comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pedib sub iecta calcat. ⁊ ĩ loco facinoꝵ supplitia luit. Que fieri
inregno scietis oĩa potentisq oĩa s bona tantũ mõ uolentis terne¬
mo tatis põt nec ad miari nec ꝯqͥn. Tũ illa et eet illa iot infiniti
stuporis oĩb qr hombiliꝰ monstris si uti tu estimas intgnti uelut
rtris samilias dispositissina domo uilia uasa collerent᷑ ap̃tiosa sor¬
tesceret. s nõ ita ẽ. Nam si ea que paulo ante ꝯelusa su̾e inꝯui¬
sa snatur ipo de cuuiꝰ mĩc regno lanñ auetore cogosces sc̃ꝑ quider
potẽtes eẽ bonos malos ueno abiectos. seꝑ atqr unbecles. nec sune
pona sm ꝙͣ ẽẽ uitia. nec sine p̃mio u̾tutes. lo̾nis felicia mał sc̃ꝑ
ifortimat ꝯ tingere multaq id genus q̃ sopias q̃relis frrmma te
soliate corroborent. Et qm̃ uere formã btĩtudis me dutn̾ mestra
udisti. qno ⁊ sita sit agnonisti. decirsis oĩb que ptmnictẽ ne¬
cessanu p̃nto. mã cibi que romũ renelut ostendar penas etiã tue

Expanded text:
 pedibus subiecta calcatur et in locum facinorum supplicia luit. Quae fieri in regno scientis omnia, potentis omnia sed bona tantummodo uolentis dei nemo satis potest nec ammirari nec conqueri. – Tum illa: Et esset, inquit, infiniti stuporis omnibusque horribilius monstris si, uti tu aestimas, in tanti uelut patris familias dispositissima domo uilia uasa colerentur, pretiosa sordescerent. Sed non ita est; nam si ea quae paulo ante conclusa sunt inlsa seruantur, ipso de cuius nunc regno loquimur auctore cognosces semper quidem potentes esse bonos, malos uero abiectos semper atque inbecillos nec sine poena umquam esse uitia nec sine praemio uirtutes, bonis felicia, malis semper infortunata confingere multaque id genus quae sopitis querelis firma te soliditate corroborent. Et quoniam uerae formam beatitudinis me dudum monstrante uidisti, quo etiam sita sit agnouisti, decursis omnibus quae praemittere necessarium puto, uiam tibi quae te domum reuehat ostendam. Pennas et
Abbreviated transcription (Latin):
gritate uultus ⁊ oris grauitate ẜuata lenitͥ
manitq ceciniss. Tum ego nõ dr̃ penitus ĩ iit¬
meroris oblitus intentionẽ dicere ad huc ali¬
quid parantis abmupi. Et o inquã uen p̃ma
lumis que usq ad huc tua fudit or̾o. tũ si
speculatioẽ diuina. tũ tins rõnib in mec patu¬
enunt. Eaq mͥ ⁊ si ob inuine dolorẽ nuꝑ oblita
nõ tñ añ hac ꝓrsus ignorata dixisti s ea ip̃a
est uł maxima nr̃i gausa meroris. ꝙ cũ roꝵ bonus rector existat
sit amiatioẽ ꝓfecto ꝯsidem. It huic iauis ad iũgitur aluid. ala

Expanded text:
oris grauitate seruata leniter similiterque cecinisset, tum ego nondum penitus insiteroris oblitus intentionem dicere adhuc aliquid parantis abrupi. Et: O, inquam, ueri praeuia luminis quae usque adhuc tua fudit oratio, cum sui speculatione diuina tum tuis rationibus inuicta patuerunt, eaque mihi etsi ob iniuriae dolorem nuper oblita non tamen antehac prorsus ignorata dixisti. Sed ea ipsa est uel maxima nostri causa maeroris, quod, cum rerum bonus rector exsistatsit admiratione profecto consideras. At huic aliud maius adiungitur
Abbreviated transcription (Latin):
nis ab solu̾e. uamq tibi qua pat̾riã reue¬
hanis aꝑire. hec aut ⁊ si ꝑucilia cognitu
rendumq est ne de mis fatigatus ademetiendũ rectũ iter fuf¬
fice̾ nõ possis. Ne id in quã ꝓrsus u̾eare. Alã quietis mͥ loco frie¬
rit. eaquib maxime delector agnosce̾. Simul cũ oẽ disputatio¬
S tue latus in dubitata fide ꝯstit̾it. Nich de seq̃ntib
hercente mordinẽ cucta deo locus eẽ ullus tenitati reliquus põt
Nam nich exnchilo existere uera sentẽtia ẽ. cui nemo ũꝙ uete
refragatus ẽ.quã ꝙͣ id illi nõ te oꝑance p̾ncipio s demat̾iali sub¬
iecto. hoc ẽ oĩum de natura rationu qiͣ quodelã iecerit funami tu
at si nullis ex caĩs aliqd oriatu iale nchilo ortũ eẽ iidebit. Qd̾¬
si hoc fieri neꝗd nec casũ quidẽ huimoi̾ eẽ possibile ẽ. quale pan¬
lo ante defiminimꝰ Quid igic in qua. nichꝰ ẽ ne ꝙ uł casus uł forti¬

Expanded text:
nis absolvere, viamque tibi, qua patriam reveharis, aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu, rendumque est, ne deviis fatigatus, ad emetiendum rectum iter sufficere 5 non possis. Ne id, inquam, prorsus vereare. Nam quietis mihi loco fuerit ea, quibus maxime delector, agnoscere. Simul cum omne disputationis tuae latus indubitata fide constiterit, nihil de sequentibus hercente in ordinem cuncta deo locus esse ullus temeritati reliquus potest? Nam nihil ex nihilo exsistere vera sententia est, cui nemo umquam veterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio, sed de materiali subiecto hoc omnium de natura rationum quasi quoddam iecerint fundamentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse videbitur; quodsi hoc fieri nequit, ne casum quidem huius modi esse possibile est, qualem paulo ante definivimus. — Quid igitur, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
mina qui quondam studio florẽ¬
te peregi
Clebilis heu in estos cogor in ire maos
Has saltem nillus totint per uu̾cere
Le nostrum comites prosequerentu
loria feucis olim uintisq nne¬

Expanded text:
mina qui quondam studio florente peregi, flebilis, heu, maestos cogor inire modos.Has saltem nullus potuit peruincere terror ne nostrum comites prosequerentur iter. Gloria felicis olim uiridisque
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliande sospitatis inueni. Nam qm tui obluuione ꝯ funteris
cinq meẽs cristi̾mas sine rectore fiuitare. Magne admorbu
nõdũ totũ nacum desticuit. habemus maximũ tue fomitẽ salntis¬
rationi subdicã credis. nicħ igitur ꝓtimescas. Iam tibi exhac mi¬
ras falsis ospinionib induant᷑. Ex quib orta ꝓturbationũ caligo
ner illũ ꝯfundit intintũ. Huĩc pauł ꝑ lenib mediacrib q fom̃tis¬
atennare tepcabo ut dimotis fallatiũ affectionũ tenebris splẽdorẽ
uere lucis possis agnosce̾.

