqͥd nã solum enis de isti
dilectione mandatũ est qua diligimꝰ iu¬
cem: Nonne ẽ. & aliud maius ut dli¬
gamus dm̃e Aut uero de sola nobis đs
dilectione mandauit ut alia ñ requia.¬
mus Tria tam̃ cõmendat apłs dicens.
Manent autẽ fides. spes caritas. triaha
maior autẽ horũ ẽ. caritas. Et si in can¬
tate hoc est in dilectione concludunt᷑ dus

Expanded text:
ive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque vero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est nodictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne eus de ista de sola nobis Deus dilectione mandavit, ut alia non inquiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erimus& Si seruus ñ ero p̃cepta faci¬
endo. & nisi p̃cepta fecero seruire ñ po
tero: ergo seruiendo seruus ñ eros Intel¬
ligamus fr̃s intelligamus: & hoc in nob̃
dñs faciat ut intelligamꝰ. faciat etiã ut
incellecta faciamus. Hoc autẽ si scimus ꝓ¬
fecto scimus quod facit dñs: quia nos
ipsos tales non facit nisi dñs: &e ꝑhoc
ad eius amicitiã ꝑtinemus. Sicut enĩ
duo sunt timores qui faciunt duo gene¬
ra tim̃tiũ: sic due sunt seruitutes quȩ
faciunt duo genera seruoꝵ. Est timor qͣ.
ꝑfecta caritas foras mitit: & est alius
timor castus ꝑmanens in scłm scłi. Illũ
timorẽ qui non ẽ. in caritate attendebat
apłs cũ dicebat: ñ accepistis sp̃m serui¬
tutis iterũ in timore. Illũ autẽ timorẽ
castũ attendebat cũ dicebat: noli altũ
sapere. s time. In illo timore quẽ foras
caritas mutit. est ȩtiã seruitus simul fo¬
ras cũ ipso timore mutenda. Utrumq

Expanded text:
non erimus? Si servus non ero praecepta facinon erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire tero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Ntutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicat iam ñ dico uos seruos. quia
seruus nescit quid faciat dñs eiuse Ita
enĩ nom̃ constuit amici ut auferat
serui: ñ ut in uno utrũq maneat s
ut alterũ altõ decedente succedat. Quid ẽ. hoce
Itane cũ precepta dñi fecerimus. serui nõ¬
erimus: itane tunc serui ñerimus qͣndo
boni serui fuerimus. Et quis potest contͣ¬
dicere ueritati quȩ ait iam ñ dicã uos ser¬
uos: Etcur hoc dixerit docet: quia seruiꝰ
inquit nescit quid faciat dñs eius. Nũqͥd
seruo bono & probato dñs eius ñ etiam
sua secreta cõmittit: Quid ẽ. gͦ quod ait.
seruus nescit quid faciat dñs eius: uerũ
esto nescit quid faciat: nũquid nescit etiã
quȩ p̃cipiat Nam &e si hoc nescit: quo¬
modo seruit: Aut quomͦ seruus est qui ñ
seruit: Et tam̃ dñs loquit᷑. Uos anrici
mei estis: si feceritis quȩ p̃cipio uob̃. Iã
ñ dico uos seruos. O rem mirabilẽ. Cũ
seruire ñ possimus nisi mandata dñi
fecerimus: quomͦ p̃cepta faciendo serui

Expanded text:
us: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ suꝑius dixerat. hoc ẽ. preceptũ ineũ ut
diligatis inuicẽ sicut dilexi uos : quib ũbis
addidit quod nunc audistis. maiorẽ hac
dilectionẽ nemo habet ut animã suã po¬
nat quis ꝓ amicis suis: fit ex hoc conse¬
quens quod idẽ iste eugłista ioħes. ĩ epła
sua dicit. Et quẽ ad modũ xp̃c ꝓ nobis ani¬¬
mã suã posuit. sic & nos debeamus pro
frĩb animas ponere : diligentes utiq in¬
uicem sicut ipse dilexit nos. qui ꝓnobis
animã suã posuit. Nimirũ hoc est qdđ le f.¬
gitur in ꝓuerbiis salomonis. Si seđis ce¬
nare ao mensã potentis: considerans in¬
tellige quȩ apponunt᷑ tibi & sic nute
manũ tuã. sciens quia talia oportet te¬
p̃parare. Nam quȩ mensa est potentis:
nisi unde sumitur corpus & sanguis eiꝰ
qui animã suã posuit ꝓnobis: Et qͥd
est ad eam sedere: nisi humilit̃ accedere.
Et quid est considare & intelligere quȩ
apponunt᷑ tibi. nisi digne tantã gr̃am co-¬

