comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce uoluminis quasi aborti¬
uum & minimũ omĩum
xp̃ianoꝵ posuit quo michi
necesse fuit. usq ad quartũ
decimũ annum theodosii
pͥncipis que scripserim bre¬
uit̾ annotare. Innumeris
p̃terea iste libris apłoꝵ pro
editis immobilẽq catholice
turrim ȩccłie contra ꝑfidoꝵ
iacula consũmauit. Om̃s
uet̾ĩs testam̃ti libros ex he¬
breorum scilicet codicib: in
latinũ cõuertit. Danihelẽ
quoq ꝓpħam chaldaico stilo
pro loculũ & ib iustum ara¬
bico in romanã linguã utrũ¬
q auctorem ꝑfecta interp̃ta¬
tione mutauit. Matheum
nichilominꝰ ex hebreorum
fecisse romanũ. Eplam qui¬
dem suam ad paulinũ ex
senatore prb̃iterũ. mirificã
destinauit. docens quemad¬
modũ script᷑as diuinas ad¬
hibita cura plegeret ubi bre¬
uit̾ uirtutem uniꝰ ciuusq
libri ueteris & noui testam̃ti
mirabiliter indicauit. Mira¬
bilit̾ planiꝰ honeste doctus
ac dulcis. parata copia ser¬

Expanded text:
ce voluminis quasi abortice voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui: quo mihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innumeris praeterea iste libris, Apostoloructionibus editis, immobilem Catholicae turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Omnes Veteris Testamenti libros, ex Hebraeorum codicibus, in Latinum convertit. Danielem quoque Prophetam, Chaldaico stylo prolocutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutavit. Matthaeum nihilominus ex Hebraeo fecit esse Romanum: Epistolam quidem suam ad Paulinum ex senatore presbyterum mirificam destinavit: docens quemadmodum Scripturas divinas adhibita cura perlegeret: ubi breviter virtutem uniuscujusque libri, veteris et novi Testamenti mirabiliter indicavit: mirabiliter planus, honeste doctus, ac dulcis, parata copia ser
Abbreviated transcription (Latin):
locũ sibi habitandi augeret.
Cui nimirũ mox quod de¬
uocione poposcit. digne con¬
cessit. Digne & enĩ habitandi
nis catholicis construit mo¬
nasteriũ. in quo statuta ab
apłis regula degens. cepit quod
olim multũ cupierat cũ fr̃ib
habitare. & cum eusebio cre¬
monensi nobili uro cuius
postulatione exgreco sermone
quandã epłam transtulit in
latinũ. In quo uͦ sciendũ hãc
tur mn occiduis regionib ca¬
nonica functione monasteriis
institutã ubi p̃dictus uir ocio¬
sus ñ fuisse credendꝰ ẽ. qui tan-¬
tum nob̃ intꝑ nslatione di¬
uine scripture p̾stitit ut ad
hebreorum fontẽ ñ egeamus
accedere. quando facundie suȩ
multa cognoscit᷑ ubertate sa¬
ciasse. Plurimis libris copiosis
epłis fecit ẽẽ beatos quibus
scribere dño p̾stante dignatꝰ
ẽ. Inter cetera profecto studio¬
rum suoꝵ opuscula abeato
cũq appolliniũ. ubi de se
ita refert. Post cathalogum
plurimorũ me quoq in cal¬

Expanded text:
locum sibi habitandi tribueret. locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessit. Digni etenim habitaculi, nis catholicis, construxit monasterium. In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc ionibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epistolis fecit esse beatos, quibus scribere, Domino praestante dignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato cumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum plurimorum, me quoque in cal
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ auxilio destitutus. ad
ihu iacebam pedes: riga¬
bam lacrimis. crine terge¬
bã. & repugnantẽ carnem
ebdomadarũ media subicie¬
bam. Non erubesco infelicita-¬
tis meȩ quin pociꝰ plango
ñ eẽ quod fuerim. Memini
me clamantem. diẽ crebro
iuntisse cũ nocte: nec prius
quã dño rediret increpan¬
te tranquillitas. Ipsã quoq
cellulam meã quasi cogita¬
tionũ consciam pͣmescebã.
Et ut mͥ testis ẽ dñs. post
multas lacrimas. post ce¬
lo oculos inherentes. non¬
nunquã uidebar mͥ ange¬
&e let gaadens cantabã ł ost
te inodorẽ. unguentorũ tuoꝵ
currimꝰ. Quadriennio itaq di
cate penitentiȩ exacto. ad beth¬
leem oppidũ idẽ hieronimus
remeauit. ubi quasi prudens
aĩal ad p̃sepe dñi sui sese cõ¬
tulit. quod ab hierosolimis
sex milizb separat᷑. contra
mergdianã plagã. Accedensq
ad euisdẽ urbis pontificem ci¬
rillũ nomine. peciit ut paro¬
chie que bellec̃ fuerat sita.

Expanded text:
omni auxilio destitutus, ad omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: Et ut mihi testis est ipse Deus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi inteet laetus gaudens, cantabam: Post te, in odorem unguentorum tuorum currimus. Qucatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum idem Hieronymus remeavit: ubi quasi prudens animal ad praesepe Domini sese contulit, quod ab Jerosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita,
Abbreviated transcription (Latin):
res. Quomͦ uero ꝑquadri¬
enniũ continuũ xp̃i potitꝰ
auxilio pen ierit Mẽ hie¬
in heremo constitutꝰ. & illa
uasta solitudine quȩ exus¬
ta solis ardorib. horrẽdum
monachis presta t habita¬
culũ. putabam inquit me ro¬
manisinter eẽ deliciis. Sedebam
solus. quia amaritudine
repletus eram. Horrebant
sacco m̃bra deformia. &
squalida cutis similitudi
nem ethiopice carnis ad¬
duxerat. Cotidie lacrime
cotidie gemitus. & si quan¬
do repugnantẽ somnꝰ im¬
minens opp̃ssisset: nuda¬
humo uix ossa herentia
collidebam. De cibis uero
& potu caceo. cũ etiam lan¬
guentes aqua frigida utan¬
tur: &e coctum aliquid ac¬
cepisse. luxurie sit. Iue gͥ
tali me carcere ipse damp¬
naueram. scorpionum tan¬
tũ sociꝰ & ferarum: sepe cho¬
ris inter eram puellaꝵ.
Pallebant ora ieiuniis.
& mens desideriis etuabat
Infrigido corpore. & ante ho¬
minem suũ carne iam p̃¬
mortua. sola libidinũ in¬
cendia pullulabant. Itaq

