comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõficiũt : et ex młtis racenuis
unũ uniũ extrahitur: sic ex
scipulos hũrlitatis exemplũ
prebuerit: tamen ouẽ ꝑditã
recuꝑare ualde cupiebat. Sed
uidens enui nequiter obstĩa¬
tum. surgit a cena. uestim̃ta
depouit ⁊ liutheo se precureit:
et ad puncipem apłor pͥmo ut
arbitror fr̃es ꝑuenit. Ante eũ
se genu flexit. duunitas ĩcarna¬
ta ⁊ deus ante hoĩem ÷ creator ã¬
te creaturam ÷ magister aute
discipłm ⁊ rex aute piscatorẽ÷
doctus ante ĩdoctu ÷ sapiẽtia
ante ignorautiã: płchrituto
aute deformutatẽ. Ideo petrus

Expanded text:
conficiunt, et ex multis racemis conficiunt, et ex multis racemis unum vinum extrscipulos humilitatis exemplum praebuerit, tamen ovem perditam recuperare valde cupiebat. Sed videns eum nequiter obstinatum, surgit a coena, et vestimenta deponit, linteo se praecinxit, et ad principem Apostolorum primo, ut arbitror, fratres, pervenit. Ante eum se genuflexit divinitas incarnata, Deus ante hominem, Creator ante creaturam, Magister ante discipulum, Rex ante piscatorem, doctus ante indoctum, sapientia ante ignorantiam, pulchritudo ante deformitatem. Ideo Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
uã: iant esse paratimi dũ in
ceua dixit. Qui ĩtigit meꝯ
manũ in papside: hic me tra¬
det. Cuni enĩ indas prauani
suã uitant nulli patere puta¬
crubuit: sed non penituit.
.Dulto enĩ temꝑe ante passio¬
uẽ dixit. Nõne duodeciui ele¬
gi: et unus ex uobis diabolus ẽ:
Et post cenã ait. Uos estis mũ¬
di: sed nou om̃s. Hoc autem
magister dicebat: uolẽs discipłz
uerbo coirig̾e. E cce quon iodo
uerbis tumoris eum correxit.
Sid uidens dũs ꝙ uerbis eum
corrige. ip̃o uolente. nõ poterat:
studinit enii corrig̾e: et sibi ti¬
morẽ cternũ incute. dum ait.
De bonũ illi. per quẽ tradar ego
iuelius ei fuisset: si natus nõ
fuisset. Sed dñs cor discipuli
ntquiter. induratum. ad di¬
lectionem sacramenti dłciter
ĩuitauit ⁊ diceus sibi: post petrũ
et ceteris. Accipite. et comedite.
Hoc est corpus meun. Sacra¬
mentum ciũ illud. ideo hoĩb
datur: ut corpus in terris ca¬
piti coadunetur. Sicut enĩ
multa grana. unũ panem

Expanded text:
am jam esse paratum, dum in coena dixit: Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet . Cum enim Judas pravam suam vitam nulli patere putaerubuit, sed non poenituit: multo enim ante passionem dixit, Nonne duodecim elegi, sed unus ex vobis diabolus est ? Et post coenam ait: Vos mundi estis, sed non omnes . Hoc autem Magister dicebat, volens discipulum verbo corrigere. Ecce quomodo verbis timoris eum correxit. Sed videns Dominus quod verbis eum corrigere, ipso nolente, non poterat, studuit eum corrigere, et sibi timorem aeternum incutere, dum ait, Vae homini illi per quem tradar ego! melius ei fuisset, si natus non fuisset . Sed Dominus cor discipuli nequiter induratum, ad dilectionem sacramenti dulciter invitavit dicens sibi post Petrum et caeteris, Accipite et comedite: hoc est corpus meum . Sacramentum enim illud ideo hominibus datur, ut corpus in terris capiti coadunetur. Sicut enim multa grana unum panem
Abbreviated transcription (Latin):
li deuotione et reuerẽtia.
uirum dei suscipuuit. Oñ
illius pariter delectabantur
aspectu: felices se pre alus n¬
dicautes qui eius possent
frui auditu. Deosculabãt᷑
etiã pedes illius licet boc ille
moleste acciꝑet: sed uulla
poterat ꝓuos ac deuotos ra¬
tione compesce. nulla uiter

Expanded text:
li devotione et reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes illius pariter delectabantur aspectu, felices se prae aliis judicantes, qui ejus possent frui auditu. Deosculabantur etiam pedes illius, licet hoc ille moleste acciperet: sed nulla poterat pronos et devotos ratione compescere, nulla inter
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ex eis monasf̾us
que cr̃ccũquaq cõstrucerat:
quidant monachus crat qui
ad or̃ouẽ stare nou poterat.
Sed mnax ut se fr̃es ad stndiũ
oĩoius ĩcluiassent: ip̃e egredie¬
batur foras et mente uaga t̾

Expanded text:
autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga t
Abbreviated transcription (Latin):
itaq oĩs fideliũ cẽtus: ⁊ deo in
uoce exultatioĩs psallãt. qñ sus¬
cipimꝰ misericordiã ĩ medio
tẽpli sii. Accedens nãq uir ue¬
nerabilis eusebiꝰ ad sĩgulorũ
cadauera ÷ flexis genib mani¬
busq ĩ cclũ extẽsis. cũctis audic̃¬
tib: sic orauit. Deus cui nichil
c̃ ĩpossibile. nichil graue. ĩuicte
fortitudĩs. ⁊ uirtutis: qͥ facis
mirabilia magna solus. ⁊ nul¬
lũ ĩ te sperãtiũ speruis: nũc pre¬
ces tuor exaudi fideliũ: ⁊ ut
tua quã dedisti fides. ĩtemerata.
ĩuiolataq per secula mancat:
ac ctiã ut hoꝵ error appareat:¬
⁊ per merita. ⁊ ĩtercessioẽs glo¬
riosi hieronynu dilecti: ĩtrodue
ĩ hec cadauera aiãs. quas de ip¬
sis egredi uoluisti. Qua quidẽ
orõnc finita sĩguloꝵ sacco qͦ
supra carnẽ gloriosus hierouy¬
nus utebat᷑. tangẽs cadauer:
ꝓtinus ĩ cũ uite spiritũ ĩtro¬
duxit. Qui hoiẽs apertis ocu¬
lis. oĩbusq uite signis ostẽsis:

Expanded text:
idelium coetus: et Deo in voce exultationis psallant, quando suscipimus misericordiam in medio templi sui. Accedens namque vir venerabilis Eusebius ad singulorum cadavera: flexis genibus manibusque in coelum extensis, cunctis audientibus sic oravit: Deus, cui nihil est impossibile, nihil grave invictae fortitudinis et virtutis: qui facis mirabilia magna solus, et nullum in te sperantium spernis: nunc preces tuorum exaudi fidelium, et ut tua, quam dedisti, fides intemerata inviolataque per saecula maneat, ac etiam ut horum error appareat, per merita et intercessiones gloriosi tui Hieronymi dilecti, introduc in haec cadavera animas quas de ipsis egredi voluisti. Qua quidem oratione finita, singula sacco quo supra carnem gloriosus Hieronymus utebatur tangens cadavera, protinus in ea vitae spiritum introduxit. Qui homines apertis oculis, omnibusque vitae signis ostensis,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩhumata. ĩ locũ ĩ quo meũ est
humatũ corpus facies deporta¬
ri ÷ suꝑ quib saccũ quo utebar
ponẽs. statĩ uite pristine reddi¬
ti: hãc radicitꝰ heresĩ extirpabũt
Cui uale dicẽs gloriosus hiero¬
nymꝰ: disparuit. Mane autẽ
facto. ad me qͥ bethicẽ tũc exã.
uenerabilis cusebiꝰ ueniẽs. cũcta
q̃ uiderat. cn arrauit. Quo ĩmẽ¬

