comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& popłs non intellexit me. Quod si etiã eos qͥbenefi¬
cii aliqͥd contulert᷑ nullo docente diligimꝰ. & om̃i
studio quantũ fieri potest referre grãm nitunur:
qͦmꝰ sufficeremꝰ refferre grãm beneficiis dĩ quȩ tanta
sunt ut effugiant numerũ. et talia ut sufficiat
unum alicͦd exom̃ib ꝑtotã uita nrãm efficere nos
obnoxios largitori: Na omuto cetera om̃ia quȩ qͥdẽ
& ipsa magna s̃ & pͣclara: uerũ amaiorib & meliorib
uelut stellẽ quedam splendentiorib solis radus obtẽ¬
guntur. Qm̃ qͥdẽ nec tempꝰ nob ẽ. ãpliꝰ dilatare
sermonẽ: ut possimꝰ etiã de minimis diuina erga
nos enumerare beneficia. Sileamꝰ gͥ cotidianos
soł ort᷑ & umiꝰ lãpadis falgore illuminatum uni¬
u̾su muntũ. sileamꝰ lunȩ circuitꝰ: aeris ꝑmutationes:
uicissitudines tẽporũ: ĩbres exnubib flumina fon¬
tesq de t̾ra: latitudines atq altitudines maris uni¬
u̾sitatem t̾rȩ. ac natiuitates eorũ animantiũ quȩ

Expanded text:
 me non intellexit . Quod si etiam eos qui beneficii aliquid nobis contulerunt, nullo docente diligimus, et omni studio, quantum fieri potest, referre gratias nitimur; quomodo sufficiemus gratiam referre beneficiis Dei, quae tanta sunt, ut effugiant numerum; et talia, ut sufficiat unum aliquod ex omnibus per totam vitam nostram efficere nos obnoxios largitori? Nam omitto caetera omnia, quae quidem et ipsa magna sunt et praeclara, verum a majoribus et melioribus, velut stellae quaedam splendidioribus solis radiis obteguntur; quoniam quidem nec tempus nobis est amplius dilatare sermonem, ut possimus etiam de minimis divina erga nos enumerare beneficia. Sileamus igitur quotidianos solis ortus, et unius lampadis fulgore illuminatum universum mundum. Silcamus lunae circuitus, aeris permutationes vicissitudinesque; imbres ex nubibus, flumina fontesque de terra; latitudines atque altitudines maris: universitatem terrae, ac nativitates eorum animantium quae
Abbreviated transcription (Latin):
plus aliqͥd offerre dõ quã abipso innatura nr̃e
creationis accepimꝰ. Qm̃ quidẽ ea quȩ nob̾ ꝓposita
sunt si rec̾te & cõpetent᷑ moueamꝰ in opꝰ. hoc est.
scdm uirtutẽ uiuere. Siuͦ nature beneficia
corũpimꝰ: hoc ẽ. in maliciã uergere. Est gͦ ma¬
li ista diffinicio: nõ rec̾te uti mõtib anmi adõ
nob insitis. Et ruͥfũ uirtutis ista diffincio :
rec̾ te uti idẽ. scdm mandatum dĩ: & scdm con¬
scientiã animi motib adeo nob̾ insitis. Cum
gͦ hec ita se habeant: idẽ. hoc inuenim̃ etiã de
caritate constare. Mandatũ accepimꝰ dili¬
gere dm̃ dilec̾tionis uirtutẽ: in ipsa statĩ pͥma
condicione ado anima sibi insitã gerit. In quo
nec extrinsecꝰ testimonis indigemꝰ. Unꝰ qͥsq enĩ
insemet ipso & ex semet ipse᷑ horũ que dicimꝰ fu¬
mit indicia. Om̃is hõ desidat om̃e qd̾ bonũ est:
& affec̾ tu qͦdã naturali constringim᷑ ad om̃e qd̾

Expanded text:
plus aliquid offerre Deo, quam ab ipso in natura nostrae plus aliquid offerre Deo, quam ab ipso in natura nostrae creationis accepimus. Quoniam quidem ea quae nobis a Deo insita sunt, si recte et competenter moveamus in opus, hoc est secundum virtutem vivere. Si vero naturae beneficia corrumpamus, hoc est in malitiam vergere. Est ergo mali ista definitio, non recte uti motibus animi a Deo nobis insitis. Et rursum virtutis ista definitio, recte uti, id est secundum mandatum Dei, et secundum conscientiam, animi motibus a Deo insitis. Cum ergo haec ita se habeant, idem hoc inveniemus etiam de charitate constare. Mandatum accepimus diligere Deum. Dilectionis virtutem in ipsa statim prima conditione a Deo anima sibi insitam gerit: in quo nequaquam extrinsecus testimonio indigemus: unusquisque enim in semetipso et ex semetipso horum quae dicimus sumit indicia. Omnis homo desiderat omne quod bonum est, et affectu quodam naturali constringimur ad omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑ ut ego arbitror in om̃ib mandatis. ordo
datum: inde nob pͥmo om̃ium disserẽ.
Nam qͥa oportet diligi auduumꝰ. qͦmͦ tam̃ hoc pos¬
sit impleri desideramꝰ ad discere. RẜSħOH
ptimũ sũpsistis sermonis exordiũ: & propo¬
sito nr̃o ualde conueniens. dõ itaq iuuan¬
te: nos ut dicitis faciem̃. Sciendũ ante om̃ia est
inse mandatorii uirtutes cõpletitur & constringit:
ipso dño dicente. Quia inhisduob mandatis: ipsa
lex pendet & ꝓpłiȩ. Nec tam̃ nos ꝑsingula discu¬
cere ad gredim̃ ordinem mandatorũ: alioquin ui¬
debim̾ totum opꝰ introducere in partẽ : S quantũ
ad ꝓpositũ sufficit. & p̃sens ratio postulat. incͥitemus¬
illud ante om̃ia. designantes qͦd om̃iũ mandatorũ
quȩ ado accepimꝰ uirtutes in nobis insitas gerimꝰ.
Quo scilicet neq difficultas nob sit. tãꝙ. nolum
aliquid & alienũ a nob expec̾tat᷑: neq rusus elati¬
onis dari nob aliqua uideat᷑ occasio: si putemꝰ nos

Expanded text:
servatur, ut ego arbitror, in omnibus mandatis ordo qdatum, inde nobis primum omnium dissere. Nam quia oportet diligere audivimus, quomodo tamen hoc possit impleri desideramus addiscere. RESPONSIO. Optimum sumpsistis sermonis exordium, et proposito nostro valde conveniens. Deo itaque juvante, nos quod dicitis, faciemus. Sciendum ante omnia est in se mandatorum virtutem complectitur et constringit, ipso Domino dicente: Quia in his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae . Ne tamen nos per singula discutere aggrediamur ordinem mandatorum; alioquin videbimur totum opus introducere in partes: sed quantum ad propositum sufficit, et praesens ratio postulat, inquiremusillud ante omnia designantes, quod omnium mandatorum quae a Deo accepimus virtutes in nobismetipsis insitas gerimus. Quo scilicet neque difficultas in nobis sit, tanquam novum aliquid et alienum a nobis expetatur: neque rursum elationis dari nobis aliqua videatur occasio, si putemus nos
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ ac reclit᷑. ad pͥmũ: ut qͥdiligit dm̃ sine dubio
diligat & ꝑximũ. Ait enĩ dñs qͥdiligit me: manda¬
ut inuicẽ diligatis. Ita qͥ diligit ꝓximũ. explet
indm̃ caritatẽ: qͥa ipse inse recipit. qͥcqͥd confert᷑
inꝑximũ. Ec. qͥdẽ hiqui micia habent. atimore

