comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ qͦc̃q mͦ dixit faciet. s inc̃eit qũo dicat uͭ
faciat. Sicut ẽ aũt ut teneat᷑ ad audi  de
lectandꝰ auditor ita flectẽdus ut moueat᷑
ad agẽd̾. ⁊ sic̃ delectar᷑ si iuauit̃ loqͣris ita
flectit᷑ sl amet qd̾ polliceris. timeat qd̾ mni¬
uaris. od̾it qd̾ argnis. qd̾ cõrãdus ãplecta¬
t᷑ qd̾ dolendũ exaggeras doleat. c̃ ꝗd letan¬
dũ p̾dicas gandeat. miscat᷑ eoꝵ qͦs mis̾e̾ndoͦ
añ ocłõs dicendo ꝯstituis. sugiat eos quos

Expanded text:
 dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem ut teneatur ad audiendum delectandus auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flectitur si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat, cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eo
Abbreviated transcription (Latin):
moysi cogelut eos uera dice ĩ ñ bona faci¬
ẽtes. Agelũt gͦ sua ĩ uita sua. docereat̃ sua
cathedra illos ũ ꝑmittebat aliena. Młtis uti¬
q ꝓsũt dicẽdo q̃ ñ faciũt s lõge płib ꝓdẽent
defensionẽ ex ip̃oꝵ suis p̾põitis ⁊ doctorib que¬
rãt rndẽtes corde suo aut ⁊̃ ił adħ erũpãt
facis :  ita fit ut cũ ñ obediẽt᷑ audiãt qui se
p̾dicatore ꝯtẽpnãt. Deniq apłs scͥltĩ ad ty

Expanded text:
Mosi cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua. Docere autem sua cathedra illos non permittebat aliena. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt, sed longe pluribus prodessent defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerunt, respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpant facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se praedica
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ petrã posuit ⁊ ea uire ꝑfudit. q̃ suuł ut
uirge caciise qͣm gerebat angls dĩ retigit.
de pet᷑ ignis erupit atqita sac̾siciũ qd̃ offe¬
relut᷑ asssĩptũ est. quo uidel declaratũ inde
t᷑ ꝙ pet᷑ illa typũ hũit cor̾s xͥ qr scͥptũ ẽ. bibe¬

Expanded text:
pra petram posuit et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat angelus, Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est . Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum h
Abbreviated transcription (Latin):
binẽbres cͥcuitꝰ decẽtisie faciat. Unũ qͦ cala¬
mitas ĩminẽs. alt̾m qͦ ledtꝰ ĩpurꝰ. t̾ciũ qͦ ꝓdi¬
ga mẽia mõstret᷑. deinde luxuriosã remor¬
d auriũ uoluptatẽ. i c̃ dixis. ꝗ canitis ad
b musica mirabili decore dicẽdi. ĩuectõis
ĩpetu relaxato. ⁊ ñ ad illos s de uł iã loq̃ns
ut nos musicũ sapiẽtis musica luxͣiantis di

Expanded text:
bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad bus musica mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis di
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽt᷑ ꝑtin̾e uoluisse idẽ ip̃e romani aut¬
tor elogi c̃ itidẽ dix̃. Iserit gͥ eloq̃ns qͥ pore¬
rit ꝓua s̃mise. modica temꝑate. magna
gndit̾ dic̾e tatꝙ ił adderet illa ⁊̃ tͥa ⁊ sĩc ex¬
plicaret unã eandẽq sm̃am dicẽs. ¶seit
gͥ eloq̃ns qui ut doceat pot̾it ꝓna sb̃mis¬
sent delectet: modica tẽꝑatẽ. ut flectes
c̃ ab eo dc̃n sunt s cñis forensib poss ostẽdẽ.¬

Expanded text:
tinere voluisse idem ipse Romani auctor eloquii, cum itidem dicit: Is erit igitur eloqueas, qui poterit parva submisse, modica temperate, magna granditer dicere: tanquam si adderet illa etiam tria, et sic explicaret unam eamdemque sententiam dicens: Is erit ergo eloquens, qui ut doceat, poterit parva submisse; ut delectet, modica temperate: ut flectat, ab eo dicta, in causis forensibus possunt ostend
Abbreviated transcription (Latin):
b nã capit ⁊̃ illa ornam̃ta pene oĩa. s ea
si nõ hũerit ñ reqrit. fcur qppe ĩpetu suo ⁊
eͥ locutõis pulchtudĩem si occurrent uirẽt̃
capit ñ cumdecoris assinnt. Satis ełest ei¬
pp̃ qũ agit᷑ ut ũbi ꝯgruẽtia ñ oris eligat̾
industa e pectoris seqͣnt᷑ ardorẽ. Nã si au¬
rato gẽmato q tr̃o nir fortis atmet᷑ ĩten¬

Expanded text:
a ornamenta pene omnia; sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur enim impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis est enagitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur, inten
Abbreviated transcription (Latin):
usa.  ut audue tereait ⁊̃tlłre ñ pateat.
cdł postremo ñ libeat. Ili fallacib argum̃¬
tis ũitatẽ oppugnẽt. asserãt flitatẽ. istiuͦ
nera defende si flã ualeant refutare ills:
aĩos audiẽciũ s̃ errorẽ mouẽtes ĩpellẽtes q
dicẽdo t̾rcant ꝯu̾tent exhylarẽt. exhortẽ¬
tis ⁊ erroris usur pãt. Si q̃rũ q sũt de hac
re obsu̾atõnes atip p̾cepta ꝗb cũ accedit

Expanded text:
 ut audire taedeat, intelligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem, isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem moventes impellentesque dicendo terreant, contristent, exhilarent, exhorretis et erroris usurpant? Sed quaecunque sunt de hac re observationes atque praecepta, quibus cum accedit
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ defor̾tatis tue ꝙͣ te ip̃am q̃ inderitime̾ᷤ
si płchra es ꝗd abstõceris: si ceformis cur
alti us placere. ⁊ trascie si amet illiã qͥ ad¬
ult̾are ĩ tedocet᷑. Mala magĩaes. ĩuirie
tue lenocinari ĩ resug̾ q̃ pasa ẽ lenonẽ. ac

Expanded text:
irimus deformitatis tuae, quam te ipsam, quae videri times! Si pulchra es, quid absconderis? Si deformis, cur alteri vis placere. Et irasceris si amet aliam, qui adulterare in te docetur? Mala magistra es injuriae tuae. Lenoc
Abbreviated transcription (Latin):
s̃monib sias ac maxĩe ut iłsigant᷑ ela borãt¬
ea qͣnt̃ p̾sunt ꝑspicuitate dicẽdi ut cut̃ mł¬
tũ tardus sit qͥ ñ ĩtlłit. aut ĩ retũ qͣs explica¬
re atq ostẽdẽ uolumꝰ omcłtate ac sb̾tilitu¬
te ñ ĩ nr̃a soqutõe at cã qua minꝰ tardiꝰ ue
qd dicimꝰ possit ĩtlłigi  Sũt ẽq̃dã q̃ ui

Expanded text:
mitus ac maxime ut intelligantur elaborentea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicim
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis si ostentari oportelat. qͦꝵ alt̾m fie¬
ret s intaret᷑ alt̾m putari poss si facae ag¬
nosceret᷑. ⁊ ĩ ꝗb forte locis agnoscit᷑ a doctis:
adhibita. s ip̃is reb uelud sponte sb̃iũcta
uideant᷑ qiͣ ⁊ sapĩam ce domo sua . r pectore
mulã ⁊̃ nõ uocatã seꝗ eloqnciã. Qͥs eĩ

