comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlo: ut dũ in offenso pede
oꝑis ꝑhunc int̾ra gradiamur.
ad intuendũ illũ quandoq
oculos in celũ leuemꝰ Sed
in offenso pede iter nrm̃ in
tra agitur. si d̾s ac ꝓximus
integra mente diligatur:
Nec ds enĩ uere sine ꝓximo.¬
nec ꝓximꝰ uere diligitur sine
dõ: Hinc ẽ qd̾ sic̃ in alio sermo¬
ne iam diximꝰ: Isdem sp̃s
scd̾o legitur discipłis datus.
pͥus adnõ in t̾ra: de gente
pꝰ modũ adiso celo prȩsidente
In t̾ra qͥppe ut diligat᷑ ꝓrximꝰ.
ẽ cęlo uero ut diligatur ds.
Sed cur pͥus int̾ra & ꝑ modũ
e cęlo. nisi qd̾ patent̃ datur
intelligi. qͥa uycta ioħis uocẽ¬

Expanded text:
in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffterra agitur, si Deus et proximus integra mente diligatur. Nec Deus enim vere dilinec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
tencia exempla. Por casse enĩ
inficde lapsus est aliquis. aspici¬
at petrum: qui amare fleuit
quod timide negauerat:
Alius contra proximũ suum
inmalitia crudelitatis exar¬
sit: aspiciat latronẽ qui et
in ipso mortis articulo al uit&
p̃mia penitendo ꝑuenit
Alius auaricie estib anhe¬
lans aliena diripuit: aspiciat
Tacheum. quisiquid alicui
abstulit: quadruplũ reddi-¬
dit. Alius libidinis igne
succensus carnis mundiciã
ꝑ didit: aspicie̾t mariam.
que inse amorẽ carnis igne
diuini amoris excoxt Ecce
omp̃s ds̃ ubiq oculis nr̃is
quos imitari debeamꝰ obicit
Ubiq exempla sue miseri¬
cordie ob ponit. Mala ergo
iã displiceant uel exꝑta:
bibenter obliuiscitur omp̃s¬
n deus quod nocentes fuimus:
paratus est penitentiã nr̃am
nobis ad in nocentiam
deputare Inquinati
nost aquas salutis: renasca
cite. Redite paruuli filu
ad sinũ matris ur̃ȩ eterne
sapientiȩ: suggite larga
ubera pietatis dei. Trans¬
acta plangite. imminentia

Expanded text:
tentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare flevit, quod timide negaverat . Alius contra proximum suum in malitia crudelitatis exarsit; aspiciat latronem, qui et in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit . Alius avaritiae aestibus anhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit . Alius libidinis igne succensus, 1552 carnis munditiam perdidit; aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens Deus ubique oculis nostris quos imitari debeamus objicit, ubique exempla suae misericordiae opponit. Mala ergo jam displiceant, vel experta. Libenter obliviscitur omnipotens Deus quod nocentes fuimus, paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inquinati post aquas salutis, renascamcite . Redite, parvuli filii, ad sinum matris vestrae aeternae sapientiae; sugite larga ubera pietatis Dei; transacta plangite, imminentia
Abbreviated transcription (Latin):
transierat. recte angłs qui nun-¬
tiare ꝑennem eiꝰ tam uenerat.
inelextera sedebat. Qui stola
candida coroꝑtus apparuit:
quia festiuitatis  gaudia
nuntiauit. Candor & enĩ uestis.
splendorem nr̃e denuntiat sol¬
lempnitatis. Nrȩ̃ dicamꝰ an suc:
sel ut fateam᷑ uerius. & suȩ dicamꝰ
et nr̃ȩ. Illa quippe redẽptoris¬
nr̃i resurrectio. et nr̃a festiui¬
tas fuit. quia nos ad in morta¬
litatem reduxit: et angeloꝵ
festiuitas extitt. quia nos re¬
uocando ad cęlestia: toruni
numerũ impleuit. In sua gͦ
ac nr̃a sestiuitate angelus in¬

Expanded text:
cte angelus qui nuntiare perennem ejus vitam venerat in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redenostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac n
Abbreviated transcription (Latin):
dictatũ loqui conu¬
eui. sed quia lasse¬
cente stomacho ea que dicta.¬
uero legere ipse non possũ.:
quosdam ur̃m minus libe
audientes intueor. Unch
morẽ uolo. ut inter sacra missan
sollẽpnia lectiones sc̃i euuange¬
lu ñ lictando: sed colloquend
e disserã. Sicq excipiatur ut
loqͥmur. quia conlocutionis uo
corda torpentia plus quã sernb
lectionis excitat. et quasi qui¬
dã manii sollicitudinis ut
euigilent pulsat. Et quidem
ad hoc opus me sufficere poss
non uideo: sed tam̃ iures qua
impericia denegat. caritas m¬
nistrat. Scio nãq qui dixte
Aperi os tuũ. &ego ad impleo
illud Bonũ ergo opus nobs
in uoluntate sit: nam exdiuiio
ad iutorio erit mptrfectiol
Dat loquendi ausum: & ias
resurrectionis dominice tarea
sollẽpnitas. quia indignum
ualde est: it eo die laudes
cdebitas taceat linguaani
quo iudelicet die caro ie¬

Expanded text:
dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum us dicit, eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro re
Abbreviated transcription (Latin):
dilȩxerant: &iam mortuo ᷤᵈioꝰ¬
humanitatis obsceͣuntur. Seel
res gesta. aliquid inscã cecła
signat gerendum Sic quip¬¬
pe necesse ẽ ut audiamꝰ que
facta siuit: quatenꝰ cogitemꝰ
&iã que nobis sunt ex eorũ
imitacione facienda. &̾ nos gͦ
incum qͥ c̃. mortuus crecleñ¬
tes: si odore uirtutũ referti
cũ opimone bonorũ operũ