Expanded text:
inhumata, in locum in quo meum est humatum corpus facies deportari: super quibus saccum quo utebar pones, et statim vitae pristinae redditi, hanc radicitus haeresim extirpabunt. Cui valedicens gloriosus Hieronymus, disparuit. Mane autem facto, ad me, qui Bethleem tunc eram, venerabilis Eusebius veniens, cuncta quae viderat, enarravit. Quo immen
Abbreviated transcription (Latin):
un autem iã suspecta
esse ĩciꝑet młtitudo. ne quẽ
de iuunero eoꝵ. subripet is
qui tẽtat. placuit deo suꝑ hoc
reuelare qd̃ futurũ ec̃t. Aspi¬
ciebat eĩ quidã eoꝵ. int uisu
uoctis. et uidebat quasi oũis
cõsedisse in domo uua: et ꝑ
ordinem singules qͣsi com¬
nuunicare de crbo quodã mi¬
ri caudoris et saporis. Quẽ
cet̾is oĩb optime suscipiẽtib
et cũ gaudio magno: duos
ex oĩ nin̾io illo notabat a
cibi illiꝰ ꝑticipatione uacues
remansisse Aliter nãqz eoꝵ. nͨ
sumebat ⁊ alter quidẽ sum̾e
uidebatur: sed tãꝙͣ minꝰ caute
sumet spargebatur. Utrũq
uero postea ꝓbauit euentus
Alter enĩ priusꝙͣ uentũ esset
ad rem ꝯuersus retrorsum
abut. et in sclmi redut: alte
cepit quidem cũ ceteris opn

Expanded text:
um autem jam suspecta esse inciperet multitudo, ne quem de numero eorum subriperet is qui tentat, placuit Deo super hoc revelare quid futurum esset. Aspiciebat enim quidam eorum in visu noctis, et videbat quasi omnes consedisse in domo una, et per ordinem singulos quasi communicare de cibo quodam miri candoris et saporis: quem caeteris omnibus optime suscipientibus et cum gaudio magno, duos ex omni numero illo notabat a cibi illius participatione vacuos remansisse. Alter namque eorum nec sumebat; alter quidem sumere videbatur, sed tanquam minus caute sumeret, spargebatur. Utrumque vero postea probavit eventus. Alter enim priusquam ventum esset ad rem, conversus retrorsum abiit, et in saeculum rediit: alter coepit quidem cum caeteris op
Abbreviated transcription (Latin):
cante. et curani eis hẽre
ne ab aliquo ei uel ĩ aliqͦ
loce̾tur. Qd̃ tani districte
pecepit: ut ille tunens et
treuiens absq oĩ ĩuiria
eductus sit et eductus.
Sunirũ doctus erat uĩcere
ui bouo malum: sic̃ et ad
quosdaui scribens ĩter cet᷑a
ait. Adherebo uobis et si no¬
litis: adherebo et si nolini

Expanded text:
caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et deductus. Nimirum doctus erat vincere in bono malum. Sic et ad quosdam scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo, etsi noli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ heremo consedisse. At illi
tose meliorẽ ad quẽ uisen¬
dum deberet ꝓficisci. Ilico
crũpente luce uenerabilis se

Expanded text:
in eremo consedisse. At illi to se meliorem ad quem visendum deberet proficisci. Illico erumpente luce, venerabilis se
Abbreviated transcription (Latin):
am saracenis iũgitur. ui
disse me monachos de qͥb
aqua uixit. Alter ĩ cisterna
ueteri quã gentili sermone
syri cubã uocant: quĩq ca¬
ricis ꝑ singulos dies sustẽ¬
tabatur. Hec igitur ĩcredi¬
bilia ẽẽ uidebuntur his qͥ
possibilia sunt credentib.¬

Expanded text:
am Saracenis jungitur, et vidisse me monachos, et videaqua vixit, alter in cisterna 6 veteri quam gentili sermone Syri GUBBAM vocant quinque caricis per singulos dies sustentabatur. Haec igitur incredibilia videbuntur his, qui possibilia esse credentib
Abbreviated transcription (Latin):
ut et uos ita faciatis. Sed
młta habebat illis dicẽ: que
tunc portare nou poterant.
I deoqz nec ex toto uoluit esse
auxios. et suspectos relĩquere:
nec dice̾ qd̃ tũc nõ caperent.
Nis autẽ nosse quia pro sacͣ¬
niẽto illud est. nõ pro solo ex¬
emplo fcm̃: Illud attende
te. nõ habebis partem mecũ.
petrus partem hẽret in regno
xp̃i et dei. Dide eĩ si nõ expa¬
uit petrus ad tante cõm̃atoĩs
terrificum uerbunt ⁊ sed non
agnouit salutare esse mriste¬
rium: cum respondit. Dñt

Expanded text:
ut et vos ita faciatis. Verum multa habebat illis dicere, sed tunc portare non poterant. Ideoque nec ex toto voluit eos anxios et suspectos relinquere, nec dicere quod tunc non caperent. Vis autem nosse quia pro sacramento illud est, non pro solo exemplo factum? Illud attende te, non habebis partem mecum. Petrus partem haberet in regno Christi et Dei. Vide enim si non expaverit Petrus ad tantae comminationis terrificum 892 verbum, si non agnoverit salutare esse mysterium, cum respondit: D
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndequidem mee illa fame
magis quã uite nouerim
rrhiberi: uec ad ineã fieri cõ¬
mendationẽ. sed ad cõmoni¬
nonẽ potius alios. Satis
in fallor huiꝰ uiri mirabit
auimũ: quisquis hoc diligẽ¬
si consideratione pensauerit:
uet p̾stantius aut sublimiꝰ
reputabit estimator quisq
fidelis. signa atq ꝓdigia ꝑ eũ
mrabiliter oꝑari: ꝙͣ ppetrata
aliter ab eo ĩterpretari. Sibi
quoqz non inmus utile xp̃ia¬
nus animiꝰ iudicabit nutã¬
D eius affectus quã miran¬
d actus: et mos ĩsigiia. cpͣ
aprũ signa cognoscere. Sic
igitur diuura cooperãte gr̃a.
młtipliciter eccłie dei uiri scĩ
doctrina ꝓfuit: in catholicor
morb corrigendis ⁊ ĩ scisia¬
ticoꝵ furorib cõpuiẽdis:
ni hereticor. errorib cõfutã¬
dis. Qd̃ qda niͣmurati st̃ t eñ

Expanded text:
lla famae magis quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem, sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum, quisquis haec diligenti consideratione pensaverit; nec praestantius aut sublimius reputabit aestimator quisque fidelis signa atque prodigia per eum mirabiliter operari, quam perpetrata taliter ab eo interpretari. Sibi quoque non minus utile christianus animus judicabit, imitandos ejus affectus, quam mirandos actus; et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sic igitur divina cooperante gratia multipliciter Ecclesiae Dei Viri sancti doctrina profuit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdito. O qm studuit eñ
ad se reuocare. Doluit. qr
non potuit enui corrigere.
Doluit. quia obstĩatum eẽ
iani. tum diabolo cegnosce¬
bat. Doluit. quia super eumi
sententiã eterne dãnationis
daturrus crat. Et uidentes di¬
scipiili. faciem quã angeli
aspit̾e desiderãt. esse turbatã.
dixerũt quis esset ille. q̃rẽtes
quis eos. esset maior. sed qͣre
ipe. insi quia arbitrati sunt