Expanded text:
ditur et reditur ad primum: ut qui diligit Dominum, sine dubio diligat et proximum. Ait enim Dominus: Qui diligit me, mandat, ut invicem diligatis . Ita et qui diligit proximum, explet in Deo charitatem; quia ipse in se recipit quidquid confertur in proximum. Et quidem in his qui initia hahent ad timore
Abbreviated transcription (Latin):
calcans scłi dignitates. & ad pͣmia se futura ex
& tota cius cogitacio & conu̾satio de celestib in¬
telligit᷑. Alors enĩ illi p̃sens dulcior ẽ: quã ipsa¬
uita. Cupit dissolui & eẽ. cum xp̃o: quẽ in carne
uiens intͣ suũ portauerat tẽplũ. Uide gͦ quan¬
tum lucrum afferant fletꝰ & lacrimȩ & quantã
ꝑnicie̾ p̃paret risus ac iocts. Qui enim ridere.
delec tat᷑. pͦuodum flebit amare. Qui autͣ hic
flere uoluerit. gaudebit inposterũ. Naͣ & saluator
nͣr beatas appellit lugentes &qui nunc letantur.
flere eos dicit innouissimo. Ne gͦ te obletet pue¬
tilis iocꝰ. ł risus: s lec̾ tionũ spualiũ cantꝰ. Non te
soluant inrisum mania u̾ba: s ꝑferantur ex te

Expanded text:
calcat saeculi voluptates, et ad praemia se futura extet tota ejus conversatio de coelestibus intelligitur. is: cupit dissolvi, et esse cum Christo , quem in carne vivens intra suum portaverat templum. Vide ergo quantum lucrum afferant fletus et lacrymae, et quantam perniciem praebeat risus ac jocus. Qui enim ridere hic delectatur, postmodum flebit amare; qui autem hic legere voluerit, gaudebit in posterum . Nam et Salvator noster beatos appellat lugentes; et qui nunc laetantur, flere eos dicit in novissimo. Non te ergo delectet puerilis jocus vel risus, sed lectionum spiritualium cantus. Non te solvant
Abbreviated transcription (Latin):
& neglegentẽ erga dĩ pͣcepta: nec dilic̾ta sua
potest admemoriã reuocare. & obliuiscens ea
ñ se instigat. ad penitentiã: & ita paulatiͣ ab
omib bonis cadit. Nullũ habebit accessum
tuał ignis accendit᷑. qͥ secreta mͣtis illuminat.

Expanded text:
et negligentem erga Dei praecepta, nec delicta sua et negligentem erga Dei praecepta, nec delicta sua pnon se instigat ad poenitentiam, et ita paulatim ab omnibus bonis cadit. Nullum habebit accessum tualis ignis accenditur, qui secreta mentis illuminet.
Abbreviated transcription (Latin):
Ion dethit cito ꝓximo nec libenter audit detͣhentẽ:
Cupit semꝑ declinare auicus: & ad uirtutẽ animeᷤ
lueris exercere ieimũ. ẜt cũ te acibis abstineᷤ¬
ris: abstine & linguam ab illicitis u̾bis. Om̃em
blasphemiã longe fac ate. nec suꝑflui sermones
nedicendũ & laudandũ dm̃ creata ẽ. De quib ig¬
noras reb in conuentu noli ꝓferre sermonẽ. S
opportuna u̾ba ꝓcedant exore tuo: cũ oportunũ
tempꝰ inueneris ut te audientib gram p̾beas.
do audientes horrentes obturent aures suas. & si
tͥ confusio corã hominib. Dequib molestiã non
pateris: noli contende acritͣ. Non assuescas con¬
re uetatur. Noli dissolutos labus risum ꝓferre.
am̃tia nãq ẽ. cũ strepitu ridere s subridendo
tanttͣi mͣtis letitiã indica. Nec inmodũ par¬
uuli iocare: s esto inmalicia paruulus. & uir
ꝑfectus insensu: Inquib dã te exhibe senem:
sempit᷑nã : iocꝰ autͣ remissiorẽ. efficit antmã.

Expanded text:
on detrahit cito proximo, nec libenter audit detrahentem; cupit semper declinare a vitiis, et ad virtutes animae lueris exercere jejunium, et cum te abstinueris, abstine et linguam tuam ab illicitis verbis. Omnem blasphemiam longe fac a te, nec superflui sermones nedicendum et ad laudandum Dominum creata est. De quibus ignoras rebus in conventu noli proferre sermonem; sed opportuna verba procedant a te cum opportunum tempus inveneris, ut te audientibus cunctis gratqui audiunt horrescentes obturent aures suas, et sit tibi confusio coram omnibus. De quibus molestiam non pateris, noli contendere acriter, nec insuescas conre amentia namque est cum strepitu ridere, sed subridendo tantummodo mentis laetitiam indica. Nec in modum parvuli jocari perfectus in sensu. In quibusdam te exhibe senem, sempiternam; jocus autem remissiorem efficit animam,
Abbreviated transcription (Latin):
passionib: qa utrisq substantus hoͣ constare ui¬
detur. Nulla enim ꝑsecucio ẽ. inuna parte ẽẽ.
sublimẽ. & inalia eẽ. ꝑstratum: Inuna parte
fulgere. & malia uiciorũ caligine ocuccupari:
Qui enĩ castꝰ cupit eẽ. corpore castꝰ debet ꝑseue¬
rare & sp̃u. qͥa nichi ꝑdest castũ eẽ. corpore. & m̃te
coruptũ. Ciuitas si fuerit inuna parte munita.
& ex alia destructa. ad se ingressus hostiũ p̃bebit.
& nauis si fuerit fortit᷑ cõpaginib sollidata & una¬
&e unã habuerit tabulã ꝑforata: aquarũ fluc̾tib¬

Expanded text:
ubstantiis homo constare videtur. Nulla est enim perfectio in una parte esse sublimem, in alia esse prostratum; in una parte fulgere, et in alia vitiorum caligine occupari. Qui enim castus cupit esse corpore, castus debet perseverare et spiritu, quia nihil proderit castum esse corpore,  civitas si fuerit in una parte munita, et in alia destructa, aditum ad se hostibus praebet. Et navis si fuerit fortiter compaginibus solidata, et unam habuerit tabulam perforatam, aquae fluctib
Abbreviated transcription (Latin):
tes de partib orientis. & desidantes iã fratrũ
constieta consercia monasteriũ tuũ inqͣsi sumꝰ qd̾ suꝑ¬
positũ angͥto harenosi tͣmicis dorso. hinc atq illinc
passiti & incert̃ maris unda circunfluit. Rara tantũ¬
modo latentes iocos eminꝰ anguit pm̃ꝰ: exqua epiniti
clarũ nom̃ scło dedit. & inde maxime