Expanded text:
dilexerant et jam mortuo humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum; sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum
Abbreviated transcription (Latin):
minicã ad suꝑna reclucinur.
celestis patrie clampna repa¬
rantur. Sed quiel uenientes
seminas astatur. audiomus
Nolite expauescere. Acsis
apte dicat. Paueant illi. qui
non amant oal uentumi suꝑ¬
norum . riptum. Peromescant
qui. carialib de siders pssi.¬

Expanded text:
ad superna reducimus, coelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi
Abbreviated transcription (Latin):
ds mundũ. ut
filiũ suũ unigeni¬
dum darce : ut omĩs qͥ credit
in eũ non ꝑeat : sed habeat
tandũ qd̾ eadẽ de filio di
unigenito replicat. quȩ de filio
hominis in cruce exaltato p̃.
miserat dicens: ut omĩs qui
credit in eum non ꝑeat: sed
h ꝯbcat uitam aet̾nã: Quia
ꝓfecto idem redẽptor & conde-
Dor nr̃ filiꝰ dĩ ante scła exis¬
tens. filiꝰ hominis in fine scłoꝵ¬

Expanded text:
dum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipso non pereat, sed habeat tandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in crucemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis fac
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscat: quia qd̃ uult ut ds̃
ignoscat. ipse aguoscit & uenit
adlucem: cui grãs agit. Quod
ille qͥd in se occidissce: often¬
dera: dicit dnõ: Auerte fa¬
ciem tuã apeccatis meis:
E qua fronte dicit nisi it̾um
dicat. qm̃ facinꝰ meũ ego
agnosco. & peccatũ meum
contra me ẽ sẽꝑ: Sit ante
te qd̃ non uis esse ante dm̃:
tum tuũ. retorquet tͥ illud
ds ante oculos tuos Cb̾tẽ
retorquebit. quando iam
penitentiȩ fructꝰ nullꝰ erit:

Expanded text:
ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit ante te, quod non vis esse ante Domintum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Es audis hom o os fecit. ꝗd
alans ꝗ ecrater: ipse homo
fecit: Dele qd̃ fecisti. ut d̾s
saluae quod fecit Oportor ut
oderis in te opus tuũ. ce ame
in te opus dĩ. Cũ aut̃ cepit
tibi displicere: quod fecisti.
inde incipiunt bona oꝑa
tua : quia accusas mala oꝑa
tua. Initiũ bonoꝵ oꝑum.
confessio ẽ oꝑũ maloꝵ. Faeis
ueritatem. & uenis ad lucẽ:
Quid est facis ueritatem
Non te palpas. ñ tibi blandi¬
ris. ñ te adulas. non dicis
iustꝰ sũ cũ sis iniquus. & facis¬
ueritatẽ. Uenis aut̃ adlucẽ
ut manifestentur oꝑa tua.
qͥa in dõ facta sunt: quia
cehoc ipsũ qd tibi displicuit
peccatũ tuũ. non tͥ displice¬
r&e nisi d̾s tͥ lucene & eius
ueritas tibi ostenderetur:
Sed qri &iã admonitꝰ diligit᷑
peccata sua. odit ad monentẽ
lucẽ & fugit eã: ut non
arguantur oꝑa eiꝰ mala
quȩ facit Qui aut̃ facit
ueritatẽ. accusat in se
mala sua. non sibi parcit
ñ sibi ignoscit. ut deus

Expanded text:
Quod audis homo Deus fecit. Quod Quod audis homo Deus fecit. Quod audis peccator, ipse homo fecit: dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit, oportet ut oderis in te opus tuum et ames in te opus Dei, cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua, initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, non tibi adularis, non dicis justus sum, cum sis iniquus et incitem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua quia in Deo facta sunt, quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret nisi Deus tibi luceret et ejus veritas tibi ostenderet, Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem accusat in se mala sua, non sibi parcitn sibi ignoscit, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucẽ: Hoc enĩ sequitur:
Qui aut̃ facit ueritatem
uenit adlucẽ. ut manifesten¬
tur oꝑa eiꝰ: quia in dõ sunt
facta: Quoni gͦ quidã bonũ
opꝰ fecerunt. ut uenirent
ad lucem: id est ad xpm̃. Ob
nebras si om̃s peccatores inue¬
nit. & om̃s apeccato sanat.
& serpens ille in quo figirata.
ẽ mors dnĩ eos sanat qͥ morsi
fuerant. & ꝓpt̾ morsus serpen¬
tis crectus est serpens id est
mors dñi ꝓpt̾ mortales hões
qͦs inuenit inuistos: Quomͦ
intelligitur. Hoc est autẽ¬
mundũ: &e dilexerunt ho-¬
mines magis tenebras quã
lucẽ. Erant enĩ mala oꝑa
eoꝵ Quid enĩ hoc: Quorũ
enĩ erant bona oꝑa: Nonne
uenisti att iustifices impios:
Sed dilexerunt in qͥt tenebras
magis quã lucem: Ibi posuit
uim: Multi enĩ dilexerunt
peccata si ia. qͥa qͥ confitetur
peccata fua ce accusat pecca¬
ta sua: iam cũ dõ facit Accu-¬
sat qds reccata tua Si & tu
accuses: coniungeris dõ: Quasi
oue ni sunt homo & peccator:

Expanded text:
Hoc sequitur: « Qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum?nebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est jdilexerunt homines magis tenebras quam lucem, erant enim mala opera eorum: quid est enim, hoc, quorum enim erant bona opera? nonne venisti, ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem, ibi posuit vim: multi enim dilexerunt magis peccata sua, quia qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Dominus peccata tua, si et tua accuses conjungeris Deo, quasi duo essent, homo et peccator.
Abbreviated transcription (Latin):
latro. Hoc ꝓũbium dixit eis
iħs. Illi aut̃ non cognouer̃t
qͥd loqueretur eis ꝓpt̃ pharise-¬
os qͥ se uide iactabant cum
cȩci erant uenenatã & suꝑbã
ce in sanabilẽ arrogantiam :¬
Dñs iħc ista contexuit. quę
in hac parabola leguntur.
quã ipse illis non intelligen¬
tibꝰ exponere dignatus est:
Inqua nossalubrit̃ si aduer¬
tamꝰ admonuit. ñ głari in
humana sapientia : non in
morũ dignitate. si humilitas
sunt pagani qͥ scđm quandã
uitȩ huiꝰ consuetudinem
dicunt᷑ boni homines. in no¬
ccentes. & qͦsi obseruantes
ea quȩ in lege p̃cepta sunt.
deferentes honorem paren¬
tibꝰ suis. sĩ mechantes. non
homicidiũ ꝑpetrantes. non
furtũ facientes. non falsum
adũsus quenꝗ testimoni um
ꝑhibentes: O cęt̾ã quȩ in
lege mandata sunt uelut

Expanded text:
overbium dicit eis Jesus, illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis: propter Pharisaeorum qui se videre jactabant cum caeci essent venenatam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit, quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est, in qua nos salubriter si advertamus admonuit non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, si humilitas sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera, quae in lege mandata sunt, velut
Abbreviated transcription (Latin):
Si tiuit anima mea ad dm̃ ui-
uum. quando ueniã & appa¬
rebo ante faciem dĩ: quam se
apłs cũ suis similibus accept᷑um
ẽẽ gratulatur. qͥ certaminũ
suoꝵ conscius. confident̃ pro¬
testatur dicens Uidemꝰ nunc
ꝑspeculũ & in enigmate: tunc
aut̃ facie ad faciem. Quã nos

Expanded text:
itivit anima mea ad te Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quam se Apostolus cum suis similibus accepturum esse gratulatur, qui certaminum suorum conscius confidenter protestatur, dicens: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quam no
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssuris circũ uentos. cũ quibꝰ
se ipse omibus diebus scłi.
manere ꝓmisit: Sed morien¬
tibus int̃ torm̃ta fidelibus.
arbi trabantur eos tortores
diuino care̾re p̾sidio dicen¬
tes. ubi est ds corum: Unde
quidã ex his circũ septus
ceruice̾ suꝑbiȩ contra tuos
humiles attollit : tuo nos
auxilio conditor omĩpotens
subleua. te uictis ac repul¬
sis hostibus. nr̃os semꝑ agones
uidisse tibi hos placuisse
cõꝓba: Uidae itaq electos
post tristiciam diis. cũ eoꝵ
pacienciã dãpnato impug¬
natore remunerat: lo test
& ita intelligi quod ait
Itum autem uidebo uos
Quasi dicerce. Itum uobis ui¬
dendus appareo: quomͦ dixit
abrahȩ: Nunc cognoui qd
timcas dm̃: ꝓ eo ut dicerae:
Nunc cognoscere homines feci.
quod tim eas dm̃: qͥ actenus
salubri tristicia nunc affici¬
mur. si uixta hortamenta
apłi spe gaudentes. in tribu-¬
lacione existimus pacientes.
si nr̃a errata. si miserias ꝓxi¬

Expanded text:
pressuris circumventos, cum quibus pressuris circumventos, cum quibus se ipse omnibus diebus saeculi manere promisit? Sed morientibus inter tormenta fidelibus, arbitrabantur eos tortores divino carere praesidio, dicentes: Ubi est Deus eorum ? Unde quidam ex his circumseptus acervicem superbiae contra tuos humiles attollit, tuo nos auxilio, Conditor omnipotens, subleva, te victis ac repulsis hostibus nostros semper agones vidisse, tibi hos placuisse, comproba. Videt itaque electos post tristitiam Dominus, cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat. Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem videbo vos, quasi diceret: Iterum vobis videntibus appareo, quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas Deum, qui hactenus salubri tristitia nunc afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes , si nostra errata, si miserias proxi
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ discipulis facile intelli¬
gitur. qr tristiciã habuerunt
passo ac sepulto dnõ Sed ꝑacta
resurrectionis gła. gauisi sunt
uiso dño: argaudium corum
nemo tulit ab cis. quia & si¬
post modũ ꝑsecutiones ꝓxp̃i.
nominc ac tormenta passi sunt:
spe tam̃ resurrectionis & uisio.¬
nis illius accensi. libent̃ adũsa¬
queq ferebant. immo omne
gaudiũ existimabant: cũ in
tum est: ibant gaudentes a
conspectu concilii. qm̃ digni
habiti sunt ꝓ nomine ihũ:
contumeliam pati Gaudiũ
eorũ nemo tulit ab eis: qͥa
talia paciendo ꝓxpo. merue¬
runt regnare sine fint cũ
aeterna cȩlestiũ tendit prę¬
mia gaudiorũ: attestante
apło: quia ꝑ multas tribulaci¬
ones. oporta nos in trare reg¬
nũ dĩ. Quod. aut̃ ait. itum
uidebo uos: & gaudebit cor
urm̃ Widebo uos dixit. cripi¬
am uos ab aduersariis. corona¬
bo uos uictores. me uos decer¬
tantes sẽꝑ uidisse ꝓbabo Quan.¬
do enĩ non uiderae suos maxime

