comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Namsiquod scificatur ante non erat
Dinon facio opera patrismei Nolite
crederemihi Si autem facio et simi¬
hi non uultis credere operibus cre¬
dite Vt agnoscatis et credatis quia
enimbene cogitemus indõ sumus
et si bene uiuamus ds̃ innobis est
fideles participantes eius gratiam
inluminati abipso in illo sumus
et ipse in nobis. sed nonsic uni genitus
filius. Ille in patre et pater inillo
tam quam aequalis in eociue. ae¬
qualis Demq nos aliquan do
possumus dicere indõ sumus et ds̃
Innobis Ego et ds̃ unum sumus
templumdifactus es Sed num quid¬
quia indo es etds̃ ẽ. inte potesdicere
quim euid& dm uid &. Quomodo
uniginitus dixit qui meuid& uid&
et patrem: Ego et pater unum sumꝰ
Agnosce proprium dñi et munus serui
Proprium dm̃ ẽ aequalitas patris
Munus serui ẽ. participatio saluatoris
Quaerebant ergo cum ad prehendere
Utinam ad prehenderent sed creden¬
do et initellegendo non seuendo et
occidendo. Quaerebant ergo eum ad¬

Expanded text:
Nam si quod sanctificatur, ante non erat Nam si quod sanctificatur, ante non erat non facio opera Patris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, & si mihi non vultis credere, operibus credite: vt cognoscatis & credatis, quia enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Ftanquam aequalis in eo, cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere: In Deo sumus, et Deus in nobis. Ego et Deus unum sumus,templumquia in Deo es et Deus est in te, potes dicere: Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit: Qui me videt, videt et Patrem. Ego et Pater unum sumus ? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini est aequalitas Patris; munus servi est participatio Salvatoris. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Quaerebant ergo eum ap
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine nuncupauit ubi scriptũ ẽ.
go dixi duestis Silllos dixit deos
ad quos sermodĩ factus ẽ. et non po¬
test soluiscriptura quem pater sci fica¬
uit et mnisit inmundum Vos dicitis
Eblasphemas quia dixi filius dĩ sum:
Disermodĩ factus ẽ ad homines ut di¬
cerentur dii ipsum uerbum dĩ quod
ẽ. apuddm̃ quomodonon ẽ ds̃ Siꝑ
sermones dĩ fiunt homines dii.
Si participando fiunt dii. Unde par
minata diisunt lumen. quod inlu¬
minat quomodonon ẽ ds̃ Sicale¬
factiquodam quodammodo igne sa¬
lutari dii efficiuntur. Vndecale¬
fiunt non ẽ ds̃ Accedis adlumen
in luminaris. etinter filiosdĩ numera¬
ris. Sirccedis alumine obscuraris
et intenebris computaris Illudta¬
menlumen Nec accedit ad se quia
Nonrecedit a se Siergo uos facit ser¬
modi quomodonon ẽ. ds̃ uerbum di
patris. Etgoscificauit filium suũ
et misit inmundum Porte aliquis
nendo etdedit qui ascm̃ eum genuit

Expanded text:
nomine nuncupavit, ubi scriptum est: nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi, dii estis. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si participando fiunt dii; unde partminata dii sunt, lumen quod illuminat quomodo non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt, non est Deus? Accedis ad lumen, illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis nendo ei dedit, quia sanctum eum genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
a quiatu hocumsis facis teipsumdm̃
Adillud hoc responderunt quod dixe¬
rat. ego et pater unum sumus
Ecceuida ei intellexerunt quod arri¬
aninon in tellegũnt. Id eo enim ira¬
ti sunt qm̃ senserunt non possedici
Egoetpater unum sumus nisiubiae¬
qualitas ẽ. patris et filii. Dñs autẽ
uid& quidres ponderit prauis uidet
cos non ferre splendorem ueritatis
Non nescriptum ẽ in legeuestra idẽ
uobis dicta
Quia ego dixiduestis: Dĩ dicit
perprophetam in psalmo hominibus
Egodixi dii estis Et legemappellauit
dñs generaliter omnes illas scriptu¬
ras quamuis a libispecaliter dicat
legem. a prohetis eam distingens. sicuti
ẽ. Lex et prophetae usq adiohan¬
nem. Et i his duobus praeceptis
tota lex pend& et prophetae Ali¬
quando autem intria distribuit e¬
asdem scripturas ubiait. O por¬
tebat impleriomma quae scripta
sunt in lege et prophetis ec psalmisde
me. Numuero etiam psalmos legis

Expanded text:
a, quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. a, quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici, Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. « Dominus autem vidit quid responderet pravis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis,Nonne scriptum est in lege vestra; id est, vobis data: Quia ego dixi, dii estis? Deus dicit per Prophetam in psalmo hominibus: Ego dixi, Dii estis ; et legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicuti est: Lex et prophetae usque ad Joannem . Et in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, et prophetis, et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. sed etiam hereticorum perfidiã
quam futuram praeuidit quantum
sit execranda monstrauit. Conti¬
cescat sabellius audiens. Ego et pa¬
ter quiunam ꝑ sonam patris et filu
prauadoctrina disseruit namego
pater duae sunt ꝑ sonae. Item eru¬
bescat arrius audiens unum sumus:
quiduas naturas in patre et filio ad¬
struit . dumunum unam naturam
significat. sicut sumus duas ꝑsonas
Sequamur a postolicam fidem quam
beatus petrus princeps apłorum
confessus ẽ. Tues xp̃s filius di uiui
Iud a eiuidelic& uerba dñĩ audientes
ethucusq sustinuerunt Dum uero ait
Ego et pater unum sumus. non ꝑtule¬
runt sed moresuo duri ad lapides
cucurrerunt. Sicut euangelista
dicit Tulerunt lapides ut lapida
quodnolebat pati. et non ẽ. passus nisi
quoduoluit pati. Adhuc eos la¬
pida recupientes alloquitur
Dustulerunt iuda eilapides ut la¬
pidarent illum. cCE XCII
Etillires ponderunt. Debonoopere
non lapida muste. Sed deblasphemi¬

