comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera infeliciter inhumata.
et tormentorum adhuc signa
seruantia euntes cernite. Et si
non resipueritis: infelicitatem
eorum infelicitate excedite. et in¬
feliciter ut desideratis obite. Ad
hanc uocem xp̃i martires dioni¬
sius rusticus et eleutherius ma-¬
gonia pari confessione fidei et
iurtutis constantia roborati: post
nimia tormenta gloriosum com-¬
plere martirium elegerunt. Et
iudicis abstracti conspectibus.
ac funeribus sibi scõrum ostensis.
diuina iusta et occulta laudaue-¬
re iudicia: qui sic eos in p̃senti hu-¬
miliari disponit. quos incȩlesti
regno tam gloriose exaltari ante
omne tempus decreuit. Deinde
terrore subiuncto. multisq in iu-¬
riis et non antea ꝑ latis suppliciis
macerati: xp̃i se famulos magna
confessiomis uoce ꝓnuntiant. La¬
cerabaturq p̃cipue sc̃s di sacer-¬
dos humana rabie: cui seruiuit.
et bestia. Qui precurrebat ad
cormenta: ne tarde iret ad gloriã.
Puocabat inse penam: ut maior

Expanded text:
cadavera infeliciter inhumata, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major
Abbreviated transcription (Latin):
ut confirmarentur corporis¬
participatione et sangumis dñi¬
nr̃i iħu Xp̃i fideles. uelut iam in
cȩlis positus celebraret hora qua
frangebatur panis sc̃s quo ipse
et populus communicare debe-¬
bant resplenduit huiusmodi lux
de cȩlo suꝑ eum. et omnes qui ibi
uidere: cum multitudine ange¬
lorum. Et accipiens panem
sc̃m: dedit illi dicens. Accipe
hoc care meus quod mox com-¬
plebo tibi unã cum patre meo:
q̃m mecum ẽ. maxxima merces
tua. et his qui audierint te sa-¬
lus in regno meo. Nunc facies
fortiter: et memoria tua erit in
laude. Dilectio autem et benigni¬
uero terribilis et admirandi
spectaculi misterio. quamquã
adhuc pagana. curiositate tam̃
miraculorum sollicita: p̃dicta
plicitis adsunt carnifices: qui
xp̃i famulos de squalore carce¬¬
ris educentes. p̃fecti optutibus
iterũ p̃sentarunt. Quibus p̃fe¬
ctus ait. Si prudenti consilio tan¬
dem aduitam tenditis. immola-¬
te diis et uiuite. Si uero mori el¬
gitis: mortuorum quos seduxistis

Expanded text:
ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis Domini fideles, velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi est datum videre, cum multitudine angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et benignivero terribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta s quoque explicitis, adsunt carnifices, qui sti famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis,
Abbreviated transcription (Latin):
eaioriaa beati.
archangeli michaelis
toto orbe uenerandã.
ipsius et oꝑe condita
et consecrata nomine demon¬
strat ecclesia. Quȩ non metallo¬
rum fulgore: sed prunlegio est¬
commendata signorum. Tili¬
facta scemate. sed cȩlesti predita
uirtute: ut pote quam fragilita

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilita
Abbreviated transcription (Latin):
neo. ut quod facti sunt dili-
tur. quanta culpa cum pes¬
Simis pax teneatur: dum da-¬
uid sanctus hoc uelut inho-¬
stias deo obtulit quod contra
se pro domino prauorum
inimicicias excitauit. Un¬

Expanded text:
est et quod facti sunt diligetur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contra se pro Domino pravorum inimicitias excitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nequitia in pace ungitur.
profecto eorum malis actib
robur augetur: quia quo sibi
inmalitia magis congriuint.
eo se robustius bonorum affli¬
ctionibus illidunt. De talib¬

Expanded text:
nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur . Quia quo sibi in malitia congruunt, tanto se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Ad b
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine habebat. quod ẽẽt
sibi delectabile cernebatur. Fla-¬
grabat autem desiderio circa
quendam lieum nomine mono¬
machum qui iam multis uir¬
tute ac mole corꝑis abiisus ex¬
tinxerat occidendi exꝑimentũ
ꝑmeditationem et consuetudi¬
nem possidens. Hunc eo quod
omnes formidarent. et nullus
ei qui resisteret uideretur. inter
primos maximianus habebat
et diligebat. et libenter respi¬
ciebat meum. Laudabat autẽ
et mirabatur et quasi suꝑ mag¬
na re insuꝑbia uiri gloriabatur.
Porro cum ꝓpe stadium ꝑuenis¬
set: tunc adducunt ei qui cepe¬
rant beatum demetrium.
Audiens autem imꝑator quod
xp̃ians ẽẽt. quia se totum ad
p̃sentiam spectaculi contule¬
rat. beatum quidem demetri-¬
um iussit ibidem iuxta stadiũ
existere. et penes publicum
balncum custodiri. Ipse uero im-¬

Expanded text:
sollicitudine habebat quod esse sollicitudine habebat quod esse sibi delectabile cernebatur. Flagrabat autem desiderio circa quemdam, Lyaeum nomine, monomachum, qui jam multos, virtute ac mole corporis abusus, exstinxerat, occidendi experimentum per meditationem et consuetudinem possidens. Hunc eo quod omnes formidarent, et nullus ei qui resisteret videretur, inter primos Maximianus habebat, et diligebat, et libenter in eum respiciebat. Laudabat autem et mirabatur, et quasi super magna re in superbia viri gloriabatur. Porro cum prope stadium pervenisset, tunc adducunt ei qui coeperant beatum Demetrium. Audiens autem imperator quod Christianus esset, quia se totum ad praesentiam spectaculi contulerat, beatum Demetrium jussit ibidem juxta stadium existere, et penes publicum balneum custodiri. Ipse vero im
Abbreviated transcription (Latin):
in thessalonicensium
degeret ciuitatem. ho¬
mo suꝑsticiosus pie religionis au¬
ditores ꝑsequeba tur et inter-¬
ficiebantur. Inter quos erat
beatus demetrius manifestum
faciens semet ipsum absq ullo
timore quia iuuentute et bona
egerat oꝑa: et alios docuerat.
Docebat enim qualiter sapien
tia diuina descenderat ad trã
de cęlo. ut hominem qui mortu¬
us fuerat peccato: uiuificaret
sanguine ꝓprio. Cum hec et alia
multa p̃dicaret: quidam mini¬
stri imꝑatoris qui ad capiendos
xp̃ianos fuerant deputati: te¬
nentes sc̃m demetrium. imꝑato.¬
ri obtulerunt maximiano.
Contigerat enim ire imꝑatorẽ
adstadium ciuitatis. ꝓpter eos
qui ad singulare certamen fu¬
erant congressuri. Iilic enim
ꝑabatur ꝑquasclam tabulas
circulus circum septus. ub̃i sus¬
pecturus erat eos. qui exaduerso
inuicem theatrice se impugna-¬
rent. quia delectatio erat el aspi¬
cere humani sanguinis fusionẽ.
Uerumptamen non sine cura et