Expanded text:
s jam fratrum consueta consortia, monasterium tuum ingressi sumus; quod superpositum angusto arenosi tramitis dorso hinc atque hinc passivi et incerti maris unda circumluit: rara tantummodo latentes locos eminus arguit pinus, ex qua et Pineti clarum nomen saeculo dedit. Eo tamen maxime
Abbreviated transcription (Latin):
INĨ ROA Qyomͦ oportet ieuinare cũ ne¬
cessariũ ieiuniũ iniungit᷑: si quando aliquid
nõ dicente. beati qui esuriunt & sitiunt
usticiam: om̃e quod adreligionem ꝑtinet. nisi ex pro¬
posito & deuotione fiat: periculũ generat. Debet
g icnimo: sotiari deuotio. Quod autẽ necessariũ
cet. qui inter ceteras uirtutes suas ad didit etiam
i non uult uti exipsis cybis exqͥbus fr̃s refiti¬
unt. sed alios reqͥrit: si recte facit: Nͦ Speti¬
aliter hoc ipsũ reqͥrere cibũ: contra mandatũ ẽ.
dm̃i dicentis. Nolite querere quid manducetis aut
quid bibatis: & ut magis nos adtentos faceret ad
ea quȩ dicebat: addidit. hȩc enĩ om̃ia gentes requi¬
runt: sane debet sollicitudo eis quip̃ ẽ. eẽ. ut ĩ¬
pleat illud quod scriptũ est. diuidebatur autẽ
fuerit datus : Nr Apparet quia hic non ẽ. fixus
inspe illa quã lararꝰ habuit. nec de caritate illiꝰ
qui p̃÷ & sollicitudinẽ tam sui quã omĩum gerit

Expanded text:
IO XC. Quomodo oportet jejunare, cum necessarium jejunium injungitur; si aliquando aliquid ? RESP. Domino dicente: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , omne quod ad religionem pertinet, nisi ex proposito et devotione fiat, periculum generat. Debet ergo jejunio sociari devotio. Quia autem necessarium cet, qui inter caeteras suas virtutes addidit etiam i non vult his cibis vesci, ex quibus fratres reficiunt, sed alios requirit, si recte facit?-- Resp. Specialiter hoc ipsum quaerere cibum, contra mandatum est Domini dicentis: Nolite quaerere quid manducetis, vel bibatis . Et ut magis nos attentos faceret ad ea quae dicebat, addidit: Haec enim gentes inquirunt . Sane debet sollicitudo esse ei qui praeest, ut impleat illud quod scriptum est: Dividebatur autem fuerit datus, qualis est? RESP. Apparet quia hic non est fixus in spe illa quam Eleazarus habuit ; nec de charitate ejus qui praeest, et sollicitudinem tam sui quam omnium gerit
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo debenthii qui p̾cesserunt
in labore oꝑis dni instruere uł instituere
eos qui nuꝑ accedunt: ReSy t nl
quidẽ corpore adhuc uegeti sint. ꝓhoc
qdimpigre ad cuncta humitatis officia
semet ipsos paratos exibent: edificant eos
& formã eis utit̃ ad omẽm ꝓfectũ pstant.
Si uͦ ifirmiores sunt corpore ꝑ hoc quod
ostenclunt eis se inom̃ib uł actib uł motib
uł etiã ipso uultu dĩ semꝑ habe & cogitare
p̃sentiam. s & in hĩ qui ab apło enumerati¬

Expanded text:
Quomodo debent hi qui processerunt in labore operis Dei, instruere vel instituere eos qui nuper accedunt? RESP. Si quidem corpore adhuc vegeti sunt per hoc quod impigre ad cuncta habilitatis officia semetipsos paratos exhibent, aedificant eos, et formam eis utilem ad omnem profectum praestant. Si vero infirmiores sunt corpore, per hoc quod ostendunt eis se in omnibus vel actibus, vel motibus, vel etiam ipso vultu, Dei semper habere et cogitare praesentiam, sed et in his qu
Abbreviated transcription (Latin):
de micisquȩ cadunt cde mensa pueroꝵ libent̃
accepit: is cui dispensationi iniuncta ẽ concũsi¬
datione debet hoc facere. Siquis aut̃ p̾cer illiꝰ
uoluntatẽ facere hoc p̃sumit: tanq inquietus
& indisciplinatꝰ confundat᷑. usq qͦ discat loci

Expanded text:
de micis, quae cadunt de mensa puerorum, libenter de micis, quae cadunt de mensa puerorum, libenter accipiunt: is, cui dispensatio injuncta est, cum consideratione debet hoc facere. Si quis autem praeter illius voluntatem facere hoc praesumit, tanquam inquietus et indisciplinatus confundatur; usquequo discat loci
Abbreviated transcription (Latin):
dignus ÷ non quiconq .s. oꝑariꝰ mercede sua. Dis¬
cutiat se ipse si digne oꝑatꝰ ẽ oꝑa dei. & ad impleuit
omĩa quęcũq p̃cepta sunt: & tunc non aliud reqͥret.
s de eo ipso quod illidat᷑ adhucerit sollicitꝰ: quia
supͣ meritũ suum accepit. Hoc eni quod de esca die¬
tume: etia de omi re quȩ adusus corporis ꝑtinet.
eade forma obseruari potest. Introgatio.
Siquis iratꝰ nolit acciꝑe aliquid eoꝵ que ad usus
siquerit non accipiat. usqqͦ ꝓbet is quipẽ. & cũ
uiderit uitiũ animi curatum: tunc etiã corporis
usib qd necessariũ fuerit p̃beat. Int̾rogitio.
Si necessariũ ẽ om̃s conuenire aclhorã prandu: i eũ
Si ũ cũ possit̾ nonsatis egit occurrere: fateat̾ culpã
Pauꝑes uenientes ad hostiũ. & pecentes qͥm̾ dimit¬
tim̃: ⁊ sidebet unꝰ qͥsq porrigere panẽ uł quodcũq
filior & mittere canib s. & canes manducare

Expanded text:
dignus est, non quicunque, sed operarius mercede sua . Disdignus est, non quicunque, sed operarius mercede sua . Discutiat seipsum, si digne operatus est opera Dei, et implevit omnia quaecunque praecepta sunt: et tunc non aliud requiret, sed de eo ipso, quod ei datur, erit sollicitus. quia supra meritum suum excipit. Hoc enim quod de esca dictum, etiam de omni re, quae ad usus corporis pertinet, eadem forma servari potest. § XXV.it, nolens accipere aliquid eorum quae ad usum ut si quaerat non accipiat, usquequo probet is qui praeest: et cum viderit vitium animi curatum, tunc etiam quod corporis usibus necessarium fuerit, praebebit. INTERROGATIO XCVII. Si necesse est omnes convenire ad horam prandii, eucit. Si vero cum possit, non satis egit accurrere, fateatur culpam peres venientes ad ostium et potentes quomodo dimittemus: et si debet unusquisque porrigere panem, vel quodcunque filiorum, et mittere canibus , sed et canes manducare
Abbreviated transcription (Latin):
quis murmuret ꝓpt̾ escam: quȩ cigacũ sententia
seruabitur: Responsio Ea que cirea illos qͥ
murmurauerunt indeserto. Dicit enĩ apłs. eq
inur muraueritis sicut quidã coꝵ murinurauer.
&ͥ perierunt ab exterminatore. Interro gatio
Si oportet eum qui plus laborat. requuere plus
aliquid a consuetudine RESs Siꝓpt̃ re¬
tributionem dei laborem suscipit. non hic requi¬
rere debet laboris sui mercedem uł requiẽ.s ꝓhͥs
ad ꝓmisa dni festinare: sciens quia sicut ꝓlabori¬
b mercedes parabit dñs: ita etiã ꝓ angustus con¬
solationes. Uerumptam̃ hii quipsunt obseruabt
regulã illã que dicit : diuidebat᷑ aut̃ unicuiq ꝓ
ut opꝰ erat. Debet eni unũqueq p̾uenire: ut sed̾m
laborẽ eciã solatia refectionis mueniat. In t̾rog̃
calciamentũ qualecũq fuerit: RES Siquidẽ
breue. aut grande ẽ adm̃sura stature suȩ. Hoc in¬
dicare debet: s. con omĩ uerecondia. & mansuetudine.
nõ÷ nouum: meminerit mandati dnĩ dicentis. qͥ a