Expanded text:
perdito! o quam studuit eum perdito! o quam studuit eum ad se revocare! Doluit, quia non potuit eum corrigere. Doluit, quia obstinatum jam eum esse cum diabolo cognoscebat. Doluit, quia super eum sententiam aeternae damnationis daturus erat. Et videntes discipuli faciem, quam Angeli aspicere desiderant, esse turbatam, dixerunt, quis esset ille, quaerentes quis eorum esset major. Sed quare hoc? nisi quia arbitrati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
non est necesse. nisi ut pedes
ueialiũ pcc̃oꝵ. lauet: quibͦ
hũana mẽs obstare nõ potest:
nec ĩfans cuiꝰ uniꝰ diei uita
regnat suꝑterrã. Peractis de¬
iq et cõsiñnatis sacre cene
sacramiẽtis : factis et ordĩatiᷤ
n eadem cena aplis sacerdo¬
tib et ꝯmuinicatis ⁊ et lotis
cor. ꝑedib: iteꝵ. ĩtrauit mẽsã.
et ait. W̾i citis quid fecerĩ uobis:
Si ergo ego dũs et magister.
laui pedes ur̃os: et uos debetis
Si sumi magister: discite a
magr̃o. Si dñs: crubescat
hec despic̾e seruus. Si i am
peperci ꝓditori: et uos parcere
studeatis. Si ante eun genu
flexrme: hũiles aute aduer¬
saries estote. Si me asb eo ꝑ¬
misi osculari: et uos maxil¬
lan prebere diguenũ. Si ꝓ¬
ditorẽ amicũ uocaui: et uos
ĩuuicũ. anucũ uocare corde
et oꝑe. nõ dedignemui: qui a
non est ẜnus maior dũosuo.
Et post pauca. de filio ꝑditiõis
dolorem ostendẽs ⁊ turbatus
Unus urm me tradet. O.
qmͣ doluit dñs. de discipulo

Expanded text:
non est necesse nisi ut pedes venialium peccatorum lavet, quibus humana mens obstare non potest, nec infans cujus unius diei vita regnat super terram. Paractis denique et consummatis sacrae coenae sacramentis, factis et ordinatis in eadem coena Apostolis, sacerdotibus communicatis, et lotis eorum pedibus, iterum intravit mensam et ait: Scitis quid fecerim vobis? Si ergo ego Dominus et Magister lavi pedes vestros, et vos debetis Si sum Magister, discite a Magistro; si Dominus, erubescat haec despicere servus; si jam peperci proditori, et vos parcere studeatis; si ante eum genu flexi, humiles ante adversarios estote; si me ab eo permisi osculari, et vos maxillam praebere dignemini; si proditorem amicum vocavi, et vos inimicum amicum vocare corde et opere non dedignemini: quia non est servus major domino suo. Et post pauca, de filio perditionis dolorem ostendens et dolens, Unus vestrum me tradet . O quam doluit Dominus discipulo
Abbreviated transcription (Latin):
uĩdicemꝰ: sed ipsi de ĩnnicis suis
Tũc demostenes patriciꝰ cũ no¬
lẽtẽ sacrificare: cuidã cẽturioni
iã xp̃iano tradidit. Cuiꝰ rogatu
ꝑgens ĩ uicũ leprosoꝵ ⁊ ⁊ ibidẽ¬
ꝓpter furorẽ gẽtiliũ latitaret: a
paganis ĩsecutꝰ ẽ. ⁊ usq ad mor¬

Expanded text:
uindicemus, sed ipsi de inimicis suis Tunc Demostenes patricius nolentem sacrificare cuidam centurioni iam christiano eum tradidit. Cuius rogatu pergens in uicum leprosorum, ut ibi propter furorem gentilium latitaret a paganis insecutus usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo ꝙ ille qͥ ẽ mirabilis ⁊
gloriosus ĩ sanctis suis: sãctũ
post mortẽ declarauit. cuiꝰ ui¬
ta laudabilis multa fulsit glia
nõ possit qͥ eiꝰ uitã ⁊ laudabi¬
lẽ consũmationẽ attẽderit÷ et
gloriosã cõsiderat ciꝰ passionẽ
tẽ suã magnificis radiare mi¬
raculis ⁊ ut qͥ pro xp̃o ĩsupera¬
bilis u̾tutis cõstãtia. ⁊ riccessi¬
tates ⁊ picula ꝑtulit: sui labo¬
ris ⁊ c̾tanũs ĩ ct̾na bcatitudĩc
cognoscat᷑ ab oĩb suscepisse
triũphũ. Nos autẽ auditis ĩmi¬
meris ⁊ magnis miraculis q̃
iugit᷑ ꝑ istiꝰ sãcti uiri merita
ficri uniu̾sitas narrat fideliũ:
⁊ suꝑ hiis nõ sinc multo gau¬
dio ꝑ dilectos filios nrõs. alber
tũ sãcti laurẽcii ĩ lucinia: ⁊ theo¬
dericũ tituli sctĩ uitalis p̾sbite¬
ros cardinales. ⁊ apostolice sedis
legatos ÷ qͥ cadc̃ miracula tãto
ꝑspicatiꝰ didicerũt: quãto sũt¬
ampliꝰ loco uicini p̾cipuc c̾cio¬

Expanded text:
od ille, qui est mirabilis et gloriosus in sanctis, sanctum suum post mortem clarificavit, cujus vita laudabilis multa fulsit glorinon possit, qui ejus et laudabilem conversationem attendit, et gloriosam considerata magnificis irradiare miraculis, ut qui pro Christo insuperabilis virtutis constantia necessitates et pericula pertulit, sui laboris et certaminis in aeterna beatitudine cognoscatur ab omnibus percepisse triumphum. Nos vero, auditis innumeris et magnis miraculis, quae jugiter per sancti illius viri merita fieri universitas narrat fidelium, et super his non sine magno gaudio per dilectos fratres nostros Albertum tituli Sancti Laurentii in Lucina, et Theodwinum tituli Sancti Vitalis presbyteros cardinales atque apostolicae sedis legatos, qui eadem miracula tanto perspicacius didicerunt, quanto amplius sunt loco vicini, praecipue certio
Abbreviated transcription (Latin):
portauit. Quo au dito ĩgens
uicinorũ atq affiniũ multitu¬
Do cõcurrẽs: tristi ĩ medio posi¬
to funcri debitũ reddebat officiũ:
⁊ iã media noctis parte trans¬
ꝑuigiles om̃i oculos uicerat
sopor. Anthoniꝰ aĩa paululũ re¬
deũte suspirãs cleuauit caput
ceteris uo alta quiete ꝓstratis:
eũ a quo delatꝰ fuerat uigilare
cõspexit: cũq nutu aduocans
obsecrauit. ut nullo perutꝰ exci¬
lato. ad pristinũ se referret ha
bat: ⁊ stare quidẽ ꝓpter recẽtes