Expanded text:
quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt, passo ac sepulto Domino, sed peracta resurrectionis gloria, gavisi sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tulit ab eis, licet prpostmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in totum, ut scriptum est, Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum aeterna coelestium tendit praemia gaudiorum, attestante Apostolo: Quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Quod autem ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum. Videbo vos, dixit: eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, me vos decertantes semper vidisse probabo. Quando enim non videret suos maxime
Abbreviated transcription (Latin):
unt uidere. hic ab insimis
cupiditatib ad suꝑna stude.¬
ant desideria transire. Nom̃
uero galilee quid mistern
salutaris contineat. crebra
patrũ expositione notissimũ. ẽ
animo retinere Ealilea qͥp¬
pe. transmigratio facta uel
reuelatio dicitur Utraq aut̃
casum respicit Siquidem
supra legimꝰ. dixisse angeluĩ
mulierib. Ite dicite discipu¬
lis eiꝰ quia surrext. et ecce
p̃cedet uos ingalileam: ibi
eum uidebitis Et nunc eiuan.¬
gelista narrante cognouimꝰ.
ingalileã ut uideatur ab eis.
secuntur illi. & uidentes rum
ad orant: nisi quia surrexit

Expanded text:
unt videre, hic ab infimis unt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio, dicitur. Utraque autefinem respicit. Siquidem supra legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit, et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis. Et nunc, evangelista narrante, cognovimus in Galilaeam, ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant, nisi quia surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃s imĩ quã modo
audiuimꝰ. et iuxta
litterã gaudio plena
resulget: quia trihumphum
relemptoris nri simul etre¬
demptionis nr̃ę dona. plano
sermone de scribit. Et si hanc
enucleatius pertractare ue¬
limus. gratiorẽ in littera fruc¬
tum spiritalis sensus. inditũ
esse conperimus Sermo et¬
enĩ dĩ aromatum more. qͦ
subtilius quasi terendo et
cernendo discutitur: eo ma¬
iorem interne suȩ uirtutis
namq est et dulce ael au¬
diendum piis. quod disci-¬
puli abierunt ingalileam:
in montem ubi constituerat
illis iħc. Et uidentes eũ ad¬
orauerunt. Seel non uaccat
amisterio. qđ dñs ingalibea
post resurre etionẽ: uel quod
in monde discipulis apparuit
In monte et enĩ apparuit:
ut signisicaret. quia corpꝰ
quod de conmuni humani.¬
generis terra nascendo susce.¬
perat. resurgendo iã super
terrena omĩa subleuatum.
celesti uirtute induerit
In monte apparuit. ut amimo¬
neret sideles. si illic celsitudi¬
nem resurrectionis eiꝰ cupi¬

Expanded text:
ssimi, quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem internae suae virtutis namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt.mysterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupi
Abbreviated transcription (Latin):
corda audientiũ ad fidem
inuisibiliũ ꝑtraherent: Sig¬
talit̃ fiunt: Cũ infide quis.
infirmꝰ eoꝵ p̾dicatione robo¬
retur ad fidem. cũ mortuu
nem refuscitatur ad pęniti¬
tiã & confessionẽ peccator ĩ¬

Expanded text:
corda audientium ad fidem invisibilium pertraherent. itualiter fiunt, cum in fide quis infirmus, eorum praedicatione roboratur ad fidem; cum mortuusnem resuscitatur ad poenitentiam et confessionem peccator
Abbreviated transcription (Latin):
uolens oftende taliũ filios.
hinc ad eos cȩpit Quid mur¬
muratis in inuicẽ murmu¬
ratores. filii murmuratoꝵ:
Patres ur̃i manna manduca.¬
uerunt. &e mortui sunt: non
qͥa malũ erat manna. sed qͥa
male manducauer̃: Hic est
panis qͥ de cęlo descendit:
Hunc panẽ significauit
manna. hunc panẽ significa.¬
uit altare di ÷ Sacram̃ta
illa fuerunt insignis. diũsa
sunt in re: quȩ significant᷑
paria sunt : Apłm audi: Holo
patres nr̃i om̃s sub nube fue.¬
runt ce om̃s ꝑ mare transie-

Expanded text:
olens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicente apło: Sint lum¬
tate. Caltiamꝰ &e pedes
nrõs. si gressud uitȩ nr̃ȩ
preceptis ȩuangłicis
ac uite fidei muniamꝰ.
ut securi spinad peccatoꝵ
o iniquitatis tribulos
conculcemꝰ: Operimꝰ
&e nos uestimentum
nrm̃. si uestem illam
nuptialem. id est gram
baptismi in tegram con¬
seruamꝰ in nobid: Si
hec itaq fideliter im¬
pleamꝰ. statim cadent
cachene de manibus
nr̃is. id est cathenae
peccatoꝵ : quibꝰ coñs¬
tricti .& conligati scđ̾m
animã tenebamur:
Sed nec aliter de car¬
cere id est de mundi
huiꝰ errore euadere
possumus : nisi a dño
pangłm uisitemur:
Aperietur nob̾ porta
ferrea. id est porta mor¬
tis & penȩ. quã filius
đi passionis suȩ uirtu¬
te cõminuit: &t tunc
uenimꝰ ad domũ ma¬
rie. id est ad ȩccłam
xp̃i : ubi maria mat̾
diũ habitat. & illic oc¬
currit nob̾ puella
nomine hrode: Gonue.¬
nienter autem huius¬
modi nomen hrode
salutis nr̃ȩ mysterium
est. hrode enim scđ̾m