Expanded text:
vit, sed etiam haereticorum perfidiam, vit, sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda, monstravit. Conticescat Sabellius audiens Ego et Pater, qui unam personam Patris et Filii prava doctrina disseruit; nam Ego et Pater duae sunt personae. Item erubescat Arius audiens, Unum sumus, qui duas naturas in Patre et Filio astruit, dum unum unam naturam significat, sicut sumus duas personas. Sequamur apostolicam fidem, quam beatus Petrus princeps Apostolorum confessus est: Tu es Christus filius Dei vivi . Judaei, videlicet, verba Domini auet hucusque sustinuerunt; dum vero ait: Ego et Pater unum sumus, non pertulerunt, sed more suo duri ad lapides cucurrerunt, sicut evangelista dicit: Tulerunt lapides, ut lapidarquod nolebat pati, et non est passus, nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapidarent illum. VERS. 32,Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemi
Abbreviated transcription (Latin):
iusomnibus ẽ. Idẽ ut sim uerbum
eius. ut simunigenitus filius eius.¬
Manus patris et manus filii una ma¬
nus est. id ẽ una potestas. quia u¬
nadiuinitas una maiestas una
acternitas. una et a equalitas
Quam uidelic& aequalitatem ipse
dñs indiuinitate habuit. prius¬
quam mundus eẽt apud patrem
ipse in humilitate extempore in¬
carnationis accepit
Etnenio potest rapere demanu patris
mei A pertedans intellegi unam
atq indissimilem eẽmanum. hoc ẽ.
uirtutem suam et patris. Atq ide
oxp̃m seesse credendum. quinon sicut
ceteri scĩ factus pergratiam extem¬
pore seduerus sem ꝑ extiterit filius
di Quod etiam sequenti sententia
luceclarius a perit dicens
go et pater unum sumus
Unum inquit sumus. Vna nobis sub¬
stantia. Vna ẽ diuinitas. Vna
aeternitas ꝑfecta a equalitas. dissi¬
militudonulla. Quibus profecto
uerbis non presentem solum modo
iudaeorum quaestionem quam an
ipse eẽt xp̃s interrogabant explica¬

Expanded text:
us omnibus est, id est, ut sim Verbum us omnibus est, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus,Manus Patris et manus Filii una manus est, id est, una potestas, quia una divinitas, una majestas, una aeternitas, una aequalitas. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit, priusquam mundus esset, apud Patrem , ipse in humilitate ex tempore Incarnationis accepit, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Aperte dans intelligi unam atque indissimilem esse manum, hoc est, virtutem suam, et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non, sicut caeteri, factus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei, quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus; una nobis substantia, una est divinitas, una aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorum quaestionem, qua an ipse esset Christus, interrogabant, explica
Abbreviated transcription (Latin):
maius ẽ. omnibus ut ipseilli eẽt uni¬
genitus filius a equalisconsubstanti¬
alis. Quidẽ quod dedit: Vtique
gignendo dedit. quia nonminorem
sibigenuit. Nontempore posterio¬
rem sed co aeternum sinei nitio tem¬
porissemper dm̃ Nonẽ. dicendum
nonerat antequam natus erat. Num¬
quam enim nonnatus erat . qui patri
coaeternus erat. Qui sapit capit
Q umoncapit credat Nutriatur fide
ut possit capere uerbum dĩ
Quia uerbum filius. semꝑergo filius et
semꝑaequalis Non enĩ crescendo
sed nascendo a equalis ẽ. Qui semper
natus depatrefilius. dedõds̃. de ae¬
ternoco aeternus Pater autem
nonde filiods̃. filius depatre ds̃
Ideo pater. Ideogignendodedit ut
Ideo transcendit iste iohannes omnes
altitudinescreaturarum etmilia ex¬
ercitus angelorum et magna omnia
et ꝑuenit ad illud quod maius ẽ . om¬
nibus etdixit. In principio erat
uerbum et uerbumerat a pud dm
etds̃ erat uerbum.. Hõcẽ quod ma¬

Expanded text:
majus omnibus est ut ipse illi esset unmajus omnibus est ut ipse illi esset ungenitus Filius, aequalis et consubstantialis. Quid est quod dedit? Utique gignendo dedit, quia non minorem sibi genuit, non tempore posteriorem, sed coaeternum, sine initio temporis semper Deum. Non est dicendum, non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit, capiat: qui non capit, credat. Nutriatur fide, ut possit capere Verbum Dei, quia Verbum Filius. Semper ergo Filius et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus, Filius de Patre Deus. Ideo Deus Pater, ideo gignendo dedit ut Ideo transcendit iste Joannes omnesaltitudines creaturarum, et millia exercitus angelorum, et magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus, et dixit: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Hoc est quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
non creditis Causam quered dit
cur non crederent. Quia nonestis
exouibus meis Ouessunt credendo
Oues sunt pastorem sequendo oues ft̃
redemptorem non contempnendo:
Oues sunt ꝑ ostium intrando: Oues sut
ex eundo. et pascua in ueniendo
Quomodo ergo istisdixit. Non estis ex
ouibus meis : Quauidebat cos ad
sempiternam futuros ꝑditionem
non aduitam aeternam suis anguinis
pretio comparatos
Ques meae uocem meam audiunt
et ego cognosco eas et sequuntur me
et ego uitam aeternamdo eis
Dicit enim cognosco eas: Consuetu¬
do scae scripturae ẽ. dicere dñmnosse
quicquid eligit A posto lodicente
quod non ad probat dignumuita e
acternae Vnde adim̃pios dicturus
Haec sunt pascua quae superius pro¬
misit ouibus suis. ubiNulla herba
a rescit totum uir&. totumuig&.
totum in tegrum ꝑman &. It quic
ribitis quia non estis ex ouibus meis
tnonrapiteas quisquam demanu
id est potestate mea
Latermeus quod dedit mihi maius om
nibus est. Quoddedit pater filio

