comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unus in illis ꝓgenitorib bis numerat᷑ .i.
iechonias: aqͦ facta ẽ quȩdã in extͣneas
gentes deflexio. qͣndo in babylonia trans.¬
inigratũ ẽ. Ubi aitẽ ordo a rectitudine
deflectit᷑. atꝙ ut eat in diuersũ. augułu

Expanded text:
ppe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. ubi autem ordo a rectitudine flectitur adque, ut eat in diuersum, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̾ spreto templo L⁊Cor¬
uel monte. in spũ ⁊ ueritate ad
tate illustremur.
E
ic aperte suã demon¬
strat persona ex offr
quod noluit designare

Expanded text:
Qualiter spreto templo vel monte in spiritu et veritate adotate illustremur. Eic aperte suam designat personam ex officio, quod noluit designare
Abbreviated transcription (Latin):
& huic matrem suam de cruce com¬
mendauit dñs ut uirginem uirgo
seruaret. Deniq manifestans in
euglio quod erat ipse incorruptibili
uerbi opus inchoans. solus uerbum
carnem factum esse. nec lumen a
tenebris comprchensum fuisse testa¬
tur: primum signum ponens quod
in nuptiis fecit dñs: ut ostendens
qͦd erat ipse. legentib demonstraret.
qͦd ubi dñs inuitat᷑. deficere nupti

Expanded text:
et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod erat ipse, opus incorruptibilis Verbi solus inchoans, Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur , primum sigin nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nupti
Abbreviated transcription (Latin):
cec pariter mons ur̃ ⁊ tẽ¬
in hoc estis imꝑares qͦd uos
samaritani adoratis qͥ nescitis : s nõ
iudei ñ om̃s sed electi adoramꝰ qͥ scunꝰ
qr nobis cognitio di. testam̃tũ. ꝓphe¬
tia pmissa. de nobis xp̃e: ⁊ hoc est
quia salus ex uideis ẽ. S ed quã ius
ita simus differentes : tamen non
prefero locũ iudeorũ loco samari.
spũ ⁊ ueritate. preter patriarchas &
ꝓpħas. quib mea incarnatio reuclata
fint: sed ꝑ meã presentiã in carne fient
ueri adoratores. It e m¬
Ion in tẽplo. non in hoc monte.
sed interiꝰ in intimo templo cordiᷤ
⁊ inueritate cognitionis. It eor

Expanded text:
ce pariter mons vester et temin hoc estis impares, quod vos Samaritani adoratis quod nescitis, sed nos Judaei non omnes, sed electi adoramus quod scimus, quia nobis cognitio Dei testamentum; prophetia promissa: de nobis Christus, et hoc est, quia salus ex Judaeis est, sed quamvis ita simus differentes, tamen non praefero locum Judaeorum loco Samaritaspiritu et veritate, praeter patriarchas et prophetas, quibus mea incarnatio revelata fuit, sed per meam praesentiam in carne fient veri adoratores. In spiNon in templo, non in hoc monte, sed interius in intimo templo cordis et in veritate cognitionis Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ngue caputtuũ. Ecce oĩa ñ in nouo testa.¬
ticipare nos macerando mens debet inungi:
⁊ ñ oleo adulationis. Aliter uana sit
ieiunia. Malestinis moserat in
festis caput inungere. Ergo ca
remotis am uidere licebit. It e or¬
mis laua. ubi sit munda corã do. Non
eni sufficit opiis misediȩ. sine munda
conscientia: nec hoc sine illo. łt e o¬

Expanded text:
nge caput tuum. Ecce nondum omnia in Novo Testaonibus debemus participare nos macerandum, mens debet inungi et non oleo adulationis: aliter vana sunt ne illo. Palaestinis mos erat in festis caput ungere: ergo capremotis, Deum videre licebit. Unge  sit munda coram Deo. Non enim sufficit opus misericordiae sine munda conscientia: nec hoc sine illo.
Abbreviated transcription (Latin):
inicio eugłu usꝙ ad passionẽ
oĩa facienda ⁊ prȩdicando cõple¬
uerat: post sermonẽ quo se uen¬
turũ in claritate prȩdixit. passur̾y
se ostendit: ut sacramentu crucis admix-¬
tũ eẽ głȩ eternitatis admoneat.

Expanded text:
initio Evangelii usque ad passionem omnia faciendo et praedicando compleverat. Post sermonem quo se venturum in claritate praedixit, passurum se ostendit, ut sacramentum crucis admistum esse gloriae aeternitatis admoneat.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam in se le¬
gis agnoscere. ⁊ diui¬
intelligere. nat᷑am.¬
Qui seminat post
matheuim. qui fre¬
mit ut leo. Quiuo¬
lat ut aqrila. Qui
discit ut homo. Q¬
immolat ut sacer¬
dos. Qui irrigat
ut flumen. Quiflo¬
quitur ut homo

Expanded text:
linam in se legis cognoscere, et diviintelligere naQui seminat post haeum; qui fremit, ut leo; qlat, ut aquila; qui dicit, ut homo; qimmolat, ut sacerdos; qui irrigat, ut flumen; qui floq
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam in se le¬
gis agnoscere. ⁊ dinis¬
intelligere. nat᷑am.
Qui seminat post
matheum. qui fre¬
mit ut leo. Quiuo¬
lat ut aquila. Qui
discit ut homo. Qͥ¬
immolat ut sacer¬
dos. Qui irrigat
ut flumen. Quiflo.¬

Expanded text:
inam in se legis cognoscere, et diviintelligere naturam. Qui seminat post haeum; qui fremit, ut leo; qlat, ut aquila; qui dicit, ut homo; qimmolat, ut sacerdos; qui irrigat, ut flumen; qui flo
Abbreviated transcription (Latin):
erat: hoc ẽ testimoniũ
castitatis marie ut qui ser¬
riȩ uat in nocentem iustꝰ
dicatur. sed ⁊ puis: dum nol¬
let ꝓpalare. ex conscientia cas¬
titatis iustus. ex timore pi¬
us. sciebat illam esse incul¬
pabilem. s unde. uel qͥd eẽt
ignorabat. ⁊ ideo mediam
esogit uiam fugiendi ut neq
uinocentẽ ꝓderet: neq rei
incognite consenciendo: se
reum faceret coram deo.