Expanded text:
tentari oportebat: quorum alterum fieret, si vitaretur: alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subiuncta videantur, quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore mulam etiam non vocatam sequi eloquentiam. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
uł cũ sp̃c sc̃s uisibili spẽ słi ĩ colũba sũ ĩ igneiss
lĩgͥs apparuit.
Dod fateor excedẽ uires itẽtõis mee¬
utẽ angũ manẽtes sp̃uali sui corporis
qͣlitate ꝑ hãc occłtus oꝑantes assumãt ⁊
ĩtiorib elem̃tis corpulencõnib qd̾ ĩ coap¬
tatũ qiͣ aliqͣm uestẽ mitẽt ⁊ u̾tãt ĩ qͣslibet
spẽs corporales. ĩ ip̃as ueras sit̃ aq̃utra ĩ uinũ

Expanded text:
us sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meaeutrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
puluis: Nõ oĩa fauile: Nõ ĩ paucis u̾sib
eoꝵ ite memoria ẽ: Bespice sepulcra ⁊
pulir̾ a deformi. Memor itaq nat̾e neex¬
tollaris aliqñ. Menor at̃ eris si te ip̃mre¬
gexeris.

Expanded text:
pulvis? non omnia favillae? non in paucis ossibus eorum vitae memoria est? Respice sepulcra, epulchrum a deformi. Memor itaque naturae, non extollaris aliquando. Memor autem eris, si te ipsum respexeris.
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣd dr̃ pã dõ filio dedit. gignẽdo dedit.
eẽt. Nã qũo u̾bo uba daret aliqͣ ĩ qͦ ĩe ffabilit̾
lit debemꝰ accipe uelut uicissim nos suẽt pat̾
itisiꝰ ãboꝵ ĩ nob̃ e̾nãdi alt̾uãte custodia qͥ si
aliꝰ alio discedẽte succedit. Siuł eĩ custodiũt

Expanded text:
d Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. esset. Nam quomodo Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter liter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis servandi alternante custodia, quasi alius alio discedente succedat. Simul enim custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
semet ip̃m. ¶ Pax domestica ẽ ordiuata
cohĩtãtiũ ĩꝑandi obediendiq cõcordia. Im¬
pãnt eĩ qͥ ꝯsulũt sic̾ iuir uxori parẽtes fili
maritis. filii ꝑentib. sui dñis. S ĩ domo iꝰti
uiuẽtes ex fide. ⁊ adħ ab illa ciuitate ꝑ egri¬

Expanded text:
entia. Pax domestica, est ordinata cohabitantium imperandi obediendique concordia. Imperant enim qui consulunt; sicut vir uxori, parentes filiimaritis, filii parentibus, servi dominis. Sed in domo justi viventis ex fide, et ab illa adhuc civitate peregri
Abbreviated transcription (Latin):
catur᷑ dõ locũ scm ⁊ aptũ reqris. Int̾iora tu¬
a mũda ⁊ oĩ ĩde mala cupiditate depulsa p̃¬
para tͥ ĩ cordis tui pace sec̾tũ. uolẽs ĩ tẽpl
orare ĩ teora ⁊ ita age semꝑ ut tẽplũdĩsis
ibi eĩ ds̃ exandit uͥ hĩtat. ¶Sensus cor̾s

Expanded text:
cturus Deo, locum sanctum et aptum requiris, interiora tua munda, et omni inde mala cupiditate depulsa, praepara tibi in cordis tui pace secretum, volens in templo orare. In te ora, et ita age semper, ut templum Dei sis. Ibi enim Deus exaudit, ubi habitat
Abbreviated transcription (Latin):
tute obedĩe. u̾gĩtas at̃ pp̃ea p̾ ẽẽ sñ ob tdĩa
qr põt femũa ꝯsilio u̾gĩtatis accepto ⁊ cꝰ¬
todita uͥgĩtate p̾̃cepta ꝯtẽpn̾e sic̃ młtas
sacͣrugines nouimꝰ u̾boias. uoias. ebͥosais.
litigiosas. auaras. suplas. q̃ ꝙͣ p̾cepta sũt.¬

Expanded text:
a potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia cont
Abbreviated transcription (Latin):
stis miptiis amp̃ bonũ erat qd̾ pr̃abrahã
ĩ suo femore ñ erat cui mauũ sb̃da famu¬
iũ uissit ut de uxore q̃ a filio ẽẽt ducẽdã u¬
raret ponẽs eĩ manũ sb̾ femore hõis ⁊ iu¬
rãs ꝑ deũ celi ꝗd aliud sigͥficalat᷑. nͥ a carne
q̃ ex illo femore origiẽ duc̾et dm̃ celi ẽẽ uẽ
turũ : bone gͦ stĩt nptie ĩ qͥb tũto meli¬
ores sũt ꝯuiga : i qͣnto castiores ac fidelio¬
res dm̃ timẽt maxĩe si filios qͦs carnalit̾

Expanded text:
stis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum subdere famulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo fturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
satͣm̃tis saluris nt̃e mĩst̾iũ uelabat᷑ ⁊ qui
añ nupcias tales erãt ofłicio ꝓpagãdi imp¬
cias copłalũt ñ ĩcti libidĩe s ducti pieta¬
te. Qͥb sioptatõ tar caret᷑ qͣł reuelato no¬
uo testam̃to dumẽ dicẽte dño. Qͥ põt caꝑe
capiat. Nõ eos dubitarit ⁊̃ c̃gaudio sus¬
ceptͣos fuisse. qͥdaigẽt᷑er ĩtẽtꝰ leget qũo

Expanded text:
sacramentis salutis nostrae mysterium uelabatur, etiam qui ante nuptias tales erant, officio propagandi nuptias copulabant, non uicti libidine, sed ducti pietate: quibus si optio talis daretur, qualis reuelato nouo testamento data est dicente domino: qui potest capere, capiat, non eos dubitat etiam cum gaudio suscepturos fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽtẽ ꝑcũctatorẽ dicẽtẽ. tuergo melior ꝙͣ
sarra es. Rdent. egomelior sũ. s hiis qui
uͥtute hꝰ ꝯtiuẽtie carẽt ꝙ de sarra ñ credo.
fecit gͦ illa cũ illa uͥtute qd̾ ali ip̃ri ꝯgrue¬
lut. a qͦ ego sũ ĩmunis. uͥ ĩ meo ĩ co r appa¬
reat qd̾ illa ĩ cũo ꝯsuabat. res gͦ istas si cõ

Expanded text:
er cunctatorem dicentem: Tu ergo melior quam Sara? respondeat: Ego melior sum, sed his quae virtute hujus continentiae carent: quod de Sara non credo. Fecit ergo illa cum ista virtute quod illi tempori congruebat, a quo ego sum immunis, ut in meo etiam corpore apparea
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃a irrep̃̾hẽabiles carne ĩfirmitates de
nuptiis at̃ ĩdusolubilẽ fidei societatẽ de ip̃a
ꝓg̾ssũ ĩmod̾ate coeũdi. de nuptiis: modum
caste ꝓt̾andi. ⁊ si eĩ t̾pe ẽ libidinose iti uelle
marito honestũ ẽ mñ nolle mist̾i nͥ marito.
⁊ ñ parere nͥ de marito. ¶Sũt itẽ uirius
adeo ĩꝯtinẽtes ĩ ꝯuigib ne gͣuib partut¬