Expanded text:
res. Quomodo vero per quadrires. Quomodo vero per quadriennium continue Christi potius auxilio poenituerit; idem Hiein heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me Romsolus, quia amaritudine repletus eram . » Horrebant sacco membra, deformis et squalida cutis, sicut Aethiopicae carnis, obduxerat; quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si quando repugnantem somnus imminens opphumo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratas accepisse flaude¬
bat: eos habere quod non
habet recͥgnoscat. Igitur hie
orientẽ tendens profectus est
ad gregorium nazauzenum
conitantinopolitane urbis
ep̃m. ubi ita proficere stu¬
duit. ut scãrum scͥpturar̃
studiis erudiret᷑. supplex do¬
cibilisq discipłs adiit precep¬
torẽ i eũq constanti¬
nopolitana  urbe obserua¬
bat. Hoc discipulatu hiero¬
nimus pactõ. insyriam per¬
rexit. Edum inpossessione
euagarii prb̃i moraretur.
malchũ monachũ & aliqñ
captiuũ repperit: ꝑcuncta¬
tusq eũ omne capptiuitatis
didicit hystoriam. quã postra
edidit scriptã. & romanis
fulelib misit: hec in huius
Scribere inquit disposui.
si tam̃ ds̃ uitã deberit: &
si uituꝑatores mei saltem
fugientẽ me ce clausũ ꝑse¬
qui desierint. Ad deserta de¬
inde loca ad q̃ oli ob agen¬
dã inibi penitentiam ꝓpare
cupierat. ita letus accinctus¬
q accessit: ut uolasse eun
magis quam measse crede¬

Expanded text:
inspiratas accepisse plaudeinspiratas accepisse plaudebat, eos habere, quod ipsa non habet, recognoscat. Igitur HierOrientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum, Constantinopolitanae urbis Episcopum: ubi ita proficere studuit, ut sanctarum Scripturarum studiis erudiretur: et supplex, docilisque discipulus, adiit praeceptorem: eumque in Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit; et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum monachum aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicit historiam, quam postea edidit, scriptamque Romanis fidelibus misit: haec in istius Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit: et si vituperatores mei saltem fugientem me, et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis, quam measse crede
Abbreviated transcription (Latin):
lib predicabat. Multaq uix
atq psalteriũ emendauit.
di pontifice ea proculdubio
tempestate romanũ ppłm
ꝑ constantium augtum ar̃¬
rian heresis maculabat.
mane eccł̃ie. os damasi sa¬
cerdotis. sacre biblioteche
scrutator. diuinoꝵ disser¬
tor uoluminũ. dũ ꝑtrien¬
niũ contuuiũ carus acceptusq
ratur. omniũq iudicio dig¬
nus eẽ sacerdocio decernitur:
quidam exclericorum monacho¬
rũq ordinib. pro petulantia ꝓ¬
Q ingluuie discursantes.
ad effugandum urbe hiero¬
nimum qui utrorũq eorũ
insidias parauerũt.
uere enĩ uirum hũc felicẽ
dixerim huiꝰ fuge euentu.
pensatom: quem prauorũ
hominũ ꝑsecutione paratũ
fore existimo. scit ut roma¬
na ęccłia petri instituta re-¬
gimine. omniũ leteris testa¬
menti librorum xp̃o dño
uolente. & hieronimo sp̃ua¬
li studio desudante hebrai¬
cam quoq habeat uerita¬
tem: & grecorum quorũdã
se om̃s scͥpturas diuinitus

Expanded text:
libus praedicabat. Multaque juxlibus praedicabat. Multaque juxtque psalterium emendavit, sidente pontifice. Ea proculdubio tempestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. ae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque ratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum pensatum, quam pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo, scilicet ut Romana Ecclesia Petri instituta regimine, omnium veteris Testamenti librorum Christo Deo volente, et Hieronymo spirituali studio desudante, Hebraicam quoque haberet veritatem, et Graecorum quorumdam Deo omnes scripturas divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
elementorum apices habu¬
it p̃stantuis dici potest:
quã ipsius ad pãmachium
& occanum missa profitent᷑
uerba dicentis: Dum eẽm
inquit iuuenis. miro discẽ¬
di feruebam amore. nec iux¬
ta quorundam p̃sumptionẽ:
ip̃se me docui. Appollinarẽ
audiui antiochie. frequent̃
&e colui. tunc cum me in
scͥpturis scĩs erudiret. Iam¬
canis spargebat᷑ caput. &.
magistrũ pociꝰ quã discipłm.
decebat. ꝑrexi tam̃ alexan-¬
ariam audiui didimũ. in
multis ei grãs ago: quod nes¬
homines. finem fecisse discen¬
di. Rursum ierosolue & beth¬
leem. quo labore. quo p̾cio.
nũ habui p̃ceptorẽ: Timebat
enim uideos. & mͥ alterum
exhibebat nichodemũ. Hec¬
utiq contuli. ut qui sciri cu¬
pint nosse queant sic̃ p̃dixi
quo natus loco quib ue tan¬
tus uir magistris fuerit in¬
formatꝰ. Cõmorante itaq hie¬
ronimo rome mentis corporis¬
q uirginitatẽ. & delictorum
penitentiam custodiens. fide¬