Expanded text:
erat, hoc est testimonium castitatis Mariae, ut qui servat innocentem, justus dicatur: sed et pius dum nollet propalare, ex conscientia castitatis justus, ex timore pius. Sciebat illam esse inculpabilem: sed unde vel quid esset ignorabat: et ideo mediam elegit viam effugiendi, ut neque innocentem proderet, neque rei incognitae consentiendo se reum faceret coram Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
scriota essent exengelia ꝑ ma¬
theum quidem in iudea
cum autem in ytalia san̾to insti¬
gante sp̃n. in achaẏe partib hoc¬
scrrosit ewangelium. Significãs

Expanded text:
scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcum autem in Italia: sancto instigante Spiritu, in Achaiae partibus hocscripsit Evangelium: significans
Abbreviated transcription (Latin):
ea maxime necessitas laboris fũ¬
ut primum grecis fidelib ommi ꝓ¬
phetatõe futuri in carnem dĩ. E¬
xp̃i manifestata humanitas. ne
uidaie fabulis attenti: mͣ solo

Expanded text:
ea maxime necessitas laboris fut primum Graecis fidelibphetatione venturi in carnem Dei Christi manifestata humanitate, ne Judaicis fabulis attenti in solo
Abbreviated transcription (Latin):
Abraham. ⁊ dd̾ sunt
due columpne u̾san¬
tes in lege. quasi muesti¬
bulo ante hostium. qui ẽ
toloꝵ amplectitur hos ĩ
genelalogia patres de qͦꝵ
medio: ostium xp̃c aꝑit᷑¬

Expanded text:
Abraham et David sunt duae columnae versantes in lege quasi in vestibulo ante ostium quod est tolorum. Amplectitur hos in genealogia patres, de quorum medio ostium Chri
Abbreviated transcription (Latin):
de ccedimꝰ er fraudulen¬
ta ꝓmissio. mauis fec̃: sur¬
gen̾s de sepulchro. ⁊ ñ creditiᷤ.
Siergo de cruce descenderent.
ñ crederetis. S hoc demones
inmisert̃. statĩ . it. senserũt
fractas.⁊ hoc agunt ut de c̾ce
descendat s sciens ħ dñs: per¬

Expanded text:
 credemus ei. Fraudulenta promissio: majus facit surgens de sepulcro, et non creditis: si ergo de cruce descenderet, non crederetis. Sed hoc daemones immiserunt; statim enim senserunt fractas et hoc agunt ut de cruce descendat. Sed sciens hoc Dominus, per
Abbreviated transcription (Latin):
ex magna parte sit
inenarrabilis. s illa:
tota menarrabilis
est. quia ⁊ si dicit᷑
filius a patre geni¬
tus. tamen qualit̾

Expanded text:
ex magna parte sit inenarrabilis. Illa tamen tota inenarrabilis est, quia etsi dicitur Filius a Patre genitus, tamen qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Lacharias: me¬
mor domini. cui ap¬
paret angelus a dex¬
tris altaris. quia ei qͥ
memor domuni est:
demonstratur miste¬
riumr.

Expanded text:
Zacharias, memor Domini: cui apparet Angelus a dextris altaris, quia ei qui memor Domini est demonstratur mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
de aptum fuit ut in
tempore officii patcis
domini: conceptus eẽt
iste: qui patrem do¬
minum predicaret:¬
lum a parentib. sed¬
tur. Non sel scłari po¬
testate sublimis: sed
fusam fidem aduentꝰ
xp̃i predicaret:¬
.b̾. Diuinitꝰ ꝓcu¬
ratum est: ut de ꝓuec¬
tis. diuꝙ fructu con¬
iugii priuatis: ioh̾es
nasceretur. ut mo-¬
pinato ortu ꝓlis. et
ip̃os donum dñi gra¬
cuis afficeret: ⁊ cet̾os
stupor miraculi para¬
ret auditu futuri

Expanded text:
 aptum fuit, ut in tempore officii, patris Domini coeptus esset iste, qui Patrem Dominum praedicassetlum a parentibus, sedatur; non saeculari potestate sublimis, sed fusam sibi fidem adventus Christi praedicaret. Divinitus procuratum fuit, ut de provectis diuque fructu conjugii privatis Joannes nasceretur, ut inopinato ortu prolis et ipsos donum Dei gratius afficeret, et caeteros stupor miraculi pararet auditui futuri
Abbreviated transcription (Latin):
¶b. uitulas: sacerdotalis
hostia. ꝑ uitulum ergo: hoc e¬
wangelium figurat᷑. in quo
a sacerdotib inchoatur. ⁊ inu
tulo consũmarunt : i. in xp̃o¬

Expanded text:
. Vitulus sacerdotalis hostia. Per vitulum ergo hoc Evangelium figuratur, in quo a sacerdotibus inchoatur, et in vitulo consummatur, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
menta in quatuor partes ut
eccli̾a inqͣtuor partib signet᷑.
Tunica sortita: sgẽ omnium
partium unutatem uinculo

Expanded text:
menta in quatuor partes ut Ecclesia in quatuor partibus mundi signetur. Tunica sortita significat omnium partium unitatem vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
ma pars ẽ increpatio maloꝵ. scda cõminatõ ꝑfidẽ
ibi. None. tercio diẽ qd̾ salus sit parturienti ibi. Qs
dabit. pͥmo ergo increpans malos ⁊ impꝑans ait.

Expanded text:
ima pars est increpatio malorum. Secunda, comminatio per finem, ibi, nonne. Tertio, dicit quod salus sit parturienti, ibi, quis dabit. Primo ergo increpans malos et improperans,
Abbreviated transcription (Latin):
Irit insipiẽs. Tẏtuliis. In finẽ ĩtelłos
Aund pro amalech. In lilro regũ legͣ¬
qd̃ dauid fugiens a fatie saul abiit̾
cũ sexcentis uiris ad achis regẽ gech
qͥ dedit ei ciuit᷑atẽ sicelech. qͣm daund absente a¬
malechite ĩuaseit̃ ⁊ succendert̃. Captiuas quoq
duxert̾ urores eiꝰ ⁊ alioꝵ ⁊ filios ⁊ filias. qd̾ eũ ac¬

Expanded text:
ixit insipiens. Titulus. In finem intellectus David pro Amalech. In libro Regum legiquod David fugiens a facie Saul abiit cum sexcentis viris ad Achis regem Geth, qui dedit ei civitatem Sicelech, quam David absente Amalechitae invaserunt, et succenderunt, captivas quoque duxerunt uxores ejus, et aliorum, et filios et filias. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
met rerille in futo iudicatur ibi. Detende sie plis
om̃s laudes dei dr̃e ibi: Sit nom̃ eũis bñdistũ
Septimo a sua ꝑte laudat ibi. Sened it᷑ dñt. ꝑ¬
phera engo ad patrem laqsut de ip̃o dicit .o.¬
O

Expanded text:
niet rex ille in futuro judicaturus, ibi, descendet sicut pluvia. omnes laudes dicere ei, ibi, sit nomen ejus. Septimo a sua parte laudat, ibi, benedictus Dominus. Propheta ergo ad Patrem loquens de Christo, diciturO
Abbreviated transcription (Latin):
rem adam tͥplici gen̾e peccandi deliqͥsse . s. co
gitatione uł uoluntate. actu u̾bi doctna ute
ꝯsuetudine. It. Cogitatio large accepta tͥa cõ
delectationẽ atq ꝗsensũ q̃ sũt mortalia. E
gͦ peccat: q̃sensu ⁊ cogitatione peccat. qͥ uͦ nec
cogitatione p̾cat nec consetisu uł delectatõe.