Expanded text:
lem carnis infirmitatem, de nuptiis autem indissolubilem fidei societatem, de se ipsa progressum inmoderate coeundi, de nuptiis modum caste procreandi. etsi enim turpe est libidinose uti uel marito, honestum est tamen nolle misceri nisi marito et non parere nisi de marito. Sunt item uiri usque adeo incontinentes,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. s qr ꝯtinẽtia illa m̃iti ã plioris ẽ reddẽ
ã debitũ ꝯuigale ulliꝰ ẽ cͥminis. exig̾e aĩc̃
ult᷑ gep̾andi ticc̃itatẽ cłpe uẽiał. fornica¬
ri porro uł mechari pumẽdi diuinis. caue¬
hon̾et᷑ ꝯuigi faciat uñ dũpnet᷑. Qͥ eĩ di¬
nitit uxorẽ suã excepta cã forntatõis fac̃
eã mechari usq adeo fedꝰ illd̾ iniciũ nup

Expanded text:
 reddere uero debitum coniugale nullius est criminis, exigere autem ultra generandi necessitatem culpae uenialis, fornicari porro uel moechari puniendi criminis, cauehonoretur, coniugi faciat, unde damnetur. qui enim dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis facit eam moechari. usque adeo foedus ill
Abbreviated transcription (Latin):
so sexu societatẽ. alioꝗniã ñ dic̾et᷑ ꝯugiũ in
emarcuit arcor eratis it̾ mascłm ⁊ femĩam.
iuget tñ ordo caritans ĩt̾ maritũ iutoiẽ.
Ꝙͥ qͥnto meliores sũt tãto maturi᷑ a cõmix¬
tione caruis sue pari ꝯsẽsu se ꝯtiñe ceperũt.¬

Expanded text:
um in emarcuit ardor aetatis inter masculum et feminam, uiget tamen ordo caritatis inter maritum et uxorem, qui quanto meliores sunt, tanto maturius a conmixtione carnis. suae pari
Abbreviated transcription (Latin):
iuo suo recõciliari. c̃ reced̾e utiq i man̾e
ĩnupta nͥ adult̾o uiro ñ debeat ue recedẽ¬
do ab eo qͥ adult̾ũ ẽ faciat eũ mechari. re¬
ro possit ẽẽ licẽtia ducẽde altiꝰ si adult̾am
reliq̃rit c̃ młriõ sit nubẽdi adt̾i si adult̾ũ
reliq̃rit: ñ indeo. Ꝙ si iꝰ sũt: tm̃nabet ald̾

Expanded text:
ere utique et manere innupta nisi ab adultero uiro non debeat, ne recedendo ab eo, qui adulter non est, faciat eum moechari. rero possit esse licentia ducendae alterius, si adulteram reliquerit, cum mulieri non sit nubendi alteri, si adulterum reliqueri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eslio scm̃ eet ut ĩ carne filius appareret: q¬
gruẽt᷑ dc̃s ẽ imiitꝰ ille ꝗ in ea carne apparuit.
misiste at̃ ille: ꝗ ĩ ea nõ apparuit. ꝙm illa q̃
coeã corꝑeis oclĩ foris gerũt᷑. ab iaore appr¬
ratu nare sp̃nar exutunt. ꝓpt̾ca ꝯuẽienter

Expanded text:
t Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne apparuit; misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparat
Abbreviated transcription (Latin):
sitoria cogitacõ. Q tñ cogitatõ tͣnͣsiẽs: ꝑ ois¬
ciplinas ꝗb erudit᷑ animꝰ memorie cõm̃da¬
t᷑ ut sit quo redire possit q̃ cogit᷑ inde tnͣsire.
Qͣuis si ad memoriã cogitacõ ñ rediret atq¬
ducta fu̾at duc̾et᷑ id q ĩuenir nͥ pͥmũ ĩuene¬
rat ĩ illa ĩ corporea u̾itate uñ rutiꝰ qiͣ destͥp¬

Expanded text:
sitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atqducta fuerat duceretur, idque inveniret ubi primum invenerat, in illa scilicet incorporea veritate, unde ru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illam̃tis ĩtẽco penes qͣm ssima potestas est
m̃bͣ ĩ op̾ mouẽdi uł ab oꝑe cohibẽdi male ac¬
tõm cedat ⁊ ẜuiat. ¶Nec sane cũ sola cogi¬
tacõe m̃s oblectat᷑ alicitis ã ꝗdẽ dec̾nẽs esse
faciẽda tenẽs tñ ⁊ uolẽt libẽt᷑ q̃ statĩ ut atti

Expanded text:
et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens li
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ gn̾a noua. Deĩceps ãt usq ñc ⁊ ultra
sũt ñ ut ip̃o saltẽ die septimo potẽcia ciꝰ a
cessaret: alioꝗn ꝯtinuodilaberẽt᷑. Qreci¬
toris nãq potẽtia ⁊ oĩpotẽtis atq oĩtenẽtis
sũt regẽdis si aliqñ cessaret sił ⁊ illoꝵ cessa
⁊ abscedẽte stat opꝰ eiꝰ itn mũdꝰ uł ictu ocłĩ
stare pot̾it si ei d̃s̃ regnũ sui ibtͣerit. ꝓin

Expanded text:
s autem usque nunc et ultra sunt; non ut ipso saltem die septimo potentia ejus acessaret, alioquin continuo dilaberentur. Creatoris namque potentia, et omnipotentis atque omnitenentis sunt regendis, si aliquando cessaret, simul et illorum cessaratque abscedente stat opus ejus; ita mundus vel ictu oculi stare poterit, si ei Deus regimen su
Abbreviated transcription (Latin):
litarẽ. ¶Demiq ip̃e i cũ c̾auit defessus nec
cũ cessauit refõs est. S nos uoluit ꝑ scͥptã
suã ad qetis exhortari desideriũ ĩtimãdo no¬
b eũdiẽ ce scĩficasse ĩ qͦ ꝗeuit ab oĩb oꝑibus
suis. Nã nllõ oĩm sexdieꝵ eb c̾ata sũt oĩa le

Expanded text:
litatem. Denique ipse nec, cum creauit, defessus nec, cum cessauit, refectus est, sed nos uoluit per scripturam suam ad quietis exhortari desiderium intimando nobis eam diem se sanctificasse, in quo quieuit ab omnibus operibus suis. nam nusquam omnium sex die
Abbreviated transcription (Latin):
casse doceãt᷑. Recte ꝙppe dĩ sic̃ ds̃ post oꝑa
sua bona reꝗeuit ita ⁊ nos post oꝑa nr̃a bo¬
mod̾ disputatũ ẽ de oꝑib dĩ q̃ ip̃iꝰ eẽ satis
apparet ĩ de requie dĩ satis disserat᷑ q̃ ꝓpͥe
ip̃iꝰ demõstret᷑.  ͤ pp̃ iustissima rõe cõpelli¬

Expanded text:
casse doceantur. Recte quippe dicitur, sicut Deus post opera sua bona requievit, ita et nos post opera nostra bomodum disputatum est de operibus dei, quae ipsius esse satis adparet, ita de requie dei satis disseratur, quae proprie ipsius demonstratur. Quapropter iustissima ratione conpelli
Abbreviated transcription (Latin):
motib satis apparet recte ĩtuẽtib hc̃ ip̃m
ĩꝯparabilẽ ⁊ ĩeffabilẽ ⁊ ił possit ĩtlłigi sra¬
bilẽ motũ snũ reb eã p̾bere suauit᷑ duspo¬
uẽdis qͦ utiq sb̃cͣcto si ab hac oꝑatõne cessa¬
dm̃ athemensib p̃dicaret ĩ illo uiuimꝰ ⁊