Expanded text:
go superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus qui animam suam posuit pro nobis? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam co
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Quis autẽ audeat affirmare uel cre-¬
dere ullũ hominẽ scire om̃ia quȩcũq au-
diuit apatre unigenitus filius: quando
ne hoc quidẽ quisquã capit quomodo au-
diat a patre ullũ uerbũ. cũ ipse sit patris
unicũ uerbũ: Quid ẽ. qđ aliquanto post
in hoc ipso tam̃ sermone quẽ post cenã
ante passionẽ ad discipłos habuit: multa
inquit habeo uobis dicere s non potestis
illa portare modo: Quo igitur pacto intel¬
lecturi sumus om̃ia eũ nota fecissẽ disci¬
pulis quȩ cumq audiuit apatre: cũ prop¬
terea quedã multa ñ dicat. quia scit eos
mͦ portare ñ posse. S nimirũ qđ factu¬
rus ẽ. fecisse se dicit: qui ea quȩ futura
sunt fecit. Sicut enĩ dicit ꝑ propħam. fo¬
derunt manus meas & pedes meos. nec
ait fossuri sunt. uelut pret̃ta dicens. et
ea tamen futura p̃dicens: ita ce hoc loco
ait omia se nota fecisse discipłis que se no¬

Expanded text:
vobis. Quis enim audeat affirmare vel crevobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se no
Abbreviated transcription (Latin):
filios dĩ fieri ñ serm sed filii sumus: ut
miro quodã & in effabili sed tam̃ uͦ modo.
serui ñ serui esse possimus. Serui scilicet
timore casto ad quẽ ꝑtinet seruus intranꝰ
in dñi sui gaudiũ: non serui autẽ timo¬
re foras mutendo. ad quẽ ꝑtinet seruus
ñ manens in domo in ȩternũ. Ut autẽ ta.¬
les serui ñ serui simus: dñm facere scimꝰ.
Hoc autẽ seruus ille nescit qui nescit qͥd
faciat dñs eius: & cũ aliquid bom facit
quid nr̃ dns faciat sciamus. Non solũ enĩ
homines uerũ etiã iustos ipse facit nos
& ñ ipsi nos. Et ut hoc sciamus quisnͥ
ipse facit: Non enĩ sp̃m huius mundi ac¬
cepimus sed sp̃m qui ex d̃o est: ut sciamꝰ
quȩ adõ donata sunt nobis. Ab ipso quic¬
quid boni est donatͦ. Ergo quia & hoc bo¬
nũ est ab ipso utiq donat᷑ ut sciat᷑ a qͦ
om̃e bonũ donetur: ut omĩno de om̃ib
sequit᷑: uos autẽ dixi amicos. quia oĩa
quȩ cũq audiui a patre meo nota feci

Expanded text:
filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in gaudium domini sui; non servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogaret᷑ a dño. simon amas me: ies¬
pondit t̾cio. dnẽ tu scis quia diligo te
Ait dñs. pasce oues meas: ⁊ hoc t̾cio
Quod qͥdem dictum: ad cõpensatioͭ poris
ꝓfecit erioris: Qui enim dñm t̾cio negauerat.
t̾cio confitet᷑: ⁊ qͦtiens culpam delinquendo con¬
traxerat. totiens grãm diligendo conqͥrit Uide¬
te gͦ: qͣntum fletus profuerit petro: Antequã
fleret lapsus ẽ: postea quã fleuit electus est:
Et qui ante lacͥmas p̃uaricator extitit: post
lacͥmas pastor assumptus ẽ. Et alios regendos
accepit: qui pͥus se ipsum non rexit: li¬

Expanded text:
interrogaretur a Domino: Simon, amas me? Respondit tertio: Domine, tu scis, quia diligo te: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipse non rexit.
Abbreviated transcription (Latin):
excusari.⁊ quod defendi ñ potest ablui
potest: Lauat enĩ lacͥma delictum: qd
bescunt in petendo.⁊ impetrant in ro¬
gando. Lacͥmȩ inꝗͣ. tacitȩ quodã modo
p̃ces sunt: ueniam ñ postulant ⁊ meren¬
tur: Causam ñ dicunt ⁊ misclĩam con¬
sequnt᷑ : nͥ qd̾ utiliores sunt lacͥmarum
p̃ces quã sermonũ. quia sermo in pre¬
cando forte falit. lacͥma omnino non
fallit: Sermo em̃ int̾dum ũ tori fert
negotium: lacͥnia semꝑ totũ ꝓdit af¬
fectum: Et idõ petrus iam ñ utit᷑ ser¬
mone qͦ fefellerat. qͦ peccauerat. qͦ fidem
amiserat: ne ꝑ id ei ñ credat᷑ ad confi-¬
tendũ. qͦ usus fuerat ad negandũ: Ac ꝑ
hoc magis uult ⁊ causam suã flere quã
dicere: ⁊ qd̃ uoce negauerat lacͥmis con¬
fiteri: Inuenio autem ⁊ aliud. cur ta¬
cuerit petrus: ne tam cita ueniȩ postu¬
latio ꝑ impudentiã plus offensam daret
quã impetraret: Solet enim citius me¬