Expanded text:
dicente Apostolo: Sint lumdicente Apostolo: Sint lumtate. Calceamus et pedes nostros, si gressus vitae nostrae praeceptis evangelicis ac fidei muniamus, ut securi spinas peccatorum et iniquitatis tribulos conculcemus. Operimus et nos vestimento nostro, si vestem illam nuptialem, id est gratiam baptismi integram conservamus in nobis. Si haec itaque fideliter impleamus, statim cadent catenae de manibus nostris, id est catenae peccatorum, quibus constricti et colligati secundum animam tenebamur. Sed nec aliter de carcere, id est de mundi hujus errore evadere possumus, nisi a Domino per angelum visitemur. Aperietur nobis poferrea, id est et porta mortis, et poena, quam Filius Dei passionis suae virtute comminuit; et tunc veniemus ad domum Mariae, id est ad Ecclesiam Christi, ubi Maria mater Domini habitat, et illic occurret nobis puella nomine Rhode. Conveniens autem hujusmodi nomen Rhode salutis nostrae mysterium est. Rhode enim secundum
Abbreviated transcription (Latin):
me. At ille surgens.
sequebatur esĩ Et cũ
uenissae ad portam fer¬
ream cũ angło. statim
ab se eadem porta aper¬
ta est eis: Nec mirũ sane
si sc̃o petro porta ferrea
sponte apta est. Iqui
portas inferoꝵ iam in
potestate acceperat.
dicente dñõ ad eum:
cũq ligaueris suꝑ t̾ram.
erunt ligata ce in cę̧lo.¬
& quecũq solueris suꝑ
t̾ram: erunt soluta &
in cęlo. Ille qͦ scõ petro
portã ferream aperuit
qui portas inferi pate¬
fecit: Ille de morte pe¬
trum eripuit: qui mortẽ
ipsam deducit: Sed qđ
tunc circa scm̃ petrum
seđdin liccam gestum est.
circa nos quoq mystice
geri cognoscimꝰ si fidem
petri sequamur: Sumꝰ
eñ &e nos in hoc mundo
uelut in carcere consti¬
tuti: Si gͦ a̾ do uisitari
mereamur. mictitur ad
nos angłs di ce dicit
ad unũquẽq nr̃m:
Pꝰrecingere & caltia
de caltiamenta tua. &
& sequere me: Precin¬
gimꝰ enĩ nos: si lumbos
corporis nr̃i pudicitiae
cingulo circundamus.

Expanded text:
me; at ille surgens me; at ille surgens sequebatur eum. Et cum venisset ad portam ferream cum angelo, statim ab se eadem porta aperta est eis. Nec mirum sane, si sancto Petro porta ferrea sponte aperta est, qui portas inferorum jam in potestatem acceperat, dicente Domino ad eum: cumque ligaveris super terram, 448 erunt ligata et in coeloet quaecunque solveris super terram erunt soluta et in coelo. Ille ergo sancto Petro portam ferream aperuit qui portas inferni patefecit. Ille de morte Petrum eripuit, qui mortem ipsam devicit. Sed quod tunc circa sanctum Petrum secundum litteram gestum est, circa nos quoque mystice geri cognoscimus si fidem Petri sequamur. Sumus enim et nos in hoc mundo velut in carcere constituti. Si ergo a Deo visitari meremur, mittitur ad nos angelus Dei, et dicit ad unumquemque nostrum: Praecinge te et calcea te calceamentis tuis et et sequere me. Praecingimus enim nos, si lumbos corporis nostri pudicitiae cingulo circumdamus,
Abbreviated transcription (Latin):
UEM ad modum
Asc̃s petrus
missus in carcere sit
ligatus duabus ca¬
thenis. & traditus
qua tuor quater mioni¬
bus militum. quem¬
admodum inde libe¬
ratus sit ꝑ angłm dñi
audiuit ꝑ ordinem
dilectio ura. Missus
est gͥ in carcere sc̃s pe¬
trus causa nominis xp̃i.
sed penam carceris hor¬
rere non poterat: qͥ a
ipse in carcere tẽplũ
di erat:. Rigatꝰ erat
duabus cathenis. sed
cathenas criminum
in ipso carcere a cre¬
dentibꝰ detrahebat:
Custodiebatur a qua¬
tuor quaternionib
militum. id est a sexde¬
cim: Sicut enĩ centu¬
rio centum. ita qua¬
ternio quatuor sub
se milited habae: Sed
si ab ipsa custodia.
qua tuor euangłia
ad fidem uenientibꝰ
insinuabat: nec sane¬
humanã custodiam
poterat timere. qui
diuina custodia serua¬
batur. Eum gͦ diligen¬
ter petrus custodie¬
batur in carcere &
quatuor quaternio¬
nibꝰ militũ ligatus
duabꝰ cathenis. uenit
angłs dni ad eum: ut
audiuit dilectio urã.
& apparuit ei ianuas
carceris: Mait ei: Sur

