comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos inquit
omnem ueri¬
tetem uel quod innonnullis
coelicibus legitur deducłt uos
inomni ueritate Non enim
loqułtur a sem &ipso sed quȩ¬
cmque audi& loqultur. De
quibus euangelicis uerbis iocm
Nuncea quacesequuntur ad tex¬
quit Acdnunciabit uobis. Ne¬
que hicest qnm̃ plonũ est In mo¬
stendumesinibil enim hob&
questionis cuius a nobis expo¬
sitio flaͥt&ur: sed quod ad
iungit Ille melarifictebit
quicedemeo accipi& & cod
nunbiituobis: Non neglegẽ¬
ter tsaens eundum: quodenĩ
ceit ille medarificadut: potest
intellegi quio diffundendo in
credentium cordibus hrito¬
tem spirieodesque focciendo
declantuit eis quo modo poc¬
trifilius erso aequaclis. quem
secundum cacrnem priustoen.¬
tum modo nouesten. Ehomi¬
nem sicut homines cogitaeboent:
uelcerte quia peripsom heoc¬
ritatom fidutia repl& &ti¬
more depulso ad nunciauer̃
hominibus tep̃m Aesiceius
fcana diffusocest toto orbetento¬
rum ut sic dixerit ille mecloc¬
rificeebit. tam quam elicer&
Ille uobis auferctimorem &

Expanded text:
vos, inquit, omnem veritatem; vel, quod in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evannunc ea quae sequuntur attenquit, annuntiabit vobis. Neque hic est, quoniam planum est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit: Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo Patri Filius esset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt hominibus Christum, ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et
Abbreviated transcription (Latin):
procedit: quamuis hoc filio
pecter dederit ut quem ad mo¬
dum dese ita de illo quoque
procedoa: Neque enim possu¬
mus dicere quod nonsituito
sp̃s sc̃s. cumuita pecter. uita
sitfilius: Ae perhoo si cutpa¬
ter cumhabea& uitam in sem&¬
ipso dedit& filio hecbereui¬
torm in sem&ipso. siceidecht
uitam procedere eleillo.
sicut procedit &deseipso.
Sequuntur autem uerbac clii
dicentis &qua euentuite
sunt ad nunciabi tuobis
Illemo clarificabit. quiade
meo accipi&. & adnuntia

Expanded text:
procedit: quamvis hoc Filio procedit: quamvis hoc Filio Pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. Neque enim possumus dicere quod non sit vita Spiritus sanctus cum vita Pater, vita sit Filius. Ac per hoc sicut Pater cum habeat vitam in semetipso, dedit et Filio habere vitam in semetipso; sic ei dedit vitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso. Sequuntur autem verba Domini dicentis: Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. Ille me clarificabit, quia de me
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius est de quo &ipse est Vn¬
deillud est quod ocit mecc
doctrina non est mec. sed eiꝰ
qui memisit  Qugitur hic in¬
telligectur eiꝰ  docirinoc
quam tamendixit non sucm
sed paciris. quan tomagis illic
intelligendus est. &deipso pro¬
cedere sp̃s sc̃s ubi sic ait De
poctreprocedit ut nondicer& de
menon procedq&: A quo ocutem
hocb& filius ut sitds̃. estenim de
dõ dr̃ Ab illo hob& utique
illud intelligitur quantum a toc¬
libus quecles nos sumus intelle¬
gipotest Quur non dicactur
noctusesse sed potius procode
filius dicer&ur quod cebsun¬
dissimumest: Filius quippe
nullus est dubrum. nisi poc¬
tris& mectris: Absitacutem
tocle aliquid suspicemur.
Qui ccnecfilius hominum simul
& expatre &exmactre proce¬
dit: Sedcum in matreo
cedit expatre: non tunc proce¬
dit &ex matre: Ecum in hãc
lucem proceditex matre: non
tunc procedit expactre: sp̃s
autem sc̃r non depactre proce¬
ditinfilium &defilio proce¬
dit ad scĩficcendoem ereoctu¬
rom sedsimulde utroque

Expanded text:
ipsius est, de quo ipse est? Unde illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris; quanto magis illic intelligendus est de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait, De Patre procedit, ut non diceret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procederFilius diceretur, quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem, tale aliquid suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex matre procedit: sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre; et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex patre. Spiritus autem sanctus non de Patre procedit in Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam; sed simul de utroque
Abbreviated transcription (Latin):
doo sps sc̃s cum filii quoq
ipsesit spr̃ sienim non a¬
beo proceder&: nonpo st
resurrectionem represontões
discipulis suis insufflass&
uitilla insufflactio nisi quod
adhocpertin& &icm illud
quod ait demuliere quoce
sluxums aanguinis poctieba¬
tur:T&igit me aliquis:
Ego enim sensi uirtutem de
lus dicenti marite Quomodo

Expanded text:
dat Spiritus sanctus, cum Filii quoque dat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflassetit illa insufflatio, nisi quod Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de lus dicenti Mariae, Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
do illic implec& timaatem :
sicutuococtiestis inquit munoc
spe uocationis ustc̃ẽ. unus dñs
hic utique xpm̃ intellegiuolu¬
it resto&r ut &liom paetrẽ
inomin&: sequitur Ego
unafides: unum baptis moc
Iunus dr̃ & pateromnium qui
Cumergo sicutunus pacter &
unus dñs id estfilius. Itacsit
& unus spr̃ scs: Profecto am¬
borum est quando quidem dic̃
lisus incordanrõe: Habes
alio loco eundem a postolum¬
 dicentem: Si autem sp̃s eius
qui sus citauit ihm̃ ex mortuis
habitax in uobis. Hic utique
spm̃ poctris intellegiuoluit
de quotomen alio loco dicit:
Quisquis autem spm̃ xp̃iñ
quibus hoc euidenter osten¬
cditur & patris & filii essespni
qui & intrinitate dicitur sp̃s
sps. Nec obeeliud existimo
ipsum proprie uocaris pm̃
corpus estess̃. sed sp̃s : Quod
ergo communiter uocantur
& singuli. hoc proprie uoco¬
rio portuit eum quinon est
unius eorum: sed inquo com¬
munitas appar& amborũ:
Quur ergo non redomus
quod&icm defilio proce¬

Expanded text:
do illic impleat Trinitatem: do illic impleat Trinitatem: Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus. Hic utique Christum intelligi voluit, restat ut etiam Patrem nominet. Sequitur ergo: Una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omnium, quiCum ergo sicut unus Pater et unus Dominus, id est Filius, ita sit et unus Spiritus, profecto amborum est: quandoquidem dicitlii sui in corda nostra . Habes et alio loco eumdem Apostolum dicentem: Si autem spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis. . Hic utique spiritum Patris intelligi voluit, de quo tamen alio loco dicit: Quisquis autem spiritum Chrquibus hoc evidenter ostenditur, et Patris qui in Trinitate dicitur Spiritus sanctus. Nec ob aliud aestimo ipsum proprie vocari Spiricorpus est Deus, sed spiritus. Quod ergo communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum qui non est unus eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio proce
Abbreviated transcription (Latin):
Autcum futuris uelut qui nõ
fuerar ori&ur: Proinde cũ
secundum uolum ina tempoꝵ¬
locutio humoona uocrioctur
qui pernulloc deesse potuit
UAutpotest aut poterit
temposto: ueno de illodicuntur
Quius lib& temporis uerba
semper itaque audit sps̃ sc̃s.
quioo semperscit: Ergo&
perhoc & audut: & audit
&̃ aucli&: Quict sicut ioem
diximus hoc est illi audire
quodsare: &scire illi hoc:
quodesse : Ah illoigitur au¬
Aquo est ab illo est aquo
procedit : Hic aliquis for
usenim solius pectris est fi¬
lius. & pecter solius filii ẽ
pecter. sp̃s autem sc̃s
non est unius eorum sp̃s
sed amborum: Hacbes ip¬
sum dnm dicentem: Nomenĩ
uos estis quiloquimini: sed
sp̃s̃ pactris uestri qui loquitur in
uobis Hebes &atpostolorum:
misii ds̃ inquit spm̃ fili sui in
corda nostroc: Num quidduo
sunt Alius pactris. alius filii :
absit: Vnum enim corpus
ait. cumsignificar& ec de¬
siam Moxque addidit &t
unus sp̃s. & uid&te quomo¬

Expanded text:
aut cum futuris, tamquam non aut cum futuris, tamquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum volumina tempolocutio humana variatur, qui per nulla deesse potuit aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Semper itaque audit Spiritus sanctus, quia semper scit: ergo et per hoc et audivit, et audit, et audiet: quia sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est quod esse. Ab illo igitur aua quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsus enim solius Patris est Filius, et Pater solius Filii est Pater: Spiritus autem sanctus non est unius eorum Spiritus, sed amborum. Habes ipsum Dominum dicentem, Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur ivobis . Habes et Apostolum: Misit Deus, inquit, Spiritum Filii sui in corda nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addidit, et unus Spiritus . Et vide quomo
Abbreviated transcription (Latin):
esse sicut superius disputatum
est. quicetgo non est asem&¬
ipso sed obillo a quo ꝓcedit.
Aquo ille est esfentioo Ab illo
scientia Ab illoigitur audi¬
entiac: Quodnihil estadiud
que cmscientiec : Nec moueco
quod uerbum futuri temporis
positum est: Non enim dictum :
quocecum que audiuit Aut
quece tumque audit. sed quȩ¬
cumque audi& loqultur:
Illec quippe auedienticc sem¬
piternac est: quicsempiter¬
nec scientiac: in eo autem qđ
sempiternum est sine initio
&sinefine. Cuius lib&tem¬
poris uenbum ponatur
siue pr&eriti siue presentis
siue futuri non men deccit᷑
ponitur : Quamuis enim
nocturte illec in muttebilis &
in efstbilis non recipic& fuit &¬
erit. sed tantum est Ipsoc
enim ues bociterest: quiec muta¬
rinon potest: & ideo illi ten¬
tum conuenesto dicere.
Atem temporum. in quibus uer¬
soctur nostrte mortalitas
& nostra mutabilitas: non
culis: est in p̃sentibus erit infu¬
turis: Euit quio num quam
defuit: erit qui ocnum quoen

Expanded text:
esse, sicut superius disputatum esse, sicut superius disputatum est. Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a quo procedit; a quo illi est essentia, ab illo scientia: ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. 5. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumquIlla quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, senim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere: tem temporum, in quibus versatur nostra mortalitas et 603 nostra mutabilitas, non culis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia numquam defuit; erit, quia numquam
Abbreviated transcription (Latin):
necutrum que dicendum est
quod simpliciter unum est. si¬
cuthecb& pocter uitom in sem&¬
ipso nec aliud est ipse quam ui¬
toc quecemillo est & deditfi¬
Hoc est genuit filium qui&c ip¬
seitocess&: sicitaque debe¬
inus accipere quoddespũ scõ
dictum estonenim lo que¬
tur a sem&ipso sed quoce¬
cum que audi& loqułtur
Vtintelli gamus non eum esse
a se m&cipso. Pacterquippe
autem nec nactus est ee alio
necprocedit : Necideo scone ali¬
quec dispecrilitis insum mocil¬
loc trinitacte cogitactioni oocur¬
Quid autem illic in tersit inter
procedere&encosci. longũ
est querendo disserere. &tẽ me¬
sberium cum dissereris definiri:
Quiac &choc menti ut cum que
conphendere. & siquid forte
mens inde conprehenderit
linguae difficillimum estexpli¬
cocre: Quaentus lib& presit
doctor queentus lib& adsit
auditor: Non ergoloquitur
a sem&ipso qui ccnon est a sem&¬
ipso: sed quae cum quȩ auditlao
Abillo audi & a quo procedit
Audireilli scire est: scireuero

Expanded text:
nec utrumque dicendum est nec utrumque dicendum est quod simpliciter unum est; sicut habet Pater vitam in semetipso, nec aliud est ipse quam vita, quae in illo est: Et dedit Fihoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur, ut intelligamus non eum esse a semetipso. Pater quippe autem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurQuid autem illic intersit inter procedere et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia hoc et menti utcumque comprehendere, et si quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet adsit auditor. Non ergo loquetur a semetipso: quia non est a semetipso. Sed quaecumque audiet, ab illo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero
Abbreviated transcription (Latin):
uerseo nuntictaTur Queon¬
dommutabilem ueritatem
intellegit elegit diligit
& lumenind& De quochiai¬
÷ turo Eso& lumenuerũ
&uerbum audit de quocłi
In principio ercl uerbum. Modo¬
remcapit de quodicitur Post
odorem unguentorum tuorum
currimus R fontembilit
De quodicitur Apud est fons
uitite R tactufruitur de
quo dicitur Mibi autem coe¬
herere dõ bonum est. Necali¬
ud atqueediud. seduna intello¬
gedicc totsensuum nominibus
nuncupatur: Numergodo
tur a semeipso sed quececũ¬
que audi& loqułtur mus¬
tomagis ibi simplex uelintellȩ
quippe est mens nostrte quoce
percipit discendo quod nesciebai
& amittit dediscendo quod
sciebo R uerisimilitudine
fadlitur ut prouero ad prob&
fedsum & obscurita tesuco
quacsi quibus clam tenebris inpe¬
ditur neperuenio& Aduerũ:
&icleononest istte substocałice
uerissime simplex cui non hoc
est esse quod nosse. Potestenĩ
scienticm ut aliudilli sit sci¬
entia quec scit Aliudessenłia

Expanded text:
versa nuntiantur, quanversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo dicitur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de tur a semetipso, sed quaecunque audiet loquetur, multo magis ibi simplex natura, ubi quippe mens nostra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et verisimilitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum; et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum; et ideo non est ista substantia verissime simplex, cui non est hoc esse quod nosse. Potest enim scientiam, ut aliud illi sit scientia, qua scit, aliud essentia,
Abbreviated transcription (Latin):
didit sem&ipsum prouobis.
oblationem & hosticom dõ inodo¬
rem suauitatis. &gustus intel¬
ligipotest secundum quem ds̃
&odit amariccentes & nec
frigidos nec eadidos sed tepi¬
dos e omitexore suo. Ri his̃
 xp̃s dicit Meus cibus est ut
faaciam uoluntatem eius qu
memisit. Est &icom tactus
illediuinus undedicit spon¬
÷ sec desponso sinistriceius sub
capite ineo. &i dextenteius
conplectiturme:. Non sunT
haec in dõ perdiuers a corpo¬
ris locat: Cum enim dicitur
scire. ibi sunt omnia Qtuide¬
re & audire. &ol fatere
&igustare &tangere. sine
ulla eius mutatione subsitor¬
tute. sine ullamole quite
indic pcorte mecior in alia
minon &icem in sensibus
pueripectore cognatur
Quandods̃ sic cõgitatuir:
i necmireris quod ineffibi¬
lis ds̃ scientiao quac nouit om¬
nicc peruocrios humanae
locutionis modos omnium
istorum corporedium sensuũ
nominibus nuncupectun.
Cum & ipsit mens nostreo hoc
est homo interior auum
formiter scienti perhos .u.
ueluti nuntios corporis di¬

Expanded text:
obis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Et gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore suo : et Deus Christus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibus puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis di
Abbreviated transcription (Latin):
conpleatur : Absi tut sic lo¬
quatur pater adfilium hoc
estđr aduerbum suum dm̃
Sedeorum est capere quan¬
tum ab homine capipotest.
adquos non lac pertin& sedio¬
lidus cibus. Cumigitur sp̃s
sc̃s nulla susceptione hominis
sit homo facctus nulla susceptio¬
ne angeli sit angelus fictus
nulla susceptionẽ quusquam
creacturite creaturitsit fitc¬
tus. Quomodo deillo intellegẽ¬
dumest quod dñs ait Non enĩ
loquitur a sem&ioso sed quae¬
umque audi& loqustur A¬
du questio nimis arduco ipse
Acsic intelligentiam uestrimn
promei modolificultate perue¬
nic&. Prius ntque nosse deb&us
& intellegere qui potestis. cre¬
cereautem qui intellegere non¬
dum potestis. In eit substaontia
quite ds̃ est non quasipercorporir
molem sensus. locis propriis dis
tributus sicutinatrne mortat¬
li quorum que animedium
Alibi est uisus ahbi auditus Ali¬
bi olfactus pertotum Autem tite¬
tuf: Absithoccredere in illa
incorpareit inmutabilique na¬

Expanded text:
compleatur. Absit ut sic locompleatur. Absit ut sic loquatur Pater ad Filium, hoc est, Deus ad Verbum suum Deum. Sed hoc eorum est capere, quantum ab homine capi potest, ad quos non lac pertinet, sed solidus cibus. Cum igitur Spiritus sanctus nulla susceptione hominis sit homo factus, nulla susceptione angeli sit angelus factus, nulla susceptione cujusquam creaturae creatura sit factus; quomodo de illo intelligendum est quod Dominus ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur? Ardua quac sic ad intelligentiam vestram, pro mei moduli facultate, perveniat. Prius itaque nosse debetis et intelligere, qui potestis, credere autem, qui intelligere nondum potestis, in ea substantia, quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis esse distributos, sicut in carne mortali quorumcunque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique na
Abbreviated transcription (Latin):
Cicut&liam quando super
cliscipulos uenit iii sccesunt
illis linguaediuiste uelut
ignis qui in sedit unum quẽ¬
que eorum. Qui ergo dicit
columbam adunitactem per¬
sonae spũis cõ fuis se coniunc¬
na constar&. Hoc&baon
deillo igne conpellitur dicłre.
ut intellegt& nihilhorum de¬
bere sedicere. Ista enim quȩ
desubstantia di quo quomo¬
do utopus erc& significanda
corporeis hominum sensibus
sese intulerun atque ran¬
sierum. Adhortm diui¬
nitatis faacta sunt decrea¬
turaseruiento. Nonde ipsa
dominante naturco quite
insemanens quod uult mo¬
u& & quod uult in mutcbi¬
lis mutat: sicut &icm uox
illac denube aures utique
aĩtingit corporides eumq
sensum corporis quiuocitt᷑
auditus. Nec tamen illo modo
credendum est uerbum dĩ
quodestunigenitus filius:
Qm̃ uerbum dicitur syllabis
sonis quefiniri. quia necom¬
nes simul sonae possun
cum sermosit: Gedtomquã
ncostentes morientibus ordi¬
nesuo soniquicum que suc¬
ceduñ ut totum quod lo¬
quimur nouissima syllaba

Expanded text:
o super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Qui ergo dicit columbam ad unitatem personae Spiritui sancto fuisse conjuncna constaret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube aures utique attigit corporales, eumque sensum corporis qui vocatur auditus ; nec tamen ullo modo credendum est Verbum Dei, quod est unigenitus Filius, quoniam Verbum dicitur, syllabis sonisque finiri: quia nec omnes simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba
Abbreviated transcription (Latin):
Rogcendum nonerre in mortelem
rogeori debui remortodem : Immo
questionis huiur ipse solucet lucen¬
do incordibus nr̃is ad uidendec
quecedicit. Puto enim quod ait
terum autem uidebouos & groci¬
debitcor uestrum &igeudium uer¬
trum nemotollit auobir Non
adillud tempus essereferendum
quoresurrexit esque sucemc¬
nem cernendocm teen gendomq
monstrtuit : sed potiur adillud
undeicm dixent& Quidiligitns¬

Expanded text:
immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum hominem uel
secundum ad sumptionem
cuius quem ereaturite dic¬
tum esse audebimus opina¬
ri: Colus quippe intrinta¬
te filius formam seruiac¬
cepit quiteforma illi ad
unilatem personae coaptit¬
aicest: Id est ut filius di &
filius hominis unus sitihs
facto uncem exducbus substt̃c¬
tus diuinahumanaque cons¬
toentem Aiquanndo secũ¬
dum id quod dñs estloqupo
ut est illud quodiit Ego
& paterunum sumus. Ali¬
quando secundum id quod
homo est sicuti estillud qm̃
patermaiormeest gecun¬
dum quod accepimus esse
abeodictum & hocunde
id accipicomus quod ocit Non
enim loquetur a sem &upso.
sed quae cum que audi& loqͥr¬
tur Cumineo non sit alia
diuinitatis Alichumanita¬
tis uel alterius creccturite
cuius que subst antice. ma¬
na exoritur difficultats.

Expanded text:
secundum hominem, vel secundum assumptionem cujusquam creaturae dictum esse audebimus opinari? solus quippe in Trinitate Filius formam servi accepit: quae forma illi ad veritatem personae coaptata est, id est, ut Filius Dei et Filius hominis unus sit Jesfecto unam ex duabus substantiis divina humanaque constantem, aliquando secundum id quod Deus est loquitur, ut est illud quod ait: Ego et Pater unum sumus ; aliquando secundum id quod homo est, sicut et illud: Quoniam Pater major me est , secundum quod accipimus, esse ab eo dictum, et hoc unde id accipimus, quod ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscunque substantia, magna exoritur difficultas.
Abbreviated transcription (Latin):
tus .ẽ. Vid& equem ad modum ñ
abstulit liberum arbitrium ut dicer&.
castificat sem& ipsum. quis nos castisi¬
cat: nisi ds̃: Sed ds̃ tenolentem : non
cat nisi dr̃ Sed dr̃ tenolentẽ non
castificat: Ergo quod codiungis uolun¬
tatem tuam dõ castificas te ipsũ :
castificaste nondete sed deillo qui
uenit ut in habit& inte : Iccmen qua
ccgis ibi aliquid uoluntate : Ideo autẽ
tibi aliquid tributum ẽ:. Ideo autem
tibi tributum ut dicas sicut in psalmo:
quas me sidicis adiutor meus esto azis¬
ccliquid. Ncm sinihil agis. quo modo
ille cdiuuat:
Nemo dicat celiud ẽ peccatum alus¬
e iniquitacs : Nemo dicat egopecca
homosum sed iniquus non sum. Omnis
enim qui facit peccatum  & iniquita¬
tem facit

Expanded text:
tus est. Videte quemadmodum non abstulit liberum arbitrium ut diceret "castificat semetipsum". Quis nos castificat, nisi Deus? Sed Deus te nolentem non cat nisi Deus? Sed Deus te nolentem non castificat. Ergo quod adjungis voluntatem tuam Deo, castificas teipsum. Castificas te, non de te, sed de illo qui venit ut inhabitet te. Tamen quia agis ibi aliquid voluntate, ideo et tibi aliquid tributum est. Ideo autem tibi tributum est, ut dicas sicut in Psalmo, quas me . Si dicis, Adjutor meus esto, aliquid agis: nam si nihil agis, quomodo ille adjuvat? Nemo dicat, Aliud est peccatum, aliud iniquitas: nemo dicat, Ego peccator homo sum, sed iniquus non sum. Omnis enim qui facit peccatum, et iniquitatem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quaentum udemus: Gđ
sit quod dignatussit promittere
uideo mus Quos de distimibi
in quit. uolo utd ubi egosum. &
ipsi s intmnecum: Quoemn altin&
adcreacturem in que factus est
exsemine dauid secundum
carnem: necipse adhucent
ubi futurus err&: Sedeo modo
dicere potuit ubiego sum quod
intelle geremus oquod citofuera
ascensurus ineccclum uti com
ibiesse sedicer& ubi fuente
mox futurus : Notuit & il lo modo
quo antei cmndi xeraa laquens
acinico demum: s lem arcendit
Naomibi nondxit erit. sed est
*propterunitatem persone
inqua & dẽ homoest. & homo dẽs
Inccelo ergo nos futuros essey.¬
misit: Illo enim forma seruil
leuatet est: quͥdin sumpsitex
uirgine s& ad patrisdextenem
conlocam : propter spem ttn¬
tibuius boni & a postolus ait :
Dr̃ autem qui diues est in mise¬
ricordid propter mulitm lra

Expanded text:
ipsum, quantum valemus, quid ipsum, quantum valemus, quid sit quod dignatus est promittere videamus. Quos dedisti mihi, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Quantum attinet ad creaturam in qua factus est ex semine David secundum carnem, nec ipse adhuc erat, ubi futurus erat; sed eo modo dicere potuit Ubi ego sum, quod intelligere debemus, quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret, ubi erat mox futurus. Potuit et illo modo quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum: Nemo ascendit et ibi non dixit, Erit; sed, est, propter unitatem personae, in qua et Deus homo est, et homo Deus. In coelo ergo nos futuros esse promisit: illo enim forma servi levata est, quam sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostolus ait: Deus autem qui dives est in misericordia, propter multa
Abbreviated transcription (Latin):
nis catrnis idestomnis hominis:
It cmundur re concilatus ex ini¬
mico libenebitur amundo. Cũ
in illo exeruerit potestatem suã
ut eum in mortem mittat &er¬
nam : Hunc autem ficcit suum
cuiuitm don& &ernaem: Qua¬
propter ommibus prorsus ouib:
suir bonis pccstor omnibus mẽ¬
brissuis magnum heceput pro¬
misit hocp̃mium: Utubii pseẽ
& noscum illo simus. nec poterit
nisifieri quod omni potenłi pe¬
Nam illud quod dixirr& legitur
propinquante passone
uerum non quodego uolo sed
quocl tiuns pat᷑ Qucesi aliapa¬
Vtris
alio filisit uoluntas aut fuerit᷑
onus est nostrce infirmitaitis
quacmuis fidelis quem in sebet¬
put nrmñ traensfigurocuit. quãt
uit : Unctinuero esse pactris tu¬
& filii uoluntatem quorum &iã
sp̃s unus est. quo adiuncto agnos¬
cimus trinitatem & suntelle¬
gere nondum permittit infir¬
mitits credo pi&as: Sed
qm̃ quibus promisit & quami
firma promissio : prosermo¬
nis breuitate lamdiximus hoc

Expanded text:
nis carnis, id est omnis hominis. nis carnis, id est omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberabitur mundo, cum in illum exserit potestatem suam, ut eum in mortem mittat aeternam: hunc autem facit suum, cui vitam donet aeternam. Quapropter omnibus prorsus ovibus suis bonus pastor, omnibus membris suis magnum caput promisit hoc praemium, ut ubi ipse est, et nos cum illo simus: nec poterit nisi fieri quod omnipotenti PaNam illud quod dixisse legitur propinquante passione, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis, quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando vit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, credat pietas. Sed quoniam quibus promiserit, et quam firma sit ipsa promissio, pro sermonis brevitate jam diximus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apatre datos sibi ÷ non neillide
quibus alioloco dicit. Ne moue¬
nittlme. nisi pater quimisitme
troexerit eum ÷ Icem quo modo
e quaefieridicit apatre fa¬
cico &ipse cumpatre : si quielin
ho euangelio proficimus nouimꝰ:
quos &i psedemundo elegit atque
elegit uticonon sint demunelo
sicutnonest &upsedemundo : R
sint tamen &ipsi mundus credens
& cognoscens quoclx pr̃ adõpa¬
tresitmissus Vt mundus ea
mundo liberaer&ur nemun¬
dur dõ reconcilicndus cum mun¬
do mimicissimodetmnar&ur.
Sicutenim ait in huiur oraetionisex¬
ordium Deditei potestatem om¬
potestatem sequidem omnis ho¬
minis accepirre. ut liber&
quos uoluerit. damn& quosuo¬
luerit quiuiuos & mortuos u¬
dicituit : Sedeor sbi es sedator
quibus omnibus d&uittem &er¬
nam: Sicenim ait: ut omneqđ
declisti ei d& eis uitam &ernã.
Pro indenoneidati sunt. quibus
uitam non clabit &erncm
quam uis &upsorum potestarda¬
tasit cui potestas datiestom¬

Expanded text:
a Patre datos sibi? Nonne illi de a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. quos et ipse de mundo elegit. Ad quae elegit? ut jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo, et sint tamen etiam ipsi mundus credens, et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sicut enim ait in hujus orationis exordio, dedit ei potestatem omestatem se quidem omnis hominis accepisse, ut liberet quos voluerit, damnet quos voluerit, qui vivos et mortuos judicabit; sed eos sibi esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam. Sic enim ait: Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam: quamvis et ipsorum potestas data sit, cui potestas data est om
Abbreviated transcription (Latin):
tores : Hocita que nobis magnũ
bonum confert& qui dilexid nos
sicut dilexit &xpm̃. ut propter
ipsum cuius membra essenos uoluit
aequedes scĩs angelissimus
quibus & natura inferiores con¬
cditisumus. &peccato indignio¬
res faati. qui eorum fieri qua¬
lescum que soci deberemus:
E eo quod dicit paterquor dedisti
mihi uolo utubiegosum &illisin
ih̃s suorelegit quam aior om¬
nino esse non porre. Audite
& estote inspegitudentes: propter
quoduita isto non ada mande sed
tellerendasit: utesse possitis in
eius tribulatione patientes : Au¬
diteinquam & quo ipes nrõc le¬
filius dĩ unigenitus: qui patri co&¬
nus &aequedis estelicit. qui prop¬
ternos homofacctusest: Sed sic̃
omnis homo mendita non facctꝰ:
dicit. ui& uita ueritaes dicit:
qui mundum uicit. dehis quibus
uicitdicit: Nudite credite. spe¬
racte. desidercte : quod edicit:
Datermquit quos dedistimi hiuo
Elo utubiegosum. &̾psisint
mecum : Suisunt isti quos ait

Expanded text:
tores. Hoc itaque nobis magnum tores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. d Dominus dicit, Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint Jesus suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes . Audite, inquam, et quo spes nostra leFilius Dei unigenitus qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit; qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit ; qui mundum vicit , de his quibus vicit, dicit. Audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Qui sunt isti quos ait
Abbreviated transcription (Latin):
meritum nrm sed dĩ misericoꝵ¬
dia conmendatur: Nam quale
est ideore uellel ccudari. quiae
uitiosuotam d& estabiliter egro¬
tauit ut non poss& cliter quã
medicimorte sanari Non est hȩc
nostrorum gloria meritorum
sed medicina morborum: Añ
ideonos prȩferimus angelis quia
cum &angeli peccauerint nihil
eis eade ut sanarentur inpensũ ÷
Quatsi aliquid eis uel paruum fue¬
rit in pensum & nobis amplius:
quod si& hoc sicctum ess& aelhuc
queripors& utrumideo fuisr& ferc¬
tum quod st&eramꝰ excellentius
An quod dsipenctius it cebtamus.
Cum ueronouerimus bonorum
omnium creatorem sepccren¬
dir angelis malis nihil graetiace
contulisse Quur non patius in¬
tellegimus O quodtanto dam¬
nabilior eorum iudiccait sitcul¬
pa quanto er naturo
submilior: Tanto enim minus peo
nobis fuerunt. Nunc autem offendep¬
do crectorem tanto execrabiliur
beneficio eius in gratieestiterunt.
quanto beneficientius sunteretq:¬
. leceis satis fuit desertores illiꝰ

Expanded text:
meritum nostrum, sed Dei misericormeritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non est haec nostrorum gloria meritorum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quamnobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse i
Abbreviated transcription (Latin):
dem uel sconando e permiseri¬
cordiam uel ordinando periu¬
dicium : bona ipse quae fecit:
Qumigitureorum quaefecerit
nihil oderit quis digneporiit
eloqui quantum diligat membite
unigenitisuu & queñito amplius
psomungenitum in quo condita
sunt omniac uisibiliae & inuisibilita
qua e in suis generibus ordinatt o¬
dinatissimẽ diligit  Membie
quippe unige niti adangel&ꝵ.
spõrum aequalittitem gractite
sucelargita te perducit. Vnige¬
nitus autem cumsit dñs omnium
grocul dubio est dñs angelorum
natunt quadr̃ est non angelis
sedoatripotius aequedir: Troc¬
tiauero qua homo est que modo
non excedit excellentiam cuius.¬
lib& angeli cumsi tunce ꝑsona
ccrnis & uerbi  Quc quam
non desint qui &idemnos angelis
p̃fenent. quie pronobis in quiunt
non pro angelir mortuus est xeps.
Quod quid est alius de impi&ate
uellegloriari : & enim de pr̃ sicut
aita postolus. iuxta tempus pro
impiis mortuus est. Hicergo ñ

Expanded text:
dem vel sanando ea per miseridem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus. Id quid est aliud, quam de impietate velle gloriari? Etenim Christus, sicut ait Apostolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
&itm cuminimicitias aduersꝰ
cum exercentes operore murmi¬
quitatem: & tameneiuerim¬
modictum est : Odistid nẽom¬
nes quio perantur iniquitatem
Groindemiroliuino modo &
E quando nos odertoe diligebar:
dero& enim nos qualesipre
non fecera. & quictiniqui¬
tets prtc̾ opus eius non omni
expcerte consumpserta. No¬
uertot simul muno quoque nrm̃
&odirse quod feceramus. &
amarequod fecero: Ethoc
quidem in omnibus intellegi
potest deillo cui uesteciter dicit᷑:
nihilodisti horum quacefecist
Nonenim quod cumque odirr&
esse uoluss&. Automnino ers&
quod omp̃s essenoluisro : nis
& ineo quod odit ess& &icm
quod amar&: Merito quip¬
peodit: &uelut a regult suce
artis in proboa uitium : Qn&
tamen suum &iam inuitiosis
uel sadiatione beneficium uel
dam natio neiudicium: Ita dr̃.
&nihilodit eorum qua efecit.
nacturocrum enim non uitioꝵ
conditor. Mala qua eodit
ipse non fecit &demalis eis¬

Expanded text:
etiam cum inimicitias adversus etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem. Proinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo cui veraciter dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eis
Abbreviated transcription (Latin):
bitro: nos autem diligit : qm̃ sumꝰ
eius membra quaediligit: &
hoccumesremus propter hocnos
dilexxit ante quamessomus:
Qua propterin conprehensibilis ẽ
dilectio quadiligit dr̃ neque
mutebilis. Nonenim ex quo eire¬
conciliatisumus persanguinem fi¬
lueius nosco epit diligere: sed
antemundi constituuionem dilex
nos. Vt cum ens unigenito &iã
nos filnieus essemusꝰ. prius quã
omnino aliquid erremus: Quod
ergore conaliatisumus dõ
mortem filiieius non sic audiat᷑
nonsio accipiatur qua sudeo
nos reconciliauerit ei filius ut
itminciper& amare quos ode¬
ro&: sicut reconciliactur ini¬
micus inimico ut deindesint
amici &in uicem diligant. qui
oderan tinuicem: Cedicomnos
diligendi reconciliatis sumus ei
cum quo propterpeccatum inimi¬
citias habemus : Quodutrum ue¬
rum dicim adtestatur apostoł
ommendoot inquit dr̃ dilec¬
tionem suam in nobis qm̃ cum
pronobis mortuus est : Habeba&
itaque ille erganos Rocrita tem

Expanded text:
bi caro. Nos autem diligit, quoniam sumus bi caro. Nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam pro nobis mortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cit sicutillud itac &illud.
Sedadiquando teentum quia
estillud est&illud. ut quico
estillud sit&illud Quis enim
dixerit eo prorsus modo in mũ¬
dum axp̃o apostolos mirror
quomodo est ipsemissus a patre
Utenim alicos teccectm differen.¬
tias quas commemortre longũ e.
mimi sun tergo illigumi cmho¬
mines essen. Missus autem
ipse ut homo ess& : & tecm̃
superius ait: Sicut memisisti
inmundum & ego misi eos inmũ¬
dum: Icemquãm dicer&: quia
misistime : min eos: Itc& hoc
loco chilexistieos inquit. sicut
& mecdilexisti: Quando aliud
nihil est quam diꝰ lexistieos
qm̃ & medileaisti: Non enim
membre filii non diliger&
quihligitfilium : Duit alic cau¬
rac est diligendi membateiur
Nisi quiã diligiteum: sed dili¬
git filium secundum diuinita.¬
tem. quitgenuit eum aȩque¬
lem sibi Siligieum secũdũ id
quod homo est: Quicipsum uni geni¬
tum uerbum carofcatum est. &
propter uerbum este caro uer¬