Expanded text:
excusari, et quod defendi non potest, ablui excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod bescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius me
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatio: Cicius enĩ aplõ quã ꝓtoplau¬
sto subuenit᷑: Hunc eteni as̃ ad uesꝑũ
requirit errantem: illum dñs pulloꝵ
cantu denegantem. Adam reus facti
nudus erubuit : petrus conscius dicti
correctus ingemuit: Ille tanꝙͣ dep̃hen¬
sus festinat ad latebras: hic tãquã
em̃datꝰ ꝓrumpit ad lacrimas. Uelut
latenti enim ⁊ celanti se a diuinitate
adȩ dicit᷑. Adam ubi es: Non quod
adam conspectum dñi latere potuerit:
s et quod peccatͥci conscientiȩ nullus
locus tutus uł certus sit. dũ metuit
dep̃hendi: Respexit dñs petrum:
aꝑtis oculis. eius em̃dauit errorem
Lefte oculos aꝑiens em̃dat: quia sc̃p¬
tum ẽ. Oculi dnĩ suꝑ iustos: ⁊ aures
eius in p̃ces corum: Ergo petrus ꝓrũpit
ad lacrimas: nil uoce p̃cat᷑ Inuenio
enu qd̾ fleuerit: non inuemio quid
dixerit: Lacͥmas eius lego: satisfactio¬
nem ñ lego: Recte plane petrus fleuit
⁊ tatuit: quia qd fleri solet non solet

Expanded text:
aevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplaaevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Dominus Petrum, et apertis oculis ejus emendavit errorem . Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ euȩ petrum ostiaria
mulier ꝙͦ deceꝑit: ⁊ sic̃ adam fe¬
mina circũscripserit. ita ⁊ apłm femina
circũuenerit: Usitatus enĩ ad decipiendũ
sexus ẽ: fraudis suȩ uasculum in hostia
ria recognouit: diabolus. fideles uiros.
ñ nisi ꝑ mulierẽ diabolus oppugnare cũ¬
sueuit: Ibi adam ꝑ euam suꝑat: hic
petrum ꝑ hostiariam uincit: Fuit enĩ
sicut legiꝰ in paradiso deliciarũ dia¬
bolus: nec defuit sicut inteligimꝰ in p̃to¬
rio iudeoꝵ. Ibi imminebat satanas ser-¬
pens: hic iudas coluber ꝑurgebat:
Est gͦ eadem similitudo deceptionis in
petro quȩ in adam fuit: qm̃ eadem̃ si
militudo mandati: Accepit enĩ adno
ut᷑q mandatũ: aclam ne tangeret.
apls ne negaret. Ille ne lignũ scientiȩ
p̾sumeret : hic ne crucẽ sapientiȩ p̃te¬
riret: S transgrediens utq mandatũ:
pari modo delinqunt. Gustat ille qͦd
non licet: loqͥtur iste qd̃ ñ decet: Et ta¬
men facilior uegatio petri: quã adȩ p̃¬

Expanded text:
similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior negatio Petri, quam Adae pr
Abbreviated transcription (Latin):
collaudat᷑. Hic qui femineo lacte nutrit᷑.
multa hominũ milia parussimo pane
saciauit. Qͥd illud adiciam qd̾ dm illũ ꝙ
uerum di filium resurgens ã mortius la¬
iarus ꝓbat. refectus lumiue cecus annui¬
ciat. uenerandis eius calcata uestigus ma¬