Expanded text:
in Thessalonicensium in Thessalonicensium degeret civitate, homo superstitiosus piae religionis auditores persequebatur, et interficiebantur ab eo. Inter quos erat beatus Demetrius, manifestum faciens semetipsum absque ullo timore, qui a juventute et bona egerat opera et alios docuerat. Docebat enim qualiter divina Sapientia descenderat ad terram de coelo, ut hominem qui mortuus fuerat peccato, vivificaret sanguine proprio. Cum haec et alia multa praedicaret, quidam ministri imperatoris, qui ad capiendos Christianos fuerant deputati, tenentes sanctum Demetrium imperatori obtulerunt Maximiano. Contigerat enim ire imperatorem ad stadium civitatis, propter eos qui ad singulare certamen fuerant congressuri. Illic enim rabatur per quasdam tabulas circulus circumseptus, ubi suspecturus erat eos qui ex adverso invicem theatrice se impugnarent, quia delectatio erat ei aspicere humani sanguinis fusionem. Verumtamen non sine cura et
Abbreviated transcription (Latin):
quillissimo imꝑatori
karolo semꝑ augusto.
anastasius exiguus
coronam et regnum cum xp̃o.
Beati demetrii thessalonicensis
martiris passionem atq mira-¬
cula. Nortantib fratrib et ma-¬
xime uiro ꝑttissimo iohanne
diacono. ur̃ȩ fidĩ puritate ac
scientie claritate notissimo. nu¬
per de greco in latinum tran-¬
stuli sermonem. Qui p̃fatus
martiris sua mire antiquitatis
et pulchritudims oratorium
habebat. tamen quis iste mar-¬
sicut exꝑtus sum aput thessa-¬
ditum redolet et splendore mi¬
raculorum refulget. innotui
ei ꝑ ordinem. Sed quia imꝑrũ
ur̃m tanti agoniste fraudari
noticia noui. uobis quoq id¬
ipsum oportune mittere ꝓcu-¬
raui. quatinus ur̃a magnitudo
cum intercessionibus scõrum et
amicorum dei istius quoq p̃ce
apud dm̃ obtinere gr̃am uale¬
at et ꝑfrui mereatur gloria sẽ¬
piterna. Rex regum et dominꝰ
dominantium regnum ur̃m de¬
xtera sua ꝓtegat. et de tempo¬
rali adeternum tranfferat regnũ.
ual imꝑator maximianꝰ

Expanded text:
iissimo imperatori CAROLO semper Augusto ANASTASIUS exiguus coronam et regnum cum Christo. Beati Demetrii Thessalonicensis martyris passionem atque miracula hortantibus fratribus, et maxime viro peritissimo Joanne diacono, vestrae fidei puritate ac scientiae claritate notissimo, nuper de Graeco in Latinum transtuli sermonem. Qui praefatumirae antiquitatis et pulchritudinis oratorium habebat: tamen qualis iste marsicut expertus sum apud Thessaditum redolet, et splendore miraculorum refulget, innotui ei per ordinem. Sed quia imperium vestrum tanti agonistae fraudari notitia novi, vobis quoque idipsum opportune mittere procuravi; quatenus vestra magnitudo cum intercessionibus sanctorum et amicorum Dei, istius quoque prece apud Deum obtinere gratiam valeat, et perfrui mereatur gloria sempiterna. Rex regum et Dominus dominantium regnum vestrum dextera sua protegat, et de temporali ad aeternum transferat regnum. Cum imperator Maximianus
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Nunquid sola in
heremo castitas quȩ inurbiũ
non est: Cur itaq non in
ciuitate reuertimur de qua
ad tempus recessimus: An
orantes: Quis ciboange¬
lorum uiuat: Quem pec¬
corum et ferarum delectat
fieri solatium: Quamta
nos habet necessitas hic
morari: Cur itaꝙ non re-¬
greesi in locum in quo nati
Sumus benedicimus bene¬

Expanded text:
dicebant: « Nunquid sola in eremo castitas, quae in urbibus non est? Cur itaque non in civitatem revertimur, de qua ad tempus exivimus? An orantes? Quis cibo angelorum vivat? Quem pecorum et ferarum delectat fieri socium? Quanta nos habet necessitas hic morari? Cur itaque non regressi in locum, in quo nati sumus, benedicimus
Abbreviated transcription (Latin):
nota. Sed quantum ad nr̃as narran¬
ut iam dictũ ẽ. dies ut opinor ante¬
quam sermo cessabit. Siquidem
ticis gressum. lepsis mundiciam. sur.¬
dis auditum. a demonib nempe.
oppressis. restituit sanitatem. Inbis¬
gatq ceteris innumerabilib bonis
dum angelicam ageret uitam. nãꝙꝙ
ommipotens ds̃ athletam suum
ad destinatum brauium uocare uel-¬

Expanded text:
narranupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas ticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igiatque caeteris innumerabilibus bonis, dum angelicam duceret vitam, jamque Deus omnipotens athletam suum ad destinatum bravium vel
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Uerbum uero diuinum con¬
currentib ad eum undiq p̃diean¬
do turbis: multosq indei nomi¬
ne uariis liberando languorib
magnarum sibi signa uirtutũ
gratia concessit diuina. de qui¬
bus inquam almigeris illius
uirtutibus: subsequens sermo¬
xp̃o fauente pauca deꝓmere ꝓꝑat.¬