Expanded text:
motibus : satis apparet recte intuentibus, hunc ipsum inconparabilem et ineffabilem, et si possit intellegi, stabilem motum suum rebus eam praebere suauiter disponendis, quo utique subtracto, si ab hac operatione cessadeum Atheniensibus praedicaret: in
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo c̾nimꝰ fantasias corꝑm q̃ ñ presto ssĩt
oclĩs. s ea q̃ ñ uidimꝰ r ex eis q̃ uidimꝰ p̃ma¬
gmãdo cogitam᷑. Qño gͦ ista c̾u̾ebat ut i¬
ta dispoñet. A ͦ nͥ eo quo solꝰ põt. uerũptũ¬
tñ nos mortales ⁊ pcr̃ores quoꝵ aĩas aggͣ¬
uãt corꝑa corruptibilia. ⁊ qͦꝵ sensũ młta
cogitãtẽ t̾rena depͥmit hĩratõ. Qͣ ꝙͣ ⁊ si cor¬

Expanded text:
 praesto sunt oculis, sed ea, quae uidimus, uel ex eis, quae uidimus, imaginando cogitamus. quo ergo modo ista cernebat, ut ita disponeret? quo, nisi eo, quo solus potest? Uerum tamen nos mortales et peccatores, quorum animas adgrauant corpora corruptibilia et quorum sensum multa cogitantem terrena dep
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sił qͣtliariũ faciũt lõge nouenario mi¬
norẽ. Denariꝰtres ht̃ tales ꝑtes. unũ decĩ¬
ducti ad octonariũ ꝑ uẽiũt ñ ad decenari¬
ũ. Undenariꝰ ñ ht̃ nͥ solã midecimã sic̃ sep¬
tenariꝰ isdlã septimã ⁊ quariꝰ solãgutũ.

Expanded text:
simul quaternarium faciunt longe nouenario minorem. denarius tres habet partes tales: unum deciducti ad octonarium perueniunt, non ad denarium. undenarius non habet nisi solam undecimam, sicut septenarius solam septima
Abbreviated transcription (Latin):
xbi. ꝑuemũt. ht̃ eĩ eas ꝗnꝙ duodecimã
sextã. qͣrrã t̾cĩ diidiã. Nã ouodecimaeiꝰ
unũ ẽ. sexta duo. qͣrta tͥa. t̾cia qͣtuor. dimi¬
dia sex. unũ at̃ ⁊ duo ⁊ t̾a ⁊ qͣtuor ⁊ sex in
sũma ducta sedecĩ sũt. Et ue miłtis mo¬

Expanded text:
iunt. habet enim eas quinque: duodecimam, sextam. quartam, tertiam, dimidiam . nam duodecima eius unum est, sexta duo, quarta tria, tertia quattuor, dimidia sex: unum autem et duo et tria et quattuor et sex in summam ducta sedecim faciunt. Et ne multis mo
Abbreviated transcription (Latin):
erat de filiis aaton. dd̾ potꝰ fuit nõ erat fi¬
l sacdotis. filios ꝓpe sacdotũ desiintis sacer¬
dotib succedẽ magis legitiimi moris fuit.
Nlã ĩ filus aaron reꝑit᷑ p̃r saruelis s sacer¬
dos nõ fuit. uͨ ita ĩ filiis ut eũ ip̃e gemũt a arõ
At̃ ħ orosei cuidã hysꝑani p̃sbr̃ ꝯlultatõm
de p̾cillicnstis ⁊ de qbrtũ origenis sensibus
qͦs catholica fides ĩ ꝑbat qͣnta potui hãtate a
eĩ ꝯsultatõ rasionis inee a capite adiũcta est
Hic liber sic incipit. Pesponde̾ tͥ q̃renti

Expanded text:
iliis Aaron ; dicendum potius fuit, Non erat filius sacerdotis. Filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit: nam in filiis Aaron reperitur pater Samuelis; sed sacerdos non fuit, nec ita in filiis ut eum ipse genuerit Aaron, aec Orosi cuiusdam Hispani presbyteri consultationi de Priscilianistis et de quibusdam Origenis sensibus, quos catholica fides inprobat, quanta potui breuitate ac enim consultatio responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere tibi quaerenti,
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe inssbili agerẽ dixi. Laio cͥca id amare ali¬
enariest. Qd̾ scdm eum amorẽ dc̃m ẽ. qͦ aliꝗd
sic amat᷑ ut eo fruẽdo existimet beatũ se ẽẽ q ħ ͤ
amat. Nã nõ est alienari ĩ laudẽ c̾atoris amare
spẽm corpilẽ ut ip̃o c̾atore fruẽs ꝗsq uere beatꝰ. ⁊¬
sit. Itẽq ĩ eodẽ ubi dixi nͨ auẽ qͣ̃drupedẽ memini
q ñ uidi s phantaslã talẽ facilime ĩtueor dũ a¬
licui for ᷑ uolatili qͣlẽ indi adiũgo alios duos pag
qͣies itidẽ uidi. ħ dicẽs ñ potui recolere uolatilia
qͣdrupedia q̃ lex cõmemorat. ¶eq eĩ cõputat ĩ pe¬
dib duo p᷑tiora crura ꝗb locuste saluĩt qͣs dicit¬

Expanded text:
ore uisibili agerem, dixi: quocirca id amare alienari est. quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur, ut eo fruendo existimet beatum se esse, qui hoc amat; nam non est alienari in laudem creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque uere beatus sit. itemque in eodem ubi dixi: nec auem quadruquia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae sal
Abbreviated transcription (Latin):
Atẽa lib̾ qͣtuor uiliam pelagiam qͦs supͣ cõ¬
memoraui uenerũt ĩ ĩ manꝰ nr̃as. In quib
cõꝑi illa q̃ ex eis decerpserãt qͥ ea comiti ua¬
leriano miserat ñ oĩa eo tn qͦ a uiliano d̃a
sũt ad eũdẽ comitẽ sqͥpta. s ñ ulłã eoꝵ aliqͣr¬

Expanded text:
ea libri quattuor Iuliani Pelagiani, quos supra commemoraui, . uenerunt etiam in manus nostras, in quibus comperi illa, quae ex eis decerpserat, qui ea comiti Valerio miserat, non omnia eo modo, quo a Iuliano dicta sunt, ad eundem comitem scripta, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
eł nõ ĩ se ip̃o s ĩ illo głetur. Ac ꝑ ħ loge o¬
ago qd̃ uibes. Iteo eĩ iubet lex ut admone¬
at ꝗd faciat fides. id ẽ ut c̃ iubet᷑ si ñ dum
põt sciat ꝗd petat. Si at̃ ꝯtinuo põt ⁊ obe¬
diẽt᷑ facit. debet ĩ scire qd̾ añ possit. Nõ enuĩ¬

Expanded text:
ejus non in se ipso, sed in illo glorietur . Ac per hoc lege oDa quod jubes. Ideo enim jubet lex, ut admoneat quod faciat fides; id est, ut cui jubetur, si nondum potest, sciat quid petat: si autem continuo potest, et obedienter facit, debet
Abbreviated transcription (Latin):
gitime iã iuistꝰ utat᷑ An forte ĩmo uo nõ
forte s cc̃e sic legitime utit᷑ lege iã iuistꝰ.
cũ eã t̾rẽdis ĩponit ĩustis ut cũ ⁊ ĩ ip̃is cepn
ĩolite ꝯcupiscĩe morb ĩcẽtiuo ꝓhibitõnis
icumło p̃uaticatõis augeri ꝯfugiãt ꝑfi¬
s̾ticie delectari peuã litt̃e minãtis euadant.
ut ⁊̃ iustꝰ bonalege legitune utat᷑. ⁊ tñ iꝰto
iex põita nõsit. Nõ eĩ ẽ ex ea ĩtifitatꝰ s ex le¬
ge fidei qͣcdidit ullõ mͦ posse sue ĩfirmitati
sa ẽ. ꝑ qͣui : ꝑ legẽ fcõꝵ : Non. s ꝑ legẽ fidei
q exclusam idest ñ ut abstederet pulsa si
ut emiue̾t exp̾ssa. uñ ⁊ exclusores dñr ꝗdã
artisices argentatii. hĩc ẽ ⁊ ilid̾ t̃ pͦs. ut ex¬