Expanded text:
elementorum apices habuelementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum missa profitentur verba dicentis: Dum essem, inquit, juvenis, miro discendi ferebar ardore: nec juxta quorumdam praesumptionem ipse me docui. Apollinarium audivi Antiochiae frequenter, et colui, jam tunc cum me in Scripturis sanctis erudiret, canis spargebatur caput: et magistrum potius quam discipulum decebat; perrexi tamenriam, audiui Didymum. in multis ei gratias ago. quod neshomines finem fecisse discendi: rursum Hierosolymae et Bethleem quo labore, quo pretio rnum habui praeceptorem! timebat enim Iudaeos et mihi alterum exhibebat Nicodemum. hitaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commorans itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fide
Abbreviated transcription (Latin):
in expugnabilẽ suȩ eccłiȩ
dñs murum contra ꝑfidos
dementesq hereticos erigeret.
huic uiro in litterarum stu¬
romanis eum imbuens elem̃¬
tis. leberaliumq arcium sa¬
pore sufficient̃ replens. ma¬
gister extitit illi. sicut ipse
inchronica sua meminit di¬
cens. uictorinꝰ rethor & dona¬
tus grãmaticus magistri &
preceptores mei: rome insig¬
nes habebantur. Gregorium
namq nazanzenum ut isdẽ
intercio explanationũ ysaie
um fuisse testatur. Nam
cũ in predicto ꝓpħa ad eum
uenisset locum quo de sera¬
phyn quiddam debuisset
exponere. ita intulit dicens.
De hac uisser ⁊ an.nos
circiter triginta cum essem
constantinopolim. & apud
uirum eloquentissimum
gregorium naranzenum p̃¬
breuem dictasse subitumq
tractatum. ut exꝑim̃tum ca¬
perem ingenioli mei. & ami¬
cis iubentib obedirem. Qͥd
uero de huius uiri elegan¬
ti industria quam erga lati¬
nos & grecos hebreos & ara¬¬
bicos caldeosq indiscendo

Expanded text:
inexpugnabilem suae Ecclesiae inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum stuRomanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticus, magistri et praeceptores mei, Romae insignes habebantur. Gregorium namque Nazianzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae um fuisse testatur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum prbrevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo
Abbreviated transcription (Latin):
torib eruditus ẽ litteris. quo
ueruntamen quib non ua-¬
cat uel legere plurima ñ ua¬
lent. hoc si uoluerint opus com¬
pendiosa breuitate poterunt
mus quoq eolice: latine
omnino sacra lex ⁊intelligi¬
tur. Iure igitur hieronimꝰ
idest sacra lex de pio gunit᷑
patre. ut studioso eius labo¬
re ex hebreorũ scriptis absq
scrupulositate alma pateret
lex: que humano generi sua
austeritate remota. piũ ac
sacrum misericordemq pa¬
trem nuntiaret uenturum.
Qui dum inter puericiam
ad olescentiamq incederet me¬
dius. instinctu tam̃ celesti a¬
finib cunctis censuq pater¬
no relictis. ut ꝑfectus euange¬
lii imitator quiuisset existe¬
re ingressus naium aura
flante sccła ad limina sublimi¬
um apłoꝵ petri & pauli di¬
uina dispensante clem̃tia
romanam adiit urbem. In qͣ
uidelicet litteris grecis ac la¬
tinis diligenter ad prime eru¬
ditus. xp̃i uestem suscipiens:
p̃sbiter quoq cardinalis ibi¬
dem est ordinatus. Nam ut

Expanded text:
usve eruditus sit litteris, quo loco. Verumtamen quibus non vacat, vel legere plurimum non valent, hoc si voluerint opus compendiosa brevitate poterunt Eusomnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
ca scripserant legit. nec alia
de hac re quã predix̃. tenuit.
ꝓmpsitq sententiã. Qui cum
exponeret ionã ꝓph̃am aꝑtissi¬
sime dix̃. quod. ã pariuili pecca.¬
to offensionis ade. tenerent᷑ ob
celsum porphiriũ & iulianum
augustũ rabidos adu̾sũ xp̃m
canes. & contͣ insenectatores eccł̃ie
uel eos qui putant eccl̃iam
nullos philosophos ce eloquentis
habuisse doctores. magno desuda-¬
uit ingenio: ut sciant quales &
quanti uiri eam fundauerint.
extruerint. atq adornauerint.
&e desinant fidẽ nr̃am rustice
simplicitatis arguere: suãq po¬
cius imꝑitiam recognoscere. in¬
numeris pret̾ea libris apłorũ¬
ꝓpharũq constructionibus editis
Epost pauca inquit. Mysteri¬
um iniquitatis oꝑat᷑. & garrit
unꝰ quisq quod sentit. Ego solꝰ
sum: qui cunctoꝵ głan mor¬
dear. Pluri ͥ quippe ait qui
me dicũt hoc opꝰ infãmatum
inuidie facib scribere. breuiter
respondebo. nũquã me hereticis

Expanded text:
ca scripserant, legit: nec aliam ca scripserant, legit: nec aliam de hac re quam praedixi, tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam Prophetam, apertissime dixit: quod etiam parvuli, peccato offensionis Adae tenerentur obCelsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eorum qui putant, Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno desudavit ingenio, ut sciant quales et quanti viri eam fundaverint, exstruxerint, atque ornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere, innumeris praeterea libris Apoarumque constructionibus. Et post pauca: Nunc, inquit, mysterium iniquitatis operatur: et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria mordear. Pluribus quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere: breviter respondebo, nunquam me haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
deo. fieri non rialet. & ut ueri¬
dico ex imioq doctori cui dũ¬
ad iuueret in omĩ scientia se
comparare nemo audebat. non
usurparet uaniloquiis detrahe¬
re quispiam. cepto abordine lon¬
gius sumꝰ degssi ueruntamen
quat quantꝰ uir iste fuerit. so¬
lius sc̃ĩ augustini testimonio qͥ
uelit. pleniꝰ cognoscere ualet.
Nã cũ in libro primo dubitatione¬
dicebat ilãpnari. quod uͦ ex cis
nasceret᷑ ab omĩ eẽt liberũ obli¬
gatione peccati. & dũ plurimos
contra huiꝰ pestiferi dogina cat¬
holicos introduxisset testes. ita
intulit dicens. Nec sc̃m hieroni¬
mũ quia p̃sbit̃ fuit contemp¬
nendũ arbitreris. qui g̃co & lati¬
no insuꝑ &e hebreo eruditꝰ eloqͥo.
ex occidentali ad orientẽ transiens
eccł̃iam. in locis sc̃ĩs atq in litt̃is
sacris usq indecrepitã uixit eta¬
tẽ. Cuiꝰ nob̃ eloquiũ. ab oriente
inoccidentẽ instar solis lam¬
pas resplenduit. Om̃s deniq
orb̃ parte de doctrina eccł̃iasti¬