Expanded text:
reconciliandae sospitatis inueni. Nam quoniam tui obliuione confunderis, tunarum uices aestimas sine rectore fluitare: magnae non ad morbum nondum totum narationi subditam credis; nihil igitur pertimescas, iam tibi ex hac miras, falsis opinionibus induantur, ex quibus orta perturbationum caligo uerum illum confundit intuitum, hanc paulat-tenuare temptabo, ut dimotis fallacium affectionum tenebris splendorem uerae lucis possis agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec p̾auł ꝑ obticuit atq ubi attentionem
meã modesta taciturnitate collegit sic exorsa
est si penitus egritudinis tue causas hĩtum¬
q cognoui fortune pͥoris affectu desiterio tabe¬
scis. Ea tm̃ statũ aĩ ti sicuti tu tibi fingis mu¬
tata ꝑu̾tit Incelligo multiforines illius ꝓdign
fucos ⁊ eo usq cũ his quos ellutere ntitur blã¬
dissimã ht̃ familiaritate dũ intolleribili dolo¬
re ꝯfũtut quos inspata relinqnt. Cuiꝰ si naturã
mores acm̾itũ reminiscare. nec huisse te mea pulciũ aliꝗd nec a¬
misisse cognosces. S ut arbitror auc multũ tibi hec mincoriã ⁊e

Expanded text:
ost haec paulisper obticuit atque ubi attentionem meam modesta taciturnitate collegit sic exorsa est: Si penitus aegritudinis tuae causas habitumque cognoui, fortunae prioris affectu desiderioque tabescis; ea tantum animi tui sicuti tu tibi fingis mutata peruertit. Intellego multiformes illius prodigii fucos et eo usque cum his quos eludere nititur blandissimam familiaritatem, dure confundat, quos insperata reliquerit. Cujus si naturam, mores, ac meritum reminiscare, nec habuisse te in ea pulchrum aliquid, nec amisisse cognosces. Sed, ut arbitror, haud multum tibi haec in memoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
fili annum iam audientem
Cratipptm.idque athenis abũ¬
as e dare oportẽt preceptissinstiti
hilosophie propter fummnamꝰ & do¬
toris autouitatem et urbis quorum
ut ipso ad meam utilitatem semper cũ greciꝰ

Expanded text:
fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae propter summam et doctoris auctoritatem et urbis, quorumtamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
nuto ꝯplacet iudici. Omĩs sa¬
piencia et sciencia opinatte cõ¬
sistit Melior est aut ex scien¬
caa ueniens. quã ex opinatte seu¬
tencia. Nam illa ueri est ista
dubia ad maioris culpe cumu¬
limni ꝑtim scre quẽqua quid
seciui debat. et sequi noll qd̾
sciat. pñ ⁊ dñs. Seruus in quid
sciens polutatem dni sui. ⁊ u̾o
On faciet infutuũ cormi¬
ipratoꝵ condolendi affectio:
ne gandiu̾ ut tristicie nullꝰ tri¬
buatur introitus. Sicut ꝯꝑatus
color candidus ingro colori fit
pulcuor. ita et scõꝵ recunes cõ¬
piata dapnatoni maloꝵ glori¬
osior erit. sic iustica iniusticie.
Sic initus uicio crescit. sic gͦ sc̃
⁊ glia. dil debita dampuatur mi¬
pu pena. Post resturectom scis
in carne ꝓmissa est celoꝵ asce̾sto
dicente ad patrem xp̃o uolo ut
ubi ego sum: ⁊ ip̃i sut mecum.
inse ⁊ in nobis est xp̃s utq uͥ

Expanded text:
justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et noon faciet in futurum cor mimnatorum condolendi affectio, ne gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. 3. Sic justitia injustitiae, sic orum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . in se et in nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾iecte sunt. Et quaus culiũ
regni sii p̾diti uinculo tũ fidei
tenent᷑ astructi. ut et fidem xͥ
sius legibus p̾dicent et ip̃am
fidei p̾dicato̾em morib boiis
nũquam intra eccãm. qr
potãtis ad epte culmina tenot᷑
ut ꝑ eandem potestatem discipli¬
nam eccasticam mimiãt. Cete¬
rum intra eccͣam pot̾ates nccͣie nõ
eent nͥ ut cid̃ nõ p̾ualet sac̾dos ef¬
fic̾e ꝑ doctrme ẜmonem pot̾as hoc¬
imꝑet ꝑ discipline t̾rorem. Sepe
ꝑ regnum t̾renũ coleste regnum
ꝓficit. ut qui intra ecc̃ani posi¬
ti ꝯtra fidem ⁊ disciplinam ecce
agunt rigore pͥncipum ꝯt̾antur

Expanded text:
bjectae sunt; et quamvis culmine regni sunt praediti, vinculo tamen fidei tenentur 344 astricti, ut et fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis nunquam intra Ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eamdem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Caeterum intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut, quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, poteser disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit, ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conter
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o atuendam suscipiũt. Nam
sine angeanir ꝑax et disciplina
ect̾e ꝑ fideles pͥncipes siue soluatur.
iule ab eis roe̾m exigit qui eoꝵ po¬
ces ꝯtra uolũtarem dei ppłis fi¬
delibus p̾ferunt. Nam sic̾s ppłi
delctum est qñ pͥncipos mali sũt
sic pͥncipis est pccm qñ iudices
mali existunt. Bonus iudex sic̃
noc̾e curibus nescit. ita ꝑdee̾ oĩbꝰ
nouit. alus .n. p̾stat censura
sũ ꝑsonaꝵ acceptõne suscipit. Nõ
inflrinat iusticiam auaricie flam¬
mi. Nec studet aufferre alt̾i qd̾
cupiat sibi. Boni iudices iustici¬
am ad solam optine̾dam salute
et̾nam suscipiũt nec eam inime¬
ribus acceptis distribuũt. ut dũ
de iusto uditio tꝑzali lucra non
appetiuit. p̾mio et̾no dicent᷑. oĩs
am recie indicat stat̾am ĩ mranu
gestat. In uidq penso insuciani
q̃dam u̾o ꝑ misatom indulgeat.
Qui dei uidici occł̾is sius ꝓpoĩt¬

