comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senciẽdũ est deab dã ꝑaucis ꝑditis
in mimerabili młtitudĩe populo¬
rũ libatorũ. nõ eoĩ ueol tot sunt
illi homos qͥ sua uolũtate peñt.
quot lib̾antur ꝑ istas leges ab
illa pestieta et̾ noq ꝑ ucie. fũ¬
di pagi uiti. tastelia municip¬
ia. cuntates. Si autem diligen¬
tius rem de qua loquimur cogi¬
temus. puto quod si plurinu
eẽnt in domo ruitura ⁊ indesal¬
tem unꝰ libđri pos. atq id cũ fa¬
cere conaremur alii se ipõs p̾ci¬
pitio necarent dolorẽ de cet̾is
nostrũ de uniꝰ saltẽ salute cõso¬
sareniut. nõ tamẽ ne se itõsa¬

Expanded text:
sentiendum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges ab illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, castella, municipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facere conaremur, alii se ipsos praecipitio necarent, dolorem de ceteris nostrum de unius saltem salute consolaremur, non tamen, ne se ipsos a
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ex magna ꝑte correpcti
sũt. In qͥbdam uero locis ubi
pertinatior. ⁊ impacatior p̾¬
ualuit młtitũdo. cui resist e ñ
pot̾ant pautiores quoꝵ erat me¬
lior de comunione sentẽcia. at
turbe anctoritate paucoꝵ po¬
tentioꝵ subdite i malã ꝑtẽ
obtemparũt. aliqñto diutuis
laloratum es. ex his sũt inqͥb¬

Expanded text:
 Carthaginem fuit, ex magna parte correcti sunt. in quibusdam uero locis, ubi pertinacior et inpacatior praeualuit multitudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius la
Abbreviated transcription (Latin):
scianate aĩmos hõimũ sparg̾¬
etur in stanci. ⁊ quaqͣ uersimi
potat catholitoꝵ sermonib
ac disputatõib monͣret᷑. eos
rro pace donati ⁊ dãpnatos
suos in houorẽ suũ integrũ
suscepisse. ⁊ baptismũ quen
dampuati łeciã dilati foris ab
ect᷑a eoꝵ dederant. ñ ausos fu¬
sse rescinde̾. orbi t̾rarũ. cõtͣ
ꝑatẽ x. cõtaminatõnẽ nescio
qͦrũ obic̾e pccõꝵ. ⁊ euacuare
baptismũ iillis qͦ occłiis da
erubescentes corrigebantur
solito trebͥus. ⁊ talto magis uͥ¬
cũqr ab eoꝵ seuicia respira¬
bat aliq̃nta lib̾tas. Cum uero
illi sic erarserunt ⁊ tanti st̃
odiorũ stimulis intitati. ⁊it
contra eorũ insidias atꝙ uio¬
lencias ⁊ aꝑtissima latrocima
uir ulle nostͣ cõmumores ec¬
cdesie possent eẽ secure: iux
uuiauia tuta qua iter ag̾ent. aͥ¬
cũꝙ adu̾sus eoꝵ rabiẽ pacẽ ca¬
catholicis qͦdã mͦ ꝓponebat᷑ du¬
ta cõdicio. Aut em̃ tatenda e

Expanded text:
 spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et damnatos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis daterubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem cacatholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ⁊ errãdi ac ꝑeũdi reli̾q̃re.
Iam uͦ cũ ipẽ leges uenissẽt in
affricã. p̾cipue illi qͥ q̃rebant
octasionem aut sericiam furẽ¬
ciũ metuebãt. aut suos uerecũ¬
dabont᷑ offende. ⁊ ad eccłiam ꝯ¬
tinuo tnͣsiert̃ Młti ⁊̃ qui sola
illic aparẽtib tradita cõsuetu¬
dĩe tenebãtur. qualẽ ucausã
ipã hesis haberet. nũquã añ co¬
gitau̾ant. nũquã q̃rere ⁊ ꝯsid̾¬
are uolu̾ant. Mox ubicepert̃
re pp̃ qd̾ tanta dãpna paterẽ¬
tur sine ulla difficultate catho

Expanded text:
tiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt re, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla difficulta
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ. qd̾ p ezechiele̾ ꝓphetam
pastorib dedit reuotare errã¬
tes ⁊ ꝑditos inuenire. Ilaͣr
quod ⁊ aubi aliquãdo diximꝰ. ⁊
quod pob̾ fatiũt sibi nõ imput

Expanded text:
ptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non input
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. que ꝯmemorare iõgũ
est : qñ quorũdã ⁊ oculi ex¬
nus ⁊ lingua p̾cisaest : non¬
nulli eciã trucidati sũt. tacco
crudelisimas cedes ⁊ domoꝵ
dep datõnes ꝑ nocturnas agg¬
ressionos ⁊ incendia nõ sotũ p̾¬

Expanded text:
quae commemorare longum est; quando quorumdam et oculi exnus et lingua praecisa est; nonnulli etiam trucidati sunt. Taceo crudelissimas caedes, et domorum depraedationes, per nocturnas aggressiones et incendia, non solum p
Abbreviated transcription (Latin):
est inqͥunt qd̾ nos monet. si in¬
insti sirmꝰ. qrͣ̃ nos queritis. qͥb
respondemꝰ. Querimꝰ uos mniu¬
stos ne ꝑmaneatis iniusti. Que¬
rimꝰ ꝑditos. ut de iuentis gau¬
d̾e possimiꝰ ditentes. Mortinis
erat frater ⁊ renerit. pierat
⁊ inuentin est. Quare gͦ me
inquit᷑. nõ baptizas ut eruas
errorem corrigo desertoris Qna¬
re inqͥt ap̃ te uł penitẽciã nõ
ago : mimo nͥ eg̾is saluus eẽ
ñ pot̾is: Q uom enĩ gaudebis

Expanded text:
nt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluaerrorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebis
Abbreviated transcription (Latin):
dicts dm̃cos muterẽt. s nos
hnimodi afflictos malis con¬
sequens consolatꝰ est fructꝰ. Nã
ubicũq ꝯꝑditis ista cõmissa stͥ:
ibi feruenciꝰ atq ꝑfectiꝰ unitas
qͥ donare dignatꝰ est: ut serui.
eius passionib suis lucrarẽt᷑

Expanded text:
dices dominicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas qui donare dignatus est, ut serui eius
Abbreviated transcription (Latin):
admod̾ enĩ mẽbrũ si pcidat᷑ ab
hominis uni corꝑe nõ põt ten̾e
uram mẽbri teneꝗt quã sũpsit
in corꝑe. In huiꝰ gͦ cõpagem
corꝑis ueniãt. ⁊ latores suos
nõ dñinandi cupiditate s bene

Expanded text:
ad modum enim membrum, si praecidatur ab hominis uiui corpore. non potest tenere uram membri teneat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominan
Abbreviated transcription (Latin):
cũq in uen̾itis cogote intrare.
In illis ergo qͥ leuit̾ p̾mo addu¬
cti sunt completa est p̾or obedien¬
cia. iistis aũt qui cogũt᷑ in obediẽ¬
raculoꝵ terrorib cogendos uolu¬
us intelligi. mag̃ ad eos qͥ pͥus
uocati sunt dĩna miratła młta f¬
acta sũt. maxime adiudeos de qͥb

Expanded text:
cumque inveneritis, cogite intrare . cumque inveneritis, cogite intrare . In illis ergo qui leniter primo adducti sunt, completa est prior obedientia; in istis autem qui coguntur, inobedieraculorum terroribus cogendos voluisset intelligi; magis ad eos qui prius vocati sunt, divina miracula multa fac
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscitur. qui meis quos
suscepimꝰ nec tñ rebaptizamꝰ
minime uiolat᷑. Sic enĩ error
corrigẽdꝰ est ouis. ut ñ ea cor¬
rũpat᷑ signatulũ repdẽptoriis
Neꝙ enĩ siq̾squã regio caracte
assignato deserto resignetꝰ ⁊
accipiat in dulgẽciã atq me
redeat ad miliciam. ile aũt ẽẽ.
in milicia in qua nõdũ erat in¬
cipiat in aliquo eorũ charact̃
ille refindit᷑. an nõ pociꝰ mam¬
bobus agnostit᷑ ⁊ honore debito
cim̃ est regius appbat᷑: q̾a gͦ nõ p¬
ossunt malũ ẽẽ ostende̾ quo cog¬
nit᷑. noc ad bonũ se cogi oportere
cõtendũt: s a xpõ coactũ ostendi¬
mꝰ paulũ imitatur itaqr ecclia ĩ
istis cogendis dñm sisũ. q̃ p̾iꝰ uc
neminem cogeret expectauiti
ut de fide regnũ otq genciũ p̾di¬
catõ ꝓph̾etita complerẽt᷑. etiã
hinc enĩ nõ absurde intelligitur.
cũ ei serui respondissent dñe fac¬
tũ est qd̾ insisti ⁊ ad huc est locus.
exite inqͥt in inas ⁊ sepes: ⁊ quos¬

Expanded text:
agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur cum ei servi sui respondissent, Domine, factum est quod jussisti, et adhuc est locus; Exite, inquit, in vias et sepes, et quos
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ad imposicionis manꝰ aname
mas qͥb clausꝰ fu̾at inde cetid¬
isse seͥptura narraret. Ubiẽ
aulũ aguoscant ineo p̾us cogẽ¬
feriẽtẽ. ⁊ pea cõsolantẽ. Mirũ
euͣngeliũ cactus intrauit. plꝰ il¬
lis oĩb qui solo u̾to uocati sũt
in enͣngelio laborauit. et quẽ
maior timor cõpulit ad carita¬
tem. eiꝰ ꝑfecta taritas foras imi¬
itit timorẽ. Cur gͦ nõ toget e¬
ccĩa ꝑ diios filios ut redirẽt si
ꝑditi filii coeglint anos ut pir¬
ent : qmͣus ⁊ illos qͦs nõ coeg̾¬
unt s tm̃mͦ sedux̾ũt. si ꝑterri¬
biles s salubres leges meiꝰ gre¬
mio renocẽtur. blãdiꝰ pia ma¬
ter amplectit᷑ ⁊ de illis młto
derat gratulat᷑. An non ꝑtinerz
ad diligenciã pastoralẽ eciã illas
oues que nõ molentͤ erepte s
blande leiterq seducte a gre¬
ge ab errau̾int. ⁊ ab alienis
cepint possideri. nuentas ad
omle dm̃cũ si resist̾e uolu̾int
flagellorũ t̾corib uel eciãdo¬

Expanded text:
inpositionem manus Ananiae, mas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, Paulum: agnoscant in eo prius cogenferientem et postea consolantem. mirum euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegntum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo derat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
in niis ⁊ in sepib. id est in hbsi¬
bus ⁊ scismatib cogũtur intra¬
re: nõ qͥ̾ꝯcogũtur rep̾hd̃dãt s
quocogant᷑ attendant. Comuui¬
nõ solũ in sac̃mẽto altaris sed
eciã in iũcło pacis. De ipĩs sa¬
ne possumꝰ uerissime dicere qd̾
nemmẽ cogãt ad hom̃: quoscũ¬
alũ. uerũptam̃ añꝙͣ iste leg¬
es qͥb ad cõminũ sactũ cogũ¬
tur intrare. in affricã mittẽ¬
tur: nõ nullis frat̾b uideda¬
tur in qͥb ⁊ ego eram quãmy
donanstarũ rabies usqrqͣ ser¬

Expanded text:
ibus, id est in haeresibus et schismatibus, coguntur intrare; non quia coguntur reprehendant, sed quo cogantur, attendant. Convivinon solum in Sacramento altaris, sed etiam in vinculo pacis. De ipsis sane possumus verissime dicere quod neminem cogant ad bonum: quoscualum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eũ ⁊ adu̾sus xꝑm̃
eius. ut ꝓph̾arũ p̾dicta oĩa
ꝯplerẽtur᷑. ñ utiq tũc possẽt
imꝑietates legib ꝓ hib̾e sed
pocꝰ etercͥe. Sic enĩ ordo tẽ¬
torũ uoluebatur ut et iudei
octciderẽt p̾dicatores .xͥ. pu¬
tantes se officiũ deo fãc̾e sic̾¬

Expanded text:
aduersus eum et aduersus Christum aduersus eum et aduersus Christum eius, ut prophetarum praedicta omnia complerentur, non utique tunc possent impietates legibus prohibere. sed potius exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se officium deo facere, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ges intelligite. erudimini qui
fiunt. religiosa seu̾tate ꝓhi¬
bendo atq plectendo. alit̾ enĩs¬
uit qͥa hõ est. alit̾ qͥa eciã rex
est. q̾a homo est enĩ seruit in¬
uendo fidelit᷑. ãa uͦ eciõ rex es
seruit leges iusta p̃cipientes
ore santiendo. sicꝰ seruiuit eze¬
chias lucos ⁊ templa ydoloꝵ ⁊
illa extelsa que cõtra dei p̾cep¬
ta fu̾ant cõstructa destruendo
sicꝰ seruiuit iosias talia ⁊ ip̃e fa¬
ciendo. sicꝰ seruiuit rex niniui¬
tarũ unin̾sam ciuitatẽ ad pla¬
candũ dñm cõpellendo. sicꝰ ser
munit darius idolũ frãgẽd̾ ĩ
torestatẽ danieli dando ⁊ ini¬
micos eiꝰ leonib ingerẽdo.
sicꝰ seruiut nabugodono sor
de quo iã diximꝰ. om̃s in reg¬
to suo positos a blasphemã¬
do deo lege terribili ꝓhiben¬
do. In hoc gͦ seruiunt dño
reges in quãtũ sũt regesꝯ
ea facĩt ad sermendũ ei.
ã nõ possũt fac̾e nͥ reges
Cumi itaq nõdũ reges dño
ad huc meditarẽtꝰ inania

Expanded text:
quo fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes ore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut servivit Darius, idolum frangendum in potestatem Danieli dando, et inimicos ejus Leonibus ingerendo. sicut servivit Nabuchodonosor, de quo jam diximus, omnes in regno suo positos, a blasphemando Deo, lege terribili prohibendo. In hoc ergo serviunt Domino Reges, in quantum sunt Reges, quum ea faciunt ad serviendum illi, ae non possunt facere nisi reges:,. Cum itaque nondum reges domino adhuc meditarentur inania
Abbreviated transcription (Latin):
sectari. ꝓonũt nob̾ qͥdã sen¬
tẽciã cuidam scłaris actoris qͥ
dixit puccee. ⁊ lib̾t̾ate lib̾os
retiu̾e saciꝰ ẽẽ credo. quã metu.
hoc q̾tẽ uerũ ẽ. s sicꝰ meliores
sũt quos dirigit amor: ita plu¬
res sũt quos corrigit timor
Nam ut de ip̃o auctore istis
respondeat᷑. ap̃ illũ ⁊̃ legnͣt.
Tuti nialo coactꝰ. recte fac̾e
nestis. Porro aũt septura dĩna.¬

Expanded text:
t nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑdẽdi Siã u̾itatis ꝑdica¬
tõne furor eoꝵ ad semiẽd̾ ꝓu¬
ocaret᷑. aliq̾b lib̾atis nr̃is ꝙr
firmatis. rursus aseꝙͣda ĩn¬
tate forando unpediret in f¬
mios. Cum rgitur his angꝰ¬
tiis afflig̾etur ecc̃a qͥsas ex¬
istimat oĩa pociꝰ sustiuẽda. ꝙͣ
dei auxiliũ ut perxͥmos imꝑ¬
acores ferretur suisse poscẽd̾.
parũ adtendit nõtonã de hc
negligencia reddi potiuisse
impietates leges iustas insti¬
tui nolũt. nõ petisse a regib
t̾re aplõs talia. nõ cõsid̾ant
aliud fuisse tunc tempꝰ ⁊ oĩa
suis tpr̃ib agi. Quis .n. cñs

Expanded text:
one perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilium ut per Christiaparum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs in p̾idncia eoꝵ officiał in¬
helauit. qͥs ꝯd im noluisset¬
exactor exegit : qͥs eos qui
ꝓuocãdis in se gladus hõm̃.
qͦs ut ab eis ferirẽt᷑ mortet᷑¬
rebant. ilii ꝑ uaria p̃cipioa
alii ꝑ aguas⁊ alii ꝑ ignes se
in mortes uolũtatias mi us q¬
que uutcebant. aiãs ferales a
tuti ⁊ cũ in nocencie sue sufficb
arbitiẽt᷑ qd̾ sibi talia displisc̾¬
ent dicebat᷑ ess a catholicis. Si
innocẽtiam uestrã mala ista ñ
pollunt qͦmͦ dicitis orbẽ x̾añ
uel falsis uł cerie ignotis ce¬
ciliani ꝓccõtis eẽ pouutũ
qͦm uos nefario sccłe ab imita¬
te catholita tãquã ab arca do¬
ininica seꝑatis que usq ad
tẽ pꝰ uentilatõns necesse est
ut heat. ⁊ sruũtura in horreo
recõdẽd̾ ⁊ paleam ignib cõsu¬
debatur. ut aliqui adunitatẽ
catholitam eciã inimititias ꝑdi¬
toꝵ pati sustin̾e tnsirẽt: s plu¬
res quãnis id uellent. eos tañ

Expanded text:
quis in praesentia eorum officialis anquis in praesentia eorum officialis anhelauit? qexactor exegit? quis eos qui provocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant, alii per varia praecipitia, alii per aquas, alii per ignes se in mortes voluntarias usquequaque mittebant, et animas ferales a tuti; et cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus ventilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum, et paleam ignibus consudebatur, ut aliqui ad unitatem catholicam, etiam inimicitias perditorum parati sustinere, transirent; sed plures, quamvis id vellent, eos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eam qͣsq sicꝰ discebat ⁊ uolebat
i pot̾at. ex ipã ꝑte tãsibat. Cũ
aũt ap̃ illos ꝑditorũ hoĩnũ de¬
mentussum greges in diu̾sis ca¬
usis qͥetem i notẽciũ ꝑturba¬
bont Quis ñ doꝰ serũu sũ ti¬
m̾e compulsꝰ est si ad illorũ ꝑ¬
atrocimũ cõsugiss: qͥs euerso¬
ꝑi minari saltem audebat acto¬
ri. qͥs cõsimiptorẽ apothetar¬
umi.quis quẽlib potat exig̾¬
e detitorẽ auriliũ doꝵr defensio¬
nẽq poscentẽ. truore fuscium.
i in cendiorũ. mortiq p̾sentis.
ent tabule frangedont᷑. eror¬
ta debitorib cyrographa red¬
comrẽpserant. duriorib u̾be¬
rib qd indebant fꝯce̾ cogebũ¬
tur ad solũ. aut ignib crema¬
bantur Quidã patres famili¬
as honesto loco nati. ⁊ gn̾osoc¬
ultu educati. ux uiui pꝰ eoꝵ
cedes ablati sũt. uł iũcti adi
anꝙͣ iuũta comtẽptibilia u̾b̾e
ad acti sunt Quod em̃ de legi¬
bus auxiliũ decuilib potestan¬
b aduersꝰ eos. ilqd ualuit.

Expanded text:
discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium, quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis ent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa redcontempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebtur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit?
Abbreviated transcription (Latin):
tis pertinẽtib die cõstitato
facultatẽ redeũdi dederũt. S
postea ex ip̃is duodecĩ q̾idam
er illis qͥb dilatio data fu̾at
pꝰ diẽ positũ redeũtes ꝓpterp¬
acem suã in sus honorib sce¬
baptizare nõ ausi sunt. Cepit
hoc eoꝵ factũ cõtͣ iuos ꝓca
tholica młtũ uałe ⁊ ora eorũ
penitꝰ clanderẽt᷑ Que res cũ

Expanded text:
tis pertinentibus, die constituto, facultatem redeundi dederunt. Sed postea ex ipsis duodecim quosdam, et ex illis quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes, propter pacem suam in suis honoribus suscebaptizare non ausi sunt. Coepit hoc eorum factum contra illos pro Catholica multum valere, ut ora eorum penitus claud
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quã cepit impleri qd̾ scͥptũ
est. ⁊ adorabũt eũ om̃i reges
Ete. om̃s gentes seruiẽt issi.
qͥs uiente sob̾us regib dicat.
uolite curare in regno nostro
a quo tencat᷑ uł opugnet᷑ eccͣa
diũ uest̾ ñ ad uos ꝑtineat qͥs
uelit eẽ siue religiosus. siue
sac̾legus: q̃b dici ñ põt: ñ ad
uos ꝑtineat in regno ur̃o: qͣs
uelit pudicꝰ ẽẽ qͥs impudisꝰ.
cur enĩ cumdatũ sit dĩnitꝰ hõi¬
ni libũ arbit̾imi . adult̾ia le¬
gib puniant᷑. ⁊ sacͥlegia ꝑmit

Expanded text:
um est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus punia
Abbreviated transcription (Latin):
quidũ ꝑ diti ꝑeant nõ eruãtur
perditoni ułqui iam nolelãt
pire. uł cohdici potant nõ ꝑ¬
tre Qiud hic agit caritas ⁊
git q fratna dileclio utrũ
dũ pantis tnͣsicorios ignes
metuit caninoꝵ dimitit
⁊ tam mltoi uł iaui uoientes
uł postea nõ ualẽtes perca¬
tholicara patẽ ad uitã ueni¬
re ꝑpetuã relmqͥt in int̾itũ
sempit nũ cauẽto ne qͥdam
uollatario moriantur intitu.
qui uiuunt ad impedim̃tũ salut¬
isalioꝵ. quos nõ ꝑmutũt sedm xͣ¬
uiuere doct̾uã ut eos toceant᷑ qͣ¬
cumqr tprẽ scd̃m tõsuetudinẽ do¬
ctne dyatolice adeas que mil¬
lis mͦ tumẽtur mortes uolũta¬
rias sestinare. an poci̾ cõseruat
quos potest. ⁊ si sppnte peant
quos cõseruare nõ põt ut eñ
om̃s inuant.ardenter eroptat.
sed ne om̃s poant plut laborat.
rib locis. ⁊ per alias aftrice
ꝑtes sine ulis iatoꝵ iusdnoꝵ
mortib pax catholica currit
ttuturit. Ibi aũt illa funes¬
Ia coutingũt: ubi est tam su¬

Expanded text:
quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Chgit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis aliorum, quos non permittunt se ut eos doceant quocumque tempore secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. ribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam fu
Abbreviated transcription (Latin):
passio iungebat cnusa seꝑadat.
Ideo in psalmo uox illa intelligẽ¬
da est uerorũ martirũ. uoł¬
enciũ se discerni a martirib
falsis. Iudica me deus. ⁊ dit̾¬
ne causã meã te gente ã scã.
Non dixit dic̾ne penam meã.
sed dic̾ne cansã meã. Potestin
impiorã simił eẽ pena. sed di¬
ssimilis est marcirũ causa:
quoꝵ eciã illa nox est. In iu¬
ste ꝑxrsecun sũt me adumame.
idco se dignam exitimauitꝗ
adiuuaret᷑ iuste. qͥ a ⁊ illi ꝑse¬
quebant᷑ iniuste. Nam si ius¬
te illi ꝑsequerentur nõ fu̾at ad¬
inuandus seo corrigend̾. Siã
putant qd̾ nemo possit iuste
alique ꝓsequi sicꝰ incollatone
dix̾unt. illam uerã eẽ ectlesi¬
am que ꝑ secutõnẽ patit᷑. ñ q̃
facit ointo die̾e qd̾ suꝑius coͣ¬
memoram. Quia si ita est ut
dicũt. cecilianꝰ ad uerã occłam
ꝑtinebat. qñ eũ maiores illo¬
rũ us ad im̃ꝑatoris iudiciũ at¬
cusando ꝑ seq̃bant᷑. Nos enĩ dici¬

Expanded text:
passio iungebat, causa separabat, passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dici
Abbreviated transcription (Latin):
geni si a cõtẽpserũt ⁊ id qd̾ fu¬
crat cõstitiicũ m̾ito pessi sũt
debu̾ũt dice̾ qd̾ isti dicũt. se
iustos eẽ. q̃a ex lege regis ꝑ¬
socucionẽ paciebant᷑ Qnod uti
dit̾ent. si ita in sanirent sicut
isti in sanũt qui nudãt men¬
citer io nocenciam suã ⁊ ꝙͣ ñ
possunt a dño accipere ab hoĩ¬
nib querũt martirũ glãm.
irri. ã martir es illi sunt. deq̾¬
nem paciũtur ꝓp iusticiã. Non
gͦ qui pp̃ inq̾tatem: ⁊ ir̃ xp̃a¬
ne unitatis im̃piã diuisionẽ.
s qui ꝓpter iusticiã ꝑsecntio¬
nem paciũt᷑. hi martires ne¬
ri sunt. Nam ⁊ agar passa
est a sara ꝑsecutõ nẽ. ⁊ illae¬
rat sanctã que faciebat. illa
unqua que paciebat᷑. Nũqd
huit ꝑsecutõni quã passa est
agar comꝑandus est sc̃s dã¬
uid. quẽ ꝑsecutꝰ est miquo
saul: ualte utiq distat. ñ qͥa
pacie bat᷑. sed quia pp uuliciã
paciebatur. ⁊ ipe dñs cum lat᷑ͦ¬
nib cruciferus est. sed auos

Expanded text:
gem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt memciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem martyres illi sunt, de qunem patiuntur propter iustitiam. non ergo qui propter iniquitatem et pe unitatis impiam diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos
Abbreviated transcription (Latin):
inde ista ꝑseq̾tur diligendo
illi seuiendo. Ista ut corrigat
illi ut eu̾tant. Ista ut reuocz
ab errore: illi ut p̃cipitent
imimitos ⁊ cõp̾hendit donͤ def¬
iciant in natiuitate ut in n̾i¬
tate ꝓficiant. illi aũt retͥbu¬
entesͣ mala ꝓ bonis qͥa eis ꝯ¬
lem nob̾ conãt̾ auserre. sic
ꝯmantes homicidia : ut inse
ip̃is ea ꝑficiãt. qnͣ maliis ꝑ¬
petrare᷑ ñ possũt. Sicꝰ eñ ca¬
ritas laldrat eccẽ. sic eos ab
iia ꝑdicione libare. ut eoꝵ
nemo moriat᷑ sic eoꝵ latorat
furoe. aut nor occide ut sue
crudelitans pascant libidinẽ.
aut ĩ se ipos ne perdidisse in¬
deant᷑ occidendoꝵ hõimĩ potes¬
tatem Qinañt nesciĩt consu¬
etudinẽ illoꝵ. pucãt eos mͦ¬

Expanded text:
inde ista persequitur diligendo, illi saeviendo: ista ut corrigat, illi ut evertant: ista ut revocet ab errore, illi ut praecipitent inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis clem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos m
Abbreviated transcription (Latin):
qñ cade̾ maquã. aliqũ in ig¬
nẽ sobet: unde magna me
ta ubi ꝑ docthas demonior
m̃dacio quoꝵ mala istri di¬
dic̾unt. pͥus eripiũtꝰ iuiti
ut in catholita postoa bonis
pceptis ⁊ maiorib sanẽt᷑ assu¬
in uuitate ꝓpĩ pium fidei fer¬
uorem caritatemq miraiur.
cum magna leticia deo grãs a¬
ꝯut qdy illo errore caruert
u̾bi mnala ista tona putaint.
Quas grãs mͦ uolentes nõ ag̾¬
ent nͥ pus eciã uolentes ab ia
nefaria societate discederẽt Mid

Expanded text:
quando cadere in aquam, aliquando in igquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in ta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentin unitate Christi, pium fidei fervorem charitatemque miramur, cum magna laetitia Deo gratias agunt quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putaverunt: quas gratias modo volentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtam sic illusisse perhibet᷑. ut
eos tanꝙͣ ꝑcuciendos ligari ⁊
dimtti mberet: atq ita coꝵ
upetũ incruẽtꝰ ⁊ illests eua¬
deret. Iam uero pabruta p̃¬
as occide se irõs. cotidianꝰ illis
ludꝰ fuit: Hec enũ eos t̾amor¬
tis ngeu̾a diaboꝰ dotuit ut
mori uolentes. qñ nõ in ueĩe¬
bant quem t̾rerent ut eius
gladio ferirent᷑ per saxa se
mittent. aut ignib gurgoi¬
tib q donarẽt Quis auteni
ilłos hec docuisse credendus
est possidens cor eorũ. nͥ ine
qui ⁊ saluatori nr̃o ut se de
pninia tõpli p̃cipitar tanqͣm
de lege sugessit. cuiꝰ sugesti¬
onẽ a se utiq ꝓhiberent
tarent. S qͥa inse diabolo
pociꝰ dederũt locũ : aut sic ꝑ¬
eunt quẽad mod̾ grex ille por¬
corũ quẽ de mõte in mare de¬
monũ turba deiecit. aut illis
bantur⁊ quẽ ad modꝰ eit a dno
liblitꝰ a nẽ pat̾ eius a demonio
sauãdũ obtulit dicens. qd̾ ali¬

Expanded text:
quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta pas occidere se ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberenttarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis berantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod ali
Abbreviated transcription (Latin):
tate sũt cõstitute. tati ppłi li¬
b̾ant᷑ Qui añt sciũt ⁊ ante isai¬
as leges qͥd fac̾e soleant. ñ eoꝵ
mirant᷑ mortes: sed recordan¬
t᷑ mores. maxĩe qñ ad huc cu¬
ltus fu̾at idoloꝵ. ad pagano¬
rũ celeb̾rimas sollempnitates
ingencia turbarũ agmina ue¬
iebant. nõ ut ydola face̾nt
s ut int̾fic̾ent᷑ a cultorib idolo¬
rum Nam illud siacceptale¬
gitua potestate fac̾e̾ uellent
si quid eis accidisset. possẽt hr̃e
qͣlẽcumq unideã nõis marti¬
rũ. sed ad hoc solũ uemebãt.
ut integris ydolis ipi pimt̾¬
ent᷑ Nam singłiq̾q ualẽtissi¬
mi iuuenes cultores idol ornm.
quis qd̾ occid̾et ip̃is scolis no¬
uere cõsuenerant. Qiuidã
⁊̃ se crucidandos aͬmatis ma¬
torib ingerebãt.: ꝑcussiros
eoc se nͥ ab eis periit̾ent᷑ t̾ribi¬
liter cõminantes Non nũquã
⁊ a iudicib tnͣseñtib extorq̃b¬
aut iuolentᷤ. ut carmficib
uel ab officio ferirent̃. unde

Expanded text:
stitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde
Abbreviated transcription (Latin):
euertentur Quis est tam de¬
mens qui neget istis debuis¬
se peruisa mipialia subueni¬
ri ut detanto eruerent᷑ malo
dũ illi quos timebant tim̾e
cogũt᷑. ⁊ coꝵ timore aut eciã
ip̃i corrigunt᷑. aut certecũ
se correctos eẽ cõfingũt. cor¬

Expanded text:
euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! cor
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ ubi legit᷑. ꝑ sequar mim¬
icos meos. ⁊ cõp̃hendã illos. ⁊
ñ cõuertar donec deficiant. Si
gͦ uerũ dic̾e uł agnosc̾e̾ uolu¬
mus : est ꝑsecutõ in iusta ꝙͣ faci¬

Expanded text:
uar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusta. quam faci
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uidemꝰ cui deꝰ ꝑ bet testimon¬
um. Qui enĩ diuina testimoni¬
a nõ seqͥt᷑ pondꝰ hũam testimonii
ꝑdiderũt. Addo qd̾ cecilinicau¬
sam ipi ad imꝑatoris cõstantim
iudicium accusando miserũt. Im¬
udicia ubi eũ oppͥm̾e nõ potũt
ad supͣdicti imꝑatoris ex amẽ
ꝑtinatissimis ꝑsecutoeib ꝑdur᷑¬
ut decipiãt ĩꝑitos. dicẽtes ñ de b̾e

Expanded text:
estimonium; qui enim diuina testimonia non sequuntur, pondus humani testimonii perdiderunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, imudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxeut decipiant inperitos, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
accusantib fuisse dãpnatum: ꝙ̃ad
modũ ã in ipã collatõne modis o¬
sũt gesta. ⁊ tibi aliis reb rom¬
ane pacis uecessariis ocũpato
inftu est ut legant᷑. bremaruũ
eoꝵ tibi legi sorsitan pot̾it: ad̾
acciꝑe ᵈe ecclia sitifensi. qũ qͥ
tate curis tuis forsitan hon̾osꝰ
est. hoc .ii. contigit donatintis.
cõu̾se sũt leges qͥb innocẽtẽ
furiosa ꝑnicie lib̾atos grãs
agũt. ⁊ qui ocerãt diligunt
molestasq sibi fuissẽ salub¬
rimas leges quãtũ minsa¬
mã detestabãt᷑. tãtũ recep¬
ta sanitate gͣtulant᷑. ⁊ une¬
siduos ꝯ q̾b fu̾ant ꝑituri.
iam simłi dilectõne nod̾tũ ut
ꝑter insemꝰ. ne illi poant er¬
citant᷑. Molestꝰ ẽ .i. ⁊ medic̾
surẽti srenetico. ⁊ pr̃ udis¬
ciplinato fiuio: ie ligando
iste cedendo: s amto diligẽ¬
to. Si a̾ illos negligãt ⁊ ꝑire
ꝑimiitant : ista pociꝰ falsam¬
ansuetudo crudeł ẽ. Si enĩ e¬

Expanded text:
damnatum? quem ad modum autem in ipsa conlatione modis osunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato multum est ut legantur, breuiarium eorum tibi legi forsitan poterit. quod accipere de ecclesia Sitifensi. quando tate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, conuersae sunt leges, quibus innocentem furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti ciplinato filio: ille ligando, iste caedendo, sed ambo diligendo. Si autem illos negligant, et perire permittant, ista potius falsa mansuetudo crudelitas est.
Abbreviated transcription (Latin):
legib ꝑtim̃ ter eos qui dicttis
odmonicionib pntim ꝑ cosa
iussit imꝑialib parẽt. oũis ad
salutẽ uocentur. om̃s a puicie
reuocent᷑. Quia ⁊ imꝑatores qnͣ ꝓ
falsitate ꝯͣ u̾tatem cõstituũt m¬
alas leges. ꝓbant᷑ teoe crede¬
tos. ⁊ coronãt᷑ perseuerates qͫͣ¬

Expanded text:
tim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. qua
Abbreviated transcription (Latin):
tõstituũt : q̃ nõ faciebat. s pacie¬
bat᷑: maiores aũt mos ab ea dif¬
funitõ ne foras mittũt qͥ saciebat
nõ paciebant᷑. sed hoc ut dixi omi¬
tto. illdꝰ dico. si eccã uera ipã est
querãt ab apło quã eccłiam sig¬
inficabat sara qñ ꝑsecutõnẽ faci
nostrã celestem hierusale̾. idẽ.
uerã dei eccł̃iam. milla muliere
dicit cuisse figuratã. que afflige¬
ba ancillam. Si ã meliꝰ discuciamꝰ.
magis illa ꝑseq̃bat᷑ sarã suꝑbiẽdo.
quam illam sata coh̾cendo. Illaem̃
duẽ faciebat in iuriam: ista imp¬
onebat suꝑbie disciplinã. Deĩ¬

Expanded text:
constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ipsa est, querant ab apostolo, quam aecclesiam significabat Sara, quando persecutionem fatielestem Jerusalem; idem veram Dei Ecclesiam in illa muliere dicit fuisse praefiguratam, quae affligebat ancillam . Si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Saram superbiendo quam illam Sara coercendo. Illa enim dominae faciebat injuriam, ista imponebat superbiae disciplinam. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑib ꝓphetarũ om̃s reges
q̾ in pplõ dei nõ ꝑhibu̾unt nec¬
eu euer terẽt que ꝯͣ dei p̃certũ
fu̾ant constituta. culpantur
⁊ qui prohibuerũt ⁊ eilterũt.
suꝑ alioꝵi m̾ita laudant᷑. Et na
bigodonosor cum seruus eẽty
doloꝵ cõstituit sacͥlegam legẽ
ut simłatꝰ adoraretur. s eius
impie cõstitutõni qͥ obedire no

Expanded text:
phetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedir
Abbreviated transcription (Latin):
ranis imꝑatorib postulare:
ip̃i pͥores fec̾ũt. Quod ĩ in tol¬
latõ ne quã simł ap̃ carthaginẽ
hĩumꝰ negare ñ ausi sunt. ĩmo
⁊ gloriari ausi sũt qd̾ ap̃ imꝑato¬
rem maiores eoꝵ cͥminołr cocili¬
anũ fu̾ int mĩetuti. Insuꝑ addẽ¬
tes mendaciũ. qd̾ eũ illic uici .

Expanded text:
anis imperatoribus postulare, ipsi priores fecerunt. quod etiam in conlatione, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. q̃ uerbũ caro factũ
est ⁊ hĩtauit in nob̾. sicꝰ apꝑa¬
ret eciam in eccłia eiũs. nõ
ĩ sola affrica. sicꝰ isti inpudẽ¬
tissima uanitate delirant. sed
quia ncã ceciliã quondã eccłie
cartaginẽsis ep̃i. cui c̾mmna ol¬
iecert que nec potuer̃t ꝓbare
nec possũt. se ab eccłia catholita.
hoc est ab unitate om̃iumgẽtiũ
dunsert᷑. quãins ⁊ si uera eisent
que ab eis abiecta sunt cecilia¬
no. ⁊ nobꝰ possent aliq̃do mõri

Expanded text:
caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent
Abbreviated transcription (Latin):
phetam deꝰ dixit. dnãbitur
a mare usq ad mare. ⁊ a fluĩe
ns ad t̾minos orbis t̾rarũ: ꝑ
p salmũ deꝰ dixit fruetificanꝰ ⁊
crescens inuniuerso mũdo: per
apłm deus dixit. eritis mͥ testes
in hierłm ⁊ in tota iudea ⁊ sam¬