Expanded text:
ici genere peccandi, diliquisse, scilicet cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria comdelectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cog
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ hũit. ⁊ dicitur ħ a uimili exulantiũ. qͥ dũ
sunt ĩuia fatiliꝰ reuocant᷑. cũ iam stant dif¬
ficiliꝰ. demũ difficillime. cũ iam ibi magr̃i et
diũ effecti sũt. Ita qͥ sola uolũtate peccat faci¬
lius redit. qͥ oꝑe difficiliꝰ. qͥ uͦ ꝯiuetudine uł
doctͥna u̾bi difficillime reuocat᷑. Isti sũt tres¬
mortui qͦs dñs suscitauit. ĩ domo. ĩ porta. in
sepulchn. ħ ẽ tuduũ qͦ moyses uolebat edu¬
cere ppłm dei de egypto. It̃. Nota. pecẽoꝵ ĩ pioꝵ
pestilentie. ꝯam impiꝰ est qͥ peccat᷑ in dñi. pec̃¬

Expanded text:
habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime revocatur. AUG. mortui, quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, pec
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ psalmus. pͥmo ag̃ de beato uiro. ꝑ beati¬
tudinẽ nobis blandiens. Sod̾o ag̃ de ultionib
imquoꝵ t̾rens nos adu̾sis ibi. Non sic ĩpii nõ
sic. De beato aut̃ uiro ag̃ ħ modo. pͥmo u̾su os̃¬
bendit eum ĩmunẽ ab omĩ malo. scd̃o pleñ
omĩ bono ĩ se. iñ iulẽ aliis. ⁊ ħusq ad ꝑtitionẽ.
ad ostendend̾ uͦ eũ ĩmunẽ ab om̃i malo utit᷑

Expanded text:
mo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostende
Abbreviated transcription (Latin):
al
qui psalt̾ium ⁊ totam biblirhecã ababyloniis
cõbustã iustinctu sp̃ẽ scĩ reformauit. eodẽ spũ
reuelante psalmos ita dispoiuit. eisdẽq ti¬
tulos apposuit: q̃ sũt qiͣ claues psalmoꝵ̾. Siẽ
enĩ ꝑ clauẽ iitrat᷑ in domũ. ita ꝑ congruas ti¬
tuloꝵ expositões subiectoꝵ clareseit intłłia p¬
salmoꝵ. hec aut̃ cͥca totũ librũ adu̾tenta sũt.
¶Pret̃ hec aut̃ in singulis annis psalmis q̃dã

Expanded text:
a, qui Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum, ita per congruas titulorum expositiones, subjectorum clarescit intelligentia psalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
undiq scandał ꝯcus¬
sus. sterit ĩ directo .l.
dilectio mea ⁊ affec¬
tio q̃ facile labi solet
ultra. ⁊ ꝑsistens in directo. In ħ ostendit se dili
ꝓrimi. qr ñ ccultabo eis qͦs uocasti ad bñdicti¬
onem tuã. ut ꝑ me bñclicaris ab ilł. qͥ meo ex¬
emplo atq doctrina informat᷑ ad bñdicend̾.
cuiꝰq bñdicatur dñs. qͥ enĩ bñdic̃ dũo linguis¬

Expanded text:
undique scandalis concussus, stetit in directo, id est dilectio mea et affectio, quae facile labi solet,ultra, et persistens in directo. In hoc ostendit se diligproximi, quia non occultabo eis quos vocasti benedictionem tuam, ut per me benedicaris ab illis, qui in eo exemplo atque doctrina informantur ad benedicendum. cu
Abbreviated transcription (Latin):
mo in bethel asamuele in domo pat̾s sui ysai.
bron ĩ regem mortuo saule. ⁊ regnauit suꝑ tri¬
bum uida. occiso aut̃ hysbosech filio saulis qͥ si
alias trib regnabat tercio unctus ẽ ibid̾. ũ reg¬
naret suꝑuniu̾sum isrł. ⁊ ascendens in ierłm ĩ
pace regnauit. huic hystorie alludit tytulus. s¬

Expanded text:
 in Bethlehem a Samuele in domo patris sui Isai bron in regem mortuo Saüle, et regnavit super tribum Juda . Occiso autem Hisboset filio Saül, qui super alias tribus regnabat, tertio inunctus est ibidem, ut regnaret super universum Israel . Et ascendens in Jerusalem, in pace regnavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ht̃. uñ in saetento .i. ĩ sac̃mentali uncti¬
oue iste fideł gemens tlaborans ut in re gaudeat.
hie loquit᷑ quiddam ĩesfabile se desiderare osten¬
dens. ꝓ qͦ omĩa patient̃ tolerat. Int̾. monet ne
qͥs pꝰ pamã unctionẽ torpeat. s ad scdam se diligẽ¬

Expanded text:
t. Aug. Unde in sacramento, id est in sacramentali unctione iste fidelis gemens et laborans, ut in re gaudeat; hic loquitur quiddam ineffabile se desiderare, ostendens pro quo omnia tolerat. Intentio. Monet ne quis post primam unctionem torpeat, sed ad secundam se diligen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tirulis freq̃nt̃ tangatur hystoria. uł ponant᷑
aliqͦꝵ noĩa. Uñ ad litt̾am ñ agit᷑ in psalmis. tñ
hyftoria mystice intellecta ⁊ noĩa congrue init̾¬
p̃tata Palmoꝵ ꝯtinentiã aꝑiunt. ut hic ubi
ponit᷑ dauid qͥ int̾p̃tatur mamii fortis uł de¬

Expanded text:
lis frequenter tangatur historia, vel ponantur aliquorum nomina, unde ad litteram non agitur in psalmis; tamen et historia mystice intellecta, et nomina congrue interpretata psalmorum continentiam aperiunt, ut hic ubi ponitur David, qui interpretatur manu fortis, de
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ hũit. ⁊ dicitur ħ a uimili exulantiũ. qͥ dũ
sunt ĩuia fatiliꝰ reuocant᷑. cũ iam stant dif¬
ficiliꝰ. demũ difficillime. eũ iam ibi magr̃ et
diũ effecti sũt. Ita qͥ sola uolũtate peccat faci¬
lius redit. qͥ oꝑe difficiliꝰ. qͥ uͦ ꝯsuetudine ut
doctͥna u̾bi difficilline reuocat᷑. Isti sũt tres¬
mortui qͦs dñs suscitauit. ĩ domo. ĩ porta. in
sepulchro. ħ ẽ tuduũ qͦ moyses uolebat edu¬
cere ppłm dei de egypto. It̃. Nota. pecẽoꝵ ĩpioꝵ
pestilentie. ꝯam impiꝰ est qͥ peccat᷑ in dm̃. pec̾¬
cator in se. pestilens in ꝓximũ. ⁊ adã in dm̃

Expanded text:
habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime revocatur. AUG. mortui, quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, pecc
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ psalmus. pͥmo ag̃ de beato uiro. ꝑ beati¬
tudinẽ nolus blandiens. Sod̾o ag̃ de ultionib
iniquoꝵ t̾rens nos adu̾sis ibi. Non sic ĩpii nõ
sic. De beato aut̃ uiro ag̃ ħ modo. pͥmo u̾su os¬
tendit eum ĩmunẽ ab om̃i malo. scd̾̃o pleũ
omĩ bono ĩ se. iñ ictilẽ aliis. ⁊ ħ usq ad ꝑtrconẽ
ad ostendend̾ uͦ eũ ĩmiiẽ ab om̃i malo utit᷑