Expanded text:
a Christo tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum pocontra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis p
Abbreviated transcription (Latin):
tuc leuius portat qd patir
si sua discusẜit mala. ꝓ cimbꝰ
illi infertur retributõ iusta.
Discat nõ mrma̾re qui ma¬
le patitur. etiã si ignorat cur
mile patitur Et ꝑ hoc iuiste pa
ti arbitretur ꝑad̾ ab illo iudi

Expanded text:
tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretu
Abbreviated transcription (Latin):
causis infirmitates accidũt cor¬
poris. Id est expcc̃o. ex temptatõ¬
ne. ⁊ ex intemꝑancie passice. S
huic tr̃ nouissime. humana po¬
test medicina succurrere. Illis uͦ
illis infirmari. ⁊ nõ peccare. ne
ꝑ uigorem salutis ilucitis sordi¬
dentur cupiditatib ⁊ luxuue
desid̾iis. Suricia q mẽte̾ p̾mit
nec sentitur. utilit̾ mutat᷑. In
came ut enciat᷑ atq intelleta¬
ut emendetur. Nan ciciꝰ nul¬
nera caruis sencuĩtur. quã aie
Id̾oq ꝑ carius fligella errautes
cicius corriginitur. hoc cuuppe
indicant in pauli occłis: scame
infidelitatis que dũ mutate sũt
ꝑ increpatõni inoccłis carnis ꝯ¬
festim resoluta est duricia uiẽ¬
tis. Est ꝑnitiosa. sanitas q̃ ad
inobedienciam hoĩem ducit. Est
nani correctõm mente̾ aduri¬
cia frangit. Langor aiẽ .i. pcc̃oꝵ¬

Expanded text:
causis infirmitates accidunt corcausis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam hominem ducit. Est nam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id
Abbreviated transcription (Latin):
iisto ꝯplacet iudici. Omĩs sa¬
piencia et sciencia oꝑmattẽ cõ¬
sistit. Melior est aut ex scien¬
cu ueniens. quã ex opinatee seu¬
tencia. Nam isla ueri est ista
dubia ad maioris culꝑe cumu¬
iidu ꝑtin scire quẽqua quuid
secimn deb̾at. et sequi noll qd̾
sciens nolutatem dñi sui. ⁊ no̾
tis homines qui nesciant
cortigi. nisi alios uiderint fla¬
gellari. Sicq ꝓficuĩt ꝯparatõe
maloꝵ dũ sibi id accid̾e timent.
In quo ꝑire anos uident. Qͦsdã
uidens ds uolle ꝓpͥo noto corrigi
adu̾sitatũ tangit stimulis. Qł¬
dam etum p̾sciens multũ ꝑec¬
care posse in salute. flagellat eos
corꝑis infirnutare ne peccent
ut eis utilius sit frangi lango¬
ribus ad salutem. quã manere
ĩ columes ad dĩpnatõm. uisita¬
tõ dei. nec semꝑ in bonũ acci¬
pitur. nec semꝑ in malũ. In bo¬
nũ .ni. accipit. sicut est illd̾. uisi¬
ra nos d̾s in salutari tuo.In m¬
lũ uõ mxͣ illud. In tpre isita¬
tõnis sue ꝑibunt. Gribus exc

Expanded text:
justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciens voluntatem Domini sui, et non tis homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex
Abbreviated transcription (Latin):
On faciet iufuturũ cormi¬
inpuatoꝵ condolendi affectio:
buatur introitus. Sicut ꝯꝑatus
color candidus ingro colori fit
ꝑulcror. ita et scõꝵ reuues cõ¬
parata daꝑnat̾oni maloꝵ glori¬
osior ent. sic mstici iniusticie.
Sic iuitus uicio crescit. sic gͦ scõ
ꝵ głia. dil debita dampuatur mi¬
ꝑu pena. Post resiurectom scis
in carne ꝓmissa est celoꝵ asce̾sio
dicente ad patrem xp̃o uolo ut
ubi ego sum: ⁊ p̃i suit mecun.
inse ⁊ i nobis est xp̃s utiq uͥ

Expanded text:
on faciet in futurum cor mimnatorum condolendi affectio, buatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. 3. Sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . in se et in nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit quid honum nõ tñ esse
põt ⁊ sĩmum. Qͥd est dei ĩ mor¬
talitas nisi eius ĩ ꝯmutabilitas:
Nam et angeli. et anime ĩ mor¬
rales sunt. S ĩmu̾tabiles non
sunt. Id̾c q solus d̾s dicitur ĩ¬
mortalis: qr solus ĩ ꝯmutabił.
Nam aĩa morit᷑ dũ deẜente dõ

Expanded text:
dum sit quidem bonum non tamen esse potest et summum. 2. Quid est Dei immortalitas, nisi ejus incommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente D
Abbreviated transcription (Latin):
On faciet iufuturũ cormi¬
inpuatoꝵ condolendi affectio:
buatur introitus. Sicut ꝯꝑatus
color candidus ingro colori fit
ꝑulcror. ita et scõꝵ reuues cõ¬
parata daꝑnat̾oni maloꝵ glori¬
osior ent. sic mstici iniusticie.
Sic iuitus uicio crescit. sic gͦ scõ
ꝵ głia. dil debita dampuatur mi¬
ꝑu pena. Post resiurectom scis
in carne ꝓmissa est celoꝵ asce̾sio
dicente ad patrem xp̃o uolo ut
inse ⁊ i nobis est xp̃s utiq uͥ

Expanded text:
on faciet in futurum cor mimnatorum condolendi affectio, buatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. 3. Sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria: dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut in se et in nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
fastidio int̾m bom nascunt᷑. In qua am̃s amisso bo¬
no suo solitariꝰ ⁊ destitutꝰ manens s̃ ip̃i in amari¬
tudinẽ ⁊ dolore ꝯmitat᷑.
Deñ seqͣr auaricia .i. in mod̾ata hndi cupiditaᷤᷤ
q̃ animũ int̾no hono carentẽ. ⁊ s nõ sufficientẽ ad
extiora appetenda cõpellit. Accidia gͥ anim̃ dolorẽ
fac̃ auaricia laborem qͥ illa ꝑt̾sticiam afficit ista
ꝑ uaria desideria scindens in laborosos conatꝰ extedit
ost auariciã seqͣr gula. Mens ⁊ enĩ ꝑ appetitũ
extĩorũ fusa. pͥ agula excipit᷑. que necessitatẽ p̃ten¬
dens familiariꝰ blandit᷑ q̃ qͣi pꝰ necessitatẽ suꝑflui¬
tatem induc̃ uiciũ est qm̃ appetitũ ⁊ deformat
ouissime succedit lixuria. Caro siꝗͥ in fla¬
mata ꝑcrapula ꝯtinuo ad libidine efferuet.
In qua simiłr turpitudo est quantũ mensuram.

