comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie causa. & ꝓ ceciliani causa
diximꝰ. & uerbissins & lectioni¬
b a seplatis. etiam ipsi confirma¬
uiert. Nam ꝓtulert̃ pͥmo codicẽ
optati. unde quasi pbarent ce¬
cilianum ab imꝑatore damp¬
natum. Qui codex cum contra
illos legeretur. & magis osten¬
deret cecilianum fuisse pur¬
gatum: ab omnib risi sunt.
S quia ipse risus ñ potuit ab
exceptorib excipi: uerbis suis
apud acta risos se ẽẽ destati st̃.
Iterum ꝓtulert̃ & recitauert̃
libellum imꝑatori constanti¬
no a suis maiorib datum. tibi
questi sunt quod eos memora
nifestart̃ se apud imꝑatorem
a ceciliano fuisse suꝑatos: fal¬
sumq ẽẽ quod dixert̃ eum ab
imꝑatore dampnatum. Tercio
ꝓtuler̃t litteras eiusdem con¬
stantini ad uicarium uermũ
datas ubi eos grauiter detestat᷑
& ꝓpt̾ea dicit de exilio relaxan¬
dos. & furori suodimittendos
quia iam ds̃ m illis ceꝑat uin¬
dicare: ac sic etiam istis imꝑaco¬

Expanded text:
ecclesiae causa et pro Caeciliani causa ecclesiae causa et pro Caeciliani causa diximus, et uerbis suis et lectionibus a se prolatis etiam ipsi confirmauerunt. Nam protulerunt primo codicem Optati, unde quasi probarent Caecilianum ab imperatore damnatum. qui codex cum contra illos legeretur et magis ostenderet Caecilianum fuisse purgatum, ab omnibus risi sunt. sed quia ipse risus non potuit ab exceptoribus excipi, uerbis suis apud acta risos se esse testati sunt. iterum protulerunt et recitauerunt libellum imperatori Constantino a suis maioribus datum, ubi questi sunt, quod eos memoratnifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano fuisse superatos falsumque esse, quod dixerunt, eum ab imperatore damnatum. tertio protulerunt litteras eiusdem Constantini ad uicarium Verinum datas, ubi eos grauiter detestatur et propterea dicit de exilio relaxandos et furori suo dimittendos, quia iam deus in illos coeperat uindicare, ac sic etiam istis imperato
Abbreviated transcription (Latin):
inducant uanissimis & m̃da¬
cissimis uerbis. redite ad corue¬
strum: timete dñm: cogitate
ueritatem. relinquite falsitatẽ.
Quicquid enim iam passi fueri
pot̾itis dicere ideo nos eẽ iinstõ
quia sic uobiscum agiñ debu
sic egisse cum ceci liano qͦmͦ
uobiscum agi ñ uultis: & tam̃
quod cecilianum apud imꝑato¬
rem ꝑsecuti fuerint. etiam ipfis
confitentib & ꝓfitentib satis
constitit. quod autem cecilianꝰ
fuerit ab imꝑatore dampnat᷑
omiino ñ consticit: inmo eti¬
am constitit eum accusantib
& ꝑsequentib maiorib eoꝵ:
& bis numero prius ab ep̃is:
& ab ipso postea imꝑatore fuis¬
se purgatum. Hoc etiam ipsi
confirmauer̃t̃. talia postea qͦsi
ꝓ causa sua ꝓferendo. ut magiꝰ
contra ipsos ẽẽ inuenirentur
& ꝓ causa ceciliani etiam illa
que ꝓtulert̃ recitarentur. Quos¬
cunq gͦ accusare uoluer̃t. nul¬
lis certis docum̃tis ꝓbare potu¬
ert̃. Quicquid autem nos & ꝓ

Expanded text:
inducant uanissimis et mendainducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritpoteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debsic egisse cum Caeciliano, quo modo uobiscum agi non uultis. et tamen, quod Caecilianum apud imperatorem persecuti fuerint, etiam ipsis confitentibus et profitentibus satis constitit; quod autem Caecilianus fuerit ab imperatore damnatus, omnino non constitit; immo etiam constitit eum accusantibus et persequentibus maioribus eorum et bis numero prius ab episcopis et ab ipso postea imperatore fuisse purgatum. hoc etiam ipsi confirmauerunt talia postea quasi pro causa sua proferendo, ut magis contra ipsos esse inuenirentur et pro causa Caeciliani etiam illa, quae protulerunt, recitarentur. quoscumque ergo accusare uoluerunt, nullis certis documentis probare potuerunt; quicquid autem nos et pro
Abbreviated transcription (Latin):
suscepimꝰ. ut etiam ibi calum¬
me manifestarent᷑ ipsoꝵ aꝑtis¬
sime uicti st̃: nicbil eoꝵ que in
cecilianum intendebant ꝓba¬
re potuert̃: insuꝑ etiam de cri¬
minib traditionis nos ep̃alia
gesta ꝓtulimꝰ: unde recitauimꝰ
mabsentem dixerant cecilianũ
manifestissimos fuisse tradito¬
res. Contra ipsa illi quia ñ ha¬
bebant quod dicerent falsa ẽẽ
tuert̃: insuꝑ etiam a d confessi
sunt uł potius ꝓar magna
gła ꝓfessi sunt ceci lianum
apud constantinum imꝑato¬
rem a suis predecessorib accu¬
satum. & addiderunt m̃daciũ:
quoᷤ illis accusantib fuerit ab
imꝑatore dampnatus. Ecce et
hinc uicti sunt. unde uobis so¬
lent nebulas erroris offundere
cõcitantes uobis inuidiam.
& in odium ur̃m nos adducen¬
tes: quia eccłie causam apuid
imꝑatores agimꝰ. Ecce maiores
eccl̃ie causam egert̃. apud im¬
ꝑatorem: ꝑsecuti st̃ accusando
cecilianum apud imꝑatorem
dampnatum dixert̃. Iam ñ uos