Expanded text:
ret propter escam, quae erga eum sententia servabitur? RESP. Ea quae circa illos qui murmuraverunt in deserto. Dicit enim Apostolus: Ne murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore . INTERROGATIO XCIV. Si oportet eum qui plus laborat, requirere plus aliquid a consuetudine? RESP. Si propter retributionem Dei laborem suscipit, non hic requirere debet laboris sui mercedem vel requiem, sed pro his ad promissa Domini festinare: sciens quia sicut pro laboribus mercedes paravit Dominus, ita etiam pro angustiis consolationes. Verumtamen hi qui praesunt, observabunt regulam, quae rout opus erat . Debent enim unumquemque praevenire, ut secundum laborem etiam solatia refectionis inveniat. INTERROGAcalceamentum, qualecunque fuerit? RESP. Siquidem breve aut grande est, ad mensuram staturae suae hoc judicare debet, sed cum omni verecundia et mansuetudine. est novum, meminerit mandati Domini dicentis: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
iungunt .s. semꝑ augm̃ta oꝑis quęxit ⁊ maiora quã
iniungunt desidat ⁊ͨ optat: etiã si supͥ uires ui
de tur e̾e qd̃ facit. nec aliquando securꝰ ÷ tanq
oꝑe expleto.s. e contrario sollicitꝰ ẽ & anxius. tanq
qui nichil dignũ p̾ceptis euangłicis gerit. me¬
mor illiꝰ dominici sermonis dicentis. Cii autem
feceritis omĩa quȩcũq p̃cepi uob̃. tunc dicite
Serui in utiles sumꝰ. qd̃ debiumꝰ facere ñ fecimꝰ¬
⁊ ipse mundo: non erubescit dicere. quia ego me¬
ipsũ nondũ uidico cõp̃hendisse. Undeaut̃ ea qͥdẽ
que retro sunt obliuicens: ad ea aut̃ quȩ mante st̃
me extendens. scđm ꝓpositũ sequor ad palmã suꝑns
iunueret: magis in laborib & fastigatione inquit noc¬
te ac die oꝑans uiri: non quia non habem potesta.¬
tem s ut nos formã darem uob ut imitaremini
nos. Que cũ ita sint: quis ita uł stultꝰ ẽ uel in¬
fideł: ut putet se maiorib ꝗͣ debet onerib p̃gra¬

Expanded text:
 augmenta operis quaerit, et majora quae injunguntur desiderat et exoptat, etiamsi supra vires esse videatur quod facit, nec aliquando securus est tanquam opere expleto, sed e contrario sollicitus est et anxius tanquam qui nihil dignum praeceptis Evangelicis egerit, memor illius Dominici sermonis dicentis: Cum autem feceritis omnia quaecunque praecepi vobis, tunc dicetis: Servi inutiles sumus, q crucifixus, et ipse mundo, non erubescit dicere: Quia ego meipsum nondum aestimo apprehendere. Unum autem ea quidem quae retro sunt obliviscens, ad ea autem quae inante sunt me extendens secundum propositum sequor ad palmam supernae iveret: Magis in labore et fatigatione, inquit, nocte ac die operans vixi. Non quia non habemus potestatem; sed ut nos formam daremus vobis, ad imitandum nos . Quae cum ita sint, quis ita stultus est vel infidelis, ut putet se majoribus quam debet oneribus praegra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpatostate uł arbitrio positũ e incertum ẽ. non
iudicare: usq qͦ ueniat dñs qͥ & illuminabit occulta
tenebrarũ &ͥ manifestabit consilia cordĩ. Di aut̃ u¬
ditia uindicare omĩ modo necessariũ:. ne forte &
nos simili ira dei absorbeam. siqͥescimͦ erga peccantes
& sil emꝰ: nͥforte qͥs cadẽ faciens fidutiã nõ habeat
arguendi. neq auctoritatẽ iudicandi frem dño di¬
cente. eice pͥus trabẽ de occło tuo. ⁊ tunc uidebis

Expanded text:
potestate vel arbitrio positum et insertum est, non judicare, usquequo veniat Dominus, qui illustrabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Dei autem judicia vindicare omni modo necessarium est; ne forte et nos simili ira absorbeamur, si quid sciamus erga peccantes et sileamus. Nisi forte quis eadem faciens, fiduciam non habeat arguendi, neque auctoritatem judicandi fratrem, Domino dicente: Ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis
Abbreviated transcription (Latin):
Implere autẽ id possumͦꝰ: si meniores fuerimꝰ dñi
dicentis. Discite ame qm̃ mitis sũ: ⁊ humił
corde: qd̃ in multis sepe & ostendit & docuit:
& crede ei debemꝰ ꝓmittenti qr quise hunili¬
at exaltabitur. Deinde ut indesmenter &
absq ulla cessatione iom̃ĩb actib ⁊ in
oĩ negotio humiliores ceteris mueniri stude¬
amͦ. ⁊ in hoc exercitiũ nrm̃ ponamꝰ uix eñ
sĩ poterimꝰ a nob̾ pͥstine arrogãtie abolere
memoriam. & affectũ humilitatis assume¬
re: sicut eciã inarcificus fieri solet. Idẽq
modꝰ erit etia incet̾is uirtutib obtinẽdis:
adño dicente. Quomͦ potestis crede. głam urãm
queritis e ltaq reqͥrere ab hõib głam uł honorẽ.
indiciũ ẽ. infidelitatis. uł alienos ẽẽ apietate derma
quidẽ sibi requir᷑. qͥli iudicio digni sunt & IH P¬

Expanded text:
re autem id possumus, si memores fuerimus Domini dicentis: Discite a me quia mansuetus sum et humilis corde : quod in multis saepe et ostendit et docuit. Et credere debemus promittenti: Quia qui se humiliaverit, exaltabitur . Deinde ut indesinenter et absque ulla cessatione in omnibus actibus, et in omni negotio humiliores caeteris amus, et in hoc exercitium nostrum ponamus. Non enim sic poterimus a nobis pristinae arrogantiae abolere memoriam, et effectum humilitatis assumere, sicut etiam in artificiis fieri solet, idemque modus erit etiam in caeteris virtutibus obtinendis, Domino dicente: Quomodo potestis credere, gloriam quaeritis ? Itaque requirere ab hominibus gloriam vel honorem, indicium est infidelitatis, et alienos nos esse a pietate Dei, mquidem requirunt, quali judicio digni sunt? I
Abbreviated transcription (Latin):
niorem scdm etatẽ. quomͦ debet agere cũ eo: Rr̃
cit maledictus qui facit oꝑa dñi neglegent̃. obser¬
oꝑantur uł etiã si alii de eodẽ monasterio debent
relictis locis suis in trare ad alios: Rs Pret̃ illũ
cui creditũ ẽ. requirere oꝑantes. id ẽ. adqͤm opus ꝑ¬
tinet & dispensatio: siquis alius inuentꝰ fuerit hoc
fatiens tanquã intsił turbans disciplinã. iordinem
frm̃. a cõmuni conuentu excludatur. & om̃ino etiã
alicitis ꝑgressibus inhibeatur : & sedens inimno loco¬
in quo iudicauerit isqͥ p̃ẽ. apto ad correptionem
iiundictam. nusquã ꝓrsus ꝑmittat᷑ abscedere:
s urgeatur in opus multo plusquã consuetudo ẽ.
& cotidie exigat᷑ ei usqueqͦ discat implere hoc qd

Expanded text:
niorem secundum aetatem, quomodo debet agere cum illo? REcit: Maledictus qui facit opera Dei negligenter : obseroperantur, vel etiam si alii de eodem monasterio debent, relictis suis locis, intrare ad alia, praeter illum cui creditum est requirere operantes, id est, ad quem opus pertinet et dispensatio?-- Resp. Si quis inventus fuerit hoc faciens, tanquam interturbans disciplinam et ordinem fratrum, a communi conventu excludatur, et omnino a licitis progressibus inhibeatur; et sedens inin quo judicaverit is qui praeest, apto ad correptionem et vindictam, nusquam prorsus permittatur abscedere, sed urgeatur in opus, multo plus quam consuetudo est; et quotidie exigatur, usquequo discat implere hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
non iudicemmi: nolite condẽpnare ut non condẽpne¬
mini. RE sponis Cũ dñs aliquando dicat. nolite
mͦ in quib oportet iudicare & inqͥb non. De hoc au¬
tẽ manifesta nob̾ apłs tradidit dicens. Dehis cau¬
sis que munius cuiꝰq arbitrio ẽẽ debent: tu aute
quare udicas frẽm tuum Et itm. nongͦ inuicem

Expanded text:
non judicemini; nolite condemnare, ut non condemnemini? RESP. Cum Dominus aliquando dicat: Nolite mus in quibus oporteat non judicare et in quibus non. De hoc autem manifeste nobis Apostolus tradidit, dicens de his causis quae uniuscujusque arbitrio esse debent: Tu autem quare judicas fratrem tuum ? Et iterum: Non ergo invicem
Abbreviated transcription (Latin):
to ẽ. picciosior futura uita quã p̃sens. sicut &
dñs cdixit: qͥa manclata mea uita ȩterna est.
Sic̃ enĩ p̃sens uita constat incibo panis. ita¬
& c̨cerna uita constat inoꝑe mandati. sicut
dignis habitꝰ: inoꝑe di inueniri: Re d
Io quo erat ille qui dicebat. quis egosũ
dñẽ: aut quȩ ẽ domͦ patris mei qm̃ dilexisti
me: explens ꝑ singula id quod scriptũ e
grãs agentes dõ patri qui dignos nos fec̃
inpartẽ sortis scõꝵ inlumine: qui & libera

Expanded text:
ra vita quam praesens, sicut et Dominus dixit: Quia mandata mea vita aeterna sunt . Sicut ergo praesens vita constat in cibo panis, ita aeterna vita constat in opere mandati, sicut dignus habitus est in opere Dei inveniri? RESP. Eo quo erat ille qui dicebat: Quis ego sum, Domine? aut quae est domus patris mei? quoniam dilexisti me? Explens per singula id quod scriptum est: Gratias agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine: qui et libera
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suscitat frͥs  RL Si qͥs cognoscit clamnũ
qd de sõno patit᷑. cũ neq sui ipsius sensum habet..
& intelligit qͣntũ sit lucrũ uigiliarũ. & p̾cipue cũ
uigiletur ad glorificandũ deũ moratione: ita debet
habe eũ qͥ se ad hoc inuitat ⁊ suscitat dormientẽ taꝙ
eũ ꝑ quẽ diuina lucra & cęlestia dona consequitꝰi
forte cõpunctꝰ n agnoscat quantis & qualib
bonis semet ipsũ insipient̃ d esr audet.  ita conu̾sus

Expanded text:
tionem suscitat fratres? RESP. Si quis cognoscit damnum quod de somno patitur, cum neque sui ipsius sensum habet; et intelligit quantum sit lucrum vigiliarum, et praecipue cum vigilatur ad glorificandum Deum in orationibus; ita debet habere eum qui ad hoc se invitat et suscitat dormientem, tanquam eum per quem divina lucra et coelestia dona consequitur; forte compunctus agnoscat quantis et qualibus bonis semetipsum insipienter defraudet, et ita conversus
Abbreviated transcription (Latin):
& ut ãpliꝰ inclinaret & constringeret audientes
& aliud querere i RSI Gu definitũ sit
m̃suram obedientie usq ad mortẽ eͥẽ: qui deuitat
hoc qd ei iniungit᷑ ⁊ aliud quęrit: pͥmo om̃iũ
in obediaentia reus ẽ: & manifeste ostenditur. qr

Expanded text:
Et ut amplius inclinaret et constringeret audientes,Et ut amplius inclinaret et constringeret audientes,et aliud quaerere? RESP. Cum definitum sit mensuram obedientiae usque ad mortem esse, qui devitat hoc quod ei injungitur, et aliud quaerit, primo omnium inobedient
Abbreviated transcription (Latin):
Qui piger ẽ erga mandatũ: qͦmͦ potest industrius
⁊ uigilans effici RP Sicertus sit p̾sentiã
dñi dei ubiq esse. & omĩa intueri: & cõminatione
illã quȩ adu̾sum pigrũ ꝓlata ẽ ante occłos habe
at. ⁊ spem multe retͥbutionis dĩ: qui reꝓmisit ꝑ
paulũ apłm dicens. qr unꝰ quisq ꝓpͥam mercedẽ ac¬
cipiet scđm suũ laborẽ: isi qua similia inscripturis
scĩs inueniunt᷑. quȩ delabore pacientię ⁊ oꝑm sollici¬
ꝓ mandato dĩ iniungunt. s. artificium uult disc̾e:
quali uicio egrotat. aut si oportet ei ad qͥescere¬
timuit sententiã dni dicentis. Estote parati: qr¬
Si aut̃ imꝑat̾ ei artificiũ disce. obȩdientie suę
Si quis industriꝰ sit & ꝓmptꝰ ad implenda man¬
data : agat aut̃ non qđ ei iniungit᷑. s qđ ipse uult:¬
quã mercedẽ habebit i R ẜ OH Mences eiꝰ il
la ẽ: qͦd sibi placet: cũ aut̃ apłs dicat unꝰ quisq
urm̃ ꝓximo suo placcat inbonũ ad edificationẽ:

Expanded text:
Qui piger est erga mandatum, quomodo potest industrius et vigilans effici? RESP. Si certus sit praesentiam Domini Dei ubique esse, et omnia intueri ; et comminationem illam quae adversus pigrum prolatrga mandatum, quomodo potest industrius et vigilans effici? RESP. Si certus sit praesentiam Paulum apostolum dicens: Quia unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem : et si qua similia in Scripturis sanctis inveniuntur, quae de labore patientiae et operum sollicipro mandato Dei incidunt, sed artificium vult discere; quali vitio aegrotat? aut si oportet ei atimet sententiam Domini dicentis: Estote parati; quSi autem imperatur ei artificium discere, obedientiae suae TIO LXVIII. Si quis industrius sit, et promptus ad implenda mandata, agat autem, non quod ei injungitur, sed quod ipse vult:quam mercedem habebit? RESP. Merces s dicat: Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bono ad aedificationem .
Abbreviated transcription (Latin):
audierit: sit tibi sicut gentil & publicanus. IN ĨR
ciliari is qui contristatus ẽ: Rꝑ
Manifesta est.¬
& de hoc dnĩ sententia: quę refert in illa parabola
de seruo illo qͥ rogatꝰ a conseruo suo. noluit patient̾
agere. Et audientes inqͥt serui. nuntiauerunt dño su
Iratꝰ aut̃ dñs reuocauit omẽm grãm quã concesserat¬

Expanded text:
audierit, sit tibi sicut gentilis et publicanus . INTERRciliari is qui contristatus est? RESP. Manifesta est de hoc Domini sententia, quae refertur in illa parabola de servo qui rogatus est a conservo suo, et noluit patienter agere: Et videntes, inquit, conservi renuntiaverunt domino suo . Iratus autem dominus revocavit omnem gratiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgl̾am: & ignobilitatẽ. ꝑ infamiã: & bona famã.
fugiat uitiũ hominib placendi: uł captandi
laudem ab hominib ⁊ R̃ Sicertus sit de
p̃sentia dĩ ⁊ fixã habeat sollicitudinẽ dõ placẽ¬
di. & mulco desidio teneat̾ earũ beatitudinũ q̃
a dñõ repmisse sunt : non oportet subp̃sentia

Expanded text:
gloriam et ignobi itatem, per infamiam et bgloriam et ignobi itatem, per infamiam et bfugiet vitium hominibus placendi vel captandi laudem ab hominibus? RESP. Si certus sit de praesentia Dei, et fixam habeat sollicitudinem Deo placendi; et multo desiderio teneatur earum beatitudinum quae a Domino repromissae sunt. Non
Abbreviated transcription (Latin):
manducat quis ⁊ bibit in głam dei a REPSIO
i in memoria habeat eũ semꝑ aquo pascit
dm̃. ⁊ sinon solum anima uerũ etiam corꝑe
ꝑ singła contestetur se. & grãs agere & non secu¬
rum manducare. s quasi oꝑarium dei ab ipso refici
ob hoc qͦd ad laborẽ uł explecionẽ sufficiat man
ta mente & fixo desidio placendi dõ agimꝰ oꝑa
dei: & om̃ĩ sollicitudine constringim. ne decidamꝰ
a uia recta ⁊ ab oꝑe legitimo: tunc nulliꝰ ꝓrsus
nisi dei soliꝰ & eiꝰ oꝑis qd̃ explemꝰ. tanquã si artifex
faciens uas indesinenter eiꝰ meminit qui opꝰ iniun¬
xit. & uas qd̃ u̾sat in manib si rec te ⁊ rec ⁊ fabre
quid oꝑis boni. nullo autem tali p̾sente uł eciã
his qͥ uituꝑare possunt segnis ẽ & pigrior inoꝑe.
Sienĩ dño placere uellet. sẽꝑ utiq & inomĩ lo¬
co idẽ eẽt atq eadẽ geperet : ad implens qd scrip.¬
tum est. ꝑ arma iusticie: adextris & asinistris.

Expanded text:
manducet quis et bibit in gloriam Dei. RESP. Si in memoria habeat eum, a quo pascitur, Deum: et si non solum anima, verum etiam corpore per singula contestetur, se ei gratias agere, et non securum manducare; sed quasi operarium Dei ab ipso refici, ad hoc, ut ad laborem, vel expletionem sufficiat mandta mente, et fixo desiderio placendi Deo, agimus opera Dei, et omni sollicitudine constringimur, ne decidamus a via recta, et ab opere legitimo; tunc nullius prorsus i, et ejus operis quod explemus. Tanquam si artifex faciens vas aliquod indesinenter et ejus meminit qui opus injunxit; et vas quod versat in manibus, si recte et fabre agit operis boni. Nullo autem tali praesente vel etiam his qui vituperare possunt segnis esse et pigrior in opere, si e im Domino placere vellet semper utique et in omni loco idem esset, eadem gereret, adimplens quod scriptum est, per arma justitiae a dextris et a sinistris per
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ causa efficit̾. tam sibi quã etiã ceteris: qr a
ditũ contradictionis plurib aꝑit: ⁊scipsũ ad
contradicendũ insuescit. Et cũ non possit sin¬
guli discernere qͦd meliꝰ ÷ & eligere. potest fieri
si tał sit licentia. ut aliqͥ quod deteriꝰ ÷ eligant.
Tum deinde etiã suspicitionẽ dabit frĩb: qd
passione aliqͥ uł ad opͦ illud qd elegit astringatur:
nõ obedire: multoꝵ maloꝵ causa: & radix. Si
rit aliquid fr̃i ⁊ contradixerit. pͦ ea sua sponte
tradixit quasi nõ obtẽꝑans iudicandꝰ ẽ. & uelut
ceteros ad similt concitans malũ. in qͦ sciat se il¬
li sentẽtie obnoxiũ quȩ dicit. contradictiones
suscitat omĩs malus: dñs aut̃ angłm i misericor̃¬
dẽ ĩmittet ei. Cũ aut̃ certꝰ sit quia non homi¬

Expanded text:
 tam sibi quam etiam caeteris, quia aditum contradictionis pluribus aperit, et seipsum ad contradicendum insuescit; et cum non possint singuli discernere quod melius est et eligere, potest fieri, si talis est licentia, ut aliquid quod deterius est eligat. Tum deinde etiam suspicionem dabit fratribus, quod passione aliqua, vel ad opus illud quod eligit, astringatur, non obedire, multorum malorum causa est et radix. Si it aliquid fratri et contradixerit, postea autem sponte tradixit, quasi non obtemperans judicandus est, et velut caeteros ad simile concitans malum. In quo sciat se illi sententiae obnoxium quae dixit: Contradictiones suscitat omnis malus: Dominus autem angelum immisericorde
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ intelligit᷑ suꝑbus: uł quomͦ curatura R ỹ
Ititelligitur quidẽ ex eo qd semꝑ ea quȩ eminẽ¬
tiora sunt querit: curat᷑ aut̃ si credat sententiã
eiꝰ qui dix̃. deus suꝑbis resistit. hlud sane sciẽ
trahat se & recedat ab om̃ib occasionib elatio¬
nis. sicut impossibile ẽ. extingui linguę alicuius
uł gentis loquęla. uł artificiũ aliqͦd: nͥ quis
ab agendo uł loquendo. uł mouendo: s etiã¬
pit: ⁊ hoc obseruandũ de om̃ib uicus IN

Expanded text:
o curatur? RESP. Intelligitur quidem ex eo, quoniam ea quae eminentiora sunt quaerit. Curatur autem, si credat sententiae ejus, qui dixit: Deus superbis resistit . Illud sane sciendtrahat se, et secedat ab omnibus occasionibus elationis: sicut impossibile est exstingui linguae alicujus vel gentis loquelam, vel artificium aliquod, nisi quis ab agendo, vel loquendo, vel movendo, sed etipit. Et hoc observandum est de omnibus vitiis. IN
Abbreviated transcription (Latin):
omia menbra. Qui aut talem nonhabet affec tum
pximu suũ int̾rogatio Qoisunt mimici
qͦs diligere iubem÷ ⁊ quomͦ diligimus inimicos nr̃os.
prestantes eis beneficia tantum mͥ. aut etia affec¬
cũ eis exibentes: ⁊ si hoc possibile ÷ fieria Resp̃

Expanded text:
omnia membra . Qui autem talem non habet affectum omnia membra . Qui autem talem non habet affectum  INTERROGATIO CLVI. Qui sunt inimici quos diligere jubemur? et quomodo diligamus inimicos nostros, praestantes ei beneficia tantummodo, aut etiam affectum eis exhibentes? et si hoc possibile est fieri? RESP
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ipsum diligit. Intelligi aut̃ potest iste qui
tał ẽ hoc modo. si ea que facit ꝑsemet ipso facit.
etiã siuideantur scđm mandatũ dei ẽẽ. quȩ facit.
Qui enĩ ꝓsua requie patit̾ aliquid deeẽ. necessita¬
tiuł usib fr̃m: siue eoꝵ quȩ ad anima necessaria
sunt. siue quȩ ad corpus: manifeste phũautꝰ id:
se ipsũ diligens dephendit᷑. cuiꝰ uiti finis intitꝰ e.
Introgatio Quomͦ apparet quidiligit frẽm scd̾m
mandatũ dnñ÷ ⁊ quomͦ arguit qui nondiligit R
aritatis duo ista p̾cipue signa sunt. Cutris¬
tam. ⁊ grauit̃ fẽrimi inhi inquib ledit̾ ille quẽ
diligimꝰ: icũ uł satis agiꝰ ut nonfiant. & gaude¬
mus siꝓuenerint aliqͦ in quib utilitas ul pfectꝰ
eiꝰ ẽ qui diligitur. Beatꝰ gͦ ẽ. qui luget suꝑ eum
qui deliquit: cuiꝰ uidet uite inminere ꝑicłm.
igaudet ꝓ eo qui ꝓficit: ⁊ suũ lucrũ cõputat
ꝓfectu ꝑximi sui. Contestetatur aut hoc ipsum. a¬