Expanded text:
astidio interni boni nascitur, in qua animus amisso bono suo solitarius et desertus manens, sibi ipsi in amaritudinem et dolorem commutatur. Deinde sequitur avaritia, id est immoderata habendi cupiditas, quae animum interno bono carentem, et sibi non sufficientem, ad exteriora appetenda compellit. Acedia igitur animae dolorem facit, avaritia laborem; quia illa per tristitiam afficit, ista per varia desideria scindens in laboriosos conatus extendit. Post avaritiam sequitur gula. Mens etenim per appetitum exteriorum fusa, primum a gula excipitur, quae necessitatem praetendens familiarius blanditur. Quae quia post necessitatem superfluitatem inducit, vitium est; quoniam appetitum et deformat,Novissime succedit luxuria. Caro siquidem inflammata per crapulam, continuo ad libidinem effervet, in qua similiter turpitudo est, quantum mensura
Abbreviated transcription (Latin):
Mnis scrip¬
tura diuinitꝰ
Iuspirata uti¬
lis est ad do.¬
cendum hac
ipã de causa
a spiritu stõ
conscripta id
ẽ ut uelun excõmum quodã sani¬
tatis fonte omẽs nobis ex hac re¬
media. ꝓpis passionibus asfuma¬
mus Sanitas enĩ inquit cõpes¬
cit pecrata magna alia nãq
sunt que ꝓpħe t̾radunt alia que
uero liber quecũq utilia lunt
ex omibus continet. lutura p̃di¬
cat. ueter̃ gesta cõmemorat
legem niue̾ntibus tribuit gerẽ¬
dorũ statuit modu Et ut bre¬
iiter dica cõmuĩs quida bone
doctrine thelaurus est apta sui¬
gulis necessaria lub ministran
Ueteribꝰ nãq animaꝵ uulnei᷑.¬
bus nouit mederi Sed et recen¬
nbus uelocissimũ soler adhibere
remediũ atq in actis perseuenĩ¬
nam scit salutis adhibere b
et uniuerlis pariter passionib
subuenire que duãnombus na¬

Expanded text:
mnis Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum . Hac ipsa de causa a Spiritu sancto conscripta est, id est, ut veluti ex communi quodam sanitatis fonte, omnes nobis ex hac remedia propriis passionibus assumamus. Sanitas enim, inquit, compescit peccata magna. Alia namque sunt quae Prophetae tradunt, alia quae salmorum vero liber quaecumque utilia sunt ex omnibus continet. Futura praedicit, veterum gesta commemorat, legem viventibus tribuit, gerendorum statuit modum: et ut breviter dicam, communis quidam bonae doctrinae thesaurus est, apte singulis necessaria subministrans. Veteribus namque animarum vulneribus novit mederi, sed et recentibus velocissimum scit adhibere remedium, atque intactis perseverantiam salutis adhibere; sed et universis pariter passionibus subvenire, quae domina
Abbreviated transcription (Latin):
fugit Proptea ueritas fugit mẽ¬
tem iude cum eam illustrare de¬
stitit Ab essalon autẽ sicut quid̃
interp̃tantur in latina lugna d̾¬
patris pax¶ Quod mirũ iuderi
potest siue in histoĩa regnori
cum bellũ aduerlus patrẽ abes¬
salon gesserit sine in hystoria
noui testamẽti cum traditor dnn
iudas fuerit quẽadmodũ patris
pax possit intelligi. Sed et ibi
qui diligenter legunt iudent
millo bello. dauid᷑ peccatũ fuisse
filio qui etiam magno cum do¬
lore plauxit excinctu dicens
Abessalon filus meus. quis dabit
nchi mori prote: Et in histo¬
ria noui cectamenti ipa dñi nr̃i
tanta et tam miranda paciẽtia
bomĩ quod cum eiꝰ cogitationes
non ignoraret adhibuit ad con¬
uiuiu. in quo corperis et sang¬
uinis sui figura discipulis com¬
mendauit et tradidit. quod de¬
ma in ip̃a traditione eiꝰ oltu¬
lu accepit : bene intelligitur
pacem xpm̃ exhibuisse traditoni
suo quãns ille tam scelerate co¬

Expanded text:
fugit. Propterea veritas fugit menfugit. Propterea veritas fugit mentem Judae, cum eum illustrare destitit. Abessalon autem, sicut quidam interpretantur, in latina lingua dPatris pax: quod mirum videri potest, sive in historia Regnorum, cum bellum adversus patrem Abessalon gesserit; sive in historia Novi Testamenti, cum traditor Domini Judas fuerit, quemadmodum Patris pax possit intelligi. Sed et ibi qui diligenter legunt, vident in illo bello David pacatum fuisse filio, qui etiam magno cum dolore planxit exstinctum, dicens: Abessalon filius meus, quis dabit mihi mori pro te ? et in historia Novi Testamenti, ipsa Domini nostri tanta et tbonum, cum ejus cogitationes non ignoraret. Cum adhibuit convivium, in quo corporis et sanguinis sui figuram, discipulis commendavit et tradidit: quod denique in ipsa traditione et osculum accepit. Bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille sceleratae co
Abbreviated transcription (Latin):
unc psalmum ex
persona xp̃i accipiend̃¬
persuadet quod dictũ
est. Eg̃o dormiui et
soỹnu cepi. et relurrexi
quĩ dominꝰ luscepit me. Ma¬
gie cmĩ ad hoc ad passienem et
resurrectioner dinĩ cengruenter
sonat qua ad illam ystoriam
in qua dauid dicitur fugisse a
fane bellantis aduerluz re filii
sui. Et quouiaz scriptu est de
discipulis xpĩ. quãdiu cum eis
fugisse quãquã hystorice possit
accipi quando illo discedente
et lapiẽtia dei descruit. tunc
cum diabolus penitus inuasit
In eo quod scriptu est. et intra¬
uit diabolus in cor eius. bene
acapitur a fane eius xpm̃ fu¬
gisse Non quia xpũs diabulo
ressit sed xp̃o discedente diabu¬
lus possedit. Quẽ discessũ fugã
esse in hoc psalmno appellatu.
celeritatis causa arbitror. Que
uerbo etia dñ significatur di¬
centis quod fucis cito fac loqui¬
mur etiam sic in consuetudine
ut dicamus. fugit me quod in
mentem non uenit. Et de hoĩe
doctissimo dicimus nichil eum