Expanded text:
uemadmodum sanctus Petrus missus sit in carcerem ligatus duabus catenis, et traditus quatuor quaternionibus militum, et quemadmodum inde liberatus sit per angelum Domini, audivit per ordinem dilectio vestra. Missus ergo in carcerem est sanctus Petrus causa nominis Christi, sed poenam carceris horrere non poterat, qui ipse in carcere templum Dei erat. Ligatus erat duabus catenis, sed catenas criminum in ipso carcere a credentibus detrahebat. Custodiebatur a quatuor quaternionibus militum, id est a sedecim, sicut enim centurio centum, ita quaternio IV sub se milites habet: sed sub ipsa custodia quatuor Evangelia ad fidem venientibus insinuabat. Nec humanam custodiam poterat timere, qui divina custodia servabatur. Cum ergo diligenter Petrus custodiretur in carcere a quatuor quaternionibus militum, ligatus duabus catenis, venit angelus Domini ad eum, ut audivit dilectio vestra, et aperuit ei januas carceris, et ait ei: Surg
Abbreviated transcription (Latin):
gã baptismi tradit᷑.
ꝑ quã emundamur ab
om̃i sorde peccati. ut
mundi efficiamur.
cimꝰ ut indigni ad tan¬
tam eiꝰ grãm uocare¬
nur pie ac iuste in
conspectu eꝰ uiuere
u inaduentu głae
eiꝰ non cũ inmundis
o impiis penas: sedꝰ
cũ scĩs & electis eiꝰ ꝓ mis¬

Expanded text:
gratia baptismi traditur, per quam emundamur ab omni sorde peccati, ut mundi efficiamur. cimus, ut indigni ad tantam ejus gratiam vocaremur pie ac juste in conspectu ejus vivere ut in adventu ejus gloriae non cum immundis et impiis poenas, sed cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xpm̃ scd̃m ipsam fidem.
a iã foris id eft corã hominibꝰ
oꝑari. Unde & in psalmo dr᷑.
Exiet homo ad opus suum:
Wipse dñs dicit: Luceant
oꝑa ur̃a corã hominibus.
sed plus me delectat: quod
ipsa ueritas tanquã pastor
bonꝰ: Et ideo doctor bonus.
quodã modo nos admonuit:¬
scd̃m quẽ modũ intelligere
debeamꝰ qd art: Ingredietur
& egredietur. & pascua
inuenice : cum secutus
adiunxit : Fur ñ uenit.
nisi ut furetur: & mactae
a ꝑdat Ego ueni ut uitã
habeant. & habundantiꝰ
habeant. Uidetur enim
dixisse. ut uitam habeant
uitã quȩ erit in specie.
nisi ꝑ ipsũ ostiũ hoc est ꝑ¬

Expanded text:
 secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus, operari. Unde et in psalmo dicitur: « Exiet homo ad opus suum . » Et ipse Dominus dicit: « Luceant opera vestra coram hominibus . » Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait: « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet, » cum secutus adjunxit: « Fur non venit, nisi ut furetur, et mactet, et perdat; ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse ut vitam habeant vitam, quae erit in specie, nisi per ipsum ostium, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ est ouile eiꝰ intrauerit
ad uitã tẽporalem. quȩ
ẽ infinẽ:. Idõ ait. Ego ueni
ut uitã habeant. hoc est
fidem quȩ ꝑdilectionem
oꝑatur. ꝑ quã fidem in
ouile ingrediunt᷑ ut ui-¬
uant: qͥa iustꝰ ex fide ui.¬
uit. Oẜ habundantius
habeant qͥ ꝑseuerando
usq in finem ꝑ illud ofti¬
um. id ẽ ꝑ fidem xp̃i egre¬
diuntur: qm̃ ueri fideles
moriuntur Et habun-¬
dantius habebunt uitã
ueniendo quo pastor ille pre¬
cessit: ubi nunꝗ deinde mori¬
antur. Quãuis gͦ &e hoc in
pso oiuli non desunt pascua.
qm̃ ad utrũq possumꝰ intel¬
ligere qd̃ dictum ẽ: & pascua
inueniet. id est & ad ingressũ
&e ad egressũ tam̃ uera pascua
inuenient. ubi saturentur
qͥ esuriunt & siciunt iustici.
am. Qualem pascuã inue¬
nit. cui dictũ est hodie mecũ
eris in paradyso. fe¬

Expanded text:
d est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fidem; ideo ait: Ego veni ut vitam habeant, hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveet ad egressum, tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » qualia pascua invenit, cui dictum est: « Hodie mecum eris in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
Non est utiq bonũ: Talis
S̾ egressus non possae. abono
pastore laudari ut dicerae.
& ingrediet᷑ & egredietur.
ce pascua mueniet: Est ergo
aliqͥs non solũ ingressus. uerũ
c iã egressus bonus ꝑ ostrum
ẽ ille laudabilis. & beatus
egressus. : Possim qͥdem dicere
ingredi nos quando int̾ius
aliquid cogitamꝰ. egredi aut̃
quando ex t̾ius aliqͥd oꝑam᷑:¬

Expanded text:
non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono Pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium est ille laudabilis et beatus egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus, egredi autem, quando exterius aliquid o
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: Quid est nemo potest
uenire adme. nisi qͥa nemo
potest credere in me nisi
pat̾ qͥ misit me adtraxerit
eum: Ille uenit. quẽ gr̃ã
E itum: Misedla eiꝰ subse¬
quatur me Preueniet uelle
subsequat᷑ ꝑficere: Trahit
pat̃ ad filiũ eos. qͥ proptẽa
credunt in filisĩ. qͥa eũ cogi¬
tant patrẽ habere dm̃
Ds enĩ pater. aequalem sibi
genuit filiũ: Et qͥ cogitat
atqr in fide sua sentit &
ruminat equalẽ ẽẽ patri
eũ in quẽ credidit. ipsũ trabit
pater ad filiũ. Qui eiũ xp̃o
dicit ñ est ds uerꝰ. non trahit
eũ pat̾. sed sua ꝑuersa cogi¬
tãtio trahit eũ ueritati ñ
consentire. Alle tractus ẽ
a patre qͥ ait. Tu es xp̃c filiꝰ¬
di uiui. Eui dñs inqͥt: Beatꝰ
E s mon bariona qͥa caro
& sanguis non reuelauit tͥ.
sed pat̾ m̃s qͥ incelis est. Ista
reuelatio. ipsa est adtractio:
Dum enĩ dixit nemo potest
uenire ad me nisi pater qui
misit me adtraxerit eum:
continuo subtunxit: E ego
resuscitabo eũ in nouisimo die¬