Expanded text:
e fieri non viveret, et ut veridico eximioque Doctori, cui quoad viveret, in omni scientia se comparare nemo audebat, non usurparet vaniloquus detrahere quispiam, coepto ab ordine longius sumus digressi. Verumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem condicebat damnari: quod vero ex eis nasceretur, ab omni esse liberum obligatione peccati: plurimos contra hujusmodi pestiferum dogma Catholicos introduxisset testes, ita intulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuper et Hebraeo eruditus eloquio, ex Occidentali ad Orientalem transiens Ecclesiam, in Locis sanctis, atque in Litteris sacris usque ad decrepitam vixit aetatem: cujus nobis eloquium ab Oriente in Occidentem instar solis lampadis resplenduit. Omnes deniquorbis parte de doctrina Ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
itir prophetia ueritas de t̾ra or¬
ta ẽ inpresepio infra speluncã
ex uirgine nasci dignatus est:
& paruulꝰ uagiit. Qd̃ p̃sepe au¬
ro argentoq drnauit sũ sc̃s re¬
fert antoniꝰ. incessantꝰ in eo lu¬
minaria ardent: plrimisq
seruorũ dĩ habitacis s un liq
circundatur. Os̃ et̃i splunce
ad ing̾diendũ omĩno angustũ
ẽ. In cuiꝰ utiq ore. idẽ in ipso p̃¬
sepii ing̃ssu. beatus hieronimꝰ
saxũ scalpendo monum̃tum
sibi fieri iussit. Canta uͦ roẽ
corꝑis lassitudine fatigatus
ẽ. ut etiam in stratu suo iacẽs.
funiculo ad trabem suspenso
supinisq manib app̾henso
erigeret᷑. ut scilicet officiũ mo¬
nasterii prout pot̾at erhibe¬
ret. transeunt: sq inqualore
corꝑis uocisq tenuitate dies
plurimi. De hinc ipse uir
beatꝰ bbrorũ habundantia
fultꝰ. dictis suis spĩuscõ dedica¬
tis. immobilẽ catholice turrim
eccł̃ie contra ꝑfidorũ iacula
consũmauit. ꝑgunt itaq ad
uisitandũ consolandũq hie

Expanded text:
de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit. Tanta vero idem corporis lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo ad trabem suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur, ut scilicet officium monasterii, prout poterat, exhiberet; transeuntesque in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi fluerent. Dehinc ipse vir beatus in librorum abundantia fultus, dictis suis sancto spiritu dedicatis, immobilem Catholicae turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Pergunt itaque ad visitandum, consol
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uirgo. sicut fuerat pͥus.
mandare. cũ omĩa possit ds̃
suscitare uirginẽ ñ potest post
ꝑquendam namq sapientem.
dicit᷑ deo. Tu autẽ dñator iur¬
tutũ cũ tranquillitate iudi¬
cas. & cum magna reueren¬
tia disponis. sub ẽ enim tibi
cum uolens posse. Ergo ubi ñ
ẽ uelle dĩ de ẽ posse. D̾s̃ qͥppe
ut immutabilis ẽ nature. ita
immutabilis uoluntatis. Q
utiq cum sit uerax & iustꝰ
ñ illi mendaciũ neq in iusticia
decet. quia sĩt ñ ualet m̃tiri
qui est ueritas. ita inuistꝰ
ẽẽ ñ potest. hoc ẽ. nolens in¬
iuste facere quicqͣm. Nam
luit dñs fecit incelo & in t̾ra.

Expanded text:
fieri virgo, sicut fuerat prius.fieri virgo, sicut fuerat prius.mandare: Cum omnia possit Deus, suscitare Virginem non potest post apientem dicitur Deo: Tu autem dominator virtutum, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis. Subest enim tibi cum volueris, posse: ergo ubi non est velle Dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis est naturae, ita immutabilis est voluntatis. Et utique cum sit verax et justus, non illum mendacium, neque injustitia decet: quia sicut non valet mentiri, qui est veritas, ita injustus esse non potest: hoc est, nolens injuste facere quicquam. Nam luit Dominus, fecit in coelo et in terra:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penitentie lacͥmas recupari
ac renouari Ptest sola uirgi¬
nitas si semel ꝑierit. ad pristi
nime ualet. Cumq nereus
& achilleus hec laudando
uirginitatẽ & alia proferen
domitilla prudentissima
uirgo dix̃. Utinã ad me ista
dĩ sententia ꝑuenisset. ut
quia uob̃ d̃s aꝑuit os ao
lucrandũ aĩam meã. quic¬
quid me facere uultis acce¬
lerate quantociꝰ. Quid mul¬
ta: Ascõ clem̃te papa conse¬
crata aureliano sponso con¬
tempto. ob hoc inpontiana
ad ducta. nolens idolis sacͥ¬
ficare. cum cufrosina ce theo¬
dora sponsab supplicii et
seruiliani. aluxurio fr̃e aure¬
liani igne cremate. palmã
susceꝑe martyrii quas sc̃s
cesarius diaconus qui etiã
dicto est martyriratꝰ in sar¬
chophago nouo sumul con¬
diens sẽpeliuit. Hec ideo sci¬
licet non fuerat bic tantum
necesse loqui. addidimꝰ. tam̃
pene quod nereus prudentis¬
sime domitille dixerat uir¬
ginitatẽ ꝑditam de reatu pos
se ꝑpenitentiam ueniam con¬
sequi. nequaquã tam̃ ualeret