Expanded text:
collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum, et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat , receptus ad lumen caecus annuntiat , venerandis ejus calcata vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
nis usum tres ualde mirabiles nascendi
species oꝑatam repꝑies trinitatẽ. & pri
inquisitio pot̾it humana complecti: Qcł̃
autẽ mystico hoc conçeptu uisitare mun
dum dĩ dignatus. ẽ. filius. nr̃e hoc salu¬
tis necessitas flagitabat: nimirũ ut cȩle¬
stis tandẽ generatio repararet qđ natiui¬
tas t̾rena ꝑdiderat. S fortassis hẽ qͥ natꝰ
p̃dicatur ex femina dum uilib obuol¬
ĩticur pannis. dum iacere contentus. ẽ.
in p̃sepi. dum lacͥmosis uagitib concre-¬
pat. dum mat̾ius lactat᷑ ub̃ib : dđm. eẽ.
disfidis. Immo ꝑ ista fr̾ adu̾te eum & ut
hominẽ infirma ꝓ infirmis ꝑtulisse: &
ut dm potentiã exercuisse cęlestem. Hic
namq qui sordentib circiundat᷑ paniũ:
regiis ꝑ calcleos munerib honorat᷑. Hic qͥ
in p̃sepe humilis iacet: lumine noui sy¬
deris choruscat e cęlo. Hic qui uagitus
reddit infantiȩ: angłici exercitꝰ uocib

Expanded text:
nis usum tres valde mirabiles nascendi nis usum tres valde mirabiles nascendi species operatum reperies Trinitatem. Et priinquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepe, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis? Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque, qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur . Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo . Hic, qui vagitus reddit 36 infantiae, angelici exercitus vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s angłicus sermo p̃terit: ne come¬
cturis carnalis disputationis hebetatus
celeste tͥ ipse mysteruun t̾rena argum̃¬
tatione confundas. Aut ñ putas eũ no-¬
uum puerũ in aluo uirginis potuisse
formare. qui cũ pͥmũ coudet hoĩem
siuit: Dic itaq: qui cupis. ẽẽ. suꝑnę
dispensationis arbit & disciussor. Quȩ
tͥ uidet᷑ uirtus eminentior. partũ de¬
disse uirgini aut ꝑfectum bominẽ cre¬
asse de terra: Primus homo ut ait apłs
de terra terrenus: sccłs homo de oelo cȩ¬
lestis. Si contra naturã. eẽ. contendis qd̾
in mẏsterio redemptionis nr̃ȩ sine uiro
puella asserit᷑ concepisse: cuius queso
nature est qd̃ in parente generis nr̃i ca¬
ro siue carne formata.ẽ: Quȩ ista .ẽ. rati¬
o unmo quã ceca contentio: ut ñ crecdat᷑
ds facere hominẽ posse de femina queni
creditur fecisse de puluere: Si oniĩpoten¬
tis o homo tali in negotio. eẽ. ꝑspicis uo¬
luntatem: de oꝑe cur retractas: Omiã

Expanded text:
Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium terrena argumentatione confundas. 3 Modi istius povum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, sivit? Dic itaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur fecisse de pulvere? Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse percipis voluntatem: de opere ejus cur retractas? Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nis pat̾ne p̃uaricationis metus: quẽ dia¬
bolicis dudum fraudib incurit circum¬
uenta mortalitas. Ad est enĩ nob̃ celi t̾rȩq
iudex: qui rescisso cyrographo delictoꝵ
reatum nr̃m miscratus absoluit. Ad est
ille dris: qͥ ugum captiuitatis antiquȩ
nr̃is a ceruicib soluens merorẽ mundi
et̾n̾a lib̾tate lecificet. Ad est rex ille man¬
suetus: qui ꝑspacia totius muncdi cęle¬
stis iusticie gressib inceclens suꝑbientẽ
furentis inimici conterat tẏrannilẽ.
Hodie naniq parturiente maria natꝰ
est nob filius di: ut gerinauȩ cartuꝰ nr̃e
conceptione ꝓductus. creato a se homini
& pletatem pat̾nã & fr̃num largiretur
na: ut eum parit̃ & hominẽ testaret᷑
partus humanus & dm ꝓbaret et̾na
iurginitas. Nam sic̃ ñ poterat nͥ caro
de carne uasci: ita ñ potãt nͥ d̾i caro
de femineo itto sine geuerante ꝑdire.
ꝓpt̃ qd̾ ait angłs beatissime maiiȩ Sp̃s¬

Expanded text:
nis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum largiretur na; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sultans e olo uox pat̾na confirmat ept̃
qđ dilectissimi tã magnũ hoc natiuitatᷤ
dnicȩ sacramentũ digns uocib honore
te teneamus: qri ob hoc unigenitꝰ d̾teffici
dignatꝰ. ẽ. hono. ut ueritatem p̃dicans u¬
niu̾sam mundi faciem dampnata miqͥ¬
tate purgaret¬