Expanded text:
it, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis multosque in Dei nomine variis liberando languoribus magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina. De quibus nunc almigeris illius virtutibus subsequens sermo, Christo favente, pauca depromere
Abbreviated transcription (Latin):
nos pauca de plurimis huius
uiri miraculis uel oꝑibus bonis
ut ualuimus scriptis indidimꝰ.
Ceterum si omnia bona quȩ e¬
git stilo ꝓ sequentes menbranis
inserere studuis semus enorme

Expanded text:
nos pauca de plurimis huius viri miraculis vel operibus bonis, ut valuimus, scriptis indidimus. Ceterum, si omnia bona quae egit stilo persequentes, membranis inserere studuissemus, enorme
Abbreviated transcription (Latin):
aqua extinguit peccaltuim. Er
facite uob amicos de mamimo
na imquo qui uos recipiant in
ȩterna tabnacula. Et date ele-¬
mosinam: et ecce omnia mun¬
da sunt uob. Et uerba samue¬
lis adregem nabuchodonosor:
meret peccata sua. Et cetera talia¬

Expanded text:
a extinguit peccatum . Et: Facite vobis amicos de iniquo mamona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . Et: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Et verba Danielis, regem Nabuchodonosor mmeret peccata sua . Nolebat i
Abbreviated transcription (Latin):
deo enim uuunt omnia. Et quic¬
quid refert᷑ ad dñm: infamilie nu-¬
mero computat᷑. Quãquam amis-¬
so illius cȩlestis domus habitatio
cens aiebat. Aduena ego sum et ꝑe¬
grinus: sicut omnes patres mei.
Et iterum. Cupio dissolui: et ẽẽ. cum
xp̃o. Quociens autem infirmitate
corpusculi tam incredibili abstinentia.
et duplicatis contraxerit iͥ emniis
uexabat᷑ in hoc ore uoluebat. Su¬
bicio corpus meum: et inseruitut̃ẽ
redigo. ne aliis p̃dicans ipse repbus
inueniar. Et bonum ẽ. uinum ñ
bibere: et carnem non manducare.
Et humiliaui mieiunio animã
meam: et totum leccum uersasti
ininfirmitate. Et uersatus sum
inmiseria: dum michi infigitur
spina. Atq inter dolores aquuleos
mira patientia sustinebat: quasi
aꝑtos sibi celos aspiceret loque¬
batur. Quis dabit michi pennas¬
sicut columbe. et uolabo et re-¬
gulis sibi creditam diuidebat¬
rium erat. Nonad luxuriam sed
ad necessitatem. Raro enim qͥsꝗͣ
abeo pauꝑum: uacuus reuerteba

Expanded text:
deo enim uiuunt omnia et, quidquid refertur ad dominum, in familiae numero conputatur, quamquam amissio illius caelestis domus habitatio ferebat: aduena sum et peregrina sicut omnes patres mei, et iterum: cupio dissolui et esse cum Christo. quotiens autem infirmitate corpusculi, quam incredibili abstinentia et duplicatis contraxerat ieiuniis, uexabatur, hoc in ore uoluebat: subicio corpus meum et in seruitutem redigo, ne aliis praedicans ipsa reproba inueniar, et: bonum est uinum non bibere et carnem non manducare et: humiliaui in ieiunio animam meam et: totum lectum meum uersasti in infirmitate et: uersata sum in miseria, dum mihi infigitur spina. atque inter doloris aculeos, quos mira patientia sustinebat, quasi apertos sibi caelos aspiceret, loquebatur: quis dabit mihi pinnasicut columbae et uolabo et regulis suam pecuniam diuidebatrium erat, non ad luxuriam, sed ad necessitatem. nemo ab ea pauperum uacuus reuersus
Abbreviated transcription (Latin):
tuebatur. Erat namq iugiter
sollicitus. atq intentus in c̾unctis
bonis auctibus p̃sertim insuscep¬
tione monachorum seu ꝑegrinan¬
tium deuotissimus inuigilabat.¬

Expanded text:
t. 8. Erat namque iugiter sollicitus adque intentus, in cunctis bonis hactibus, praesertim in suscepcione monachorum seu peregrinancium, devotissimus invigilabat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃suli. Hoc cum audisset p̃sul:
laudes reddidit deo. et scõ mar-¬
tiri demetrio. Dum adhuc de
his loquerentur adinuicem: ec¬
ce hostiarius aduenit dicens.
Sc̃ȩ p̃sul prediues mennas stat
ante ianuam tuam. cupiens tecũ¬
loqui. dicit ei. Ueniat. Teniens

Expanded text:
praesuli. Hoc cum audisset praesul, praesuli. Hoc cum audisset praesul, laudes reddidit Deo et sancto martyri Demetrio. Dum adhuc de his loquerentur ad invicem, ecce ostiarius advenit Dicens: Sancte praesul, praedives Mennas stat ante januam tuam cupiens teculoqui. Dicit ei: Veniat. Veniens
Abbreviated transcription (Latin):
metrius presbiter ad sc̃itatem
tuam ingredi postulat. Qui cũ
intrasset: dicit ei. Demetrius mar¬
tir qui prius apparuit michi pec-¬
catori iterum apparuit michi. tri-¬
sti quodammodo uultu. et p̃cepit.
nuntiare beatitudini tuȩ hȩc uer-¬
ba. ꝓpter caritatem ne contristes
me indestructione thromi. At ille
audiens indignatus ẽ. aduersus
prb̃rm. putabat enim illum finge.¬
re talia. Quem et austerius a se
dimisit. et manifestam suam fecit
intentionem dicens. Et unde da¬
ri iudicas. quod argenti minus ẽ.
ponderi. Ne temere iudices philoso¬
phatus inaliorum tribulationes
Tunc ille presbiter confusus exi¬
uit. Nundum quippe dixerat
ei sanctus quid fieri oporteret.
sed tantum ne dissipes chronũ¬
meum. Inipsa autem nocte appa¬
ruit sanctus demetrius prb̃o de¬
metriõ et dixit ei. Uade dic
archiep̃o. Noli curare de meo
ciborio. ego enim illud ꝑficiam
ꝑmemet ipsum. Impleuit namq
prbr iussa martiris. et suo hec dix̃