Expanded text:
non creditis; causamque reddit non creditis; causamque reddit cur non crederent: Quia non estis ex ovibus meis. « Oves sunt credendo, oves sunt pastorem sequendo, oves sunt redemptorem non contemnendo; oves sunt per ostium intrando, oves sunt exeundo, et pascua inveniendo. Quomoovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternam futuros perditionem, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. « Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis. » Dicit enim « Cognosco eas. » Consuetudo sanctae Scripturae est dicere, Deum nosse quidquid eligit. Apostolo dicente quod non approbat dignum vitae aeternae. Unde ad impios dicturus » Haec sunt pascua quae superius promisit ovibus suis, ubi nulla herba arescit, totum viret, totum viget, totum integrum permanet, ribitis, quia non estis ex ovibus meis. Et non rapiet eas quisquam de manu mea. Id est, potestate mea. Pater meus quod deditnibus est. » Quod dedit Pater Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
nostraes aluti consulens propter
quos haec scribenda erant itares¬
ponsum temperauit suum. ut et ca¬
lumniatorum ora conduder&
pander&. Illienim de homine xpo
quacrebant. Ipse autem diuinitatis
suae quaequalis ẽ. patri palam mrs¬
teria narrat. Quidergo iuda eicir¬
cum dantes dñm dixerint uid eamus
Quousq inqui unt animam nostram
tollis. Situes xp̃s dic nobis palam
Non uenit xp̃s in secredentibus ani¬
mamtollere. sed animamuuufica¬
reSed ipsi sibuuda eianimam
ꝑ infidelitatemtulerunt qui tempta
gatisunt
espondit eis ihs̃ loquor uobis et
Noncreditis
ropriae ostendit quis eet dum dix̃ loquor
uobis id est uerbum di coaeternum pa¬
tri Quia opera que facit in nomine
patris testimonium ꝑhibent quod est.
filius dĩ quigloriam suam non quaesi¬
uit. sed eius quimisit illum. qui a u¬
na ẽ gloria patris et filii. Sedhanc
fidem corda in fidelium accipere ne¬
quiuerunt. Dequibus ait Seduos

Expanded text:
nostrae saluti consulens, propter nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderepanderet. Illi enim de homine Christo quaerebant: ipse autem divinitatis suae, qua aequalis est Patri, palam mysteria narrat. » Quid ergo Judaei circumdantes Dominum dixerunt videamus. Quousque, inquiunt, animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non venit Christus in se credentibus animam tollere, sed animam vivificare. Sed ipsi sibi Judaei animam per infidelitatem tulerunt, qui tentargati sunt. Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et creditis. Proprie ostendit quis esset, dum dixit: Loquor vobis, id est, Verbum Dei coaeternum Patri: quia opera quae facit in nomine Patris testimonium perhibent quod est Filius Dei, qui gloriam suam non quaesivit, sed ejus qui misit illum, quia una est gloria Patris et Filii. Sed hanc fidem corda infidelium accipere nequiverunt, de quibus ait: Sed vos
Abbreviated transcription (Latin):
eius appellemur et simus Cum
manifeste dicat a postolus. Vos es¬
tis templumdĩ uiui. Sicut dicit ds̃
Inhabitabo in eis et inter illos am¬
bulabo. Ostendit uero euange¬
lista curdixiss& hiemis tempore
Quinquit circum dederunt eumiu¬
daci
Circum dederunt itaq cum tempta¬
tionis gratia. non ueritatis agnos¬
cende uoluntate et dicebant᷑
Quousq animam nostram tollis:
Situes xp̃s dic nobis palam
Haec uero nonueritatem fidei inquiren¬
do sed illiquem inter rogabant insi¬
diando et calumniam instruendo di¬
cebant. ut inuenirent quomodo ac¬
cussarent eum Nolentes eum crede¬
re dm̃. sed hominem purum tantum¬
modo purum. et regem ceteris omni¬
bus excelsiorem̃ eẽ uenturum. Qua
etiam dementia posterieorum usque
inpresens. et donec antichristum pro
xp̃osuscipiant errare noncessant:
cogitabant eum tradere potestati prȩ¬
sidis puniendum. Qua si contra au¬
gustum repugnans Inlicitum sibi
usurpar& imperium. Sed ipse

Expanded text:
ejus appellemur et simus, cum ejus appellemur et simus, cum manifeste dicat Apostolus: Vos estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus: Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo » . Ostendit vero evangelista, cur dixisset: Hiemis tempore. Tunc, inquit, circumdederunt eum Judaei. Circumdederunt itaque eum tentationis gratia, non veritatis agnoscendae voluntate, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Haec vero non veritatem fidei inquirendo, sed illi quem interrogabant, insidiando et calumniam instruendo dicebant, ut invenirent quomodo accusarent eum, nolentes eum credere Deum, sed hominem purum tantummodo futurum, et regem caeteris omnibus excelsiorem esse venturum. Qua etiam dementia posteriorum  Beda, posteri eorum usque in praesens, et donec Antichristum pro Christo suscipiant, errare non cessant. esponderet, cogitabant eum tradere potestati praesidis puniendum, quasi contra Augustum repugnans, illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pore dinoscitur Considerandum
ẽ quare cuangelista dixiss& haec
encenia hicmis tempore facta ẽẽ :
Omnino propter duritiam iudaeorũ
et infidelitatem quae frigoris nomino
lomonis. Siergo dĩ filius ambula¬
reuoluit intemplo inquocaro et
sanguis brutorum ammalium
offerebatur  Multomagis nram
orationis donum abi carnis ipsius
acsanguinis sacramenta celebran¬
tur uisitare gaudebit. Si ꝑambu¬
lare non dispexit porticum in quo
rex quondammortalis ac terre¬
nus quamuis potentissimus ac sa¬
pientissimꝰ ad orandum stare soleba.T
quantomagis penetralia cordium
nostrorum inuisere atq inlustrare
desiderat Sitamen ea porticum
cẽ. salomonis hoc ẽ. si eatimorem suũ
qui c̃ in itium sapientiae habere per¬
spexerit Neque enimput andumẽ
qui adomus solum modo inqua ad
orandum uel admysteria caele¬
branda conuenimus templum sit
dñi et non ipsiqui in nomined̃ĩ con¬
uenimus. multo amplius templum