Expanded text:
 agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad osten
Abbreviated transcription (Latin):
qui psalt̾ium ⁊ totam bibli̾checã ababylonis
cõbustã instinctu sp̃e sc̃i reformauit. eodẽ spũ
reuelante psalmos ita disposuit. eisdẽ q ti¬
tulos apposuit: q̃ sũt qiͣ claues psalmoꝵ. Siẽ
enĩ ꝑ clauẽ intrat᷑ in domũ. ita ꝑ congruas ti¬
tuloꝵ expoirtões subiectoꝵ clarescit intlłia ꝑ
salmoꝵ. hec aut̃ cͥca totũ librũ adu̾tenta sũt.
¶pret̾ hec aut̃ in singulis annis psalmis q̃dã

Expanded text:
i Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum, ita per congruas titulorum expositiones, subjectorum clarescit intelligentia psalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione uł uoluntate:. actu u̾bi doctna ut
ꝯsuetudine. It̃. Cogitatio lauge accepta tͥa cõ
delectationẽ aiq ꝯsensũ q̃ sũt mortalia. E
gͦ peccat : q̃sensu ⁊ cogitatione peccat. qͥ uͦ nec
cogitatione p̾cat nec consenisu uł delectatõe.
ħ aut̃ tͥa gn̾a peccandi notat ꝑ tra uerla

Expanded text:
cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria comdelectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitatione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic autem tria genera peccandi notat per tria
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ĩ menbris. nimisi
ualde. solet ponini¬
mis ꝓ plusqmͣn debet.¬
s ⁊ ꝓualde accipit᷑.
ut hic. cõfitebor dico
in ore meo. qr ore cõ¬
fessio fit ad salutem.
incorde multoꝵ. q corde credit᷑ ad iusticiã. Qui

Expanded text:
Hoc in membris nimis, id est valde solet exponi nimis pro plus quam debet,pro valde, accipitur ut hic. Confitebor, in ore meo, quia ore confessio fit ad salutem . corde multorum, quia corde creditur ad justitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
age in doñ in scło. ut̾q amor incendit. ut̾ꝙ ti¬
mor huuliat. s alit̃ ⁊ alit̾ de bono timore colonis
intẽdens ꝑ arłore. q̃ fructũ ñ dabat. ne subu̾tet᷑ aitt
todiã circailla ⁊ mittã stercora. fõssa sig̾cat piam
remale incedenti. Incendit enĩ amor uĩq ⁊ suffos
miliat enĩ timor ut̃q. ꝑibit̃ ab iucrepa. uubtui .i.¬

Expanded text:
age in Deo, non in saeculo. Uterque amor incendit, uterque timor humiliat; sed aliter, et aliter de bono timore colonus intercedens pro arbore quae fructum non dabat, ne subverteretur ait: Fodiam circa illam et mittam stercora . Fossa significat piam re male incendenti: incendit enim amor uterque. Et sufmiliat enim timor uterque. Peribunt ab increpati
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis ũ qͥ anxiꝰ ẽ¬
silia in anima
ardor sustiuentis
uidendi mitiget
affectũ. qñ aut̃
magna auxietas ẽ cc̃cupisde̾ bonũ ⁊ diu sus¬
tinere crescit defideriũ in dolorem qr spes ꝓtͤ¬

Expanded text:
diversis, ut qui anxius est in anima ardor sustinentis idendi mitigit affectum. Quando antem magna anxietas est, concupiscere bonum, et diutius sustinere, crescit desiderium in dolorem, quia spes protr
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾ cap̃ ⁊ m̃bra. In die nãq resurectionis a diabo¬
lo rͨ ecceptus ẽ. ⁊ menbra absoluta s̃. ⁊ de manu
sauł .i. de potestate mortis xp̃m ĩ re ⁊ m̃bra ĩ spe.
postea de morte. qi nouissima inimica destruet᷑
mors. ⁊ ꝓ hac spũali liberatione totꝰ x agensꝰ¬

Expanded text:
et Cassiod. In die namque resurrectionis a diabolo Christus ereptus est, et membra absoluta sunt. Et de manu Saul, id est de potestate mortis Christum in re, et membra in spe, postea de morte, quia novissima inimica destruetur mors. Et pro hac spirituali liberatione totus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ħ nom̃ ydithũ. qd̾ int̾pͣtat᷑ tnͣsiliens eos .i. rema¬
nentes ĩ mũdo. hentesq f̾renis. de qͦ transiliente agͣ
hic. Docet enĩ pss̃ iste a dilectione scli ad dei legem
⁊ iñ ad et̾nitatẽ m̃te tnͣsilire. ⁊ qr ħ iocũd̾ ẽ menti
et sigͣue sit cami. sõ bñ in tỹtulo apponr᷑ cantiẽ.

Expanded text:
nsiliens eos, id est remanentes in mundo, haerentesque terrenis, de quo transiliente agitur hic. Docet enim psalmus iste a dilectione saeculi ad Dei legem, et inde ad aeternitatem mente transilire. Et quia hoc jocundum est menti, et si grave sit carni, ideo bene in titulo apponitur canticum.
Abbreviated transcription (Latin):
Matheꝰ lucas qͥntꝰ. Sextꝰ: Matheꝰ Marcꝰ. Seꝑtimꝰ:
Matheꝰ Ioħes. Octauuꝰ: Marcꝰ lucas. Honꝰ: lu¬
cas loħes. Decimꝰ ẽ. canon in quo unꝰ qui qͣm
dine̾ eugłistȩ ũ recipiunt. ut in denario nũo
sint. qd̾ sũ myst̾io magno ẽẽ. ñ credo. nͥ qd̾
occurrit mͥ ex hoc ipso patere soliditatem
scĩ eugłii sub litt̾a uet̾is testam̾ti: qͣi sub
uelamine latent̃ fuisse: ⁊⁊ inde ad lucem
atur decem canonum. Et ut ͥquȩ dic¬
ta sunt magis appareant: etiao oculis
ostendat sũbiecta descR ꝑ ⁊̃ io
Quid numeri canonum. dͥd numeri sig̃¬
nificent capitulor.