Expanded text:
gitime iam iustus utatur? an forte, immo uero non forte, sed certe sic legitime utitur lege iam iustus, cum eam terrendis inponit iniustis, ut cum et in ipsis coeperit inolitae concupiscentiae morbus incentiuo prohibitionis et cumulo praeuaricationis augeriiustitiae delectati poenam litterae minantis euadant? ut etiam iustus bona lege legitime utatur et tamen iusto lex posita non sit; non enim ex ea iustificatus est, sed ex lege fidei. qua credidit nullo modo posse suae infirmitati sa est. per quam legem? factorum? non, sed per legem fidei. usam, id est, non ut abscederet pulsam, sed ut emineret expressam. Unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii. Hinc est et illud in Ps
Abbreviated transcription (Latin):
obtuit᷑ Si eĩ clausis oclĩs faciẽ qͣuidẽdũ
solẽ ponamꝰ ñne mox ut eos aꝑu̾imꝰ ibi
isse purabimꝰ. ita ut nͦ ip̃i ocłĩ pͥꝰ aꝑti fuisͤ¬
iste corporee luc ẽ radiꝰ emicãs ex odĩs nr̃i
⁊ tã lõge põita tantacelltate quĩgẽs ut ex¬
istimari ꝯparariq ñ possit. Nẽpe hic ⁊ illa
oĩa tã ampla ĩm̃saq spacia sił̾ uno itu tͣñ

Expanded text:
obtutus? Si enim clausis oculis faciem contra visuri solem ponamus, nonne mox ut eos aperuerimus, ibi isse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisiste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia
Abbreviated transcription (Latin):
sũ die pͥus ꝙͣ fac̾et diẽ qͣ rõe id possit acci¬
pi suo loco dixi qd̃ dicendũ putaui ullĩ ĩ¬
t̾cludẽs meliꝰ ĩtllĩgendi licenciã ñc at̃ ħ¬
tis ut opinor octẽdẽs ñ ħ se ita cõmemora¬
se celũ ⁊ t̾rã sic̃ ĩ pͥntipio añꝙͣ fieret dies c̃
sita atq cõpõita reddit hãc sp̃ẽm q̃ mũdus
uocat᷑. Illud ħ gͦ celũ cõmemoratũ ẽ ꝙ c̃¬

Expanded text:
sine die, priusquam faceret diem, qua ratione id possit accipi, suo loco dixi, quod dicendum putavi, nulli intercludens melius intelligendi licentiam. Nunc atis, ut opinor, ostendens non hic se ita commemorasse caelum et terram, sicut in principio, antequam fieret dies, cum sita atque composita reddit hanc speciem quae mundus vocatur. 2. Illud hic ergo coelum commemoratum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cina testificatõ pagine ꝯseq̃nus ex hacre
nos admonz dicẽs. ¶ũ fr̃s ẽ dies fec̃ deꝰ
celũ ⁊ t̾rã ⁊ oẽ uiride agͥ ut istũdiẽ ⁊ septi¬
es ĩtlłigas repetitũ ut fierẽt septẽ dies ⁊ c̃
audis tũc oĩa tcã cũ sc̃s ẽ dies illã senari¬
ã ł septenariã repetitõem sil t̃t̾ncallis mo

Expanded text:
cina testificatio paginae consequentis ex hac re nos admonet, dicens, Cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri: ut istum diem et septies intellcina testificatio paginae consequentis ex hac re coelum et terram, et omne viride agri: ut istum diem et septies intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tatis hĩtudĩem ĩ corꝑał doloris ĩpetũ cͣtodi¬
re. Nũꝗd nõ ⁊ ap̃ ip̃os dilrõ foras mittit ti¬
morẽ. S dilc̃o sordidissĩe uoluptatis ĩmoͥdi¬
lco t̃pisssẽ uauitatis. Nã c̃ ip̃am uolũtatem
de m̃bͥs cor̾s irruẽs dolor excluserit. ꝑ falsam
ciꝰ p̾magĩẽ ĩ aĩo uanitatis remauebit. q̃ na¬

Expanded text:
is impetum custodire. Numquid non et apud istos dilectio foras mittit timorem? Sed dilectio sordidissimae voluptatis, imo dilectio turpissimae vanitatis. Nam cum ipsam voluptatem de membris corporis irruens dolor excluserit, per falsam ejus imaginem in animo vanitatis remanebit. Quae va
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩtlłc̃u. uñ ad intlłam. a ꝯsilio. Uñ ad ꝯsi¬
liuĩ: a fortitudĩe. uñ ad fortitudĩẽ: astĩa.
uñ ad scĩam: a pietate. uñ ad pietatẽ: a
timore. Orgo ad sapĩam a timore. qr im
ciuĩ sapĩe timor dm̃. a ꝯualle ploratõnis

Expanded text:
u; unde ad intellectum, A consilio; unde ad consilium, A fortitudine; unde ad fortitudinem, A scientia; unde ad scientiam, A pietate; unde ad pietatem, A timore. Ergo ad sapientiam a timore; quia initium sapientiae timor Domini. A convalle plorationis
Abbreviated transcription (Latin):
as ⁊̃ ꝓphã ẽ .ui. illa notissĩa dona sp̃nalia
cõidaret. scipiẽs a sapĩa ꝑuenit ad timorẽ
dm̃i ⁊ tãꝙͣ de sb̃lum descẽdẽs ad nos ut nos do¬
ceret astẽdẽ. Iñ gͦ cepit qͦ uolumꝰ ꝓuenire. ⁊
illuc ꝑuenit uñ debemꝰ ĩ ciꝑe. Beqͥestit ĩ eo

Expanded text:
septem illa notissima dona spiritualia commendaret, incipiens a sapientia pervenit ad timorem Dei, tanquam de sublimi descendens ad nos, ut nos doceret ascendere. Inde ergo coepit, quo volumus pervenire; et illuc pervenit, unde debemus incipere. Requiescet in eo
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ. p̾us uide utr̃ iã ꝑfc̃am hẽas carita¬
tẽ q̃ foras mittit innorẽ. Siuͦ añ istũ ꝑfec¬
tõcm timor excludit᷑. suꝑbia ĩflat. nõ cari¬
tnsedificat. nã sic ĩ bona ualitudĩe fames
ñ fascidio s cibo pellit᷑. ita ĩ bona m̃te timor
ñ uanitare s caritate pellendꝰ ẽ. Distute¬

Expanded text:
imorem, prius vide utrum jam perfectam habeas charitatem, quae foras mittit timorem. Si vero ante istam perfectionem timor excluditur, superbia inflat, non charitas aedificat. Nam sicut in bona valetudine fames non fastidio, sed cibo pellitur; ita in bona mente timor non vanitate, sed charitate pellendus est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ret nlłs q moreret᷑. ¶ It̃ q alio loco ad unũ
dm̃ tẽdẽtes ĩ ꝙͣ ⁊ ei un religãtes aĩas nr̃as uñ
religio dcã c̾ditꝰ om̃m suꝑstitione caremꝰ. In huis
ub̾ meis rõ q̃ reddita ẽ uñ sit dc̃a religio plus
m̾ placuit. Nã ñ me fugit aliã nõis ħꝰ originẽ
exposiiste iatini smõis auctores ꝙ inde sit ap¬
plłata religio ꝙ religit᷑. Qd̃ u̾bũ cõpõit᷑ ẽ alegẽ
do .i. elegẽdo ut i latinũ uideat᷑ religio sic̃ eli