Expanded text:
 poenitentiae lacrymas recuperari et revocari potest. Sola virginitas, si semel perierit, ad pristinnime valet. Cumque Nereus et Achilleus haec, laudando virginitatem, et alia proferendDomitilla prudentissima virgo dixit: Utinam ad me olim ista Dei sententia pervenisset, et quia vobis Deus aperuit os ad lucrandum animam meam, quicquid me facere vultis, accelerate quantocius. Quid multa? A sancto Clemente Papa consecrata, Aureliano sponso contempto, ob hoc in Pontiana adducta, nolensque Idolis sacrificare, cum Eufrosina et Theodora sponsis Sulpitii et Serviliani, a Luxurio fratre Aureliani igne crematae, palmam suscepere martyrii, quas S. Caesarius diaconus, qui etiam urio est martyrizatus, in sarcophago novo simul condens sepelivit. Haec ideo licet non fuerat hic tantum necesse loqui, addidimus tamen, quia pene quod Nereus prudentissimae virgini Domitillae dixerat, virginitatem perditam de reatu posse per poenitentiam veniam consequi: nequaquam tamen valeret
Abbreviated transcription (Latin):
ro codices scłares. si legero. te
negaui. In hec sacramenti
uerba dimissus. reuertor ad
suꝑos. Mirantib cunctis
oculos aꝑio. tanto lacrima¬
rum imbre perfusos: ut etiã
incredulis fidem facerem ex
dolore. Nec uero sopor ille in-¬
anis fuit. aut uana somnia.
quib sepe deliidim: Teste ẽ.
tribunal ante quod iacui
iudicium teste quod timui:
ita mͥ numquam contingat
talem incidere questionem.
liuentes habuisse me scapu¬
las. plagas sensisse ꝑsomniũ.
& tanto de hinc studio diui¬
na legisse. quanto sclaria ante¬

Expanded text:
ro codices saeculares, si legero, te ro codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse me scapulas, plagas sensisse post somnum et tanto dehinc studio diuina legisse, quanto mortalia an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtrahor. ubi tantum luminis
& tantum erat excircumstan¬
tium claritate fulgoris: ut
ꝓiectus interram. sursum as¬
picere ñ auderem. Int̾rogatꝰ
condicionẽ: xp̃ianũ me eẽ
respondi. Q ille qui preside¬
bat. m̃tiris ait. Cyceronianꝰ
es: ñ xp̃ianꝰ. ubi ẽ thesaurus
tuus. ibi ce cor tuum ẽ. Nlico
obmutui. Q int̾ uerbera. nã
cedi me iusserat. conscientie
magis igne torquebar:. illũ
mecũ uersiculum reputans.
m inferno autem. quii con¬
fitebitur tibi. Clamare tam̃
cepi. & euilans dicere. Misere¬
re mei dñe. miserere mei. Hec
uox inter flagella sonabat.
Landem adpresidentis genua
prouoluti Qqũĩ astiterant.
precabant᷑ ut uem̾iam tribu¬
eret adolescentie. & errori lo¬
cum penitentiȩ cõmodaret:
aucturꝰ deinde cruciatum. si
gentilium libros aliquando
legissem. Ego qui tanto con¬
strictus articulo. uellem etiã
maiora promittere. de ierare
cepi. & nomen eius obtestans
dicere. Dñe si umquã habue¬

Expanded text:
pertrahor, ubi tantum luminis, pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: \'mentiris\', ait, \'Ciceronianus es, non Christianus; ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella resonabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habue
Abbreviated transcription (Latin):
rore. cognatis. & quod his
difficilliꝰ est consuetudine
lautioris cibi ꝓpter celorum
me regna castrassem. ce hie¬
rosolimã militaturꝰ ꝑgerem.
biblioteca quã rome cum
om̃i studio ac labore confece¬
ram. carere ñ poteram. Itaq
miser ego lecturꝰ tulliũ ieni¬
nabam. Post noctiũ crebras
uigilias. post lacrimas quas
mͥ preteritorũ recorda pec¬
manib. Si quando in me-¬
met ipsum reuersus ꝓpħas
legere cepissem. sermo horre¬
bat incultus. Q quia lum̃ cecis
oculis non uidebam: solis
Dũ me ita antiquui serpens
illuderet. in media ferme qua¬
dragesima. medullis infusa fe¬
bris. corpus meum inuasit ex¬
haustum: uͭt sine ulla requie
quod dictu quoq incredibile
sit: sic infelicia menbra de pas¬
ta sunt: ut ossib uix hererẽt.
Int̾im parabantur exsequiȩ.
ut uitalis animi calor toto
frigescente iam corꝑe. insolo
tantum tepenti pectusculo
palpitabat: cum subito rap¬
tus in sp̃u. ad tribunal iudicis

Expanded text:
rore, cognatis, et quod his rore, cognatis, et quod his difficilius est  consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio pecmanibus. Si quando in memetipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis
Abbreviated transcription (Latin):
heronimꝰ nr̃ inoppido stri¬
donis. quod agothis eñsumꝰ
dalmatie quondam panno¬
nieq confinium fuit. patre
eu sebio natus est. uestem
xp̃i puer rome suscipit:
ibiq litteris grecis ac latinis
a pͥmeuo eruditus est. In ar¬
te quidem gramatica do¬
natum habuit preceptorẽ.
in rethorica autem uictori¬
cum oratorẽ. Postquam uͦ
omne mundanar. studiũ
litterarum adeptꝰ est: proba¬
tissimoꝵ quoq monachoꝵ
habitum factũq imitatus ẽ.
Cupiditatẽ siquidẽ animi
iugi sinceritate calcans. uo¬
luptatemq corporis phen¬
ni frangens ieiunio: pleros
liores fore suo docuit in¬
stituto. Quodam igitur tẽ¬
pore dum ex more roem hie¬
ronimꝰ diuina ad legendũ
pandit uolumina. & mor¬
talem bibliothece suȩ auc¬
torẽ tullium recordatur:
mox celitus ne tales quan¬
doq reuolueret libros. sa¬
lutifero castigatꝰ ẽ uerbere.
Ita enim ipse de se ad eu-¬
stochiũ uirginem scribens
asserit. Cum ante annos plu¬
rimos. domo.parentib. so¬