Expanded text:
unc psalmum ex persona Christi accipiendupersuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: Quamdiu cum eis fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus penitus invasit, in eo quod scriptum est, Et intravit diabolus in cor ejus , bene accipitur a facie ejus Christum fugisse; non quia Christus diabolo cessit, sed Christo discedente diabolus possedit. Quem discessum fugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Fugit me, quod in mentem non venit; et de homine doctissimo dicimus: Nihil eum
Abbreviated transcription (Latin):
est engliste in
quibu̾s deus tã¬
quã in celis ha¬
bitat. exponũt
iam quã glorificauit parrem

Expanded text:
usti evangelistae, in quibus Deus tanquam in coelis habitat, exponunt ive gloriam, qua glorificavit Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
eris suuembus ornamẽtũ sola¬
men senibus mulieribus aptissi¬
mus decor Desertas habitare
facit utbes sobrietatem docet
Incipientibus pͥmũ effiatur ele¬
mentũ proficientibus intremen¬
tum perfectis stabile firmaniẽ¬
tum toms eccłie nox una plal¬
mis lolepnitates decorat psalis
iristicia que ꝓpter diñ est mollit
psaliuꝰ etiam ex corde lapideo
lacrimas mouet psalmus ange¬
lorũ opus est exercitiũ celestiu
spiritale timiama Etuere am¬
mirandi magisiri lapiens insti¬
tutũ ur simul et cantare iude¬
amur et qued ad utilitatem ani¬
me pertiner doceamur per quod
magis necessaria doctrina nostris
mentibus informatur pro ee quad
si qua per uim et difficultatem
aliquã aninus nostris fuerut¬

Expanded text:
eris, juvenibus ornamentum, solaeris, juvenibus ornamentum, solamen senibus, mulieribus aptissimus decor. Desertas habitare facit urbes, sobrietatem docet: incipientibus primum efficitur elementum, proficientibus incrementum, perfectis stabile firmamentum, totius Ecclesiae vox una. Psalmus solemnitates decorat: Psalmus tristitiam quae propter Deum est, mollit: Psalmus etiam ex corde lapideo lacrymas movet. Psalmus Angelorum opus est, exercituum coelestium, spirituale thymiama. O vere admirandi magistri sapiens institutum, ut simul et cantare videamur, et quod ad utilitatem animae pertinet, doceamur! Per quod magis necessaria doctrina nostris mentibus informatur: pro eo quod si qua per vim et difficultatem aliquam animis nostris fuer
Abbreviated transcription (Latin):
et itra domos interdum etia
in populo publice canũt Et sicubi
quis quãius fero ac rabidislime
furore raptetur si forte fuerit
psalim ut ita dixerim carmibꝰ
incantatus continuo omis rabies
ferociratis eius abscedit plalmꝰ
tranquillitas animarũ est ligni¬
fer pacis perturbationes uel flue¬
tus cogitacionũ cohibens Iracũ¬
diam rep̾nnens luxum repellens
subrietatem luggerens amiciciã
congregans adducens incõcor¬
diam dilcreꝑantes reconcilians
municos Quis enĩ ultra mimi¬
cum dicat eũ. cũ quo unã ad
dnũ plalim emlerit nocem Ex
quo intelligitur quia quod oĩuĩ
bonorũ maximũ est caritate
plalius instaurat cõuictionem
quanda per consonãtiã nocis
efficiens et diuerlum popudum
unius chori per concordiã cõsona
meodulatione conlocians plalmos
demones lugat angelos ad ad¬
uitoriũ inuitat atũ eniꝰ in
nocturius terroribus diuruoꝵ¬
q requies est laboru Tutela pu¬

Expanded text:
et intra domos, interdum etiam et intra domos, interdum etiam in publico canunt: et sicubi quis quamvis fero ac rabidissimo furore raptetur, si forte fuerit Psalmi, ut ita dixerim, carminibus incantatus, continuo omnis rabies ferocitatis ejus abscedit. Psalmus tranquillitas animorum est, signifer pacis, perturbationes vel fluctus cogitationum cohibens, iracundiam reprimens, luxum repellens, sobrietatem suggerens, amicitiam congregans, adducens in concordiam discrepantes, reconcilians inimicos. Quis enim ultra inimicum dicat eum, cum quo unam ad Deum Psalmi emiserit vocem? Ex quo intelligitur, quia, quod omnium bonorum maximum est, charitatem Psalmus instaurat, conjunctionem quamdam per consonantiam vocis efficiens, et diversum populum unius chori per concordiam consona modulatione consocians. Psalmus daemones fugat, Angelos ad adjutorium invitat. Scutum enim in nocturnis terroribus, diurnorumque requies est laborum, tutela pu
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ quidẽ spiritus stũs uidem
obluctantẽ ac resistentem ad
uirtutis mã humani generis
animũ et ad delectationes inte¬
huiꝰ magis inclinari quã ad
iurtutis rectum iter erigi delec¬
rabilibus modulis cantilene uim
sue doctrine permiscunit ut dũ
suauitate carminis mulcetur au¬
ditus diuini sermonis pariter
utilitas anseratur lcdm lapiẽtes
medicos qui li qũ usus poposat
ausceriola meditamẽta eg̾s offer¬
re mortalibus ne eger ũtilitatẽ
pio austeritate refugiat. ora
ac sũmitates potuli quo remo¬
diũ porrigant melle irculugut
Propterea ergo płalmoꝵ nobis
per modulos aptata sũt carmuiã
ut nel etate pueri uel qui adoles¬
centes sunt moribus quali canti¬
leua quadã psallentes delectari
uideantur Reuera eñ anmas
illuminãt ac mẽtem Pluriui
eniꝰ ex hiis qui in ecclia cõmeant
neq aplĩca precepta sare facile
possunt neq ꝓpħitica uel cum
retiuere psalmoꝵ uero respõsa