Expanded text:
lio loco: Ad unum Deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus . In his verbis meis ratio quae reddita est, unde sit dicta religio, plus mihi placuit. Nam non me fugit aliam nominis hujus originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod religitur: quod verbum compositum est a legendo, id est eligendo, ut ita latinum videatur reli
Abbreviated transcription (Latin):
pͥirina stabilitas cor̾s qͣm pͣcãdo amisimꝰ hãc
tãcã felititatẽ ut ĩ defcm ñ u̾geret senectutᷤͤ.
¶Hĩc gͥ pͥstine stabilitati restituet᷑ ħ corpꝰ ĩ
resrectõe mortuoꝵ. s hẽbit amplꝰ ut nͦ alm̃¬
tis tp̃ralibꝰ sustẽtẽt᷑ s ad sufficiẽtiã uiuifice¬

Expanded text:
pristina stabilitas corporis quam peccando amisimus, habebat tantam felicitatem, ut in defectum non vergeret senectutis. Huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum. Sed habebit amplius, ut nec alimentis corporalibus sustentetur; sed ad s
Abbreviated transcription (Latin):
dẽt ꝗ eiꝰ corpꝰ ĩ ꝑ adyso mutatũ putãt ut
ex aĩali fieret sp̃uale uͥl ĩpedire si ñ pec¬
cuss ut post ꝑ adysi uitã sĩ iuste obediẽ¬
t̃ q iuxiss acciꝑet eandẽ corͥs muitatõem
ĩ uta et̾̃na ñ iã cibis corͣlib ñ egeret. Ꝙͥ¬

Expanded text:
dent, qui ejus corpus in paradiso mutatum putant, ut ex animali fieret spirituale, nihil impedire, si non peccasset, ut post paradisi vitam, quam juste obedienterque vixisset, acciperet eamdem corporis mutationem in vita aeterna, ubi jam cibis corporalibus non egeret.
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑibat ati defluelut mortifas deltias ꝯtri¬
staret. Ita ⁊ adã postea ꝙͣ de ligno ꝓ hibito se¬
dustamlr̃ mãducauit ei q dedit ut sił ede¬
rẽt. noluit eã ꝯtrictari qͣm cdebat posse sñ su¬
o solatio cõtabestẽ. si ab eiꝰ alienaret᷑ aĩo ⁊ oĩo

Expanded text:
deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsipiẽs cor eoꝵ : Se qꝓpe dixerũt ẽe sapiẽtes
ĩ habũdãcia sua. ⁊ illo au̾tẽte faciẽ suñ stul¬
ti fc̃ sũt. Q.d̾ eĩ iã ip̃os pudelat erga se ip̃os.
unde s iͥ succentoria fec̾ant młto uehem̃tꝭꝰ
ab illo ⁊̃ sic suctĩcti uideri u̾ebãt᷑. qͥ tãꝙͣ fami¬
liari tẽꝑam̃to ad eos indẽdos ꝑ c̾ata uisibilẽ
uelud h̃ũanos ocł̃õs afferetãt. Si eĩ pp̃ca sic

Expanded text:
sapientes in abundantia sua et illo auertente faciem stulti facti sunt. quod enim iam ipsos pudebat erga se ipsos, unde sibi et succinctoria fecerant, multo uehementius ab illo etiam sic succincti uideri uerebantur, qui tamquam familiari temperamento ad eos. uidendos per creaturam uisibilem uelut humanos oculos adf
Abbreviated transcription (Latin):
ubi eĩ ad tnsg̾dicdũ p̃ceptũ audax curio¬
siras mota ẽ auida exꝑiri latẽtia. ꝙͥnam
tacto uento seq̃ret᷑ ⁊ͥ noxia lib̾tate habenaᷤ
ꝓhibitõis rũꝑe delectata ꝓbabillꝰ existimã
ñ ẽẽ mortẽ qͣm tuuerãt seruurũ. tale qp¬
pe pomũ c̾dẽdũ ẽ fuisse ĩ illa arbore cuiꝰ ge

Expanded text:
ubi enim ad transgrediendum praeceptum audax curiositas mota est, auida experiri latentia, quidnam tacto uetito sequeretur, et noxia libertate habenas prohibitionis rumpere delectata, probabilius existimans non esse mortem, quam timuerant, secuturam — tale quippe po
Abbreviated transcription (Latin):
t̾at si obedĩam ꝯsu̾arẽt ĩ meliorẽ sp̃ualẽ q
hĩtũ sñ morte mutari. s iã corpꝰ mortis ĩ qͦ
lex ĩ m̃b̾s repugnaret legi m̃tis. Neq eĩ clau¬
sis ocuł fcĩ erãt. ⁊ ĩ ꝑ adyio deliciaꝵ ceti palpã¬
tesq oberrabãt. ut uenitũ lignũ ĩ nescientes
attĩg̾ent. palpãtes q fruitꝰ ꝓhibitos ignorã¬
do dec̾pent. Qũo at̃ aĩalia ⁊ uolatilia adduc¬
ra sũt ad adã ut uideret ꝗd ea uocaret. si nõ
uidelat. Et qũo ip̃a mlr ad uirũ adducta
est qñ fr̃a ẽ. ut de illa qͣm nõ uidebat dic̾et.
ħ nc̃ os ex ossib meis. ⁊ caro de carne mea ⁊

Expanded text:
terat, si obedientiam conservarent, in meliorem spiritualemque habitum sine morte mutari, sed etiam corpus mortis, in quo lex in membris repugnaret legi mentis. Neque enim clausis oculis facti erant, et in paradiso deliciarum caeci palpantesque oberrabant, ut vetitum lignum etiam nescientes attingerent, palpantesque fructus prohibitos ignorando decerperent. Quomodo autem animalia et volatilia adducta sunt ad Adam, ut videret quid ea vocaret, si non videbat? et quomodo ipsa mulier ad virum adducta est, quando facta est, ut de illa quam non videbat diceret, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. si dubitat uñ dubitet meminit. il du¬
bitat dubitare se ĩtlłigit. si dubitat ẽẽ e̾tꝰ
uult. si dubitat cogitut si dubitat scit se
nestire. si dubitat uidicat ñ se tem̃e ꝯsen¬
tire oportere. Qͥsꝗs gͥ alicunde dubitut de
hiis oĩb dubitare ñ d. q̃ si ñ eẽnt de ullare¬

Expanded text:
vit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩtrout spc̃ uite ĩ eois ⁊ reiuxerũt ⁊ steterũt
suꝑ pedes suos ꝯg̾gatio młttiualde. ubi inͥ
udec̃ ꝓphetice significatũ ñ ex illo tm̃ cã¬
po uͥ res ip̃a demõscͥbat᷑. s ex toto orbe t̾rarũ
resurrecturos hõies ⁊ ħ ꝑ flatũ qͣtuor m̃di
ꝑtiũ fuisse fig̾atũ. Neq er̃ĩ flatꝰ ille ex cor

