comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uud ẽt. curpetrus apłs dicit. ĩquẽ desid̾ant ãgli
cõspicere. Itẽ sieũ ñcũtuẽt᷑ nec uidẽt. qͦmͦ iuxta
sentẽciã dñi ãgłi eoꝵ sẽꝑ uidẽt faciẽ patͥs qͥ ẽ.
incelis: S bene utrũq ẽ. Nã ueracit̃ credimꝰ
& habere festinãt: ⁊ amãt᷑ & amare nitũt᷑. Si
enĩ sic uid̾e de siderat ut effectu desiderũ. ñ ꝑfru¬
atur : desideriũ hoc necessitatẽ habet. Necessitas

Expanded text:
dent, cur Petrus apostolus dicit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Item si eum non contuentur nec vident, quomodo juxta sententiam Domini: Angeli eorum semper vident faciem Patris meis est? Sed bene utrumque est. Nam veraciter credimus  habere festinant, et amant et amare nituntur. 23. enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet, necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ea causa citius ꝓuocet᷑ dĩ p̃stare ueniã dũ ĩfirmo
c̃patit᷑ homini: q ipse hono tͣx̃ ex parte ĩseriore insir¬
mitatẽ peccãdi. hoc.ẽ. ex carne qua ĩclusa anima
detinet᷑. Apostate ãgłi idõ uemiã ñhab̾ñt: qi car¬
nalis fragilitatis nulla ĩsirmitade gͣuatist̃ ut pec.¬
carẽt. Nomines aut̃ pꝰpeccatũ id cirio reu̾tũt᷑ adueniã:¬

Expanded text:
 dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ĩsinuandã ñ dies pͥmꝰ. s dies dictꝰ : unꝰ
Et id circo ipse repetitur semꝑ ĩ ex quutione creatu.¬
re. Iui dies. hoc ẽ. natura ãgłoꝵ : ꝗdo creaturã ipsã
c̃tẽplabat᷑. qͦdã modo uesꝑe scebat. Non aut̃ ꝑmanẽdo
meiꝰ creature c̃tuitu s laudẽ eiꝰ addm̃ referẽs. eaq
meliꝰ ĩ diuina ratione cõspiciẽs: c̃tinuo mane fiebat.
Siuͦ ꝑmaner&. neglecto creatore. increature as:¬
pectu: iã ñ uesꝑa s nox utiq fier& : Dũ se creatura¬

Expanded text:
tatem insinuandam, non dies primus, sed dies dictus est unus, et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabatur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens; eamque melius in divinam rationem conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret neglecto Creatore, in creaturae aspectu, jam non vespera, sed nox utique fieret. » Dum se creatura
Abbreviated transcription (Latin):
si eos dicimꝰ dĩ uisione saciari: sacietas fastidiũ habe
sl&: Et scunꝰ illos dĩ uisione quã ⁊ desid̾ant. fastidire
ñ posse. Iuid gͥ. ẽ. nͥ ut miro modo simulutrũq credamꝰ
qr idesidant ⁊ saciutur S desiderãt sine laborerisa.
ciant᷑ sine fastidio. Ne enĩ sit indesiderio necessitas : de¬
siderãtes saciat᷑. Et iterũ nesit ĩ sacietate fastidiũ :
saciatide sid̾ant. Uidẽt gͦ angl̃i faciẽ patris ꝑsacie¬

Expanded text:
s dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et scimus illos Dei visionem quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum: Ne sit satietate fastidium, satiari desiderant. Vident
Abbreviated transcription (Latin):
postea sentit etiã nolens scimulosa. Non¬
nulli ñ andea merrorẽ uiciorũ labamn.¬
tur: nisi priꝰ interioris racionis ꝑdide.¬
ruit oculos. Sicuti sãson ñ antea ab
allophilis ad erroris ligatꝰ ⁊ machina:
nͥ pꝰ qã eist̃ lumina oculorũ extineta.
Quidã uegetante m̃tis racione. iucioꝵ
suꝑant᷑ incursu: sicq deinde intentio.¬
nẽ bonorũ oꝑum ꝑ dt̃. Siẽ rex babilo.¬
nis inoculos sedechie priꝰ filios ipsius
int̃ fec̃: ⁊ sic pꝰea oculos eiꝰ euulsit. Ac
ptaec post mustorũ oꝑũ cõsuetudinẽ. &
intecupcionẽ bonorũ: perie quorũaa¬

Expanded text:
postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonpostea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptione
Abbreviated transcription (Latin):
mutabit .xxxii. de ui⁊i
Ecs deis homo adõ. statĩ uiciorũ tra¬
dit᷑ potestati: ut dũ patit᷑ infesta
ilicia. reuertendo unde cecidit resipiscat.
Et si sc̃i toto ad nisu contendũt suꝑare ui¬
cia nec extingũt: quid agunt hũ qui ñ
solũ ñ od̾unt. uicia s: toto ea amore sectã¬
tur. Satis delicate se palpat. qui uult si¬
ne labore uicia suꝑare: dũ peccati legẽ
quã sibi aeseruendo uicũs fecit. sine
uiolentia doloris resecare ñpossit. Per fec¬
te reñciat uicio: qui occasionẽ euitat: i
ꝑpetrando peccato. Nã si uelis tantũdẽ
non peccare. ⁊data occasione peccaueris.
tu tĩbi ⁊reus et iudexes: qui ⁊ cõmissa
dap̃nas. ⁊da p̃nata cõmittis. Se aut̃ iu
inse faciunt relabi auctores. Nã suiñ
uiciũ districte uitet᷑ ialia neglegant᷑
manis labor ÷. Non enĩ podest inuniꝰ
ob seruatione uircutis for tit̃ ꝑdurare:
cuiꝰ alia uicia dominãtur incorde. Non¬
mirii qui priꝰ uolẽdo ea sibi fecit socia.

Expanded text:
CAPUT XXXII. De vitiis. 1. Recedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem juin se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatious alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs. S dĩ seruus discrete utrũq pensas.
sic cauet libidinẽ: ut ñ ĩcurrat elatiõem.
tsic p̃mit elatio̾ẽ : ut ñ resoluat animũ
dlibidinẽ. Luxuriosis atq suꝑbis.
d̾ mones plus fautores existũt. Dũq in
ceteris uiciis sps maligni dseruiant.
his tum̃ maiori familiaritate uingunt᷑.
eisq ãpliꝰ iuxta desidiũ fam ulant᷑.
ꝑncipalit his duob uiciis diabolus hu¬
mano generi dominat᷑ id ÷ ꝑ suꝑbia mñ¬
tis ⁊ luxuriã carnis. Unde ⁊ dñs uob lo¬
mũ ĩanis suꝑbia: ꝑ loca uͦ hum̃tia.
carnis demõstͣtur luxuria. Porhȩc enĩ
duo uicia diabolus humanis possidet genꝰ.:¬
Iꝑbiã erigit.¬

Expanded text:
sed Dei servus discrete utrumque pensans sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem, et sic tremit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviunt, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job lom inanis superbia, per loca humentia carnis demonstratur luxuria; per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genasrbiam erigit
Abbreviated transcription (Latin):
uir cutẽ martirũ apłĩ meruer᷑. In
cordib scłarit̃ iuiuẽciũ. in unc̃e sibi sub¬
cedt̃ iniciar ut dũ uñ abierit. succeaat
aliuđ. luxta iohel ꝓ pħe cestimoniũ
qui ait. Residuũ eruce comedit locus¬
ta : iresiduũ locuste comedit brucꝰ.
iresiduũ bruci comeait et ułtigo.

Expanded text:
martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo .
Abbreviated transcription (Latin):
que om̃s a se car naliũ desideriorũ affec¬
tus depellit. ⁊ intentionẽ suã toto
m̃tis scudio indĩ contẽplacione de¬
Ia ÷ uł dũ oꝑũ suoꝵ mala considerat: uł
dũ desiderio ęt̾ne uite suspirat. luatuor
esse qͣlitates affrctioñ: quib mens iusti¬

Expanded text:
lium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione deid est vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuor esse qualitates affectionum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
du nic guiñ  expeccato peccata:
ut au ñeuitant᷑ parua. incedatur inm¬
rtnis :: idũ defendunt᷑ aqͣmissa rern
m̃tunt: exflagitio ad suꝑpbiã le. Unde
sit ut duplicati sit cͥminis reus: qui de.
admit ne scelera ꝑuolũtate: idefen¬
ai ea ꝑcũtumaciȩ tumorẽ. Sic iucio¬

Expanded text:
untur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vi
Abbreviated transcription (Latin):
nec ueradicentib credat᷑. Red¬
dit enĩ sepe homine multa falsitas.
etiã inueritate suspectũ. Sepe
uera p̃mictit qui falsa dictur :
ut cũ pͥmũ adquisierit sidẽ: ad re¬
liqͣ m̃ãacia audientes credulos fa¬
loquio adiungit᷑: ⁊ plerũq aue¬
rira de incpit qui falsa consigit.La¬
tent se re uenena circũlita melle u̾boꝵ:
isã dui deceptor ueritate simulat quo¬
asꝙ fallendo decipiat. Nonñꝙ pei..¬

Expanded text:
nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonn
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uita cuiꝰlib& ꝑ eoꝵ. fallaciã de¬
fendat᷑. ne sue anime noceant. dñpresta.¬
re defensionẽ aliene carni nitũtur:
quaꝗ hoc ipsũ peccati genꝰ facillinie
credimꝰ relaxari. Nam si quelib& tulpa
sequenti mercede purgatur: ꝗnto ma¬
gis hec facile abst̃git᷑ quã mercesconu¬

Expanded text:
nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare alienae carni nituntur, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces ip
Abbreviated transcription (Latin):
aliua iinsticia. qđ cogitatione ad¬
mictit᷑. Priꝰ aut̃ accio resecanda .ẽ.
pofeea cogitacio. Prius praua oꝑã
pꝰmodũ desideria. Uicissim autẽ
cogitationis malicia. ñ erit in nocens.
Unde ⁊ dñs ꝑisaiam. Au ferte inquit
malũ cogitatioñ ur̃arũ ab occłis meis:
Hon enĩ solũ faccis s ⁊ cogitationib
delinquimꝰ : si eis inlicite occurrẽtib¬
positis. lacerata ꝑimitur: ita nosco¬
gitationes nr̃e mra nos enutrite
occit̃. ⁊ concepte interiꝰ iuꝑeo uene.¬
no consumunt : animãq nr̃am crude.¬