Expanded text:
ox paterna confirmat . Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis dominicae sacramentum dignis vocibus honoremte teneamus, quia ob hoc Unigenitus Dei effici dignatus est homo, ut veritatem praedicans universam mundi faciem damnata iniquitate purgaret
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in transitu luci sapientiȩ cęlestis in¬
tendit. Et cũ ꝑuenisset ad locũ : suspiciens
ihe uidit illũ. Per ambulans ierico salua
dor. uenit ad locũ ubi p̃currens zacheus
sicomoꝵ conscendat: quia missis ꝑmun¬
dũ sui uerbi p̃dicatorib in quib ipse
nimirũ & loquebat᷑ et ibat. uenit ad po¬
pulũ nationũ qui passionis eius fide iã
sublimis existens. etiã diuinitatis eius
ardebat agnita facie beari. Suspiciens ui. F.¬
dit illũ: qr ꝑ gr̃am fidĩ atrenis cupidi¬
tatib eleuatũ turbisq infideliũ suꝑemi¬
nentẽ elegit. Uidere enĩ dĩ eligere uel a-

Expanded text:
quasi in transitu luci sapientiae coelestis inquasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jerictor, venit ad locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeemine
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ peteret increpabat: etiã suspicientẽ
publicanũ ne iħm uideat tardat. S sicut
cecus turbarũ uoces magis ac magis cla¬
mando deuicit: ita pusillus necesse ẽ.
turbȩ nocentis obstaculũ altiora pecen¬
do transcendat. t̾rena relinquat. arborẽ
crucis ascendat. Sicomorus namq quȩ
est arbor foliis moro similis. s altitudi¬
ne p̃stans. unde & a latinis celsa ñcupa¬
tur: ficus fatua dicit᷑. Et eadem dñica
crux credentes alit ut ficus: ab incredu¬
lis irridet᷑ ut fatua. Nos autẽ inquit apłs¬
p̃dicamus xp̃m crucifixũ: uideis quidẽ
scandalũ. gentib autẽ stulticiã. Ipsis aut̃
uocatis udeis atq gentib: xp̃m dĩ uir¬
tutẽ & dĩ sapientiã. Quã uidelicet arbo¬
rem pusillus statura ⁊ acheus quo exalta¬
ri possit ascendit: dũ quilibet humilis
nit: quia ꝑ hanc laudabilẽ fatuitatẽ &e
si nec dũ ut est solide iam tam̃ raptĩ et

Expanded text:
lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; vocatis Judaeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis nit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ impossibilia st̃ apud homi.¬
nes: possibilia sunt apud dꝙ̃ͣ.
Ecce enĩ camelus deposita gib¬
bi sarcina ꝑforam̃ acus tran¬
sit: hoc est diues & publicanus relieto o¬
nere diuitiarũ. contẽpto censu fraudiũ.
angustã portã artãq uiã quȩ ad uitã
ducit ascendit. Qui mira deuotione fidĩ
ascensu supplet arboris: atq ideo iuste
quauis ipse rogare ñ audeat benedictio¬
nẽ dnĩcȩ susceptionis quã desiderabat ac¬
cepit. Mistice autẽ racheus qui int̃preta¬
tur iustificatus. credentẽ ex gentib ppłm
significat: qui quanto curis scłarib oc¬
cupatior. tanto flagiciis deprim̃tib erat
factus humilior. Sed ablutus ẽ. s scĩficat᷑
saluatorẽ uidere quęrebat sed p̃turba nõ
poterat: quia gr̃ȩ fidĩ quã mundo salua¬
tor atculit participare cupiebat. & inolita
uicioꝵ consuetudo ne ad uotũ ꝑueniret
obstiterat. E adẽ namq turba noxiȩ con¬
suetudinis quȩ supra cecũ clamantẽ ne

Expanded text:
e impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Ecce enim camelus, deposita gibbi sarcina, per foramen acus transit , hoc est, dives et Publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit, ascendit. Qui mira devotione fidei us habuerat, ascensu supplet arboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat: qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit enĩ filius hominis querere & sal¬
uare quod ꝑierat. Hoc est quod alibi dic̃
ñ ueni uocare iustos s peccatores. Piis sa¬
ne magister: qui murmurantib turbis
sua mysteria ñ dedignat᷑ exponere. adeo
scilicet peccators pęnitentiã non ẽẽ. respu¬
endã. ut ipse dĩ filius obhane maxime
querendã sit destinatus ad terras. qui ut
pietatis suȩ nobis dispensationẽ inculcet.
sepissime se filiũ hominis appellat. cõm̃¬
uans sollicite nobis. qđ factus ẽ. benigne
ꝓ nobis.