Expanded text:
qua. Quid est, nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum? Ille venit, quem gratia Et iterum: Misericordia ejus subsequetur me . Praevenit velle, subsequitur perficere. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque iruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Qui enim Christo dicit, non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. Ille tractus est a Patre, qui ait: « Tu es Chrii . Cui Dominus inquit, Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio ipsa est attractio. Dum enim dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum, continuo subjunxit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit: quia elccti
instantia supplicant. Itẽ
Turba tiduo dñm su¬
stinet: quando multi¬
tudo fideliũ percata
tentiam dexlinans: ad
dñm se in oꝑe. in loquu¬
tione atq in cogitatione
conuertit. Quos dimit¬
tere ieuinos in domũ
suã dr̃s ñ uult: ne defi¬
ciant in uia. quia ude¬
lica conuersi percatores
in p̃sentis uitȩ uia defi¬
cuint. si in sua conscien¬
tia. sinc doctrine sc̃e
pabulo dimittantur.
He gͦ lassentur in husꝰ
peregrinationis itinere

Expanded text:
electi instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata tentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere
Abbreviated transcription (Latin):
pane celi reficit: atq.
ad appetitũ suꝑne
suauitatis dato pigno.¬
re cibi spũalis accendĩ:
Misereor inquit super
turba. quia ecce iam
¶lduo sustinent me. nec
habent qđ manducent:
&si dimisero eos iciunos
in domũ suã: deficient
in uia Quare triduo
turba dum sustinuerit.
matheus exponit ple¬
nius. qui ait̃: Et Ascen.¬
dens in montẽ: sedebat
ibi Et accesserunt ad
cũ turbe multe: haben¬
tes secũ mutos. Claudos.

Expanded text:
pane coeli reficit, atque pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ oꝑus est uirtutis.
Mistice aut̃ hoc mira¬
culo designat᷑ qđ uiam
scłi p̃sentis alit incolumes
transire nequimꝰ: nisi nos
grã redẽptoris nr̃i alim̃to
sui uerbi reficiat. Hloc uͦ
tipice int̾ hanc refectio¬
nem. & illã quinq panũ
ac duoꝵ pisciũ distat:
qđ ibi littera ucteris in.¬
strum̃ti sp̃uali gr̃a plena
eẽ signata est : hic aut̃
nouĩ ueritas ac gr̃a
testam̃ti fidelib minis¬
tranda monstrata est
Sane utraq refectio
in montẽ ministrata est
ut alioꝵ euangłistarum
narratio declarat. quia
utriusq scriptura testa¬
m̃ti recte intellecta.
altitudinẽ nobis ce¬
lestiũ prexeptoꝵ man¬
dat. & premioꝵ. Utraq
astitudinẽ xp̃i qui est
mons dom̃ꝰ drũ in uerti¬
ee montiũ: consona
uoce predicat. Qui enĩ
cdifficata suꝑ se ciuitatẽ
siuc domũ dũi id est ec¬
cłiam in altũ bonoꝵ ex¬
tollit opcrũ & cunctis
manifestã gentib Exhiba::
ipse hanc ab infimis de¬
lectationibus abstractã

Expanded text:
rtutis. Mystice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Instrumenti spiritali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum evangelistarum narratio declarat, quia utriusque Scriptura Testamenti recte intellecta altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat et praemiorum: utraque altitudinem Christi, qui est mons domus Domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam
Abbreviated transcription (Latin):
lomodo in capite lectionis
huius euangłicae discipłis
saluator promittat. si quid
in nomine meo dabit uobis:
cum non solũ nr̃i similes.
multa quae patrem in xp̃i

Expanded text:
omodo in capite lectionis hujus evangelicae discipulis Salvator promittat: Amen, amin nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
est sinagoga quam eccła
gentilium: ad usum tamen
scłi prior est multitũdo gen-¬
tium. quã sinagoga: Paulo
attestante qui ait̃ Quia nõ
prius quod spiritale est : sed
quod animale. Per seniorem
ergo petrũ: signisicatur eccła
gentium Per niniorẽ iohan-¬
nem: srnagoga udeorum
Eucurrer᷑ ambo simul. quia
abortus sui tempore usq
ad occasum: pari & conmuni
uia. et si non pari t cõmuni
sensu. gentilitas cũ synagoga¬
de cipͤfrit Uenit synagogã
prior ad monumtum: sed
minime intrauit: Quia legis
quidem mandata ꝑcepit.
prophetias de incarnatione
ac passione dominica audiuit:
sed credere in mortuum noluit
Uidit enĩ iohannes posita
linteamina: non tam̃ introiuit:
Quia uidelicet sy nagoga
et scripturȩ sacrę sacramita
cognouit famen ad sidem
passionis dominice credendo
intrare distulit: quã dui lon¬
geq propħauit Presentem
iudit et rennuit: hominem