Expanded text:
udito, ingens vicinorum atque affinium multitudo concurrens, triste in medio positi funeris reddebat officium. Et jam media noctis parte transiles omnium oculos vicerat sopor. Tum Antonius anima paululum redeunte suspirans, elevavit caput; caeteris vero alta quiete prostratis, eum, a quo delatus fuerat, vigilare conspexit; eumque nutu advocans, obsecravit ut, nullo penitus excitato, ad pristinum se referret habbat; et stare quidem propter recentes
Abbreviated transcription (Latin):
nius secũ reputãs oportere de
famulũ ex ĩstituto magni he¬
lie exẽplũ capere: ⁊ ad illud spe¬
culũ uitã suã debere cõponi:
ad sepulchra lõge a uilla con¬
stituta secessit: uni de cogna¬
tis mãdans. ut statutis dieb
sibi alimẽta deferret. Et cũ ĩ
una memoria supradictꝰ fratͥ
clausisset: solus ibidẽ mora¬
bat᷑. Metuẽs ergo dyabolus
ne accessu tẽporis heremũ
quoqz habitare faceret⁊ ita
eũ aggregatis satellitibz sus
uaria cede lacerauit: ut dolors
magnitudo ⁊ motũ auferretet
uocẽ. Nã ⁊ ipse postea referebat¬

Expanded text:
nius secum reputans oportere Dei famulum ex instituto magni Eliae exemplum capere, et ad illud speculum vitam suam debere componere, ad sepulcra non longe a villa constituta secessit, uni de cognitis mandans ut statutis diebus sibi alimenta deferret. Et cum in una memoria supra dictus frater eum clausisset, solus ibidem morabatur. Metuens ergo diabolus ne accessu temporis eremum quoque habitari faceret, ita eum aggregatis satellitibus suis, varia caede laceravit, ut doloris magnitudo et motum auferret et vocem. Nam et ipse postea
Abbreviated transcription (Latin):
te u̾tutis cõstãcia passioĩs mar¬
tyriũ pͥtulit ÷ fidcliũ iugi supp¬
licatior pulsatꝰ: pro nobis ad
dcũ ĩtercedat. Datũ sunie quai
to ydus marcii.

Expanded text:
te virtutis constantia passionis martyrium pertulit, fidelium jugi supplicatione pulsatus, pro vobis apud Dominum intercedat. Datum Signiae, IV Idus Martii.
Abbreviated transcription (Latin):
manẽs: ut uix quarta demũ
uero panẽ ⁊ salẽ. potũq aque
qr nec apud plurimos quidẽ
monachoꝵ istiusmodi esce ĩ ulu
bra cõcedens. ut nũco cõtexto at¬
q cilitio uterct᷑. Nõnũꝙͣ etiã
suꝑ nudã huniũ iacẽs. sine stra¬

Expanded text:
ermanens, quarta demum ermanens, quarta demum vero panem et sal, potumque aquae ere, quando nec apud plurimos quidem monachorum istiusmodi aliquid bra concedens, junco contexto atque cilicio utebatur. Nonnunquam etiam super nudam humum
Abbreviated transcription (Latin):
bricũ adolescc̃tie iter ⁊ ad ruiã
facile ꝓponebatz hic ct̾ua futu¬
ri uidicu tormẽta cõsiderãs: ille¬
sã aĩc puritatẽ ꝑ tẽptamẽta sex¬
uabat. Ista autẽ oĩa ad cõfusio¬
nẽ dyaboli ficbãt. Qui eĩ simi¬
lẽ se deo fieri posse existumabat:
nũc ab adolescẽte miserrimus
sccuritatẽ dedit unꝰ triũphus:
nec dyaboli semel fracte defcci
uires. Nã ⁊ iste ut leo rugic̃s
q̃rebat aditũ ꝑ quẽ posset ir¬
rũpere : ⁊ ille scripturarũ doctꝰ¬
tas ẽẽ demonũ captiones Pro-¬
pter qd̃ solerti ꝓpositũ labore
seruabat ⁊ cõsiderãs. qr posset
sathanas ĩ carnis colluctatiõe
superatꝰ. nouarũ adu̾sus se ar¬
tiũ machinas cõmouere. Idcir¬
co magis ac magis subiuga¬
bat corpus suũ: ne uĩcens a¬
⁊ uigiliarũ ĩtantũ patiẽs erat:
tabat ĩ or̃one sepissime: edebat
semel ĩ dic. post sols occasum
Rõnũꝙͣ biduo triduoq sic ꝑ¬

Expanded text:
bricum adolescentiae iter, et ad ruinam bricum adolescentiae iter, et ad ruinam facile proponebat; hic aeterna futuri judicii tormenta considerans, illaesam animae puritatem per tentamenta servabat. Ista autem omnia ad confusionem diaboli fiebant; qui enim similem se Deo fieri posse existimabat, nunc ab adolescente ut miserrimus securitatem dedit hic unus triumphus, nec diabolo semel fractae defecere vires. Nam et iste, ut leo rugiens , quaerebat aditum per quem posset irrumpere; et ille Scripturarum docttas esse daemonum captiones , solerti propositum labore servabat; considerans quia posset Satanas in carnis colluctatione superatus, novarum adversus se artium machinas acrius commovere. Idcirco magis ac magis subjugabat corpus suum, ne victor a vigiliarum in tantum patiens erat, tabat in oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nonnunquam biduo triduoque sic p
Abbreviated transcription (Latin):
tãtas ĩ adolescẽte u̾tutes: uete¬
panis cũ aggressus c̃ fraudib.
Et primo quidẽ tẽptans. si quo
modo posset ab arrepto eũ ĩsti¬
futo detrahere. Immittebat ei
pcmoriã possessionũ. sororis
efensionẽ ⁊ generis nobilitatẽ.
morẽ rerũ. fluxã seculi gloriã:
sce uariã delectatioriẽ. ⁊ reliqua
ite remissioris blãdimẽta. Po¬
trcino uirtutis arduũ finẽ. et
iaximũ ꝑueniẽdi laborẽ: nec
õ corporis fragilitatẽ. suggere¬
at ⁊ etatis spatia ꝓlixa⁊ pror¬
Is maximã ei cogitationũ
liginẽ suscitabat: uolens cũ
a recto ꝓposito reuocarẽ. Nã dyx¬
bolꝰ cogitatioẽs sordidas conabat᷑
ĩserere: ⁊ authoniꝰ eas oratu sub¬
mouebat assiduo. Ille titilabat
sensus naturale carius ardore:
õe ualabat. Ille ꝑ noctes ĩ put¬
chre mulicris u̾tebat᷑ ornatũ:
nuilla omttẽs figniẽta lascune:
hic ultrices gehẽne flãmas: et
dolorẽ uernus recordãs ĩgeste
sibi libiduu oppoubat. Ille lu¬