Expanded text:
 sextus Matthaeus, Marcus; septimus, Matthaeus, Joannes; octavus, Marcus, Lucas; nonus, Lucas, Joannes. Decimus est canon in quo unus, qui, qdinem evangelistae non recipiunt; ut in denario numero sint, quod sine magisterio magno esse non credo, nisi quod occurrit mihi ex hoc ipso patere soliditatem S. Evangelii sub littera Veteris Testamenti, quasi sub velamine latenter fuisse, et inde ad lucem atur decem Canonum. Et, ut haec quae dicta sunt, magis appareant etiam oculis ostendat subjecta descriptio. Quid numeri canonum, quid numeri significent capitulor
Abbreviated transcription (Latin):
alii in qͥbꝰ .iiͦiͦ. alii in qͥbꝰ duõ. alii in qͥbꝰ sin¬
głi. ꝓpͥos canones.idẽ regłas ꝓuũtiant. Cano¬
nũ u. in qͥbꝰ. iiͦuͬ. nulla est subdiuisio. Coꝵ
canonũ in qͥbꝰ tres. qm̃ quatuor sunt eu¬
głistȩ. iiͦiͬ. sunt differentiȩ qm̃ quatuor
modis cõmutari potest eoꝵ trina cõple¬
xio. Et est una. cũ conueniũt Matheus
marcꝰ lucas. Alia Matheꝰ. Marcꝰ. loħes. Cercia.
Matheꝰ lucas. Ioħes. Quarta Marc̃ lucas. Iohes
plibꝰ modis ñ potest ꝯmutari tͥna ꝯplexio rer.¬

Expanded text:
alii, in quibus tres; alii, in quibus duo; alii, in quibus singuli proprios canones, id est regulas pronuntiant. Canonum vero, in quibus quatuor nulla est subdivisio. Eorum canonum, in quibus tres, quoniam quatuor sunt evangelistae, quatuor sunt differentiae, quia quatuor modis commutari potest eorum trina complexio. Et est una; cum conveniunt Matthaeus, Marcus, Lucas; alia, Matthaeus, Marcus, Joannes; tertia, Matthaeus, Lucas, Joannes; quarta, Marcus, Lucas, Joannes. Pluribus modis non potest commutari trina complexio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ.iiͦiͦi. bini coniungi. aut matheus. Marcus.
aut Marcꝰ lucas. aut lucas loħes. aut matheꝰ
Ioħes. aut matheꝰ lucas aut mariꝰ loħes. Qͣ¬
rũ ultima q̃ e̾ marcꝰ. loħes it̾m hic uacat. qr
nusꝗͣ puto eos ꝯuenire ĩ gn̾e eoꝵ ĩ qͥbꝰ duo.
druplices sunt. Inueniunt᷑ enĩ in uno qͦq
euglioꝵ. multa ita ꝓpͥe dicta. ut eoꝵ cas¬
honũ similitudo in aliis nulla sit. Et hii
plices sint. recte tñ inunã formã reuo¬

Expanded text:
in quatuor bini conjungi, aut Matthaeus, Marcus, aut Marcus Lucas, aut Lucas Joannes, aut Matthaeus Joannes, aut Matthaeus Lucas, aut Marcus Joannes. Quarum ultima, quae est Marcus Joannes, iterum hic vacat, quia nusquam puto eos convenire in genere eorum in quibus duo. s, quadruplices sunt Inveniuntur enim in unoquoque Evangeliorum, multa ita proprie dicta ut eorum canonum similitudo in aliis nulla sit. Et hi cplices sint, re cte tamen in unam formam revo
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ ĩ supradictis decem canonibꝰ oĩa ꝯtinẽt᷑
singuloꝵ euangłioꝵ oportet ut capitulis cõ¬
cordiũ sententiolaꝵ coniungant᷑ numeri
canonũ. ut ex numeris cap̃ituloꝵ inueni¬
ant᷑ sententiȩ ꝑ numeros uͦ canonũ. qͥ rubeo
colore solent adiungi sciat᷑ utrũ sit ꝯmuni
sententia cũ aliis. nec ne. Et si ẽ ꝯmumis int̾
quot. ⁊ int̾ quos ẽ ꝯmunio. Et ut
ratio ad medium deducatur. mon¬
stremꝰ exẽplis qd̃ dicimꝰ. Sumamꝰ u¬
nam sententiã mathei. eã scił. quȩ
octauo capiculo p̾notat᷑. Cui si cõparã¬
ueris eam Marci. quę scdo. ⁊ eã luce quȩ
septimo. ⁊ eã ioħis quȩ decimo capitulo
p̃notat᷑. similis ẽ. in omnibꝰ. Et ideo
supradictis .iiiͦͬ.

Expanded text:
m in supradictis decem canonibus omnia continentur singulorum Evangeliorum, oportet ut capitulis concordium sententiolarum conjungantur numeri canonum, ut ex numeris capitulorum, inveniantur sententiae; per numeros vero canonum, qui rubeo colore solent adjungi, sciatur utrum sit communis sententia cum aliis necne, et, si est communis, inter quot, et inter quos est communio. Et ut ratio ad medium deducatur, monstremus exemplis quod dicimus. Sumamus unam sententiam, Matthaei eam scilicet quae octavo capitulo praenotatur, cui si comparaveris eam Marci quae secundo, et eam Lucae, quae septimo, et eam Joannis quae decimo capitulo praenotatur, similis est in omnibus. Et ideo supradictis quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas qui sacer
nist̾io templiꝑ
sacerdotiuracha¬
rie cepit. pulchre
hoc in templi de¬
uotione cõpleuit
cum apłos inibi
ministros scłt.
noui sacerdotii
futuros ñ uicti¬
marũ sanguine.
ẜ in laude dei ⁊
benedictione
concludit.

Expanded text:
Lucas qui sacerdnisterio templi per sacerdotium Zachariae coepit, pulchre hoc in templi devotione complevit, cum apostolis ibi ministros, scilicet, novi sacerdotii futuros, non in victimarum sanguine, sed in laude Dei et benedictione concludit.
Abbreviated transcription (Latin):
SUt in loco orationis int̾ lau̾dũ deuotiones ꝓ¬
missum sci sp̃c aduentum paratis ꝑ om̃ia cordib
expectant. sic nos post celebrata in iherosoli
mis .i. uisione pacis passionis. resurrõnis
sollempnia dño duce petamus bethaniam
remus. quia sic cotidiana eius benedictione
sublimam. cotidie tumphalis ascensionis
similes hominib expectantib dominũ¬

Expanded text:
 in loco orationis inter laudem benedicmissum Spiritus sancti adventum paratis per omnia cordibus exspectabant, sic nos post celebrata in Jerosolymis, id est in visione pacis, passionis et resurrectionis solemnia Christo duce petamus Bethaniam, remus, quia sic quotidiana ejus benedictione sublimamur, si quotidie triumphalis ascensionis similes hominibus exspectantibus Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
rouerbioꝵ lib̾. ñ
ut simplices are¬
bitrant᷑ patentia
habet pͣcepta. s
quasi in terra
aurũ. in nuce
nucleris. in hyr¬
sutis castanearũ
fructꝰ inqͥritur.¬
ita in eis ꝯ̃sensus¬

Expanded text:
roverbiorum librum non ut simplices arbitrantur patentia habere praecepta, sed quasi in terra aurum et in nuce nucleus, et in hirsutis castanearum fructus inquirita in eis divinu
Abbreviated transcription (Latin):
PAudiens sapienᷤ. Ostendit nemi¬
nẽ tã sapientẽ ee̾ in hac utra:
qͥn possit sapientior ẽẽ. etiã dioti
minoꝵ. Audiuit regina saba
Salomonẽ. minor maiorẽ. ⁊ sapi¬
entior rediit. Audiuit moyses so¬
cerũ mutto iuferiorẽ. ⁊ sapien¬
tior factꝰ ẽ.¬