Expanded text:
metrius presbyter ad sanctitatem metrius presbyter ad sanctitatem tuam ingredi postulat. Qui cum intrasset dicit ei: Demetrius martyr, qui prius apparuit mihi peccatori, iterum in visu apparuit mihi tristi quodammodo vultu, et praecepit nuntiare beatitudini tuae haec verba: Propter charitatem ne contristes me in destructione throni. At ille audiens indignatus est adversus presbyterum, putabat enim illum fingere talia. Quem et austerius a se dimisit, et manifestam suam fecit intentionem, dicens: Abunde dari judicas quod argenti minus est ponderis. Ne temere judices, philosophatus in aliorum tribulationes. Tunc ille presbyter confusus exivit. Nondum quippe dixerat ei sanctus quid fieri oporteret, sed tantum: Meum ne dissipes thronum. In ipsa autem nocte apparuit sanctus Demetrius presbytero Demetrio, et dixit ei: Vade, dic archiepiscopo: Noli curare de meo ciborio, ego enim illud perficiam per memetipsum. Implevit namque presbyter jussa martyris, et suo haec dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ti: quod conflatum fuerat ad con¬
summationem tamti oꝑis. Mledi-¬
tabatur namq apud se ut argen¬
tum thronum qui in eodem erat
uenerabili templo dissolueret. et
inde opus ꝑficeret. Cumq hoc
ente consilium. apparet insomns
xp̃i martir demetrius presbitero
cuidam uiro optime uite deme-¬
trio nomine dicens. Uade dic
ep̃o ciuitatis. Ne p̃sumas thronũ
domus mee destruere. Cum hoc
presbiter episcopo retulisset: pͥmo
quidem p̃sul miratus ẽ ꝓ eo quod
sua cogitatio ẽet manifestata.
Deinde putaiit eum aliqua sus¬
pitione hȩc finxisse quia erat dis¬
pensator templi uenerabilis mar-¬
tiris. Et dixit ei ep̃c. Nunquam
exme hoc audistifrater. Post
multos uero dies iterum scruta¬
tis causis nulloq reꝑto consilio.
ex quo ꝑficeretur opusciborii. con¬
silio primo se confirmauit. quod
de throno faceret ciborium. Cum
uero iussisset argentarium uocari
ut p̃ciꝑet ei collere thronum: re¬
nuntiauit ei quidam dicens. De¬

Expanded text:
ti, quod conflatum fuerat ad conti, quod conflatum fuerat ad consummationem tanti operis. Meditabatur namque apud se ut argenteum thronum, qui in eodem erat venerabili templo, dissolveret, et inde opus perficeret. Cumque hoc ente consilium, apparet in somnis Christi martyr Demetrius presbytero cuidam, viro optimae vitae, Demetrio nomine, dicens: Vade, dic episcopo civitatis: Ne praesumas thronum domus meae destruere. Cum hoc presbyter episcopo retulisset, primo quidem praesul miratus est pro eo quod sua cogitatio erat manifestata; deinde putavit eum aliqua suspicione haec finxisse, qui erat dispensator templi venerabilis martyris. Et dixit ei episcopus: Nunquam ex me hoc audisti, frater. Post multos vero dies iterum scrutatis causis, nulloque reperto consilio ex quo perficeretur opus ciborii, consilio primo se confirmavit, quod de throno faceret ciborium. Cum vero jussisset argentarium vocari, ut praeciperet ei tollere thronum, renuntiavit ei quidam dicens: De
Abbreviated transcription (Latin):
intercedens eripiet abȩterno sup-¬
plicio. Quibus auditis: intellexe¬
runt quod de scõ diceret deme¬
trio. qui frequenter sanitates in¬
firmis reddebat. Et celertter
eleuatum: tulerunt eum illuc.
martirem dignis laudibus po-¬
test uenerari. qui tantam oꝑatꝰ
ẽ uirtutem. ut illum quem mul¬
tiplices et uarii non poterant sa-¬
nare medici: sub unius hore mo¬
mento sanum redderet: Nam
ut fores eius eccłiȩ intrauit: ñ
solum corꝑis sed et anime ꝓme¬
ruit sanitatem ꝑuirtutem dñi
nr̃i iħu xp̃i qui uiuit et regnat
insecula seculorum ameN.
micum ueritatis scilicet
summum sacerdotem au¬
diuimus narrare de demetrio
martire quȩ deo adiuuante
insubsequentibus edissere satti¬
gemus. Contigit inquit incen¬
di noctu ciborum quod insan-¬
cto eius fuerat templo totum
ex argento splendidum. ita ut
totum solueretur. Scĩssimus
gͦ ep̃c fatagebat fabricare p̃di¬
ctum ciborum. et non inueni¬
ebat integrum pondus argen¬

Expanded text:
intercedens, eripiet ab aeterno supintercedens, eripiet ab aeterno supplicio. Quibus illi auditis, intellexerunt quod de sancto diceret Demetrio, qui frequenter sanitates infirmis reddebat; et celeriter elevatum tulerunt eum illuc. martyrem dignis laudibus potest venerari, qui tantam operatus est virtutem, ut illum quem multiplices et varii non poterant sanare medici, sub unius horae momento redderet sanum? Nam ut fores ejus ecclesiae intravit, non solum corporis, sed et animae promeruit sanitatem per virtutem Domiristi, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen. Amicum veritatis, scilicet summum sacerdotem, audivimus narrare de Demetrio martyre, quae Deo adjuvante in subsequentibus edisserere satagemus. Contigit, inquit, incendi noctu ciborium, quod in sancto ejus fuerat templo totum ex argento splendidum, ita ut totum solveretur. Sanctissimus ergo episcopus satagebat fabricare praedictum ciborium, et non inveniebat integrum pondus argen
Abbreviated transcription (Latin):
uit autem quidam p̃fectus thes-¬
sance ciuitatis qui fluxum san-¬
guinis patiebatur. et uelut mu-¬
lier quȩ tactu fimbrie uestimenti
dñi sanata ẽ. pene omne censum
inmedicos expenderat. et ane-¬
mine sanari poterat. Tandem
gͦ inspiratus diuina clementia
quadam die ait seruis suis. Por-¬
tantes portate me addomum
ꝓtectoris ñe ciuitatis. At illi
cum timore respondentes dicurł
ei. Incuis ꝓtectoris domum iu-¬
bes ducere te: dicit eis.Primi.
Qui aiunt. Cuius primi: dic nob
dñe nomen. Ille uero intuitus
eos: dixit. Prohdolor. Ego uero¬
semiuuius iacens illum cognos¬
co. et uoscum sani sitis ignoratis
eum: Nescitis quod multui ꝓtecco¬
res habet hȩc ciuitas. sed unus
suꝑeminet cunctis qui pro ea
semꝑ alacriter pugnat. quem
ut murum mexpugnabilem ñ
ruit regio. Deferte igitur me in
domum eius. Aut enim uisitans
miserebitur mei. aut certe cum
illic defunctus fuero: suscipiet
animam meam. et infutura me
horrendi tribunalis xp̃i p̃sentia.