Expanded text:
est Synagoga quam Ecclesia est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium quẽ earne uiderat
mortuum. querebat in mo¬
num̃to. Et quia hunc mini¬
me inuenit. furatũ credidit:
Ad huc ergo erant tenebre:
cũ uenit ad monumtum Querir.¬
rit cicuus. discipulis nuntiaũ
Sed illi preceteris cucurrer.
qui p᷑ceteris amauer᷑ꝰ uide¬
licet petrꝰ et iohannes Cur-¬
rebant aute᷑ duo simul. sed
iohannes precucurrit cicius
petro: uenit prior ad monu¬
mentum: & ingredi n᷑ presũp¬
sit Ulenit uero posterior pe-¬
trus. & intrauit Quid fr̃s.n
quid cursus iste signisicat:
Numqͥel nam hec tã subtilis
euuangeliste discriptio. amis¬
terus uacare credenda est.
muinime Neq eni᷑ se iohan-¬
nes et p̾isse & non intrasse
diceret: si in ipsa sua trepi¬
datione m ysterium de suis¬
se credidisset Quid ergo ꝑ
iohannẽ. nisi sinagoga. quid
ꝑ petrũ. nisi eccła de signat᷑ :
Nec mirũ e̾e̾ uideatur. qđ
ꝑ iuniorẽ sinagoga: ꝑseniorẽ
uero eccła signari ꝑhibetur.
Quia et si al di cultum pͥor

Expanded text:
mnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit Petro Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi EcclesNec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior
Abbreviated transcription (Latin):
Uox na᷑q ipsa a
clamoris uirtute succum¬
bit &quia amultis audiri
non ualeo: loqͥ fateor in¬
ter multos erubesco Sed
hanc in me uerecumdiã
x ipse rep̾hendo. Quid enĩ.¬

Expanded text:
ox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid eni
Abbreviated transcription (Latin):
non ualeo : loqͥ fateor in¬
ter multos erubesco. Sed
hane in me uerecumdia
& ipse rep̾hendo. Quid enĩ.
Numquil si multis prodesse
ne queo. nec paucis curabo:
& si ex messe portare manipu.¬
los multos nͨ possum. numqͥd¬
nam debeo ad areã uacuus
redirẽ : Quãuis enĩ quantos
debeo ferre ñ ualeo. certe
uel paucos. certe uel duos.
certe uel unũ ferã. Habet nãq
ipsa infirmitatis intentio. mer¬
cedis suȩ certitudinem Quia
considat in retributione: tam᷑
uires pensat inpondere kec¬
tio sciͣ euuangelii quaᷤ modo
sr̃s audistis: ualde insuꝑficie
historica.ẽ. aꝑta: Sed eiꝰ nobis
sunt mysteria subbreuitate
requirencla Maria magela¬
lene: cũ ad huc denebre essent

Expanded text:
loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc ten
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt ad uos in
uestim̃tis ouiũ: intrin¬
sccus aut̃ sunt. lupi
ed isti non fallunt
oculũ simplicẽ qui
arborẽ dinoscere ex
fructib nouit Ait
cognoscctis cos Neinde
similitudines ad uingit᷑.
Numquid colligunt qe
spinis uuas aut de.
tribulis ficus : Sic oĩs
arbor bona: bonos

Expanded text:
iunt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi ed isti non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignoscere ex fructibus novit. Ait cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bona
Abbreviated transcription (Latin):
Grant aut̃ qui mandi¬
cauert̃ quasi quatuor
milia & dimisit eos.
Bene quatuor milia:
ut ipso etia numero.
docerent euangłicis se
pastos. eẽ eibariis. Et
stati ascendens nauim
cã discipłis suis tunit
in partes dalmanutha
Phoc in matheo legim
U dimissa turba:
ascendit in nauiculã
& uenit in fines mage¬
dan. Non aut̃ dubi¬
locum: sub utroq no¬
mine Nam pleriq
codices non habent
ctiã scđm marcum:
nisi magedan. He .UI.¬

Expanded text:
Erant autem qui manduErant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibariis. Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in Matthaeo legimus: Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan . Non autem dubilocum esse sub utroque nomine. Nam plerique Codices non habent, etiam secundum Marcum, nisi Magedan. Et exi
Abbreviated transcription (Latin):
generalem popłi dĩ con¬
uersationẽ mentis atq
corporis sublimitate
transcendt̃ Qualibus
dicitur. Siuis ꝑsectus cẽ
uade uende omia que
habes. & cet̾a. Unde bene
sporte quib dñicoꝵ st̃
condita fragm̃ta ciboꝵ¬
Nã quia sporte tunco &
palmaꝵ foli is solent
in texi: merito in scõꝵ
significatione ponunt᷑
Iuncus quippe suꝑ aquas
nasci consucuit. Palma
uͦ uictricẽ ornat manũ
& iunceis uasis recte com¬
parant᷑ lecti: cũ radicẽ
cordis ne forte ab amo¬
re et̃ntatis arescat. in
ipso uite sonte collo cant
Assimilant᷑ & eis que de
palmaꝵ folus contex¬
retributionis memoriã
puro in corde retinent.¬
& bene turba quauis
reliquias ict prandii
non caperet: mauduc ane
tam̃ & saturata esse
narrat᷑: quia st̃ nnulli
qui & si om̃ia sua relin¬
quere nequentnt. Neq̃
Eplere hoc qđ de uiigi¬
nib dr̃. qui potest cape
capiat. & cctera huius¬
modi tam̃ csurientes &
sitientes iustitiã satu¬
rant᷑ cũ audiendo
mandata legis dĩ ad

Expanded text:
generalem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. . Unde bene sportae, quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciboNam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit: palma vero victricem ornat manum. Et juncis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab aeternitatis amore arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexretributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias Dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui, etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei, ad