Expanded text:
Quoniam quidem Spiritus sanctus videns Quoniam quidem Spiritus sanctus videns obluctantem ac resistentem a virtutis via humani generis animum, et ad delectationes vitae magis inclinari, quam ad virtutis rectum iter erigi, delectabilibus modulis cantilenae vim suae doctrinae permiscuit; ut dum suavitate carminis mulcetur auditus, divini sermonis pariter utilitas inseratur: secundum sapientes medicos, qui si quando usus poposcerit ut austeriora medicamenta aegris offerant mortalibus; ne aeger utilitatem prae austeritate refugiat, ora ac summitates poculi quo remedium porrigunt, melle circumlinunt. Propterea ergo Psalmorum nobis per modulos apta sunt carmina, ut qui vel aetate puerili, vel adolescentes sunt moribus, quasi cantilena quadam psallentes delectari videantur. Revera enim animas illuminant ac mentem. Plurimi enim ex his qui in Ecclesiam commeant, npossunt, neque prophetica vel liquido retinere; Psalmorum vero responsa
Abbreviated transcription (Latin):
Mnis scrip¬
tura diuinitꝰ
nspirata nti¬
lis est ad do¬
rendum hac
ĩpã de causa
a spiritu stõ
conscripta id
ẽ ut uelũti excomum quodã sani¬
tatis fonte omẽs nobis ex hac ie¬
media. ꝓpis passionibus assuma¬
mus Sanitas enĩ inquit cõpes¬
cit pecrata magna aAlia nãq
sunt que ꝓpħe tradunt alia que
historia lex quoq alia pu̾broꝵ¬
uero liber quecũq utilia lunt
ex om̃ibus continet. lutura p̃di¬
cat. ueter̾ gesta cõmemerat.
legem muentibus tribuit gerẽ¬
dorũ statuit modu Et ut bre¬
uiter dica cõmis quida bone
Adogrine thelaurus est apta lui¬
gulis necessaria lub ministrans
Ueteribꝰ nãq amimaꝵ uulnei¬
bus nouit mederi Sed et recet¬
tibus uelocissumũ solet adhibete
remediũ atq in actis perseuen¬
nam scis salutis adhibere b
et uniuerlis pariter passionib
lubuenire que duãnombus ua¬
riis huãnas ammas angunt
Er hoc fit modulatione quadã
et delectabili canore hananu
animũ ad pudicinam puotante

Expanded text:
mnis Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum . Hac ipsa de causa a Spiritu sancto conscripta est, id est, ut veluti ex communi quodam sanitatis fonte, omnes nobis ex hac remedia propriis passionibus assumamus. Sanitas enim, inquit, compescit peccata magna. Alia namque sunt quae Prophetae tradunt, alia quae historici, lex quoque alia, provvero liber quaecumque utilia sunt ex omnibus continet. Futura praedicit, veterum gesta commemorat, legem viventibus tribuit, gerendorum statuit modum: et ut breviter dicam, communis quidam bonae doctrinae thesaurus est, apte singulis necessaria subministrans. Veteribus namque animarum vulneribus novit mederi, sed et recentibus velocissimum scit adhibere remedium, atque intactis perseverantiam salutis adhibere; sed et universis pariter passionibus subvenire, quae dominationibus variis humanas animas angunt. Et hoc sub modulatione quadam et delectabili canore, humanum animum ad pudicitiam provocante.
Abbreviated transcription (Latin):
non corporis noce que cum stre¬
ppitu uerberati aeris promit᷑ s
uoce cordis que hoĩbus lilet deo
autem situt clamor senat. o ua
dentes euglis genuit in eter¬
mi. Quecũq in hoc psalmo
dicta lunt: que ip̃ĩ domino
ꝓpĩe idest capiti eccłie congrue̾
non possunt ad eccłia refen̾da
sunt. Totꝰ enĩ xpũs hic loqui¬
tur in quo sunt omiã mẽbra
itulus notus est. nec do¬
dirit. sed de illo her di

Expanded text:
non corporis voce, quae cum strenon corporis voce, quae cum strepitu verberati aeris promitur; sed voce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua dentes in Evangelio genuit in aeternum. Quaecunque in hoc psalmo dicta sunt, quae ipsi proprie Domino, id est capiti Ecclesiae congruere non possunt, ad Ecclesiam referenda sunt. Totus enim hic Jesus loquitur, in quo sunt omnia membra itulus notus est, nec Dodicit, sed de illo haec di
Abbreviated transcription (Latin):
quetiũ ¶ Mhulti ilurgunt ad¬
uersum me multi dicutit aniine
mee. non est salus illi indeo eiꝯ¬
agaifestum est quia insi desꝑa¬
rent resurrecturu nen utiq oc¬
ciderent Ad hoc ualent ille uo¬
ces: descendat de cruce si filiꝰ
dei est et alios saluauit se ip̃m̃
non potest. ergo nec iudas cu
tradidisset insi ex eor esset mi¬
mero qui xp̃m cõtenmerent di¬
centes: non est salus ipĩ in deo
deo. quia homĩis susteptio ẽ.
uerbum caro factur. gloria mea¬
suam dicit dñt etiã ille quem
sic suscepir dei uerbum a sił
cum illo deus fieret. Discant¬
hoc superbi. qui non libenter au¬
diunt cum eis dicit᷑. Ouid enĩ
habes quod non accepisti. Si
antem accepisti quid gloriaris
quasi non acrepis. Et exaltans
caput meũ Mentẽ ipãm huma¬
nam hic accipiendum puto. qd
caput anme non absurde intel¬
ligatur. Que ita inhesit et quo¬
damõ coaluit excellenti luper¬
emiuentie uerbi. hominẽ sulcipi¬
entis: ut tanta passioris hari¬
litate non deponeretur ¶ Noce

Expanded text:
me?  multi insurgunt adversum me. Multi dicunt animae meae  non est salus illi in Deo eianifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerent, dicentes: Non est salus illi in Deo Deo; quia hominis susceptio est Verbum caro factum. Gloria meaeum dicit etiam ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ut simul cum eo Deus fieret. Discant superbi, qui non libenter audiunt cum eis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humilitate non deponeretur. 4. ve
Abbreviated transcription (Latin):
Incipientibus pͥmũ efficitur ele¬
mentũ proficientibus intremen¬
tum perfectis stabile firmanie¬
tum tomus eccłie nox una psal¬
ns lolepnitates decorat psalms
cristicia que ꝓpter dñi est mollie
plalmꝰ etiam ex corde lapideo
lacrimas mouet psalmus ange¬
lorũ opus est exerritiũ celestiu
spiritale timiama ¶tuere am¬
mirandi magistri lapiens insti¬
tutũ ut simul et cantare uide¬
amur et quod ad utilitatem am¬
me pertiner doceamur per quod
magis neceslaria doctrina nostrii
mentibus informatur pro ee quad
si qua per uim et difficultatem
aliquã aniuuꝰ nostris lueruit¬