Expanded text:
uit item quidam praefectus Thessalonicae civitatis qui fluxum sanguinis patiebatur et velut mulier, quae tactu fimbriae vestimenti Domini sanata est, pene omnem censum in medicos expenderat, et a nemine sanari poterat. Tandem ergo inspiratus divina clementia, quadam die ait servis suis: Portantes portate me ad domum protectoris nostrae civitatis. At illi cum timore respondentes dicunt ei: In cujus protectoris domum jubes ducere te? Dicit eis: Primi. Qui aiunt: Cujus primi? Dic nobis, domine, nomen. Ille vero intuitus eos dixit: Proh dolor! ego semivivus jacens illum cognosco, et vos cum sani sitis, ignoratis eum? Nescitis quod multos protectores habet haec civitas, sed unus supereminet cunctis, qui pro ea semper alacriter pugnat; quem ut murum inexpugnabilem nonruit regio? Deferte igitur me in domum ejus. Aut enim visitans miserebitur mei; aut certe, cum illic defunctus fuero, suscipiet animam meam, et in futura me horrendi tribunalis Christi praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
siciliȩ obtulit nauclero euangłiũ
pro subuectione sua et zanam.
Qui nolens accipere maxime
cum uideret eos excepto illo codi¬¬
ce et his quȩ uestiti erant ampliꝰ
nichil habere. ad extremum iu-¬
rauit se non accepturum. Sed
et senex assensus ẽ. fiducia pau-¬
peris conscientie. Et meo ma¬-¬
gis letabatur quod inchil habe-¬
ret seculi. et abaccolis suis loci
medicus putaretur.
tores de oriente uenientes
se notum facerent ad mediterra-¬
nea confugit loca. id ÷ inuicesi-¬
mo amari miliario. ibiq in quo-¬
dam deserto agello lignorum
quotidie fascem colligans impo-¬
nebat dorso discipuli: quo
in ꝓxima uilla uenundato. et
sibi alimoniam et his qui forte
ad eos ueniebant paululum
panis coemerent. Sed uere
iuxta quod scriptum ẽ. non po-¬
test ciuitas latere supra montẽ
posita. Scutarius quidam
dum inbasilica beati petri rome
torqueretur: ꝓclamauit in eo
dies siciliam ingressus est.

Expanded text:
Siciliae, obtulit nauclero Evangelium pro subvectione sua et Gazani. Qui nolens accipere, maxime cum videret illos, excepto illos codice, et his quibus vestiti erant, amplius nihil habere, ad extremum jurat se non accepturum. Sed et senex accensus fiducia pauperis conscientiae, in eo magis laetabatur, et quod nihil haberet saeculi, et ab accolis illius loci mendicus putaretur. tores de Oriente venientes se notum facerent, ad mediterranea fugit loca, id est, vicesimo a mari millario; ibique in quodam deserto agello, lignorum quotidie fascem alligans, imponebat dorso discipuli. Quo in proxima villa venundato, et sibi alimoniam, et his qui forte ad eos veniebant, pauxillulum panis emebant. Sed vere juxta quod scriptum est: Non potest civitas latere super montem posita , Scutarius quidam cum in basilica beati Petri Romae torqueretur, clamavit in eo dies Siciliam ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
utero puerꝑe intumescente: puer¬
ꝑiũ se manifestare cepit. Neq hoc
latere potuit ioseph. Nam spon¬
sorum more libius ad uiginem
introiens. et familiarius cũ ea lo¬
quens: grauidã ẽẽ. deprehendit.
Estuare itaq animo &e fluctuare
cepit: quia ignorabat quid potis¬
simũ sibi eẽt faciendũ: Neq enĩ
traducere eam uoluit. quia ustꝰ
erat: neq fornicationis suspicio¬
ne infamare. quia pus. Itaq co¬
gitabat clam dissoluere conui-
de ea cogitare: neque timeas acci¬
in ea natũ nunc animũ cuũ tan¬
git: non hominis sed spẽ scĩ est
opus. Pariet autẽ sola omĩum
euis iħm idest saluatorẽ. Ipse enĩ
saluum faciet populũ suum a pe-¬
catis eoꝵ. Igitur ioseph scđ̃m an-¬
geli p̃ceptum uirginẽ uxorem du¬
xit. nec camen cognouit eam: sed
caste ꝓcurans custodiuit. Iamq
nonus ex conceptione instabat
mensis. cum ioseph uxore cum
aliis quȩ necessaria erant assũp¬