Expanded text:
piens, sapientior. Ostendit neminem tam sapientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapientior factus e
Abbreviated transcription (Latin):
Fs
SAudiens sapien. Ostendit nemi¬
nẽ tã sapientẽ ee̾ in siac uita:
qͥn possit sapientior ẽẽ. etiã dictiᷤ
minoꝵ. Audiuit regina saba
Salomonẽ. minor inaiorẽ. ⁊ sapi¬
entior rediit. Audiuit moyses so¬
cerũ multo iuferiorẽ. ⁊ sapien¬
tior factꝰ ẽ.¬
scĩa. qr qͥ sapientiũ uerba audire¬

Expanded text:
s sapiens, sapientior. Ostendit neminem tam sapientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapientior factus estsci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gͦ aĩa suo inferiori hoc ĩ
sensualitati pͥncipari desi¬
derat: necẽẽ ⁊ ut suo suꝑio¬
ri ħ ẽ do se subiciat: qr ne¬
qͥqͣm subtꝰ se a suo inferiori
turbari pot̾it: dũ supͣ se¬
dm̃ rectorẽ habebit. SSi uͦ
oblita timoris dñi secuta
fuerit ꝯcupiscentias suas au

Expanded text:
go anima suo inferiori, hoc est sensualitati principari desiderat, necesse est ut suo superiori, hoc est Deo, se subjiciat, quia nequaquam subtus se a suo inferiori turbari poterit, dum supra se rectorem Deum habebit. Si vero oblita timoris Domini secuta sit concupiscentias suas, au
Abbreviated transcription (Latin):
plangit᷑: nͥ iheremiã
gebat desolationẽ
sherłm. Et certe si ille sie
plangebat ruinã lapidũ.
nos multomagis plangere
debemꝰ desolationẽ aĩarũ
sedet sola ciuitas plena ppło
Qmͦ aĩa nr̃a desolata est.
Qͦmͦ bonũ illũ habitatorẽ
ꝑdidit: qͦ p̃sente olim ple¬
na ppło u̾ͥtutũ fuit: Racta
÷̃ qͥsi uidua dña gentiũ.
Gentes st̃ desidia carnis.

Expanded text:
ias gebat desolationem Jerusalem. Et certe si ille sic plangebat ruinam lapidum; nos multo magis plangere debemus desolationem animarum sedet sola civitas plena po anima mea desolata est? Quomodo bonum illum habitatorem perdidit, quo praesente olim plena populo virtutum fuit? Facta est quasi vidua domina gentium. Gentes sunt desideria carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
uiã bͤuit̾ ⁊ succĩcde adet̾nã b̾itudiẽm le¬
g̾emꝰ exp̾ssam: Suꝑfluitas u̾boꝵ ĩmo ui
finitas ẽ in aliis scͥpt᷑is respectu sacre
sͥpture. qm respuit illa. Hauc sr̃ flu
disthit nos libͦꝵ multitudo. Itaq cũ
leg̾e̾ nõ possis qͣntũ hũis: satis ẽ hr̃e

Expanded text:
m legeremus expressam? Superfluitas verborum, imo et infinitas est in aliis scripturis respecto sacrae Scripturae, quam respuit illa. Hanc prolixitrahit nos librorum multitudo. Itaque, cum legere non possis quantum habueris, satis est habe
Abbreviated transcription (Latin):
dus ⁊ exponendꝰ. sic dicit. Eccłas¬
tes aũ ꝓpͥe concionator dt᷑. In concio¬
se turbe seditio compmit᷑. ⁊ cum
multi diu̾sa sentiunt: ꝑ contionan¬
tis rõnem ad unam snĩam ꝑducunt᷑¬

Expanded text:
t. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In conciosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̾tum consuetudini cõaptauĩ. In
his dutaxat: q̃ ñ multũ ab hebra¬
icis discrepabant: int̾dum aquile
ꝙͦ ⁊ simachi. ⁊ theodotiõis recordatꝰ
sum. ut nec nouitate nimia lecto¬
ris studium deterrerem. nͨ rursũ
contra conscĩam meam. fonte u̾ita¬
tis ommisso: oppinionũ riuulos
consectarer

Expanded text:
Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ rationem satiffaciunt. a
quib ea q̃ rõnis sunt. disserat.
atꝙ ãĩum a delectatõne cõpescat.
Nam ꝙ ait: hoc itaꝙ mͥ uisũ
est bonũ ut om̃dat quis ⁊ bibit.

Expanded text:
er rationem satisfaciunt; alquibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat,
Abbreviated transcription (Latin):
Memini me. hoc ferme qͥnq̃nnio
ẽẽ ꝓͥ nichilo. rog̾atum ab ea ut in
morem conm̃tarioli: obscura queq dis¬
uite nr̃e hr̃e consortem. tantoq uul¬
nẽ t̾c ꝑcussus. obmutui. ñe ĩ bech¬
leem põitus. angustiore uidelicet ci¬
uitate. et illuis memorie. ⁊ uobis red¬

Expanded text:
Memini me ante hoc ferme quinquennium, esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque disvitae nostrae habere consortem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis red
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis quas tͣnstu¬
lerũt uiri erechie
regis iuda. hinc rursꝰ
dm̃ sec̃̾tiora ꝯtẽplando:
patefec̃ hõibus. ꝗsqͥs
q̃ secunt᷑ hũili corde
dic̃. stultissimꝰ sũ uiroꝵ. ⁊ c̃.¬

Expanded text:
Salomonis, quas transtulerunt viri Ezechiae regis Juda. Hinc rursusDeum secretiora contemplando patefecit hominibus. Quisquis quae sequuntur humili corde dicit, stultissimus sum virorum,
Abbreviated transcription (Latin):
osu. Postquam transiui
terrenas delectationes.
do. ne loquendo dem adituin
calũpniosis. in quo sepe fit ꝑ¬
turbatio. ut dicantur non dicenda.
Contra quod. melius remedium est

Expanded text:
 postquam transivi terrenas delectationes, Deo, ne loquendo dem aditum calumniosis, in quo saepe fit perturbatio, ut dicantur non dicenda, contra quod melius remedium est
Abbreviated transcription (Latin):
Gꝰsalmus de ꝑassione
& resurrectione xp̃i. Fnlius nudaꝰ.¬
a quo fugit cum illoꝰ disceden¬
cessit. uel potius cum mentẽ
eius sapientia dĩ deseruit. ut totus esset dia¬
boli. que desertio. fuga propter celeritatem
dr Unde Quod facis. fac citius. Cui xp̃c pacẽ
exhibuit ut & dauid filio iniquo. Inde pax
patris đr̃. Eudas uero ut ab¬
salon suspensus interi it.
cũ ad saluan
AUGꝰ Uel hic loquit᷑ ȩccła¬
& caput eius. int̾ ꝓcellas perse
tes Non est salus. Alit̾ non sperarent delere
eccłim late pullulantem. Susceptor. quia in xp̃o
suscepta. & cum eo exaltata. Caput. ipsum qui
primus ascendit in celũ De monte idẽ. xp̃o¬

Expanded text:
salmus, » de passione et resurrectione Christi: Filius Juda quo fugit, cum illo discedencessit; vel potius cum mentem ejus sapientia Dei deseruit, ut totus esset diaboli, quae desertio fuga propter celeritatem dicitur. Unde: « Quod facis, fac citius . » Cui Christus pacem exhibuit, ut et David filio iniquo, unde pax patris dicitur: Judas vero ut Absalon suspensus interiit. Pcum ad salvanum. Vel hoc loquitur Eccle caput ejus, inter procellas persectes, « Non est salus. » Aliter non sperarent delere Ecclesiam late pullulantem. « Susceptor. » Quia in Christo suscepta et cum eo exaltata. Caput ipsum qui primus ascendit in coelum. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. plene t
breuiter de in¬
carnatione et
ommipotenti deita
matim dicitur. qͥc
quid in utroq testa
mento continetur.
uerba patris de filio.

