comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. Sicut mat̾ eccła praue ab om̃ib hereticis
p̃mitur. s tamen eos ad se uenientes benigna cari¬
rate amplectitur. ita singłi nr̃m quoscũq inimi¬
cos sustinemꝰ. reuertentes mat̾na imitatione ample¬
ctere statĩ debemꝰ. Cito ẽ ignoscendũ cuiquã: dũ
ueniam postulat. Non enim posse peccata dimit¬
ti. ei qͥ in se peccanti debita ñ dimittit. formã enĩ
suit.: dũ ita nos orare p̃cepit. Dimitte nob̾ debi¬
ta nr̃a. sicut nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Iustũ
ẽ enĩ dĩ uidiciũ. Tantũq peccatori a se indulge¬
riostendit. quantũ alterutro unꝰ quisq in se of¬
fenso indulget. Quidã de suis confidentes meri¬
tis pigre inse de linquentib ueniam prestant.
S nichil ꝓficit esse illibatũ a culpa. qui ñ ẽ pa¬
ratꝰ ad ueniã: dũ potiꝰ hec magna sit culpa. qͣn¬
do tardius reladeantur frat̾na delicta. Qui frẽm

Expanded text:
ciant. Sicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis ciant. Sicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim e imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . » Justum est enim Dei judicium tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. Qui f
Abbreviated transcription (Latin):
querebant hostiũ sodomite. quo domũ loth nocituri
introirent. Illi uͦ cecitate erroris detenti. parietes
uidebant. hostiũ ñ inueniebant. Non alit̾ in uidi
uidendo uelut parietẽ uirtutes dissimulant. uitia
uere ꝑquirunt : ꝑ quȩ eorũ conscientiam urant.
tas celat. ut falsã securitatẽ faciat: decipiatq cal¬
lide eũ. contra quẽ molitur occulte. Cauendus ẽ
inimicꝰ qͥ manifestꝰ est. s magis ille qͥ uideri ñ po¬
test. Facile enĩ uincimꝰ quẽ uidemꝰ. Quẽ autẽ ñ ui¬
demꝰ : difficile a nob ex pellimꝰ. Raro nocetur homo
ab ex traneis. si sui eũ ñ ledant. Magis enĩ insidiis
nr̃oꝵ quã aliorũ ꝑiclitam᷑. Latent sepe uenena
circulita melle uerborũ. & tã diu deceptor boni
tẽ deplorandi sunt. qͥ odio infr̃e tabescunt.
de contra alios ꝑniciosũ animi dolũ seruant. A regno
enim dei separant. qui semet ipsos a caritate disso¬

Expanded text:
quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter invidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia vero perquirunt, per quae eorum conscientiam urant. tas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptor bonittem deplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum anienim Dei se separant qui semetipsos a charitate disso
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. & ipse ẽ rea suꝑ om̃es filios suꝑbie. Nulla ẽ
uirtus. quȩ ñ habeat contrariũ in uidiȩ mralũ. So¬
la miseria caret inuidia. quia nemo in uidet mi¬
sero. cui reuera ñ liuor obicitur. s sola miscdia ad¬
hibetur. Multi & bonos imitarinolunt. & de bonoꝵ
ꝓfectib inuidię liuore tabescunt. Quo fit ut nec il¬
li torrigantura malo suo. s ꝑ inuidentiã deterio¬
rentur & bonos arecto studio qͥntũ in ipsis ẽ si po¬
tuerint de prauare conentur. Quando malos uo¬
ni ꝓficere uident ñ scandalizent᷑. s quẽ sant finẽ
habituri maxime cogitent. Hoc om̃is inuidus alie¬
nis uirtutib p̃stat. qđ beato iob sathan prestitit.
Nam dũ emulatur ꝓsꝑitatib: cõ mouet aduersa.
S unde eũ credidit diabolus posse ꝓsternere. inde
erus aucta sunt merita: atq in de claruerunt ꝓba¬
biliora patientiȩ documenta. Ita requirunt inuidi
aditũ malȩ fame. ꝑ quã bonoꝵ uitã maculent: sicut