Expanded text:
utero puerperae intumescente, puerutero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugim cogitare, neque timeas eam in in ea natum est, et nunc animum tuum angit: non hominis, sed Spiritus sancti est opus. Pariet enim omnium enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Igitur Joseph secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assump
Abbreviated transcription (Latin):
& dabit illi dñs deus sedem dauid
patris eius: & regnabit in domo ia¬
cob inȩternũ. & regni eius non erit
finis. Ipse quippe rex regũ & dñs
incredula. sed modum scire uolens
respondit. Quomodo istud fieri po-¬
test: Nam cum ipsa uirum iuxta
uotũ meum nunꝗ cognoscã. quo¬
ꝑe aut sine uirilis seminis increm̃to
mes inquit maria: quod humano
more concipias. Nam sine uirili cõ
q et quod nascetur ex te solũ scm̃.
lunc maria manib expansis. &¬
oculis ad cȩlum eleuatis: dixit:
Ecce ancilla dni: neq enĩ nomine
matris digna sum: fiat michi
scđm uerbum tuũ. Longum est¬
huic opusculo si cuncta inserere
uoluerimus: que natiuitatẽ dñicã
uł precessisse legimus. uel subse¬
cuta fuisse. Unde his omissis quȩ
in eugłio płnuls scripta sunt:
ad ea quȩ ibi minus habentur
desponsatã uirginẽ sibi uxorẽ
ducere intendebat. Iam namq
tres fluxerant menses et quartus
instabat: ex eo tẽpore quo despon¬
sata sibi erat. Interea paulatim

Expanded text:
bit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Ipse quippe rex regum et Domiincredula, sed modum scire volens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum meum numquam cognosco: quo sine virilis seminis incremento mes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commque quod nascetur ex te, solum erit ilius Dei. Tunc Maria, manibus expansis, ulis ad coelum levatis, dixit: Ecce ancilla Domini neque enim dominae nomine digna sum, fiat mihi secundum verbum tuum. Longum huic opusculo inserere voluerimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo uero dñi maria cum aliis sep¬
tem uirginib coeuis & collactaneis¬
suis quas asacerdote acceꝑat: ad
domum parentũ in galileã reuer¬
sa est. his fere dieb primo scilicet
aduentus sui in galileã tẽpore. mis¬
sus est ad eã angłs gabriel adeo.
qui & ei conceptũ dnĩcum nunci¬
aret: et conceptionis uel ordinem
uł modum exponeret. Deniq in¬
gressus ad eã. cubiculũ quidẽ ubi
manebat ingenti lumine ꝑfudit:
ipsam uero gratantissime salutais
dixit: Aue maria uirgo. dnõ gra¬
tissima. gracia plena: dñs tecũ. Be¬
nedicta tu preomĩb mulierib: be¬
nedicta preomib hactenus natis
anglicos nouerat uultus. & lum̃
cȩlestȩ insuetũ non habebat: ne¬
q angłi uisione territa. neq lumi¬
nis magnitudine obstupefacta sed
in solo sermone euis turbata est:
et cogitare cepit qualis ista saluca¬
cio tã insolita eẽ posset. qͥd prete¬
xeret. uel quẽ finẽ habitura eẽt.
Huic cogitationi eius angłs diui¬

Expanded text:
irgo autem Domini Maria, cum aliis septem virginibus coaevis et collactaneis, quas a sacerdote acceperat, ad domum parentum suorum in Galilaeam reversa est. X. His vero diebus, primo scilicet adventus sui in Galilaeam tempore, missus est ad eam angelus Gabriel a Deo: qui ei conceptum Dominicum narraret et conceptionis, vel modum, vel ordinem exponeret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit: Ave, Maria, virgo Domini gratissima: virgo gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu prae omnibus mulieribus: benedicta prae omnibus hactenus natis angelicos bene noverat vultus, et lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis ista salutatio, tam insolita esse posset, quidve portenderet, vel quem finem esset habitura. Huic cogitationi, angelus divi
Abbreviated transcription (Latin):
iam tuo nomini consecratis p̃uale¬
at uindicare. Omne etiam genus
calorũ imber gr̾ę cęlestis extin-¬
guat: lumen uero ꝑpetue castita¬
tis accendat. Facies scandalis pudi-¬
ca non pateat: nec incautis occasi¬
onem tribuat negligentia delin-¬
quendi. Sitq meis casta uirgini¬
tas. et ornata parit̾ et armata.
fides integra. spes certa. caritasni¬
mis adconstantiã uirtus tanta

Expanded text:
jam nomini tuo sacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incaute occasionem tribuat neglegentia delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritamo, ad con
Abbreviated transcription (Latin):
has famulas tuas quas exomni
numero gregis bonus pastor
dam coronam ꝑpetuae uirginita¬
tis et castimoniã animȩ suȩ ꝓte-
omne opus uirtutis et glȩ ma¬
gistrante sapientia p̃parato. ut
uncentes carnis illecebras et illi

Expanded text:
ex omni numero gregis pastor dam coronam perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus eomne opus virtutis et gloriae, magistrante sapientia praepara, ut innocens carnis illecebras, et li
Abbreviated transcription (Latin):
Si racio tibi uerbis meis crede non
tos diu conceptus et steriles partus
mirabiliores eẽ solere. Proinde an¬
na uxor tua pariet tibi filiam: &
uocabis nomen eius mariã. Hȩc
erit ut uoiustis ab infantia statim
sua dño consecrata: et sp̃u scõ re-¬
plebitur ad huc ex utero matris
suȩ. Omẽ immundũ neq mandu-¬
cabit neq bibet. nec inter popu¬
lares forinsecus. sed in templo dñi
conuersatio eius erit. neqͥd de ea
sinistrum uel suspicari saltẽ pos¬
sit uł dici. Ita etate ꝓcedente sicut
ipsa mirabiliter ex sterili nascet᷑:
ita in comparabilit̃ uirgo gene
eorũ quȩ annuntio signũ erit.¬

Expanded text:
Si ergo ratio verbis meis tibi non Si ergo ratio verbis meis tibi non tos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter populares forinsecus turbas, sed in Templo Domini conversatio ejus erit: ne quid de ea sinistrum vel suspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo genereorum quae annuntio signum erit
Abbreviated transcription (Latin):
angłs qui ei apparuit timorẽ eius
cõpescuit dicens. Noli timere ioa-¬
chim: neq inuisione mẽa turberis.
Ego enim sum angłs anĩmissus ab
ip̃so ad te: ut annunciem tibi preces
tuas eẽ auditas. et elemosinas tuas
ascendisse in conspectu eius. Uidens
quippe uidit pudorẽ tuũ: & audi¬
uit sterilitatis obpbriũ non recte
tibi obiectũ. Peccati quippe non
nature ultor est deus. Et ideo cum
alicuius uterũ claudit. ad hoc facit
ut mirabilius denuo aꝑiat. et non
libidinis quod nascitur. sed diuini
muneris eẽ cognoscatur. Prima ur̃e
Et tamen in ultima senectute ge¬
nuit isaac: cui repmissa erat be-¬
nedictio om̃iũ gentiũ: rachel quoq
tantum dnõ grata tantũ ascõ ia-¬
cob adamata: dui sterilis fuit. Et
tamen ioseph genuit non solum
dñm egipti: sed &e plurimarum
gentiũ fame periturarũ lib̾atorẽ¬
Mo.
Quis in ducib uł forcior sansone.
uel sanctior samuhele: & tamen
hi ambo steriles matres habuere.