Expanded text:
qui plene et breviter de incarnatione et omnipotenti deitatmatim dicitur de quid in utroque Testamento continetur. verba Patris de Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
Teccat᷑ cogitatione
actu. uerbis docendo.
Impnus in d̃m. pecca¬
tor in se. pestilens in
nal nidicũ cathedra
proprie doctorum.

Expanded text:
eccatur cogitatione, actu et verbis docendo. Impius in Deum, peccator in se, pestilens in nal judicum, cathedra proprie doctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ercius psalmus eoꝵ. qui de utioq
aduentu. in quibus est causa spei ꝑ
fidem intus sanantur. ei saluantur.
Uel se saluauit.
Uiscdĩa est quod ꝓmisit hanc se¬
quitur ueritas quia reddidit. S ed
ueritatem. post per speciem.

Expanded text:
ertius psalmus eorum qui de utroque adventu agunt: in quibus est causa spei ped qui per fidem intus sanantur, ei sanantur, vel se salvant.dia est quo promisit, hanc sequitur veritas, quia reddidit. Sed cdem videt veritatem, post per speciem.
Abbreviated transcription (Latin):
rubescant. Quasi in conclusione iam liber
a peccatis exultans ꝓ inimicis orat ut conũ¬
tantur. ut sic̃ ipse habeant ueniã. U el erubes¬
cant. Quod non hic agitur ubi potiꝰ irrideÑ
eos qui om̃ia relinquunt. & infirmos erubesce¬
re faciunt: sed in iudicio. Ualde uelociter.¬
uenit. sentitur non eẽ. longa om̃is uita. Dic̃
desiderantibus. tarde: ita desꝑantibus. cito.¬

Expanded text:
rbentur. » Quasi in conclusione, jam liber a peccatis, exsultans, pro inimicis, ut convertantur, orat, ut, sicut ipse, habeant veniam. « Erubescant. » Hoc non hic ubi potius irrident eos qui omnia relinquunt, et infirmos erubescere faciunt, sed in judicio. PSALMUvenerit, sentietur non esse longa omnis vita; quia sicut desiderantibus tarde, ita desperantibus cito
Abbreviated transcription (Latin):
rimus psalmus est
ret titulo. quia plene
de beato uiro agit. de
quo sequentes singula
in sequenti xꝑm hunc¬

Expanded text:
ria psalmorum: et ret titulo, vel quia plene de Beato Viro agit, de quo sequentes psalmi pin sequenti Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Premittit᷑ conquestio de derelictione.
necnon ⁊ oratio sicut in om̃ib psalmiꝰ
s̃ geminat ex affecti. Uel ds omniũ.
istũ psalmũ de se script ỹ indicauit.
um iste psalmꝰ sufficeret in testimoniy
passionis. ne qua sit alicui excusatio. se

Expanded text:
Praemittitur conquestio de derelictione, necnon et oratio, sicut in omnibus psalmis s: geminat ex affectu, vel Deus omniumpsalmum istum de se scriptum indicavit.um iste psalmus sufficeret in testimonium Dominicae passionis, ne qua sit alicui excusatio, ne
Abbreviated transcription (Latin):
hoc latet. id certe quod circum
re circunistantia pertractari ac disseri non potest
salten id solũ quod fides sana prescribit. Aliud est
enim quod potissimũ scriptor senserit non amosce¬
re: aliud a pietatis regula errare. Si utrumq uitet᷑
perfecte se habet fructus legentis. Si uero utrũq
uitari non potest: etiam si uoluntas scriptoris incer¬
ta sit. sanȩ fidei congruam. non inutile est eruisse
sententiam.
n rebus obscuris atq a nr̃is oculis remotissimis. si
qua nide scripta etiam diuina legerimus. & non
nullam earũ nos precipiti affirmatione ita ꝓiciamꝰ.
ut si forte diligentius discussa ueritas eã labefachaue¬
rit. corruamus. non ꝓ sententia dnunarũ scriptu¬
rarum. sed ꝓ nr̃a ita dimicantes. ut eã uelimus scͥp¬
turarũ. ẽẽ quȩ nr̃a est cum potnis eam quȩ serip¬
turarũ est. nr̃am esse uelle debeamus.

Expanded text:
hoc latet, id certe quod circumsrae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum quod fides sana praescribit. Aliud est enim quod potissimum scriptor senserit, non dignoscere, aliud a regula pietatis errare. Si utrumque vitetur, perfecte se habet fructus legentis. Si vero utrumque vitari non potest, etsi voluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse sententiam. Item in rebus obscuris, atque a nostris oculis remotisqua inde scripta etiam diuina legerimus, quae nullam earum nos praecipiti adfirmatione ita proiciamus, ut, si forte diligentius discussa ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, non pro sententia diuinarum scripturarum, sed pro nostra ita dimicantes, ut eam uelimus scripturarum esse, quae nostra est, cum potius eam, quae scripturarum est, nostram esse uelle debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
conditor. preerat illi adhuc fluitanti & confuse ma¬
teriȩ. ut eam distingueret quomodo uellec¬
Eece in hoc opere tota trinitas operata intelligi
spiritus sanc te¬

Expanded text:
 fluitanti et confusae materiei, ut distingueret quando vellet. Tota ergo Trinitas hic operata intelligitSpiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
hoc latet. id certe quod circum¬
stantia scripture non impedit.
mna fide concordat. Si autem & scriptu
nistantia pertractari ac disseri non pocest
solũ quod fides sana prescribit. Alrud est
od potisimũ scriptor senserit non dinosce
se habet fructus legentis. Si uero utrũq
on potest: etiam si uoluntas scriptoris incer
ne fidei congruam. non inutile est eruise
bscuris atq a nr̃is oculis remotissimis. si
e scripta etiam diuina legerimus. & non