Expanded text:
qui seipsum diligit. Intelligi autem potest is qui talis est hoc modo: si ea quae facit pro semetipso facit, etiamsi videantur secundum mandatum Dei esse quae facit. Qui enim pro sua requie patitur aliquid deesse necessitati vel usibus fratris, sive eorum quae ad animam necessaria sunt, sive quae ad corpus, manifeste philautus, id est seipsum diligens, deprehenditur: cujus vitii finis interitus est. INTERROGATIO CLV. Quomodo apparet qui diligit fratrem secundum mandatum Domini; et quomodo arguitur qui non diligit? RESP. Charitatis duo ista praecipua signa sunt, cum contristamur et graviter ferimus in iis in quibus laeditur ille quem diligimus; et cum vel satis agimus, ut fiant; vel gaudemus, si provenerint aliqua, in quibus utilitas vel profectus est ejus qui diligitur. Beatus ergo est qui luget super eum qui delinquit, cujus videt vitae imminere periculum: et gaudet pro eo qui proficit, et lucrum suum deputat profectum proximi sui. Contestatur autem hoc ipsum a
Abbreviated transcription (Latin):
sum mulcũ. & dulciora suꝑ mel & fauum. Nã
& seruus tuus custodit ea: incustodiendis illis retͥbutio
habe caritatem dei Rbsẜ Sigrati & fide¬
les cristamꝰ erga beneficia eiꝰ: qͦd etiã inmutis ani¬
nalib fieri uidem᷑. Nam & canes int̾clum dili¬
gunt eos. qui sibi cibũ p̾bent. S & ysaias ꝓpheta
hoc docet cumarguit ingratamgentem. & dicit
exꝑsona dni. filios genui & exaltaui. ipsi autem
me spuerunt. Agnouit bos possessorem suũ: & asinꝰ
sequiuitiu. Isrl uͦ me non cognouit: & popłs m̃s
non intellerit me. Sicut enĩ boui & asino ꝓeo
beneficio quod pascitui. dil ectio spontanea nas¬
uitur erga pastore: ita etia nos sigrate & fidelit̃
beneficia dei suscipiam Sine dubio diligimus
beneficioꝵ pbitm deum: & absq ullꝰ doctriua
patiuali qracoam instincꝰtu cius concitamꝰ affectu.
sitam sauitas sua anime presto sit. In Ĩ ROS¬

Expanded text:
sum nimis; et dulciora super mel et favum. Nam t servus tuus custodit ea; in custodiendo illa retributio habere charitatem Dei? RESP. Si grati et fideles existamus erga beneficia ejus, quod etiam in mutis animalibus fieri videmus. Nam et canes interdum diligunt eos qui sibi cibum praebent. Sed et Isaias propheta hoc docet, cum arguit ingratam gentem, et dicit in persona Domini: Filios genui, et exaltavi: ipsi autem me spreverunt. Agnovit bos possessorem suum, et asinus non cognovit, et populus meus me non intellexit . Sicut enim bovi et asino pro eo beneficio quo pascitur dilectio spontanea nascitur erga pastorem, ita etiam nos, si gratanter et fideliter beneficia Dei suscipiamus, sine dubio diligimus beneficiorum praebitorem Deum; et absque ulla doctrina, naturali quodam instinctu, in ejus concitamur affectum, si tamen sanitas animae praesto sit. INTERRO
Abbreviated transcription (Latin):
ad explenda ea quib id consequi possim quod de¬
sicłamus. Diquisgͦ odio habuerit & execratus
fuerit iniquitatem: & mundauerit se ab omi pec¬
cato. ex quo sicut corpus alanguore delectatio¬
nẽ nonhabet cibi. ita & anima apeccati mor¬
bo non habet desicdiũ erga mandata dei: & si
recordet᷑. quia mandatũ dei uita ęterna est.
& om̃ib qui custodiunt illud ꝑ manet ad imple¬
tio ꝓmissorum: potest ꝑhec nasci anine affect

Expanded text:
id consequi possimus quod desideramus. Si quis ergo odio habuerit et exsecratus fuerit iniquitatem, et emundaverit se ab omni peccato; ex quo, sicut corpus a languore delectationem non habet cibi, ita et anima a peccati morbo non habet desiderium erga mandata Dei. Si recordetur quia mandatum Dei vita aeterna est, et omnibus qui custodiunt illud permanet adimpletio promissorum, potest per haec nasci animae affectus
Abbreviated transcription (Latin):
nquinam̃tũ carnis ẽ. cõmiscere. hs̃ qui illicita
et nefanda cõmutunt. Sp̃c aut̃ inquinam̃tũ ẽ.
cũ in different̃ habemꝰ cõmisceri eisqui defide
impie. sentiunt. E mundamur aut̃ abhis cũ imple¬
mus illud quod apłs dicit cũ eiodi nec cibũ su¬
mere: & queciiq his similia sunt. Uel certe cum
illud patimur in corde nr̃o: quod ait dauid. De¬
fectio tenuit me. ꝓpeccatorib derelinquentib
legẽ tuã. Uel cũ ostenderimꝰ talem nr̃am tris

Expanded text:
nquinamentum carnis est commisceri cum his, qui illicita et nefanda committunt . Spir itus autem inquinamentum est, cum indifferenter habemus commisceri eis qui de fide impie sentiunt. Emundamur autem ab his, cum implemus illud quod Apostolus dicit: Cum ejusmodi nec cibum sumere ; et quaecunque his similia statuit. Vel certe cum illud patimur in corde nostro quod ait David: Tristitia tenuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam . Vel cum osten
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tibile illud futuri ex animis tribunal: timebimꝰ
ta aͦ spaciosa uia que ducit ad mortẽ:¬
Oñs ꝓmulta clementia sua & nominibus & uer¬
bis hiss uti tur: quib possit nobis innoticiam
ad ducere dogmata ueritatis. Sic̃ gͦ hii qui am¬
bulant inuia. si abrec̾to ifmere declinent. qͦd cer¬
tis lineis & manifesto calle concludit᷑. spacia
multa & uaga incident. Eta gͦ & is qui excesserit
uiã que ducit ad regnũ celoꝵ multã latitudinẽ¬

Expanded text:
terribile illud futuri examinis tribunal, timebimusterribile illud futuri examinis tribunal, timebimusta, et spatiosa via quae ducit ad mortesua clementia et nominibus et verbis his utitur, quibus possit nobis in notitiam adducere dogmata veritatis. Sicut ergo ii qui ambulant in via, si a recto itinere declinent, quod certis lineis et manifesto calle concluditur, spatia multa et vaga incedunt; ita ergo et is qui excesserit de vita quae ducit ad regnum coelorum, multam latitudin
Abbreviated transcription (Latin):
lus de ore ur̃o ñꝓcedat: sed ͥquis honꝰ ad edificati¬
onẽ fidi. Necessaria uͦ ẽ. taciturnitas: usqueqͦ
uitios si qua illa funt lingue uł sermonũ
temeritas rese tet̾ & discat oportumȩ & intẽ¬
pore & utilit̾ loqui: sic̃ scriptũ ẽ. Sermo u̾r.
Preter eos
considantius agere debent: ut quantũ necessitas
exigit hoc solũ Ioquant᷑: & hoc ipsũ cũ quiete & ho¬
nesta te. ne turbent aut offendicłm faciant ce¬
teris: cuncꝰ tos reliquos silentiũ hab̃e conuenit.
Si enun ꝓphis in ȩccłia docentibꝰ apłs dicit. quia
si alui reuelatũ fuerit sedenti. pͥor taceat: quanto
magis in tempore psalmoꝵ ł orationũ tacere & silen¬
tiũ agere cunctis conuenit: nͥ si quẽ forte ut suꝑius
diximꝰ cõmunis ꝓuidentie causa. aliquid ꝓloqui
timemꝰ. & pͥncipes. scientes immi nere ex his aliqͥd
qͦd ad uite exitiũ ꝑtinet. Si gͦ credamꝰ quia uere
sunt cõminationes futuri uidicii dei: & recordam᷑

Expanded text:
vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei . Necessario vero est taciturnitas, usquequo vitia si qua illa sunt linguae vel sermonum temeritas resecetur, et discat opportune et in tempore utiliter loqui, ut sicut scriptum est: Sermo eorum Praeter eos ui et ipsi tamen considerantius agere debent, ut quantum necessitas exigit, hoc solum loquantur, et hoc ipsum cum quiete et honestate, ne interturbent aut offendiculum faciant; caeteris cunctis silentium habere convenit. Si enim prophetis in Ecclesia docentibus Apostolus dicit: Quia si alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat ; quanto magis in tempore psalmorum vel orationum tacere et silentium agere cunctis convenit; nisi quem forte, ut superius diximus, communis providentiae causa aliquid proloqui timemus et principes; scientes imminere ex eis aliquid quod ad vitae exitium pertinet. Si ergo credamus quia verae sunt comminationes futuri judicii Dei, et recordemur
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic similit angtum & artũ hoc indicat. quia uia
hec. idẽ. uita nr̃a ang̾tat᷑. & coartat᷑ intribulationib
Constringimur enim exutͣq parte nos qui it̃ agimꝰ.
ne priͥsus in aliud aliquid declinemus. Periculum
enim ẽ. inutrã libet partem declinare. sic̃ in exi¬
gui pontis transitu ubi exut̾q parte eũ quiforte
declinauerit cõncitifluminis unda ripiat & au¬
ferat. Proptea gͦ scriptũ ẽ. Non declinaueris neq
Mdexteram: neq ad sinistram. Et ait dauid. Iux

Expanded text:
angustum et arctum hoc indicat, quia via haec, id est vita nostra, angustatur et coarctatur in tribulationibus. Constringimur enim ex utraque parte nos qui iter agimus, ne prorsus in aliud aliquod declinemus. Periculum enim est, in utramlibet partem declinare: sicut in exigui pontis transitu, ubi ex utraque parte eum qui forte declinaverit, conciti unda fluminis rapit et aufert. Propterea ergo scriptum est: Ne declinaveris in dextram neque
Abbreviated transcription (Latin):
uł neglexerit. Int̾roa.iI Qyomͦ podest aliqͥs
odiũ habere adu̾sus peccatumo ReS Semꝑ
ex hs quȩ tristẽ & infaustũ finem habent odiũ
nascitur hominib adu̾sus eos qui causa sibi huiꝰcẽ¬
modinegotu extiterint. Siquis gͦ certꝰ sit quantor
& qualiu malorũ causa nob̾ fiunt peccata: sponte
&̾ sine ulla cominonitione ex intino affectu odi¬
um ei adu̾sum ea nascit̾ sicut ostendit ille qui
aiebat. Iniquitatẽ odio habui. IROR. ITIO

Expanded text:
. Quomodo potest aliquis odium habere adversus peccatum? RESP. Si semper ex iis quae tristem et infaustum finem habent, odium nascitur hominibus adversus eos qui causa sibi hujuscemodi negotii exstiterunt. Si quis ergo certus sit, quantorum et qualium malorum causa nobis fiunt peccata, sponte et sine ulla comminatione ex intimo affectu odium ei adversus ea nascitur, sicut ostendit ille qui dicebat: Iniquitatem odio habui et
Abbreviated transcription (Latin):
deat decorem inde aliquem capere: si peccat
aut intio aliquo id agere putandus est: RPON
uiuult ꝑ decorem habit̾ placere hominib
manifestũ ẽ. eum huiꝰ ipsius uidu egritudine
laborare. idẽ. hominib placendi: ã certũ est
m̃tem eiꝰ ad eo longius euagari. S & hoc ipsũ
ẽ. uitiũ ꝑperam agere: & cũ indum̃tis. uel cal¬

Expanded text:
deat decorem inde aliquem capere; si peccat, aut vitio aliquo id facere putandus est? RESP. Qui vult per decorem habitus placere hominibus, manifestum est eum hujus ipsius vitii aegritudine laborare, id est, hominibus placendi; et certum est mentem ejus a Deo longius evagari. Sed et hoc ipsum est vitium, perperam agere, cum indumentis vel cal
Abbreviated transcription (Latin):
Auaritia usq adque modũ definit᷑: Rꝑ
Cũ transgressus quiꝰ fuerit modũ lege statutũ.
necessarus de sesit sollicit᷑ qua de proximo:
scriptũ ẽ. enim. diliges proximũ tuũ sic̃ te¬
ipsũ. Scđm euangłium uͦ siquis plus sollicituis
sit quã de p̃sentidie. sui uidelicet causa uł cor¬
po is. iste sine dubio audit. Stulte ac nocꝰte re¬
petent ide animã tuã. & que p̃parasti cinus
erunt: Quib addidit dñs dicens. Ita erit & is qui

Expanded text:
Avaritia usque ad quem modum definitur? RESP. Cum transgressus quis fuerit modum legis statutum.necessariis de se sit sollicitus, quam de proximo. Scriptum est enim: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Secundum Evangelium vero, si quis plus sollicitus sit quam de praesenti die, sui videlicet causa vel corporis, iste sine dubio audiet: Stulte, hac nocte repetent abs te animam tuam; et quae praeparasti, cujus erunt ? Quibus addidit
Abbreviated transcription (Latin):
egerint: cũ dicit. In om̃ib uos ex hibiustis castos
ẽẽ innegotio. Sc̃ificatio aut̃ ẽ. adherere dõ ex in¬
tegro. &̃ sine aliqua int̾missione:. in om̃i tempore
sollicitũ ẽẽ & studiũ gerere placendi ei: qm quidẽ.
neq pollutum aliquid indonis dĩ offerri: potest
uł scificarĩneq rusũ quod semel oblatum est dõ
& scificatum: ad cõmuẽ humani ministeriĩ
usũ adduci potest. Alioquin. & sacrilegum

Expanded text:
hibuistis vos castos esse negotio. Sanctificatio autem est, adhaerere Deo ex integro, et sine aliqua intermissione in omni tempore sollicitum esse, et studium gerere placendi ei. Quoniam quidem neque pollutum aliquid in donis Dei offerri potest, vel sanctificari; neque rursum quod semel oblatum est Deo et sanctificatum, ad communem humani ministerii usum adduci potest; alioquin et sacrilegum