Expanded text:
angelus qui ei apparuerat, timorem ejus angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et audivit sterilitatis opprobrium non recte tibi objectum. Peccati namque, non naturae ultor est Deus: et ideo cum alicujus uterum claudit, ad hoc facit, ut mirabilius denuo aperiat: et non libidinis esse quod nascitur, sed divini muneris cognoscatur. Prima enim et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu sterilis fuit: et tamen Joseph genuit, non solum dominum Aegypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere.
Abbreviated transcription (Latin):
nullis contribulib suis: ierusolimã
et iohachim ascendit. Ca tẽpestate¬
ibi isacar pontifex erat. Cumq in¬
ter ceteros conciues suos etiam ioa¬
chim cum oblatione astantẽ uidẽt
despexit eum. et munera spreuit in¬
terrogans cur inter fecundos infecun¬
dus ipse astare presumeret dicens
munera sua dõ indigna posse uiđi:
quẽ ipse ꝓle indignum iudicasset
Scripturã dicere: maledictũ eẽ. om¬
generatione soluendum: & sic demũ
in conspectu dnicum oblationib¬
eum eẽ uenturũ. Cuiꝰ obprobrii obie¬
ctu. pudore magno susfusꝰ ioachim:
ad pastores qui cum peccorib suis
in pascuis erant secessit. Neq enĩ
domum repedare uoluit. neforte
a contribulib suis qui simul ade Liiii¬
rant &e hoc a sacerdote audierant:
eodem obꝓbri elogio notaretur.
Uerum cum ibi aliquandui eẽt: qͣ¬
dam die cum eẽt solus. angl̃s dñi ei
cum immenso lumine astitit. Qui
cum ad eius uisionem turbaret᷑:

Expanded text:
nullis contribulibus suis Jerosolymam nullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; dicens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura dicente: Maledictum omnem esgeneratione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum. Cujus opprobrii objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum ibi aliquamdiu esset, quadam die cum esset solus, angelus Domini ei cum immenso lumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
gitur beata &e gloriosissima semꝑ
uirgo maria ex regia stirpe et fa-¬
milia dauid oriunda. in ciuitate.
natareth nata: ierusolimis in tem¬
plo dñi nutrita fuit. Pater eius
ioachim:mater anna dicebatur.
Domus paterna ex galilea ciuita¬
te na zarech: maternũ genus ex
bethleem erat. Nita eoꝵ sĩplex
& recta ante deũ: apud homines
irre prehensibilis & pia erat. Nã
oninem substantiã suã tripha-¬
rie diuiserunt. Unam partem
tẽplo & cempli seruitorib ĩpende¬
bant: aliã ꝑͦgrinis &e pauꝑib eroga¬
bant. Terciã sibi et familiolȩ suȩ usib
reseruabant. Ita iusti deo hominib
pii: ꝑ annos circiter.xx. castum do¬
mi coniugium sine lib̾oꝵ ꝓcreatio¬
ne exercebant. Uouerunt tamen si
forte deus donaret eis sobolem: eã
se dnĩ seruicio mancipaturos. Cuiꝰ
rei gracia: templum dnĩ singłis ꝑ
annum festis frequentare solebant.
factum ẽ autem ut encenioꝵ. festiui.¬
tas appropinquaret. Ulnde cum non¬

Expanded text:
gitur beata et gloriosa semper virgo Maria de stirpe regia et familia David oriunda: in civitate Nazareth nata, Jerosolymis in Templo Domini nutrita fuit. Pater ejus Joachim: Mater vero Anna dicebatur. Domus paterna est ex Galilaea et civitate Nazareth. Maternum autem genus ex Bethlehem erat. Vita eorum simplex et recta apud Dominum, apud homines irreprehensibilis erat et pia. Nam omnem substantiam suam trifariam diviserunt. Unam partem Templo et Templi servitoribus impendebant; aliam peregrinis et pauperibus erogabant; tertiam suae familiae usibus et sibi reservabant. Ita isti Deo chari, hominibus pii: per annos circiter viginti, castum domi conjugium sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum non
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta quȩ in itinere habe¬
bant exuerent. et cultiorib ex
tis induerent. uirgo dũ custos sin¬
gillatim gradus sine ducentis &¬
alleuantis manuita ascendit: ut
ꝑfecte etati in hac dum taxat
causa nichil deesse putares. Iam
quippe dñs in uirginis suȩ infantia

Expanded text:
vestimenta quae in itinere habuevestimenta quae in itinere habuerant, exuerent, et cultioribus exs induerent, virgo Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueneris ad portã que aurea
pro eo quod deaurata ẽ uocatur:
ibi ꝓ signo uirũ tuũ pro cuius
incolumitatis statu sollicita es
obuiũ habebis. Cum hȩc ergo
ita eͦuenerint: scito quod eã quȩ
annuncio sine dubio complen
uisibi inuicẽ obuiauerunt. Tunc de
ꝓmisse cercitudine securi: debitas
dnõ humiliũ exaltatori grãs eger̃.
Itaq ad orato dnõ domum regres¬
si. diuinũ ꝓmissum certi & hilares
expectabant. Cõcepit gͦ anna et
peꝑit filiam: & uixta angłicum
mandatum parentes uocabant
nomen eius mariã. Cumq trium
annoꝵ circulus uolueretur: & abla¬
ctationis tempus cõpletũ eẽt: ad
teplum dni uirginẽ cum oblatio¬
nib adduxerunt. Erant autem
cͥrca tẽplum iuxta quindecim gra¬
duum psalmos: quindecim as¬
censionis gradus. Nam quia
tum: altare holo cãsti quod fo¬
rinsecus erat adiri nisi gradib¬
non ualebat. In horũ itaq uno
uirginẽ constituerunt. Cũq ipsi

