comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim tantum dicimꝰ ui¬
de quid luceat: s etiam uide
quid sonet. uide quid oleat.
uide quid sapiat. uide quid
caleat. Nec quia dixi ea credi
que absunt a sensib nr̃is. sic
accipiantur. ut inter illa depu¬
tentur. que aliquando uidimꝰ.
& nos uidisse retinemꝰ: certiq
sumꝰ quanuis tc̾ presto sint. cũ
recolunt᷑ a nob̃. Neq enim int̾
credita s int̾ uisa deputantur.
& ideo nota sunt. Non qͥa fidẽ
tia ex usis reb &̃ creditis: s m
his que uidimꝰ uel uidemꝰ. nos
ipsi testes sumꝰ: in his autem
quȩ credimꝰ. alus testib moue¬
m᷑ ad fidem: cum earum rerũ
quas nec uidisse nos recolimꝰ.
nec uidemꝰ. dantur signa. uel
in uocib uel in licteris. uel in
quibusq docum̃tis: quibꝰ uisiᷤ
ñ uisa credant᷑. Non autem im¬
merito scire nos dicimꝰ ñ solum
ea que uidimꝰ aut uidemꝰ: uerũ
& illa que idoneis ad quanq
rem commoti testimonuis. uel
testib credimꝰ. Porro si scire noi

Expanded text:
neque . enim tantum dicimus: \'Vineque . enim tantum dicimus: \'Vide, quid luceat\\ sed etiam: \'Vide, quid sonet\'; : \'Vide, quid oleat\'; \'Vide, quid sapiat\'; \'Vide, quid caleat\'. nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidemtia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. p
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ: si presentia illa hoc loco
intelligamꝰ dicta. que presto st̃
sensib. siue anmi. siue corporis:
unde etiam ducto uocabulo pre¬
sentia nominantur. Sicut enim
hanc lucem corporis sensu: sic c
meam uoluntatẽ plane uideo:
quia presto est anmi mei sensi¬
bus. atq intus mͥ presens ẽ. Si
quis uͦmͥ indicet uoluntatem
suam. cuiꝰ os & uor mͥ presensẽ.
tam̃ quia ipsa uoluntas quã
mͥ indicat latet sensum corpo¬
ris & animi mei credendo. ñ ui¬
deo: aut si eum m̃tiri existimo
ñ credo: & si forte ut ita sit dic̃.
Creduntur gͦ illa que absunt
a sensib nr̃is. siuidetur idone¬
um qͦd eis testimonium phibe¬
atur. Uidentur autem que pre¬
sto sunt. & presentia nominai¬
tur: uel animi uł corporis sen¬
fib. Nam cum sint quinq cor¬
poris sensꝰ. cernendi: audiendi:
olfaciendi: gustandi: tangen¬
di: uisus quidem in eis preci¬
pue oculis attributus ẽ: uerũ
tam̃ hoc uerbo utim & in cet̾s.

Expanded text:
tis est, si praesentia illa hoc loco tis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium perhibetur; uidentur autem, quae praesto sunt, unde et praesentia nominantur, uel animi uel corporis sensibus. nam cum sint quinque corporis sensus, cernendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, tangendi, uisus quidem in eis praecipue oculis adtributus est, uerum tamen hoc uerbo utimur et in ceteris.
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̃metipsis intus aspicitur.
cum aliquid uolumꝰ: uel cogi¬
tatio. cũ cogitamꝰ. uel memoria
cum recordamur: uel tale ali¬
quid manimo sine corpore: ali¬
ud autẽ credere qͦd in corporis
m̃tisue conspectum nec ad est.
nec affuisse recolitur: sic̃sine
parentib creatum adam & na-¬
tum ex uirgine. passumq resur¬
rerisse. xp̃m. Hec enim etiam cor¬
poraliter facta sunt: & tc̃ uideri
ꝑ corpus si ad essemꝰ utiq potu¬
erunt. Nunc autẽ ñ assunt sic̃
ad est ista lux que oculis cernit᷑.
aut uoluntas qua nc̃ aliquid
uolumꝰ: que m̃te conspicitur.
S quia hec distinctio falsa ñ ẽ:
ꝓfecto illa prestructio minus
habebat quod inter credere et
aliquid presens m̃te conspic̾e.
nec omnino unum atq idem
putaret᷑: parũ fuerat clara elocu¬
tione discretum. Quid gͦ dicimꝰ:
Nunc satis ẽ. ut inter uidere dm̃¬
& credere hoc distare dicamus:
quia presentia uidentur. credui¬
turabsentia. Plane forsitan sa¬

Expanded text:
a nobismet ipsis intus aspicitur, a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere, quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine passumque resurrexisse Christum. haec enim etiam - corporaliter facta sunt et uideri per corpus, si tunc adessemus, utique potuerunt, nunc autem non adsunt, sicut adest ista lux, quae oculis cernitur, aut uoluntas, qua nunc aliquid uolumus, quae mente conspicitur. sed quia haec distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus haaliquid praesens mente conspicere, ne omnino unum atque idem putaretur, parum clara fuerat elocutione discretum. Quid ergo dicemus ? num satis est, ut inter aidere et credere hoc distare dicamus, quia praesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsitan sa
Abbreviated transcription (Latin):
matur. Hec prelocutio mea noi¬
dum ꝓpositam discutit que¬
stionem. s te atq alios qui ista
lecturi sc̃. p̃struit: quales seu
eoꝵ. seu quoꝵlibet scͥptoꝵ iudi¬
ces eẽ debeatis: ne uel scire uoᷤ
opinemini qͦd nescitis: uel tem̾e
credatis quod neq corporis sensi¬
b aut anii contuitu in eiꝰdem
rei que cognoscenda ẽ euidentia
ꝑcepistis: neq canonicarum
scͥpturarum auctoritate. etiam
siñ affuit senfib uel animi uel
corporis ur̃i:tam̃ credendum
ẽẽ didicistis. Iamne gͦ uenimus
ad causam: an adhuc lecturus
instruendus ẽ: Nonnulli enĩ
putant ipsum qͦd dicimꝰ cred̾e:
cum res uera creditur. hoc solũ
ẽẽ m̃te contueri. Quod si ita est.
fallit̾ista nr̃a suꝑior prelocutio.
in qua distinximꝰ aliud ẽẽ aliqͥd
sentire ꝑ corpus. sicut in celoso¬
lem. & in terra montem. arbo¬
rem. corpusue qͦdlibet: & aliud
m̃tis intuitu. rem nichilominꝰ
euidentem: sicut nr̃a uoluntaᷤᷤ