Expanded text:
prophetam deus dixit; prophetam deus dixit; a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. per psalmum deus dixit: fructificans et crescens in uniuerso mundo, per apostolum deus dixit: eritis mihi testes in Hierusalem et in tota mihi tes
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debemꝰ. qͥa bonũ est confid̾e
in dño. quã cõfid̾e in hõme. Neꝙ
em̃ qd̾ sine inuiria ĩnocẽtie illiꝰ
dixerim. si pectauit cecilianus.
id hedicatẽ suã ꝑdidit xp̃s. fa¬
cile est hõim seuuera seu fal¬
sa de altero homine cred̾e. s
scelerate in pudencie est ꝓpter
c̾mina hominis que orbi t̾rarũ
tioͣ possis ostend̾e. ꝯ̾onem orbis
t̾rarũ uelle dãpnare. utrũ uͦ¬
ceciliams a traditorib dĩnoꝵ
codicum fu̾it ordinatꝰ nescio
nõ udi. ab inimicis eius an¬
diui.Non m de iege der ñ
dep̾como ꝓphesarum ñ de sã¬
ctitate psalmoꝵ. nõ de xp̃i apło.
nõ de xp̃i eloq̾o recitatur. Eccłomi
uero toto t̾rarũ orbe diffusam
cui nõ comuncat pars donati.
umu̾sarũ sc̃pturarũ testimoĩa
cõsona uoce ꝓtlamãt. in semi¬
ne tuo bñdicent᷑ om̃s gẽtes.
Lex dei dix̃. ab ortu solis usq
ad occasum sacͥficiũ mũdũ offe¬
rtur noĩ meo. qm̃ glorificatũ
est nomẽ meũ ingentib ꝑ ꝓ

Expanded text:
quia bonum est confidere in domino. quam confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim, si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam perdidit Christus. facile est homini seu uera seu falsa de altero homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis ostendere. communionem orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege dei, non de praeconio prophetarum. non de sanctitat.e psalmorum, non de Christi apostolo. non de Christi eloquio recitatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, per
Abbreviated transcription (Latin):
isldisse asserit᷑ decuiꝰ ꝑte se ẽẽ gło¬
riantur. Nonte añt ista contur¬
bent fili duoctissime. h̾eses .i. ⁊ scã¬
dala futura p̾dcã sũt. ut inter im¬
nnitos erudiamur: ac sic ⁊ sides ⁊
duoctio nr̃a possit eẽ probacior ã¬
des utiꝙ ne abe decipiamur. dile¬
ctio antem. ut eciam ip̃is corris¬
endis quãtum possimiꝰ consula¬
nius. Non solũ instantes ne
infirmis udeant. atq ut ab
errore nefario lib̾entur. s eciã
orantes ꝓ eis ut aꝑiat illis dñs
sensum ⁊ intelligant scͥpturas qͥa
insãctis lib̾s ubi monifestatar
dñs xp̃t: ubi et eius eccł̾a decla¬
ratur. Isti aũt mirabili cecitate

Expanded text:
idisse adseritur, de cuius parte se esse gloidisse adseritur, de cuius parte se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, fili dilectissime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, quantum possumus, consulamus non solum instantes, ne infirmis noceant atque ut ab errore nefario liberentur, sed etiam orantes pro eis, ut aperiat illis dominus sensum et intellegant scripturas, quia in sanctis ls, ibi et eius ecclesia declaratur. isti autem mirabili caecitate,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ armoꝵ ue hementer desidas eo
nosse que dei sũt. uere hinc te
apparet ⁊̃ de ipã uͥtute milita¬
ri. fidei seruire quam habos
dilectõnitue inter arrianoꝵ ⁊ do¬
natistarũ quid inter sit errorem
arriani patris ⁊ filii ⁊ sps sanctidi¬
u̾sas substancias eẽ dicũt. Donatiste
aũt non hoc dicũt. sed unã tͥmtans
minorẽ filiũ eẽ dixerũt quã pat̾
est. eiusdem tam̃ substãtie nõ ne¬
gurũt: plurũ uero ineis hoc sꝑ
dicunt ominino crede̾ de pat̾re ⁊ li¬
no ⁊ spũ sancto: quod catholica cͤ¬
dit eccłia. Nec ipã cum illis ue¬
rtitur questio. s de sola cõmuni¬
one infelicit̾ licigant. ⁊ cõtra uni¬
tatem ꝓp̃i rebelles. inimiticias
peruersitate sin crroris exertent
aliquando aũt sicꝰ andiuimꝰ non¬
nulli ex ip̃is uolentes sibi gothos
concibare. qñ eos udent aliqͥd pos¬
se. dicũt ħ se credere qd̾ ⁊ illi cred¬
unt: s maioꝵ suoꝵ auctoritate m̃¬
cunt᷑. quia nec donatꝰ ipẽ sic credi¬

Expanded text:
et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere hinc te apparet etiam de ipsa uirtute militari fidei seruire, quam habes dilectioni tuae, inter Arrianorum et Donatistarum quid intersit errorem, Arriani patris et filii et spiritus sancti diuersas substantias esse dicunt, Donatistae autem non hoc dicunt, sed unam trinitatminorem filium esse dixerunt, quam pater est, eiusdem tamen substantiae non negarunt; plurimi uero in eis hoc se dicunt omnino credere de patre et filio et spiritu sancto, quod catholica. credit ecclesia. nec ipsa cum illis uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec Donatus ipse sic cred
Abbreviated transcription (Latin):
sura mẽsi fu̾tis meciet᷑ uob̾. ur
cogitat. ułcondicõnẽ huanam us
etatẽ iam suã. Sũt enĩ innum̾abi¬
les. que nõ st̾ fimende añ fidem. ne
fimatur uita sine fide S planere¬
tenta iam fide ad etercendã piã
delectationem menciũ fidelium
studiosissime reqͥrende.⁊ quod ĩ
eis eluixerit sine typo arrogancie
cõmunicandũ. qd̾ aũt latuerit.
siñe salutis dipendio toleraudũ¬

Expanded text:
sura mensi fueritis. metietur uobis, uel sura mensi fueritis. metietur uobis, uel cogitat uel condicionem humanam uel aetatem iam suam. sunt enim innumerabiles, quae non sunt finiendae ante fidem, ne finiatur uita sine fide, sed plane retenta iam fide ad exercendam piam delectationem mentium fidelium studiosissime requirendae et, quod in eis eluxerit, sine typho arrogantiae communicandum, quod autem latuerit, sine salutis dispendio tolerandu