Expanded text:
aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimpositis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crude
Abbreviated transcription (Latin):
tria peccant: qui ñ solũ ñ bene uiuunt.
s ad huc ⁊ bene uiuentes siposst̃ aueri¬
tate diu̾tũt. St̃ enĩ qui ignorant᷑
ꝓ ignorantie excusatione scire nołt᷑
ut minꝰ culpabiles habeantur. qui
tam̃ se ipsos ñmumũt: s magis deci.¬
piunt. Nescire simplicit᷑ ad ignorã.¬
tiã ꝑtin& : noluisse uͦ scre ad cõ:¬
tumacẽ suꝑbiã. Uoluntatẽ qͥppe ꝓpͥi
am̃ uelle nescire. quid aluid. ẽ. qã uel¬
le dñm suꝑbiendo contẽpuere. Hemo
igitur deignorãtia se excus&: qas
non solũ eos uidicat qui acognitione
sua auertũtur: s etiã ullos qui nes¬
cier̃. Teftante eodẽ dño ꝑ propħam.¬

Expanded text:
tria peccant, qui non solum non bene vivunt, tria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt ei qui ignopro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad cotumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per p
Abbreviated transcription (Latin):
ter. nẽ palã. nc̃ consuetudine: nc̃ des:¬
peracione. Istis gͦ gͣdib ⁊ cor de delĩ.¬
quitur. ⁊ oꝑe malicia ꝑpetratur. Trib
modis peccatũ geritur. Hoc est igno¬
rantia. infirmitate: industria ꝑiculo
aut̃ penarũ diu̾so. Ignorãtie nãq mͦ
peccauit in paradiso ena: sic̃ apłs ait.
U̾ir ñ. ẽ seductus̃: mulier aut̃ seducta
in p̃uaricatione suit. Ergo eua pec¬
cauit ignorãt̃: adã uͦ induscria. qr
ñ seductus s sciens prudensq peccauit.
Qui uͦ seducit᷑ quid consenciat suaden¬
ter ignorat. De infir⁊ mitate autẽ
petrus deliquit: ꝗndo ametu inter¬
rogantis ancille xp̃m negauit. Unde
ipost peccatũ amarissime fleuit. Gra.¬
utꝰ ÷ infirmitate qã ignorãtia quẽ quã¬
delinquere i gͣuiꝰq induscria qã insir¬
mitate peccare. Industria nãq peccat:
qui scudio ac delib̾atione m̃tis malũ agit̾.
Infirmitate aut̃: qui casu uł p̃cipitã¬
tione delinquit. Nequiꝰ aut̃ ⁊ deuiduᷤᷤ.¬

Expanded text:
palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diviso. Ignorantiae namque modo peccavit in paradisus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quedelinquere, cujusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de indus
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur adõ dãpnatione ꝑpetua. Anẽ
aut̃ uidiciũ dese quisq sumit: qndo
ꝑdignã penitẽciã sua pͣua facta con.¬
dãpnat. Amaritudo penitentie fac̃
liꝰ discutere. ⁊dona dĩ que cõtẽpsit
flendo cõmemorare. Nichil en̾i pei
ꝗ culpã agnoscere: nec deflere. Dupli¬
cẽ habẽ deboe fletũ inpenitentia om̃ĩs
peccator: siue qr ꝑnegligentiã bonũ
nõ fec̃. seu qr malũ ꝑ audaciã ꝑpetͣuit.
oportuit. Iue penitentiã digne agit.
qui reatũ suũ satisfactione le gittuna
plangit. Con dẽpnãdo scilio&. ac deflẽdo
que gessit. Tanto inde plorããꝗ ꝓfusiꝰ
ntãtiã digne agit: quis cꝰp̃terita mala
ae plorat. ut futura ttrr̃ ñ admittat.
Nlã ꝗͥ plangit peceatũ uterũ admitat᷑
peccatũ: qͣsi siqͥs laua laterẽ crudũ.

Expanded text:
dicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc dicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit lius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecoportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet atque deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundinitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem
Abbreviated transcription (Latin):
enis sue : in huiꝰ uite longuiquitate : de¬
sideriũ suꝑne patrie. qͣtenꝰ adeã ꝗntociꝰ
ualeat ꝑuenire. Quis quis peccatoꝵ me.¬
moria cõpungit᷑ ad lam̃ta. tñc dĩ se ui¬
ineor honinis interioris: ꝑ quos bona
aesideria surgunt ut calcent᷑ mała.
Quando gͦ ista incorde hominis fuint:
acuere ad cõpunctionẽ deb&: ꝗndo sen¬
tit ⁊ dm̃ interiꝰ oꝑantẽ. Iuo mens homi¬
nis insti exuera conpunctione rapiat᷑:
iqualit̾ infir mata reu̾tatur. degus:¬
tate lucis magnitudino: illũ nosse
posse qui iã añquid ex inde gustauit.
Siuit qui ñ exuera cordis conpunctione
fui acusatores fiunt: s tatũ ad hoc. ẽe.¬
se peccatores ad signãt: ut ex ficta hu.¬
militate confessionis. locũ inueniant
uistꝰ . eẽ. incipit. ex quo siu acusator
extiterit. Multi aut̃ ecõtͣ sem& ipsos
peccator es fatentux : ⁊ tam̃ sem&. ipsoᷤ
hrumiliꝰ. ex quo suã infirmitatẽ agnosẽ.
Bene se uidicat iuistꝰ inhac uita: ne ui.¬

Expanded text:
onis suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei servus se viin corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. Quo mens hominis justi ex vera compunctione rapitur, et qualiter infirmata revertatur. Degustata lucis magnitudine illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. Sunt qui nec ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, seu tantum ad hoc se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis, locum inveniant ustus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne ju
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ⁊ aliꝰ nec nułt nec ei datur u̾t sit
bonꝰ. Iste nascit᷑ inerrore. ⁊ mordtur:¬
ille ibono in quo cepit usq infinẽ ꝑ¬
durat. lam dui iste stat : quousq cadat.
Iue diu maleuiuendo infine saluatur.
respectusq conu̾titur. Uult ꝓdesse in.
bono iustus nec p̃ualce : uult nocere
nalus ⁊ non u̾al&e. Iste uult dõua¬
are. ⁊ ascło ĩpedit᷑: il le negocĩis inpli¬
ari cupit nec ꝑfic̃. Dñat᷑ malus bono:
.o. Et in hac tanta obscuritate ñ ualo
horio diuinã ꝑscrutari disposicionẽ. &¬

Expanded text:
bonus, alius nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moriturille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et non valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec proficit, dominatur malus homo, sto. Et in hac tanta obscuritate non valet homo perscrutari dispositionem
Abbreviated transcription (Latin):
ubi n ÷ ĩtegritas m̃tis. Nichil ualet mundũ
qͥ carnał corruptele e̾tagiũ nescũt: qͥsic̃
fecundis corpare. ita steriles manẽt ⁊ mñte.
oꝑis honi fecunditate. Qrecte deuirgini¬
tate gauderet᷑: si aliispͣius oꝑib ñ iñser¬
iurent. Qł ĩse c̃tinentia ꝓfitetus: ⁊ abaliis
trenis desidiis ñ subtͣhit᷑ quis hũc luxt̾ria

Expanded text:
ubi non est integritas mentis; nihilque valet mundum  carnalis corruptelae contagium nesciunt, qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent et mente operis boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. Qui se continentem profitetur, et ab illis terrenis desid
Abbreviated transcription (Latin):
catholicasic̃ ꝑ totũ mũdũ extendit᷑: ita ⁊om¬
niłt gentm̃ societate cõstrint᷑. Qui st̃ here¬
tici msi qui relicta dĩ eccła. pͥuatas elegert̃ so¬
ciratess De quib dñs dicit. Duo mala fec̃ po¬
płs meus. me derebiquer̃ fontẽ aque uine.¬
i essoder̃ sibi cistñas. Cist̾nas dissipatas que

Expanded text:
atholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, q
Abbreviated transcription (Latin):
Male enĩsenciendo. scientiã ñ adquir̃: ad ni¬
chilũ em̃ tẽdt̃. Heretici ingẽti studio nĩda¬
cia sua discũt: ⁊ Labore uehem̃ti neadintatẽ
que agerent laborauer. Dũ uicissim heratia¬
imituo se lacerẽt. ꝗdo alterutrũ se se iꝓpͥas
sectasinduct̃: sic tam̃ inuicẽ se cõlidt̃. ut cõt᷑ ecłam
pari erroris spũ dec̾tẽt. Et qui ab inincẽ st̃ diisi:
in adu̾ sitate eccłe simul ȩxistũt uniti. ł isq poo¬
qđ tãtũ ualeat̃ hereses uident᷑ hab̾e ueritatẽ:
hoc respõdẽ dũ. ẽ. Nunc ideo saluti p̃ponẽdist̃
morbi: qr plerũq ita generalit̃ mũdũ occu:¬
pant: ut parũ saluti locũ relinquãt. cicis¬

Expanded text:
Male enim sentiendo scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. 9. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem ique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt uni; eisq tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant. 11. N
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ sic̃ te ipsũ. Unũ nãq p̃ceptũ deprimata.¬
bula dix̃. qd̾ ad dĩ ꝑtin& amor̃e : alterũ uͦ de
alia tabula. qd̵ ad hominis ꝑtinq dileccionẽ
epteor.ẽẽ. int̾ ceteras regulas locu¬
tion sc̃arũ scripturarũ: quidã sapiẽtes
que deuno aut aduñ loqͥt᷑. atq in unaꝑso.¬
na modo caput. mͦ corpus ostendit: sicisa¬
uis ait. Induit me dñs uestim̃to salutari
qͣsi sponsũ decoratũ corona: & qͣsi sp̃osam

Expanded text:
tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. eptem esse, inter caeteras, regulas locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum coron
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ graciarũ habuit: de quo ita legit᷑. Plenus
gr̃a ⁊ uirtute. In xp̃o gͦ. om̃is plenitudo gr̃arũ
est. Mam singłis electis : singula tribuũt᷑ dona.
put uult. dona grarũ largit᷑. aliis dansser¬
monẽ sapiencre. Aliis scientiam. aliis sidem.

Expanded text:
dinem gratiarum habuit, de quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis plenitudo gratiarum est. Nam singulis electis singula dona tribuuntur. 6. tiam donorum largitur, aliis dans sermonem sapientiae, aliis scientiae, aliis fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe diuites in hac fallaci uuita dũ depo¬
tencie głauł rerũ habudantia gescuint¬
ab his repente hora qͣ ueserert inpuiso
extura rapiunt᷑: atq absorbente ꝓfũdõ
cruciandi et̃nis gehenne incenduis deputã

Expanded text:
epe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis depu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsꝗ potest de dĩ securꝰ. ẽẽ. iudicio. eũetiã
⁊ de ociosis u̾bis reddentla sit racio. Roniẽ
ustoꝵ obtimũ uocatio tͣnqlla comm̃dat
ut ex eo intelligat᷑. scõꝵ habe consorciũ
angłoꝵ .ex quo ab hoc corꝑe sine uexa¬
tione dura tollũt᷑. Prauos aut̃ homines
apostate angłi excipiunt morientes:
ut eis sint ipsi toitores inpenis qͥfuer̃
suasores in uicus. Et si pietas ꝓdefunctis
fidelib flere iubeat: fides tam̃ ꝓeis lugere
uetat. Illi enĩ deplorandi st̃ in morte. quos
miseros infernꝰex hac uita recipit. non
quos cęlestis aula letific indos mneludit.

Expanded text:
udicio, cum etiam et de otiosis verbis reddenda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis uita mudat᷑. Cuiꝰ enĩtalis crudelis exit
cernit᷑ ñ solũ qͥ uidit refugit. s alios etiã
ab imitacione illiꝰ qnta ualuerit exorta.¬
cione conpescit. In exitu uite anime elec
toꝵ. nimio t̾rent᷑ metu incerti utrũ ad
p̃miũ an ad suppliciũ tͣnseant. Iuidã aut̃
cunt. et̃ noꝵ cõtẽplatione bonoꝵ Quis¬

Expanded text:
tis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incertae utrum ad praemium, an ad supplicium transeant. Quidam autem cunt, aeternorum contemplatione bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
añ orationẽ uacãs. ad eo ĩ licitis cagĩ¬
tatioĩb occupat᷑ : dũ sorationẽ ue¬
nerit. e festĩ illi imagines rerũ qͣs
nuꝑ cogitaũ oceurr᷑ aditũq p̃cis
obstruũt. nese mens lib̾a ad celeste
erigat. Purgandꝰ ÷ itaq pͥmũ aĩmꝰ.
atq a tẽporaliũ rerũ cogitatioĩb se¬
gregandꝰ. utpura acies cordis addm̃
uere ⁊ sĩplicit᷑ dirigat᷑. Nã reuera tc̃
ĩpetͣnda diuina munera credimꝰ:
ꝗndo sĩplici affectu ad sistimꝰ cũ ora

Expanded text:
ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coelesteerigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus.
Abbreviated transcription (Latin):
dit : s orantis cor aspic̾. Qd̃ si tacite
cor oret. ⁊uox sileat: quã uis hoĩb
lateat. dõ latere ñpocest : qͥ c̃scientie
p̃sens :. Meliꝰ aũ csilentio orare cor¬
peccaroꝵ recordatio: merorẽ gignit.
Dũ enĩ oramꝰ : ad memoriã culpã re¬
ducimꝰ. ⁊ magis reos tẽ nos. eẽ. ag¬
noscimꝰ. Idõq cũdõ adsistimiꝰ gome¬
re.iflere debemꝰ : reminiscentes ꝗ gͣ¬

Expanded text:
dit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominem lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est cum silentio orare corpeccatorum recordatio moerorem gignit; dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus; reminiscentes
Abbreviated transcription (Latin):
cio. tocies ad orationẽ sesubdat: qr fre¬
quens oratio. uicioꝵ ĩpugnationẽ ex¬
tinguit. Tãꝑ seuerant᷑ intende opor¬
tet animũ nr̃m orando atq pulsan¬
do: qͣusq ĩportunas desid̃ioꝵ carnaliũ
suggestiones q̃ nr̃is obstrepũt sensib
sortissima ĩtentione suꝑemꝰ. actã diuꝰ¬

Expanded text:
orationem se subdat. Quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tamen perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque psallendo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Du
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ ql eiꝰ oratio ñdelet peccatũ. s &
ipsa u̾tit᷑ ĩpeccatũ. Sic̃ iudyi uł heretici
qͥ licet ieuinare ⁊ orare uideant᷑: eoꝵ t̃n
oratio ñ illis ad purgatioĩs ꝓfic me̾itũ. s
mutat᷑ pociꝰ ĩpeccatũ. Idõ ĩt̃dũ oratio
electoꝵ ĩpressuris eoꝵ differt᷑ ut ĩpioꝵ
ꝑ ũsitas augeat᷑. Uerũ dũ iusti scõpera¬
la au̾diunt᷑ : ꝑ eoꝵ fit salute qui
eos affligũt. ut dũ illis tẽporali remedio
Uñ ⁊ tͥũ pueroꝵ frigidꝰ ignis fuit : ut
meos eripeme. ꝓind̾ tardiꝰ exaudiũt᷑.
qͦrũdã oratiões: ut dũ differunt᷑. fortiꝰ ex¬
citate maiorib p̃miis cumulent᷑: exẽplo
pruinarũ adp̃ssionẽ messiũ. ĩ qͥb ꝗnto
tardiꝰ sata semina exeunt: tanto ad fru¬
gẽ cumulatiꝰ crescũt᷑. Qͦ cies orantes ñcito
exaudim᷑ : nrã nob̾ facta ĩ ocłis ꝓponam
itthoc ipsũ qd̃ differimꝰ diuine reputet᷑
iusticie ⁊ culpȩ nr̃ȩ. Int̾dũ qd̃ ꝑ seuerant᷑̃¬

Expanded text:
non solum ejus oratio non delet peccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ludim᷑ : s tñc. eẽ. peccatũ. si anteꝗ ĩ lu¬
dam᷑ cogitatioĩs affectib p̃uenim᷑. Luxu¬
rie qͥppe imagines qͣs ĩ ueritate gessimꝰ.
sepe dormientib ĩanimo apparent:
s ĩnoxie. siñ c̃cupiscendo occurrãt. Iui
nocturna ĩlusio ne polluit᷑. ꝗuis ⁊si
extͣ memoriã turpiũ cogitationũ
sese ꝑsenciat ĩqͥnatũ: tam̃ hoc uttẽp¬

Expanded text:
e peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũq orantis aĩo. Ic̃ aũ magis diaboł
cogitatioes curarũ scłariũ humanis
m̃tib ĩgent : ꝗndo orantẽ aspexerit.
Duob modis oratio ĩpedit᷑ : ne ĩpetͥre
qͥsq ualeat postulata. Hoc ÷ siaut qͥsq
adhuc mala cõmittit : aut si delinquen¬
ti sibi d̾bita ñdimittit. Id̃ geminũ malũ
dũ qͥsq asemet ipso abst̃serit: ꝓtinꝰ secur
studio oratiois ĩ cũbit. ⁊ ad ea q̃ ĩpetͣre p̃cib
cupit. m̃tẽ lib̾e erigit. Q ledit᷑: ñ desistat
orare ꝓse lechentib. Alioqͥn uixta dĩ senten¬
tiã peccat : qͥ ꝓ inimicis norat. Sic̃ nullũ
ꝓfic̃ ĩuiln̾e medicam̃tũ. siad huc ferrũ
seosit: ita nichil ꝓfic̃ oratio illiꝰ. cuiꝰ adhuc
dolor ĩm̃te uł odiũ manet inpectore.
Tantꝰ. eẽ. debet orantis erga dm̃ effect.
ut ñ desꝑet p̃cis effectũ. Inanit̾ aũ oramꝰ.
simił: unde maris. q̃ auento fert᷑ atq dis¬
ꝑgit᷑. Diffidentia nascit᷑ ĩpetͣndi oratori :¬

Expanded text:
 magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigilioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata,
Abbreviated transcription (Latin):
sonia fingũt.Sepe dũ pora mala ꝑ tristẽ
momoriã adm̃tẽ reducimꝰ. ꝑhec gehen¬
uindictã in nob̾ ipsis recolendo imagina
ni aut dep̃teritis ad missis. aut de futu¬
ris supplicus memoria iugilantib fuĩt:
ipuisiones sõnia q̃ occurr. ⁊ cogitantiũ¬

Expanded text:
ia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad mentem reducuntur, per haec gehenvindictam in nobis ipsis recolendo imaginamae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
id: cogitatioẽ simul ⁊ ĩ lusione: atq itẽ
cogitatioe ⁊ reuelatio ẽ. danihele dicente.
Tu ĩqͥd rex cogitare cepisti istratu tuo qͥd
eẽt. fitturũ post hec : ⁊ qͥ reuelat mist̾ia
oftendit tͥ q̃ uenturas. & enĩ sepe ea ĩ qͥb
cogitationũ nr̃arũ sensũ porrigimꝰ. qͦdã
m̃tis ex cessu reuelant᷑ dũ reqͥescimꝰ. Quã¬
uis ñnulla uerasit sõnia. facile tam̃
nũ qͣlitatib oruntur: ⁊ undͤ ueniãt ra¬
re c̃sidant᷑. Tã facile gͥ sõniꝰ fides haben¬
Da n ÷: ne forte satanas ĩ angłm lucis
sese trans for mãs. quẽ libet in cautũ fallat:
⁊ aliqͣ erroris fraude S̾cipiat. Hõnũꝗ de¬
mones deacceptura fraude ita qͦsdã cu¬
riosos obseruantesq ĩ ludũt: ut q̃dã sonaa
n alit̾ eueniãt ꝗ ostendũt᷑. Ut enĩ ĩmul¬
tis fallãt: ⁊t̃dũ ⁊ uera ꝓnũciãt. S quauis¬

Expanded text:
id est, cogitatione simul et illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostenditcogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamennum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dãpnationẽ culpe ñ reputat : qd de
sux maiestatis ꝑmissu nolẽs qͥpatit᷑ por¬
tat. Ilã ibi peccamꝰ : ubi ĩ cupiditatẽ uo
luntatẽ deflectimꝰ. U̾biuͦ iuolent᷑ ad¬
cducimꝰ : ⁊ si facinꝰ aut flagitiũ ñs: mi¬
seria tam̃ ꝓflagicio. ⁊ facinore est. S qͥ
dm̃ ꝓ ĩrogata laudat miseria: cõmissa
ꝓcul dubio caret facinora: Si. Detẽp

Expanded text:
d de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
te hoĩnes diabolꝰ tẽptat : qua eos ꝑ ex
crescentẽ humorẽ facile ĩclinare ad ui¬
tia c̃spic̃. ut scd̾m humoris c̃sparͣsionẽ
adhibeat ⁊ tẽptationẽ. Lege balaã: qͥ en
figura diaboli c̃t᷑ ppłm dĩ ex ea parte
p̃cep̃ ꝑ nitiosos p̃tenłe laqueos: exqͣ
quã alicubi d̾duc̃. ñ eã ꝑ aliã partẽ
mittit : nͥ ubi ĩpetũ eiꝰ uitendit. Nullꝰ
culpã ñ existimet. quã ex ẽsparsione
ꝓͥa sustinet: s ꝗntũ ualet cͣtͣ id q̃d tole¬
rat pugnet. Nãsi ẽsparsioni cedit᷑ tẽp
leiuathan. id ÷ serpens d̾a qͥs qr ĩhuiꝰ
cere meruit. Terrã ut animal brũtũ
cabula: ita ut q̃d singłi agũt in citante
illo ipse nominet᷑ exeo. Qnũ enĩ ĩ de

Expanded text:
qua eos per exercentem humorem facile inclinare ad vitia conspicit, ut secundum humoris consparsionem adhibeat tentationem. Lege Balaam qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecepit perniciosos praetendere laqueos, ex ququia alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi ejus impetum intendit. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tenLeviathan, id est, serpens de aquis, quia in cere meruit; terram, ut animal brutum scabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non
Abbreviated transcription (Latin):
eiugilantes in lusionũ uanitates des¬
piciuntꝰ. ĩtentionẽq suã ꝓtinꝰ ad dñ
c̃ũtunt. diũse qͣlitatessunt sõnioꝵ.
Quedã enĩ ex saturitate seu in anitione
unt᷑. Nã sepe q̃ indie cogitamꝰ . In oc ib
recognoscimꝰ. Nõ nulle aũ uisione
spũũ ĩmũdoꝵ fiũt slusione: salgeone
ꝓbante. Multos ĩqͥt errare fecer sõma.
⁊ ̃ lusi ones uanx. Porro q̃dã iusto fiũt

Expanded text:
gilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione untur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
center. potiꝰ utioꝵ. Neq enĩ alibi ccupiscenti
fonẽca succẽdit : nͥ ubi pͥus pͣue cagitatisous
lilscatioes aspexerit: Quassi anoł ̃nim :
sine sine dubio ille cfus ab soedit. Scatĩq fren¬
gunt᷑ iacula c̃cupiscentix eiꝰ: c̃tẽpteq iacentꝰ
si ne luce faces illiꝰ. I. Sollicite hostisĩfidias
ĩtellige parit̾ ⁊ cauere. dĩ feruũ oporte..
Sieq ĩ nocentia uite existere siplicẽ. ut tñ
lũba÷ seducca ñ habenscor. S edã coliba.
qr sĩplex ÷: idõ aũ cor ñhabens. qr igna. ⁊
ratio̾e diuidioẽt: nec eos diabol ꝓspeciẽ boui

Expanded text:
tiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ust seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara ratione dijudicent, ne
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tib electoꝵ diabolꝰ : ñ aũ ĩ eis reqͥescit.
sic̃ ĩ cordib reꝓboꝵ. Nãcalore fidĩ mox ex¬
urit᷑ : ut exeat abelectis. Nlã mñiulli quo
iã auido ore diabołꝰ duorauerat: rursus
duuni iudicii occulta miseratiõ e abra
ore eripiunt᷑: ⁊ saluti restituunt᷑. Nã
sepe multo qͦs antiquus hostis luxuriȩ
uoragine mersos tenuit: potentia diui¬
na ꝑpenitentiã ab eiꝰ faricib tͣx̃. Qmͦ¬
bonoꝵ it̾itũ ꝓpħa electã dicit.ẽẽ. diabo¬
li escã. dũ alibi scriptũsit deillo fenũ sic̃

Expanded text:
 electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum; nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. 30. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. orum interitum Propheta electam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
centes ĩtdũ etiã ꝑ soporẽ q̃dã archana
i mistica c̃tuent᷑ acuident. Qͥ uͦ cor¬
da sua gͣuiorib uiciis polluer̃: c̃s¬
cientiȩ pauore inlusi species trem̃¬
das aspiciũt. Fallax enĩ unago m̃tes
nuseroꝵ diũsis eludit imaginib : &
qͦs iugilantes ĩuicia tͣxit. dormientes
fatigat : ut nũꝗ securos reqͥescere si¬
nat. Nõ nũꝗ etiã electoꝵ mrentes hor¬

Expanded text:
tes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes hor
Abbreviated transcription (Latin):
du t ut aeuoret ⁊ ad huo ꝗͣsi ĩmaxillã
madit. Uñ ipaulꝰ habet stimulos
carus qͥb. humiliet᷑ . ã habet peccandi
urit. cũpiditinb. Qͥdã ob ĩar repti¬
ꝓbilẽ
tib uexandi tͣdũt᷑: ut arripiendi eos
d̾mones coꝑalit̾ habeat̃ potestatẽ. terro¬
rib q tͥoꝵ afflicti humilient᷑ pęniteat᷑
i saluent᷑. Sic̃ ⁊ apłs corithiis scͥbẽs dicit :

Expanded text:
det ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem tibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ne᷑ etiã ipsa ĩferni supplicia. qͥsi leuia
⁊tͣnsitoria suggerit: qͣtinꝰ mseroꝵ cor¬
da ĩcupiditate lasciuiaq dissoluat. se¬
na q̃ incordib hominũ diabolꝰ fundit.
Ita sope undiq captã ĩpleũ m̃tẽ. ut exd¬
parte ouade qͥsq tẽptauerit: sine ꝑicło
exire ñpossit. Ueluti si uires hoc facere.
qd̃ si feceris pecces: siñ feceris reus ꝑ iuru
sis. Intanto gͦ mali discͥmine ut eua¬
dendi adicus pateat : minora pociꝰ eligen¬
das ut maiora uitent᷑. Diabolꝰ ꝗndo de¬