Expanded text:
tus vitae in eos, et revixerunt, et steterunt super pedes suos, congregatio multa valde . Ubi mihi videtur prophetice significatum, non ex illo tantum campo ubi res ipsa demonstrabatur, sed ex toto orbe terrarum resurrecturos homines, et hoc per flatum quatuor mundi partium fuisse figuratum. Neque enim etiam flatus ille ex cor
Abbreviated transcription (Latin):
es p̾t̾irẽt atq tͣnsc̾rerẽt nec opꝰ erat ut sep
scͥptũ ẽ. ⁊ dix̃ deus. fuit lux ⁊ fcã est lux.
discreuit a teneb̾s eã q uocauit diẽ ⁊ tene¬
bł uocauit noctẽ. tẽ ituq ds̃ diẽ fecit cuiꝰ
repetitõem scͥpt̾a applłat ẜ diẽ ⁊ usq ad

Expanded text:
erirent atque transcurrerent, nec opus erat, ut sepscriptum est: et dixit deus: fiat lux . et facta est lux, discreuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit noctem. tunc itaque deus diem fecit, cuius repetitionem
Abbreviated transcription (Latin):
mane sexti diei. Uñ ĩcip̃ septimꝰ qetis dĩ ꝙͣ¬
uis cũ sins uoctib dies tñ ñ noctes uarrã¬
t᷑. Tũc eĩ nox ad diẽ ꝑtin ñ dies ad noctẽ
c̃ sb̾limes ⁊ sc̃ianglĩ id qd̾ caturã ĩ ip̃a c̾a¬
tura nouer̃t̃ referũt ad silꝰ honorẽ ⁊ amo¬

Expanded text:
septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amo
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑã septimi ħ eẽt ũtiũ octaui diei. de qͦ
iã ceiceps silend̾ fuit qr idẽ pͥmꝰ ẽ ad ꝙ̃ re¬
dit᷑ a qͦ rursus ebdomadis series ordinat᷑.
sex dees mexꝑta nob̾ atq ĩusitata specie ĩ
ip̃is reꝵ ꝯditonib explicatos. s qb ⁊ uesꝑa
⁊ mane sic̃ ip̃a lux ⁊ tenebre .i. dies ⁊ nox ñ¬

Expanded text:
uesperam septimi, hoc esset initium octaui diei, de quo iam deinceps silendum fuit, quia idem primus est, ad quem reditur, a quo rursus hebdomadis series ordiatur. sex dies inexperta nobis atque inusitata specie in ipsis rerum conditionibus explicatos, in quibus et uespera et mane sicut ipsa lux et tenebrae, id est dies et nox, n
Abbreviated transcription (Latin):
io oꝑe suo sic delectatꝰ qiͣ faciẽdi eiꝰ eguent
uł minqi futur᷑ nͥ feciss ł beatior cũ feciss
Qͥa em̃ex illo ita ẽ ꝗoꝗd ex illo est ut ei de¬
beat qd̾ est. ip̃e at̃ nlłi qd ex ip̃o ẽ cebear qd̃
beatꝰ est. ce reb qͣs fecit diligendo p̾posuit ñ
stĩficãs diẽ qͦ ea facienda ĩchoauit uͦ illũ qͦ

Expanded text:
e suo sic delectatus, quasi faciendi eius eguerit, uel minor futurus, nisi fecisset, uel beatior, cum fecisset. quia enim ex illo ita est quidquid ex illo est, ut ei debeat, quod est, ipse autem nulli. quod ex ipso est, debeat, quod beatus est, se rebus, quas fecit, diligendo praeposuit, non sanctificans diem, quo ea facienda inchoauit, nec illum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
fere gẽtib dufamata. Qͥnĩmo ex hus qñ
ꝯstat ea prorsus eẽ. Nãdnob eoꝵ nõia
pͥus albula uocabat᷑. eon qppe ip̃e ẽ qui
gangen appłłant. Duo uero cet̾a tigris
⁊ euerates antiq̃ ĩ nõia tenuer̾t. nos ad

Expanded text:
fere gentibus diffamata? quin immo ex his, quoniam constat ea prorsus esse — nam duobus eorum nomina uius, qui prius Albula uocabatur; Geon quippe ipse est, qui Gangen appellant; duo uero cetera, Tigris et Euphrates, antiqua etiam nomina tenuerunt — nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
nib. plãtatis surtuł tnslatis arbusculis.
ĩsitis malleolis. tãꝙͣ ĩ t̾rogaret᷑ q̃ꝙ uis radi¬
cis ⁊ gen̾is ꝗd possit. qui due ñ possit. Unde
possit. uñ nõ poisit. ꝗd in ea ualeat nũoꝵ
ĩuisibił ĩt̾ior q potẽtia. ꝗd extͥnset᷑ ad hibita
diligẽtia. ĩ q ĩpa ꝯsid̾atõe ꝑspic̾e qr n qͥ

Expanded text:
nibus, plantatis surculis, translatis arbusculis, insitis malleolis tamquam interrogatur quaeque uis radicis et germinis quid possit quidue non possit, unde possit, unde non possit, quid in ea ualeat numerorum inuisibilis interiorque potentia, quid extrinsecus adhibita diligentia, inque ipsa consideratione perspice
Abbreviated transcription (Latin):
tnoce bone f ĩpiite. male. sũdit p̾ͥmitus
nalẽ rõnau. t̾restrẽ celesti femineã. mas¬
cłime. minꝰ uillẽtẽ. ualẽtori ĩ digẽtõrẽ copi¬
osiori. In uolũtatib at̃. bonas. s. cet̾as ue¬
ro ip̃is s̾uiẽtib s̾ ut ħ patiat᷑ noĩtas ma¬
la qd̾ ex nissu dĩ fecit bona sũ ꝑ se ip̃am sa

Expanded text:
 subdit primitus onalem rationali, terrestrem caelesti, femineam masculinae, minus ualentem ualentiori, indigentiorem copiosiori, in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur uoluntas mala, quod ex iussu d
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ poc̃o ñ fieret. Ip̃e aꝑpe bestiit oĩb ad se
adductis sic̃ post cõmemorat᷑ noĩa posut.
ip̃e ⁊̃ sexto die lege ũbi dĩ cũ oĩb cões cibos
accepit. aut si erat iã qd̾ tiu̾et᷑ ẽ bestiis
qͦnã pacto poss nnꝰ hõ illũ munire ꝑady¬
sũ. Neq eĩ exiguꝰ iotꝰ erat ꝙ̃tãtꝰ fons irri¬

Expanded text:
 non fieret? ipse quippe bestiis omnibus ad se adductis, sicut post commemoratur, nomina inposuit, ipse etiam sexta die lege uerbi dei cum omnibus communes cibos accepit. aut si erat iam, quod timeretur in bestiis, quonam pacto posset unus homo illum munire paradisum? neque enim exiguus locus erat, quem tantus fons inri
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ pedis ĩcoxa. ¶Et nłłs m̃bͥ motꝰ oĩo est
ꝙ̃ nolũtas mouet nͥ ab aliqͦ articuĩ cardine
ꝙ̃ nutꝰ eiꝰdẽ uolũtatis pͥmitꝰ sigit ut ab eo
qdꝰ ioti sꝑatio ñ mouet᷑ agi ualeat qd̾ mo¬
uet᷑. Uemq nͨ ĩ ambulãdo pos leuat᷑ nͥ al
fixꝰ totũ corpꝰ ferat. doũ ille quimotꝰ ẽalo¬