Expanded text:
perveneris ad portam, quae Aurea, perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complendsibi invicem obiaverunt. Tunc de prolis certitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et juxta mandatum angelicum, parentes vocabant nomen ejus Maculus volveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim ascensionis gradus. Nam quia tum, altare holocausti, quod forinsecus erat, adiri nisi gradibus valebat. In horum itaque unorentes constituerunt. Cumque ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
limis portã: habebis ibi obuiam
annam uxorẽ tuam. quȩ detuȩ
ingressionis retardatione modo
sollicita. tc̃ in conspectu cuo gau¬
debit. His dictis: discessit angłs¬
ab eo. Deinde apparuit anne
uxori eius dicens. Ne timeas anna
neq putes fantasma eẽ. quod ui¬
des. Ego enim sum angłs ille qͥ
preces et elemosinas ur̃as obtuli
in conspectu dnĩ. Et nunc missus
sum ad uos: ut annunciẽ uobis nas.¬
cituram filiam quȩ maria uoca¬
ta suꝑ om̃s mulieres benedicta¬
erit. Hȩc anatiuitate sua statim
dñĩ grã plena: trib annis ablacti¬
onis suȩ in domo paterna ꝑma¬
nebit. Postea dni seruicio manci.¬
pata: a cẽplo usq ad intelligibiles
annos non discedet. Ibi ieuniis
&e orationib nocte ac die deo ser¬
uiens: ab omĩ immundo se absti-¬
nebit. Uirum nunꝗ cognoscet.
sed sola sine exẽplo sine macula.¬
tione. sine corruptione. sine uiri
cõmistione uirgo filium. famula
uatorẽ mundi generabit. Itaq
surgens ascende ierłm. Et cum

Expanded text:
lis , habetis ibi obviam Annam uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo. V. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, Anna, neque phantasma putes esse quod vides. Ego enim sum angelus ille, qui preces et eleemosynas vestras obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, quae Maria vocata, super omnes mulieres erit benedicta. Haec a nativitate sua statim Domini gratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi denique jejuniis et orationibus nocte ac die Deo serviens, ab omni immundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo filium, ancilla vatorem mundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cis humane memor archangłs
e cȩlo ueniens ad ꝓmerendam
ibi mortalib suꝑnorum societatẽ
ꝓpria sua manii condere dignat᷑
est. Uertice siquidem montis ex-¬
celsi posita: de corpore enis dem
saxi spelunce instar p̃cauata o-¬
stenditur. Est autem locus
campanie finib. ubi inter sinũ
adriaticum et montem garganũ
ciuitas sepontus posita ẽ: qui mõs
milia passuum porrectus. in ca-¬
cuminẽ supp̃mo beati archangłi
quam p̃fatus sum gestat ȩccł̃iam.
Hanc mortalibus hoc modo cog¬
nitam: libellus in eadem eccłia
positus indicat. Erat meadem
ciuitate p̃diues quidam nomine
garganus: qui exeuentu suo mon-¬
di uocabulum indidit. Huius dũ
peccora quorum infinita multitu.¬
dine pollebat. passim ꝑ deuexi
montis latera pascerentur: conti-¬
git taurum armenti gregis con-¬
sorcia sꝑnentem singularem incede-¬
re solitum adextremum redeunte
peccore domum non ẽẽ reuersũ.
Quem dñs collecta multitudine
seruorum ꝑ deuia quȩq requirers:

Expanded text:
is humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, singularem incedere solitum et extremum, redeunte peccore, domum non esse regressum. Quem dominus, collecta multitudine servorum, per devia quaeque requirens,
Abbreviated transcription (Latin):
eius studiose obtemꝑass et con-¬
siliis in mandatis ꝓfecto ambu-¬
lasset diumis. Sed quia cȩlitus
iam suꝑuenerat data. sententia:
iccirco cor eius non ualuit app̃¬
hendere iusticie disciplinam.
sed iudicium quod theodericꝰ
se adomino ꝓfessus ẽ. expecta¬
re cęleri meruit sententia ter-¬
minari. Uir autem domini
ut cognouit contra se rursus¬
muidiam diaboli recalescere
tunc iuxta apłm sumens loricã
fidei et galeam salutis. et gla-¬
contra antiquum hostem adiĩt
singulare certamen. Et quia
sacerdotalis integritas minas
regis nescit metuere. childericũ
cepit arguere cur consuetudi-¬
nes patrias quas conseruari
p̃cepit: tam subito immutass et.
Simulq fertur dixisse quod
regina quã habebat coniugem:
filia ẽẽt sui auunculi. Et nisi
hec facinora cum reliquis illici¬
tis scelerib emendatione corri-¬
onem subito imminere cognos-¬
ceret. Hȩc siquidem rex primi-¬
tus libenter ceꝑat audire: sed

Expanded text:
uius si obtemperasset conuius si obtemperasset consiliis, in mandatis ambulasset divinis. Sed quia caelitus iam supervenerat data sententia, ideo cor eius non valuit adprehendere iustitiae disciplinam; sed iudicium, quod Theodericus se a Domino professus est expectare, caelerem meruit sententiam terminari. Vir autem Domini ut cognovit contra se invidiam diaboli recalescere, tunc iuxta apostolum sumens loricam fidei et galeam salutis et glacontra antiquum hostem inivit singulare certamine. Et quia sacerdotalis integritas minas regis nescit metuere, Childericum coepit arguere, cur consuetudinis patrias, quas conservare praeceperat, tam subito inmutasset, simulque fertur dixisse, quod reginam, quam habebat coniugem, filia sui esset avunculi; et nisi aut haec facinora cum reliquis inlicitis sceleribus emendatione correonem subito imminere cognosceret. Et quidem primitus libenter coeperat auscultari, sed