Expanded text:
pore dinoscitur. Considerandum nobis pore dinoscitur. Considerandum nobis est quare evangelista dixisset haec encaenia hiemis tempore facta esse. Omnino propter duritiam Judaeorum et infidelitatem, quae frigoris nomine in porticu Salomonis. « Si ergo Dei Filius ambulare voluit in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus ac sapientissimus ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum qui est initium sapientiae habere perspexerit? Neque enim putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad mysteria celebranda convenimus templum sit Domini, et non ipsi qui in nomine Domini convenimus multo amplius templum
Abbreviated transcription (Latin):
acta sunt inquit euangelista en¬
cenia hero solimis et hiemos erat
Etam bulabatihs̃ intemplo in por¬
ticum salomonis.
Encenia autemuocabatur solemp¬
nitas dedicationis templi quam po¬
pulus dĩ exantiqua patrum tra¬
ditione ꝑannos singulos celebrare
consueuerat Sed notͥandum est
quod haec encena quae hic legitur
non ad primam templi dedicatione
sed adultimamꝑtinent. quod ex
co facile colligitur. quia hie me facta
referuntur Primasiquidem eius¬
dem templi dedicaticatio a salomone
tempore autumni Secunda autẽ
atoro babel ethiesus acerdote tem¬
pore ueris Tertia aiuida machabe¬
otempore hiemis ẽ. facta quando
specialit̃ constitutum eẽ. legitur.
ut eadem dedicatio ꝑ omnes annos in
memoriam solem pͥnibus renouare¬
tur officiis. quae etiam ad tempus us¬
qued ominicae in carnationis obser¬
uatum fuisse sicut modo cumlegere¬
tur cuangelium audiuimus: Que
etiam dedicatio salubri consuetudine
Iecclesus xp̃i. seruari moder notem¬

Expanded text:
acta sunt, inquit evangelista, enacta sunt, inquit evangelista, encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. « Encaenia autem vocabatur solemnitas dedicationis templi, quam populus Dei ex antiqua Patrum traditione per annos singulos celebrare consueverat. Sed notandum est quod haec encaenia, quae hic leguntur, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima siquidem ejusdem templi dedicattempore autumni; secunda autem a Zorobabel et Jesu sacerdote tempore verno; tertia a Juda Machabaeo tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis: quam etiam ad tempus usque Dominicae incarnationis observatam fuisse, sicut modo, cum legeretur evangelium, audivimus. Quae etiam dedicatio, salubri consuetudine, in Ecclesiis Christi reservari moderno tem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum caro factum ẽ. Sed haec om¬
ma unde implerentur subsequen¬
ti uerbo ostendit Hoc inquit man¬
datum accepi a patremeo. Verbũ
non uerbo accepit mandatum sed
in uerbo unigenito patris ẽ. omne
mandatum Cum autem dicitur
filius a patre accipere quod substan¬
tialiter hab&. quomodo dictum ẽ
Dicut hab& pateruitam in semet ip¬
so. sic dedit filiouitam habere in
semet ipso. cum filius ipsesit uita
Non potesta smminuitur sed generati¬
o ostenditur Qm pater non qua
addidit Sedeiquem ꝑfectum genuit
omnia gignendo dedit. Ita illidedit
suamaequalitatem quem non genuit
inaequalem. Sed haec loquente dño
os propter sermones hos. Dicebant
sissimȩ tenebrae
Alii dicebant haec uerba non sunt
daemonium habentis. Num quid
daemonium potest oculos caecorũ
Lamistorum oculi coeperant a periri
et aliquid lucisuidere et ueritatis
agnoscere. Audiuimus patienti
salutis praedicationem. sed illi obdu

Expanded text:
Verbum caro factum est . Sed haec omVerbum caro factum est . Sed haec omnia, unde implerentur, subsequenti verbo ostendit. Hoc, inquit, mandatum accepi a Patre meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, quomodo dictum est: Sicut Pater habet vitam in semetipso. sic dedit Filio vitam hasemetipso , cum Filius ipse sit vita: non potestas minuitur, sed generatio ostenditur. Quoniam Pater non quasaddidit, sed ei quem perfectum genuit, omnia gignendo dedit. Ita dedit illi suam aequalitatem, quem non genuit inaequalem. Sed haec loquente Domino, os propter sermones hos. Dicebant sissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec verba non sunt daemonium habentis: nunquid daemonium potest oculos caecorum Jam istorum  Ms., justorum oculi coeperant aperiri; » et aliquid lucis videre, et veritatis agnoscere. Audivimus patientiasalutis praedicationem, sed illi obdur
Abbreviated transcription (Latin):
ne etreman& caro sineanima: Tunc
homoponere animam dicitur
Quandox p̃s animam posuit: Quan¬
do uerbum uoluit Principatus
eniminuerbo erat. ibi potestas erat
quando poner& caro animam quan¬
do sumer& Sicut enimanus homo
anima et corpus. Sit unus xp̃s
uerbum ethomo. Anima et corpꝰ
Duaeres sunt sed unus homo. Ver¬
bum et homo duaeres sunt
sedunusxp̃s Nemo enimti tub&
infide quando audit dñm dixis se
Potest autem ab eoponendi anima
meam. Ponit eam caro. sed ex potes¬
tate uerbi sumit eam caro sed expo¬
testate uerbi. Verbumanima
caro unus ẽ .xp̃s. Etdum caro oc¬
cis a fuit. xp̃s occisus fuit. Etdum
caro animam resumpsit. Ap̃s a¬
nimamresumpsit. Quia quicquid
ibi factum ẽ. in dispensatione hu¬
mane salutis totum unus xp̃s egit:
unus filius dĩ proprius et ꝑfectus
Vnus ds̃uerus et omnipotens. Homo
propter uerbum ds̃ Dspropter
hominem homo. sicut dictum est.

Expanded text:
ne, et remanet caro sine anima, tunc ne, et remanet caro sine anima, tunc homo ponere animam dicitur. Quando Christus animam posuit? quando Verbum voluit; principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat, quando poneret caro animam, quando sumeret. Sicut enim unus homo anima et corpus, sic unus Christus verbum et homo. Anima et corpus duae res sunt, sed unus homo. Verbum et homo duae res sunt, sed unus Christus. Nemo enim titubet in fide, quando audit Dominum dixisse: Potestatem habeo ponendi animam meam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi. Sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Verbum anima caro, unus est Christus; et dum caro occisa fuit, Christus occisus fuit; et dum caro animam resumpsit, Christus animam resumpsit, quia quidquid ibi factum est in dispensatione humanae salutis, totum unus Christus egit, unus Filius Dei proprius et perfectus, unus Deus verus et omnipotens: homo propter Verbum Deus, Deus propter hominem homo: sicut dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Caro ergo ponit animam suam ex¬
spirando. Videipsum dñm incruce
quid dixit. Sitio. Qui aderant tinxe¬
runt spongiamin aceto. alliga uer̃
harundini et apposuerunt oreius
quod cum accepiss& ait ꝑfectum ẽ
Quid ẽ ꝑ fectum est. Impleta sunt om¬
nia quae ante mortem futura fuer
prophetata et quia potestatem ha¬
bebat quando uell& ponendi anima
suam. Posteaquamdixit. ꝑfectũ ẽ
aiteuangelista. Et indinato capite
tradidit sp̃m. Quodibidicitur tra¬
didit. hicdictum ẽ. ponit. qui aunũ
ẽ tradere et ponere Quistradidit:
Quem tradidit: Sp̃mtradidit. caro
illum tradidit . quid ẽ caro illum tra¬
didit : Caroillum emisit. caro illũ
exspirauit. Ideo enimdicitur. ex¬
spirare idẽ extra sp̃m fieri quomo¬
do ẽ. ex sulare. extrasolum fieri
Quod hic dicit potestatem habeo po¬
nendianimam meam. ibi dictum ẽ.
Inclinato capite tradidit sp̃m. qui sp̃s
anima ẽ. Cum ergo exitanima a car¬

Expanded text:
Caro ergo posuit animam suam exCaro ergo posuit animam suam exspirando. Vide ipsum Dominum in cruce, quid dixit: Sitio . Qui aderant tinxerunt spongiam in aceto, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus. Quod cum accepisset ait: Perfectum est . Quid est, perfectum est? impleta sunt omnia quae ante mortem futura fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit: Perfectum est: ait evangelista: Et inclinato capite tradidit spiritum. Quod ibi dicitur: Tradidit, hic dictum est, Ponit, quia unum est tradere et ponere. Quis tradidit? quem tradidit? Spiritum tradidit, caro illum tradidit. Quid est, caro illum tradidit? Caro illum emisit, caro illum exspiravit. Ideo enim dicitur exspirare, id est, extra spiritum fieri, quomodo est exsulare, extra solum fieri. Quod hic dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, ibi dictum est: Inclinato capite tradidit spiritum, qui spiritus anima est. Cum ergo exit anima a car
Abbreviated transcription (Latin):
Egopono animammeam Quis posun
Quemposuit : Quis ẽ quiposuit
Quid ẽ xp̃s uerbum et homo. Nec
sic homo ut sõlacaro. sed quia homo
constat excarne et anima. Totusau
tem deteriorem suscepis s& et partem
meliorem deseruiss& Parsquippe
hominis melior ẽ anima quan cor¬
homo uerbum caro factum ẽ idẽ ds
homo factus ẽ
Dicit enim potestatem habeo ponendi
animam meam et potestatem. ha¬
beo iterum sumendieam
Cp̃s autem et pronobis posuit etquando
uoluit posuit. et quando uoluit sũp¬
sit aniamsuam. Ponere ergo
animammori ẽ. Sccut a postolus
petrus dño dixit. Animam meam
propterte ponam idẽ prote moriar
carne. Caro posuit animam suam
ettaro iterum sumpsit animam. Non
tamen potestate suacaro. sed potestate
inhabitantis uerbidĩ. Verbum uero
dĩ num quam posuit animam exeo
quam sumpsit eam inunitatem ꝑsonȩ
sibi sed carne anima posita ẽ. et lterũ
resumpta ꝑ potestatem diuinitatis

Expanded text:
Ego pono animam meam. Quis posuit? Ego pono animam meam. Quis posuit? quem posuit? Quis est qui posuit? Quid est Christus? Verbum et homo; nec sic homo, ut sola caro; sed quia homo constat ex carne et anima, totus autem deteriorem suscepisset, et partem meliorem deseruisset, pars quippe hominis melior est anima quam corhomo. Verbum caro factum est ; id est, Deus homo factus est. Dicit enim: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Christus autem et pro nobis posuit, et quando voluit posuit, et quando voluit sumpsit animam suam. Ponere ergo animam, mori est. Sic et Apostolus Petrus Domino dixit: Animam meam propter te ponam ; id est, pro te moriar carne. Caro posuit animam suam, et caro iterum sumpsit animam; non tamen potestate sua caro, sed potestate inhabitantis Verbi Dei. Verbum vero Dei nunquam posuit animam, ex quo assumpsit eam, in unitatem personae sibi; sed a carne anima posita est, et iterum resumpta per potestatem divinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
iudaei. seiure potuerunt potestatem ha¬
bere non potuerunt. Sa eiiant quan¬
cumpossunt Siegonoluero ponoani¬
mammcam quid sȩuiendo facturi sunt:
Vnares ponsione prostrati sunt. quando
ei sdictum ẽ. quem queritis Dixer
ihm. Etait eis Egosum. Redierunt
retroetceciderunt. Quicetider̃ adu¬
namuocem xp̃imorituri quid facient
no animam meam. non glorientur
iuda ei quasi qui prȩualuerunt ipsepo¬
suit animam suam. sicut potestatem
habuit ponendi ita potestatem resu
mendi Quod aliis uerbis in hocipso
euangelio ostendit dicens Soluite
templum hoc et intribus diebus exci¬
tabo illud. Quod euangelista secutus
exposuit. Hocenim dicebat detem¬
plocorporissui. Etadianxit discipu¬
los suos haec uerba rememorasse cum
resurrexiss& xp̃s amortuis Hoc
suscitabatur quod moriebatur
Nam uerbum mori non potuit. Nec a¬
nima illa mortua fuit. Carotantu
mortua ẽ. et resurrexit tercia die
Sed querendum ẽ quid sit quod dix

Expanded text:
Judaei: saevire potuerunt, potestatem haJudaei: saevire potuerunt, potestatem habere non potuerunt. Saeviant quantum possunt: si ego noluero ponere animam meam, quid saeviendo facturi sunt? Una responsione prostrati sunt, quando eis dictum est: Quem quaeritis ? Dixerunt, Jesum; et ait eis: Ego sum: redierunt retro, et ceciderunt. Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient no animam meam. Non glorientur Judaei, quasi qui praevaluerint: ipse posuit animam suam. » Sicut potestatem habuit ponendi, ita potemendi: quod aliis verbis in hoc ipso Evangelio ostendit dicens: Solvite templum hoc, et in tribua diebus excitabo illud . Quod evangelista secutus exposuit: Hoc enim dicebat de templo corporis sui ; et adjunxit discipulos suos haec verba rememorasse, cum resurrexisset Jesus a mortuis. Hoc suscitabatur, quod moriebatur. Nam Verbum mori non potuit, nec anima illa mortua fuit. Caro tantum mortua est, et resurrexit tertia die. Sed quaerendum est quid sit quod dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
quibus profec too uibusrursum dicit
uesmeae uocemmeam audiunt. et
ego cognoscoeas et secuntur me. et e¬
gouitam a eterpamdo eis
equibus et paulo superius dicit Pe
mesiquis in troierit saluabitur et in¬
gredietur et egredietur et pascu am
Inueni& INgedictur quippe ad fidẽ
egredietur uero. a fide. adspeciem a
ciudelitate a contemplationem
Pascua autemin ueni& in aeterna refecti¬
one Oues ergocius pascuaminuenient
quia quisquis illum corde simplicisequi¬
tur. aeterne uiriditatispabuloNutri¬
cur Quae autem sunt istarumo¬
uium pascuae. Nisia cterna gaudia
sempiterne uirentis para drs: Pascue
Namq. el ectorum sune uultus pre¬
sensdĩ quidumsinede fect conspicitus
sine fin mensuitae cibo satiatur
copterea me diligit pater quia ego
pono ammam meam eiterum su¬
mam eam
uidait propterea mepater diligit
quia morior ut resurgam. Cum
magno enimpondere dictum est
ego Quia egoinquit pono animam
meam Egopono quid ẽ egopono
Ego inquit illam pono non glorientur

Expanded text:
dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; de quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem; egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem; pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt, vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur.RS. 17.-- Propterea me diligit Pater, quia ego pono animam meam, et iterum sumo eam. « Quid ait: Propterea me Pater diligit? Quia morior, ut resurgam. Cum magno enim pondere dictum est: Ego. Quia ego, inquit, pono animam meam. Ego pono. Quid est: ego pono? Ego, inquit, illam pono. Non glorientur
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ostendit illauoce non sibi indicatum
quodiam suebat sed eis quibus indica¬
rioportebat Sicut autemilla uox
non propter cum. sed propter diuini¬
tate factaẽ. sic anima cius non prop¬
ẽẽ. putamus quod infine mundi futu¬
rum ẽ. ubiboni et malise parantur

Expanded text:
Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox, non propter eum, sed propter illos in Divinitate facta est, sic anima ejus, non propesse putamus, quod in fine mundi futurum est, ubi boni et mali separabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicer& Et ingredietur et egre¬
dietur et pascua iueni& : Estergo
aliquis nonsolum ingressus uerũ
etiam egressus bonus ꝑ ostiuns bonum
quodẽ xp̃s: Sed quis ẽ illelauda¬
bilis etbeatus egressus: Possim qui¬
demdicere ingredinos : quando m¬
teruis aliquidcogitamus : Egre¬
di autem quando exterius aliquid¬
Sgredi ꝑxp̃m eẽ secundum ipsam fide
ipsamfidem etiam forisidẽ coram ho¬
minibus operari. Vnde et inpsal¬
modicitur Exiet homo adopussu¬
um. Et ipsed̃s dicit Luceant ope¬
rauestra coram hominibus : Sed plus
medelectat quod ipsa ueritas tam¬
quam pastorbonus et ideo doctor
bonus quodammodo nos ammonuit
secundum quem modum intellige¬
redebeamusQuodait. Ingre¬
dietur et egredietur et pascua inue¬

Expanded text:
ut diceret: « Et ingredietur et egreut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius Christum, esset secundum ipsam fidem  secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredietur, et egredietur et pascua inve
Abbreviated transcription (Latin):
tis xp̃m praenuntiantibus. oues e
namuocem sed ipsius xp̃i audierunt
Namiudex clamat in prȩcone dum
praeco iudicem adnuntiat uentu¬
rum Ali sunt ergo quos non au¬
dierunt oues in quibus nonerat
uox xp̃ierrantes falsa dicentes
ina nã garientes ⁊ Vana fingentes
miseros sed ucentes. sicut pscudo pro
phetae. sicut scribȩ et pharisaei tem¬
poribus ipsius dñi: Hisunt quiue.¬
nerunt perse et nonsunt aiudice
missis Hlis uero cum doctrinis suis pro¬
cul expulsi suideamus quonos pastor
bonus uocat :
Dicit enimegosum ostium perme si
quiis introierit saluabitur Et in¬
gredictur et egredietur et pascua
Ethoc euidenter ostendit nonsolum
pastorem sed etiam oues intrare
perostium: Sed quid ẽ. ingredie¬
tur et egredietur et pascua inueni&
de ecclesia sicut ait ipse io hannes
euangelista inepistola sua ex nobis
exierunt sednonerant exnobis non
ẽ. utiq bonum  T alisergo egressus
non poss& a bonopastore laudari

Expanded text:
tis Christum praenuntiantibus, oves ertis Christum praenuntiantibus, oves ernam vocem, sed ipsius Christi audierunt. Nam judex clamabat in praecone, dum praeco judicem annuntiabat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa docentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducenphetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: « Ego sum ostium ovium. Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredictur et egredictur, et pascua » Et hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis , » non est utique bonum. Talis ergo egressus non potest a bono pastore laudari,
Abbreviated transcription (Latin):
praedicauerunt: Quot quot
autem practer illum uenerunt
fures sunt elatrones ÷ Perseuene¬
runt quia pereum missi non fuert̃.
Dicente a postolo. Quomodo prae¬
dicabunt nsimit tantur : et quia
ꝑseuenerunt etnonsunt abeo
mis sifures sunt et latrones : Naman¬
te aduentum xp̃i falsi fuerunt in popu¬
lodĩ prophetae: falsidoctores sicut
postaduentumillius sub nomine
xp̃iano: quam plurimi falsi fuerunt
doctores. nec doctores sed seductores.
Non praedicatores sed predatores
Latrocinia exertentes. Nonsanedoc
randum et occidendum uenesunt.
sed non audierunt eos ille quae uerȩ
sunt oues Hon subpelle ouinalu¬
pinum corabscondentes : Igitur
qui ante aduentum xp̃i prȩdica ue¬
runt. eodem sp̃u prȩdicauerunt:
quo apłi et scĩ doctores quipost ad¬
uentum xp̃i ueritatis uiam mundo
ostenderunt: Quot quot autem
illo tempore crediderunt uel abra¬
ham uelisa ac uelia cob. uel morsr
uel aliis patriarchis aliisq prophe¬

Expanded text:
praedicaverunt. Quotquot praedicaverunt. Quotquot autem praeter illum venerunt, fures sunt et latrones. Per se venerunt, quia per eum missi non fuerunt, dicente Apostolo: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Et quia per se venerunt, et non sunt ab eo missi, fures sunt et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei Prophetae, falsi doctores, sicut post adventum illius sub nomine Christiano quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; non praedicatores, sed praedatores, latrocinia exercentes, non sanae drandum et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, eodem spiritu praedicaverunt, quo Apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. Quotquot autem illo tempore crediderunt, vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Mosi, vel aliis patriarchis, aliisque prophe
Abbreviated transcription (Latin):
minatoues. commendathaec om¬
nia sed nondum exponit : Le¬
gamus ergo qui auenturus adea
uerba in quibus nobis aliqua quȩ
dixit dignetur exponere exquo¬
rum expositionẽ dabit nobis
Tortasse etiam illa quaenon expo¬
suit intelligere. Pascit enim
manifestis exercet obscuris
A udiamus exponentẽ. qui audi¬
umus prõponentem
Dicit ergo eis iterumihs̃ Amenamen
dicouobis quia egõ sũmostiumoutun
cceipsum ostium quodelausum posu¬
erat a peruit : Ipse ẽ ostium Ag¬
neuimus intremus ut nos intrass̃e
Omnes quot quot
uenerunt : Quid enim tunonuenisti:
*Sed intellige omnes quot quot uener̃
Dixit utiq prȩterme: Recolanus
ergorunte aduentum ipsius uenerunt
prophetae : Num quid fures fuerur
elatrones: Absit: Non prȩter illũ
cones mittebat. sed eorum corda
quos miserat possidebat: Cumillo
ergo uenerunt. quiacum uerbo di
iuenerunt
Ego sum in quit uia ueritas etuita:
Ip̃se ẽ uerita fcum illo uenerunt qui¬
aueraces fucrunt et ueritatem

Expanded text:
minat oves, commendat haec omminat oves, commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere; ex quorum expofortasse etiam illa, quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Audiamus exponentem, quem audivimus proponentem. Dicit ergo eis Jesus: « Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gomnes quotquot venerunt? » Quid enim? tu non venisti? Sed indixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae; nunquid fures fuerunt et latrones? Absit. Non praeter illum cones mittebat, et eorum corda quos miserat possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Ipse est veritas. Cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
intratꝑ hanc ianuamoport&
humili& se ut sanocapite possit
intrare. Hisunt qui uocem ueripas¬
torisaudiunt: Hl sunt quos pro¬
pras oues nominatim ucrus pastor
uocat ÷ dehis dictum ẽ to
tir et pxutl tare quoniã nomina
ura scripta sunt in caelis
Hinc enini eas uocat Nomiiatim et
quis alius eas emittit. Nusi qui eorũ
peccata dimittit. ut cũ e quiduris
liberate uinculis possint  Etquis
cas praecessit quo eum sequantur :
Hisiquire surgens anortuis iam
nonmoritur. etmors illiultrar̃
dominabitur Has uero educit a
fide adspeciem. etante iftas uadit.
quia prioromnium ascendit incaelũ
et quae sunt ouessuae illum sequun¬
tur: quia sciunt uocem doctrinae
eius Alienos uero ductores Non
sequuntur. sed fugient ab eis:
quia non nouerunt uocem id est
doctrinamalicnorum. Sed loquen¬
tedño ihũ nonintellexerunt qdi
Audierunt Incrassatum enimha¬
buerunt cor et grauiter audierur
Nominatostium Nomineouile. no¬