Expanded text:
suscepimus, ut etiam ibi calumsuscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitauimusntentias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse tuerunt. Insuper etiam confessi sunt uel potius pro magna gloria professi sunt Caecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere concitantes nobis inuidiam et in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores agimus. ecce maiores ecclesiae causam egerunt apud imperatorem, persecuti sunt accusando Caecilianum apud imperatorem, damnatum dixerunt. iam non uos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmianum dampnauit. si etiã
felicianꝰ qui simul primianũ
dampnauit. & postea in causa
pͥmian a donati parte damp¬
natus ẽ. ñ preuidicat parti do¬
nati. cui mͦ ep̃c sicut ante fue¬
rat receptus ad iungitur: siceri¬
am ipsis sociis sius maximianꝰ ñ
preiudicat: quib isti dedert̃¬
dilationem: dicentes eos ab
illo cum quo fuert̃ ñ fuisse pol¬
lutos. quia nec causa cause pre¬
iudicat. nec ꝑsona ꝑsone. Quid
gͦ queritis ampliꝰ. Oultis quidẽ
uerbis suꝑfluis gesta oneraue¬
it̃: & quia ñ potuert̃ efficere
ut causa ñ ageretur: hoc fecert̃
multum loquendo. ut qͦd accũ
ẽ: difficile legeretur. S debent
uobis etiam ista eoꝵ pauca uer¬
ba sufficere: ne ꝓpter nescio qͦ
ritis unitatem catholicȩ eccłiȩ
quia sicut ipsi dixerunt. lege¬
runt. subscͥpserunt. ne cause
causa preiudicat: nec ꝑsona ꝑso¬
nȩ. Nam & in ipsa causa cecili¬
am. quam licet ad eccłie causã
ñ ꝑtinentem. tam̃ defendendã

Expanded text:
Primianum damnauit, si etiam Primianum damnauit, si etiam Felicianus. qui simul Primianum damnauit et postea in causa Primiani a Donati parte damnatus est, non praeiudicat parti Donati, cui modo episcopus, sicut antea fuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dderunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, difficile legeretur. sed debent uobis etiam ista eorum pauca uerba sufficere, ne propter nescio quaritis unitatem catholicae ecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, relegerunt, subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defendendam
Abbreviated transcription (Latin):
centum ep̃i dampnauerant.
Tunc illi nominata causa ma¬
ximiani. unde sciunt se etiam
quos dampnauerant in hono¬
re integro suscepisse: & baptismũ
in sacrilego marimiani scismate da¬
tum se confirmasse. & ñ destru¬
xisse: & in sua uagaitana senten¬
tia qua eos dampnauert̃ quib¬
dam qui in ipso scismate fuer̃t
dilationem dedisse. & dixisse.
quod eos ñ polluerunt. sacͥlegi
surculi maxinnian plantaria
ista gͦ causa postea quam eoꝵ
aures ꝑcussit. expauescentes &
ꝑturbati: & obliti unde suꝑius
contra nos contendebant: con¬
tinuo dixert̃. Nec causa causȩ
nec ꝑsona ꝑsonȩ preiudicat. Et
confirmauert̃ uerbis suis. quod
quia ñ solum catholicȩ trans¬
marinȩ contra quam se confes¬
si sunt ñ habere quod dicereñ
uerum etiam catholice affrica¬
nȩ que illi unitatis com iu¬
mone comungit᷑. causa & ꝑso¬
na ceciliani qualiscunq fuiss
preiudicare ñ posset: si maxi¬
mianꝰ qui cum cederis socus

Expanded text:
centum episcopi damnauerant. centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod s, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis
Abbreviated transcription (Latin):
lis ñ eis quisq consentiat: por¬
tat malus causam suam. & ꝑso¬
nam suam.nec preidicat alt̾i
quem in consensione mali oꝑis
socium ñ habet criminis. Hoc
etiam ipsi uoce aꝑtissima coac¬
ti sunt confiteri: ñ tunc qͣndo
ista dicebamꝰ. s postea cum aliud
ageretur. Nam cum uentum
fuisset ad causam etiam cecili¬
ani. quam nos ab eccl̃ie causa
distin se guebamꝰ: ut si forte
malus ifei. eẽt inuentus. ipsũ
anathe.  matizaremꝰ: non
relinqueremꝰ. cui ꝑ malã cau
sam suam preiudicare ñ poss.
Cum ergo etiam ad ipsam ce¬
ciliam causam uentum fuiss:
& legissent illi concilium kar¬
thaginense. ubi recitabant sẽp¬
tuaginta plus minꝰ ep̃oꝵ sen¬
tentias contra cecilianum ab¬
sentem ꝓlatas: respondimꝰ eis
sic ñ obesse illud ep̃bꝵ consiliũ
absente ceciliano: quemadmo¬
dum ñ obfuit plurium eꝑ̃oꝵ
partis donatis concilium absen¬
ti pͥmiano: quando eum in
maximiam causa plus minꝰ

Expanded text:
lis non eis quisque consentiat, porlis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anathemaremus, non relinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus
Abbreviated transcription (Latin):
se uictos eẽ testantur: & uob̾
si sapiatis aꝑtissime indicant
quid dimittere & quid tenere
debeatis. ñ in ea falsitate qua
uob̃ ñ cessant adhucusq m̃tiri.
s in eaueritate qua uicti coac¬
ti sunt confiteri. Quisquis gͦ ab
hac catholica eccłia fuerit sepa¬
ratꝰ: quantumlibet laudabilit̾
se uiuere putet. hoc solo scelere
quod a xp̃ianitate disiunctus ẽ
ñ habebit uitam. s ira dĩ manet
suꝑ eum. Quisquis autẽ in bac
eccłia bene uirerit. nichil ei pre¬
iudicant aliena peccata. quia
unusquisq in ea ꝓprium onꝰ
portabit sicut apłs dicit: et
quicunq in ea corpus xp̃imai
ducauerit indigne.iudicium
sibi mandudat & bibit. Nam
etiam hoc ipse apls scribit. Cũ
autem dicit iudicium sibi mai¬
ducat: satis ostendit. quia ui
Hoc nos egimus. & ostendimꝰ.
& optinuimꝰ: quia cominuno
maloꝵ ñ maculat quenꝗͦ par¬
titipatione sacram̃toꝵ. s consen¬
sione factoꝵ. Nam si in factis ma¬

Expanded text:
se uictos esse testantur et uobis, se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac ecclesia bene uixerit, nihil ei praeiudicant aliena peccata, quia unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut apostolus dicit. et quicumque in ea corpus Christi manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit; nam etiam hoc ipse apostolus scripsit. cum autem dicit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ageremꝰ. forte & uos responde¬
retis: si cor haberetis. Nichil gͦ
accuri. ut quid istis: Uel potiꝰ
quid nichil egistis: utquid re¬
distis: Deniq postea quam ñ
potuert̃ efficere qͦd conati st̃
id ẽ ut causa ñ ageretur: ipsa
accio demonstrauit. quid ti¬
muerint: quando in om̃ibus
uicti sint. Confessi sunt enim
contra eccłiam catholicam. qͤ
toto orbe terrarum diffundit᷑.
nichil se habere quod dicereñ:
quia diuinis sc̃ãrum scͥptura¬
rum testimoniis oppressi suns
quib ecclłia designatur. incipi¬
ens ab ihrłm creuisse ꝑ loca
in quib apłi predicauert̃: et
nomina eoꝵ locoꝵ in suis epłis
& actis conscͥpser̃t: & inde dif¬
fundi ꝑ ceteras gentes. Contra
istam eccłiam se ñ habere cau¬
sam manifesta uoce ꝓfessi suñ:
ubi ẽ euidentissima in nomine
dĩ nr̃i uictoria. Cum enim con¬
firmauit eccłiam cui nos com¬
municare. ipsos autemñ com¬
municare manifestum ẽ: olim

Expanded text:
ageremus. forte et uos respondeageremus. forte et uos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se habere, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim
Abbreviated transcription (Latin):
loquerentur: conati st̃ qͣntũ
potuert̃. ut omnino ipsa noi
ageretur. ꝓpter quam tantus
numerus ep̃oꝵ utriusq parciᷤ
de uniuersa affrica. & detam
longiquis locis karchaginem
uenerat: & cum om̃is anima sus¬
pensa expectaret in tanta col¬
lectione quid ageretur: illi ue¬
hementer instabant. ut nichil
ageretur. Quare hoc. nͥ qͥa cau¬
sam suam malam sciebant: &
facillime se posse uinci si agere¬
tur: dubitare ñ poterant: Ip
segͦ animꝰ eoꝵ quo timebant
ne causa ageretur: iam uictos
eos eẽ monstrabat. Si enim ex¬
torquerent quod uolebant.
ut iam collatio ipsa ñ fieret.
ne disputationib nr̃is ueritaᷤᷤ
appareret: redeuntes a kar¬
thagine quid uobis erant re¬
sponsuri: quid demonstratu¬
riͦ Credo ꝓlaturi erant gesta
& dicturi uobis. Nos instabamꝰ
ut causa ñ ageretur: illi insta¬
bant ut ageretur: uos expecta¬
tis uidere quid egerimꝰ. Ecce le¬
gite ubi eos uincimꝰ: ut nichil

Expanded text:
loquerentur, conati sunt, quantum loquerentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
scribendis custodes eẽnt. ne in¬
falsatum aliquid ab aliquo
diceretur. Dati sunt etiamꝰ nob̃
& ab ipsis notariis quatuor hinc
& quatuor inde: ut bimi cum
exceptorib iudices alternarens:
nealiquis nr̃m se dixisse aliqͥd
causaretur: quod ñ fuisset exce¬
ptum. Huic tante diligentie
etiam illud ẽ additum: ut et
nos ipsi quemadmodũ ipse
iudex uerbis nr̃is subscriberemꝰ
ne quis ꝗͣ diceret in illis gestiᷤᷤ
aliquid uel postea fuisse corru¬
ptum. Cum enim adhuc uiuen¬
tib eis qui subscͥpsert̃ innotu¬
erint. eadem gesta omnib lo¬
cis in quib oportet ut inno¬
tescant: sic etiam ad posteros
confirmata ueritas ꝑdurabit.
Nolite gͦ ẽẽ ingrati tantȩ mise¬
ricordiȩ dĩ: quȩ ꝑ istam diligñ¬
tiam uob̃ ministrata ẽ. Nulla
excusatio iam remansit. Nnni¬
um dura. nimium diabolica
tante manifestatiomi ueritatiᷤ
obsistunt. Ecce ep̃i partis ur̃e
quos om̃s elegert̃ ut ꝓ omnibꝰ

Expanded text:
scribendis custodes essent, ne inscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quattuor hinc et quattuor inde, ut bini cum exceptoribus iudicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse ingrati tantae misericordiae dei, quae per istam diligentiam uobis ministrata est; nulla excusatio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat. uehem̃tiꝰ ꝑturbati: alio
m̃dacio se obligauert̃. responden¬
tes eum a karthagine redenntẽ
fuisse defunctũ: de quo m̃datio
exire omnino minime potue¬
rt̃. Ecce quib creditis. uel de
antiqua traditione. uel de cog¬
nitoris corruptione qui man¬
datum suum ubi nobis obie¬
cert̃: crim̃ traditionis ñ potue¬
rt̃ conscribere sine crimine fal¬
sitatis. Proinde que maxime
necessaria credimus: his litte¬
ris tanquam breuiario collec¬
ta inseruimꝰ: ne forte ad magna
gestoꝵ uolumina. uel ꝑuenire
facile possitis: uel ea legere labo¬
riosum putetis. Carthaginem
uenimus & nos & ep̃i ur̃i. Et
quod prius nolebant. & indig¬
num ẽẽ dicebant: in unum
conuenimꝰ. Electi sunt ex nob̃.
& ex ipsis septem hinc. & septẽ
inde: qui ꝓcausa omnium lo¬
querent᷑. Electi ft̃ alii septem
hinc. & septem inde: cum qͥb
tibi opus erat consilium ꝑtrac¬
tarent. Electi st̃ quatuor hinc
& quatuor inde: qui gestis con¬

Expanded text:
fecerat, uehementius perturbati alio fecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respondentes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legere laboriosum putetis., Carthaginem uenimus et nos et episcopi uestri et, quod prius nolebant et indignum esse dicebant, in unum conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. electi sunt alii septem hinc et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. electi sunt quattuor hinc et quattuor inde, qui gestis con
Abbreviated transcription (Latin):
um in aurib nr̃is fa¬
ma crebresceret. hoc
uobis ur̃os ep̃os dicere
tum. ut contra eos sententia ꝓ¬
ferretur. uos autem ista facile
credere. ac ꝓpt̾ea multos ur̃m
adhuc nolle adquiescere ueri¬
tati: placuit nob̾ cogente dñi
caritate. ut ex concilio nr̃o hec
ad uos scͥpta dirigere quibus
pͥmitus admoneremini. illos
uobis uictos atq conuictos hec
m̃dacia iactare: qui etiam in
suo mandato quod ꝓ ipsa col¬
latione fecert̃. & suis nominib
atq subscͥptionib firmauert̃
nos illic traditores ac ꝑsecuto¬
res suos ẽẽ dicentes. in falsita¬
te atq m̃dacio manifestissimo
dececti atq conuicti st̃. ita ut
uolentes głari de multitudi¬
ne coep̃oꝵ suoꝵ: inter ali¬
quoꝵ absentium nomina
etiam mortui nom̃ inserereit
& cum quereretur ubi ẽẽc: su¬
bita ꝑturbatione cecati. ipsi eũ
confiterent᷑ in itinere defecisse.
Et cum interrogarent᷑ quomͦ
potiuierit apud karthaginem
subscribere. si in itiere iam de¬

Expanded text:
um in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, tum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ credas. De ipsa quippe legit᷑
in litteris scĩs. Nunquid ñ temp¬
tatio ẽ uita humana suꝑ terrã:
hoc tempore. necessarium ẽ tͥ in
oratione dicere qͦd dñs docuit.
dimitte nob̃ debita nr̃a sicut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is:
mem̃to cito ignoscere: si quis
in te peccau̾it. & a te ueniã po¬
stulau̾it. ut ueraciter possis ora¬
re. & peccatis tuis ualeas ueni¬
am impetrare. H ec dilectioni
tue festinanter quidem scͥpsi:
q̃m me festinatio ꝑlatoris ur¬
gebat. S deo grãs ago: qm̃ bo¬
no defid̾io tuo qualit̾cunq ñ
defuit. Semꝑ te miscd̃ia dĩ pro¬
tegat: dñe eximie & m̾ito in¬
signis atq bonorabilis fili.

Expanded text:
esse non credas: de ipsa quippe legitur esse non credas: de ipsa quippe legitur in litteris sanctis: Numquid non temptatio est uita humana super terram? hoc corpore, necessarium est tibi in oratione dicere quod Dominus docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; memento cito ignoscere, si quis in te peccaverit, et a te veniam postulaverit, ut veraciter possis orare et peccatis tuis ueniani ualeas impetrare. haec dilectioni tuae festinanter quidem scripsi, quoniam me festinatio perlatoris urgebat. sed deo gratias ago. quoniam bono desiderio tuo qualitercumque non defui. semper te misericordia dei protegat. domine eximie et merito insignis atque honorabilis fili.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait. Ubi ẽ thesaurus tuus
ibi ẽ & cor tuum. Et utiq cum
audimꝰ ut corsursum habeamꝰ
ñ m̃daciter respondere debemꝰ:
qͦd nosti respondemus. Et iN
his bene studiosum te eẽ cogno¬
ui: & fama tua multum delec¬
tor Multumq tͥ in dño gratulor
ita ut hec epła magis tͥ spectacu¬
lum sit. ubi qualis sis uideas
quam ubi discas qualis ẽẽ de¬
beas. Uerumtam̃ quicquid si¬
ue in ista siue inscͥpturis scĩs
inueneris: qͦd tͥ ad bonã uitã
adhuc minus ẽ. in ista ut adqͥ¬
ras & bene agendo. & orando.
& ex his que habes. grãs age
deo. tanquam fonti bonitatiꝰ
unde habes: atq in om̃ib bomiꝰ
actib tuis illi da claritatem: tͥ
humilitatem. Sicut enĩ scͥptũ
ẽ.omne datum optimum et
om̃e donum ꝑfectum desursũ
ẽ: descendens a patre luminũ.
Quantumcumq autem in dĩ
& ꝓximi caritate atq in ueraca¬
rtate ꝓfeceris. quamdiu in hac
uita conuersaris sine peccato te

Expanded text:
dominus ait: Ubi est thesaurus tuus, dominus ait: Ubi est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum. et utique. cum audimus. ut cor sursum habeamus, non mendaciter respondere debemus. quod nosti quia respondemus. Et in his quidem bene studiosum te esse cognoui et fama tua multum delector multumque tibi in domino gratulor. ita ut haec epistula magis tibi sit speculum, ubi, qualis sis. uideas. quam ubi discas, qualis esse debeas. uerum tamen quicquid sine in ista sine in scripturis sanctis inueneris. quod tibi ad bonam uitam adhuc minus est, insta, ut adquiras, et agendo et orando et ex his, quae habes. gratias age deo tamquam fonti bonitatis, unde habes. atque in omnibus bonis actibus tuis illi da claritatem, tibi humilitatem. sicut enim scriptum est. omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum. quantumcumque autem in dei et proximi caritate atque in uera pietate profeceris, quam diu in hac uita conuersaris. sine peccato te
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Esto gͦ etiam bellando pa¬
cificus: ut eos quos expugnas
ad pacis utilitatem ꝑducas. uin¬
cendo. Beati enim pacifici ait dñs.
q̃m ipsi filii dei uocantur. Si au¬
dem pax humana tam dulcis ẽ
ꝓtemporali salute mortalium:
quanto ẽ dulcior diuina pax
ꝓ eterna salute angłoꝵ. Itaq ho¬
stem pugnantem necessitas
ꝑimat: ñ uoluntas. Sicut re¬
bellanti & resistenti uolen¬
tia redditur: ita uicto uł capto
miscd̃ia iam debet᷑: maxime
in quo pacis ꝑturbatio ñtime¬
tur. Ornet mores tuos pudi¬
cicia coniugalis: ornet sobrie¬
tas & frugalitas. Ualde enim
turpe ẽ. ut quem ñ uincit ho¬
mo uincat libido: & obruat᷑
umo qui ñ uincitur ferro. Di¬
uitie scłares si deft̃: ñ ꝑ mala
oꝑa querantur in mundo.Si
autẽ ad st̃. ꝑ bona oꝑa seruent᷑
in cęlo. Animũ uirilem & xp̃ia¬
num. nec debent si accedt̃ extol¬
iere: nec debent frangere si rece¬
dunt. Iuud potius cogitemꝰ qͦd

Expanded text:
ratur. esto ergo etiam bellando paratur. esto ergo etiam bellando pacificus, ut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem uincendo perducas: beati enim pacifici, ait dominus. quoniam ipsi filii dei uocabuntur. si autem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax diuina pro aeterna salute angelorum! itaque hostem pugnantem necessitas perimat, non uoluntas. sicut rebellanti et resistenti uiolentia redditur, ita uicto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido et obruatur uino, qui non uincitur ferro. diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem adsunt, per bona opera seruentur in caelo. animum uirilem et Christianum nec debent, si accedunt, extollere nec debent frangere, si recedunt. illud potius cogitemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
orando pugnant. contra uisibi¬
les immicos: uos ꝓ eis pugnan¬
do laboratis contra uisibiles bar¬
baros. Utinam una fides ẽẽt iN
omnib. quia & minꝰ laboraret᷑
& facilius cum suis angłis uince
retur. S quia in hoc scło necesse
ẽ ut ciues regni celoꝵ int̾ erran¬
tes & impios temptationibus
agitentur. ut exerceant᷑. & tãꝗͣ
in fornace sicut aurum ꝓbent᷑.
ñ debemꝰ anti tempꝰ uelle cum
solis sc̃ĩs & iustis uiuere: ut hoc
suo tempore mereantur acciꝑe.
Hoc gͦ pͥmum cogita quando ar¬
maris ad pugnam: quia uirtus
tua etiam ipsa corporalis dĩ donũ
ẽ. dic enim cogitabis: de dono
dĩ ñ facere contra dm̃. fides enĩ
quando ꝓmitrit᷑: etiam hosti
seruanda ẽ contra quem bellũ
geritur. Quantomagis amico
ꝓ quo pugnatur. Pacem hab̾e
debet uoluntas. bellum necessi¬
tas: ut liberet ds̃ a necessitate. &
conseruet in pace. Non enĩ pax
queritur. ut bellum excitetur.
s bellum geritur ut pax ad qui¬

Expanded text:
orando pugnant contra inuisibiorando pugnant contra inuisibiles inimicos: uos pro eis pugnando laboratis contra uisibiles barbaros. utinam una fides esset in omnibus, quia et minus laboraretur et faciliuretur! sed quia in hoc saeculo necesse est, ut ciues regni caelorum inter errantes et impios temptationibus agitentur. ut exerceantur et tamquam in fornace sicut aurum probentur, non debemus ante tempus uelle cum solis sanctis et iustis uiuere, ut hoc suo tempore mereamur accipere. Hoc ergo primum cogita, quando armaris ad pugnam, quia nirtus tua etiam ipsa corporalis donum dei est; sic enim cogitabis de dono dei non facere contra deum. fides enim quando promittitur, etiam hosti \'seruanda est, contra quem bellum geritur; quanto magis amico. pro quo pugnatur! pacem habere debet uoluntas, bellum necessitas, ut liberet deus a necessitate et conseruet in pace. non enim pax quaeritur, ut bellum excitetur, sed bellum geritur. ut pax adqui
Abbreviated transcription (Latin):
& seruo meo fac hoc. & facit.
De quo & dñs. Am̃ dico uobis ñ
inuenitantam fidem in isrł.
In his erat & ille corneliꝰ. ad quẽ
missus angłs dixit. Corneli accep¬
tȩ sunt elemosine tuȩ: & exau¬
ditȩ st̃ orationes tue. Ubi eum
ammonuit. ut ad beatũ petrũ
apłm mitteret: & ab illo audi¬
ret. quid facere deberet. Ad quẽ
apłm ut ad eum ueniret: etiã
religiosum militem misit. In
cum sponsi. de quo ipse dñsait
in natis mulierum ñ surrexit
maior loħe baptista. & quesissen
ab eo quid facerent: respondit
eis. Neminem concusseritis:
nͥ calumpniam feceritis. Suf¬
ficiat uob stipendium ur̃m.
Non eos utiq sub armis milita¬
re ꝓhibuit: quib suum stipen
dium sufficere debere precepit.
Maioris quidem loci st̃ apud
dm̃ qui om̃ib istis scłarib accio¬
nib derelictis. etiam summa coi¬
tinentia castitatis ei seruiunt:
s tinusquisq sicut dicit apłs pro¬
pͥum donum habet ex deo: alius
sic. alius autem sic. Alii gͦ ꝓ uob