Expanded text:
matur. haec praelocutio mea nonmatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scripturarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel animi uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. Iamne ergo uenimus ad causam? an adhuc lecturas instruendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. neq de scͥpturis sc̃is uel
legendo. uł audiendo didicimꝰ.
nulla omino credidissemꝰ: linde
sciremꝰ ẽẽ ciuitates. ubi nunꝗͣ
fuimus: Uel a romulo conditã
romam. uel ut de ꝓpiorib loqͣr
constantinopolim a constanti¬
no: Unde postremo sciremꝰ qͥ¬
nam parentes nos ꝓcreassent.
quibꝰ patͥb auis maiorib geni¬
ti ẽẽmus: Talium quippe cum
plurima sciamꝰ: ñ tam̃ ea uel
ullo sensu presentia sicut solẽ.
sicut nr̃i animi uoluntatem.
uł canonicoꝵ eloquioꝵ auctori¬
tate. sicut adam fuisse pͥmum
hominem. aut. rp̃m in carne
natum. passumq resurrexisse
didicimꝰ: s aliis referentibus
de quoꝵ testimonio in hoc dũ
tarat rerum genere minime
dubitandum ẽẽ putauimus.
In quibꝰ si alicubi fallimur.
credendo uel ita ẽẽ qͦd ita ñ ẽ.
uel ita ñ ẽẽ quod ita ẽ: nchil
ꝑiculi ẽẽ iudicamꝰ: si ñ sit contͣ
illam fidem qua pietas infor¬

Expanded text:
corpore neque de scripturis sanctis uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur credendo uel ita esse, quod ita non est, uel non ita esse, quod ita est, nihil periculi esse iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua pietas infor
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. uoluntatem. cogitatio¬
nem. memoriam. intelligentiã.
scientiam. fidem tuam. & qͥcqͥd
aliud m̃te conspicis: atq ita ẽẽ
ñtantum credendo.s plane
uidendo ñ dubitas: hoc me ui¬
dices ostendisse. Quod autem ñ
sic ostendero. ut aut corporis. aut
animiuisum sensu. ꝑceptumq
teneatur: & tam̃ dixero aliqͥd
qͦd aut uerum quidem. aut fal¬
sum ẽe necesse sit. s nullo illoꝵ
duoꝵ genere uideatur. restat
ut tantummꝰ credatur. uel noi
credatur. S si diuinarum scͥptu¬
rarum earum scilicet que cano¬
nice in eccłia nominantur. per¬
spicua firmatur auctoritate:
sine ulla dubitatione credendũ
ẽ. Aliis uͦ testib uel testimoniis
quibꝰ aliquid credendum esse
suadetur. dͥ credere uel ñ credere
liceat: quantum me ammonen¬
te ad faciendam fidem. uł hab̾e.
uel ñ habere ꝑpend̃is. Si enim
ea que ñ uidimꝰ. hoc ẽ in p̾sentiap¬
parentia ñ sensimꝰ. uel m̃te uel

Expanded text:
uitam, uoluntatem, cogitatiouitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis. Si enim ea, quae non uidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel
Abbreviated transcription (Latin):
nitorib tanto clariꝰ & certiꝰ. qͣn¬
to simpliciꝰ interiꝰq conspicias.
Cum gͥ nec corporis ocłis sicut
corpora. siue celestia. siue terre¬
stria: nec m̃tis aspectu sicut ea
sunt quoꝵ ñnulla commemo¬
raui. que apud temetipsamcer¬
tissime intueris. nc̃ uideamꝰ dm̃:
cur credimꝰ eum uideri. nͥ quia
scͥpture accommodamꝰ fidem.
ubi legitur. beati mundo cor¬
de qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃: Et si qͣ
alia in hac sententia mea de
diuina auccoritate conscͥpta st̃.
cui ñ credere nefas ducimꝰ: cred̾e
autem pietatis ẽẽ minime du¬
bitamꝰ. Hanc itaq distinctionẽ
tene. ut si quid te ammonuero
disserendo: quo ita uideas ocłis
carnis. uel ullo alio sensu eiꝰ
sentias. seu te sensisse recolas.
sicut sentiunt᷑ colores. fragoreᷤ.
odores. sapores. feruores. & si
quid aliud ꝑ corpꝰ cernendo.
audiendo. olfaciendo. gustan¬
do. tangendo. sentiam̾: aut ita
uideas m̃tis intuitu. ut uides

Expanded text:
nitoribus tanto clarius et certius quannitoribus tanto clarius et certius quanto simplicius interiusque conspicias. cum igitur nec corporis oculis sicut corpora siue caelestia siue terrestria nec mentis aspectu, sicut ea sunt, quorum nonnulla commemoraui, quae apud temet ipsam certissime intueris, nunc uideamus deum, cur credimus eum uideri, nisi quia scripturae accommodamus fidem, ubi legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et si qua alia in hanc sententiam eadem diuina auctoritate conscripta sunt, cui . non credere nefas ducimus, credere autem pietatis esse minime dubitamus ? Hanc itaque distinctionem tene, ut, si quid te admonuero disserendo, quod ita uideas oculis carnis uel ullo alio sensu eius sentias seu te sensisse recolas, sicut sentiuntur colores, fragores, odores, sapores, feruores et si quid aliud per corpus cernendo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides
Abbreviated transcription (Latin):
se quisq interiꝰ uidet uiuentẽ:
uidet uolentẽ: uidet queren¬
temꝰ uidet scientẽ: uidet nes¬
cientem. Tu itaq ipsa lectis hi¬
litteris: solem quidem uidisse
te recolis ꝑ oculos corporis. Po¬
tes etiam statim uidere siẽ id
temporis. & eo loci es. ubi ex ea
parte celum oculis tius usq
ad solem contuendum patet.
Ad illa uͦ uidenda que m̃te con¬
spici dixi: id est qͦd uiuas. quod
uere dm̃ uelis: qd id requiras:
qd te uiuere. & uelle & querere
scias: quomͦ autem ds̃ uidea¬
tur nescias: ad hec inquã oĩa
uidenda ñ oculos corporis ad¬
hibes: nec interuallum lociꝑ
qͦd intendat᷑ obtutus. ut ad cer¬
nenda ea ꝑueniat: sentis aut
queris. Sic uides uitam tuã.
uoluntatem. inquisitionem.
scientiam. ignorantiam: qͥa
nec ipsa ẽ contempnenda uisio
uidere qͦd nescias. Sic inquam¬
uides hec om̃ia. ut in te uideas:
apud te habeas: ac smne ullis fi¬
gurarum liniam̃tis.coloꝵq

Expanded text:
se quisque interius uidet ; uiuentem, se quisque interius uidet ; uiuentem, uidet uolentem, uidet quaerentem, uidet scientem, ; uidet nescientem? tu itaqlitteris, solem quidem vidisse te recolis per oculos corporis, potes etiam statim videre, si est id temporis, et eo loci es ubi ex ea parte coelum oculis tuis usque ad solem contuendum patet. Ad illa vero videnda quae mente conspici dixi, id est, quod vivas, quod videre Deum velis, quod id requiras, quod te vivere et velle et quaerere scias, quomodo autem Deus videatur nescias; ad haec, inquam, ouidenda non oculos corporis adhibes nec interuallum loci, per quod intendatur obtutus, ut ad ea cernenda perueniat, sentis aut quaeris; sic uides uitam tuam, uoluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, quia nec ipsa est contemnenda uisio uidere, quod nescias. sic, inquamuides haec omnia, ut in te uideas, apud te habeas ac sine ullis figurarum liniamentis colorumque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcĩpere uerba intellectus. Ipse
enim renouaturde die in diem
etiam cum ext̾ior iste corrum¬
pitur: siue castigatione abstinen¬
tiȩ. siue aliquã morbida ualitu¬
dine. siue quolibet cafu: ułcer¬
te qͦd necesse ẽ etiam his qͥsano
corpore diu uiuunt. ipso etatiᷤ
accessu. Erige itaq sp̃m m̃tistue.
qui renouatur in agnitione dĩ¬
scd̾m imaginem eiꝰ qui creauit
eum: ubi ꝑ fidem in te habitat
uus c&e liber. masculus &e femi¬
na. Ubi ñ morieris cum solui
corpore ceꝑis: quia nec ibi mar¬
cuisti cum sis annis grauis. Hoc
int̾iore tuo recto: intende & uide
quȩ loquor. Nolo auctoritatem
meam sequaris: ut ideo putes
credas. si quid ñdum quam sit
uerum uides: aut interiꝰ demoi¬
stranti ueritati. Ut hoc plane
uideas: exempli grã dicam ali¬
quid qͦd ad hec certiꝰ prestrua¬
ris: & inde potissimũ. unde
nob̾ in hoc ipso oꝑe ꝓpositus ẽ
disputandi labor. Credimꝰ uide
solem: uel m̃tis obtutu. sicut

Expanded text:
percipe uerba intellectus. ipse percipe uerba intellectus. ipse enim renouatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiritum mentis tuae, qui renouatur in agni-I tione secundum imaginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te habitat uus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes uris canonicis credas, si quid nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis in hoc ipso opere\' propositus est disputandi labor. credimus uidesolem, uel mentis obtutu, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pequisses ut de muisibili deo¬
utrum ꝑ oculos corporeos possit
uideri. ꝓlire aliquid copioseq
ad te scriberem: negare ñ potur
ne sc̃m studium tuum offende¬
rem. S ꝓmissum distuli: siue ꝓp¬
ter alias occupationes meas. siue
qͦd a me id flagitaretur: unde ali¬
quanto dutsꝰ cogitari oporte¬
bat. S cum tanta res ẽẽt que
cogitando ñtam quid de ea
sentiendum dicendumue ẽẽt.
quam quonammͦ ꝑfuadendũ
his qui diuersa sentirent fieret
difficilior: finem aliquando di¬
latiom adhibendum putaui:
sꝑans diuinum adiutorium ma¬
gis mͥ scribenti: quam differen¬
tiaffuturum. Quamobrẽ pri¬
mum mͥ uidetur plus ualere
m hac inquisitione: uiuendi
quam loquendi modum. Nam
audiendo. Nec ideo tam̃ agere
partes suas sermo cessauerit.
s complantator & rigator offi¬
cium sui gesserit muneris: cet̾a
illi qui dat increm̃ta relinqͥt.
Iue quippe etiã ipsum planta¬
torem: rigatoremq formauit.
Scd̃m interiorem gͥ hominem.

Expanded text:
petiuisses, ut de inuisibili deoutrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tanta res esset, quae cogitando, non tam quid de ea sentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi quam : loquendi modum. nam audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formauit. Secundum interiorem igitur hominem
Abbreviated transcription (Latin):
missum. de quib dictum ẽ.dci
mus quia cum apparuerit. si¬
miles ei erimꝰ: q̃m uidebimꝰ eũ
ficuti ẽ. Si queris unde eum ui-¬
debimꝰ: respondeo unde angeli
uident. quib tc̃ erimꝰ equales.
Sicut enim uident᷑ ista que ui¬
sibilia nominant᷑. dm̃ nemo
uidit unquam. nec uidere po¬
test: qm̃ lucem habitat in acces¬
sibilem. & ẽ natura inuisibilis.
sicut incorruptibilis. Que con¬
textim apłs posuit dicens. Regi
li. in corruptibili. quia sicut nc̃
incorruptibilis. nec postea cor¬
ruptibilis: ita ñ solum nc̃: sed
etiam semꝑ inuisibilis. Nec in
loco enim uidetur. s mundo cor¬
de: nec corporalib oculis querit᷑.
nec circumscribit᷑ uisu. nec tac¬
tu tenet᷑. nec audit᷑ affatu: nec
sentitur incessu. Unigenitꝰ autẽ
filius qui ẽ in sinu patͥs. deita¬
tis naturam atq substantiã
insonabiliter narrat: & ideodi¬
gnis idoneisq tanto conspeccu
oculis etiam iuisibiliter mon¬

Expanded text:
missum, de quibus dictum est, « missum, de quibus dictum est, « mus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quo- Diam uidebimus eum, sicuti est. si quaeris, unde eum uidebimus, respondeo: unde angeli uident, quibus tunc erimus aequales; sicut enim uidentur ista, quae uisibilia nominantur, deum nemo uidit umquam nec uidere potest, quoniam lucem habitat inaccessibilem et est natura inuisibilis sicut incorruptibilis, quae contextim apostolus posuit dicens: Regi li, incorruptibili, quia sicut nunc incorruptibilis nec postea corruptibilis ita non solum nunc sed etiam semper inuisibilis. \'nec in loco\' enim uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur sentitur incessu. Unigenitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter mon
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a talia. Si queris quomͦ
dictus inuisibilis sit. si uideri
potest: respondeo inuisibilem
ẽẽ natura: uideri autem cum
uult: sicut uult. Plurimis enĩ
uisus ẽ ñ sicuti ẽ: s quali specie
illi placuit apparere.Si querĩ
quomͦ eum uidit. uel cam sce¬
leratus. quando de suo scelere
ab illo interrogatus. & iudicat᷑
ẽ. uel etiam ipse diabolus. qͣndo
uenit cũ angłis ut coram illo¬
assisteret. si beati mundicordeᷤᷤ
q̃m ipsi dm̃ uidebt̃: respondeo
ñ quidem ẽẽ consequens. ut etiã
uideant dm̃: qui uoces ab eo ali
quando factas audiunt. Neq
enim uidert̃ eum qui audiert̃
quando dixit ad filium: & cla¬
rificaui. & iterum clarificabo.
ueruntam̃ ñ ẽẽ mirandum. si
aliqui etiam ñ mundo corde ui¬
dent dm̃ in specie qua uoluntaᷤ
eiꝰ fuerit: latente inuisibili. &
apud se incomiutabili ꝑma¬
nente natura. Si queris utrum
etiam sicuti ẽ aliquando possit
uideri: respondeo filiis ẽẽ hoc ꝓ¬

Expanded text:
et cetera talia. si quaeris, quo modo et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angassisteret, si « beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; » respondeo non quidem esse consequens ut etiam videant Deum, qui voces ab eo factas aliquando audiunt. Neque enim viderunt eum qui audierunt, quando dixit ad Filium, « Et clarificavi et iterum clarificabo . » Verumtamen non esse mirandum, etsi aliqui etiam non mundi corde vident Deum in specie quam voluntas jus fecerit, latente invisibili et apud se incommutabili manente natura. Si quaeris utrum etiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
sermone apłi sic intellexerunt:
ut putarent nos futuros om̃i¬
no qͦd ds̃. Hec enim u̾ba sicut
recognoscitis apls posuit: ita
loquens. Cognoscere etiã suꝑ¬
eminentem scientie caritatẽ
xp̃i: ut impleamini in omnẽ
plenitudinem dĩ. Quaꝓpder
si aliquid inquiunt minus qͣ
ds̃ habebimꝰ. & in aliquo mi¬
nores erimꝰ: quomͦ implebim᷑
in omnem plenitudinem dĩ:
equales. Aduersaris utiq istũ
& detestaris humane m̃tis er¬
rorem: scio. Recte facis. S qͦmͦ
intelligenda sit ista plenitudo
qua dictum ẽ implendos esse
nos in omnẽ plenitudinẽ dei.
postea si ds̃ uoluerit ꝓ uirib
quas dederit disseremꝰ. Nunc
autem qͦd mͥ ꝓposueras. & ad
explicandum difficile uideba¬
tur. utrum explicatum sit dili¬
genter attende: recolendo que
dicta st̃. Si enim queris utrũ
possit ds̃ uideri: respondeo po¬
test. Si queris unde sciam: re¬
spondeo quia in ueracissima
scͥptura legitur. beati mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt:

Expanded text:
sermone Apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino quod Deus est. Haec enim verba, sicut recognoscis, Apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supeminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo modo intellegenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc autem, quod mihi proposueras et ad explicandum difficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
liter amplectende fili. Tempo
rali uͦ felicitate ad eterna lucra
te prudent̾ usurum minime
dubitamꝰ: ut quanto plus po¬
tes in hac terrena re publica.
tanto plus impendas celesti
illi que te in xp̃o peꝑit ciuita¬
ti: qͦd tͥ uberiꝰ rependat᷑ in regi¬
one uiuentium: & in uera pa¬
ce securoꝵ ac fine fine gaudioꝵ.
sit. qͦd ante ñ potuit. Cũ enim
posset sine ulla forsitan que¬
stione. quod precessor eiꝰ quã¬
ius sub alieno nomine compa¬
rauerat. & sub eccłie nomine
possidere iam ceꝑat: conseq̃n¬
ter etiam ipse retinere: nolui
scrupulum habere in consci-¬
entia. Neq enim fraus ista que¬
a fisco fiebat: ideo ñ fiebat. Et
ille quidem paulus postquã
ep̃c factus ẽ. renuntiaturus
sus oĩb̾reb ꝓpter immensum

Expanded text:
liter amliter amrali vero felicitate ad aeterna lucra te prudenter usurum minime dubitamus, ut quanto plus potes in hac terrena republica, tanto plus impendas coelesti illi, quae te in Christo peperit, civitati, quod tibi uberius rependatur in regione uiuentium et in uera pace securorum ac sine fine gaudiorumsit, quod ante non potuit. cum enim posset sine ulla forsitan quaestione, quod praecessor eius quamuis sub alieno nomine comparauerat et sub ecclesiae nomine possidere iam coeperat, consequenter etiam ipse retinere, nolumuscrupulum habere in conscientia. Neque enim fraus ista, quia fisco fiebat, ideo non fiebat. Et ille quidem Paulus, postquam episcopus factus est, renuntiaturus suis omnibus rebus propter immensum
Abbreviated transcription (Latin):
incomparabilit̾ atq immuta¬
biliter bonꝰ ⁊ ꝑsuam potentiam
tam bone tue m̃tis institutor:
sit etiam ꝑ gr̃am restitutor. In¬
columem te ds̃ om̃ps feliciorẽq
tueatur. dñe exnnie. meritͦq
honorabilis ac suspiciende fili.
ño dilectissimo & um.
in xp̃i m̃bris honarabi¬
liter amplectendo filio olĩpio:
augustinꝰ. Quicquid sis scd̾m
scłi huiꝰ cursum: nos tam̃ caris¬
simo & sincerissimo conseruo
nr̃o olimpio. xp̃iano fidelissi¬
me scribimꝰ. Hoc enim tͥ ẽẽ scimꝰ
om̃i gła głosius: & om̃i sublimi¬
tate sublimiꝰ. fama quippe ad
nos ꝑtulit: honorem te adeptũ
ẽẽ celsiorem. Que utrum uera
eẽt. ñdum apud nos fuerat coi¬
firmatũ: cum hec scribendi ꝓue¬
nt occasio. S qm̃ nouimꝰte a
dño didicisse ñ alta sapere sed
humilib consentire ⁊ quolibet
culmine ꝓuectus esses. ñ alit̾ ꝙͣ
soles litteras nr̃as accepturũ
me. & in xp̃i m̃bris honorabi¬

Expanded text:
incomparabiliter atque incommutaincomparabiliter atque incommutabiliter bonus per suam potentiam tam bonae tuae mentis institutor sit etiam per gratiam restitutor. incolumem te deus omnipotens felicioremque tueatur, domine eximie meritoque honorabilis ac suscipiende fili.NO DILECTISSIMO ET IN CHRISTI MEMBRIS HONORABILITER AMPLECTENDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS. Quicquid sis secundum saeculi huius cursum, nos tamen carissimo et sincerissimo conseruo nostro Olympio Christiano fidissime scribimus. hoc enim tibi esse scimus omni gloria gloriosius et omni sublimitate sublimius. fama quippe ad nos pertulit honorem te adeptum esse celsiorem, quae utrum uera esset, nondum apud nos fuerat confirmatum, cum haec scribendi prouenit occasio. sed quoniam nouimus te a domino didicisse non alta sapere sed humilibus consentire, quolibet culmine prouectus esses, non aliter, quam soles, litteras nostras te accepturum me et in Christi membris honorabi
Abbreviated transcription (Latin):
ño eximio meritoq hono¬
rabili. & suspiciendo filio
orontio: augustinꝰ. Ago gr̃as qͦd
aduentum eximnetatis cue eti¬
am litt̾is preuenire dignatus
es: & ante contuitum misisti
eloquium. ut tuo pͥus affatu
ꝗͣ aspectu fruerem᷑: & duu desi¬
deratam notitiam epistolari
solatio quodammͦ pregustan¬
tes. expectaremꝰ auidiꝰ & arden¬
tiꝰ. qͦd iocundiꝰ gratiusq caꝑemꝰ¬
dñe eximie meritoq honorabi¬
lis ac suspiciende fili. Reddo ita¬
q meritis tuis & precurrenti¬
b officiis debitum resalutatio¬
nis obsequium: incolumitatẽ
tuam gaudens nuntiatam.
optansq continuam. Et qͦd
rescͥpta exiguitatis mee. ure
prerogate beniuolentie repos¬
cendo. addidisti dicens. si tam̃
id de tanta sc̃itate possumꝰ ꝓme¬
reri: nullomͦ audeo desꝑare scĩ¬
tatis eĩdem. cuiꝰ haustu ꝓ modulo
nr̃o aliquid sumꝰ. ipsum fontẽ
ñ solum laudandum. uerũetiã
nob̾cum participandum tue
prud entie placiturum: ut ds̃

Expanded text:
NO EXIMIO MERITOQVE HONONO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI ET SUSCIPIENDO FILIO ORONTIO AUGUSTINUS. Ago gratias, quod aduentum eximietatis tuae litteris etiam praeuenire dignatus es et ante contuitum misisti conloquium, ut tuo prius affatu quam aspectu frueremur et diu desideratam notitiam epistulari solacio quodam modo praegustantes expectaremus auidius et ardentius, quod iucundius gratiusque capedomine eximie meritoque honorabilis, et suspiciende fili. Reddo itaque meritis tuis et praecurrentibus officiis debitum resalutationis obsequium, incolumitatem tuam gaudens nuntiatam, optansque continuam. Et quod rescripta exiguitatis meae jure praerogatae benevolentiae reposcendo addidisti, dicens, Si tamen id de tanta sanctitate possumus promereri; nullo modo audeo desperare, sanctitatis eiusdem, cuius haustu pro nostro modulo aliquid sumus, ipsum fontem non solum laudandum uerum etiam nobiscum participandum tuae prudentiae placiturum, ut deus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tu es dñs ds̃ solus. & głosus.
in uniu̾so orbe terre. Hec illisdi¬
centib & ad dm̃ ingemiscentibꝰ.
om̃ino suis aderit. qui suis ad¬
ẽẽ consueuit: & aut nichil in
earum castissimis m̃bris libi¬
dine hostili ꝑpetrari ꝑmittet:
aut si ꝑmitcit: cum earũ ani¬
mus nulla consensionis turpi¬
tudine maculatur. etiã carnẽ
suam defendet a cͥmine: & qͥc¬
quid in ea nec commisit. nec ꝑ¬
misit libido patientis: solus
erit culpa facientis: om̃isq
illa uolentia. ñ ꝓ corruptioniᷤ
turpitudine. s passionis uuln̾e
deputabitur. Tantum enim
ualet in m̃te integritas casti¬
tatis: ut illa in uiolata. nec in
corpore possit pudicitia uiola¬
ri: cuiꝰ m̃bra potuerint suꝑari.
hec epłã ꝓ tuo desid̾io breuis:
ꝓ meis tam̃ occupationib mul¬
tum ꝓlira: & ꝓpter platoris
festinationẽ nimis accelerata:
sufficiat caritati tuȩ. Multo u¬
berius uos dñs consolabit᷑ si scͥp¬
turas eiꝰ intentissime legeritis.

Expanded text:
m tu es dominus deus solus et gloriosus in uniuerso orbe terrae. Haec illis dicentibus et ad deum ingemesceutibus omnino suis aderit, qui suis adesse consueuit, et aut nihil in earum castissimis membris libidine hostili perpetrari permittit aut, si permittit, cum earum animus nulla consensionis turpitudine maculatur, etiam carnem suam defendit a crimine et, quicquid in ea nec commisit nec permisit libido patientis, solius erit culpa facientis omnisque illa uiolentia non pro corruptionis turpitudine sed pro passionis uulnere deputabitur. tantum enim ualet in mente integritas castitatis, ut illa inuiolata nec in corpore possit pudicitia uiolari, cuius membra potuerint superari. haec epistula pro tuo desiderio breuis, pro meis tamen occupationibus multum prolixa et propter perlatoris festinationem nimis accelerata sufficiat caritati tuae. multo uberius uos dominus consolabitur, si scripturas eius intentissime legeritis.
Abbreviated transcription (Latin):
arguit contumaciam sororis
ipsius : & dicit aliis ꝓpħis in
uisione se apparere & in som¬
no: moysi autem ꝑ speciem ñ
ꝑ enigmata: ubi etiam addidit
dicens. & głam dñi uidit. Qd
gͦ ẽ qͦd eum sic fecit exceptum
nͥ forte qͥa illa contemplatione
dignum. etiam tc̃ habuit ppłi
sui talem rectorem. & ministrũ
in tota domo sua fidelem: ut
quemadmodũ concupiuerat
uideret dm̃ sicuti ẽ: Que contẽ¬
platio: cunctis filiis in fine ꝓmit
uiderant: scd̃m ista que dixi. Ut
autem ꝓbaret qͦd dixit: quia ñ
om̃s uidebant: continuo subie¬
cit: & ideo ait. lanto tempore
uobiscum sum. & adhuc me ñ
cognouistis: Deinde subiungeis
aquib ds̃ uideatur illa contem¬
platione sicuti ẽ: qui enĩ cogno¬
uit inquit que sit latitudo. et
longitudo. & altitudo & ꝓfun

Expanded text:
arguit contumaciam sororis arguit contumaciam sororis ipsius, et dicit aliis Prophetis in visione se apparere et in somno, Moysi autem per speciem, non per aenigmata: ubi etiam addidit dicens: Et gloriam Domini vidit . Quid ergo est quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem, et ministrum in tota domo sua fidelem, ut quemadmodum concupiverat, videret Deum sicuti est; quae contemplatio cunctis filiis in fine promividerant, secundum ista quae dixi. Ut autem probaret quod dixit, quia non omnes uidebant, continuo subiecit: \'Et ideo ait: Tanto tempore uobiscum sum et adhuc me non cognouistis\'. deinde subiungens, a qualibus deus uideatur illa contemplatione, sicuti est: Qui enim cognouit\', inquit, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profun
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qui de sua illa reuelatio
antiquo fidelissimo famulo
dĩ moysi mirum nͥ in hac t̾ra
laboraturo. popłmq illum ad¬
huc recturo concessum ẽ qͦd pe¬
tiuit: ut claritatem dñi uid̾et
cui dixerat : si iueni grãm an¬
de te. ostende mͥ temetipsum ma¬
nifeste. Accepit enim in p̾senti¬
arum congruum responsum.
qͦd faciem di uidere ñ posset. ꝙͣ
nemo uideret & uiueret. Hoc
mͦ deo significante alteriꝰ potio¬
ris uite illam ẽẽ uisionem: dem¬
de in uerbis dĩfuture.xp̃i eccłie
mysterium figuratum ẽ. Gesta¬
uit quippe moyses typum po¬
puli iudeoꝵ in xp̃m passum po¬
stea credituri: ideo illi dictum
ẽ. cum transiero posteriora mea
uidebis. & cetera que ibi dicunᵒ
mirabili sacram̃to prenuntiañ
eccłiam post futurã: unde mͦ
longum ẽ disputare. Qͦd autẽ
dicere institueram. desid̾io eiꝰ eti¬
am illud quod petierat fuisse
concessum in libro numeroꝵ.
postea demonstratũ ẽ ubi dñs

Expanded text:
erat, qui de sua illa ineffabilierat, qui de sua illa ineffabiliantiquo fidelissimo famulo dei Moysi mirum nisi in hac terra laboraturo populumque illum adhuc recturo concessum est, quod petiuit, ut claritatem domini uideret, cui dixerat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum manifeste. accepit enim in praesentia congruum responsum, quod faciem dei uidere non posset, quam nemo uideret et uiueret, hoc modo deo significante alterius potioris uitae illam esse uisionem. deinde in uerbis dei futurae Christi ecclesiae mysterium figuratum est. gestauit quippe Moyses typum populi Iudaeorum in Christum passum postea cest illi, Cum transiero, posteriora mea videbis: et caetera quae ibi dicuntur, mirabili sacramento praenuntiant Ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. Quod autem dicere institueram, desiderio ejus etiam illud quod petierat, fuisse concessum, in libro Numerorum postea demonstratum est; ubi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi usq adeo facta ẽ ab huiuis
uitȩ sensib quedam intentio¬
nis aduersio. ut siue in corpo¬
re siue extra corpꝰ fuerit. idest
utrum sicut solet in uehem̃ti¬
ore extasi mens ab hac uita in
illam uitam fuerit alienata.
manente corporis uincło:an
omnino resolutio. facta fuerit.
qualis in plena morte contin¬
git. nescire se diceret. Ita fit ut
& illud uerum sit qͦd dictum
ẽ nemo potest faciem meam
uidere & uiuere:quia necesseẽ
abstrahi ab hac uita m̃tem. qͣn¬
do in illius meffabilitatem
uisionis assumit᷑:. & ñ sit incre-¬
dibile quibusdam scĩs ñdum
ita defunctis. ut sepelienda ca¬
dauera remanerent: etiã istã
excellentiam reuelationis fu¬
isse concessam. Quod existimo
cogitasse illum qui noluit di
bant: credens quibusdam eoꝵ
diuinitatis quoq ipsius uisi-¬
onem de qua loquebat᷑. etiam
tc̃ potuisse donari. Certe ppt̾
beatum paulum quia & ipse
quanuis nouissimꝰ utiq apłs

Expanded text:
ubi usque adeo facta est ab huius ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, nescire se diceret. ita fit, ut et illud uerum sit, quod dictum est: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, quia necesse est abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelationis fuisse concessam. quod existimo cogitasse illum, qui noluit dicbant\' credens quibusdam eorum diuinitatis quoque ipsius uisionem, de qua loquebatur, etiam tunc potuisse donari certe propter beatum Paulum. quia et ipse quamuis nouissimus utique apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ uiderent ea uisione. in qua
ipse & pater unum sunt: an
forte illud atcendit qͦd cum
petrus dixisset. tu es xp̃c filiꝰ
dĩ uiui: responsum accepit.
beatus es simon bariona. qͥa
ñ tͥ reuelauit caro & sanguis:
s pater ms̃ qui in celis ẽ: Quã¬
iis illa reuelatio utrum ꝑfi
dem tantȩ rei creditȩ an ꝑ uisi¬
onem conspectȩ facta in eiꝰ m̃te
fuerit. ñ mͥ uideat᷑ elucere. cũ
& ipse petrꝰ tam paruulum se
adhuc ostenderit: ut timeret
ne amitteret morientẽ: quem
filium dĩ uiui. hoc ẽ fontem ui¬
de. fuerat pauloante confessus
Deinde potest mouere quomͦ iã
iam ipsa dĩ substantia uideri
potuerit a quibusdam in hac
uita positis. ꝓpter illud qͦd dic¬
tum ẽ ad moysen. nemo potest
faciem meam uidere & uiuere:
nͥ quia potest humana mens
diuinitus rapi exhac uita ad
angłicam uitã: anteꝗͣ ꝑ istã
communem mortem carne
soluatur. Sic enim raptus ẽ
qui audiuit illic meffabilia
uerba. que ñ licet homini loqͥ

Expanded text:
c uiderent ea uisione, in qua ipse et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar Iona, quia non tibi reuelauit caro et sanguis sed pater meus, qui in caelis est? quamuis illa reuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
de. nec corporalib oculis querit᷑.
nec circumscribit᷑ uisu: nec ta¬
ccu tenetur: nec auditur affa
tu: nec sentitur incessu: & si qͥd
minꝰ in his intelligimꝰ. uł alit̾
sapimꝰ. id quoq nob̃ ds̃ reuela¬
bit. si in qd̃ ꝑuenimꝰ in eo am¬
bulemꝰ. Puenimꝰ autem ut cre
nemo uidit unꝗͣ: & qͦd ds̃ lux
ẽ. & tenebre in eo ñ st̃ ulle: & qͦd
apud eum ñ ẽ commutatio. nec

Expanded text:
de nec corporalibus oculis quaeritur de nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec tu, nec sentitur incessu, et si quid in his minus intelligimus vel aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit, si in quod pervenimus in eo ambulemus. Pervenimus autem ut crednemo vidit unquam, et quod Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; et quod apud eum non est com
Abbreviated transcription (Latin):
tum. custodiat corda nr̃a & in¬
telligentias nr̃as in xp̃o ih̃u.
Ipsa enim par que p̃cellit om¬
nem intellectum. ñ ẽ utiq mi¬
nor nr̃o intellectu: ut cum iste
sit oculis corporalib inuisibi¬
lis. illa putetur ẽẽ uisibilis. An
aliud pax dĩ.aliud splendor dĩ:
cum idem ipse sit unigenitus
filiꝰ. cuiꝰ & illa caritas. que suꝑ¬
eminet scientie cuiꝰ cognitio¬
ne implebim in omnem pleni¬
ferior. que illa illuminante tri¬
buitur: Porro si ista maccessibi¬
lis ẽ ocłis carnis: quantomagi
illa huic incomparabilit̾ suꝑ¬
eminens: Ac ꝑhoc cum sit ali¬
quid nr̃m uisibile sicut hoc cor¬
pus: aliquid uͦ muisibile sicut
homo interior: & cum optimũ
nr̃m. hoc ẽ mens atq intelligen¬
tia inuisibile sit oculis corporis:
quomͦ id qd ẽ meliꝰ optimo nr̃o. ui¬
sibile erit inferiori nr̃o: Arbit᷑e
iam te concedere his omnib con¬
fideratis. recte dictumeẽ qd ds̃
nec in loco uidetur. s mundo cor¬

Expanded text:
tum, custodiat corda nostra et intum, custodiat corda nostra et intellegentias nostras in Christo Iesu. ipsa enim pax, quae praecellit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut, cum iste sit oculis corporalibus inuisibilis, illa putetur esse uisibilis. an aliud pax dei aliud splendor dei, cum idem ipse sit unigenitus filius, cuius et illa caritas, quae supereminet scientiae, cuius cognitione implebimur in omnem pleniferior, quae illa inluminante tribuitur? porro si ista inaccessibilis est oculis carnis, quanto magis illa huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc, cum sit aliquid nostrum uisibile sicut hoc corpus aliquid uero inuisibile sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo cor
Abbreviated transcription (Latin):
appecitu p̃posuerimꝰ: qnͣto id
magis ualebimꝰ. tanto melius
ualebimꝰ: donec sanent᷑ omnes
languores animȩ nr̃ȩ. ab illo qͥ
ꝓpitius fit omnibꝰ iniquitatibꝰ
nr̃is. In hac enim uiuaciore ui¬
ta facti sp̃itales. pot̾imꝰ om̃ia
diuidicare: ipsi uͦ a nemine uidi¬
cari. Animalis autẽ homo: ñ
ꝑcipit que sunt sp̃s dĩ. Stultitia
sp̃italiter duudicat᷑. Quod si ñ¬
dum possumꝰ p̃ferre lucẽ iudi¬
cantem. ei luci de qua iudicat᷑.
p̃ferre uitam intelligentẽ. uite
tantummͦ sentienti. p̃ferre na¬
turam. ñ alibi hoc. & alibi aliud.
s om̃ia que habet in uno simul
habentem. sicuti ẽ ipsa nr̃a intelligen¬
tia ei naturȩ que ita partib cor¬
stat. ut minꝰ sit dimidia quam
tota. ficuti ẽ om̃e corpus. super¬
fluo de reb tantis ac talib dispu¬
tamꝰ. Si autem hoc iam possumꝰ.
aliquid meliꝰ quam intellectũ
nr̃m. dm̃ ẽẽ credamꝰ: ut pax eiꝰ
que precellit omnem intellec¬

Expanded text:
appetitu praeposuerimus, quanto id appetitu praeposuerimus, quanto id magis ualebimus, tanto melius ualebimus, donec sanentur omnes languores animae nostrae ab illo, qui propitius fit omnibus iniquitatibus nostris. in hac enim uiuaciore uita facti spiritales poterimus omnia diiudicare, ipsi uero a nemine diiudicari. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia spiritaliter diiudicatur. Quod si nondum possumus praeferre lucem iudicantem ei luci, de qua iudicatur, praeferre uitam intellegentem uitae tantum modo sentienti, praeferre naturam non alibi hoc et alibi aliud ed omnia, quae habet, in uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra intellegentia, ei naturae, quae ita partibus constat, ut minor sit dimidia quam tota, sicuti est omne corpus, superfluo de rebus tantis ac talibus disputamus. si autem hoc iam possumus, aliquid melius quam intellectum nostrum deum esse credamus, ut pax eius, quae praecellit omnem intellec
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam fortiter teneas.corpora¬
lium uires preparas lacertoꝵ:
nec cum tͥ uenit inm̃tem. sentis
eiꝰ incessum. Ecce etiam caritas
quantulacunq in nr̃a uolun¬
tate consistit: nob̾q conspicua
ẽ: nec in loco uidet᷑. nec corpora¬
lib oculis querit᷑. nec circũscri¬
bitur uisu: nec tactu denetur.
nec audit᷑ affatu: nec sentit᷑ in¬
cessu. Quantomagis ds̃ ipse: cuiꝰ
hoc pignꝰ in nob̃ ẽ. Nam si int̾ior
homo nr̃ quantulacunq ima¬
go eiꝰ ñ de illo genita. s ab illo
in diem. Iam tam̃ in tali luce ha¬
bitat quo nullus ocłoꝵ corpora¬
lium sensus accedit: si ea que
in illa luce cordis ocłis intuem᷑
& discerneint᷑ int̾ se. & nullislo¬
coꝵ spaciis separant᷑: qͣntoma¬
gis ds̃ qui lucem habitat in ac¬
cesfibilem corporis sensib: quo
nec ipsius nͥ mundi potest esse
cordis accessusͦ Cum gͥ lucẽ istã
om̃i corporali luci ñ solum iu¬
dicio rationis. s amoris quoq

Expanded text:
ut eam fortiter teneas, corporaut eam fortiter teneas, corporalium uires praeparas lacertorum nec, cum tibi uenit in mentem, sentis eius incessum. Ecce etiam cantas, quantulacumque in nostra uoluntate consistit nobisque conspicua est, nec in loco uidetur nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu.. quanto u magis deus ipse, cuius hoc pignus in nobis est! nam si interior homo noster, quantulacumque imago eius non de, illo genita sed ab illo in diem, iam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea, quae in illa luce M cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se et nullis locorum spatiis separantur, quanto magis deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsius nisi mundi potest esse cordis accessus! cum igitur lucem istam omni corporali luci non solum iudicio rationis sed amoris quoque
Abbreviated transcription (Latin):
siue stent siue moueant᷑. Porro
si ea que in animo nr̃o st̃. corpo¬
ralib locis fimillima. ñ tam̃ lo¬
coꝵ spaciis ac finib continent᷑.
nec int̾uallis localib in nr̃a
memoria reponunt᷑: qͣntoma¬
gis illa que nullam gert̃ simi¬
litudinem corpoꝵ. caritas. gau¬
dium. pax. longanimitas. boni¬
tas. benignitas. fides. mansue¬
tudo. continentia. nulla locoꝵ
spacia tenent. nulla int̾rapedine
separantur: aut aliqua ocłi cor¬
dis quo radios suos mittant.
&e ea uideant int̾ualla conquir̃t:
Nonne om̃ia in uno sunt sine
angustia: & suis terminis nota
sunt sine circuitu regionum:
Aut dic in quo loco uideas cari¬
tatem. que tam̃ in tantum tͥ co¬
gnita ẽ. in quantum eã potes
m̃tis acie contueri. Quam ñ idõ
magnam nosti: quia ingentẽ
aliquam molem conspiciendo
lustrasti. Nec cum tͥ intꝰ loquit᷑
ut scd̃m eam uiuas. ullis ꝑstre¬
pit sonis: nec ut eam cernas cor¬
poralium lum̃ erigis ocłoꝵ: nec

Expanded text:
siue stent siue moueantur. porro siue stent siue moueantur. porro si ea, quae in animo nostro sunt corporalibus locisque simillima, non tamen locorum spatiis ac finibus continentur nec interuallis localibus in nostra memoria reponuntur, quanto magis illa, quae nullam gerunt similitudinem corporum, caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea uideant, interualla conquirunt! nonne omnia in uno sunt sine angustia et suis terminis nota sunt sine circuitu regionum? aut dic, in quo loco uideas caritatem, quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mentis acie contueri, quam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec, cum tibi intus loquitur, ut secundum eam uiuas, ullis perstrepit sonis nec, ut eam cernas, corporalium lumen erigis oculorum nec,