Expanded text:
intrat per hanc januam, oportet intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. » Hi sunt qui vocem veri pastoris audiunt; hi sunt quos proprias oves nominatim verus pastor vocat. De his dictum est: te et exsultate, quoniam nomina vestra scripta sunt in coelis Hinc enim eas vocat nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui eorum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possunt? Et quis eas praecedit, quo eum sequuntur, nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur? Has vero educit a fide ad speciem; et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum; et quae sunt oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae suae. Alienos vero ductores non sequuntur, sed fugiunt ab eis, quia non noverunt vocem, id est doctrinam, alienorum. Sed loquente Domino Jesu, non intellexerunt, qui audierunt ; incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt . Nominat ostium, nominat ovile, no
Abbreviated transcription (Latin):
gentes sibi noua quaeq nominadexp̃o
et fideicatholice contraria sicut in¬
numerabiles heretici faciebant Aesti¬
mantes se falso nomine perianuam
qua exp̃s ẽ intrare. Sabellius dicũ
quifilium dicit patrem Arrius dicit
enimdicit aliud ei contra dicit a quo
audit Egoet paterunums umus
Nec ipse ergo intrat perostium. Praedi
cat enim xp̃m qualem sibi pingit
Necipse intratperostium quia xp̃s et
homo et ds̃ ẽ. H uic enim nouahereses
qua e nostris temporibus orta ẽ. con¬
sentire uidetur a ffirmando et
praedicando łxp̃s sicut quilib&
scõrum nuncupatiuus ds̃ ẽ. et
Nonuerus. Quid opus ẽ multa
ꝑcurrere et multauana here sum
dinumerare : Hoc tenete ouile
xp̃i eccłam catholicam eẽ credite :
Quicumq uult intrare adouileꝑ
ostium intr& idẽ perxp̃m : Et
sed xp̃igloriam quaer  Non suam
Nam multiqua erendo gloriam suam
oues xp̃is parserunt potius quam
congregauerunt᷑ Humilis ẽ e

Expanded text:
gentes sibi nova quaeque nomina de Christo, gentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per januam, quae Christus est, intrare. « Sabellius dicit: qui Filium dicit Patrem. Arianus  Msenim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat pcat enim Christum qualem sibi pingit,» Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Huic enim nova haeresis, quae nostris temporibus orta est, consentire videtur, affirmando et praedicando: Christus, sicut quilibet sanctorum, nuncupativus est Deus, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum dinumerare? Hoc tenete, ovile Christi, Ecclesiam catholicam esse credite. Quicunque vult intrare ad ovile, per ostium intret, id est, per sti gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est e
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur Non bene uiuere dicendi sunt
quisnembene uiuendi uel caecitate nes¬
ciunt uel in flatione contempnunt
Non ẽ. autem cuiquam spesuera et
inouile Sunt enim quidam homines
qui insuis gloriantur moribus. et alios
post sctra here quaerunt. non de xp̃i prae¬
ceptis instruentes suos se tatores. sed suis
exemplis uiuere eos suadentesa De
quibus alio loco ipsa ueritas ait : Do¬
centes doc trinas hominum et manda¬
ta di contempnentes. Hi per
aliam partem ascendere quaerunt᷑
sapere et occidere non ut pastor.
aluare atque conserua re
Decalibus hicdictum est. Sed ascen¬
rdit aliunde ille fur ẽ elatro
on solum uerota les inueniuntur doc¬
tores hnter eos quisine nomine xp̃isunt
sicut multiphilosorum qui suam sapien¬
tiambuccis crepantibus uentilabant
et uitam beatam suis sectatoribus pr¬
miserunt. uerum etiam plurimi qui
xpia no nomine censebantur et h¬
luminatos a xp̃o seeẽ iactitant fin¬

Expanded text:
Igitur nec bene vivere dicendi sunt, Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et m intret in ovile. » Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes, de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei contemnentes. « Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere; non ut pastor, salvare atque conservare. » De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fin
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃mdesit. Multiemin sunt paga¬
ni qui secundum quandam uit ae huius
consuetudinem dicuntur bonihomi¬
nes innocentes et quasi obseruantes
caquae in lege praecepta sunt deferentes
honorem parentibussuis. nonnio ethan¬
tes non homicidium ꝑpetrantes. Non
surtum facientes . Non falsum aduersus
queo quam testimonium ꝑhibentes
etplerumq: seiactant Quomodo
isoipharis fei dicentes numquid et
nos caecisumus. Sed haec omnia
in aniter faciunt quia non intrant
ꝑ ostium sed aiunde tumido fastu qua¬
si ꝑ seipsos ascenderequerunt. Qua¬
propter dñs similitu dinem propos uit
degregesuo. et de ostio quo intratur
Adouile Quidenim prodest uana
iactantium debeneuiuendo inflatio
Dum ad finem ꝑpetualiter beneuiuen¬
diuita eorum Non ꝑueniat. Ad hoc
enim deb& unicuiq prodessebene uiue¬
re. utdetur illi semꝑ beneuiuere. Nam
sic undatur semꝑbeneuiuere Quid
prodest cibene iuuere ad tempus

Expanded text:
in Christum desit. « Multi enim sunt pagain Christum desit. « Multi enim sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes; et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere; nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus?