comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per namq est res gesta
quam narro: quia que¬
dam mulier mente capta
dum sensum funditus ꝑ¬
didiss. ꝑ montes & ualles
siluas & campos die no¬
ctuq uagabat᷑. ibiq tm̃¬
modo quiesce̾bat. ubi hãc
quiescere lassitudo coegis¬
set. Quadam uero die dum
uaga nimiũ erraret. ad be¬
ati uiri benedicti patris spe¬
cum deuenit: ibi q nesci¬
ens ingressa mansit. Facto
autem mane. ita sanato
insania capitis ulla tenu¬
iss: que omni uite sue
tempore. in eandem quã
acceꝑat salitẽ ꝑmansit.

Expanded text:
per namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
innumeris chorusca lã¬
padib uia r orientis
tramite. ab eirs cella in
celum usq denciebatur.
Cui uenerando habitu
uir desuꝑ clarus assistens.
cuiꝰ eẽt uia quam cernerẽt
inquisuit. illi autem se
nescire ꝓfessi sunt. Quib
ip̃e ait. Hec est uia. qua
dilectus dño celum bene¬
dictus ascendit. Tunc ita¬
q sancti uiri obitum si¬
cut presentes discipuli ui¬
derunt. ita absentes ex
signo quod eis predictũ
fuerat agnouerunt.Sepul¬
tus uero est in oratorio be¬
destriicta ara apollinis
ip̃e construxit. Qui & in

Expanded text:
innumeris corusca laminnumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio bedestructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in
Abbreviated transcription (Latin):
Lodem uero anno quo
de hac uita erat exitur
quibdam discipulis secũ
conuersantib. quib clam
longe manentib. sc̃issimi
sui õbitus denuntiauit
diem: presentib indicens.
ut audita ꝑ silentium tẽ¬
gerent. absentib indicãs.
quod uel quale eis signũ
fieret. qñ eius anima de
corꝑe exiret. Ante sextũ
uero sui exitus diem aꝑi¬
ri sibi sepulturam iubet.
qui mox correctus febrib.
acri ceꝑit ardore fatigari
Cumq ꝑ dies singulos
languor ingrauesceret:
sexto die portari se in ora¬
dorium a discipulis fecit.
ibiq exitum suum dñi¬
ci corporis ⁊ sanguinis ꝑ¬
ceptiõne muniuit.tq
inter discipłoꝵ man is
imbecillia membra
stentans: erectis in celũ
manib stetit. & ultimũ
sp̃m inter uerba orationis
efflauit. Qua scilicet die.
duob de eo fr̃io uni in
cella commoranti. alteri
autem longius posito.
reuelatio unius atq ñ¬
dissimilis uisionis appa¬
ruit. Uiderunt namq.
quia strata palliis atq

Expanded text:
Eodem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tas exposuit. hanc discu¬
.ter humana fragilitas
ñ presumit. S ẽ. qđ solli¬
cite in hac ip̃a expositione
dominica pensare debea¬
tis. Quia si nos uob̃ semen
uerbum. agrum mundũ
uolucres demonia.spinas
diuitias. significare dice¬
remus:ad credendũ nob̃
mens forsitan ur̃a dubita¬
ret. Unde idem dñs ꝑ se¬
metip̃m dignatut e expo¬
nere qd̃ dice̾bat. ut scratis
rerum signisicationas q̃re¬
re: in hiis etiam que per
semetip̃m uoluit Expla¬
nare. Exponendo gͦ qd̃
dixit. figurate se loqui in¬
notuit quatinus certos
uos redeleret cũ nob̃ nr̃a
fragilitas uerborum illius
figuras aꝑiret. Quis enim
michi unquam crederet.
si spinas diuitias interpre¬
tari uoluissem. maxime
cum ille pungant. iste de¬
leccent: & cñ spine sunt.
quia cogitatõnum suarũ
punctione mentem lace¬
rant. & cum usq ad pecta¬
tum ꝑtrahunt. qͣi inflicto
uulnere cruentant. Quas
bñ hecin loco alio euan¬
głista testante. nequaqͣ
dominus diuitias. s falla¬

Expanded text:
osuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicrerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed falla
Abbreviated transcription (Latin):
mur.⁊ tñ post fletum ad
culpas redimus. Sic bala¬
am isrłitici populi taber¬
nacula contemplatus fle¬
uit. eis q se similem fieri
in morte deposcit dicens.
Moriatur anima mea mor¬
te iustorum.⁊ fiant nouis¬
sima mea horum similia.
S mox ut hora compun¬
ctionis transiit. in auari¬
tie nequitiam exarsit.
slam ꝓpter ꝓmissa mũ¬
nera in euisdẽ ppłi mor¬
te consilium dedit. cuius
morti se fieri similem op¬
tauit. & oblitus ẽ qđ plã¬
xerat. cum extinguerẽ no¬
luit qđ ꝑ auariciam arde¬
bat.

Expanded text:
mur, et tamen post fletum ad easdem mur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Baalam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte depoposcit dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se fieri similem optavit, et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta uiam cadat: ne ma¬
lignus sp̃e ueniat.⁊a me¬
moria uerbum tollat. Cu¬
rate ne petrosa cerra se¬
tis enim libet qđ audiũt.
boni oꝑis initia ꝓponũt.
s mox ut fatigari aduer¬
sitatib ceꝑint: inchoata
derelinquunt. Petrosa gͦ
terra humorem ñ habuit.
que hoc qđ germinaue¬
rat ad fructum ꝑseuerã¬
tie ñ ꝑduxit. Multi nãq
cum uerbum contͣ aua¬
ritiam audiunt. eandẽ
auaritiam decestantur.
rerum om̃ium contemp¬
tum Aaudant. s mox
ut uilit animꝰ qđ con¬
cupiscat: obliuiscitur qd̾
laudabat. Multi cũ uer¬
bum contra luxuriam au¬
diunt. pollutiones carnis
ñ solum̃ ꝑpetrare ñ appe¬
tunt: s etiã perpetratas e¬
rubescunt.S mox ut car¬
nis speties eorum oculis ap¬
paret. sic mens ad desidiũ
rapitur.acsi adhuc ab ea
nichil sit contra hec eadem
cesid̃ia delib̾atum. ⁊ damp¬
nanda agit.que quicquid
egisse se memunt: iam &
ip̃a cdlampnauit.Sepe etiã
contra culpas compungi¬

Expanded text:
juxta viam cadat, ne majuxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra setis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis speparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum, et damnanda agit qui quidquid egisse se meminit, jam et ipse damnavit. Saepe etiam contra culpas compungi
Abbreviated transcription (Latin):
na anglorum curia ascribi
festinate. Uerba di que au¬
re ꝑcipitis. mente recinẽte.
Cibus enim mentis ẽ ser¬
mod̃i. & qͣi accẽptus cibꝰ¬
a stomacho languente rei¬
citur. qñ auditus sermo ĩ
uentre memorie ñ tenet᷑.
S quisquis alimenta nõ
retinet. huiꝰ ꝓfecco uita des¬
peratur. Eterne gͦ mortis
ꝑiculum formidate. si ci¬
bum quidem sce exhorta-¬
tionis accipitis. ⁊ uerba
uite idest alimenta iusti¬
cie in memoria ñ denetis.
omne qđ agitis.⁊ ad extre¬
mum iuditiũ sñ ulla mo¬
menti interpositione. co¬
tidie uolentes nolentesq
ꝓperatis. Cur gͦ amatur
qd relinquitur: Cur il¬
lud negligitur quo ꝑue¬
nitur: Mementote qđ
dicitur. Si quis h̃t̃ aures
audiendi audiat. Omẽs
enim qui illic aderant.
aures corꝑis habebant.
s qui cunttu aures haben¬
tib si quis ht̃ aures audi¬
endi audiat. dicit: aures
ꝓculdubio cordis requirit
Curate ergo. ut acceptus
sermo in cordis aure re¬
maneat. Curate ne semen

Expanded text:
na angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen
Abbreviated transcription (Latin):
qre ñ creditis qđ ⁊ in ma¬
ri potens sin: Si d̾m me
uere ẽẽ ⁊ creatorem om̃iũ
suscepistis. quare ñ credi¬
tis qđ ea que a me facca
sunt. in mea habeam pote¬
state: Quare gͦ dubitastis
pusille fidi: Qui pusillũ
credit arguetur.⁊qui ni¬
chil credit contempnetur.
fragiles in fide corripient᷑.
alieni omĩno a fide puni¬
entur. Tales fuerunt iudei
⁊ pagani. idoq in malis
suis euanuerunt. Tales
etiam heretici idoq in die
iudicii dampnabuntur.
Tunc surgens imꝑauit uẽ¬
tis ⁊mari.⁊facta est tran¬
quillitas magna. Scriptũ
tanquam dormiens dñs.
tanquam potens crapula¬
tus a uino. ⁊ ꝑcussit omẽs
inmicos suos in posteriora.¬

Expanded text:
Quare non creditis quod et in maQuare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum credit arguetur, et qui nihil credit contemnetur; fragiles in fide corripientur, alieni omnino a fide punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malis suis evanuerunt. Tales etiam haeretici, ideoque in die judicii damnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Scriptum tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit omnes inimicos suos in posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dicente domino. qͣ¬
re conturbati estis pusille
fidei. cur ñ habetis forti¬
tudinem.cut ñ confiden¬
tiam ⁊ fidiiciam apue uos
tenetis: & si mors irrueret.
nonne eam debuistis con¬
stantissime sustinere: Ad
omne enum quicquid euẽ¬
nerit fortitudo necessaria
ẽ. ad omne ꝑiculum uel
tribulationem. usq ad a¬
nime exitum. Similiter
⁊ contra delicias ⁊ diuitiã
⁊ honores derrenos. animi
fortitudo tenenda ẽ. ut neq
excollaris o homo. neq in
suꝑbiam erigaris. ñ despi¬
cias inimicos. neq humileᷤ
sꝑnas. neq obliuiscaris do¬
minum. neq derelinquas
creatorem. nec existas ingra¬
tus. Si gͦ in necessitate ⁊ in
ꝑiculis fortitudo necessaria
est: ut uiriliter cum fide
toleres uniu̾sa młtomagiᷤ
contra delicias ut dictum
ẽ ⁊ luxurias fortitudo ne¬
cessaria ẽ. ne in muscipu¬
lam incidas diaboli. Qua¬
re ergo turõati estis pusil¬
le fidei: Si potentem me
suꝑ cerram cognouistis.

Expanded text:
nunc dicit Dominus: Qununc dicit Dominus: Quare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitudinem? Cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors erueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis?
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Dñe salua nos.
perimus. Tanto fuerant
metu conterriti.⁊pene
animo alienati: ut irrue¬
rent in eum.⁊ ñ modeste
aut leniter suggererent.
s turbulenter suscitarẽt
eum dicentes. Dñe salua
nos. perimus. O beati . o ue¬
races cłi discipuli. dnm̃
saluatorem uobiscum ha¬
betis.⁊ periculum timetis:
Uita uobiscum ẽ. ⁊ de mor¬
de sollicit estis: Maris tur¬
binem trementes. creatorẽ
eius presentem ita suscita¬
tiẜ qͣi ñ possit dormiente
corꝑe fluccus sedare uł mi¬
tigare. S quid respondẽt
hii dilectissimi discipuli:
Paruuli inquiunt sumꝰ
adhuc infirmi. ⁊ ñdum ro¬
busti: id̾oq timemus. idõ¬
q trepidamus. Necdum
uidimus crucem. necdum
nos confirmauit passio
dñi ⁊ resurrect̾io. ñ ascensio
in celos. nec missi descensio
gilitate nutamus. Lc.ixͣ
ropterea ⁊ sepuis audi¬
mus a dño. increpationẽ
pusille fidi supportamꝰ:
toleramus libenter. uolun¬
tarie sustinemus. Inde ⁊

Expanded text:
dicentes: Domine, salva nos, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus adhuc infirmi et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus; necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in coelis, nec missi descensio gilropterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
miebat. O res mirabilis
⁊ stupenda. is qui ñquã
obdormiit dormit. is qui
celum ⁊ terram gubernat
dormit: is qui ñquã dor¬
mit neq dormitat ipse
dormire dicitur. Dormie¬
bat quidem corpore. sed
ugilabat ditatẽ. Dormiẽ¬
bat corpore s conturba¬
bat mare erigebat q
fluccus. ⁊ apłos conterre¬
bat suam ostensurus po¬
tentiam. Dormiebat cor¬
pore. sicuri ⁊ ad puteum
de icinere fati
gatus sedebat: demonstrãs
quia uere humãnũ porta¬
bat corpus qđ corruptibile
induerat. Ip̃o corꝑe dormie¬
bat. ditate uero concitabat
mare: ⁊ iterum deplacabat.
Dormiebat itaꝙ corpore ut
apłos suscitaret.⁊ euigila¬
re faceret. Precipue autem
om̃s nos. ne umqͣm animo
dormiamus. neq intellectu
aut prudentia. s uigilare
in omni tempore.⁊ iubila¬
re dño.⁊ salutem ab eo po¬
stulare studeamꝰ. Nam ip̃e
qui dormiebat corꝑe. illud
scm uerbum dicit. Ego dor¬
mio.⁊ cor meum uigilat.
Ad quem accedentes dis¬
cipuli. suscitabant eum

Expanded text:
miebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormiit dormit, is qui coelum et terram gubernat dormit, is qui non dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat, suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum portabat corpus, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare et iterum deplacabat. Dormiebat itaque corpore ut apostolos suscitaret et evigilare faceret. Praecipue autem omnes nos nequaquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore, et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud sanctum verbum dicit: Ego dormio et cor meum vigilat . Ad quem accedentes discipuli suscitabant eum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ colles i statera. Qult
consiliaruis eius fuit.⁊ osten¬
dit illi: Cum quo iniit con¬
silium ⁊ instruxit eum. ⁊ do¬
cuit eum semitam iusticie.
⁊erudiuit eum scientia. ⁊
uiam prucdentie ostendit
illi: Ecce gentes qͣi stilla si¬
tule.⁊ qͣi momentum sta¬
tere reputate sunt ei. Ecce
insule qͣi pulus exiguus.
⁊ libanus ñ sufficet ad suc¬

Expanded text:
tes, et colles in statera? Quis consiliarius ejus fuit, et ostendit illi? Cum quo iniit consilium, et instruxit eum, et docuit eum semitam justitiae, et erudivit eum scientiam, et viam prudentiae ostendit illi? Ecce gentes quasi stilla situlae, et quasi momentum staterae reputatae sunt: Ecce insulae quasi pulvis exiguus. Et Libanus non sufficiet
Abbreviated transcription (Latin):
uana diligunt.⁊ faisa sectã¬
tur. & post omnia. ad offensi¬
onis plenitudinem: dies ip̃os
anium nouum uocant. Quã¬
qͣm ñ inconuenient scd̃m se
nouum appellent annum
qm̃ ꝑ nefandas fe̾rias hone¬
state falsa turpitudo ⁊ per
uersitas innouat᷑. Nouum
uocant annum. qͣi noui aliqͥd
aut celum tunc ostendae aut
terra. Nouum annum ianu
re sordescant. Auspitia etiã
u anissimi colligere se dicũt.
at statum uite sue inanib
inditiis estimantes: ꝑ incerta
auium ferarum q signa.
imminentis anni futura ri¬
mant᷑. Cum utiq apud deũ
solum sit notitia futurorũ.
⁊ legalis auctoritas ista pro¬
hibeat dicens: ne auspicemi¬
ni.ne auguriis intendatis.
S miseri ac miserandi hoĩes.
rapti errorib paganorum.⁊
minus ꝓuido corde cecãti. cñ
impietate de domib suis pro¬
deunt:⁊ cum sacrilegio re¬
uercuntur.

Expanded text:
vana diligunt et falsa sectanvana diligunt et falsa sectantur, et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annumquoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januare sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impietate de domibus suis prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
sub specie sanitats iusaniũt.
An ñ omĩa que i ministris
demonum illisaguntur dic̃¬
b faisa sunt ⁊psana. cum
uir uirium sarum ugore
mollito. dotii i se frangit in
feminam. atoq illud am¬
bitu atez arte agit qͣi peni¬
teat illim ẽẽ qđ uir ẽ: Num¬
quid N uniuersa ibi falsa st̃
⁊ insana. cum se ado forma¬
di ħomines. aut in pecules
Aut in feras aut in portenta
tranfformant: Numquid ñ
omẽm excedit insaniam. cũ
decorem uultus humani di
speciałr manib in omẽm pul¬
chritudinem figuratum. sq̃¬
lore sordium ⁊ adulterina fe¬
ditãte deturpant:
Quomͦ ñ sanum sapientib
patet nichil ibi mẽe sanitatis.
ubi impia.oi inhonesta uni¬
uersa q̃ oraĩa ⁊ faciunt ⁊ lo¬
quiint᷑. ñ audientes claman¬
de cotidie in eccl̃ia beatum da¬
uid ⁊dicentem: filii hominũ
usq quo graui corde. utquid
diligitis uanitatem ⁊ queritis
cor est. atq omni impietate de¬
pressum. qui ꝑ sacrilegos iocos
diuinis monitis illudentes:

Expanded text:
sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis cor est atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et
Abbreviated transcription (Latin):
reni.
t ñ respẽxit inquit in ua¬
nitates ⁊ insamas falsas. Quo¬
nonio beatis dauid falsas in¬
sanias dicit. cum uere insani¬
ant. qui abiecto retrorium ti¬
more di. ad demonum respici¬
unt uanitates: S uir fidelis
ꝓprie naturam impie falsita¬
tis expressit: qr insana se
omĩa. quecumor li ut Hoci

Expanded text:
rem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaec
Abbreviated transcription (Latin):
portune insistere:ita ut
capi manu potuiss. si hãc
uir sanctus tenere uoluis¬
set. s signo crucis edito
recessit auis. Tanta autẽ
carnis temptatio aue ea¬
oem recedente secuta est:
quantam uir sanctus ñꝗͣ
nam uiderat.quam ma-¬
lignus sp̃c ante eius men¬
tis oculos reduxit: tanto¬
q igne serui di animum
in spẽcie illius accendit.
ut se in eius peccore amo¬
ris flamma uix caperet.¬
& iam pene deserere here¬
mum uoluptate uictus
deliberaret. cum subito
supͥne gr̃e respẽctu ad se¬
metip̃m reuersus ẽ:atq
uracarum & ueprium
iuxta densa succrescere
fructecta conspiciens.
exutus indumento nudũ
is proiẽcit: ibiq diu uo¬
litatus. toto ex eis uul¬
per cutis uulnera. edii¬
xit acorpore uulnꝰ men¬
tis: quia uoluptatẽ tra¬
xit in dolorem. Cumq be
bat intus. Nicit itaq pec¬
cãtum: qr mutauit incen

Expanded text:
portune insistere, ita ut portune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus anteanam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret; cum subito superna gratia respectus, ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta conspiciens, exutus indumento quo veia projecit, ibique diu volutatus, toto ex eis corper cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incen
Abbreviated transcription (Latin):
pe ab hominib positus.
quia die eodem paschał¬
eẽt sollempnitas:ignora¬
bat. Uenerabilis autem
presbiter rursus asseruit
dicens. Heraciter hodie re. ro¬
surreccionis dñice paschat
dies est: abstinere tibi mi¬
nime congruit.quia &
ego ad hoc missus sum: ut
igitur dm: sumpserunt
cibum. Expleta itaq re¬
fectione & colloquio: ad
eccł̃iam prb̃r recessit. Eõ¬
dem quoq tempore hunc
in specu latitantem ẽtiam
pastores inuenerunt.quẽ
dum uestitum pellib int̃
frutecta cernerent: aliqͣm
bestiam ẽẽ crediderunt. s
cognoscentes di famulũ:
eoꝵ multi ad pietatis grã¬
tiam a bestiali mentẽ
mutati sunt. Nomen ita¬
q eius ꝑ uicina loca cun¬
ctis innotuit: factumq
est. ut ex illo iam tempore
a multis frequentari ce¬
piss. qui cum ei cibum de¬
ferrent corporis: ab eius ore
in suo pectore alimenta.
referebant uite. Quadã¬
uero die dum solus ẽẽt.
circa eius faciem uolita¬
re cepit. eius q uultui im¬

Expanded text:
pe ab hominibus positus, pe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. CAPUcirca ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui im
Abbreviated transcription (Latin):
um uero iam omni¬
potens deus & romanũ
uellet a labore quiescere.
& bñdicti uitam in exẽ¬
plum hominib demon¬
strare. ut posita super
candelabrum lucerna
claresceret. qͣtinus om̃i¬
bus qui in domo di sũt
luceret: cuidam prb̃o lõ¬
gus manenti. qui refe¬
c̃tionem sibi in paschali
festiuitate preparauerat.
per uisum dñs apparere
dignatus ẽ dicens. Tu tibi
delicias preparas. & seruus
meus in illo loco fame cru¬
ciatur. Qui ꝓtinus sur¬
rexit. atq in illa sollemp¬
nitate paschali cum ali¬
mentis que preparaue¬
rat sibi. ad locum deten¬
dit: & uirum di ꝑ abrup¬
ta montiũ. ꝑ concaua ual¬
lium. ꝑ defossa terrarum
quesiuit. eum q latere i
specu repperit.Cumq ora¬
tione facta. & bñdicentes
omnipotentem dñm con¬
sedissent: post dulcia ui¬
de colloquia. is qui adue¬
nerat presbiter dixit.Sur¬
ge sumamus cibum. qͥa
hodie pascha est. Cui uir
dei respondit dicens. Scio
qd̃ pascha est: quia hodie¬
uidere de merui. Longe qͥp¬

Expanded text:
um vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quip
Abbreviated transcription (Latin):
aluator noster dilectissi¬
mi hodie natus ẽ gaude¬
amus. Neq enim locum fas ẽ
ẽẽ tristicie: ubi natalis ẽ uite.
que consumpto mortalis ti
eternitate letitiam. Nemo ab
huiꝰ alacritatis participatione
secernitur.una cunccis lecitie
cõmunis est ratio. quia dñs
nr̃ peccati mortis q destructor.
sicut nullum a reatu liberũ
repperit: ita liberandis om̃ibꝰ
uenit.

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo baptizat. qui peccã¬
ta ꝑ baptismum ñ relã¬
xat᷑. nisi ut precursionis
sue ordinem seruans. qui
nasciturum nascendo pre¬
uenerat. baptiraturum
ueniret. Et qui predican¬
do factus ẽ precursor xp̃i.
baptirando etiam pre¬
cursor eius fieret. imitatiõ¬
ne sacramenti. Qui int̾
hec mysterium nr̃i redẽp¬
doris annuntians. hunc
in medio hominũ ⁊ ste¬
tisse asserit ⁊ nesciri. qr
ꝑ carnem dñs apparens.
⁊ uisibił exstitit corpore.
⁊ inuisibił maiestate. De
quo etiam subditur. Qui
post me uenit.ante me fa¬
c̃tus est. Sic namq dicit᷑
ante me factus. ac si dica¬
tur ante me positus. Post
me ergo uenit. quia post¬
modum natus. Ante me
autem factiis ẽ: quia mͥ
prelatus. S hec paulo
suꝑius dicens. etiam pre¬
lationis eius causas apẽ¬
ruit cum subuinxit: qr
prior me erat.Acsi aꝑte
dicat. Inde me etiã post
natus suꝑat. quo eũ na¬
tiuitatis sue dempora ñ
angustant. Nam qui ꝑ

Expanded text:
ergo baptizat, qui peccaergo baptizat, qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum veniret? Et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Qui inter haec mysterium Redemprium annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per
Abbreviated transcription (Latin):
git me.sermonem meum
set uabit: E pater meus di¬
liget eum. ⁊ ad eum ueni¬
emus.⁊mansionem apud
eum faciemus. Quisquis
ergo in suꝑbia mentem
eleuat. quisquis auaricie
estib anhelat. quisquis
luxurie inquinationib¬
se polluit. cordis ostium
contra ueritatem claudit:
⁊ne ad se dominus uẽni¬
at claustra animi seris
uitiorum dampnat. Le
ed adhuc qui mis ix¬
si sunt ꝑscrutantur.
Quid ergo baptiras. si tu
cognoscende ueritatis sed
malitia exercende emula¬
tionis dicitur. euangłista
tacite innotuit: qui subiũ¬
xit ⁊ dixit. E qui missi fue¬
rant.erant ex phariseis.
Ac si aꝑte dicat. Illi ioh̾em
de suis accib requirunt:
qui doccrinam nescuit q̃¬
rere. s inuidere. S sc̃s qͥsq
etiam cum ꝑuersa mente
requiritur. a bonitatis sue
studio ñ mutatur. Unde io¬
hannes qͦ ad uerba in uidie.
predicamenta respondit
uite. Nam ꝓtinus adum¬
git. Ego baptito in aqua
medius autem ur̃m stetit:
quem uos nescitis. Ioħ̃s ñ¬
baptiratorum corꝑa per

Expanded text:
git me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite innotuit cum subjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joanbaptizatorum corpora aq
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝓpħa ueritatis est. si
euisdem ueritatis sermoni¬
b concors ñ est: S si subti¬
liter ueritas ip̃a requiratur.
hoc qd inter se contrarium
sonuit: quom contrarium
ñ sit inuenitur. Ad racha¬
missione angłs dicit. Ip̃e
precedet ante illum ĩ sp̃u
⁊ uirture helye. Qͥ iccirco

Expanded text:
a Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachaanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
bum. Q ex ip̃a ur̃a locu¬
tione cognoscitis. quia
prius uox sonat. ut uer¬
bum postmodum possit
audiri. Ioħs uocem se eẽ
asserit. quia uerbum pre¬

Expanded text:
bum". Ex ipsa nostra locutione cognoscitis quia prius uox sonat ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit quia uerbum prae
Abbreviated transcription (Latin):
nit primũ. Sicut enim il¬
le precursor uenturus est
iudicis: ita iste precursor
factus est redemptoris
oħs igitur in le.uiii¬
spu helyas erat: in ꝑsõna
helyas ñ erat. Qđ ergo dõ¬
minus fatetur de spiritu.
hoc iohs dẽnegat de ꝑsona:
quia ⁊ iustum sic erat. ut
⁊ dĩscĩpulis dñs sp̃ualem
de iohanne sententiam dĩ¬
ceret.⁊ ioħ̾s eisdem turbis
carnalib ñ de suo sp̃u s
de corpore responderet. Con¬
trarium ergo ueritati ui¬
detur eẽ qd̃ ioħs sõnuit.
s tñ a ueritatis tramite
ñ recessit. Qui cum se etiã
ꝓpham negauit. qr uidẽ¬
licet ñ solum poterat re¬
demptorem prelicare. s
etiam demonstrare:qͥsnã
sit continuo exprimit.
dum subĩungit. Ego uox
clamantis in deserco. Scĩ¬

Expanded text:
n erat; sicut enim ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor factus est RedemptorisJoannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
uit plane qđ ñ erat. s nõ
negauit qð erat: ut uerita¬
dem̃ loquens. eius membrũ
fieret. cui sibi nomen fal¬
laciter q̃ usurparet. Cum
ꝯͦ ñ uult appetere nomẽ
quia dum infirmitatẽ suã
studuit humiłr agnosce.
illius celsuuidinem meru¬
it ueraciter optinere. S
cum ex lecione alia re¬
demptoͬris nr̃i senteima
ad mentem rediucitur. ex.
huiꝰ nob̃ lectionis uerbis
questio ualde implexa ge¬
neratur. Alio quippe in
loco inquisitꝰ a diseipuł
dõminus de aouentu he
lye: respondit. elyas uenit.
⁊ ñ cognouerunt eum: s fe

Expanded text:
vit plane quod non erat, sed non negavit quod erat; ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae entu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Beatus uir cuius est
nomen dñi sꝑes eius.⁊ ñ respe¬
xit in uanitates ⁊ insamas fal¬
sas. Itaq qui sperat in dño. ac
toto corde in eius głam lumiñ
suorum defigit aspeccum ad in¬
sanissimas uanitates conse¬
cratos sȩmel do ñ debet ocłos
retorquere. Quia ut ait dñs:
nemo mittens manũ ad ara¬
trum. ⁊ respiciens retro: aptꝰ
ẽ regno di. Omnis enim arans
si retro respiciat. aut tortuosũ
⁊ inutilem faciet su cum: aut
arantum boum suorum uesti̾¬
gia uulnerabit. Ita ⁊ qui di¬
recto tramite ac spiritali uo¬
mȩre nociua ac mundana ꝑ¬
sulcans. accedit ad di regnũ.
si aspeccum suũ ad impia ⁊
uana conuerterit:⁊iugales

Expanded text:
David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana c
Abbreviated transcription (Latin):
excessu. Orius prosternen¬
dus postea suscitandus.
Prius ꝑcuciendus. postea
sanandus Non enim in
illo postea xp̃c uiueret:
nisi occideretur in eo qđ
ante male uixisset. Quid
ergo ꝓstratus audit:Sau¬
le saule quid me ꝑseq̃ris:
Durum ẽ tibi cont̾ra sti¬
mulum calcitrare. & ille.
Quis es dñe: & uox desuꝑ
Ego sum iħc nararenꝰ quẽ
tũ ꝑsequeris. Membris in
terra adhuc positis. caput
in celo clamabat. E ñ di¬
cebat quid ꝑsequeris me¬
os fideles. s quid me ꝑ¬
sequeris. Wille. Quid̃
me iubes facere: Iam pa¬
rat se ad obediendum.
qui prius seuiebat ad
ꝑsequendum. Iam forma¬
tur ex ꝑsecutore predicã¬
tor. ex lupo ouis: ex hoste
miles. Audit quid facere
lebeat. cecus sanus fact̾us
ut interiori luce fulgeret
cor eus. Exterior lux ad
tempus subtracta ẽ ꝑse¬
cutori: ut redderetur pre¬
dicatori.¬

Expanded text:
em suam; prius prosternendus, postea erigendus; prius percutiendus, postea sanandus: non enim in illo postea Christus viveret, nisi occideretur in eo quod male ante vixisset. Quid ergo prostratus audit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare. Et ille, Quis es, Domine? Et vox desuper, Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Membris adhuc in terra positis caput in coelo clamabat, et non dicebat, Quid persequeris servos meos; sed, Quid me persequeris? Et ille, Quid me vis facererat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles; audit quid facere debeat. Caecus sane factus est, ut interiore luce fulgeret cor ejus. Exterior lux ad tempus subtracta est persecutori, ut redderetur praedicatori
Abbreviated transcription (Latin):
illo dictum erat.
am si placet audiamus.
illum mane rapientẽ pre¬
dam: ad uesperam escãs
si diceretur. Prius rapit.
dite raptorem. Paulus in¬
quit acceptis epłis a pͥn¬
cipib sacerdotum. ibat ut
ubicumq inueniret xp̃i¬
anos: ad sacerdotes attra¬
heret et addiceret. utiq
puniendos. Ibat spirans
⁊ anhelans cedem: hoc ẽ
mane rapiens. Nam ⁊ qñ
lopidatus ẽ stepħs pͥmus
uidenter aderat ⁊ saulus
& sic aderat lapidantib
ut ñ ei sufficeret: si rantu
suis manihz lapilart.
Ut enim eẽt in omniũ la¬
pidantium manib: ipse
omnium uestimenta ser¬
uabat. magis sẽuiens om̃s
adiuuando. qͣm suis ma¬
nib lapidando. Audiui¬
mus mane rapientem.ui¬
deamus ad uesꝑam qͦmͦ
diuidat escas. uoce xp̃i de
celo ꝓstratus.⁊ accipiens de

Expanded text:
illo dictum erat. Jam, si placet, audiamus illum mane rapientem, ad vesperam escas dsi diceretur, Prius et postdite raptorem: Saulus, inquit, acceptis epistolis a principibus sacerdotum ibat, ut ubicumque inveniret Christianos, ad sacerdotes attraheret et adduceret , utique puniendos. Ibat spirans et anhelans caedes; hic est mane rapiens. Nam et quando lapidatus est Stephanus primus evidentius aderat et Saulus. Et sic aderat lapidantibus, ut non ei sufficeret si tantum suis manibus lapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium manibus, ipse omnium vestimenta servabat, magis saeviens omnes adjuvando, quam suis manibus lapidando. Audivimus, Mane rapiet: videamus, ad vesperum dividet escas. Voce Christi de coelo prostratus e
Abbreviated transcription (Latin):
die celo sit natus & coro¬
natus in illo celebrentur:
nos hodierna die beati
mathie duodecimi apłi
natalem tanta ueneracio¬
ne excolere debemus. qͣn¬
ta ut predictum ẽ inter
apłos mirabiliter electũ
magne auccoritatis mag¬
ne q excellentie sacra¬
euangelista narrante re

Expanded text:
die coelo sit natus et coronatus, in illo celebrentur; nos hodierna die B. Matthiae duodecimi apostoli natalem tanta veneratione excolere debemus, quanta, ut praedictum est, inter apostolos mirabiliter electum magnae auctoritatis magnaeque excellentiae sacraevangelista narratum;
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio diuine potẽ¬
tie atq humane glorie.
qm̃ quidem sicut diuina
scriptura deninciat: ñ si¬
cut uidet homo. ita uidet
deus. Ille ioseph qui uoca¬
batur barsaban. qui cog¬
nominatus ẽ ab homini¬
thias autem qui interpre¬
tatur d̃i pariuis siue do¬
natus. sp̃c scĩ electionẽ fa¬
ctus ẽ magnus. O uere
paruus o uere magnus.
qui ñ iđo magnus quia
electus: s ido magnus qr
humilis faccus. sectando
siquidem uestigia dñi sui
dicentis: ñ ueni ministra¬