Expanded text:
 Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
sic &e ipse quia nichil retinet. oñia sua
disꝑgit. et dat pauꝑib: iusticia eiꝰ ma¬
net in scłm scłi. E t hec est sapiens illa
stulticia. quã de si comoro publicanus
quasi fructũ uidȩ legerat: rapta uideli¬
cet reddere. propria relinquere. uisi¬
bilia contempnere. ꝓ iniisibilib etiã
niori desiderare: se ipsũ ab negare. & eius
qui necdũ uidet᷑ diũ uestigia sequi cõ¬
cupiscere. A it iħe ad eũ. Quia hodie sa¬
lus domui huic facta ẽ: eoquod ipse filiꝰ
sit abrahe. Filuis ab rahȩ dicit᷑ ⁊ acheus.
ñ quia de eius stirpe generatus s quia
eius est fidẽ imitatus : ut sicut abrahã
terrã. cognationẽ. domũq paternã ob
seruit. ita & ille qui thesaurũ in celis
ad quireret. bona sua pauꝑib partien¬
da relinqueret. Et pulere dicit & ip̃se.
ut ñ solũ eos qui iusti ꝑseuerant: sed
&e eos qui ab iniusticia resipiscunt ad filios
ꝓmissionis ꝑtinere declaret. Aliter. Salus

Expanded text:
sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob seruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus
Abbreviated transcription (Latin):
mitate: si uiuit ex uirtute dĩ. Et cũ in¬
derent om̃s murmurabant. dicentes qͦd
ad hominẽ peccatorẽ diũtisset. Manifestũ
est uideos semꝑ gentiũ odisse salutem.
Scriptũ est enim. Sequenti uͦ sabbato
pene uniũsa ciuitas conuenit audire
uerbũ dĩ. Uidentes autẽ turbas iudei¬
repleti sunt zelo: & contradicebant his quȩ
ceutes. Quare introisti ad uiros p̃putiũ ha¬
⁊ acheus. dixit ad dñm. E cre dimidiũ bono
calumpniantib hominẽ peccatorẽ: ipse
racheus stans id est in ea qua ceꝑat fidei
uirtute ꝑsistens: non solũ se expeccatore
conũsũ. s etiã int̾ ꝑfectos ꝓbat esse conũ¬
satũ. Dicente enĩ dño si uis ꝑfectus eẽ. ua¬
de uende om̃ia quȩ habes ce da pauꝑib:
quis quis ante conũsionẽ in nocent̃ uixit.
om̃ia conuersus potest dare pauꝑib.
at qui aliqua frande sustulit primo hec
iuixta legem reddere debet: deuide qđ¬
sibi remanserit debet dare pauꝑib Ac

Expanded text:
sed vivit ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, murmurabant dicentes quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem. Scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Dei. Videntes autem turbas Judarepleti sunt zelo, et contradicebant iis quae centes: Quare introisti ad viros praeputium ha Zachaeus dixit ad illum: Ecce dimidium bonorcalumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ lingua uenenata carpebant: ꝑtesus
eoꝵ facinora discessit et aufugit dicens.
Relinquet᷑ uob̃ domus ur̃a deserta. Ho¬
die autẽ in domo pusilli zachei oportet
tiũ nationũ corde quiescere. Quod autẽ
descende de sicomoro ⁊acheus & sic indo¬
mo sua xp̃o mansionẽ p̃parare iubet᷑:
hoc est quod apłs ait. quia &e si cognoui¬
mus scdm carnẽ xp̃m. sed iam nunc ñ¬

Expanded text:
tem, lingua venenata carpebant, pertaesus tem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet tium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Nã & nos quȩ amamꝰ uidere: abhiᷤ
quȩ execram᷑ intiitũ festinamꝰ a uertere.
Uidit gͦ iħc uidentẽ se. quia elegit eligẽ¬
tẽ se: & amauit amantẽ se. Hunc sane
ordinẽ ꝓficiendi. hoc est ꝑfidẽ dñicȩ in¬
carnationis ad cognitionẽ diuinitatis ꝑ¬
ueniendi. quasi ꝑsiconioꝵ iħu faciẽ spe¬
culandi: doctor egregius ostendit cũ ait
Itẽq aliis exprobrans. facti estis inquit
quib lacte opus sit ñ solido cibo: lac in¬
firma temporalis dispensationis. solidũ
cibũ ardua ꝑpetuȩ maiestatis appellan᷑.
Et dixit ad eum. Tachee festinans descen¬
de: quia hodie in domo tua oportet me
manere. Et festinans descendit: & excep̃
illũ gaudens. Manebat aliquando dñs in
do principis pharisȩoꝵs: hoc ẽ. in uide¬
orũ synagoga docebat. Sed quia ñ bapti¬
ratũ ante prandiũ. sabbato eurantẽ. pu¬
blicanos & peccatores recipientẽ. contra
auariciã disputantẽ. & cetã digna dõ agẽ¬