Expanded text:
incipientibus primum efficitur eleincipientibus primum efficitur elementum, proficientibus incrementum, perfectis stabile firmamentum, totius Ecclesiae vox una. Psalmus solemnitates decorat: Psalmus tristitiam quae propter Deum est, mollit: Psalmus etiam ex corde lapideo lacrymas movet. Psalmus Angelorum opus est, exercituum coelestium, spirituale thymiama. O vere admirandi magistri sapiens institutum, ut simul et cantare videamur, et quod ad utilitatem animae pertinet, doceamur! Per quod magis necessaria doctrina nostris mentibus informatur: pro eo quod si qua per vim et difficultatem aliquam animis nostris fueri
Abbreviated transcription (Latin):
furore raptetur si focte fuerit
psalim ut ita dixerim carmĩbꝰ
ucantatus continuo om̃is ibiet
ferocirans eius abscedit psalmꝰ
cranquillitas animarũ est ligni¬
fer pacis perturbationes uel flue¬
tus cogitacionũ cohibens Inacũ¬
diam repmiens luxum repellens
subrietarem luggerens amiciciã
congregans adducens incõtor¬
diam dilcrepantes reconcilians
imminicos Quis eni ultra nnim¬
cum dicat eũ cũ quo ynã ad
diũ psalimi emiserit nocem Ex
quo intelligitur quia quod õĩũ
bonorũ maximũ est caritater
plalmus instaurat cõuittionem
quanda pet consenãtiã uotis
efficiens et diuerlum populum
ymus chori pet concordiã cõsona
modulatione conlocians plalmos
demones lugar angelos ad ad¬
uitoriũ inuctat edcutũ emi in
nocturius tetroribus diuruoꝵ¬
q requies est laboru Tutela pu¬
eris iuuembus ornamẽtũ sola¬
men senibus mulieribus aptissi¬
mus decor Desertas habitare
facit urbes sobrietatem docet

Expanded text:
furore raptetur, si forte fuerit furore raptetur, si forte fuerit Psalmi, ut ita dixerim, carminibus incantatus, continuo omnis rabies ferocitatis ejus abscedit. Psalmus tranquillitas animorum est, signifer pacis, perturbationes vel fluctus cogitationum cohibens, iracundiam reprimens, luxum repellens, sobrietatem suggerens, amicitiam congregans, adducens in concordiam discrepantes, reconcilians inimicos. Quis enim ultra inimicum dicat eum, cum quo unam ad Deum Psalmi emiserit vocem? Ex quo intelligitur, quia, quod omnium bonorum maximum est, charitatem Psalmus instaurat, conjunctionem quamdam per consonantiam vocis efficiens, et diversum populum unius chori per concordiam consona modulatione consocians. Psalmus daemones fugat, Angelos ad adjutorium invitat. Scutum enim in nocturnis terroribus, diurnorumque requies est laborum, tutela pueris, juvenibus ornamentum, solamen senibus, mulieribus aptissimus decor. Desertas habitare facit urbes, sobrietatem docet:
Abbreviated transcription (Latin):
anmũ et ad delectationes iute¬
huiꝰ magis inclinari quã ad
iurtutis rectum iter erigi deles¬
tabilibus modulis cantilene ui
sue doctrine permiltuit ut dũ
suauitate carminis mulcetur au¬
ditus diuini sermonis pariter
utilitas auseratut scdm sapiẽtes
medicos qui li qũ usus poposat
austeriosa medicamẽta eg̾s offer¬
re mertalibus ne eger utilitatẽ
pio austeritate refũgiat. ora
ac sũmitates potuli quo rems¬
diũ porrigant melle artulinut᷑
Propterea ergo plaluoꝵ nobis
per modulos aptata sũt carmiã
ut uel etate pueri uel qui adoles¬
centes lunt moribus quali canti¬
lena quadã ꝓsallentes delectari
iuideantur Reuera enĩ aminas
illuminãt ac mẽtem Pluynini
eñ ex hiis qui in eccłia cõmeant
neq aplĩca precepta sare facile
possunt neq ꝓpħitica uel cum
retinere posalmoꝵ uero respõla
et intra domios interdum etiaz
in populo publice canũt Et licib
quis quãius fero ac rabidissime

Expanded text:
animum, et ad delectationes vitanimum, et ad delectationes vitae magis inclinari, quam ad virtutis rectum iter erigi, delectabilibus modulis cantilenae vim suae doctrinae permiscuit; ut dum suavitate carminis mulcetur auditus, divini sermonis pariter utilitas inseratur: secundum sapientes medicos, qui si quando usus poposcerit ut austeriora medicamenta aegris offerant mortalibus; ne aeger utilitatem prae austeritate refugiat, ora ac summitates poculi quo remedium porrigunt, melle circumlinunt. Propterea ergo Psalmorum nobis per modulos apta sunt carmina, ut qui vel aetate puerili, vel adolescentes sunt moribus, quasi cantilena quadam psallentes delectari videantur. Revera enim animas illuminant ac mentem. Plurimi enim ex his qui in Ecclesiam commeanacile possunt, neque prophetica vel liquido retinere; Psalmorum vero responsa et intra domos, interdum etiam in publico canunt: et sicubi quis quamvis fero ac rabidissimo
Abbreviated transcription (Latin):
Mnis scrip¬
tura diuinita
Inspirata nti¬
liȩ est ad do¬
cendum hac
ĩpã de causa
a spiritu stõ
conscripta id
e ut ueluti excomum quodã lani¬
tatie fonte omẽs nobis ex hac ie¬
medio. ꝓpis passionibus assuma¬
mus San̾itas enĩ inquit cõpes¬
çit peccata magna alia nãq
uero liber quecũq utilia lunt
ex omibus continet. lutura p̃di¬
cat. ueter̾ gesta cõmemorat᷑.
legem iuuentibus tribuit gerẽ¬
dorũ statuit modu Et ut bre¬
uiter dica cõmis quida bone
doctrine thelaurus est apta lui¬
gulis necessaria lub ministrans
ueteribꝰ nãq aminaꝵ uulnei¬
bus nouit mederi Ded et recen¬
tibus uelocissumũ soler adhibete
remediũ atq in actis perseuenam¬
niam scit salutis adhibere b
et yniuersis pariter passionib
subuenire que duãnomibus ua¬
riis huãuas ammas angunt
Et hoc fit modulatione quada
et delectabili canore humanu
animũ ad pudicitiam ꝓuoratite¬
obluctantẽ ac resistentem ad
uirtuns mã humam generis