Expanded text:
seruo meo: \'Fac hoc\' et facit. de quo et dominus: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel. in his erat et ille Cornelius, ad quem missus angelus dixit: Corneli, acceptae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae: ubi eum admonuit, ut ad beatum Petrum apostolum mitteret et ab illo audiret, quae facere deberet; ad quem apostolum, ut ad eum ueniret, etiam reiigiosum militem misit. in  amicum sponsi. de quo ipse dominus ait: In natis mulierum non exsurrexit maior Iohanne Baptista, et quaesissent ab eo. quid facerent. respondit eis: Neminem concusseritis, nulli c alumniam feceritis. sufficiat uobis stipendium uestrum. non eos utique sub armis militare prohibuit, quibus suum stipen dium sufficere debere praecepit. Maioris quidem loci sunt apud deum, qui omnibus istis saecularibus actionibus derelictis etiam summa continentia castitatis ei seruiunt. sed unusquisque. sicut dicit apostolus, proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. alii ergo pro uobis
Abbreviated transcription (Latin):
starum. excedit omnem speciẽ
suꝑnoꝵ angłoꝵ atq uirtutum
excedit quicquid de illo ñ solum
dr̃. uerumetiam cogitatur. Nã
hanc tam magnam ꝓmissionẽ
quia ualde magna ẽ. ideo sꝑemꝰ.
s potius quia ualde magnꝰ eã
ꝓmisit accepturos nos eẽ creda¬
mus. sicut dicit beatus ioħs apłs¬

Expanded text:
nctarum. excedit omnem speciem nctarum. excedit omnem speciem supernorum angelorum atque uirtutum. excedit quicquid de illo non solum dicitur, uerum etiam cogitatur. neque hanc tam magnam promissionem, quia ualde magna est, ideo desperemus, sed potius, quia ualde magnus eam promisit, accepturos nos esse credamus. sicut enim dicit beatus Ioha
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nob̾. Ipsa ẽ de qua
item dicit. Plenitudo legis. caritaᷤ
Ipsa ẽ ꝑ quam fides oꝑat᷑. Unde
iterum dicit. Neq circumcisio
aliquid ualet neq preputium:
s fides que ꝑ dilectionem oꝑat᷑.
In hacgͦ om̃s scĩpatres nr̃i & pa¬
rt̃ deo. In hac om̃s ueri martyrẽ
usq ad sanguinem contra dia¬
bolum certauert̃: quia & in eis
ñ refriguit. nec defecit. ideo ui¬
cert̃. In hac om̃s boni fideles co¬
tidie ꝓficiunt: ꝑuenire cupi¬
entes. ñ ad regnum mortalium
s ad regnum celoꝵ. ñ ad tempo¬
ralem. s ad sempiternam here¬
ditatem: ñ ad aurum & argen¬
tum. s ad diuitias incorruptibi¬
les angłoꝵ. ñ ad aliqua bona
huiꝰ scł̃i in quib cum timore
uiuat᷑: nec ea secum quisq potest
auferre dum moritur: s ad uden¬
dum dm̃ cuiꝰ suauitas & delecta¬
tio excedit omnem ñ solum terre¬
strium. uerumetiam celestium
corpoꝵ pulchritudinem. excedit
omnem decorem animarum.
quantumlibet scãrum atq iu¬

Expanded text:
qui datus est nobis; ipsa est, de qua item dicit: Plenitudo legis caritas: ipsa est, per quam fides operatur, unde iterum dicit: Neque circumcisio quicquam ualet neque praeputium sed fides, quae per dilectionem operatur. In hac omnes srunt deo; in hac omnes ueri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certauerunt et, quia in eis non refriguit nec defecit, ideo uicerunt; in hac omnes boni fideles cotidie proficiunt peruenire cupientes non ad regnum mortalium sed ad regnum caelorum, non ad temporalem sed ad sempiternam hereditatem. non ad aurum et argentum sed ad diuitias incorruptibiles angelorum, non ad aliqua bona huius saeculi. in quibus cum timore uiuatur nec ea quisquam secum potest auferre, dum moritur, sed ad uidendum deum. cuius suauitas et delectatio excedit omnem non solum terrestrium uerum etiam caelestium corporum pulchritudinem, excedit omnem decorem animarum quantum libet iustarum atque sa
Abbreviated transcription (Latin):
enim qͦd breuiauit dñs suꝑt̾ram
dicens in eugłio: in his duob pre¬
ceptis tota lex pendet & ꝓphete.
In hac gͦ dilectione cotidie ꝓfice
& orando & bene agendo: ut ipso
adiuuante qui tͥ eam precepit
atq donauit nutͥatur & crescat
donec hec te ꝑfectum ꝑficiat. Ip¬

Expanded text:
 quod breuiauit dominus super terram dicens in euangelio: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . io hac ergo dilectione cotidie profice et orando et bene agendo. ut ipso adiuuante, qui tibi eam praecepit atque donauit. nutriatur et crescat, donec haec te perfecta perficiat. ip
Abbreviated transcription (Latin):
eximio merito insigni
& honorabili filio boni
faustus. ꝑgens ad eximietatem
tuam. Quis cum ipsas litteras.
quas iam feceram accepisset tue
bemuolentie ꝑferendas. suggessit
mͥ multum de desid̾are. ut aliqͥd
tͥ scriberem qͦd te edificet ad sem
mͥ occupato: tantum institit
ut facere ñ differrem. quantũ
scis qͦd te sinceriter diligat. festi¬
nantigͥ ut occurrerem: malui
festinant̾ aliquid scribere. quam
religiosum tuum desid̾ium re
tardare dñe eximie merito insig¬
nis atq honorabilis fili. Quod
gͦ breuiter possum dicere: dilige
gͦ dñm dm̃ tuum in toto cordẽ
tuo. & in tota anma tua. & in
tota uirtute tua. & dilige prori¬