Expanded text:
as in adolescente virtutes, veteranis eum aggressus est fraudibus. Et primo quidem tentans, si quo modo posset ab arrepto eum instituto detrahere, immittebat ei memoriam possessionum, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta; postremo virtutis arduum finem, et maximum perveniendi laborem, necnon et corporis fragilitatem suggerebat, et aetatis spatia prolixa: prorsus maximam ei cogitationum caliginem suscitabat, volens eum a recto proposito revocare. ille cogitationes sordidas conabatur inserere, et hic eas oratu submovebat assiduo. Ille titillabat sensus naturali carnis ardore; omne vallabat. Ille per noctes in pulchrae mulieris vertebatur ornatum, nulla omittens figmenta lasciviae; hic ultrices gehennae flammas et dolorem vermium recordans, ingestae sibi libidini opponebat. Ille lu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceoens q̃rebat ut apis prudẽtis¬
sima: nec ad habitaculũ suũ
ante remeabat nisi eiꝰ quẽ cu¬
picbat. frucret᷑ aspectib:⁊ sic
tãꝙͣ munere mellis accepto
abibat ad sua: tali ibidẽ ĩstitu¬
tus exordio. E ũq ꝑ dies sĩgu¬
los ita aniniũ roboraret÷ ut
nec opũ paternarũ. nec suoꝵ
meminisset affiniũ: orrine ctiã
desideriũ ⁊ solicitudui ẽ erga
id qd̃ ceperat. ut exerceret÷ ope¬
rabat᷑ manib suis sciẽs scrip¬
tũ cẽ: qͥ nõ operat᷑ nõ mãducet
Mercedẽ sane operis sui p̾cio pa¬
ius excepto: egẽtib largiebat.
Orabat frequẽter. qͥppe qͥ didi¬
cerat q oportebat sinc ĩternus¬
sionc dũm rogare. Auditiom
ctiã scripturaꝵ ita studiũ cõmẽ¬
dabat: ut nichil ex eiꝰ aĩo labe¬
retur: sed uniu̾sa diũ p̾cepta cu¬
stodic̃s memoriã ꝓ libris habei.
Sic suã uitã ĩstituẽs ab unu̾ilis
fratrib puro diligebat᷑ affectu:

Expanded text:
rocedens, quaerebat ut apis prudentisrocedens, quaerebat ut apis prudentissima; nec ad habitaculum suum ante remeabat, nisi ejus quem cupiebat frueretur aspectibus; et sic, tanquam munere mellis accepto, abibat ad sua. Tali ibidem institutus exordio, cum per dies singulos ita animum roboraret, ut nec opum paternarum, nec suorum meminisset affinium, omne etiam desiderium et sollicitudinem erga id quod coeperat exerceret, operabatur manibus suis, sciens scriptum esse: Qui non operatur, non manducet . Mercedem tamen operis sui, pretio panis excepto, egentibus largiebatur. 37 Orabat frequenter, quippe qui didicerat quod oporteret sine intermissione Dominum orare . Auditioni etiam Scripturarum ita studium commodabat, ut nihil ex ejus animo laberetur; sed universa Domini praecepta custodiens, memoriam pro libris haberet. Sic suam vitam instituens, ab universis fratribus puro diligebatur affectu;
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiã ĩ gressus ÷ cũ audisser
dñm ĩ euãgelio dicentẽ nolite
cogitare de trastino: reliquam
quoq portionẽ pauperib distri¬
biuit. Neq se u̾sari passus ẽ do
u: sorore fidelib ac uotis uir¬
giuib cõmc̃data. ut ad carũ
nutriret᷑ exc̃plũ: ipse iã oĩbus
scculi uĩculis liber. asperũ atq
arduũ arriput ĩstitutũ. ⁊ ec¬
Dũ autẽ tã crebra crãt ĩ egypto
monasteria: neq oĩo qͥsquã
aliquã solitudinẽ nouerat ⁊ et
qͥcũq ĩ xpĩ seruitute sibumctip̃i
ꝓdesse cupiebat: nõ lõge a sua
uillula separatꝰ ĩstituebat. Erat
igit᷑ ĩ agello uicino seuer qͥdã
uitã solitariã a primeua secta¬
tus etate: hũc anthoniꝰ cũ ui¬
dissct. emulatꝰ ẽ ad bonũ. Et
primo qͥdẽ ĩcipic̃s etiã ipse ĩ
locis paululũ a uilla remotio¬
rib manebat. Exĩde autẽ si quẽ
uigilãtẽ ĩ hoc studio cõpererat :¬

Expanded text:
ecclesiam ingressus, cum audisset ecclesiam ingressus, cum audisset Dominum in Evangelio dicentem: Nolite cogitare de crastino , reliquam quoque portionem pauperibus distribuit; neque se versari passus est domi, sed sorore fidelibus ac notis virginibus commendata, ut earum nutriretur exemplo, ipse jam omnibus saeculi vinculis liber, asperum atque arduum arripuit institutum. Necdum autem tam crebra erant in Aegypto monasteria, neque omnino quisquam aviam solitudinem noverat; sed quicunque in Christi servitute sibimetipsi prodesse cupiebat, non longe a sua villula separatus instituebatur. Erat igitur in agello vicino senex quidam, vitam solitariam a prima sectatus aetate: hunc Antonius cum vidisset, aemulatus est ad bonum. Et primo quidem incipiens etiam ipse, in locis paululum a villa remotioribus manebat: exinde autem, si quem vigilantem in hoc studio compererat, p
Abbreviated transcription (Latin):
spretis secuti fuissẽt saluatorẽ:
⁊ multi. ut legit᷑ ĩ actib apo¬
stolor. facultatib sius uẽditis:
p̾cia ad pedes coꝵ detulissẽt egẽtib
partiãda: q̃ ue aut quãta spes iis¬
dẽ reposita cẽt ĩ celis. e alia sccũ
uoluẽs ĩtrauit ecclesiã: ⁊ accidit
ut tũc euãgeliũ legeret᷑. ĩ quo di¬
⁊ da pauperibz: ⁊ ueni. ⁊ sequere
me. ⁊ habebis thesaurũ ĩ celo.
Quo audito quasi diuinitꝰ huiꝰ¬
modi ante memoriã cõcepisset :¬
⁊ ueluti ꝓpter se hec esset sciptura
recitata: ad dominicũ se traxit ĩ¬
periũ. Statĩq egressus possessio¬
nc̃ quã habebat dimisit. Rure
autẽ erãt ei trecẽti iugeres. ualde
optimi÷ quos uicinis largitꝰ ẽ:
ne ĩ aliquo aut sibi aut sorori
molestia ginciri. Cetera uero q̃
ĩ mobilib possidẽbat ÷ uniu̾sa
uẽdidit ⁊ aggregato nõ exiguo
sororẽ rescruatis. q̃ sexu ⁊ ctate
uidebat᷑ ĩfirmior. Rursus autẽ

