comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim sumꝰ & ea que inhoc mundofunt quasi a
lat̾e tͣnseundo conspicimꝰ. Quid gͦ: Sinoua aliq̃
uiguota nob̃ tͣnscuntes cernimꝰ nuinqͥd adinqui¬
renda ea aut subsist̾e aut abitun̾e nĩo declinare
declinare debemꝰ: Hoc faciunt isti qͦs tuiudes
quasi stulti uatores ꝓpositi sui obliti sunt &
ad inquirenda hec quȩ uident ignota quasi mn
ina consederunt. Iamq usir iassiduitate huius
uanitatis adeo asemetipsis exulant ut nec iniua
se ẽẽ memim̾nt nec pałam requirant. L. Si sicẽ
ut dlicis om̃ib afos miserabili nes iudico quoꝵ¬

Expanded text:
enim sumus, et ea quae in hoc mundo sunt quasi a enim sumus, et ea quae in hoc mundo sunt quasi a latere transeundo conspicimus. Quid ergo, si nova aliqua et ignota nobis transeuntes cernimus, nunquid ad inquirenda ea aut subsistere, aut ab itinere nostro declinare debemus? Hoc faciunt isti quos tu vides, qui quasi stulti viatores, propositivi obliti sunt, et ad inquirenda haec, quae vident ignota, quasi in via consederunt. Jamque usu et assiduitate hujus vanitatis adeo a semetipsis exsulant, ut nec in via se esse meminerint, nec patriam requirant. I. Si sic est, ut dicis, omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
auctorẽ uͦ suum &e naf᷑arum simul om̃ium arti¬
sicem ignorant. & tam querere negligunt quasi
sine deo aut u̾itas possit inueniri. aut felicttas
possideri. & ut aꝑcius adhuc agnoscas quam in.¬
fruetuosa umo qͣm ꝓnitiosa sunt studra hec:
animos ĩ solum ad cognoscendam u̾tatẽ ñ illu¬
minant s neu̾itatem quidem ipsam agnosc̾e
possint ꝓrsus excecant. R apiunt enim corhomi¬
nisceqͦdamm extͣ semetipsum abducunt ait dũ
ad alia quȩ adirem ñ ꝑtinent considcranda tͣhit᷑
ad cutuinspectionẽ sui minime reuertat᷑. Sic
solent auos capi quib intenebͥs tetre noctis hĩc
quod intueant᷑ lum̃ ostendit᷑. hnc quo capiant᷑
laqueus p̃parat᷑. Quio gͦ ꝓddest homini si rerum
om̃ium nat᷑am subtilit̾ inuestiget efficacit̾ cõ¬
p̃hendat. ipseaũ uñ uen̾it aut qͦ pꝰ hanc uitam
itur᷑ sit ñ consideret nec intelligat: Quid enim est
uita ista mortalis nisi uia quedam: Transeuntes

Expanded text:
Auctorem vero suum, et naturarum simul omnium artiAuctorem vero suum, et naturarum simul omnium artificem ignorant, et tamen quaerere negligunt, quasi sine Deo aut veritas possit inveniri, aut felicitas possideri. Et ut apertius adhuc agnoscas quam infructuosa, imo quam perniciosa sint studia haec, animos non solum ad cognoscendam veritatem non illuminant, sed ne veritatem agnoscere possint, prorsus excaecant. Rapiunt enim cor hominis, et quodammodo extra semetipsum abducunt, ut dum ad alia, quae ad rem non pertinent, consideranda trahitur, ad circumspectionem sui minime revertatur. Sic solent aves capi, quibus in tenebris terrae noctis hinc quod intueantur lumen ostenditur, hinc quo capiantur laqueus praeparatur. Quid ergo prodest homini, si rerum omnium naturam subtiliter investiget, efficaciter comprehendat; ipse autem unde venerit, aut quo post hanc vitam iturus sit non consideret, nec intelligat? Quid enim est ista vita mortalis, nisi via quaedam? Transeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
scribunt. Alñ denat᷑a herbar̃. de complexione
hominũ. dequalitate rer̃ om̃ium a iuitute per-¬
tractant. In his omnib licet ñ una forma sit dis
ociosum appellandum sit cunctis humanis
actionib tuo qͦq uidicio p̃ferendum existimo.
eo qͦdnichil tͣnsitorium nichil caducum s quod
ȩt̾num ẽ sapientiȩ deciis ꝑ idmentib inserit᷑ &
radix eiꝰ ampliꝰ ñ eradicanda plantat᷑. D. Imago
u̾itatis fallit te. Nam &e ista ẽ consuetudo mũdi h
ut id qͦd magis adanimos hominũ illa queandos
preparat ne caueri aut uitati possit qͣtã similitu¬
dine u̾tatĩ inctexat. Error enim qͣnto manifestẽ
agnoscit᷑. tanto cicius reꝓbat᷑. Occultus autẽ dum
foris spẽm u̾tatis ex erit: uitꝰ uenenũ falsitatis
infundit. Talia sunt ista ñ sapientiȩ s dem̃tiȩ
humanȩ studia quib inprudentes estulti tam
mutili qͣm ꝑtinaci labore nat᷑as rer̃ inquirunt

Expanded text:
scribunt. Alii de natura herbarum, de constitutionibus scribunt. Alii de natura herbarum, de constitutionibus hominum, de qualitate rerum omnium et virtute pertractant. In his autem omnibus licet non una sit discotiosum appellandum sit, cunctis humanis actionibus tuo quoque judicio praeferendum existimo, eo quod nihil transitorium, nihil caducum, sed quod aeternum est sapientiae decus, per id mentibus inseritur, et radix ejus amplius non eradicanda plantatur. D. Imago veritatis fallit te. Nam et ista est consuetudo mundi hujus, ut id quod magis ad animos hominum illaqueandos praeparat, ne caveri aut vitari possit quadam similitudine veritatis intexat. Error enim quanto manifestius agnoscitur, tanto citius reprobatur. Occultus autem dum foris speciem veritatis erexit, intus venenum falsitatis infundit. Talia sunt ista non sapientiae, sed dementiae humanae studia quibus imprudentes et stulti tam inutili quam pertinaci labore naturas rerum inquirunt,
Abbreviated transcription (Latin):
I. conũs sunriudeo O. Quid uides. I. mo la
auscentium iudeo. Magna ẽ mulaitido. Diuisas
uietates hominũ conspicio Pͥuitos ad slaĩctũ.
iuucnes Senes. diuersa ꝙͦ stucdia. aAti adferman.¬
da nona eleñtta atꝙ uoces iusolitas edeitbas rudẽ
achuclingͣm inflectere discunt. Alii uerboꝵ
inslexiones compositiones & cdiriuationes pͥmũ.
andiendo cognose̾e. dem̃ conferendo adimucem
atq identitatem repetendo memoriȩ comm̃dare.
satagunt. Auiceras stilo exarant. alii figurã uariis
modis idiersis colorib inmenbranis docta mia¬
nucalamum ducente designant. Aui aũ acriori
&e feruentiori quodam studio demagnisut uidet᷑
negotiis disceptationes quaslam adinincem
quosclam ibiuideo. Alii tensum inlignoneruũ
ꝑcttientes diu̾soꝵ sonoꝵ melodias ꝓferunt. Arii
uͦ quascdam descͥptiones ⁊ mensurar̃ formas expli¬
cant. Aniicursus & positiones siderum &eceli con¬
uersionem quib dam instrum̃tis manifeste de-¬

Expanded text:
 video. D. Quid vides? I. Scholam discentium video. Magna est multitudo, diversas ibi aetates hominum conspicio, pueros, adolescentes, juvenes, senes; diversa quoque studia. Alii ad formata nova elementa atque voces insolitas edendas rudem adhuc linguam inflectere discunt. Alii verborum inflexiones, compositiones et derivationes, primum audiendo cognoscere, deinde conferendo adinvicem, atque identidem repetendo memoriae commendare satagunt. Alii ceras stylo exarant. Alii figuras variis modis et diversis coloribus in membranis docta manu calamum ducente designant. Alii autem acriori et ferventiori quodam studio de magnis ut videtur negotiis disceptationes quasdam ad invicem quosdam ibi video. Alii tensum in ligno nervum percutientes diversorum sonorum, melodias proferunt. Alii vero quasdam descriptiones, et mensurarum formas explicant. Alii cursus et positiones siderum, et coeli conversionem quibusdam instrumentis manifeste de
Abbreviated transcription (Latin):
cipe qͥ qr mundum iã umu̾sum cram me cone¬
stcitum aspicio. &e quequid ex omiuib m̃ demon.¬
strare uolueris sine mora acdifficultate indebo.
Dides gͥ mundum istum: I Uideo ibũ uido.
lumq̃m tam bene uidi. ꝙ nuqͣm tam aiugel¬

Expanded text:
 quia mundum jam universum coram me constitutum aspicio, et quidquid ex omnibus mihi demonstrare volueris sine mora ac difficultate videbo. D. Vides igitur mundum istum? I. Video et bene. Nunquam tam bene vidi, quia nunquam tam diligen
Abbreviated transcription (Latin):
enutritos consumit inunicus idest mors deqͣ
dicit apłs. nouissime inunica destruet᷑ mor qr
nimirum dum caro nr̃a inmorte succidit᷑ omĩa
euis desideria pariter extingunt᷑ sicut ꝑ psal.¬
mistam dicit᷑. In illa die pibunt om̃s cogitatio¬
nes eorum. Et considera qͣm conuenienter
infine lamenti nouissima pena. peccatricis
animȩ plangitur ut intelligamꝰ ea mala quȩ
predicta iunt quanta miseria consequatur.

Expanded text:
enutritos consumit inimicus, id est, mors de qua enutritos consumit inimicus, id est, mors de qua dicit Apostolus: Novissime inimica destruetur mors : quia nimirum dum caro nostra in morte succiditur, omnia ejus desideria pariter exstinguuntur, sicut per Psalmistam dicitur: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et considera quam convenienter in fine lamenti novissima poena peccatoris animae plangitur: ut intelligamus ea mala, quae praedicta sunt, quanta miseria consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
indulta sibi neglexit iam non relinquitur quia
semel inreuocabili sententia emissa amplius
in hac uita. penitentiam ñ differt᷑. Recte gͣ dr.
Non fuit indie furoris domini qui effugeret &
relinqueret᷑ qi cum mortis hora suꝑueni̾t tũc
quisq ad conscientiam suam redite compellit᷑
ut ipsa comitante ad excipiendam sententiã
iudicis sine dilatione abhac uita tranfferatur.
Seq̃R. Quos educaui & enutͥui inimicus con¬
sumpsit eos. Ne solam conscientiȩ penam pec¬
catorib preparari putes quos educaui inquit
& enutriui mimicus consumpit eos qr nimir
uirtus & pulcͥtudo mortalium corpors q̃ hic
ꝑ illicita desideria. pascit᷑ illicatortorib angelis
intormentis consumet᷑. Que ideo consumi dr
dolor usq ad intima naturȩ ꝑ currens nichil
intactum relinquat. Uel ꝑ educatos c&enutri¬
tos ipsa carns desideria accipere possumus
ad appetitum inslammantꝰ. Hos educatos &

Expanded text:
indulta sibi neglexit, jam non relinquitur, quia indulta sibi neglexit, jam non relinquitur, quia semel irrevocabili sententia emissa, amplius in hac vita ad poenitentiam non differtur. Recte ergo dicitur. Non fuit in die furoris Domini qui effugeret, et relinqueretur. Quia cum mortis hora supervenerit, tunc quisque ad conscientiam suam redire compellitur, ut ipsa comitante ad excipiendam sententiam judicis sine dilatione ab hac vita transferatur. Sequitur: Quos educavi, et enutrivi, inimicus consumpsit eos. Ne solam conscientiae poenam peccatoribus praeparari putes: quos educavi, inquit, et enutrivi, inimicus consumpsit eos: quia nimirum virtus, et pulchritudo mortalium corporum, quae hic per illicita desideria pascitur, illic a tortoribus angelis in tormentis consumetur. Quae ideo consumi dicdolor usque ad intima naturae percurrens, nihil intactum relinquat. Vel per educatos, et enutritos, ipsa carni desideria accipere possumus:ad appetitum inflammamus. Hos educatos, et
Abbreviated transcription (Latin):
sua quasi indie miscdiȩ benigne adpeniten¬
tiam expectabat᷑. Recte gͦ de die furoris dicit̃.
non fuit qui effugeret & relinqueret᷑. effug̾e̾t
scilicet conscientiam relinqueret᷑ adpenitenti.¬
am. Notate qͦd dr esfugeret scilicet conscienti¬
am Magnum torm̃tum ẽ conscientia mala
Sed peccatores hic conscientiam sitam esfug̾e
possunt dum ext̾iorib delectationib dediti
mala quȩ intrinsecus tolerant int̾m qͦdãmͦ
obliuioni tradunt. Minꝰ enim nc̃ spina con¬
scientie cor pungit qͣndo eam ut ita dicam
terrene delectationis fascia obuolutam con¬
tegit. Ibi autem conscientiȩ torm̃tum effug̾e
ñ poterunt qi cum sensus carnis inmorte
foris claudit᷑ horror prec̾itor maloꝵ int̾
animo aꝑit. Tunc infelix anima licet sero
compuncta uellet iam ꝑpenitentiam emen¬
dare qͦd ñ potest ꝑ conscientiam esfugere.s
iuisto dei uibicio quȩ pꝰ ttmpora penitendi

Expanded text:
sua quasi in die misericordiae benigne ad poenitensua quasi in die misericordiae benigne ad poenitentiam exspectabatur. Recte ergo de die furoris dicitur: Non fuit qui effugeret, et relinqueretur. Effugeret, scilicet conscientiam: relinqueretur ad poenitentiam. Notate, quod dicitur: Effugeret, scilicet conscientiam. Magnum tormentum est conscientia mala. Sed peccatores hic conscientiam suam effugere possunt: dum exterioribus delectationibus dediti, mala, quae intrinsecus tolerant, interim quodammodo oblivioni tradunt. Minus enim nunc spina conscientiae cor pungit: quando eam ut ita dicam terrenae delectationis fascia obvolutam contegit. Ibi autem conscientiae tormentum effugere non potuerunt: quia cum sensus carnis in morte foris clauditur, horror praeteritorum malorum intus animo aperitur. Tunc infelix anima licet sero compuncta vellet jam per poenitentiam emendare, quod non potest per conscientiam effugere. Sed justo Dei judicio, quae prius tempora poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
quis autẽ hic maloꝵ suoꝵs recordari noluerit.
illic ea deus intestimonium dampnationis añ
oculos mentis eiꝰ uocabit. quatinꝰ exmemoria
eorum ibi terreat᷑ adpenam qui hic salubrit̾ no¬
luit terreri adpenitentiam. Sicut diuina uox
ꝑeundem psalmistam loquit᷑ dicens. Arguã
te & statuam contͣ faciem tuam. Cuiꝰ uocatio¬
iis modꝰ adhuc demonstrat᷑ cum dr̃ Quasi ad
diem sollemꝑnem. Dies enim sollempnis est
dies quietis. dies uacationis qñ oꝑari ñ licet.
sihis quisq tunc cum gaudio frui icipit quȩ
pͫ cum labore sͥ p̃parauit. Quid gͦ ẽ dies mortis
nisi dies sollempnis inqua iam ampliꝰ non
restat facultas oꝑandi sed quisꝙ opum suors
merçede & p̃mio incipit prec̾itoꝵ labors ꝑfrui
Seq̾a. Et non suit indie fiuoris diũ q̃ esfugent
&e relinqueret᷑. Dies furoris domini finis uniꝰ
raldendam rõnem compellit᷑ qui pꝰ inuita

Expanded text:
quis autem hic malorum suorum recordari noluit, quis autem hic malorum suorum recordari noluit, illic ea Deus in testimonium damnationis ante oculos mentis ejus vocabit, quatenus ex memoria eorum ibi terreatur ad poenam, qui hic salubriter noluit terreri ad poenitentiam. Sicut divina vox per eumdem Psalmistam loquitur, dicens: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Cujus vocationis modus adhuc demonstratur cum dicitur: Quasi ad diem solemnem. Dies enim solemnis, est dies quietis; dies vocationis quando operari non licet, sed iis quisque tunc cum gaudio frui incipit, quae prius cum labore sibi praeparavit. Quid ergo est dies mortis, nisi dies solemnis, in qua jam amplius non restat facultas operandi; sed quisque operum suorum mercede et praemio incipit praeteritorum laborum perfrui? Sequitur: Et non fuit in die furoris Domini qui effugeret, et relinqueretur. Dies furoris Domini, finis uniureddendam rationem compellitur: qui prius in vita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad sollempnitatẽ parit̾ & adt̾rorem uocatos
dicit. Sciendum tam̃ ẽ qͦd alit̾ ille terret̃ qui
nil boni egisse se meminit: atq aliter ille qui
bonis actib suis quedam ꝓ quib timeat mala.
admixta cognoscit. Qñ gͥ homo circumspite
actiones suas & ineis quedam inuenit ubi con¬
sidat. quebam uᵈ ꝓquib timeat: terret᷑ quidem
sel ñ de curuitu qi in parte altera peccat̃t onll¬
entra exmemoria sui reatus stringit᷑ ex alłi salle
infiduciaboni oꝑis cilatat᷑ Seo dum paiasel
ammum ex omĩ parte facta sua accusant c̃
quasi incutuitu terret᷑ qi hinc iñ omĩa foull.¬
danda conspiciens ꝑsolam angustiam intia
semet ipsum coartat᷑. Hoc eciam conuerient
ens undiq maloꝵs suoꝵ memona occurient
turbat. Unoe & recte dictum ẽ uocasti ho is
namq qͣndui in hac iuta c̃ acbet autea łl
mala assidue admemoriam reuocare ut se ipse spon¬
taneo terreat adpenitentiam sicut psalmista dese

Expanded text:
et ad solemnitatem pariter, et ad terrorem vocatos et ad solemnitatem pariter, et ad terrorem vocatos dicit. Sciendum tamen est quod aliter ille terretur qui nihil boni egisse se meminit, atque aliter ille qui bonis actibus suis quaedam, pro quibus timeat, mala admista cognoscit. Quando igitur homo circumspicit actiones suas, et in eis quaedam invenit ubi confidat, quaedam vero pro quibus timeat: terretur quidem, sed non de circuitu, quia in altare peccatrix conscientia ex memoria sui reatus stringitur; ex altera parte in fiducia boni operis dilatatur. Sed dum peccatoris animum ex omni parte facta sua accusant, tunc quasi in circuitu terretur; quia hinc inde omnia formidanda conspiciens, per solam angustiam intra semetipsum coarctatur. Hoc etiam convenienter a occurrente turbatur. Unde et recte dictum est: Vocasti. Homo namque quandiu in hac vita est, debet ante acta mala assidue ad memoriam revocare, ut se ipse spontaneo terreat ad poenitentiam, sicut Psalmista de se
Abbreviated transcription (Latin):
Educaui inquit & enutͥui. ñ solum nuttuui. qi
fortes eciam pondꝰ tribulationis oppͥmit. Ini¬
micus consumpsit. Bonos quidem ꝑseq̃ndo af¬
sigere inimicus potest consumere autẽ ñ pot̾.
qui autem tribulatione suꝑat᷑ ille abiun ico
consumit᷑. Uocazii quasi ad diem sollempis
qui terrerent me de cucuitu. Uita humana
quasi cutuitus quidam ẽ quȩ post excursum
actionũ temꝑalium illuc tandem redit ꝑmort̃
fidelis ania diem sollempnẽ celebrat. qr dum
ꝑint̾num gaudiũ in amore ȩt̾norum figt᷑ ab
omni foris illicita occupatione feriat᷑. Cum uͦ
animus añacta mala admemoriam reuocat.
& exeoꝵ consideratione amplĩ ꝑ compunctio¬
nem accendit᷑ quasi de qreuitu celebraturi ad-
sollempnitatẽ initutant. Sicut ꝑ psalmistã ar.
Reliquie cogitationũ diem festum agent tibi.
Sed q peccatoris mentem añ compunctionẽ
ardorem pret̾itor maloꝵ recordatio quodã
sui reatus t̾rore concittit recte istos decurtuitu

Expanded text:
Educavi, inquit, et enutrivi, non solum nutrivi, quia fortes etiam, quos pondus tribulationis oppressit, inimicus consumpsit. Bonos quidem persequendo affligere inimicus potest, consumere autem non potest; qui autem tribulatione superatur, ille ab inimico consumitur. Vocasti quasi ad diem solemnem, qui terrerent me de circuitu. Vita humana quasi circuitus quidam est, quae post excursum actionum temporalium, illuc tandem redit per morfidelis anima diem solemnem celebrat; quia, dum per internum gaudium in amore aeternorum figitur, ab omni foris illicita occupatione feriatur. Cum vero animus anteacta mala ad memoriam revocat, et ex eorum consideratione amplius per compunctionem accenditur, quasi de circuitu celebraturi ad solemnitatem invitantur. Sicut per Psalmistam dicitur: Reliquiae cogitationum diem festum agent tibi . Sed quia peccatoris mentem ante compunctionis ardorem praeteritorum malorum recordatio quodam sui reatus terrore concutit, recte istos de circuitu,
Abbreviated transcription (Latin):
deos repulit ut gentes adfidem colligeret qͣsĩ
pꝰ murum filie son dissipauit. id: ꝓtectionẽ
suam apopło uideoꝵ abstulit. acsic demñ fu¬
niculum hereditatis sue suꝑ popłm gentiũ
dilatauit. Quasi enim contractus erat funicul
euis. qñ de popło udeorum tm̃ dicebat̃ iacob
funicus nereditatis eiꝰ. sed tunc funieuł tendñ.¬

Expanded text:
aeos repulit, ut gentes ad fidem colligeret, quasi aeos repulit, ut gentes ad fidem colligeret, quasi prius murum filiae Sion dissipavit, id est protectionem suam a populo Judaeorum abstulit, ac sic deinde funiculum haereditatis suae super populum gentium dilatavit. Quasi enim contractus erat funiculus ejus, quando de populo Judaeorum tantum dicebatur: Jacob funiculus haereditatis ejus ; sed tunc funiculus tenditu
Abbreviated transcription (Latin):
bolus plene exultat qñ nichil innobis inuenit
qͦd eiꝰ uoluntati contradicat. Cogitauit dñs . ic̃.
Deus quasi homo ante factum cogitare .dr. necͥfo
temere & absq deliberatione facere credatur
Delib̾atio autem dei nil aliud ẽ quã patientia
or iusticia eiꝰ. Patientia qua delinquentes ut.
corrigant᷑ di tolerat. Iusticia qua ꝑseuerantib
digna meritis recompensat. Unde subiungit᷑.
Tetendri funicłm suum. Quid ẽ enim super
delinquentes funicłm tendere nisi pͥ modũ
& quantitatem delicti diligent᷑ exammare. ac
dem̃ scłm mensuram culpe mensurã moderari
iundicte. Propt qͦd subdit᷑. Et̃ ñ auertit manũ
suam ãꝑditione. Acsi dic̾e̾t. Neminem excepit
apena qi neminem inuenit liberum aculpa
Quod legi eciam alit̾ pot̃. Cosriauri dominꝰ ab.
ꝑcogitationem quippe dei occulta dispensa.¬
tio incarnationis eiꝰ intelligi potest. Et quia
incarne ueniens occulto quodam consilio u.¬

Expanded text:
bolus plene exsultat, quando nihil in nobis invenit quod ejus voluntati contradicat. Cogitavit Dominus, etc. Deus quasi homo factum cogitare dicitur, ne quid temere et absque deliberatione facere credatur. Deliberatio autem Dei nihil aliud est quam patientia et justitia ejus. Patientia, qua delinquentes, ut corrigantur, diu tolerat; justitia, qua perseverantibus digna meritis recompensat. Unde subjungitur: Tetendit funiculum suum. Quid est enim super delinquentes funiculum tendere, nisi prius modum et quantitatem delicti diligenter examinare; ac deinde, secundum mensuram culpae, mensuram moderari vindictae? Propter quod subditur: Et non avertit manum suam a perditione. Ac si diceret: Neminem excepit a poena, quia neminem invenit liberum a culpa. Quod legi etiam aliter potest. Cogitavit Dominus, etc. Per cogitationem quippe Dei, occulta dispensatio incarnationis ejus intelligi potest. Et quia in carne veniens, occulto quodam consilio Jud
Abbreviated transcription (Latin):
namꝙ sermo duurꝰ nisi aduersarsꝰ nob̃ efficitur
qsni nr̃is uoluntatib p̃uis aduerat̃ : Cui ude¬
licet aduereario milla consentientes sumꝰ si
inbac uita mortaliubi adhucious merendiẽ
ꝑceptis dei eciam contra nras carnales uolun-¬
taces obtempare satagimꝰ. Sed in hoc loco uia
p̃sentem uitam significare ñ potest. qr cũ omĩs¬

Expanded text:
ersarius nobis efficitur, quando nostris voluntatibus pravis adversatur? Cui videlicet adversario in via consentientes sumus, si in hac vita mortali, ubi adhuc locus merendi est, praeceptis Dei, etiam contra nostras carnales voluntates, obtemperare satagimus. Sed in hoc loco via praesentem vitam significare non potest, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mando subiungit & dicit. Ergo ne comedent
mulieres fructũ suum. Mulieres namq fruc.
cometunt q inde iuitus ipsa consumit᷑. iinde
mens illicita refectione delectat᷑. fructũ inqͥ̃t
suum. Qualem fructum: Paruulos adm̃surã
palme. Ppariulos accipe possum iuitutes te¬
neras & necdum adrobur uirile ꝓmotas. per
palmã ũ boni oꝑis micium. Paruuli g̾adm̃¬
suram palme sunt uirtutes ten̾e &e admitiũ
boneoꝑationis nouit᷑ ꝓ ducte. Quco ẽ gͦ queo

Expanded text:
mando subjungit, et dicit: Ergone comedent mando subjungit, et dicit: Ergone comedent mulieres fructum suum? Mulieres namque fructcomedunt, quia inde virtus ipsa consumitur, unde mens illicita refectione delectatur. Fructum, inquit, suum. Qualem fructum? Parvulos ad mensuram palmae. Per parvulos, accipere possumus virtutes teneras, et nondum ad robur virile promotas: per palmam vero, boni operis initium. Parvuli ergo ad mensuram palmae sunt virtutes tenerae, et ad initium bonae operationis n
Abbreviated transcription (Latin):
dem hic intelligere debensꝰ qͦs pauloañ ꝑmu
lires significatos accepimꝰ p̃latos scilice qͥ¬
epuerbum ꝓpħe sunt. & ꝑministium sa¬
sacerdotes. Psanctuariũ autẽ cuttus diunieᷤ
expͥmit᷑. icsi dicet᷑. Si p̃lati sp̾alia indigne
administrando ꝑeũt quare gͦ scelera eoꝵs sub¬
iectos innocentes inuoluunt: ire domine
& considera quẽ undemiaueris ita. Congrua.
similitudine anina adeo uindemiari dicit᷑.
qñ donis uirtutũ malis meritis suis exigenti.¬
b usto dei iudicio spoliat᷑. Sel ẽ q̃dam iunde.¬
miatio cet̾is ꝑnitiosior. Minꝰ namq ꝑicłosũ
ẽ iuitutẽ ꝑdere qͣm deurtute suꝑbire. Qui st
urtutẽ ꝑdit saltem detͥmentũ suũ agnoscit.
qui aũ de uirtute suꝑbit dampnũ tolerat &
ignorat. Propt̾ea ꝓpħa plangens animam ñ
solum peccat̾cem sed & de uirtute falsa inanit̾
głantem. uide inquit dñe & consid̾a quẽ uinde.¬
miaueris ita. Et quasi querẽs quomͦ ita exla.¬

Expanded text:
dem hic intelligere debemus quos paulo ante per mulieres significatos accepimus: praelatos scilicet qministerium sacerdotes. Per sanctuarium autem cultus divinus exprimitur: ac si diceretur: Si praelati spiritualia indigne administrando pereunt: quare ergo scelera eorum subjectos innocentes involvunt? Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. MORAL. Congrua similitudine anima a Deo vindemiari dicitur, quando donis virtutum malis meritis suis exigentibus justo Dei judicio spoliatur. Sed est quaedam vindemiatio caeteris perniciosior. Minus namque periculosum est virtutem perdere, quam de virtute superbire. Qui enim virtutem perdit, saltem detrimentum suum agnoscit: qui autem de virtute superbit, damnum tolerat, ignorat. Propheta plangens animam, non solum peccatricem, sed et de virtute falsa inaniter gloriantem - Vide, inquit, Domine, et considera, quem vindemiaveris ita. Et quasi quaerens quomodo ita? excla
Abbreviated transcription (Latin):
qr uideł ds pat̾ dũ p̃dicatores ad erudiendã
eccłam dirigit. quasi ad excolendam uneam
suã oꝑarios mittit. Nam quẽ admodũ utas
magno qͥde studio & labore excolit sicnimir̃
utta fideliũ ñ nisi magnostudio & labire ad
uͥtutẽ informat᷑. Et quẽ admodũ uinea si freaun¬
da fuerit quicqͥd sͥ laboris impendit᷑ fructuũ
ub̾tate restaurat: sic nimir uita fideliũ sistidis
disciptine eeruditiõis adu̾tutẽ ꝓfec̾it̾ omãmn
adhibitã diligentiã p̃cioso fructu recõpensas
Itẽ sic̃ lignũ uitis sine fructu mitile ẽ usl
uersis lignis iulsꝰ sic ꝓfecto hii qui ꝑsid̃i abstiũ
excolunt᷑. & tñ fructũ bom oꝑis ñ affert̃ prire

Expanded text:
 Deus Pater, dum praedicatores ad erudiendam Ecclesiam dirigit, quasi ad excolendam vineam suam operarios mittit. Nam quemadmodum vitis magno quidem studio et labore excolitur, sic nimirum vita fidelium non nisi magno studio et labore ad virtutem informatur. Et quemadmodum vinea, si fecunda fuerit, quidquid sibi laboris impenditur, fructuum ubertate restaurat: sic nimirum vita fidelium, si studio disciplinae et eruditionis ad virtutem profecerit, omnem adhibitam diligentiam pretioso fructu recompensat. Item sicut lignum vitis sine fructu inutile est, et universis lignis vilius: sic profecto ii qui per fidei doctrinam excoluntur, et tamen fructum
Abbreviated transcription (Latin):
cur us ẽ nec concordem sõcium. nec hostem
he sepatum. Nlam sicut his qͥb nicaritate
mens una ẽ nicħ obstat etiam s̃ corꝑe spati
sut ua magnũ tormntũ est his qui corpalit
sociati sunt si anumo conuenire ñ possint. P̃t̾ea
qͦo deꝓpagatione hominũ testimoniũ laudĩ
ad duxisti. nos sic quidc̃ uerum ẽe concedimũ
ut tasn officium nuptiar᷑ ñ sanitatis gaudiũ
s infirmitatis remedium ostendamꝰ Maliꝰ
enim ẽet ut nullus uiuens moreret᷑ quamut
quisqͣm morienti successutꝰ nasceret᷑. Nunc
autẽ qualiscl̃q infelicitati nr̃e consolatio tri.¬
buit᷑ qn hii qui morientes retineri ũ possunt
ꝑnascentes restaurant᷑ ut qi semꝑ ꝑmanentes
hr̃e ũ possumꝰ saltem semꝑ succedentẽ habeamꝰ.¬

Expanded text:
uam nec concordem socium, nec hostem habere separatum. Nam sicut iis, quibus in charitate mens una est, nihil obstat etiam si corpore separati sunt, ita magnum tormentum est iis, qui corporaliter sociati sunt, si animo convenire non possunt. Praeterea quod de propagatione hominum testimonium laudis adduxisti, nos sic quidem verum esse concedimus ut tamen officium nuptiarum non sanitatis gaudium sed infirmitatis remedium ostendamus, majus enim esset ut nullus vivens moreretur, quam ut quisquam morienti successurus nasceretur. Nunc autem qualiscunque infelicitati nostrae consolatio tribuitur, quando ii, qui morientes retineri non possunt, per nascentes restaurantur, ut quia semper permanentes habere non possumus, saltem sem
Abbreviated transcription (Latin):
gari eupi ñ ꝓotest aliquabona nuptiĩs messe
e saiuigent̾ coniderare uolumꝰ plura eẽ ma.¬
concondia quam rara sit quis ignorat: immo
q con cordrm generare debuerat odir idisco¬
ele somitem sub ministratritanto iamanise¬
rabilins simul uuuere incipunt. qnto e clisar¬
des abinuicem seꝑariñ poslunt. Hinc ricȩ co

Expanded text:
gari enim non potest aliqua quidem bona nuptiis inesse, gari enim non potest aliqua quidem bona nuptiis inesse, sed si diligenter considerare volumus, plura eis malconcordia quam rara sit, quis ignorat? Imo vquod concordiam generare debuerat, odii et discordiae fomitem subministrat, et tanto jam miserabilius simul vivere incipiunt, quanto discordes ab invicem separari minus possunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opꝰ idcͥcocet̾is oꝑib hominũ beatius iudico
q̃m ipsum p̃cipue ẽ qͦs ꝑcdilectionis iunculũ
pacem & concordiam parit animoꝵ hoc socie¬
tatem comm̃dat. amorem scĩficat. amicitiã
seruat. hinc fructus prolis orit᷑. hinc nr̃i gn̾is
ꝓpago dilatat᷑. huic mortis dire necessitati re¬
sistit᷑: ⁊ dampna patrum infiliis reparant᷑. Nã
cur illud cominemorẽ qͦd inhoc solo carnis con¬
cupiscentia quȩ alias nec sine magno labore cohi¬
beri. nec sine turpitudine laxari potest itahone.
castitatis dampna sentiant᷑. Naur isipsa con¬
cupiscentia exꝑiri uoluptatem suam sinit᷑. muil¬
la tamen pudicitiȩ confusio gn̾at᷑. Quis gͦ tot ac
tanta bona contempnenda existimet. nisi qui
eaqus hoc excepto mala sequunt᷑ ñ uidet : D Rec-¬
te de bonis nuptiar iudicare posses si eciã mala
earum attenderes. łlam qi solum bona: i ñ mala
iuptiar̃ considoras idccomearum considerati¬
one rectam idiclĩ censuram ñ conseruas. lle¬

Expanded text:
caeteris operibus hominum beatius judico, quoniam ipsum praecipue est, quod per dilectionis vinculum pacem et concordiam parit animorum. Hoc societatem commendat, amorem sanctificat, amicitiam servat. Hinc fructus prolis oritur, hinc generis nostri propago dilatatur, hinc mortis dirae necessitati resistitur, et damna patrum in filiis reparantur. Nam cur illud commemorem, quod in hoc solo carnis concupiscentia, quae alio nec sine magno labore cohiberi, nec sine turpitudine laxari potest, ita honestcastitatis damna sentiantur. Nam, etsi ipsa concupiscentia experiri voluptatem suam linitur, nulla tamen pudicitiae confusio generatur. Quis ergo tot ac tanta bona contemnenda existimet nisi qui ea, quae hoc excepto mala sequuntur, non videt? D. Recte de bonis nuptiarum judicare posses, si etiam mala earum attenderes. Nam quia solum bona, et non mala nuptiarum consideras, idcirco in earum consideratione rectam judicii censuram non servas. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
lum peucat dicens Si occiait̃ iscñario amui
sicut de ⁊acharia legitur filio iorade sacrrilons
quẽ ioas rex int̾fecit qi inqͣm eas occiderunt ũ
mulieres fructũ uteri sui comedert. sic̃ acma¬
ria filia eleatari legr̃. & in libro regũ scͥptum ẽ
&e iosephus qͦ testat᷑. Quod aũ dicit si occiditur
sic ẽ acsi dic̾e̾t᷑. Quamuis tm̃peccau̾int nũqͥd
tam̃ tã in mani ultione plecti debuert̾: In quo
tam̃ iudiciũ dei ñ rep̃hendit. sed culpam con
beneficia contuleris. Nonẽ popłs qui tm̃ tibi
peccauerit. ñ ẽ popłs quẽ tm̃ deieteris. tm̃um
demiaueris atq destruxeris. & iõ queso iude
ñ tͣnͣsitoriȩ s considera diligent̾ nram miseriã.
ut solitam nob̃ it̾m impendas mĩam. Uis

Expanded text:
tum perducat, dicens. Si occiditur in sanctuario Domini tum perducat, dicens. Si occiditur in sanctuario Domini legitur filio Joiadae sacerdotis, quem Joas rex interfecit: quia, inquam, eos occiderunt, ideo mulieres fructum uteri sui comederunt, sicut de Maria filia Eleazari legitur: et in libro Regum scriptum est , et Josephus quoque testatur. Quod autem dicit, si occiditur, sic est ac si diceretur: Quamvis tantum peccaverint, nunquid tamen tam immani ultione plecti debuerunt? In quo tamen judicium Dei non reprehendit, sed culpam concbeneficia contuleris; non est populus, qui tantum tibi peccaverit: non est populus, quem tantum dejeceris, tantum vindemiaveris atque destruxeris: et ideo, quaeso, vide, non transitorie, sed considera diligenter nostram miseriam, ut solitam nobis iterum impendas mis
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos. Ideo exclamat de dieit. Ergo ne añe
mulieres comedent frustum fuũ icł filios sud̾.
paruulos scił adm̃surã ꝑalme. idest teneros
uix dum palme m̃surã bñtes ut in manĩ cru¬
delitas. immo crudelis necessitas oftendat᷑.
Bene aũ mulieres ñ matres. qr mat̾no nomĩe
appellande ñ sunt q̃ mat̾ne pietatis memorẽ
ñ fuert. fructũ inquit suũ comedent. esi
duẽt. C eta germinantia ideo fructificãt ut
nafa galid quȩ inparente consumit. in prole
germinis siui ieparet̾. homoũ nasȩ sue oblitus
frucltũ suũ consumit. ꝑquẽ reparari deouit
die ne ucerasgorando museriam ai u pos¬
ceie ie d puocare uideat & quasi in uistum ar¬
guere quitam crudelit̾ popłm suũ punient
post commemoratã pena culpã etia subuingit
caluoa q̃dam concessione uteus ut sest au m
culpa confitenda aiisticia dei ñ iscrepat in

Expanded text:
filios suos. Ideo exclamat, et dicit: Ergone, Domine, filios suos. Ideo exclamat, et dicit: Ergone, Domine, mulieres comedent fructum suum. Id est filios suos, parvulos scilicet ad mensuram palmae, id est teneros, vix dum palmae mensuram habentes; ut immanis crudelitas, imo crudelis necessitas, ostendatur. Bene autem mulieres, non matres: quia materno nomine appellandae non sunt, quae maternae pietatis memores non fuerunt. Fructum, inquit, suum comedent. Ac si diceret: Caetera germinantia ideo fructificant, ut natura generis, quae in parente consumitur, in prole germinis sui reparetur: homo vero naturae suae oblitus, fructum suum consumit, per quem reparari debuit. Sed ne sic exaggerando miseriam Deum non poscere sed provocare videatur, et quasi injustum arguere, qui tam crudeliter populum suum punierit; post commemoratam poenam, culpam etiam subjungit: callida quadam concessione utens, ut scilicet dum in culpa confitenda a justitia Dei non discrepat, in
Abbreviated transcription (Latin):
enim causam difficilem se suscepisse considerat.
neqͥq̃m aꝑta postulatione aures diuinȩ maie¬
statis pulsare psumit. sed eum magna reue.¬
rentia & tremore sue peticionis affectum insi¬
nuando demonstrat dicens. Uide ne &e consi¬
dera quẽ uindemiaueris ita. Quasi dic̾et. Po¬
pulũ tuum quẽ tm̃ dilexisti qui p̃ter te solũ
aliũ ꝓtectorem ñ hũit. sic uindemias. sic oppͥ¬
mis sic deuastas: Presentẽ queso calamitatẽ
consid̾a. pͥstinũ amorem admemoriã reuoca ut
si nris p̃cib ñ flecteris : tus saltẽ beneficũs ad
ris inquit. Ergo ñ saltus fuit popłs iste. sedui¬
nea cultorem hñs &e fructũ ferens. Attam̃ lignũ
uitis sine cultura &e fructu inutile ẽ. & unuiersẽ
lignis uiluis. Cur gͦ de popularis quẽ colendo
p̃ciosum depopulando uilem & inutilem red¬
dis: Quẽ undemiaueris inquit ita. Quomꝰ ita :
tam horribilit̾ tam monstruose: ut uinea ipsa
deuoret botros suos. ut mulieres comedlant

Expanded text:
rosternat. Quia enim causam difficilem se suscepisse considerat, nequaquam aperta postulatione aures divinae majestatis pulsare praesumit; sed cum magna reverentia, et tremore suae petitionis affectum insinuando demonstrat, dicens: Vide, Domine et considera quem videmiaveris ita. Quasi diceret: Populum tuum, quem tantum dilexisti, qui praeter te solum alium protectorem non habuit, sic vindemias, sic opprimis, sic devastas? Praesentem, quaeso, calamitatem considera, pristinum amorem ad memoriam revoca; ut si nostris precibus non flecteris, tuis saltem beneficiis ad ndemiaveris, inquit. Ergo non saltus fuit populus iste, sed vinea cultorem habens, et fructum ferens. Attamen lignum vitis sine cultura et fructu inutile est, et universis lignis vilius. Cur ergo depopularis, quem colendo pretiosum, depopulando vilem, et inutilem reddis? Quem vindemiaveris, inquit, ita. Quomodo ita? tam horribiliter, tam monstruose, ut vinea ipsa devoret botros suos, et mulieres comedant
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ꝑmanꝰ oꝑa acciꝑe possumꝰ. Qura ille nimũ
ꝓania paruulors manꝰ ad dm eleuat quiad:
ꝓuocanbos animos carnalium sp̃alib ftudĩ
insistens eciam licita q̃dam humanȩ conuer¬
sationis negocia deuitat. Sicut paulus qul
ut occasionem accipiendi pseudo apłis tallate
stipendia p̃dicationis quȩ scłm consuetull¬
nem immo scd̾m dnĩcam institutionẽ actis

Expanded text:
per manus, opera accipere possumus, quia ille nimirum pro anima parvulorum manus ad Deum elevat, quia ad provocandos animos carnalium spiritualibus studiis insistens, etiam licita quaedam humanae conversationis negotia devitat. Sicut Paulus, qui ut occasionem accipiendi pseudoapostolis tolleret, stipendia praedicationis, quae secundum consuetudinem, imo secundum divinam institutionem acci
Abbreviated transcription (Latin):
capẽ &e origo. In capite g̃ compitors paruuli
nr̃i fame deficiunt qr tenere cogitationes nĩe
dum &cstderis carnalib in herent s̃p̃alis ali¬
monie pastum ꝑdunt. Sed nos ꝓanima par.¬
honors opum adnutriendos animȩ cogita õ
sp̃alis aesiderii grãm in nob̾ tenouari exposci¬
mis. Quiudelicet paruidi nr̃i incapite compi¬
toꝵ fame deficiunt qi tene cogitationes auio¬
mi quas uttnsetus bona desid̾ia ñ paicunt mor¬

Expanded text:
est et origo. In capite ergo compitorum parvuli nostri fame deficiunt; quia tenerae cogitationes nostrae dum desideriis carnalibus inhaerent, spiritualis alimoniae pastum perdunt. Sed nos pro anima parbonorum operum ad nutriendos animae cogitatus spiritualis desiderii gratiam in nobis renovari exposcimus. Qui videlicet parvuli nostri in capite compitorum fame deficiunt, quia tenerae cogitationes animi, quas
Abbreviated transcription (Latin):
Singiaris inimicus nr̃ diabolꝰ ẽ qui contͣuos
letificat᷑ qñ inhis quȩ foris nob̾ adherent po-¬
testas ei concedit᷑. Cum uͦ eciam in nosiict.¬
ipsos seuure ꝑmittit᷑ tunc nimirum supͣ nes
lecificat. Sicuit inbeato iob ft̃m legmꝰ. quils̃
prius sub̾am ꝑdidit postmodum carnem ꝑ¬
cissit. Uel tunc supranos letificari dr inimiẽ¬

Expanded text:
Singularis inimicus noster diabolus est, qui contra nos Singularis inimicus noster diabolus est, qui contra nos laetificatur, quando in iis quae foris nobis adhaerent potestas ei conceditur. Cum vero etiam in nosmetipsos saevire permittitur, tunc nimirum supra nos laetificatur. Sicut in beato Job factum legimus, cujus prius substantiam perdidit, postmodum carnem percussit. Vel tunc supra nos laetificari dici
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. netangas. negustaueris. quacumq die
comederis exeo morieris. Egostatui ego p̃cepi
ut omẽm illicitum affectum sua pena seqͣt.
comminatiomea uitari potest. p̃ceptũ autẽ
meum cassari ñ potest. A dieb antiquis hoc
p̃cepi: adieb antiquis uerum eẽ ostendi. ꝓpt̾
hoc pͥmꝰ homo mortuus ẽ ꝓpt̾ hõc mundus
mutari pot̾it. quȩ ab exordio mundi usꝙ ab
hoc tempꝰ immiitabilis semꝑ ꝑmansit flas.
te gͦ afflicto d̾r compleuit sermonem quem
preceꝑat adieb antiquis ut eo patientiꝰ ui¬
sticiam dei insua tribulatione toleret. quo ab
mitio mundi hanc inpeccatorib exerceri uides.
SeqͥR. Destruxit & ñ peꝑcit. Quid ẽ destruere
nisi ea quȩ homo ad illicitam delectationem
preparauerat dissipare: Destruit autem aeñ
parcit qñ delectationem aufert. & simul per
subseq̃ntem tribulationem reatum punit.
SeõR. Letificauit suꝑte inimicum tuum.

Expanded text:
dicit: Ne tetigeris, ne gustaveris, quacunque die dicit: Ne tetigeris, ne gustaveris, quacunque die comederis ex eo, morieris. Ego statui, ego praecepi, ut omnem illicitum affectum sua poena sequatur, comminatio mea vitari potest; praeceptum autem meum cassari non potest. A diebus antiquis hoc praecepi, a diebus antiquis verum esse ostendi. Propter hoc primus homo mortuus est, propter hoc mundus  ab exordio mundi usque ad hoc tempus immutabilis semper permansit. Recte ergo afflictio dicitur, complevit sermonem quem praeceperat a diebus antiquis, ut eo patientius justitiam Dei in sua tribulatione toleret, quo ab initio mundi hanc in peccatoribus exerceri videt. Sequitur: Destruxit, et non pepercit. Quid est destruere, nisi ea quae homo ad illicitam delectationem praeparaverat, dissipare? Destruit autem, et non parcit, quando delectationem aufert, et simul per subsequentem tribulationem reatum punit. Sequitur: Laetificavit super te inimicum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
cil que puer e diligt q echocipso abamorẽ
dei redire aompellit quo s aduer ari consiai¬
ait ea quorum desidetio abamore dei trahe.¬
batur. Hinc ẽ qͦd peceatriciamimȩ miniqutatib
suis affucte hoc pͥmum in hoc loco ad consolatio¬
nem adducit᷑. qͦ scilicet afflictio eł dei nutu ais.¬
pensata sit quatinꝰ ce cum timcat cuius fiagella
sustinet. & de eiꝰ simul miscłia piuiat aquo se
uisitari eciam ꝑtribulationem uidet. fecit adis
quȩ cogitauit. Ac sidicet᷑. Quia tu noliusti fac̃t
qͦd precepit. ipse fecii qͦd cogitauit. &e qi tu con¬
tempsisti complere sermonem ilius quem
tibi de tua salute preceꝑat ipse compleuit ser¬
monem suum quem tͥ de tua tribulatione mni¬
natus erat. Uidete quid in pͥmo homine gestũ
sit. Preceꝑat ei ds̃. De ligno scientiȩ bonicema.¬
li ne comedas. Minatus fuerat. Quacumq dis
comederis exeo morieris. Noluit hõ implert
p̃ceptionem & impleuit ds comminationut.
Adhuc cotidie adillicita & uetita inhiantib so

Expanded text:
ea quae perverse diligit, quia ex hoc ipso ad amorem Dei redire compellitur, quo sibi adversari conspicit ea quorum desiderio ab amore Dei trahebatur. Hinc est quod peccatrici animae in iniquitatibus suis afflictae, hoc primum in hoc loco ad consolationem adducitur, quod scilicet afflictio ejus Dei nutu dispensata, quatenus et eum timeat, cujus flagella sustinet, et de ejus simul mii etiam per tribulationem videt. Fecit Dominus, quae cogitavit. Ac si diceretur: Quia tu noluisti facere quod praecepit, ipse fecit quod cogitavit. Et quia tu contempsisti complere sermonem illius quem tibi de tua salute praeceperat, ipse complevit sermonem suum quem tibi de tui tribulatione minatus erat. Videte quid in primo homine gestum sit. Praeceperat ei Dominus: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; minatus fuerat: Quacunque die comederis ex eo, morieris. Noluit homo implere praeceptionem, et implevit Deus comminationem. Adhuc quotidie ad illicita, et vetita inhiantibus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
endo innoue. uite conuiersationẽ tͣnsimꝰ. Quid ẽ
gͥ querere triticum nͥ querere xp̃m. querere uerbũ
dei. ddoct̾nam ueritatis & conu̾sationem noui
homuus. Triticum gͥ querimꝰ qn uerbum uite¬
aulire & xp̃m imitari desideramꝰ Sed si tͥticum
edintꝰ uinum e ñ aqͣm bibere debemꝰ. id u̾bum
ilio in nobis irrigare. Noc ẽ enim quod in lege
nobis p̃cipitur ne carnes agni paschał aqua co¬
quamꝰ. qr carnalit̾ nob̾saꝑe ñ debet qͦdad pastũ
sp̃alem datũ ẽ. Interrogent gͦboni subiecti malos
p̃latos suos cedicant ubi ẽ triticum. Acsi dice̾nt.
ubi ẽ doctrina ueritatis ubi exempla noui hois:
osfenditis nec bene uiuendo imttatione ddignõ
dhaipetis. Nbi c̃ uinu: Quasi dice̾nt. Uos qui

Expanded text:
endo in novae vitae conversationem transimus. Quid est ergo quaerere triticum, nisi quaerere Christum, quaerere verbum Dei, doctrinam veritatis, et conversationem novi hominis? Triticum um imitari desideramus. Sed si triticum edimus, vinum, et non aquam hibere debemus, id est verbum ligentiam illud in nobis irrigare. Hoc est enim quod in lege nobis praecipitur ne carnes agni paschalis aqua coquamus , quia carnaliter nobis sapere non debet, quod ad pastum spiritualem datum est. Interrogent ergo boni subjecti malos praelatos suos, et dicant: Ubi est triticum? Ac si dicerent: Ubi est doctrina veritatis? ubi exempla novi hominiostenditis, nec bene vivendo imitatione dignos exhibetis. Ubi est vinum? Quasi dicerent: Vos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
taes a pontentiã ꝓuocans diuuna eis mag¬
rabra manifestat.S multi st̃ peccatores qui
nes dũ uetiatis audue enã contẽpnunt. aco
magis aurem ardis adlauden cuatons non
inelinant. quo insuis peccatis considtrandois
minime euigilant. De quib inpsalmo lapt̃.
infalicib inmedio ei fuspendimꝰ orgna nĩa.
& in euangłio. Nolite margaritas ur̃ãs ante
porcos proicere. Et ideo cũ dixisset lauda in nos¬
le recte secutus aduunxit in pͥncipio ugliatũ.
Aezi dice̾t. Illi peccatores laudem dei audire
possunt. qui in suis peccatis considerandis iugi¬
lare cepert̃. Sed̾R. Effunde sicut aqͣm cortuũ
Quid ꝑ cor nisi ꝓfunda intelligentia & quid
ꝑaqͣm nisi doctrina facilis figurat᷑: Cor ergo
sicut aqͣm effundit qui hoc q̃o intus solidum
gustat infirmis auditorib facili foris crudi.¬
condescendit. iste ꝓculdudio coram dñs in
sitũ sicut aqͣm effundit. Seo̾R. Lexa adeum
manꝰ tuas ꝓ anuna paruulor tuoꝵe. Pele.¬

Expanded text:
na eis magnalia manifestat. Sed multi sunt peccatores, qui verbum veritatis audire etiam contemnunt, et eo magis aurem cordis ad laudem Creatoris non inclinant, quo in suis peccatis considerandis minus evigilant. De quibus in psalmo legitur: In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . Et in Evangelio: Nolite margaritas vestras ante porcos projicere . Et ideo cum dixisset: Lauda in nocte, recte secutus, adjunxit, in principio vigiliarum. Ac si diceret: Illi peccatores laudem Dei audire possunt, qui in suis peccatis considerandis vigilare coeperunt. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Quid per cor, nisi profunda intelligentia? et quid per aquam, nisi doctrina facilis figuratur? Cor ergo sicut aquam effundit, qui hoc, quod intus solidum gustat, infirmis auditoribus facili foris erudicondescendit, is procul dubio coram Domino cor suum sicut aquam effundit. Sequitur: Leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum. Per el
Abbreviated transcription (Latin):
qͣn audis te ad uidendũ. inuitari. habes aliuo
ocłmintus inulto clariorem isto qui p̃t̾ita p̃sen¬
tia ⁊ fut᷑a simul respicit. qui suc uisionis lum en
ꝑcuncta diffundit. qui occultapenetrat subtilia.
inuestigat. lucc aliena adiudendum ñ indignuĩ.
turus sum carius ocłs simul comp̃hende ñ põt.
adhanc uisionẽ non caris s cordis ocłs p̃parantꝰ
c̃. Constitue autẽ te quasi inq̾dam ñtas specula
lustrandam dirige ut totus contemplanti coram
positus sit mundus & iñ tͥuniu̾sa demonstrabo
que pꝰ uel n iusa ignorasti uel uisa si quom̃ opor¬
tuit considerasti. I. Uere minc fateor quia nchil
aniu̾soꝵ aspectui cernentis abscondit᷑. cunt cordĩ
pateant ncomꝑatione cotiꝰ nimimũ ẽ qͦd comp̃¬
henderdo. S ecce dum conor qͣntum ualeo cor sur¬
sum erig̾e inueniomehuc usq ñ tm̃ corꝑes corde¬

Expanded text:
quando audis te ad videndum invitari. Habes alium quando audis te ad videndum invitari. Habes alium oculum intus multo clariorem isto, qui praeterita, praesentia et futura simul respicit, qui suae visionis lumen et aciem per cuncta diffundit, qui occulta penetrat, subtilia investigat, luce aliena ad videndum non indigens, s simul comprehendere non potest, ad hanc visionem non carnis, sed cordis oculus praeparandus est. Constitue igitur te quasi in quadam mentis specula, lustrandam dirige, ut totus contemplanti coram positus sit mundus, et inde tibi universa demonstrabo, quae prius vel non visa ignorasti, vel visa non quomodo oportuit, considerasti. I. Vere nunc fateor, quod nihil universorum aspectui cernentis absconditur, cum cordis pateant, in comparatione totius minimum est, quod comprehendo. Sed ecce dum conor, quantum valeo, cor sursum erigere, invenio me hucusque non solum cor
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quodamm coram posita intuet᷑. S hec
quidem eoipso ꝑuo ꝑ corporis instrumentum
emicat multis ac uariis modis nullo eciam fo¬
ris interueniente. obstaculo insemetipsa colligai
Nam ꝗd augusta ẽ matuna comp̃hendere non
sufficit. & quia hebes ẽ minima ñ discernit. qr
arttẽ pigra ẽ cum inremotistia extendit᷑ eciam
sinichil intercurrat sola tamen spacii longui¬
quitate hebetat᷑. quia uͦ ꝑspicax ñ est intima
queq ñ penetrat. s ea sola quȩ inrerum suꝑficie
uant constituta oberrat. S nec ea quȩ p̃tita sũt
respic̃e nec ea quȩ futura sunt pot̾ preuidere.
hoc gͦ dixi ut scias quantas angustias corporea
hec uisio patiat᷑ quȩ nͥ coram posita intueri non
ualet. inhis qͦ cam ⁊i maxima qͣntitate excedunt.¬
& minima subtilitate fuguit iomota longui¬
quitate euadunt. or intima obscuritate ñ ad¬
mittunt. llolo gͥut cogites usionem huius oculi

Expanded text:
omnia quodammodo coram posita intuetur; sed haec omnia quodammodo coram posita intuetur; sed haec quidem eo ipso, quo per corporis instrumentum emicat, multis ac variis modis nullo etiam foris interveniente obstaculo, in semetipsa caligat. Nam quia angusta est, maxima comprehendere non sufficit; et quia hebes est, minima non discernit, quia autem pigra est, cum in remotissima extenditur etiam si intercurrat, sola tamen spatii longinquitate hebetatur, quia vero perspicax non est, intima quaeque non penetrat, sed ea sola, quae in rerum superficie sunt constituta, oberrat. Sed nec ea quae praeterita sunt respicere, nec ea quae futura sunt potest providere. Hoc ego dixi, ut scias quantas angustias corporea haec visio patiatur, quae nisi coram posita intueri non valet. In his quoque, eam et maxima quantitate excedunt, et minima subtilitate fugiunt, et remota longinquitate evadunt, et intima obscuritate subducunt. Nolo igitur ut cogites visionem hujus oculi,