Expanded text:
Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosqigiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, so
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo ecclie catholice oꝑantẽ. corꝑe
autẽ in affrica scribentẽ: era sic
int̾ cet̾a scripsit. Nr̃a habuimꝰ
temꝑa ce cucurrimꝰ. quantum
potuimus. Nunc te currente. &
longa spacia transmittente:nob
debetur ociũ. Igitur idem beatis¬
simꝰ dieb uitȩ sue inspiritali oꝑe
inrep̃hensibilit̾ cosũmatis. nona¬
gesimo octauo etatis sue anno.
Bethleẽ eũ alma tenet. iterũ uen¬
turo dño offerendũ. Oñs autẽ¬

Expanded text:
animo Ecclesiae Catholicae cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic inter caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, et cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente, et longa spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur idem beatissimus, diebus vitae suae in spirituali opere irreprehensibiliter consummatis, nonagesimo octavo aetatis suae anno Bethleem eum alma tenet iterum venturo Domino offerendum. Dormivit aute
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ martytum cypͥa-¬
n ep̃i & iustine. qui passi st̃
⁊ub diodeciano imꝑatore. iu¬
dice eutelmio. Iustine pater
erat dusius. apud ciuitatem
anthiochiam. Qui uiam reli¬
gionis a diacono nomine ꝓ¬
helio audientes. baptizati sũt
a scõ ep̃o ob̃cato. uirgo autẽ
iustina dño seruiens: freq̃n¬
dabat eccłiam. Hanc aclaid

Expanded text:
 martyrum Cypriani episcopi et Justinae: qui passi sunt sub Diocletiano imperatore, judice Eutolmio. Justinae pater erat Dusius apud civitatem Antiochiam. Qui viam religionis a diacono nomine Prohelio audientes, baptizati sunt a sancto episcopo Optato. Virgo autem Justina, Domino serviens, frequentabat ecclesiam. Hanc Agl
Abbreviated transcription (Latin):
M icãm uirginem in domo
cuiusdam matrone custo¬
diri. Quos post aliquot di¬
es in sui presentiam reduc¬
tos. in sarthagine ferrea ius¬
sit torreri. picem. adipẽ. &
ceram. desuꝑ ministris in¬
fundentib. Ꝙ cum ibi lau¬
des ompotenti deo dicerẽt.
ath anasius sacerdos ydolo¬
rum postulauit comitem
dicens. Iubeat claritas tua.
& in nomine deorum uin¬
cã uirtutem xp̃ianorum.
Et cum appropinquasset
ad sarthaginem. erupit igniᷤˢ
& consũpsit illũ. Comes uisis
chomediã. & ibi gladio feri
num. Quod cernens seruiꝰ
cognatus regis. iratus egit
caretur. Et iacuerunt corpora
scõrum ꝓiecta feris: sex dieb
insepulta. Quadam auter
ea. & nauigantes deportaue¬
sunt ad urbẽ romã. Que
matrona quedã nobilis tu¬
fina reuerent̃ excipiens sepe-¬
liuit inp̃dio suo. Passi sũt
autem .uiͦ. kl octobris.

Expanded text:
et sanctam virginem in domo et sanctam virginem in domo cujusdam matronae custodiri. Qui post aliquot dies in sui praesentiam reductos, in sartagine ferrea jussit torreri, picem, adipem et ceram desuper ministris infundentibus. Et cum ibi laudem omnipotenti Deo dicerent, Athanasius sacerdos idolorum postulavit comitem, dicens: Jubeat claritas tua, et in nomine deorum vincam virtutem Christianorum. Et cum appropinquasset ad sartaginem, erupit flamma et consumpsit illum. Comes, acceptis comediam, et ibi gladio ferirnum. Quod cernens Servius cognatus regis, iratus egit laretur. Et jacuerunt corpora sanctorum projecta feris sex diebus insepulta. Quidam autem ea, et navigantes deportaverunt ad urbem Romam. Et matrona venerabilis Rufina, reverenter excipiens illa, sepelivit in praedio suo. Passi sunt autem sexto Kalendas Octobris.
Abbreviated transcription (Latin):
cono. ut cum reliquis cathe¬
cuminis egrederetur. Conũsꝰ
uͦ ad diaconẽ dicit ei. Seriuis
factus sum xp̃i. & foras me
mittis: Dicit ei diaconꝰ. factꝰ
es ꝑfectus seruus dñi: Cypͥ¬
qui demones confudit. & mei
misertus est: quia nͣ ex eo
hinc: nisi ꝑfectꝰ fuero ser¬
uus xp̃i. Diaconus beato an
tum uapr auit eum. ce non
multo post: etiam diaconẽ
ordinauit. Qui doctrina &
morib ultͣ quam dici possit
excrescens. miraculorũ gr̃a
preclarissime floruit. Uerum .iii¬
it. Quorum uirtutes ñ ferens
diabolꝰ. ꝑ satellites suos apud
eutelinium comitẽ orientis
culis ligati cum fuissent ad¬
duili. comes dr̃c aꝯbeatum
cyprianum. Tu es cyprianus
doctor xp̃ianorũ. qui ꝑ male¬
ficia multos errare fecisti:
Beatus cyprianus dix̃. Aliqͣn-¬
do inꝑdicione demonũ po¬
situs. multos luxuriosos feci:
sed saluauit me dñs ꝑ uir-¬
ginem iustinam. dum eam
uissit sc̃m ep̃m post hec sus¬
scm̃ ep̃m incarcere recludi.