Expanded text:
am et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum aitrucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo geren
Abbreviated transcription (Latin):
tio dissipatur. Quȩ cur hoc patiat᷑. ad¬
sitationis tuȩ. Prauam quippe animam
omp̃s d̃s multis modis uisitare consue¬
uit. Nam assidue hanc uisitat p̃cepto: a¬
liquando autẽ flagello aliqͣndo uͦ mira¬
culo. ut & uera quȩ nesciebat audiat:
& tam̃ adhuc suꝑbiens atq contẽpnens
aut dolore compuncta redeat. aut de
nune cognoscit: illis in excremo uite i¬
micis traditur. cum quib in ȩt̾̃no iudi¬
cio dampnationis ꝑpetuȩ societate col¬

Expanded text:
tio dissipatur. 5. Quae cur hoc patiatur adtio dissipatur. 5. Quae cur hoc patiatur adsit. Pravam quippe animam omnipotens deus modis multis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera, quae nesciebat, audiat et tamen adhuc superbiens aaut dolore compuncta redeat, aut bennime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate col
Abbreviated transcription (Latin):
ut que prius se ꝑ multa dilat axut i
selere. ad extremum de onũb anguisit̃
in retributione. Sequit᷑. & ad terram con¬
sternent te. & filios tuos quiin te sunt.
lunc anima ꝑ cogitationẽ reatus sui ad
terrã consternitur. cũ caro quã uitam
suã credidit redire ad puluierem urget᷑.
Tunc in mortẽ filii illius cadunt: cum
cogitationes illicite quȩ mͦ ex illa ꝓdeũt
in extremȩ tuitȩ ultione dissipant᷑ sicut
scͥptum .ẽ. In illa die ꝑibunt om̃s cogi¬
tationes eorum. Quȩ scilicet durȩ cogita¬
tiones intelligi łr etiã ꝑ lapidum
significationẽ ualent. Nam sequit᷑.
Q̃ ñ relinquent in te lapidem suꝑ lapiclẽ.
ꝑ uersa & enĩ mens cum ꝑu̾sȩ cogitationi
aclhuc ꝑu̾siorem adicit: qͥd aliud quã la¬
pidem suꝑ lapidem ponit: S in destru¬
cta ciuitate suꝑ lapidem lapis ñ relinqͥt᷑:
q cum ad ultionẽ suã anima ducitur: om¬
nis ab illa cogitationũ suartĩ construe¬

Expanded text:
ut quae prius se per multa dilatavit in ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Sequitur: Et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima per cognitionem reatus sui ad terram consternitur, cum caro quam vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. Tunc in mortem filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scriptum est: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae scilicet durae cogitationes intelligi etiam per lapidum significationem valent. Nam sequitur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Perversa etenim mens cum perversae cogitationi adhuc perversiorem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit? Sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima ducitur, omnis ab illa cogitationum suarum construc
Abbreviated transcription (Latin):
to tune districtior portabit᷑: quanto nẽ
& int̾ culpas minime tunet᷑. Sequitur.
Quia uenient dies in te: & circtundabt̃
te inimici tui. uallo. Qui uiquã sunt Nita
humanȩ animȩ maiores inunici quã ma¬
ligni sp̃s quihanc exeuntẽ a corpe obsi¬
dent. quã in carnis amore positam dece¬
ptoriis delectationib fouent : Quã ual¬
lo cͥcumdant: qui ante mentis eius ocu¬
los reductis iniquitatib quas ꝑpetra¬
uit hanc ad societatem suȩ dampnatio¬
nis trahentes coartant. ut in ipsa tã ex¬
tremitate uitȩ dep̃hensa. & a quib hosti¬
b circum fusa sit uideat & tam̃ euacden¬
di aditum inuenire ñ possit: qr oꝑari iã
bona ñ licet. quȩ cum licuit agere cõtep¬
sit. De quib adhuc apte qđ sequit᷑ intei¬
ligi ualet. Circ iundabunt te &e coangu¬
stabunt te undiq. M aligni quitpe sps¬
solum oꝑis uerũ etiã loquutionis atq
insuꝑ cogitationis iniquitates replicat