Expanded text:
interea etiam Stigia inferni supplicia tamquam leuia et transitoria suggerit ; quatinus miserorum corda in cupiditate lasciuiaque eneruiter dissoluat ; sena, quae cordibus hominum diabolus infundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut exparte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
ultis calamitatũ tẽptatioib
mens iusti ĩ hac uita pulsatur.
Urde ⁊ obtat ab hoc scło funditꝰ e¬
uelli : qͦ ⁊erũpnis careat. ⁊ fixã illic securi¬
tatẽ ĩueniat. Int̾ eas poenas qͣs iustꝰ incor¬
pore patit᷑. atq eas quas m̃te ꝑfraudẽ diabo¬
u colerat: multũ ĩter ÷ Ilã grauiꝰ fert qͥs
ĩteriꝰ luget: quã eas cetiꝰ sustinet. Hasem̃:
i loco euitat ⁊ tẽp̾re. Illas nec loco potest
abolꝰ: ꝗ dĩ uoluntas ꝑmittt. Teptando
aũ. scõꝵ ꝓfectib seruit. Etsi nolẽs utili¬
tati tam̃ scõꝵ seruit diabolꝰ : ꝗdo eos tẽp¬
tatiõĩb suis idecipit : s pociꝰ erudit. Flã
tep̾tatioes qͣs ille ad humanũ ĩt̾itũ mouet.
ĩt᷑ dũ xp̃s ad excitũiuirtutũ salubri unli¬
tate c̃ũtit. Insidie diaboli atq astuciȩ
qͣuis huc atq illuc querentes quẽ duorẽt
diffundant᷑. apotestate tam̃ diuina negͣdi¬
ciã demonũ nr̃efrenaret : & licet diabolus

Expanded text:
ultis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest abolus, quam Dei voluntas permittit. Tentando autem sanctorum profectibus servit. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudittentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina itiam daemonum non frenaretur. Et licet diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ : ⁊ seqͥ negligũt beantatis af¬
fectionẽ. Uidĩ uolũt rigidi seueritate.
i formã humilitatis p̃stare nequeũt. ut magis
t̃ribiles quã mites aspiciant᷑. Suꝑbi doctores
uulnerare pociꝰ ꝗ emĩdare nouer : salomene
testante. Inore stulti: uirga suꝑbiȩ. Qͥaĩcre¬
pando rigide feruĩt : ⁊ cõpati humilit̾ nesciũt.
Bene alieni peccati curanda uicia suscipit.
qͥh oc excordis dilectiõe ⁊ humili c̃scientia fac̃.
Cȩt̾ũ qͥ delinquentẽ suꝑbo uł odioso aĩo corri¬

Expanded text:
tis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corri
Abbreviated transcription (Latin):
tatiõem: caldos rerũ suarũ dños fecit.
Obtima ÷ illa discretio: ut ⁊ notasit᷑ ꝙa
nra a ddĩ augendã głam. ⁊ occulta ꝓ
elatioẽ uitanda humana. Ille aũ debet
ꝑublicare bonũ qd agit: qͥꝑfecta hu¬
militate fundat. nulla iã elatiõe ẽ¬
tingit᷑. Nã is qͥse ĩtelligit ad huc amo¬
re laudis pulsari. facta bona ioc¬
culto agat: ne forte qd̾ egerit ꝓdat.

Expanded text:
os fecit. 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
gĩ sacerdocii c̃tendit appete: ante ĩse
dis cuciat siuita honorisit c̾grua. qd̾sin
discrepat: humilit̃ adid qd̃ uocat᷑ accedat:
Reatũ qͥppe culpe geminat: siqͥsq cũcubra
ad sac̾dotale culm̃ aspirat. Uniꝰ cuiꝰq cas

Expanded text:
 sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuis facinorib arguunt᷑. uerba iustoꝵ
ꝓcensura declinanda abiciunt : seruan¬
tesse diuino udicio qͦpuniendis durꝰ.
plina iusticie: nec d̾lectant᷑ nisi placen¬
de pͥȩ ĩ becullitatis. ĩ iusticiȩ fecundi. Et
steriles ueritati: ceci ad c̃tuendã lucẽ.
ioccult ad tenebrarũ aspiciendis enorẽ.
Corda repbaꝵ lubricas admale c̃senciendã¬
&e fluxa: abenec senciendud uor issita¬
Quat iaioion iusti em̃detionẽ corcepts tstul¬
tobstinatimnẽ amoniti dices. Noce iustiẽ rũ
folsinabrit accipe. destulto auait ouelo

Expanded text:
suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, plina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendet fluxa; ad bene consentienduat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ remissi sit. Hĩc ÷ qr̾ scĩ cũ multa
c̃stantia redarguer̃ etiã pͥncipũ uicia:
ĩ qͥb cũ fũma. eẽt. h umilitas. loco tam̃ ne¬
cessario libe transgressores iusticie ĩcrepa¬
bat̃. Aliꝗndo etiã subdras nosoportet. eẽ.
humiliores : ꝗmĩ facta subditoꝵ iudicant᷑
anob. nrã uͦ ds̃ udicat. Agno scat ep̃s ser¬
uũ se. eẽ. plebi: ñdñm. Uerũ hec hcaritas
ñ canditio exigit: A .liii. dedoc¬
trine discretione.

Expanded text:
humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam faco Deus judicat. 3. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum; verum hoc charitas, non conditio exigit. CAPUT XLIII. De doctrinae discretione.