Expanded text:
cono ut cum reliquis catecono ut cum reliquis catechumenis egrederetur. Conversus vero ad diaconum, dicit ei: Servus factus sum Christi, et foras me mittis? Dicit ei diaconus: Factus es perfectus servus Dei? Cyprqui daemones confudit, et mihi misertus est, quia non exeo hinc nisi perfectus fuero servus Christi. Diaconus vero Antum baptizavit eum, et non multo post etiam diaconum ordinavit. Qui doctrina et moribus, plusquam dici possit, excrescens miraculorum gratia praeclarissime floruit. Verum, noit. Quorum virtutem non ferens diabolus, per satellites suos apud Eutolmium comitem Orientis ctum vinculis ligati, cum fuissent adducti, comes dixit ad beatum Cyprianum: Tu es Cyprianus doctor Christianorum, qui per maleficia multos errare fecisti? Beatus Cyprianus dixit: Aliquando in perditione daemonum positus, multos luxuriosos feci: sed salvavit me Deus per virginem Justinam, dum eam jussit sanctum episcopum post haec susscopum in carcere recludi,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cyprianũ magũ. ꝓmisitq
ei duo talenta auri: si uir¬
ginem iustinam in amore
eius excitare posset. Cypͥanꝰ
ei adducerent. Qui semel bis
&e tercio uenientes ad eam.¬
nicħ ap̃ illã suis deceptioĩb
ualuert.: sed signo xp̃i repul¬
si. uicti recesserunt. Cypͥanus
uͦ cum illorũ uirtutem adu̾sꝰ
u̾ginẽ haud quacumq ua¬
liusse uideret: dicit ad dia¬
bolum. Dicite mͥ quemad¬
modum uicti estis auir¬
gine xp̃iana. Cui diabolus
Dicere tibi non possum. nisi
pus iures mͥ. Cũq cypͥanꝰ
illi iurasset. ait diabolus.
uidi signum crucifixi: & ex¬
Ergo crucifixus maior ẽ te:
Dicit ei diabolꝰ. Etiam ma
ior est omniũ. Quod audiens
cẏprianus. contempsit uirtu
baptismo xp̃i consignaret. Bca¬
tus autem ep̃c grãs agens dõ.
cathez izauit eum. Et reuertens
cẏprianus indomũ suam:
omĩa ydola confregit. Tuncq
rediens ad ȩccł̃iam. diligent᷑
salutis uerbum auscultare
cepit. Hora deinde rediens in¬
eccł̃ia. qua cathecumini foras

Expanded text:
 Cyprianum magum, promisitque ei duo talenta auri, si virginem Justinam in amorem ejus excitare posset. Cyprianuei adducerent. Qui semel, bis et tertio venientes ad beail apud illam suis deceptionibus valuerunt; sed, signo crucis repulsi, victi recesserunt. Cyprianus vero cum illorum virtutem adversus virginem haud quaquam valuisse videret, dicit ad diabolum: Dic mihi, quemadmodum victi estis a virgine Justina? Cui diabolus: Dicere tibi non possumus, nisi prius jures mihi. Cumque Cyprianus illi jurasset, ait diabolus: Vidi signum Crucifixi, et exErgo. Crucifixus major te est? Dicit ei diabolus: Etiam, major enim est omnium. Quod audiens Cyprianus, contemnens virtutbaptismo Christi consignaret. Beatus autem episcopus, gratias agens Deo, catechizavit eum. Et revertens Cyprianus in domum suam, omnia idola confregit. Tunc rediens ad ecclesiam, diligenter salutis verbum auscultare coepit. Hora deinde residens, qua catechumeni foras
Abbreviated transcription (Latin):
cipiebant. occulte obtulit
uoluebat se pedib eius:
cł sacram̃tis terribilib con¬
strictus. suscepit munusculũ¬
eius. ne sꝑnere uideretur
ne corpꝰ eius ina cum ĩpso
sepeliretur. In eadem nocte

Expanded text:
cipere occulte obtulit uoluebat se ad pedes eius; et sacramentis terribilibus constrictus suscepit munus ne spernere uideretur ne corpus eius cum ipso sepeliretur. Sed in ipsa nocte
Abbreviated transcription (Latin):
ens effũditur sanguis xp̃i in
remissionem pectatorum fun¬
clitur: debeo illuni semꝑ acciꝑe.
ut semꝑ michi pct̃a dinictã¬
tur: Qui semper pecto: semper hale
te uiuũt in eccͣa. et cõmunica¬
re nõ desinunt. ꝓutantes se tali
cõmuione mundari: cliscant
nichil ad emundationem ꝓfic̾e̾
ttus fecit in doiro mea scelera
multa: Nunquid carnes sce
auferunt a te malitias tuas
Et apł̾s: Probet se inqͥt homo
et sic de pane illo edat: et de
calice bibat. Non iste panis
est qui uadit in corpus. sed
panis uite eterne qui anme
nostre sb̃stantiam fulsit: Iste pa¬
nis cotidianus est. accipe cotidie
ꝙ cotidie tibi prosit. Sic iiue.
ut cotidie merearis accipere.
Santta malis possunt obesse.
bonis sunt ad salutem. malis
ad iudicium. Unde apostolꝰ:
Qui manducat et bibit in¬
digne: iudicium sibi manducat
et bibit: Non quia illa res ma¬
la est. sed quia malus male ac¬
cipit qd̃ bonum est. Non enum
mala erat buccella que iude¬
data est a domino. Salutem me¬

Expanded text:
e effunditur sanguis Domini, in remissionem peccatorum funditur, debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo te vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali communicatione mundari, dicant nihil ad emundationem proficere ctus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? et Apostolus: probet, inquit, se homo et sic de pane illo edat et de calice bibat. s qui vadit in corpus, sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit. Idenis quotidianus est; accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive, ut quotidie merearis accipere.sancta malis possunt obesse; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. Unde Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non quia res illa mala est, sed quia malus male accipit quod bonum est. Non enim mala erat buccella, quae tradita est Judae a Domino. Salutem me
Abbreviated transcription (Latin):
enum debet ĩ calite domini aut
uinum solum aut aqua. sola offerr¬
sed utrumq ꝑmirtum. qͣnia u¬
trũq ex latere eus in passione
profluxisse legitur: Calix etiam¬
dominicus uino et aqua per-¬
mixtus debet offerri. quia uide¬
mus in aqua ppłm intelligi.
in uino uero ostendi sangui¬
uem xp̃i. Ergo cum in calice
ppl̾s adunatur. et credentium
plebs ei in queni credit copula¬
tur et niugitur. que copulatõ
et conuuittio aque et uini sic
nuscetur in calice domini: ut
mixtio illa non possit seꝑari.
Nam si uinum tantum quis
offerat. sanguis xp̃i incipit eẽ
siue nobis: Siuero aqua sit
sola plebs incipit eẽ sine xp̃o.
Ergo quando botrus solus of¬
fertur in quo uini efficientia
tantũ designatur: salutis nr̃e
sa cramentum negligitur qd̾
aqua significatur. Hiꝰ sacra¬