Expanded text:
eximio, et merito insigni atque honorabili filio BONIFFaustus, pergens ad Eximietatem tuam. Qui cum ipsas litteras quas jam feceram, accepisset tuae Benevolentiae perferendas, suggessit mihi multum te desiderare ut aliquid tibi scriberem quod te aedificet ad sempt quamvis mihi occupato tantum institit ut facere non differrem, quantum scis quod te sinceriter diligat. Festinanti ergo ut occurrerem, malui festinanter aliquid scribere, quam retardare, domine eximie et merito insignis atque honorabilis fili. Quod ergo breuiter possum dicere: Dilige dominum deum tuum in toto corde tuo et in tota anima tua et in tota uirtute tua, et: Dilige pro
Abbreviated transcription (Latin):
dentes obtrectantium. a sui ꝓ¬
positi intentione minime defe¬
tuos pudicitia. conuigalis: ornet
sobrietas & frugalitas. Bene enĩ
agere & illicita ñ ꝓhibere: con¬
sensꝰ erroris ẽ. Quedam dũ eccłia
egreditur xp̃i uirgo sacrata: ebri¬
am gothi herpem̃tem. & corpꝰ
incurrit. Habeat queso miles
sub comite positus disciplinã.
Graue ẽ enĩ ut quem ñ uincit
homo. uincat libido: aut uolu¬
tetur uino: qui ñ uincit᷑ ferro.
Ño merito honorabili
patͥ augustino ep̃oꝵ
summo: bonefaciꝰ. Luȩ
sc̃itatis epłam ad monitu me
terrificante suscepi. Etem̃ uene¬
rabilis papa. si thorus ille legiti¬
mus pauidos habet accessus:
quodebet puniri supplicio
diuinas qui temerat rationes:
Arguet᷑ gͦ ꝓfecto. qui diuma atq
humana neglexit: & quem libi¬
do preuenit: gladius ultor ab¬
sumet: eumq quem in sobri¬
um in tantis angutiis fama ue¬
ridica publicauit: carceris ꝑitu¬
rum quocunq supplicio cu¬
stodia retinebit. lxui. Augusti¬

Expanded text:
dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defetuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro. no merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporum summo, BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama veridica publicavit, carceris periturum quocumque supplicio custodia retinebit. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
uictus dr̃ uictor occisꝰ. Nam eqͦ
uectus. maris brachium quod
natando ꝑrexit: luxurie ñ fue¬
rat. s uirtutis. Arbitror enim
qͦd nocte cogitarit aliquid ho¬
stib facere: cui sole ingresso fi¬
nis diei consilia parata subdux̃
Hoc uͦ dolui. qͦd natatione lon¬
gissima ab equo posset & aqͥs
occidi. Ut iubes gͦ sc̃i beatiq ste¬
phani imꝑata ur̃a iussa refero.
Spondeo enim ipsiq & tͥ quod
gudila uob̾ ẽ iubentib uenie
condonatus.

Expanded text:
victus dicitur victor occisus. Nam equo victus dicitur victor occisus. Nam equo vectus maris brachium quod natando perrexit, luxuriae non fuerat, sed virtutis. Arbitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissima ab equo posset et aquis occidi. Ut jubes ergo, sancti beatique Stephani imperata jussa vestra refero. Spondeo enim ipsi tibique, quod Gudila vobis est jubentibus veniae condonatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum denegauit. Hoc illos tuos
uigilantissimos sensꝰ. latere ñ
potuit. Iram ratio ꝓuocauit.
Culpa iuuenem suasit ad penã
S felix culpa que currit ad uitã
Memoratus gudila ad patro¬
num tuum sc̃m stepbanum
pͥmum martirem confugit.
Ipse mͥ & imꝑauit. ut ꝓ eodem
apud religionem tuam postu¬
lator accedam. Habeat gͥ queso
ueniam: quem nec turbatꝰ un¬
dis equus caruit: nec gurges
altus absorbuit. Quem ds̃ eru¬
it: & aqua seruauit. Ualeat
gestio. Eris enim ut depre¬
cor ab ira dei alienus. quoti¬
ens petitus a te offensus non
fuerit augustinus. lxxii.¬
ño beatisimo. & uenera¬
bili scõ patͥ augustino ep̃o
bonifaciꝰ. Furens parco. qͥ
obuiꝰ bello. sc̃itatis tue frangor
imꝑio: gudilam fortissimum
semꝑ quem uolo uiuere uirum
metuo ne eum aliquando iuuen¬
tutis sue leuitas faciat int̾ire.
Potest quidem precinctꝰ armis
quantos mimicos repꝑerit tru¬
cidare.S apud belligeros uiros

Expanded text:
tum denegavit. Hoc illos tuos tum denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos sensus latere non potuit: iram ratio provocavit, culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga est quae currit ad vitam. Memoratus Gudila ad patronum tuum sanctum Stephanum primum martyrem confugit. Ipse mihi et imperavit, ut pro eodem apud religionem tuam postulator accedam. Habeat igitur, quaeso, veniam; quoniam nec turbatus undis equus corruit, nec gurges altus absorbuit, quem Deus eruit et aqua servavit. Valeat gestio: eris enim, ut deprecor, ab ira Domini alienus, quoties petitor a te offensus non fuerit Augustinus. EPIomino beatissimo et venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Furens parco, qui obvius bello Sanctitatis tuae frangor imperio, Gudilam fortissimum semper quem volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juventutis suae levitas faciat interire. Potest quidem praecinctus armis, quantos inimicos repererit, trucidare. Sed apud belligeros viros
Abbreviated transcription (Latin):
auoͦ. ep̃c. Dum quodam
loco positus. tue eximietatis
transitus intuerer: placuit me¬
is aspectib tue sublimitatis mi¬
tis ille acterribilis gressus. Sed
postquam illud leuigatũ sacro
crismate caput portam cum
paucis ciuitatis eriuit: subito
uomunt equites domꝰ: ciuitas
fundit exercitum: strepunt ar¬
ma: concrepant tube: contis cris¬
pate. uenti stuphe dependent
ferree tunice uiroꝵ fortium.
m̃bra constringunt. sessoris
& equi renib setigera theca ue¬
stitus. intensꝰ geritur arcus Pul¬
chra cuncta conspexi: nichil
meliꝰ bonefacio comite uidi.
d postquam ad palmas ut cõ¬
peri tua sublimitas uenit: ad
illum breuẽ qͥde. s plenum qͥdem¬
sepe ꝑiculis maris transitum
quod uix aliquando naue tran¬
situr. preceꝑas matutino tẽpore
trans meare: ne noctis obscuritas
mali aliquid ꝓcuraret. Gudila
natat. in brachio: interdictilit¬
toris tetigit horas. nec statim li¬
cuit reuerti ꝓfecto. Maris enĩ
tumor crescens: reuersuro tͣnsi¬

Expanded text:
opus. Dum quodam in loco positus tuae Eximietatis transitus intuerer, placuit meis aspectibus tuae Sublimitatis mitis ille ac terribilis gressus. Sed postquam illud levigatum sacro chrismate caput portam cum paucis civitatis exivit, subito vomunt equites domus, civitas fundit exercitum, strepunt arma, concrepant tubae, contis crispatae ventis stupae dependent, ferreae tunicae virorum fortium membra constringunt, sessoris et equi renibus setigera theca vestitus, intensus geritur arcus: pulchra cuncta conspexi, nihil melius Bonifacio comite vidi. Sed postquam ad Palmas, ut comperi, tua Sublimitas venit, ad illum brevem quidem, sed plenum periculis maris transitum, quod vix aliquando nave transitur, praeceperas matutino tempore transmeare, ne noctis obscuritas mali aliquid procuraret. Gudila natat in brachio, interdicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti profecto: maris enim tumor increscens reversuro transi
Abbreviated transcription (Latin):
rarum conantur astruere: in
quibꝰ eis ostendendum ẽ. quã
ñ recte intelligant. litteras sa¬
cras conscͥptas ad fidelium sa¬
lutem: tanquã si quisquã se
medicinalibꝰ ferram̃tis. graui¬
ter uexet. quȩ utiq ñ ad uul¬
nerandum. s ad sanandum
sunt instituta. Multum autẽ
laboramꝰus. & laboramꝰ qͣntũ
dñs donat contra diu̾sos erro¬
res arguendos: s laboꝵ nr̃oꝵ
opuscula. si forte habere desi¬
deras: mitte qui tͥ describant.
uoluit enim ds̃ lit hoc facilli¬
me possis: qui tibi dedit un¬
de possis

Expanded text:
rarum conantur adstruere. in rarum conantur adstruere. in quibus eis ostendendum est, quam non recte intellegant litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem, tamquam si quisquam se medicinalibus ferramentis grauiter uexet, quae utique non ad uulnerandum sed ad sanandum sunt instituta. multum autem laborauimus et laboramus, quantum dominus donat, contra diuersos errores arguendos. sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte, qui tibi describant; uoluit enim deus, ut hoc facillime possis, qui tibi dedit, unde possis
Abbreviated transcription (Latin):
neo. ut miserearis eoꝵ tanquam
simplex ut columba: caueas autẽ
illos tanquã astuta sicut serpeis
desq oꝑam quantum potes.
ut qui tͥ adherent. tecum in re¬
cta fide ꝑmaneant: aut ad fi¬
dem rectam si forte in aliquo
aliquid deprauati sunt. corri¬
gantur. De homine autẽ quem
aut ꝑuersum inuenirẽ. Hocgͦ
crede quod credis: quia in illo
homine totam naturã nr̃am sus¬
id ẽ & animam rationalem et
carnem mortalem: sine peccato
Infirmitatis enim nr̃e particepꝰ
factus ẽ. ñ iniquitatis. ut ꝑ infir¬
mitatem communem solu̾et
iniquitatẽ nr̃am: & adduc̾et
nos ad suam iustitiam: bibens
mortem de nr̃o. & ꝓpinans uitã
de suo. S si habes aliquam scͥp¬
turam eoꝵ in qua assert̃ quod
huic fidĩ sit contrarium dig¬
nare eam mittere. ut ñ solum
fidem nr̃am dicamus: sed eoꝵ
queq ꝑfidiam quantũ possu¬
mꝰ refellamꝰ. Sine dubio enim
uerse & impie sentiunt aliqͥbꝰ
destimoniis diuinarum scͥptu¬

Expanded text:
neo, ut miserearis eorum tamquam neo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram sus et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens mortem de nostro et propinans uitam de suo. sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua adserunt, quod huic fidei sit contrarium. dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. sine dubio enim eruerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sua puersitate ꝑseuerantes gra¬
uat. Gaudium uͦ quod ꝑcipimꝰ
quando aliqui ex eis correcti
in meliꝰ commutant᷑. & scõrũ
societati copulantur: nulli
gaudio inhac uita compara¬
ri potest. Propt̾ea scͥptum est
fili si sapiens fueris. tͥ sapiens
eris & ꝓrimis tuis: si autẽ ma¬
lus euaseris. solus hauries ma¬
la: quia cum gaudemꝰ de fide¬
lib & iustis. & illis & nobis
ꝓdest bonum eoꝵ: cum autẽ
contristam᷑ de infidelibꝰ & im¬
quis. illis solis nocet & eoꝵ
malitia & nr̃a tristitia. Nos
autem etiam hoc plurimum
adiuuat apud dm̃. quod ꝓ eiꝰ
miscd̾iter contristam᷑. & pro
ipsa tͥstitia congemiscimꝰ & ora¬
mꝰ. Unde honorabilis & in xp̃o
laudabilis famula dĩ. & me¬
stitiam tuam de talibꝰ. & uigi¬
lantiam atq cautelam cont᷑
tales. quã tuis litteris expres¬
sisti. multum approbo & lau¬
do.atq ut in hac uita ꝑseue¬
ranter ambules ꝓ meis uiribus
quia hoc exigis exhortor & mo¬

Expanded text:
sua peruersitate perseuerantes grasua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et mo