Expanded text:
spretis, secuti fuissent Salvatorem : spretis, secuti fuissent Salvatorem : et multi, ut legitur in Actis apostolorum , facultatibus suis venditis, pretia ad pedes eorum detulissent egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit ut tunc evangelium legeretur, in quo Doet da pauperibus, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . Quo audito, quasi divinitus hujusmodi ante memoriam concepisset, et veluti propter se haec esset Scriptura recitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat vendidit. Arurae autem erant ei trecentae uberes, et valde optimae, quas vicinis largitus est, ne in aliquo aut sibi aut sorori molestia gigneretur. Caetera vero, quae in mobilibus possidebat, universa vendidit; et aggregato non exiguo sororem reservatis, quae et sexu et aetate videbatur inf
Abbreviated transcription (Latin):
oriũdus fuit÷ tãta suoꝵ ⁊ sua
nutritꝰ cura: ut nichil aliud p̾¬
ter parẽtes douũq cognoscet.
Et cũ iã puer esset. nõ se literis
crudiri. nõ ĩcptis ĩfantiũ iũgi
issus ẽ fabulis÷ sed dei deside¬
tio flagrãs. sccũdũ qd̾ scriptũ c̃:
nocẽter habitabat domi. Ad ec¬
dleliã quoq cũ parc̃tib sepc cõ¬
ieniẽs: nec ĩfantũ lasciuias.
iec pueroꝵ negligẽtiã sectabat᷑:
ed tãtũ ca q̃ legebãtur auscul¬
tãs: utilitate pͥceptoꝵ uite ĩsti¬
tutiõe scruabat. Nõ suis. ut solet
Delicatis cibis unꝙͣ tedio fuit:
iõ esce mollioris blãdimẽta
ectatꝰ ẽ: his solũ q̃ dabãtur cõtẽ¬
us nichil ampliꝰ requisiuit.
Polt mortẽ autẽ parẽtũ ãnoꝵ
arcit᷑ decẽ ⁊ octo sen uigĩti: cũ
prore admodũ paruula derc¬
stã curã gerebat. Necdũ uero sex
fluxerãt mẽses. quib ad eccle¬
siã ut solebat accurrẽs ⁊ recorda¬
batur qͦmodo ⁊ apostoli oĩbus

Expanded text:
fuit, tanta suorum nutritus cura, ut nihil aliud praeter parentes domumque cognosceret. Et cum jam puer esset, non se litteris erudiri, non ineptis infantium jungi passus est fabulis; sed Dei desiderio flagrans, secundum quod scriptum est , innocenter habitabat domi. Ad ecclesiam quoque cum parentibus saepe conveniens, nec infantum lascivias, nec puerorum negligentiam ssed tantum ea quae legebantur auscultans, utilitatem praeceptorum vitae institutione servabat; non suis, ut solet delicatis cibis unquam taedio fuit; non escae mollioris blandimenta sectatus est; his solum quae dabantur contentus, nihil amplius requisivit.Post mortem autem parentum, annorum circiter decem et octo seu viginti, cum sorore admodum parvula derestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat accurrens, recordabatur quomodo et apostoli, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s eidem dãnationi cõsẽtiẽs.
et publice refutans que scri¬
serat. indulgentiam correptꝰ
consequitur: maxĩe qd̃ ab
nutio ꝓmiserat sine ulla ob¬
stiuat̾ione se pro arbitrio ecdle
scẽ. correcturũ suã opinione.¬

Expanded text:
pus eidem damnationi consentiens, et publice refutans quae scripserat, indulgentiam correctus consequitur; maxime quod ab initio promiserat, sine ulla obstinatione se pro arbitrio Ecclesiae sanctae correcturum suam opinione
Abbreviated transcription (Latin):
clardus uiagist̃ inisigins
et celeberriuius in opunone
scientie. Cmꝰ scripta iimꝰ
cõsona fidei. cum undiq uo¬
litare cepissent: uiri eruditi
atq fideles nõnulla ex illis
capła ad dei hoĩeni retulerũt.
Qui mirũ solita bouitate¬
reni corrigi ⁊ hoĩeui nõ cõfũ¬
di: secreta illũ ãmonitione
cõuenit. Cun quo etiã tã
moceste tamq rationabilit
egit: ut ille qͦ cõpũctus ad
ip̃ius arbitriũ correcturũ
se ꝓuutteret uinuersa. Eũ
itaq in huiꝰ correctionis ex¬
p̾tatioue dei famlus ꝑua¬
neret ⁊ eo penitꝰ ignorãte. cõ¬
silio dm̃ heurici senonensis
archiep̃i. dies est celebris con¬
stituta qua predictus magẽ
et abbas disputaturi suꝑ pre¬
fatis capłis senonis ꝯueirẽt

Expanded text:
lardus, magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae: cujus scripta minus consona fidei, cum undique volitare coepissent, viri eruditi atque fideles nonnulla ex his capitula ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitarem corrigi, hominem non confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus, ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Cum itaque in hujus correctionis exspectatione Dei Famulus permaneret, eo penitus ignorante, consilio domini Henrici Senonensis archiepiscopi, dies est celebris constituta , qua praedictus magister et Abbas disputaturi super praefatis capitulis Senonis convenirent
Abbreviated transcription (Latin):
recontiliata eccłia fur¬
uiatis iter plebes concordl
pactioiibs: alia ceperũt ci
nasci negotia. Insamenti qͥꝑ¬
pe diabolo et ni quibusdam
obsessis debachanti ⁊ oppositum
est xp̃i uexillum: et ĩcrepante
uiro dei de possessis atrus suꝑue¬
mente emmẽtiore uirtute.
territa et trenebũda diffugͥe
demoia. Inter eos igitur qͥ

Expanded text:
reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt ei nasci negotia. Insanienti quippe diabolo, et in quibusdam obsessis debacchanti, oppositum est Christi vexillum; et increpante Viro Dei, de possessis atriis, superveniente eminentiore virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Inter eos igitur q
Abbreviated transcription (Latin):
sumi reconciliatione. et ꝓiũ¬
ne illi pace reddita abbas scũs
ad monasteriũ redut ⁊ gra¬
ui adinodum ianuãq defi¬
ciens ĩcõmodo corpous occupa¬
tus. i tanta anumi suauitate
n dulcedinc sp̃s quotidie ꝓ¬
piiquabat ad exitum: ac si
in portu nauigans paulatĩ
uela deponeret. Euidenter qͦz
hyeme egrotarem ÷ nõ uobis
ruuam ĩminere huiꝰ corporis
dissolutionem. At erat u̾bũ
istud absconditum ab eis:
et cape nõ ualebant. Rinur
qd̃ tam uehemẽter horrebat
aumiꝰ minus facile ꝑsuade¬
lauir ut crederet: presertim cũ
et ip̃e compatiens filus enuo

Expanded text:
sium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum, jamjamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret. Evidenter quoqhieme aegrotarem: non vobis proxima imminere hujus corporis dissolutionem. » At erat verbum istud absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis eju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓteget. Inde secũdũ ordinẽ uisionis
qͣ celũ sequẽtib se pate̾ mõstrauit:
qͦ sequẽdꝰ eẽt edocuit. qͦ spes nr̃a tẽ¬
dẽda: qͦ animꝰ dirigẽdus ĩstrurit.
sũ cõscendeꝰ illũ arduũ ac penctrare
nõ potero: ita sarcina molesta me
pͥgrauat. ⁊ pctĩ mole depͥssũ nega¬
to ĩ astra cõsc̃su: seua miscrabilẽ
ducit ad tartara. Spes tñ supest
illa sola. illa sup̾ma : ut qd̃ ꝑ nos
obtincꝰ nõ possumꝰ: saltẽ ꝓ nobis
orãte btõ martino mc̃amur. Sed
qͥd te fratꝰ dintiꝰ occupo epła tã loq̃
ci: Michi autẽ hec fuit ratio ser¬
mouẽ illũ lõgius ꝓferendi: ut qr
doloris nũciũ epła deferebat. cã¬
dẽ tibi ex quadã nr̃i cõfabulatiõ:
prestaret carta solatiũ. Explicit pla

Expanded text:
teget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. snon potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid t mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium. EPISTVLA
Abbreviated transcription (Latin):
nus: Aut tecũ fratꝰ dilectissime
potero isliꝰ mẽtionẽ habere sinc
flctu: aut nũꝙͣ loquẽs apudte
alid ꝙͣ de illo loqui potero:
Eed qͥd te ĩ lachrimas fletusq cõ¬
mouco: Ecte nũc cõsolatũ ẽe te
cupio: qͥ me cõsolari nõ possũ. Nõ
dcerit nobis ille: mͥ crede nõ decrit.