Expanded text:
hoc latet, id certe, quod circumstantia scripturae non inpedit et cum sana fide concordat; si autem et scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum, quod fides sana praescribit. aliud est enim, quid potissimum scriptor senserit, non dinoscer, perfecte se habet fructus legentis; si uero utrumque uitari non potest, etiam si uoluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse bscuris atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina legerimus, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
um diuinos libros legimus. intanta
multitudine uerorum intellectuũ
qui de paucis uerbis eruuntur. & sani¬
tate eatholicȩ fidei mumuntur. id po¬
tissimũ diligamus. quod certũ aparue¬
rit eu̾m sensisse quẽ legimus. Si autẽ¬

Expanded text:
um diuinos libros legimus in tanta multitudine uerorum intellectuum, qui de paucis uerbis eruuntur et sanitate catholicae fidei muniuntur, id potissimum deligamus, quod certum adparuerit eum sensisse, quem legimus; si aute
Abbreviated transcription (Latin):
pħie abacuc filii iehu detribu leui. si¬
cut uixta. hx interp̃tes intitulo eiꝰdẽ
belis fabule ponit᷑ homo qͥdamerat
sac̃dos noĩe daniel filiꝰ abda conuiua
regis babylonis. Damelẽ ã ⁊ tres puõs

Expanded text:
e Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis:
Abbreviated transcription (Latin):
bano malas erige
habietib p̃plem
tatẽ nincturasq
sabulaꝵ mollius
inuicem tenentũ¬
sese. atq mordent

Expanded text:
bano malus ejus; abietibus propter levitatem juncturasque tabularum mollius invicem se tenentium atque mordent
Abbreviated transcription (Latin):
matione mundi de antixp̃o fut᷑a dñr¬
tiocho epyphane ĩpleta cont̾ndat¬
s eius ĩpugnatio testimoniũ u̾itatis
est. Tanta .u. dictoꝵ fides fuit. ut pro
dixisse. sed preterita narrasse.¬

Expanded text:
matione mundi de Antichristo futurtiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propdixisse; sed narrasse
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. tñ qd̾ suum erat fecerũt
angeli uolentes reos saluare. qͥ se
indignos salute inclicauer̃t. ⁊ dicẽ¬
tes adloth. est ne aliquis tͥ hic gen̾.
aut filii. aut filie. ⁊ c̃. seꝙ ignora¬
bant ñ ẽẽ eos secuturos loth. s os¬
tenderunt suã parit̾ ieuis qͥ eos
miserat benignitatẽ. ⁊ amorẽ. Si

Expanded text:
Attamen quod suum erat fecerunt angeli, volentes eos salvare qui se indignos salute judicaverant; dicentes ad Loth: « Est aliquis tibi hic gener aut filii aut filiae? . » Neque vero ignorabant non esse eos secuturos Loth, sed ostenderunt suam pariter et ejus, qui eos miserat, benignitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
chilominꝰ dicebat ds. Ecce captiui facti estis.
agite licet sero pñiam. Rogate iego parcam
nob̾. possum eruere decaptiuitate qui tradicli.
hec ⁊̃ de nob̾ possumꝰ intelligere. si peccau̾imtis.
captiui futuri sumꝰ. tradidit .ii. pcc̃orem sacha¬

Expanded text:
o dicebat Deus: Ecce captivi facti estis, agite, licet sero, poenitentiam; rogate me et parcam vobis; possum eruere de captivitate, qui tradidi.etiam de nobis possumus intelligere; si peccaverimus, et nos captivi futuri sumus. Etenim tradi peccatorem Sata
Abbreviated transcription (Latin):
na sm̃a sua. ut captiuitati relin¬
querent᷑. S cum hoĩum amator
sit d̾s. nec quẽqͣm uelit ꝑtre. ante¬
qͣm desolationis tempus instaret
t̾cio. Iãq captiuitas imminebat.¬
⁊ adhuc ad salutem hortabat᷑. tri

Expanded text:
ti relinqueretur. Sed cum hominum sit amator Deus, nec quemquam velit perire, antequam depopulationis tempus instaret,tertio. Jam captivitas imminebat, et adhuc ad salutem hortabatur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
editõnem iam xp̃i enugelio coruscã¬
de uideus aquila ⁊ symachus ac theo¬
docion. indaitantes heretici sunt. recepii
qui multa mist̾ia saluatoris subdola
int̾precatione celarunt ⁊ tñ mexempliᷤ¬

Expanded text:
editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, et tamen i
Abbreviated transcription (Latin):
uillam uł muremilam strictis cenebre
manib qͣnͣto fortius pssers: tanto ciciꝰ
elabitur. Mxinii me ob iulligentiam
hunis uolumiis liddeum quemdam
p̃ceptorem qui apud hebreos primus
hr̃i pritabatur ñ ꝑuis redemisse nũmis
cuins doccrina an aliquid ꝓfecerim nes¬
tio hoc unum scio si potisse meunt̃.¬

Expanded text:
re manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me int
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam ad nos ueniens in paisi¬
one ait. ds ms̃. d̾s ms̃. ubi se¬
met ip̃mexinaniens effudit.
uñ. unguentum effusũ nomẽ
tuum. effusum asuis in iusibłi¬
bus ad nostra uisibilia.

Expanded text:
iam ad nos veniens signatus in passione ait: Deus meus, Deus meus , ubi semetipsum exinaniens effudit, unde: Unguentum effusum nomen tuum , effusum a suis invisibilibus ad nostra visibilia.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ synagoga. que fecunda pͥm̃
filios deo ꝑlegem gñabat. sed
iam pp̃mficelitatẽ in fecũda
manet. anna st̾ilis eccłia gen¬
tium. que olim stĩlis a prole
sp̃uali. nunc gr̃a xͥ redempta.

Expanded text:
est synagoga, quae secunda primum filios Deo per legem generabat, sed jam propter infidelitatem infecunda manet. Anna sterilis Ecclesia gentium quae olim sterilis a prole spirituali, nunc gratia Christi redempta.
Abbreviated transcription (Latin):
que est filius dei. dicens. domi¬
nus possedit me. quibene uir
unus. ñ in nũo. s qr nunquã
mutat᷑. nec ase alter efficitur
deus. a ramatha in sophym. ex¬
celsa. ⁊specula. hec est supema
ierłm. de qua ueniens specula¬
tionem docuit. et morte sua pos

Expanded text:
qui est filius Dei, dicens: Dominus possedit me: qui bene vir unus, non numero, sed quia nunquam mutatur, nec a se aliter efficitur Deus. Armathaim Sophim excelsa vel specula, haec est superna Jerusalem; de qua veniens, speculationem docuit, et morte sua poss
Abbreviated transcription (Latin):
ym. ut ñ nulli auint. qr fuit
de ramatha cuutate effraym.
que sita est in monte sophym.
quimons est in tribu effraym.

Expanded text:
m ut nonnulli aiunt, quia fuit a de Ramatha civitate Ephraim, quae sita est in monte Sophim, qui mons est in tribu Ephraim
Abbreviated transcription (Latin):
Orou̾bice liber nõ ut
simplices arbitrant᷑
patentia ht̃ p̃cepta. s
nucleum. in hyrsutis
castanearũ oꝑcrilis
absconditus stuctus ĩ¬

Expanded text:
orum librum non, ut simplices arbitrantur, patentia habere praecepta, sed nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus in