comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos ad uos cũti uelitis. qr ñ puos aliꝗd estis. s ut głificent partẽ ur̃m qͥ incelis ẽ. adquẽ cũ sifiant qđ
s hos secuti s̃ martyres: qͥ sceuolas. & curtios & decios ñ sibi inferendo pȩnas

Expanded text:
ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas
Abbreviated transcription (Latin):
fremitu offensiõis humanȩ: Et qđ eos diuinã facientes. atq dicentes. diuineq uiuentes. debellatis qͦdã mͦ
finẽ. qͥeuer̃. s eã qͦq ipsã ad łi głam referentes : ciuꝰ gr̃a tales erant. Isto qͦq fomite eos qͥb c̃sulebant ad
amorẽ iNiꝰ. aqͦ & ipsi tales fierent. accendebant: Nãq neꝓpt̃ humanã głam boni essent. docuerat eos ma¬
istersllua dĩes. Cauete fucere iusticiã urãm corã hõib: ut uid eamini ab eis. alioquin mercedẽ
ñ habebetis apd̃ patrẽ ur̃m qͥ incelis ẽ: S rursũ ne hoc ꝑũse intelligentes. hõib placere metuerent. minꝰq
ꝓdẽent latendo q boni s̃: de monstrans qͦ fine in notescere debent. Luceant in qͥt oꝑa ur̃a corã hõib ut ui¬
deant bona facta ur̃a: & głisicent patrẽ ur̃m qͥ incelis ẽ: Ngͦ ut uid eamini ab eis. idẽ hac intentione:

Expanded text:
fremitu offensionis humanae. Et quod eos diuina facientes adque dicentes diuineque uiuentes debellatis quodam modo fine quieuerunt, sed eam quoque ipsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite eos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi tales fierent, accendebant. Namque ne propter humanam gloriam boni essent, docuerat eos magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis aput patrem uestrum, qui in caelis est. Sed rursus ne hoc peruerse intellegentes hominibus placere metuerent minusque prodessent latendo, quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent: Luceant, inquit, opera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. Non ergo ut uideamini ab eis, id est hac intentione,
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ ibi ẽ medio lanensiũ ꝓtasu ⁊ geruasii. portatꝰ ẽ eu qͥdã ad olescens qͥcũ die meiio tpre estatis equũ
illuc ymnos oratiões cũ ancillis suis: qͥb dã sc̃is monialib: exmore dña possessiũis int᷑uit atq: hỹ nos cantare
ceper̃ & uoce ille qͥsi ꝑcussꝰ eitussꝰ ẽ. ⁊cũ tribili fremitu altare adp̃hensũ mouere ñ aud enssiue ñ ualens tãq
eo fuerit alligat. aut affirus tenebat. ⁊cũ gͣndi heiulatu parei sibi rogans cfitebat᷑ Ubi ado lescẽtẽ: qͦndo
qͦmꝰ inuaserit postremo se eriturũ eẽ denuntians : iñ bra eiꝰ singula noiabat qͣ se ãputaturũ et iensm in ab at᷑
atq int̾hȩc u̾ba discessit ab hoĩe S ocul eiꝰ inmatillã fus: tenui uenula ab int iore

Expanded text:
martyrum ibi est Mediolanensium Protasii et Geruasii. Portatus est eo quidam adulescens, qui cum die medio tempore aestatis equum illuc hymnos et orationes cum ancillis suis et quibusdam sanctimonialibus ex more domina possessionis intrauit adque hymnos cantare coeperunt. Qua uoce ille quasi percussus excussus est et cum terribili fremitu altare adprehensum mouere non audens siue non ualens, tamquam eo fuerit adligatus aut adfixus, tenebat et cum grandi eiulatu parci sibi rogans confitebatur, ubi adulescentem et quando et quo modo inuaserit. Postremo se exiturum esse denuntians membra eius singula nominabat, quae se amputaturum exiens minabatur, adque inter haec uerba discessit ab homine. Sed oculus eius in maxillam fusus tenui uenula ab interiore
Abbreviated transcription (Latin):
amicos. eoso tanto nocentiores quanto astutiores ac fallaciores in imicossercui magna ista đi miscđia

Expanded text:
amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur inimicos. Et cui magna ista Dei miseriamicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur inimicos. Et cui magna ista Dei miseri
Abbreviated transcription (Latin):
fit ut bonis amicis mortius gͣtulem᷑ & cũ mors eo nos cͣtriste ipsanos certius c̃solet᷑ qm̃ caruert
malis. qͥb in hac uita & iã honi hoĩes ł c̃terunt᷑ ł depͣuant᷑ ł in utroq ꝑiclitant᷑ ¶ðocietatẽ uͦ sc̃o angłoꝵ¬
quã philoso phi illi qͥ nobdos amicos eẽ uoluer̃ quarto c̃stituer loco uelut ad mundũ uenientes ab orbe
t̾raꝵ ut sic qͦdã mͦ c̃plecterent᷑ & celũ. Nullomꝰ qͥdem metuimꝰ ne tales amici ł morte nossua ł depͥuatiõe
c̃tristent s qi nob̾ ñ ea qua hoĩes familiaritate miscent᷑. q &iã ipsũ ad erũnas huiꝰ ꝑtin& uitȩ. & aliqͣndo
satanas sic̃ legimꝰ tnsfigurat se uelut angłm lucis ad tẽptãdos eos qͦ sita ł erudiri opꝰ ẽ. ł decipi iustũ
ẽ. Magna dĩ miscdia necessaria ẽ ne qͥsquã cũ bonos angłuas se hab̾e putat habeat malos de mones fictos

Expanded text:
fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur et, cum mors eorum nos contristet, ipsa nos certius consoletur, quoniam caruerunt fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur et, cum mors eorum nos contristet, ipsa nos certius consoletur, quoniam caruerunt malis, quibus in hac uita etiam boni homines uel conteruntur uel deprauantur uel in utroqquam philosophi illi, qui nobis deos amicos esse uoluerunt, quarto constitnerunt loco, uelut ad mundum uenientes ab orbe terrarum, ut sic quodam modo conplecterentur et caelum, nullo modo quidem metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ seruitite talia patiant᷑ qualia nec cogitare sufficimꝰ uerũ &ĩa ubi timor ẽ multo amarior ne in
mallemꝰ. quãuis & hoc sine dolore ñ possimꝰ audire/ quor enĩ nos uita ꝓpt amicitiȩ solatia delectabat:
uñ fieri potẽ ut eoꝵ mors nullã nob ingerat inestitud inẽ. quã qͥ ꝓ hib& ꝓhibeat si potẽ amica c̃loqͥa
int̃dicat amicalẽ societatẽ ł intcidat affectũ humanaꝵ om̃iũ necessitudinũ iuncula mͥtis imiti stupo¬
re disrũpat Aut sic eis utendũ censeat: ut nulla exeis animũ dulcedo ꝑfundat: Id si fieri nullomꝰ potẽ
quoꝵ s̃ humanȩ societati officia necessaria nc̃ mitius nc̃ asꝑiuis ad fligat᷑ uita mortaliũ mortuos tam̃
eos qͦs dligimꝰ quã ł afide ł abonis morib: lapsos hoc ẽ inipsa anima mortuos a udire seu uudere mallemꝰ:

Expanded text:
eadem seruitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus; uerum etiam, ubi timor est multo amarior, ne in eadem seruitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus; uerum etiam, ubi timor est multo amarior, ne in mallemus, quamuis et hoc sine dolore non possimus audire. Quorum enim nos uita propter amicitiae solacia delectabat, unde fieri potest, ut eorum mors nullam nobis ingerat maestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si potest, amica conloquia, interdicat amicalem uel intercidat adfectum, humanarum omnium necessitudinum uincula mentis inmiti stupore disrumpat aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo perfundat. Quod si fieri nullo modo potest, quorum sunt humanae societati officia necessaria, nunc mitius, nunc asperius adfligatur uita mortalium: mortuos tamen eos, quos diligimus, quam uel a fide uel a bonis moribus lapsos, hoc est in ipsa anima mortuos, audire seu uidere mallemus.
Abbreviated transcription (Latin):
s sapiens inqͥunt iusta hella gesturꝰ ẽ quasi ñ se hoĩem meminit: Multomagis dolebit iustoꝵ necessi¬
tudinẽ sibi eititisse belloꝵ q nisi iusta essent ei gerenda ñ eentac ꝑ hoc sapieii nulla bella eẽnt
Iniqͥtas enĩ partis adũsȩ iusta bella ingerit gerenda sayienti. q̃ in iqͥtas utiq hõii ẽ dolendaq hõiũ
ẽ. & simulla etea bellandi necessitas nasceret᷑: hec itaq mala tã magna tã horrenda tã seua qͥsqͥs
se putat heatũ qr & humanũ ꝑdidit sensũ. Siaũ ñ c̃tingat qͣdã ignorantia similis dem̃tiȩs q̃ tam̃ in huiꝰ uitȩ¬
cietate errorib erũnisq plenissimainisi fides ñ ficta & mutua dilectio ueroꝵ & bonoꝵ amicoꝵꝵ qͦs quanto
plures & in locis plurib habemꝰ tanto longius latiusq metuimꝰ: neꝗ eis ẽtingat mali de tantis maloꝵ ag¬
gerib huiꝰ scłi. n em̃ tantũ mͦ solliciti sumꝰ ne fame nebellis ne morbis ne captuittatib ad fligant᷑ ne in

Expanded text:
 sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. Haec itaque mala tam magna, tam horrenda, tam saeua quisqse putat beatum, quia et humanum perdidit sensum. CAPUT cietate erroribus aerumnisque plenissima nisi fides non ficta et mutua dilectio uerorum et bonorum amicorum? Quos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum aggeribus huius saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captiuitatibus adfligantur, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
Cui &ĩã conđe ciuitat ẽ rumano ẽꝑ io sociã. uelut ipsi romȩ filiã: s sine aliqͦ demonũ tẽplo simulacroq.
c̃cessit : dui imꝑaũ : uniũ sũ orbẽ romanũ utiꝰ augustꝰ tenuit & defendit : In administrandis & gerendis bei¬
qͥsq debeat eẽ xp̃ianꝰ. iouianũ. multo citiꝰ quã uilianũ abstulit. gracianũ. ferro tyrannico ꝑmisit interimi
longe qͥd ẽ mitiu: quã magnũ põpeiũ colentẽ uelut roma nos dos : Nã ille uindicariã catone ñ potuit : quẽ
ciuilis belli qͦdã mͦ heredẽ reliq̃rat: Iste aũ quãuis piȩ anim essolatia talia ñ reqͥrant : atheodosio uindicatꝰ
ẽ quẽ regni participẽ fererat : cũ paruulũ hab̾et frẽm. auidior fide societatis : quã nimi

Expanded text:
iam condere civitatem Romano imperio sociam, velut ipsius Romae filiam, sed sine aliquo daemonum templo simulacroque concessit. Diu imperavit, universum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis belquisque debeat esse Christianus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia non requirant, a Theodosio uindicatus est; quem regni participem fecerat, cum paruulum haberet et fratrem, auidior fidae societatis quam nimi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ficta siue flagitia eoꝵ uera c̃memorarent᷑ & gerent᷑ inteatris. atq ab eoꝵ cultorib utinã solo risu
ac ñ &iã imitatiõe digna uid ent᷑. Nimis enĩ suꝑbũ fuit famȩ parcere pͥncipũ ciuitatis & ciuium.

Expanded text:
conficta, sive flagitia eorum vera commemorarentur et agerentur in theatris, atque ab eorum cultoribus utinam solo risu, conficta, sive flagitia eorum vera commemorarentur et agerentur in theatris, atque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna viderentur. Nimis enim superbum fuit, famae parcere principum civitatis et civiu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ infamlã facer& largitũ ue alt̃i p̃clarȩ Iudiciis enĩ magistratuũ disceptatiõib: legitimis ꝓpositã
uitã: ñ poetaꝵ ingeniis hab̾e debemꝰ nec ꝓbrũ audire nisi ea lege responđe liceat & iuditio defenđe. Hȩc
exticeronis qͣrto de republica libro adũbiũ excerpenda arbittꝰ sũ pinullis ꝓpt̃ faciliorẽ intellectum
ł p̃t̃ missis ł paululũ c̃mutatis. Multũ enĩ ad rẽ ꝑtin&r quã molior eaplicare si pot̾o . Dic̃ deinde alia
&ẽ sic c̃cludit hc̃ locũ. ut ostendat uet̾ib displicuisse romanis ł laudari quẽ quã inscena uiuũ horẽm
ł uituꝑari. sed ut diti hoc g̃ci quãquã in uerecundius tam̃ c̃uenientiꝰ licere uoluer̃ cũ uident dussu
accepta &gͣta ẽẽ obpbria. ñ tantũ hominũ: uerũ & ipsoꝵ doꝵ inscenicis fabulis siue apcetis eẽnt illa

Expanded text:
quod infamiam faceret flagitiumue alteri. Praeclare. Iudiciis enim magistratuum, disceptationibus legitimis propositam quod infamiam faceret flagitiumue alteri. Praeclare. Iudiciis enim magistratuum, disceptationibus legitimis propositam uitam, non poetarum ingeniis habere debemus, nec probrum audire nisi ea lege, ut respondere liceat et iudicio defendere.\' Haec ex Ciceronis quarto de re publica libro ad uerbum excerpenda arbitratus sum, nonnullis propter faciliorem intellectum uel praetermissis uel paululum commutatis. Multum enim ad rem pertinet, quam molior explicare, si potero. Dicit deinde alia et sic concludit hunc locum, ut ostendat ueteribus displicuisse Romanis uel laudari quemquam in scaena uiuum hominem uel uituperari. Sed, ut dixi, hoc Graeci quamquam inuerecundius, tamen conuenientius licere uoluerunt, cum uiderent dis suis accepta et grata esse obprobria non tantum hominum, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
disputans ait. Nunqͣ comediȩ nisi c̃suetudo uitȩ pateret᷑ ꝓbare sua theatris flagitia potussent. Et g̃ri qͥdẽ
ntiqͥores uitiosȩ suȩ opimiõis qͣndã c̃uenientiã seruauer. apđ quos fuit &¬
Itaq: sic̃ in eisdẽ libris loqͥt᷑ africanꝰ quẽ illa ñ attigit ł potiꝰ quẽ ñ uerauit : Cui  peꝑeit: Esto ppłares
hoĩes ĩ ꝓhos. in re publica seditiosos. cleonẽ cleofontẽ hyꝑbolũ lesit: Patiam̃ in qͥt & si eimͦ ciues acensore meli
ẽ quã apoeta notari. S periclen cũ iã suȩ ciuitati marima auctoritate plurimos annos domi & belli
p̃fuiss& uiolar. u̾sib & eos agi inscena ñ plus decuit. quã si plautꝰ inqͥt nr̃ uoluiss& aut neuius publio orgneo
scipionis a ut cecilius marco catoni: mala dicere. Deinde paulo post. Nnẽ inqͥt contͣ .iii. tabulȩ cũ ꝑ¬
paucas res capite samissent: in his hanc qͦq sanciendã putauer̃ si quis hoc cantauisse. siue carm̃ c̃didiss&

Expanded text:
disputans ait: \'Numquam comoediae, nisi consuetudo uitae pateretur, probare sua theatris flagitia potuissent\'. Et Graeci quidem antiquiores uitiosae suae opinionis quandam conuenientiam seruarunt, aput quos fuit otuissent. quem illa non adtigit vel potius quem non vexavit? cui pepercit? Esto, populares homines inprobos, in re publica seditiosos, Cleonem, Cleophontem, Hyperbolum laesit. Patiamur, etsi eius modi cives a censore melius est quam a poeta notari; sed Periclen, cum iam suae civitati maxima auctoritate plurimos annos domi et belli praefuisset, violari versibus, et eos agi in scaena non plus decuit, quam si Plautus noster voluisset aut Naevius Publio et Gnaeo Scipioni aut Caecilius Marco Catoni male dicere Nostrae contra duo decim tabulae cum perpaucas res capite sanxissent, in his hanc quoque sanciendam putaverunt, si quis occentavisset sive carmen condidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
comediȩ scilic& & tragediȩ. hoc ẽ fabule poetaꝵ agendȩ inspectaculis multaꝵ rerũ t̃pitudine s nulla saltĩ
sic̃ alia multa ũboꝵ obscenitate c̃positȩ quas &ĩã int̾studia q̃ honesta ac lib̾alia uocant᷑ pueri legere & discere
cogunt᷑ a senibs Iuid aũ hinc senserint romani uet̾es cicero testat᷑ in libris quos de re publica scripsit. ubiscipio

Expanded text:
comoediae scilicet et tragoediae, hoc est fabulae poetarum agendae in spectaculis, multa rerum turpitudine, sed nulla saltem, comoediae scilicet et tragoediae, hoc est fabulae poetarum agendae in spectaculis, multa rerum turpitudine, sed nulla saltem, sicut alia multa, verborum obscenitate compositae: quas etiam inter studia, quae honesta ac liberalia vocantur, pueri legere et discere coguntur a senibus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑĩꝑitũ obseqũ sacris đoꝵ suoꝵ intulissẽ romanos: s: ipsosđos ut sibi sollẽ pnit̃ ederent᷑. & honori suo c̃se¬
crarent᷑ a cerbe ĩꝑando & qͦdam modo extorq̃ndo fetisse: qđ in pͥmo libro breui c̃memoratiõe ꝑstrinti. Nam
ingͣuescente pestilentia. ludi scenici auctoritate pontificũ rome primitꝰ instituti s̃. Iuis gͥ in agenda
uita ñ ea sibi poti sectanda arbitret᷑. q̃ actitant᷑ ludis auctoritate diuina institutis quã eaq̃ scriptitant᷑
legib: humano c̃silio ꝓmulgatis :  Adulterũ iouẽ si poetȩ fallacit᷑ ꝓdider̃ dii utiq: casti qͥa tantũ nefas
ꝑ himanos ludos c̃fictũ ẽ ñ qͥa neglectũ : irasci ac iuindicare debuer̃. Et hec s̃ scenicoꝵ tolerabiliora ludoꝵ

Expanded text:
non per imperitum obsequium sacris deorum suorum intulisse Romanos; sed ipsos deos, ut sibi solemniter, ederentur et honori suo consenon per imperitum obsequium sacris deorum suorum intulisse Romanos; sed ipsos deos, ut sibi solemniter, ederentur et honori suo consecrarentur, acerbe imperando, et quodammodo extorquendo fecisse: quod in primo libro brevi commemoratione perstrinxi. Nam ingravescente pestilentia, ludi scenici auctoritate pontificum Romae primitus instituti sunt. Quis igitur in agenda vita non ea sibi potius sectanda arbitretur, quae actitantur ludis auctoritate divina institutis, quam ea quae scriptitantur legibus humano consilio promulgatis? Adulterum Jovem si poetae fallaciter prodiderunt, dii utique casti, quia tantum nefas per humanos ludos confictum est, non quia neglectum, irasci ac vindicare debuerunt. Et haec sunt scenicorum tolerabiliora ludorum,
Abbreviated transcription (Latin):
insiituta maioꝵ. Om̃s enĩ cultores taliũ doꝵ morut eos libido ꝑpulerit feruenti ut ait ꝑsius tincta ueneno
agis intuent᷑. ꝗd iuppit̃ fecerit quã ꝗd docuerte plato. ł censuerit cato. hine
flagitios adolescens spertat tabulã quandã pictã in patriete ubi inerat pictura hec. louem qͥ pacto danae
misisse aunt in gremiũ qͦndã imbrẽ aureũ. atq ab hac tanta auctoritate ad hib& patrociniũ t̃pitudini suȩ:
cũ in ea se iactat imitari đi : At quẽ dm̃ in qͥt: qͥ tẽ pla cȩli sũmo sonitu c̃cutit. ego homuntio id ñ facerem:
Ego uͦ illudfeci ac libens. At enĩ ñtͣdunt᷑ ista sacris doꝵ s fabulis poetaꝵ. Nolo dicere illa mystica quã ista
theatrica ẽẽ t̃piora. hoc dico qđ negantes c̃iunc̃ historia. Eosdẽ illos ludos in qͥb regnant figm̃ta poetarũ.

Expanded text:
instituta maiorum! Omnes enim cultores talium deorum, mox ut eos libido perpulerit feruenti, ut ait Persius, tincta ueneno, instituta maiorum! Omnes enim cultores talium deorum, mox ut eos libido perpulerit feruenti, ut ait Persius, tincta ueneno, magis intuentur quid Iuppiter fecerit, quam quid docuerit Plato uel censuerit Cato. Hinc aput Terentium flagitiosus adulescens spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem Quo pacto Danaae misisse aiunt quondam in gremium imbrem aureum, adque ab hac tanta auctoritate adhibet patrocinium turpitudini suae, cum in ea se iactat imitari deum. At quem deum! inquit; qui templa caeli summo sonitu concutit. Ego homuncio id non facerem? Ego uero illud feci ac libens. CAPUT theatrica esse turpiora: hoc dico, quod negantes convincit historia, eosdem illos ludos, in quibus regnant figmenta poetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
in geniis acutis imis p̃diti ratio cinando uestigare ꝗdinrerũ narura latitar&&. ꝗd inpiorib: appetendum
eẽt atq fugiendũ. ꝗd im psis ratio cinandi regulis certa coneriõe tͣ heret. aut ꝗd ñ eẽt oseqris ł eiã repugnar&.¬
Et qͥdã eo q̃dã magna qͣntũ aiinitꝰ adiuti s̃ inuener̃. qͣntũ aũ humanitꝰ ĩ peditis. ettauer.ni arime cũ eoꝵ
suꝑbiȩ iuste ꝓuidentia duuna resister&. ut uiã pietatis ab humilitate in suꝑna surgentẽ : &cit̃ istoꝵ c̃paratiõe
monstrar&. unde pꝰea nob̾ erit indi ueri dñi uoluntate disqͥrend. ac disserendi loc. Uerũ tam̃ si pbilisorhi aliꝗd
inuener̃ qđ agend& bonȩ uite beateq: adipiscendȩ satis et̃ possit : qͣnto uistius talib: diuini honoris discernerent᷑
sol& sͥnto satius erat aderudiendã iustitia iuentutẽ publice recitari leges doꝵ quã laudari in anit̃ leges ati:

Expanded text:
ingeniis acutissimis praediti ratiocinando uestigare, quid in rerum natura latitaret, quid in moribus adpetendum esset adque fugiendum, quid in ipsis ratiocinandi regulis certa conexione traheretur, aut quid non esset consequens uel etia humanitus impediti sunt, erraverunt: maxime cum eorum superbiae juste providentia divina resisteret, ut viam pietatis ab humilitate in superna surgentem, etiam istorum comparatione monstraret: unde postea nobis erit in Dei veri Domini voluntate disquirendi ac disserendi locus. Verumtamen si philosophi aliquid inuenerunt, quod agendae bonae uitae beataeque adipiscendae satis esse possit: quanto iustius talibus diuini honores decernerentur! solet! Quanto satius erat ad erudiendam iustitia iuuentutem publice recitari leges deorum quam laudari inaniter leges adque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbitas castitasq discat᷑ : sed demonstrent ł cõmemorent᷑ loca talib: aliquanđ c̃uenticulis c̃secrata Iñ ubi iudi
agerent᷑ obscenis uocib & motib histrionũ: nec ubi fugalia celebrarent᷑ effusa om̃i licentia t᷑pitud inũ &¬
& honestatis. s: ubi ppłi audirent qđ dii p̃ceꝑint de cohibenda auariti
abitiõe frongenda. luteria refrenanda. ubi discerent miser. qđ discendũ ꝑsius increpat diẽns. Discite omi
or unde qͥs modꝰ argenti ꝗ fas eptare. qͥ lafꝗutile nũ mꝰ habor : patriȩ carisq ꝓpinqs qͣntũ largiri dec eat.
quẽ te ds̃ eẽ iusit & humana q̃ parte locatꝰ es inre: Dicet᷑ in qͥb locis hec decentiũ đeꝵ solebant p̃cepta re¬
citari & acultorib: eoꝵ ppłis freqͣnt̃ oudiri si c̃ nos ostendintꝰ ad hoc excłas institutas. qua qua ũsũ religio ap̃i

Expanded text:
probitas castitasque discatur: sed demonstrentur vel commemorentur loca talibus aliquando conventiculis consecrata; non ubi probitas castitasque discatur: sed demonstrentur vel commemorentur loca talibus aliquando conventiculis consecrata; non ubi agerentur obscenis uocibus et motibus histrionum, nec ubi Fugalia celebrantur effusa omni licentia turpitudinum  honestatis; sed ubi populi audirent quid di praeciperent de cohibenda auaritia, ambitione frangenda, luxuria refrenanda, ubi discerent miseri, quod discendum Persius increpat dicens: Discite, o met unde, Quis modus argenti, quid fas optare, quid asper Utile nummus habet, patriae carisque propinquis Quantesse Iussit et humana qua parte locatus es in re. Dicatur in quibus locis haec docentium deorum solebant praecepta recitari et a cultoribus eorum populis frequenter audiri, sicut nos ostendimus ad hoc ecclesias institutas, quaqua uersum religio Chri
Abbreviated transcription (Latin):
laudabile ingoniũ suꝑbia uanescit & decidit. Quomꝰ gͥnisi insidiose q̃rer& dea illa optimũ uirũ: cũ talia q̃ rat
in suis sacris qualia uiri optimi ab herrent sius ad hibe c̃uiuus. Ihinc ẽ qđ de uita & morib: ciuitatũ atq¬
ppłoꝵ aquib: colebant᷑ illa numina ñ curar̃. ut tã horrendis eos & detestabilib malis ñ in agro & uitib ñ in do¬
mo atq petunia. ñ deniq: in ipso corpore qđ m̃ti subdit᷑. sed in ipsa m̃te. in ipso rectore carnis amimo eos ĩpleri
ac pessimos fieri sine ulla sua t̾ribili ꝓhibitiõe ꝑmitterent: Aut si ꝓ hibebant. hoc ostendat᷑ potiꝰ. hoc ꝓbetꝰ::
hec nob̵ nescio qͦssusurros paucissimoꝵ aurib anhelatas & archana uel ut religione tͣditos iactent. quib uite

Expanded text:
laudabile ingenium superbia uanescit et decidit. Quo modo igitur nisi insidiose quaereret dea illa optimum uirum, cum talia quaerat laudabile ingenium superbia uanescit et decidit. Quo modo igitur nisi insidiose quaereret dea illa optimum uirum, cum talia quaerat in suis sacris, qualia uiri optimi abhorrent suis adhibere conuiuiis? CAPUT VI. Deos paganorum numquapopulorum, a quibus colebantur illa numina, non curarunt, ut tam horrendis et detestabilibus malis, non in agro et vitibus, non in domo atque pecunia, non denique in ipso corpore, quod menti subditur, sed in ipsa mente, in ipso rectore carnis animo, eos impleri ac pessimos fieri sine ulla sua terribili prohibitione permitterent. Aut si prohibebant, hoc ostendatur potius, hoc probetur. Nec nobis nescio quos susurros paucissimorum auribus anhelatos et arcana velut religione traditos jactent, quibus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ullomꝰ cređ& ueretundiã laudabilis feminȩ ita in ct̃riũ mutari diuinitate . ut honorib: eã talib: aduocarent
cultores sui: qualib c̃uitus inquẽpiã iatu latis. cũ iit̃ hoĩes uiuer& nisi aures clauđ&. seseq subtꝰher&r : era
bescerent ꝓ illa &c ꝓpinqͥ & maritꝰ & libi: d ind talis mat᷑ doꝵ qualẽ habe matrẽ puder&. quẽ lib& &iã pessimũ
uirã romanas occupatura m̃tes q̃ siuit optimũ uirũ. Ne monendo & adiuuando facer&: sed quẽ fallendo deciꝑ&e.
Ei similis deqͣ scriptũ ẽ. Mulier aũ iuroꝵ p̃tiosas animas captat sut ille magnȩ indolis amiꝰ hoc uelut diuino
testimonio sublimatꝰ: & uere se optimũ existim anssuerã pietatẽ religionẽq ñ querer&: sine qua om̃e quãuis

Expanded text:
ullo modo crederet uerecundiam laudabilis feminae ita in contrarium diuinitate mutari, ut honoribus eam talibus aduocarent ullo modo crederet uerecundiam laudabilis feminae ita in contrarium diuinitate mutari, ut honoribus eam talibus aduocarent cultores sui, qualibus conuiciis in quempiam iaculatis, cum inter homines uiueret, nisi aures clauderet seseque subtraheret, erinqui et maritus et liberi. Proinde talis mater deum, qualem habere matrem puderet quemlibet etiam pessimum uirum, Romanas occupatura mentes quaesiuit optimum uirum, non quem monendo et adiuuando faceret, sed quem fallendo deciperet, ei similis de qua scriptum est: Mulier autem uirorum pretiosas animas captat, ut ille magnae indolis animus hoc uelut diuino testimonio sublimatus et uere se optimum existimans ueram pietatem religionemque non quaereret, sine qua omne quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
icrũ susceptũ ẽ inurbẽq ꝑuectũ habere de hacre iudicẽ uellẽ. Dicer& nob̃ utrũ
natrẽ suã tã optime de republita uell& mereri. ut ei diuini honores decernerent. sic̃ ag̃cos & omanes¬
aliasq gentes c̃stat qͥb dã deereiusse mortalib huoꝵ erga se beneficia magni penđant. eosq:÷ mortales
factos atq indo numerũ receptos ẽẽ credidant. ꝓfecto ille tantã felicitatẽ suȩ matri si fieri poss& op
tar&: Porro si ab illo deinde quereremꝰ utrũ uit̃ eiꝰ diunos honores uell& illa t᷑pia celebrari. Noane se
malle clama supplicia sufficre ut sua mat̃ sine ullo sensi mortua iacer&. quã ad hac dea uiuer&
ut illa libent᷑ aũ diret Absit ut senitor ppłi romani ea m̃te p̃di tꝰ qͣ teatrũ edificari i nurbe fortiũ
uiroꝵ ꝓhibuit. sic uell& coli matrẽ suã ut talib dea sacris ꝓpitiaret᷑: qualib: matrona a rbis offenderet᷑. Nec

Expanded text:
crum susceptum est in Urbemque peruectum, habere de hac re iudicem uellem. Diceret nobis, utrum matrem suam tam optime de re publica uellet mereri, ut ei diuini honores decernerentur; sicut et Graealiasque gentes constat quibusdam decrevisse mortalibus, quorum erga se beneficia magnipenderant, eosque immortales factos, atque in deorum numerum receptos esse crediderant. Profecto ille tantam felicitatem sutaret. Porro si ab illo deinde quaereremus. utrum inter eius diuinos honores uellet illa turpia celebrari: nonne se malle clamaret, ut sua mater sine ullo sensu mortua iaceret, quam ad hoc dea uiueret, ut illa libenter audiret? Absit, ut senator populi Romani ea mente praeditus, qua theatrum aedificari in urbe fortium uirorum prohibuit, sic uellet coli matrem suam, ut talibus dea sacris propitiaretur, qualibus matrona uerbis offenderetur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
germaneq: romanũ. S respondeat᷑ mͥ qͣ c̃sentanea ratiõe hoĩes scenici ab om̃i honore pellunt᷑ & ludi
scenici doꝵ honorib admiscent᷑: Illas theatricas artes du uirtꝰ ramana m̾nouerat. Iuȩ si ad oblecta

Expanded text:
germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore pelluntur, et ludi germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore pelluntur, et ludi scaenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu uirtus Romana non nouerat, quae si ad oblecta
Abbreviated transcription (Latin):
crimina poposcer̃: Itẽq romani quãuis iã suꝑstitiõe noaia p̾merent᷑. ut illos đos colerent qͦsuid ebãt
sibi uoluisse scenicas t᷑pitudines c̃secrari : suȩ tam̃ dignitatis memores ac pudoris. auctores taliũ fabu¬
loꝵ ne quaquã honorauer̃ more g̃coꝵ . s sic̃ apł ciceronẽ idem scipio loqͥt᷑ cũ artẽ ludicrã scenãq
totã in ꝓbro ducerent. genꝰ id hoiũm ñ mͦdo honore ciuiũ reliquoꝵ carere . s &iã tribu moueri nota¬
tiõe censoria uoluer̃. Pclara sane & romanis laudib anumeranda prudentia s uellẽ se ipsa seq̃ret᷑.
se imitaret᷑. Ecce enĩ recte qͥs qͥs ciuiũ romanoꝵ eẽ scenicꝰ elegiss& ñ solũ ei nulł ad honorẽ dabat᷑
locꝰ uerũ &iã censoris nota tribũ tenere ꝓpriã minime sinebat᷑. Oanimũ ciuitatis laudis auidũ

Expanded text:
crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaquam honoraverunt more Graecorum, sed sicut apud Ciceronem idem Scipio loquitur, Cum artem ludicram scenamque totam probro ducerent, genus id hominum non modo honore civium reliquorum carere, sed etiam tribu moveri notatione censoria voluerunt. Praeclara sane, et Romanis laudibus annumeranda prudentia: sed vellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis civium Romanorum esse scenicus elocus, uerum etiam censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum
Abbreviated transcription (Latin):
Immo rome uniꝰ quã cȩli totiꝰ ut linguã maledicã inciues tuos ererere poetȩ &iã lege ꝓhibent᷑. & in
dos suos securi tanti ẽuitia nullo senatore. nullo censore. nullo pͥncipe nullo pontifice ꝓhibente iacularent:
Indignĩ uidelic& fuit ut plautꝰ aut neuius publio & gneo scrpioni aut cecilius marco catoni maledicer&
& dignũ fuit ut terentuis ur̃ flagitio iouis optimi matimi ad olescentiũ neqͥtiã c̃citaret: ES: responđ&¬
mͥ fortasse si uiuer&: Iuomꝰ nos ista ĩ punita eẽ nollemꝰ : ꝙ̃ ipsi dii sacra eẽ uoluer: cũ ludos scenicos iubi
Cur ñ gͦ hinc magis ipsi intellecti s̃ ñ eẽ diiueri. nec om̃ino digni quib: diuinos honores deferr&e illa res¬
lica : quos em̃ coli minime decer& minimeq: eporter&. siludos expeterent agendos c̃uitiis romanaꝵ.¬

Expanded text:
immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicam in ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicam in ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut Terentius uester flagitio Iouis optimi maximi adulescentium nequitiam concitaret? CAP fortasse, si viveret: Quomodo nos ista impunita esse nollemus, quae ipsi dii sacra esse voluerunt, cum ludos scenicos, ubi jusserunt? Cur ergo non hinc magis ipsi intellecti sunt non esse dii veri, nec omnino digni quibus divinos honores deferret illa respublica? Quos enim coli minime deceret, minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conviciis Romano
Abbreviated transcription (Latin):
solis amant᷑ facere c̃iuncant᷑ in iuriã Rt romanis sic̃ in illa dere publica disputatiõe scipiogłat᷑ ꝓbris eo¬
in iuriis poetaꝵ subiectã uitã famã q hab̵e noluer̃. Capite &iã sancientes tale carm̃ c̃dere siqͥ s auđeti
qđ erga se quid ẽ satis honeste c̃stituer̃ s erga dos suos suꝑbe & in religiose. qͦscũ scirent ñ solũ patient᷑
uerũ exĩã libent᷑ poetart ꝓbris maledictisq: lacerari. sepotiꝰ quã illos huiꝰ cemͦ in uiriis indignos ẽẽ dutei
seq abeis &iã lege munier̃ illoꝵ aũ ista eciã sacris sollẽpnitatib: miscuer̃. Ita netandẽ scipio lauidas banc
poetis romanis negatã eẽ licentiã. ut cuiiquã obꝓbriũ infligerent romanoꝵ. cũuideas eos nulli doꝵ
pepcisse ur̃oꝵ: Ita nepluris tibi habenda uisa ẽ existimatio curiȩ ur̃ȩ quã capitolii:

Expanded text:
solis amantur, facere convincantur injuriam. CAPUT XIsolis amantur, facere convincantur injuriam. CAPUT XIiniuriis poetarum subiectam uitam famamque habere noluerunt, capite etiam sancientes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et inreligiose; quos cum scirent non solum patienter, uerum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari, se potius quam illos huiusce modi iniuriis indignos esse duxerunt seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Romanorum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio curiae uestrae quam Capitolii,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ p̃sertĩ labeo quẽ huiꝰcem rerũ peritissimũ p̃dicant nomina bona anuminib malis ista &iã caltꝰ diũ¬
ate distinguat. Malos đos ꝓpitiari cedib: & tristib: supplicatiõib: ad serat. bonos aũ obseqͥis letis atq: iocũdis
qualia s̃ ut ipse art. ludi c̃uiuia lectisternia. Iđ totũ quale sit postea sids iuuerit diligentiꝰ disseremꝰ: Nẽ
ad rẽ p̃sentẽ qđ attinessiue om̃ib: om̃a tanꝗ bonis ꝑmuate tribuant᷑. Neq: enĩ eẽ dec& dos malos cũ potiꝰ
isti qr ĩmundi s̃ sp̃s om̃s sint malissiue certa discretiõe sic̃ labeoni uisũ ẽ illis illa. istis ista distribuant᷑ ob¬
seqͥa : cõpetentissime g̃ti ut rosq: honore duct̃ & sacerdotes ꝑ qͦs uictimȩ ministrant᷑ & scenicos ꝑquos

Expanded text:
Cum praesertim. Labeo, quem hujuscemodi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diveCum praesertim. Labeo, quem hujuscemodi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diversitate % distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus adserat, bonos autem obsequiis laetis adque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi conuiuia lectisternia. Quod totum quale sit, postea, si Deus iuuerit, diligentius disseremus. Nunc ad rem praesentem quod adtinet, siue omnibus omnia tamquam bonis permixte tribuantur neque enim esse decet deos malos, cum potius isti, quia inmundi sunt spiritus, omnes sint mali, siue certa discretione, sicut Labeoni uisum est, illis illa, istis ista distribuantur obsequia, conpetentissime Graeci utrosque honori ducunt, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝑ qͦs agerent᷑ in famiũ loco ac numero deputareshȩc g̃ci t᷑pit̃ quidẽ s: sane diissuis om̃ino c̃gruent᷑ qͥ nec
uitã ciuiũ lacerandã linguis poetaꝵ & histrionũ subthere ausi s̃. a quib cernebant doꝵ uitã. eisdẽ ipsis duis
uolentib & libentib carpi & ipsos hoĩes ꝑ qͦs ista utheatris agebant᷑ q̃ numinib qͥb: subditi erant gͣta eẽ cog¬
nouerant ñ solũ minine sꝑnendos inciuitate : uerũ &iã maxime honorandos putar̃. NIuid enĩ causȩ reperire
possent. cur sacerdotes honẽrarent qͥa ꝑeos uictimas diis acceptabiles offerebant eescenicos ꝓ trosos haberent
ꝑ qͦs illã uoluptatẽ siue honorẽ diis ex hib̵i petentib: & nisi fier& irascentib: eoꝵ ad monitiõe didicerant:

Expanded text:
illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. Haec Graeci turpiter quidem, illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. Haec Graeci turpiter quidem, vitam civium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, a quibus cernebant deorum vitam eisdem ipsis diis uolentibus et libentibus carpi, et ipsos homines, per quos ista in theatris agebantur, quae numinibus quibus subditi erant grata esse cognouerant, non solum minime spernendos in ciuitate, uerum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae reperire possent, quur sacerdotes honorarent, quia per eos uictimas dis acceptabiles offerebant, et scaenicos probrosos haberent, per quos illam uoluptatem siue honorem dis exhiberi petentibus et, nisi fieret, irascentibus eorum admonit
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas: Cũ gͥ g̃ci taliũ numinũ seruos se eẽ sentirent : int̃tot eetanta eor theatrica obꝓbria. par¬
cendũ sibi apoetis nullomͦ putauer̃ ł dussuis &iã sic c̃similari appetentessł metuentes ne honestiorẽ fa¬
mã ipsi reqͥrendo &eisse hoc mͦ p̃ferendo illos ad iracundiã ꝓuocarent Adhanc c̃uenientiã ꝑtin& qđ & iã
scenicos auctores earũdẽ fabula ñ paruo ciuitatis honcre dignos existimar̃. Si quidẽ qđ in eo qͦq: de repu¬
blica libro c̃memorat᷑. & eschinꝰ atheniensis uir eloq̃ͣntissimꝰ cũ ad olescens trago edias actitauiss&. rẽ publicã
capessiuit & aristodemũ traicũ itẽ auctorẽ marimis dereb pacis ac belli legatũ: ad philippũ athen ienses
sepe miser̃. N enĩ c̃sentaneũ pitabatꝰscũ easdẽ artes eoslẽn: scenicos ludos se iã diis suis aeceptos uident:

Expanded text:
auctoritas. Cum igitur Graeci talium numinum seruos se esse sentirent, inter tot et tanta eorauctoritas. Cum igitur Graeci talium numinum seruos se esse sentirent, inter tot et tanta eorcendum sibi a poetis nullo modo putaverunt, vel diis suis etiam sic consimilari appetentes, vel metuentes ne honestiorem famam ipsi requirendo, et eis se hoc modo praeferendo, illos ad iracundiam provocarent. CAPUT XI.-- De scaenicos actores earundem fabularum non paruo ciuitatis honore dignos existimarunt, si quidem, quod in eo quoque de re publica libro commemoratur, Aeschines Atheniensis, uir eloquentissimus, cum adulescens tragoedias actitauisset, rem publicam capessiuit et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis ac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scaenicos ludos etiam dis suis acceptos uiderent,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi suȩ famȩ parci numina noluer̃ : Nã qđ affert᷑ ꝓdefensiõe ñ illa uera indos dici s falsa atq: c̃ficta. id ipsũ ẽ sce¬
lestius si pietatẽ c̃sulas religiõis Si. aũ malitiã demonũ cogites. ꝗd astutius addetipiendũ atq callidius : Cũ enĩ
ꝓbrũ iacit᷑ in pͥncipẽ patriȩ bonũ atq: utilẽ. nonne tanto ẽ indignius quanto aueritate remotius. & auita illiꝰ
aliemꝰ : Iuȩ gͥ supplicia sufficiunt cũ do fit ista tã nefaria tã in signis in uiria. Es: maligni sp̃s qͦs istidđos putant
&iã flagitia q̃ ñ ad miser̃ dese dici uolt̃ .dũ tam̃ humanas m̃tes his opinionib: uelut retib: induant & ad p̃desti¬
fallendiq artib: int̃pont̃. siue &iã nulloꝵ horũm illa crimina uera sint ꝙ̃ tam̃ de numinib: fingi libent᷑ acci¬
piunt falla cissimi sp̃s. ut ad scel esta act᷑pia ꝑpetͥnda uelut ab ipso cȩlo tͣdut int̾ras satis idon ea uideat᷑

Expanded text:
uel uera narrari. Nam quod adfertur pro defensione, non illa uera in deos dici, sed falsa adque conficta, id ipsum est scelestius, si pietatem consulas religionis; si autem malitiam daemonum cogites, quid astutius ad decipiendum adque callidius? Cum enim probrum iacitur in principem patriae bonum adque utilem, nonne tanto est indignius, quanto a ueritate remotius et a uita illius alienius? Quae igitur supplicia sufficiunt, cum deo fit ista tam nefaria, tam insignis iniuria? Sed maligni spiritus, quos isti deos putant, etiam flagitia, quae non admiserunt, de se dici uolunt, dum tamen humanas mentes his opinionibus uelut retibus induant et ad praedestifallendique artibus interponunt; siue etiam non ullorum hominum illa crimina uera sint, quae tamen de numinibus fingi libenter accipiunt fallacissimi spiritus, ut ad scelesta ac turpia perpetranda uelut ab ipso caelo traduci in terras satis idonea uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
silla dux fuit. ad huc armis rẽ publicã recuꝑate moliebat᷑. horũ honoꝵ iuicioꝵ ñdũ malos euẽtꝰ
habuit. Quid gͦ melꝰ ciues illuis urbis facẽ potuert: ꝗd honestiꝰ. qd fideliꝰ. qͥd romana parẽtela dig¬
niꝰ quã meliou cause romanoꝵ ciuitatẽ seruare. ⁊ contͣ parricidã romane rei publice. portas clau
de. At hoc eis in quantũ exiciũ u̾t̾it. adtẽdãt defensores deorum. Peseruerint dii adult̾os iliũq flã¬
mis gͦcoꝵ reli querint. ut ex eius cuieribꝰ roma castior nasceret᷑. Cut n pꝰea deserueit eandem
ciutatẽ romanis cognatã nõ rebellantẽ adu̾sus romã nobilẽ filiam s icioribꝰ eis pattauꝰ toseir
ꝯstantissimã piissimamq seruãtẽ eamq delendãreqͥtunt ñ grecoꝵ uiris fortibꝰ sed uirospur

Expanded text:
publicam recuperare moliebatur: horum bonorum initiorum nondum malos eventus habuit. Quid ergo melius cives illius urbis facere potuerunt? quid honestius? quid fidelius? quid Romana parentela dignius, quam meliori causae Romanorum civitatem servare, et contra parricidam Romanae reipublicae pdere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex eius cineribus Roma castior nasceretur: quur et postea deseruerunt eandem ciuitatem Romanis cognatam, non rebellantem aduersus Romam nobilem filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam reliquerunt non Graecorum uiris fortibus, sed uiro spur
Abbreviated transcription (Latin):
quã qͥs qͥs prudent᷑ agnoscit: habitaculũ illi se ipsũ fac̃ : Uñ aũ sciunt illi ꝗd sit sides. cuiꝰ pͥmũ & matimũ offi¬
ciũ ẽ ut inuerũ credat᷑ dm : S cir ñ suffecerat uirtꝰ: Nonne ibẽ & fides : Quandoqͥdẽ uirtutẽ in quatuor
species distribuendã eẽ uider̃. Prud entiã. iusticiã. fortitudinẽ. tẽꝑantiã. & qm̃ & iste singulȩ. species suas¬
habent. in partib iusticiȩ fides ẽ marmũq: locũ apđ nos hab& : qͥcũq scimꝰ ꝗd sit qđ uist us ex fide uiuit :
S illos miror appetitores multitud inis đoꝵ si fidesdea ẽ: quare aluis tã multis deab in uiriam fecerint:
Pt̾ mitte eas. qͥb similit̃ edes & aras dedicare potuer̃: Curtẽꝑantia dea eẽ ñ meruit. cũ eiꝰ noĩe. ñ nulli romani

Expanded text:
us primum et maximum offius primum et maximum officium est, ut in uerum credatur Deum? Sed quur non suffecerat et Virtus? Nonne ibi est et Fides? Quando quidem uirtutem in quattuor species distribuendam esse uiderunt, prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam; et quoniam et istae siustitiae fides est; maximumque locum apud nos habet, quicumque scimus quid sit, quod justus ex fide vivit . Sed illos miror appetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tam multis deabus injuriam fecerint praetermittendo eas, quibus similiter aedes et aras dedicare potuerunt? Cur temperantia dea esse non meruit, cum ejus nomine nonnulli Romani
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. atq hȩc paulatĩ ꝑ animas hõiũ. demonib: similes : &ludicrarũ auidas rerũ iͥn rependo. longe. lateq: uulgata.
ornantib ea m̃daciis poetꝵ : &ad ea fallacib sp̃itib seducentib Failius eñi fieri potuit. ut uiuenis ĩpius. ł ab
ĩ pio patre. intfici metuens. & auid regni patrẽ peller& regno: quã id qđ iste intp̃tat᷑. Iđ̃o sat̾nũ patrẽ. aioue
filiosuꝑatũ : qđ ante ẽ causa. q̃ ꝑtin& adiouẽ : quã sem̃. qđ ꝑtin&adsat̾nũ: Siem̃ hoc ita ẽẽt: nunꝗͣ sat̃ s prior fu

Expanded text:
tuta adque haec paulatim per animas hominum daemonibus similes et ludicrarum rerum auidas inrependo longe lateque uulgata, ornantibus ea mendaciis poetarum et ad ea fallacibus spiritibus seducentibus. Facilius enim fieri potuit, ut iuuenis inpius uel ab inpio patre interfici metuens et auidus regni patrem pelleret regno, quam id, quod iste interpretatur, ideo Saturnum patrem a Ioue filio superatum, quod ante est causa quae pertinet ad Iouem, quam semen quod pertinet ad Saturnum. Si enim hoc ita esset, nu
Abbreviated transcription (Latin):
ubahee uniꝰ paetabunt᷑ eẽ muliertulȩ denato sibifilio gͣtulantis. tantũ nemens hõiũ aluce uerttatis
au̾sa ẽ untñsentiat suꝑgredi modũ feminȩ huiꝰ dicta q̃ fudit: Porro qͥreb ipsis q̃iã cȩper̃ &uiã in hac t̾rena
ꝑegnatiõe c̃pleri cuenient mouet᷑: sonne intendit & aspic̃ & agnosc̃ ꝑhanc mulierẽ cuiꝰ giã nom̃ id est
ann a grã eiꝰ intp̃tat᷑ ipsã religionẽ apĩanã. Ipsã auitatẽ đi cuiꝰ rer ẽ & c̃ditor ap̃s. Ipsã postremo đi grãm
ꝓphetico spũ sic locutã : Aqua supbi alienant᷑ ut cadant. qua humiles ĩplent᷑ ut surgant qđ marime hy mn¬
nꝰ iste ꝑsonuit : nisi qͥs quã forte dicturꝰ ẽ. nihil istã ꝓphetasse mulierẽ s đm tantũmꝰ ꝓp̃t filiũ quẽ p̃¬
cata ĩ petraũ exultãti p̃dicatiõe laudasse. Qdgͦ sibi uult qđ ait. arcũ potentiũ fec̃ infirmũ & infirmi

Expanded text:
uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis, quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione conpleri, conuenienter mouetur, nonne intendit et adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam nomen, id est Anna, gratia eius interpretatur, ipsam religionem Christianam, ipsam ciuitatem Dei, cuius rex est et conditor Christus, ipsam postremo Dei gratiam prophetico spiritu sic locutam, a qua superbi alienantur, ut cadant, qua humiles inplentur, ut surgant, quod maxime hymnus iste personuit? Nisi quisquam forte dicturus est nihil istam prophetasse mulierem, sed Deum tantummodo propter filium, quem precata inpetrauit, exultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi uult quod ait: Arcum potentium fecit infirmum, et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq subrip̃ aliqͥd in hoc loco infirmitatis &ĩa bene c̃fligenti siue hostib talib nictis subdi¬
tisq dñanti Uñ si ñ facili oꝑatione certe labili locutiõe aut uolatili cogitatiõe peccet᷑. Etidõ
quã diiuis ĩ ꝑat᷑ plena par ñ ẽ qr &e illa q̃ resistt̃ ꝑiculoso debellant᷑ p̃lio. & illa qͥ uicta s̃ ñ dũ securo

Expanded text:
utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ap̃s. u ñ illud ẽ in euangłio. Esuriui & deidlistis mͥ manducare. qđ ex ponens ait. Quanđ uni eaminimnis
meis fecstis mͥ fecistis. Se itaq dit̃ sꝑasse qđ tc̃ spauerant de uida discipuli eis quanđ ẽ ẽnumerat᷑ a pł̃is. Iudei
resurrectionẽ s sonũ & euigilationẽ significasse c̃tenat̃ s clamat eis oriã psalbmꝰ xu: & p̃t̃ hoc io cundatũ ẽ¬
cormeũ & exultaũ lingua mea in suꝑ & caro mea reqͥesc&r inspe. q̃ ñ derelinq̃s a nimã mẽa in ĩferno nec dab
scñ tiũ uide corruptionẽ : Isimnea spe dicere redͥeuisse carẽ suã ut ñ derelicta anima sua in ̃ferno. s: cito
ad eã redeunte reuuescer& nec corrũperet᷑ sic̃ cadauera corrũpi solent : hisi qͥdie t̃tio resurrer : qđ
utiq dicere ñ pos̃ de ꝓpheta &rege dđ. clamat oseragesinꝰ septinꝰ: Ds̃nr ̃ saluos faciendi & dñ s dm̃ ente

Expanded text:
s: unde illud est in Evangelio, Esurivi, et dedistis mihi manducare. Quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Se itaque dixit sperasse, quod tunc speraverant de Juda discipuli ejus, quando est connumeratus Apostoliresurrectionem, sed sorequiescet in spe; quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege Dauid. Clamat et sexage