Expanded text:
cit: Sicut illud, ita et illud; cit: Sicut illud, ita et illud; sed aliquando tantum, quia est illud, est et illud; aut quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo apostolos missos, quo modo ipse est missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent, missus est autem ipse, ut homo esset; et tamen superius ait: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum, tanquam diceret: Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos, inquit, sicut et me dilexisti, quod aliud nihil est quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret: qui diligit Filium. Aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est , et propter Verbum ei chara Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tissimeigitur ibiut credo& mun¬
tumemis isti: Nouerimus quã¬
ustum pertin& ad patris & filu
insepa nebilem aritatem
hocnos modo crederequotendi¬
mus credendo cognoscere: si aũt
clicer& ut cognor co& quictume
misisti. tantundem uederee quã¬
tum hoc quodcit ut cognostatt
mundus. Ipsi suntenim mundus
non permanens inimicus: queo¬
lisestinundus dampnationi p̃ disti¬
natus. sed exinimico amicuref
fectus: propter quemdr̃ ente
sibi : Ideo diaeit egomeis &tu
mine : taomquam dicer&:
Egom eis ad quos misistime. &
tuin me mundumre concilians
tibi perme: Propter ea sequitur
& icmillud quod ait : &dile¬
deisti eos. si cut medilexisti: In
filio quippe nos pater diligit:
qui cuin ipsonos &lelegit añtemũ¬
di constitutionem, Qui enim dili¬
gitunigenitum profecto diligit
& membraeius quoce adoptecuit.¬
ressumus unigenito filio. perq
creati & recreati sumur. quia
dictum est dilexistieos sicilt¬
&me, Nequeenim semper.
aequalitatem significo& quidi¬

Expanded text:
tissime igitur ibi, Ut credat muntissime igitur ibi, Ut credat muntu me misisti, ut noverimus quantum pertinet ad Patris et Filii inseparabilem charitatem, hoc nos modo credere, quo tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret: ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem Deus erasibi ; ideo dixit: Ego in eis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi per me. Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. IFilio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante mundi constitutionem. Qui enim diligit unigenitum profecto diligit et membra ejus quae adoptavitres sumus unigenito Filio, per quem creati et recreati sumus, quia dictum est: Dilexisti eos sicme. Neque enim semper aequalitatem significat, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
titm quamiterum elidcerit: ut
credoa mundus:. Aiquanđ
enim & cognostere proeoquod
est credere ponitur. Ut est
quodait liquando superius.
Ncognoueruntuere quia a te
eden &crediderunt quict
memisisti: Hocdixit posterius
crediderunT quod prius diae¬
sir cognouerunt: SQhic quẽc¬
do quidem de consummatione
loquitur : Itlis est intellegen¬
dit cognitio qualis erit ꝑspe¬
ciem non quelis nuncestper
fidem: Namuid&cur ordo
es seseruatus meo quod ꝓccu¬
lo antedixit ut credat m̃n¬
dus: Hic autem ut cognos¬
co& munđ Abienim quam¬
uis dixerit: ut omnes unum
sint. &in nobis unum sint.¬
s. Ion anta men sint consũ mati
mnum : Atque iatgubnexuit
utcreda& mundus qui tumemi¬
sisti hic uerout sint in quitcon¬
rmma inunum. Acdeinde
non addidit ut creloc mundus:
sedut cognoscoa mundus quiatũ
memisisti.: Qucon diuenim cre¬
dimus quodnon uidemus nondũ
sumus it ac consum mat que mad¬
modum erimus cum merusmus
uidere quod credimus: R ec¬

Expanded text:
, tanquam iterum dixerit, Ut , tanquam iterum dixerit, Ut credat mundus: aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius, Et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti . Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit, Ut credat mundus; hic autem, Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit, Ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen, Sint consummati in unum; atque ita subnexuit, Ut credat mundus quia tu me misisti: hic vero, Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit, Ut credat mundus; sed, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quamdiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quam dedistimihi.: &
ipse dedit eam sibi. nec patrem
fecit alienum aboperesuo. quã¬
uis dixcerit dedieis. Quict pater
illam dediteis: Insei patraebiha
patrem prosuis omnibus roga¬
uit. hocfieri uoluit ut omnes
unumsint : Itc ex hoc &iam suo
beneficio quodocit larita¬
tem quam dedistimini dedieis
idfieri nihil& ominus uoluit:
Nccm continuo subiunocit: Vt
sintunum. sicut&nos unum su¬
mus. Deinde adelidit. Ego
in eis. & tumnme. ut sintcon¬
summati inunum Ubiseme¬
datorem interdm̃ & homine
breuiter intimatut : neque enĩ
hocita dictum esttam quam
paternonsit in nobis Autnos
inpatre nonsimus: Cum & dio
locodixerit: Veniemus adeũ
& mansionem apud eum fec¬
ciemus: &hic paulo ante aente¬
nondicerit ego ineis &tũ inme
consum mati inunum. Ostendit
eoꝑduci reconciliationem quae
fit permedia torem. ut perfesta
sit adiciper fruamur: Vnđ
id quodsequitur Vt cognos¬
coo mundus quiec tume mi¬
sisti: Nonsic accipiendum puto¬

Expanded text:
tatem quam dedisti mihi, quia et tatem quam dedisti mihi, quia et ipse dedit eam sibi. Nec Patrem fecit alienum ab opere suo, quamvis dixerit dedi eis, quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia Patrem pro suis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, ut omnes unum sint; ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait: Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit. Nam continuo subjunxit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus; deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in Patre non simus, cum et alio loco dixerit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ; et hic paulo ante non dixerit: Ego in eis, et tu in me, consummati in unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta sit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, non sic accipiendum puto