Expanded text:
mnis Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum . Hac ipsa de causa a Spiritu sancto conscripta est, id est, ut veluti ex communi quodam sanitatis fonte, omnes nobis ex hac remedia propriis passionibus assumamus. Sanitas enim, inquit, compescit peccata magna. Alia namque : Psalmorum vero liber quaecumque utilia sunt ex omnibus continet. Futura praedicit, veterum gesta commemorat, legem viventibus tribuit, gerendorum statuit modum: et ut breviter dicam, communis quidam bonae doctrinae thesaurus est, apte singulis necessaria subministrans. Veteribus namque animarum vulneribus novit mederi, sed et recentibus velocissimum scit adhibere remedium, atque intactis perseverantiam salutis adhibere; sed et universis pariter passionibus subvenire, quae dominationibus variis humanas animas angunt. Et hoc sub modulatione quadam et delectabili canore, humanum animum ad pudicitiam provocanteobluctantem ac resistentem a virtutis via humani generis
Abbreviated transcription (French):
porte ciuitatis . et ecce
efferebatͣ defunctus fi¬
lus unicus Matrissue.
Et hecerat iudua et turba
multa cum illa. Quam cum
culus adutranq redundat᷑¬

Expanded text:
portae ciuitatis, et ecce efferebatur defunctus filius unicus matris suae, et haec erat uidua, et turba multa cum illa. quam cum cus ad utramque redunda
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendat. Qd enim affirmat.
et quasi dõ teste uiratur cuã
diuma cõmplecut᷑. cum dñs
naturȩ fidei testis adhibitur:
Ꝙdetiam ires librisalonionis
unus de ꝓuerbiis. alius ȩc¬
cłas tes: tertius de canticis can¬
ticoꝵ: nisi trinȩ huuis ostendt̃
nobis sapientię. scm̃ salomonẽ
fuisse solertem: Quide ratio.¬
nabilib et ethicis in ꝑuerbus
scripsit. De naniralib ĩ eccłaste
ꝗa uanitas uanuantium. et
omĩa uanitas quȩ in hoc
mundo st̃ consiituta. Uanitati
enim creatura subiecta ẽ non¬
et moralib incanticis canticoꝵ.
eo qđ cum animȩ nre amor
uerbi celestis infunditur et ra¬
tomimens sca quadam societate
innecitiur admiranda mysteria

Expanded text:
prehendat. Quod enim affirmatur, prehendat. Quod enim affirmatur, et quasi Deo teste juratur, etiam divina complectitur, cum Dominus naturae, fidei testis adhibetur. Quid etiam tres libri Salomonis, unus de lesiastes. tertius de Canticis canticorum, nisi trinae huius ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse sollertem? qui de rationabilibus et ethicis in Prouerbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, quia uanitas uanitatum et omnia uanitas quae in hoc mundo sunt constituta; uanitati enim creatura subiecta et rationabilibus in Canticis canticorum, eo quod cum animae nostrae amor uerbi caelestis infunditur et rationali mens sancta quadam societate conectitur, admiranda mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
one digessit. stilũ illum prius.
exponendõ putamus. Est enim
historicus. Nam licet scriptur&
diuine̾ mundanȩ eua cuẽt sapi¬
entiȩ disciplinam: quidmaiore
mueniet. Tria st̃ enim que phy¬
losophi mun diistius p̃cellentĩ¬
simã putauerẽ tripicem scilicet
cẽ sapientiam qđ aut naturaliꝰ
sit. aut moralis. aut rationali:
hec tria iam inueteri testam̃to
potuimꝰ ad uertere. Quid enim
aliud significant tres illipuiti
quoꝵ unus uisionis alius ha¬
bundantiȩ et tertius uiram̃ti.
nisitipicẽ istam inpatriarchis
fusse uirtutem: Ranonalis.
puteus uisionis eo qđ ratio usũ
m̃tis acuat et annmpurget ob¬
tutum. Et hic putcus habim.¬
dantiȩ eo quodcedentib allo¬
pbylis. quoꝵ specie uitia cor¬
poris figurantur. uiue y sa ac
iliqͦremm̃tis inuenit. Primũ
cnim ꝓ sluunt bͥonimores. et
bonitas ipsa popularis. habun¬
dat aliis. sibi restricnor. Tertuĩ
pureus uiram̃ti hõc ẽ sapientie
naparahs quę ea que supra
naturam dł nature sunt con

Expanded text:
sit, stilum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. nam licet scriptura diuina mundanae euacuet sapientiae disciplinam, quod maiore inueniet. tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putauerunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit aut moralis aut rationalis. haec tria iam et in uetere testamento potuimus aduertere. quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est uisionis, alius abundantiae, tertius iuramenti, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse uirtutem? rationalis puteus uisionis eo quod ratio uisum mentis acuat et animi purget optutum, ethicus puteus abundantiae eo quod cedentibus allophylis, quorum specie uitia corporis figurantur, uiuae Isaac liquorem mentis inuenit — purum enim profluunt boni mores et bonitas ipsa popularis abundat aliis sibi restrictior — tertius puteus iuramenti, hoc est sapientiae naturalis, quae ea quae supra naturam uel naturae sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ euis elisabeth Erant¬
incedentes in omib man¬
dans et iustificationib
dñi sine querela. Docet
nos scripiura diuina sum
moᷤ mores in his qui p̃di¬

Expanded text:
et eranincedentes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine querella. docet nos scriptura diuina non solum mores in his qui pra
Abbreviated transcription (Latin):
naturam dł nature sunt con
p̃ hendat. Qd̾ enim affirmat.
et quasi doꝰ teste uiratur euã
diuma complecut̃. cum dñs
nature fidei testis adhibitur.
Ꝙdetiam tres librisalomonis
Lunus de ꝓuerbus. alius ȩc¬
cłas tes: tertius de canticis can¬
ticoꝵ: nisi trinȩ huius ostendr̃
nobis sapientiȩ. scm̃ salomonẽ
fuisse solertem : Quide ratio¬
nabilib et ethicis in ꝑuerbus
scripsit. De naturalib ĩ eccłaste
ꝗa uanitas uanitantium. et
omĩa uanitas quȩ in hoc
mundost̃ consituta. Uanitati
enim creatura subiecta ẽ non¬
et moralib incanticis canticoꝵ.
eo qđ cum animȩ nre amor
uerbi celestis infunditur et ra¬
donimens sca quadam societate
in nectui: ad miranda mysteria

Expanded text:
naturam uel naturae sunt connaturam uel naturae sunt conprehendat. Quod enim affirmatur, et quasi Deo teste juratur, etiam divina complectitur, cum Dominus naturae, fidei testis adhibetur. Quid etiam tres libri Salomonis, unus de Proverbiis, alius Ecclesiastes, tertius de Canticis Canticorum; nisi trinae hujus ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse solertem? Qui de rationabilibus, et ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, quia uanitas uanitatum et omnia uanitas quae in hoc mundo sunt constituta; uanitati enim creatura subiecta et rationabilibus in Canticis canticorum, eo quod cum animae nostrae amor uerbi caelestis infunditur et rationali mens sancta quadam societate conectitur, admiranda mysteria