Expanded text:
 docet, in calice Domini aut vinum solum, aut aqua sola offersed utrumque permixtum, quia utrumque ex latere ejus in sua passione profluxisse legitur. IpsaDominicus vino et aqua permistus debet offerri; quia videmus in aqua populum intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo quando in calice populus adunatur, et credeplebs ei in quem credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini efficacia tantum designatur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua significatur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
et panem tantum obtulit: Qͥd
sibi uult amixtio aque: Rati¬
onem accipe. Primo omĩum
figura fuit: que ante ꝓcessit
tempore moysi: Quia cum sitiret
populus uideorum. et murmura¬
ret ꝙ aquam iuuenire non poss:
iussit dominus moysi ut tanget
petram cũ uirga. tetigit petrani:
et petra undam maximã fudit.
sicut apls ait: Bibebant autem
spiricalt¬
de cousequenti petra: petra autẽ
erat xp̃c: Non immobłis petra
que populum sequelutur. Et tu¬
bibe. ut te xp̃c sequatur. Uide mi¬
sterium. Moyses hec est ꝓpħa.
u̾ga: hec est uerbum dei. Sacer¬
dos uerbo tangit petrai: ⁊ fluit
aqua et bibit populus dei: Can¬
git ergo sacerdos calicem redũ¬
dat aqua in calicẽ: et salit in
uitam eteriram. et bibit ppłs
est idiscisti hac: ergo accipe
et aluid. In tempore donunice passi¬
onis cum sabbatum magnũ insta
si sunt qui ꝑcuterent eos: Qͥ ue¬
nientes: inuenerũt clefunttũ
dominum nr̃m ih̾m xp̃m. Tunc
unus ex militib lancea tetigit

Expanded text:
btulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, quid habet? Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de virga. Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut Apostolus ait: Bibebant autem de spiritali consequenti eos petra: petra autem erat Christus . Non immobilis petra quae populum sequebibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium. Moyses, hoc est Propheta; virga, hoc est verbum Dei. Sacerdos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus Dei. Tangit ergo sacerdos calicem, redudat aqua in calice, salit in vitam aeternam, et bibit populus est. Didicisti ergo hoc. 4. Accipe et aliud. In tempore Dominicae passionis cum sabbatum magnum instarsi sunt qui percuterent eos: venientes autem invenerunt defunctum Dominum Jesum Christum; tunc unus de miltiibus lancea tetigit
Abbreviated transcription (Latin):
ecut uero calir clomini nõ est aqͣ
sola. et uinum solum nisi utrũq
misceatur. Qͦ mͦ nec corpus clo¬
pulatum: et panis uiuus com¬
page solidatum: In sacramẽto¬

Expanded text:
c vero calix Domini non est aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus. Dopulatum, et panis unius compage solidatum. 6. « Quo et
Abbreviated transcription (Latin):
uiuetis: qm̃ ego in patre meo.
⁊ uos in me et ego ĩ uob. Si
uoluntatis tantum intelligi¬
runt. cur gradum quẽdam atq
ordinem consũmande unitatis
exposuit. nisi ut ille ini patre per
tatem. et ille rursus in nob̾ per
sacramentorum inesse misteriũ
crederetur: Ac si ꝑfetta mecdiatorẽ
unitas cloce̾t᷑ cum nob̾ in se ꝑ ma¬
nentib ip̃e maneret in nob̾ ⁊ ita¬

Expanded text:
e meo, e meo, et vos in me, et ego in vobis. Si voluntatis tantum llet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi, ut, quum ille in patre per jus nativitatem, et ille rursus in nobis per sacramentorum inesse mysterium crederetur, ac sic perfecta per mediatorem unitas doceretur, quum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et
Abbreviated transcription (Latin):
.re sb̾ misterio carnem corporis
sui sumimus. et ꝑ hoc unũ
eristimꝰ. quia pater in eo est
luntatis unitas asseritur.
tum naturalis ꝑ sacramentũ
ꝓpetas ꝑfectum sacͣmentum
sit untatis: non est huma¬
no aut seculari sensu de his
rebus loquendum. neq per
molentiam atq imprudentẽ
p̾dicattẽm dc̃orum celestium
sanitati aliene atq impie
intelligentie ꝑuersitas extor¬
rerim᷑ ab eo didiscimus stulte
atq impie dicẽmꝰ. Ipẽ enĩ ait.
Caro mea uere est esca et sau¬
guis meus uere est potus: Qi
edit carnem meam et bibit sã¬
guinem meum: in me mauet
et ego in eo. De iu̾tate carnis
et sanguinis nõ relittus est¬
ambigendi locus: Nũc enĩ et
ipĩs clomini professione. ⁊ fide
nr̃a uere caro est et uere sangui
est. et hec accepta atq hausta¬
efficiunt. ut et nos in xp̃o et
rpũs in nobis sit. Est ergo ip̃e
in nob̾ ꝑ carnem. Qd̃ autem
in eo ꝑ sacramentum cõmuni¬
care carnis et sanguinis si im᷑.
ip̃e testatur clicens: uos autem

Expanded text:
re sub mysterio carnem corporis ejus sumimus, et per hoc unum erimus, quia pater in eo est, luntatis unitas asseritur, quum naturalis per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis! Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum, neque per violentiam atque impudentem praedicationem dictorum coelestium sanitati alienae atque impiae intelligentiae perversitas est extori ab eo discimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim ait: Caro mea vere est esca, et saguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. De veritate carnis et sanguinis non est relictus ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione, et fide nostra vere caro est, et vere sanguis est, et haec accepta atqefficiunt, ut et nos in Christo et Christus in nobis sit. Est ergo ipse in nobis per carnem. Quod autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens: Et vos in