Expanded text:
s? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille,
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferũ uenenũ: et pacẽ
ĩter uos habete. quia estis fr̃es.
qui ui hac uasta solitudine
simul in unũ estis ꝯgregati.

Expanded text:
mortiferum venenum, et pacem inter vos habete; quia estis fratres qui in hac vasta solitudine simul in unum estis congregati.
Abbreviated transcription (Latin):
ximus duris ĩcrepatõĩb ob¬
ruebat: granissimis febribꝰ
iaboraret. Demũ ĩgrauescẽ¬
te morbo. ip̃a doloris magni

Expanded text:
ximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magni
Abbreviated transcription (Latin):
Decedente igitur tẽtatõ:
Duir dei quasi spuns
crutis. excłta terra. de uirtutũ
segete feratius fructũ dedit.
Precomo itaq exiuie cõuer¬
satioius celebie nonien euis
habebatur. Non longe autẽ
monasfuni fu it: cuiꝰ coug̾¬
gationis pater defunictus est.
onũsq illa congregatio ad
eñdem uenerabilẽ bũdicti
ueuit: et magiis p̾cibz nt ei
pieesse deberet pecut. Qui di
negando distulit. et sus illor¬
q fratrum morib cõueniri
non posse piedixit. Sed iuctꝰ
qͣndoq precro asseusũ dedit.
Cumq in eodem mouasfio
regularis uite custodiam te¬
ueret: nulliq ut prins pactꝰ
illicitos in dexteram leuãq
partemi deflectere a cõuersiõis
itinere liceret: suscepti fr̃es
insane seuentes semetip̃os
accusare ceperũt÷ quia hũc
sibi pieesse poposcerãt. quoꝵ
sclicet tortitudo in norma eiꝰ¬
rectitudinis offendebat. Cũ

Expanded text:
ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma erectitudinis offendebat. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
plicissimꝰ ĩ scłarib⁊ amans
hĩtare sctũ. publicũ fugitãs:
nure cogitatuius. Parcrtib
obedicus et subditus: om̃ib
beuignus et gratus: donu si¬
plex et quictus. foris rarus
et ultra quã credi possit uerecũ¬
dus: nũꝙͣ multũ loqui amãs.
deo deuotus ut purain ei pue¬
ritiã suã ꝯseruaret: litteraꝵ
etiã strdio deditꝰ ꝑ qͣs ͤ̃ scͥpturiˢ
deuni disceret et cognoscet.¬

Expanded text:
icissimus in saecularibus, amans habitare secum, publicum fugitans, mire cogitativus, parentibus obediens et subditus; omnibus benignus et gratus, domi simplex et quietus, foris rarus, et ultra quam credi posset verecundus; nusquam multum loqui amans, Deo devotus, ut puram sibi pueritiam suam conservaret; litterarum etiam studio deditus, per quas in Scripturis Deum disceret et cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
Hec lunmaria de clara¬
ualle et doctrina uiri dei ber¬
uardi abbatis assũpta: ful¬
gore religionis pdictas il¬
lustrauere cuutates. De leti¬

Expanded text:
ec luminaria de Clara-Valle et doctrina viri Dei Bernardi abbatis assumpta, fulgore religionis praedictas illustravere civitates.
Abbreviated transcription (Latin):
cutioẽ cõfortans: ci dixit. ĩ hac sec¬
ta pestifera muumc formidars.
cũ sibi fius iã ponẽdus crat.
Quẽ eusebiꝰ ninuo fuigentẽ splẽ¬
dors. ita ut cũ oculus humanus
aspiccre nõ ualcret ĩtuitus: qͥsi
de graui sõno cuigilãs. dulces
per oculos fũdens lachrymas:
ita ut penc formare uocẽ posset.
quantũ poterat clamare cepit.
re mcã socictatẽ sperius. Ecrte
tencã te nec dimittã: nec sinc tuo
quẽ dilcxisti filio gradicris. Ad
quẽ gloriosus hicronymꝰ. Nõ te
fili dilectissime descrã. Cõfortare
uicesimo nãq dic nc scqueris:
⁊ sinuil ĩ gaudio permancbimꝰ
sinc fine. Scd cyrillo cũctisq fra¬
trib nũcia. ut die crastina iuixta
p̾sepe diũ. ubi meũ quiescit cor¬
pus. oc̃s ĩ unũ cõueniãt: tã ca

Expanded text:
cutione confortans, ei dixit, In hac seccutione confortans, ei dixit, In hac secta pestifera minime formidandum, cum sibi finis jam ponendus erat. Quem Eusebius nimio fulgentem splendore, ita ut eum oculus humanus aspicere non valeret, intuitus, quasi de gravi somno evigilans, dulces per oculos fundens lacrymas, ita ut pene vocem formare non posset: quantum poterat, clamare coepit: re meam societatem spernis? Certe teneo te, nec dimittam; nec sine tuo, quem dilexisti, filio gradieris. Ad quem gloriosus Hieronymus: Non te, fili dilectissime, deseram: confortare; namque vicesimo die me sequeris, et simul in gaudio permanebimus sine fine. Sed Cyrillo cunctisque fratribus nuntia, ut die crastina juxta praesepe Domini, ubi meum quiescit corpus, omnes in unum conveniant, tam ca
Abbreviated transcription (Latin):
sione. ⁊ cognitione dimna in qͦ
tota cõsistit bcatitudo sãctorũ:
priuabãtur. Et dãnatoꝵ aĩc si¬
nulit̾ usq ad dic̃ illũ nullis
cruciabãtur penis. Quoꝵ ratio
talis exat. sicut aĩa cũ corpore
meruit. uel peccauit: ita cũ corpe
pͥnua rccipit. sinc penas. Assere¬
bãt ctiã illiꝰ secte ncquissĩ. nullũ
fors purgatorii locũ. ĩ quo aĩc que
nondũ de sius peccatis ĩ mũdo
pleuã egissẽt penitentiã: purga¬
rẽtur. Qua quidẽ secta pestifera
crebrbrescẽte. tantꝰ ĩ nos dolor ir¬
ruit: ut nos ampliꝰ pigeret ui¬
uere. Quo circa meis cũctis suffra¬
gancis episcopis. ⁊ aliis uiris ca¬
tholicis cõuocatis: eis ieuinia ⁊
or̃ones ĩ dixi. ut suã sic agitari
fidẽ duima nõ ꝑnutteret bo¬
nitas. Mira res ⁊ forte huic simi¬
lis nũꝙͣ uisa. Tribus expictis
quẽti nocte gloriosus hicrony¬
mus. suo p̾dilectissĩo filio cuse¬
bio orõnib ĩcũbenti manife¬
ste apparẽs. beugnaq cũ allo¬

Expanded text:
n qua tota consistit beatitudo Sanctorum, privabuntur: et damnatorum animae similiter usque ad diem illum, nullis cruciabuntur poenis. Quorum ratio talis erat: Sicut anima cum corpore meruit, vel peccavit: ita cum corpore praemia recipit, sive poenas. Asserebant etiam illius sectae nequissimi, nullum fore purgatorii locum: in quo animae quae nondum de suis peccatis in mundo plenam egissent poenitentiam, purgarentur. Qua quidem secta pestifera crebrescente, tantus in nos dolor irruit, ut nos amplius pigeret vivere. Quocirca meis cunctis suffraganeis Episcopis, et aliis viris Catholicis convocatis, eis jejunia et orationes indixi: ut suam sic agitari fidem, divina non permitteret bonitas. Mira res, et forte huic similis nunquam visa. Tribus expletis , subsequenti nocte gloriosus Hieronymus, suo praedilectissimo filio Eusebio orationibus incumbenti manifeste apparens, benignaque cum allo
Abbreviated transcription (Latin):
nc dirigo ÷ supplicãs ut ĩgenioli
mei uerbula q̃ de mec peritie pau¬
pcric ĩ laudes exmiui hicronymi
obtuli nõ dcridc̃do: sed caritate
debita cquanunt tolerãdo legas.
Et que nunꝰ debita dixi ad tãti
uiri laudes. ⁊ mec ĩputes ĩperitie.
et cpistole breuitati ⁊ ciꝰ landũ
ĩmensc ĩmicusitati. Qm̃i certe si
om̃ mortaliũ lĩgus solũ eiꝰ lau¬
des promerẽt. muiꝰ debito satis
esset. Mci peccatoris uencrabilis
p̃r esto memioꝵ⁊ ut dũ ĩ illo steteris
loco. quo illud cxiuii hicrouymi
cadaner quiescit: ciꝰ me ĩteruc̃tio¬
nib recõmendes. Quoniã nulli
dubiũ c̃. q. ca q̃ optat idc̃ hicrony¬
mus: potest cõtniuo obtincre. Nõ
ciũ suo aliqualit̾ defrandat᷑ desi¬

Expanded text:
ne dirigo; supplicans ut iugenioli ne dirigo; supplicans ut iugenioli mei verbula, quae de meae imperitiae pauperie in laudes eximii Hieronymi obtuli, non deridendo, sed charitate debita aequanimiter tolerando legas; et quae minus debita dixi ad tanti viri laudes et meae imputes imperitiae et epistolae brevitati, et ejus laudum immensae immensitati: quoniam certe si omnium mortalium linguae solum ejus laudes promerent, minus debito satis esset. Mei peccatoris, venerabilis pater, esto memor, ut dum in illo steteris loco, quo illud sacrum eximii Hieronymi cadaver quiescit, ejus me interventionibus recommendes; quoniam nulli dubium est, quod ea quae optat idem Hieronymus, potest continuo obtinere. Non enim suo aliqualiter defraudatur desi
Abbreviated transcription (Latin):
ratus c̃. Nõ putct quispiã iobã¬
ii ⁊ apostolis. ĩ gloria ⁊ sãctitate
cquãdo hicronymũ iohãni. ⁊ apo¬
stolis exercere ĩiuriã÷ qũi ipsũ il¬
lis prestare. ⁊ gloria ⁊ sãctitate si
possc̃t opłarc̃t: gloria cĩ ⁊ bcati¬
tudo eiꝰ. coꝵ ẽ głoria. ⁊ btĩtudo. ⁊¬
cor ẽ sua. Honor. laus ⁊ reuereu¬
tia. a nobis exibita hicronynio.
sor sĩgulis exhibet᷑ et q̃ illis si¬
gillatĩ exibctur: hicronynio exhi¬
betur. Si ergo cupis iohãncm
baptistã. ⁊ apostolos uencrari: si¬
mul uenerare illũ. qm̃i ipsis per
oĩa c̃ equalis. Secura igitꝰ mc̃te
oĩ depulsa formidinc. iohãnem
baptistã hicronymio equalc̃. ⁊ nõ
maiorẽ: qũi nullus maior sur¬
recit oĩ deuotiõe. ⁊ reuerẽtia fatca¬
mur. Quouiã si muorc̃ facunus.
iohãnis glorie Deroganiꝰ: ⁊ ma¬
gis ĩurias exercemꝰ ad laudes.
Luiꝰ mci ĩpcris sermonis opus
tũ: ad te uenerabilis pater puro
corde. ⁊ magna cũ deuoti affectio¬

Expanded text:
. Non putet quispiam Joanni et Apostolis in gloria et sanctitate aequando Hieronymum, Joanni et Apostolis exercere injuriam; quoniam ipsum illis praestare et gloria et sanctitate si possent, optarent. Gloria enim et beatitudo ejus, eorum est gloria; et beatitudo eorum est sua. Honor, laus et reverentia a nobis exhibita Hieronymo, eorum singulis exhibetur; et quae illis singillatim exhibetur, Hieronymo exhibetur. Si ergo cupis Joannem Baptistam et Apostolos venerari, simul venerare illum; quoniam ipsis per omnia est aequalis. Secura igitur mente, omni depulsa formidine, Joannem Baptistam Hieronymo aequalem, et non majorem, quoniam nullus major surrexit, omni devotione et reverentia fateamur; quoniam si minorem facimus, Joannis gloriae derogamus, et magis injurias exercemus ad laudes. Hujus mei imperiti sermonis opus tum, ad te venerabilis pater, puro corde, et magna animi devoti affectio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ probitatẽ. ⁊ excellentiã. non
ignoras: qͥ post biẽniũ a nostre
mortalitatis miscria creptus
suũ p̾dilectissimũ beatũ hiero¬
nymũ ĩ celi patria ẽ secutꝰ. ut
nobis ĩdicãt ciꝰ crebra miracu¬
cula. De quib etiã ĩferius ali¬
qualitꝰ ꝑtractabo. reuerẽdo prĩ
damaso portuẽsi ep̃o. ⁊ theodo¬
nio romanoꝵ senatori ciꝰ frĩ.
scuero ꝓbissimo uiro ÷ eustochio
sãctissime mulieri. ⁊ tibi ⁊ mul¬
tis aliis quos sigillatĩ noĩari nõ
eget: tũc tẽporis per suas litte
ras totiꝰ eiꝰ obitus seriẽ ĩtimauit
Unde ampliꝰ ca q̃ nosti rerterare
fore superfluũ: ⁊ dicẽdoꝵ ĩpedi¬
mentũ. His ergo omissis ad
ciusdẽ q̃ nõ cessãt cõtinue cdarcre
miracula: noster se stilus uertat.
ut tua poscit deuotio. Et primo
ab cusebio uiro sãctissimo cius¬
dem hicronymi sãctissimi dis¬
cipulo sumat ũtium.

Expanded text:
et probitatem et excellentiam non et probitatem et excellentiam non ignoras, qui post biennium a nostrae mortalitatis miseria ereptus, suum praedilectissimum magistrum Hieronymum in coeli patria est secutus, ut nobis indicant ejus crebra miracula, de quibus etiam inferius aliqualiter pertractabo, reverendo patri Damaso Portuensi episcopo, et Theodonio Romanorum senatori ejus fratri Severo, probissimo viro, Eustochio sanctissimae mulieri, et tibi et multis aliis, quos singillatim nominari non eget, tunc temporis per suas ras totius ejus obitus seriem intimavit. Unde amplius ea quae nosti, reiterare esset superfluum, et dicendorum impedimentum. His ergo omissis, ad ejusdem quae non cessant continue clarere miracula, noster se stylus vertat: ut tua poscit devotio. Et primo ab Eusebio viro sanctissimo, ejusdem Hieronymi sanctissimi discipulo sumat initium.