Expanded text:
dispensatio divinae potentiae atque humanae gloriae: quoniam quidem, sicut divina Scriptura denuntiat, non sicut videt homo, ita praevidet Deus . Ille enim Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ab hominithias autem qui interpretatur Dei parvus, sive donatus, Spiritus sancti electione factus est magnus. O vere parvum! o vere magnum, qui non ideo magnus quia elatus, sed ideo magnus quoniam humilis factus, sectando siquidem vestigia Domini sui dicentis: « Non venit filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
us sum. ⁊ fratrum tuorum.
Quid ẽ qđ ante redemptõ¬
ris aduentum angli ab ho¬
minib adorantur ⁊ tacẽt.
postmodum uero adorã¬
ri refugiunt. nisi qđ naturã
nr̃am quam prius despexe¬
rant. postquam hanc suꝑ
se assumptam conspicũt.
ꝓstratam sibi uidere ꝑtimes¬
cunt: Nec iam subse uelut
infirmam contempnere
ausi sunt: quam super se
uidelicet in celi rege uene¬
rantur. Nec habere dedig¬
nant᷑ hominem sotium.
qui suꝑ se adorant homi¬
nem deum. Curemus ergo
munditia polluat. qui in
nitatem nr̃am. nulla nos
luxuria inquinet. nulla
durpis cogitatio accuset.
ñ malitia mentem morde¬
at. ñ inuidie rubigo con¬
sumat. ñ elatio inflet. ñ
ambitio ꝑ derrena oblet᷑a¬
menta dilaniet. ñ ira im¬
flãmet. Dii z enim uocati
sunt honinez. Deffende
ergo tibi o homo contͣ uitia
honorẽ dei qͥa ꝓpter te fac¬
tus ẽ ds homo: qui uiuit ⁊
secula seculorum am̃.

Expanded text:
us sum et fratrum tuorum . us sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo,munditia polluat, qui in nitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo, qui vivit et ecula saeculorum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
mant. gla in excelsis deo.
Eterra pax hominib bo¬
ne uoluntatis. Pruis quip¬
pe qͣm redemptor nr̃ per
carnem nasceretur. discordi¬
am cum angłis habiumus.
a quorum claritate atq
munditia. ꝑ prime culpe
meritum.per cotidiana de¬
licta longe distabamus
Quia enim peccando pitͣ¬
extͣnei eramus ado. extrane¬
os nos a suo consortio de¬
putabant angłi ciues d̃i.
S quia cognõuimus regẽ
nr̃m. recognouerunt nos¬
angłi cuiẽs suos. Quia enĩ
rex celi derram nr̃e carnis
assumpsit. infirmitatẽ
nr̃am illa iam anglica
celsitudo ñ despicit. Ad
pacem nr̃am angli rede¬
unt. intentionem prioris
discordie postponunt: et
quos prius infirmos abie¬
ctosq despexerant. iam
sotios uenerantur. Hinc ẽ
enim qđ loth ⁊ iosue an¬
głos adorant. nec tñ adora¬
re ꝓhibentur: ioh̃s uero in
apocalipsi adorare angłm
uoluit. s tñ hunc idem an¬
gelus ne se debeat. adorare
conspescit dicens. Uide ne
feceris. Conseruus enim tu¬

Expanded text:
mant: Gloria in excelsis Deo, mant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor nostecarnem nasceretur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli, cives Dei. Sed quia nos cognovimus regem nostrum, recognoverunt angeli cives suos. Quia enim coeli rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentiondiscordiae postponunt, et quos prius infirmos abjectosque despexerant jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen hunc idem angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tu
Abbreviated transcription (Latin):
scđm naturam. Nam de po¬
testãte eius scriptom est:
in propria uenit. In nat᷑a
zenim sua ante tempora
natus est: in.nr̃a uenit ex
tempore Qui ergo eternus
ꝑmanens temporalis appã¬
ruit. alienum est ubi des¬
cendit. & quia ꝑ ꝓpham
dicitur. om̃is caro fenura:
factus homo fenum nr̃m
uertit in frumentum. qui
de semetipo ait. Nisi granũ
frumenti cadens in terrã
moruiũ fuerit: ip̃m solum
m& .i. iet. Unde ⁊ natus in pre¬
sepio reclinat᷑. ut fideles õs
uidelicet scã ammalia car¬
nis sue frumento reficeret:
nc ab eterne intelligentie
pabulo ieiuna remanerent.
pastorib angls apparet. eo¬
q di claritas curcumfulget.
nisi qđ illi pre ceteris uidere
sublimia merentur. qui fi¬
delib gregib preesse sollici¬
de sciunt: dumq ip̃i pie
super gregem uigilant. di¬
uina super eos gr̃a largius
choruscat. Regem uero na¬
tum angłs nuntiat eius¬
q uoci angłorum chori cõ¬
cinunt:⁊congaudentes cla¬

Expanded text:
secundum naturam. Nam de posecundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes cla