Expanded text:
mbri motus omnino est, quem uoluntas monet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo quod loci spatio non mouetur agi ualeat quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille qui motus est a lo
Abbreviated transcription (Latin):
ficãt ꝑscrutãtes. an eo mouebim̃ ꝙ de hini
at̃ ꝓrins ĩcogintos ⁊ idõ ñ posse accipi ad
ltcã qd ex imo padysi flũse diuidũtur
cũ potiꝰ cdẽdũ sit qm̃ loiꝰ ip̃e padysi a cog¬
diuidi ꝑtes sic fidelissima scͥpt̃a testat᷑.
s ea flumĩa quoꝵ fontes noti ẽẽ dñt a¬
licubi isse sb̃ t̾ras ⁊ post tctꝰ ꝓlixaꝵ regio¬
ciaꝵ ⁊ irrigabat ꝑ adysũ idest lig¬
na oĩa pulchra arq fructuosa q̃
õẽm t̾rã regionis illiꝰ opatabãt. ¶ts

Expanded text:
ficant perscrutantes? An eo mouebimur, quod de autem prorsus incognitos et ideo non posse accipi ad litteram, quod ex uno paradisi lumine diuiduntur? cum potius credendum sit, quoniam locus ipse paradisi a cogdiuidi, sicut fidelissima scriptura testatur, sed ea flumina, quorum fontes noti esse dicuntur, alicubi isse sub terras et post tractus prolixarum regiociarum, et inrigabat paradisum, id est ligna omnia pulchra atque fructuosa, quae omnem terram regionis illius opacabant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
altiꝰ suꝑtũdi. arbta ⁊ aĩalia cõcipii nasci.
na dari doceri. ⁊ disc̾e agͦi coli. ⁊ societates ad¬
muĩstrͣi. artes ex̾ceri. ⁊ q̃q alia sũ ĩ suꝑna so¬
cietate agũt᷑ ssi ĩ hac t̃rena atq mortali
rraut bonis ꝯsulat᷑ ⁊ ꝑ nestiẽtes mulos.¬

Expanded text:
nasci, na dari, doceri et disci. agros coli, societates administrari, artes exerceri et quaeque alia siue in superna societate aguntur siue in hac terrena atque mortali, ita ut bonis consulatur et per nescientes malos
Abbreviated transcription (Latin):
absentẽ ce q̃rat c̾enere. s ẜsentẽ se
curet disc̾uere. Nec se qͣi nõ norit cog¬
nostat s ab eo qd̾̃ alt̾mnouit dmoscat. Ip¬
cũ eĩqd̃ audit. cognoste te ip̃am qͦmͦ ag̾e̾ cu¬
rabit ii nescit aut ꝗd cognoste aũ ꝗd air te
ip̃am. Si at̃ utr̃q nouit: nouit ⁊ se ip̃am qr
ñ itͥa dicit᷑ mẽti cognosce te ip̃am sic̃ or̃ cog¬

Expanded text:
bsentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti
Abbreviated transcription (Latin):
tis: õ memorabo ⁊ ĩuẽies te sciẽtẽ qd̾ te
nescire putaũas. Id agũt ⁊ litt̾e q̃ de hus reb
ꝯscͥpte sũt. ¶ͣt res duce rõe ueras ẽẽ ĩuenit
lector ñ qͣsueras ẽẽ c̾dit ei ꝗ scͥpsit sic̃ legit᷑ hy
storia. s qs ueras eẽ ĩ ip̃e ĩuenit sũ apud se
sil ĩ ip̃a m̃tis lucte u̾itate. Quo ñ admõitus
ualet ista ꝯtue̾i magna cecitate cordis tene¬
bͥs ignorãcie dem̃uꝰ ẽ altiꝰ. ⁊ mirabiliore dĩna

Expanded text:
cis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit lector: ninvenit, sive apud se, sive in ipsa mentis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina
Abbreviated transcription (Latin):
uñ post nox die duredẽte succedẽ. ¶mis¬
sionẽ uͦ ꝯtractõemq lucis illiꝰ a uelimꝰ diẽ
noctẽ q ĩ clłig̾e nͦ cãm uidemꝰ cur ita fieret.
Nõ eĩ uł erãt aĩalia aib ħ uicissitudo salubs̃
ex hiberẽ : ⁊̃ ꝗb postinod̾ exortis ꝑ cͥcuitũ so
e c̾mmꝰ exhibeti: uͨ ullũ occͣrit exemplũ quo¬

Expanded text:
succedere. Emissionem uero contractionemque lucis illius si uelimus diem noctemque intellegere, nec causam uidemus, cur ita fieret — non enim iam erant animalia, quibus haec uicissitudo salubriter exhiberetur et quibus postmodum exortis per circuitum solis cernimus exhiberi — nec ullum occurrit exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uenut mõtes erigũt᷑ sedatis rursus
tẽpectatib cõplanãt᷑ ⁊ si qͣ littora midãt
latiꝰ nõ põt dici nulla ẽẽ alia t̾carũ spacia
qͦ accedat id qd̃ aliunde deaidit. Uñ ĩ eũ io¬
cũ ex q recesserat tt̃m accedit. lat tõta
oĩo tr̃a uritom natura cooꝑtret᷑ qͦ cederet
ut nudaret anͣs ꝑtes: san forte rarioraqͣ
uelut nebuila t̾ras ĩꝑas tegelat. q̃ ꝯg̾gatõ¬
ne spisata ẽ. Ut ex mltis eas ꝑtib ĩ ꝗbus a¬
rida poss apparere uudaret: ꝙͣꝙͣ ⁊ t̾ra io¬
ge late q sb̃sidẽt potuit alias ꝑtes p̾tere

Expanded text:
quidam uelut montes eriguntur, sedatis rursus tempestatibus conplanantur? et si qua litora nudantur latius, non potest dici nulla esse alia terrarum spatia, quo accedat id, quod aliunde decedit, unde in eum locum, ex quo recesserat, iterum accedat. cum autem tota omnino terra undosa natura cooperiretur, quo cederet, ut nudaret aliquas partes? an forte rarior aqua uelut nebula terras tegebat, quae congregatione spissata est, ut ex multis eas partibus, in quibus arida posset adparere, nudaret? quamquam et terra longe lateque subsidens potuit alias partes praebe
Abbreviated transcription (Latin):
remouet᷑ dies. sic̃ ñ oĩs lux dies applłatar.
catõnũ ⁊ ꝙͣꝵq rerũ ita fulgẽtiũ. s illa lux
appllãt᷑ dres cui nox p̾̃cedenti recedẽtiq suc¬
cedit. ¶ i p̾maria lux illa undiq t̾te mo¬
erat ex qͣ ꝑte adm̾t̾et noctẽ iͥ succede̾ qr mis¬

Expanded text:
appellatur — cationum et quarumque rerum ita fulgentium - sed illa lux appellatur dies, cui nox praecedenti recedentique succedit. Sed si primaria lux illa undique terrae moerat, ex qua parte admitteret noctem sibi succ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire nõ stnt.s̃ eo loco umbͣ ẽ qm̃ locus
carẽs ea luce qͣ illustret᷑ nͥ ĩpediret corꝰ oppõi¬
si t̾re qͣlitũ ex alr̾a ꝑte dies occupat nox uo¬
tat᷑. Neq eĩ om̃s tenchre nox. Nã ⁊ ĩ spelũ¬
cis amplis ĩ qͣr abdita lux irrũꝑe ꝑ oppõi¬
tã molẽ nõ sinit᷑. Sũt utiq tenebre qr lux
ñ ẽ ĩ totũ ꝙ spatiũ ild.iocus ẽ carens iuce.¬

Expanded text:
peruenire non sinit, in eo loco umbra est, quoniam locus carens ea luce, qua inlustraretur, nisi inpediret corpus obposium terrae, quantum ex altera parte dies occupat, nox vocatur. Neque enim omnes tenebrae nox. Nam et in speluncis amplis, in quarum abdita lux irrumpere per oppositam molem non sinitur, sunt utique tenebrae; quia lux non est ibi, totumque spatium illud locus e