Expanded text:
to tunc districtior portabitur, quanto nunc to tunc districtior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur. 4. Sequitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inhumanae animae majores inimici, quam maligni spiritus, qui hanc exeuntem a corpore obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus foveant: quam vallo circumdant, quia ante mentis ejus oculos reductis iniquitatibus quas perpetravit, hanc ad satietatem suae damnationis trahentes coarctant, ut in ipsa jam extremitate vitae deprehensa, a quibus hostibus circumclusa sit videat, et tamen evadendi aditum invenire non possit, quia operari jam bona non licet quae, cum licuit agere, contempsit. De quibus adhuc apte quod sequitur intelligi valet: Circumdabunt te, et coangustabunt te undique. Maligni quippe spsolum operis, verum etiam locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ei dicitur. Nunc autẽ abscondi¬
ta sunt ab oculis tuis. ꝑ uersa quuppe
anima reb p̃sentib declita. in t̾renis
uoluptatib resoluta. abscondit sibi¬
õ mala sequentia: qr p̃uidere futura re¬
fugit quȩ p̃sentem lȩticiam ꝑturbent.
Dumq in p̃sentis uitȩ delectatione se de¬
serit: quid aliud quã clausis oculis adig¬
nem uadit: Unde bene scriptum . ẽ. Indie
bonorũ ne im̃memor sis malorum. Ꝙ un
de bene ꝑ paulum dicit᷑. Qui gaudent
tamquã ñ gaudentes sint. Quia & siqua . ẽ.
p̃sentis temꝑis ita est agenda lȩticia. ut
nunquã amaritudo sequentis iudicii re¬
cedat a memoria: quatinus dum mens
pauida extremȩ ultionis timore transti¬
gitur. quantũ nc̃ p̃sens leticia. tantum
post ira subsequens temꝑet᷑. Hinc namq
scͥptum. ẽ. Beatus homo qui semꝑ. ẽ. pa s¬
uidus: qui autẽ mentis est durȩ corru& Nõ
in malum. Sequentis enĩ ira iudicii tan¬

Expanded text:
Unde et dicitur: « Nunc autem abscondiUnde et dicitur: « Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. » Perversa quippe anima rebus praesentibus dedita, in terrenis voluptatibus resoluta, abscondit sibi mala sequentia, quia videre futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbant; dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliud quam clausis oculis ad ignem vadit? Unde bene scriptum est: « In die bonorum ne immemor sis malorum . » Et de per Paulum dicitur: Qui gaudent, tanquam non gaudentes sint , quia et si qua est praesentis temporis, ita est agenda laetitia, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria, quatenus dum mens pavida extremae ultionis timore transfigitur, quantum nunc praesens laetitia, tantum post ira subsequens temperetur. Hinc namque scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus; qui vero mentis est durae, corruet in malum . Sequentis enim ira judicii tan
Abbreviated transcription (Latin):
letant᷑ cũ male fecerint. & exultant in
reb pessimis. Qui si dampnationẽ suã
quȩ eis im̃minet agnouissent: semetip¬
sos cũ lacrimis electorũ plangerent. Be¬
ne autem ꝑiturȩ animȩ sententia q̃ sib¬
ditur conuenit. & quidẽ in hac die tua
quȩ ad pacem tͥ: nẽ autem abscondita¬
sunt ab ocłis tius. Suã hic diem anima
habet ꝑuersa: quȩ transitorio gaudet
in temꝑe. Cui ea quȩ assunt ad pacem
sunt: qr dum ex reb temꝑalib letat᷑.
dum honorib extollit᷑. dum in caris
uoluptate resoluitur. dum nulla uen¬
turȩ pęnȩ formidiue terret᷑: pacem ha¬
bet in die sua quȩ graue dampnationiꝰ
suȩ scandalum habiebit in die aliena.
Ibi enĩ affligenda est ubi uisti lȩtabunt᷑.
& cuncta quȩ mͦ ei ad pacem sunt. tẽ ma
maritudine rixȩ uertent᷑. qr rixari se¬
cum incipit. cur dampnationẽ quã pa¬
titur ñ expauit: cur a ꝓspiciendis ma¬
lis sequentib oculos mentis clausit.

Expanded text:
Laetantur cum male fecerint, et exsultant in Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Qui si damnationem suam quae eis imminet agnovissent, semetipsos cum lacrymis electorum plangerent. Bene autem periturae animae sententia quae subditur convenit: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tuae ad pacem tibi. Suam hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore, cui ea quae adsunt ad pacem sunt. Quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae gravae damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim aet cuncta quae modo ad pacem sunt, tunc in amaritudinem rixae vertentur, quia rixari secum incipit: Cur damnationem quae patitur non expavit, cur a prospiciendis malis sequentibus oculos mentis clausit?