Expanded text:
rex super omnes filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizentur; sed quem sint finem habituri maxime cogitent. 7. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat, quod beato Job Satan praestitit . Nam dum aemulatur prosperitatibus, commovit adversa, sed dum credidit eum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ retinere ñ potuit. ab humilitatis culmine
subtrahat. & ꝑ suꝑbiȩ tumorẽ sibi subditum fa¬
crat. Dĩ seruus semꝑ fallentes diaboli p̃uidere
debet astutias. & magis in bonis oꝑib cordis le¬
metipsũ ac pereat. cunctaq bona amittat: que
amin factis quã in dictis cauendã esse ractan¬
tiã. flenda tamen ruina. sibi quẽ quã ma¬
gis qua dõ plaepre: & lauden ab hominib cõ¬
parare. Uanus q erroris animꝰ est plenus. fa¬
mam appetere: & ad capiendã terrenã laudẽ
studium dare. Circũ inspice temet ipsũ homo. nichil¬
quidtͥ arroges quȩ inte sunt p̃ter peccatum. Non de¬
clinat ad dexterã qͥ ñ sibi s deo tribuit bona que a¬
git. neq ad sinistrã se uertit. qui de diuina indul¬
gentia peccandi licentiã ñ p̃sumit. Hoc ẽ qđ ꝓpħa

Expanded text:
morem retinere non potuit, ab humilitatis culmine morem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis demetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae tia. 1. Tam in factis quam in dictis cavendam esse jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ores: quia ꝑ torporẽ mentis ab igne caritatis ex
tincti sunt. & ꝑ mundi appetitũ a luce suꝑnę
illuminationis priuati nigredine peccatorii fus¬
cantur. Quidã intentionẽ bonȩ oꝑationis metu
exe tingunt inopiȩ. nec ꝑmittuntur inere man
mente desiderata ꝑficere: & cũ in digere mun¬
dometuunt. a gła suꝑna semet ipsos abscd̃
M ultis consiliorũ argumentis insidiatur eis
diabolus in adquirendo plurima. qui in paucis &
modicis deuouerant esse contempti. Opponit g
det habere plura unde sibi egenus sufficiat. qͦ¬
tinꝰ his blandimentis intentionem bonȩ deuotio¬
nis subuertat : atq in terrenis lucris deceptam
mentẽ reducat. Multis argumentis insidiatur
diabolus eis qui renuntiant secło. ut eus se iterũ
amori subisternant. Grauiꝰ autẽ illos in concupi
amorem reduacerit. Et maxime ꝑ cȩnodoreiam
subicit sibi diabolus monachũ. ut quẽ ꝑ secłi a¬

Expanded text:
ores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei ores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur det habere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupisamorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi a
Abbreviated transcription (Latin):
ditas̃ secłi. Qui ꝓ inde obliuiseunt.r uoti quia
quia capiuntur illecebris uoluptatis. Quȩ cunq: menꝰ
ꝓcellis mundi huiꝰ in uolueris lignũ concede crucis.
ut a mari idẽ a tempestate huiꝰ secłi libereris. Nã
nullus te a lacu mortis humanȩ saluabit. nisi xp̃s
eruerit. Qui secło renuntiare disposuit. transgres¬
sionis reatu astringitur. si uotum mnutauerit. Atro¬
cit̾ enim. in discussione diuini iudicii arguendi
sunt qui qd ꝓfessione spoponderant implere
oꝑe contenpserunt. Mirabilit̾ conparat᷑ simili¬
tudo a uoluptatib mundi conanti redire ad din
retinentib eum cupiditatib secłi ei qui dormi¬
tans & exurgere conatur: & sopore sonnii depri¬
mitur. Ille enim ad botiũ nouit redire. & uolup¬
tatũ fascib ñ sinitur: iste melius eligit uigilare.
s soporis torpore retinetur. A bono in deterius
lapsos suꝑ carbones frigidos fieri dicimꝰ nigri¬

Expanded text:
ditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, ditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvabit, nisi Christus eruerit. 3. Qui saeculo renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigri
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓsuorũ temꝑali salute suas animas ꝑdiderunt. In¬
terdũ ordinata discretio ẽ dũ negatur parenti qđ
prestatur ex traneo. ut noueris ñ ꝓhiberepietatis
officiũ. s negarecarnalitatis affectũ. Parentib enĩ
carnalit p̃statur: quod extraneis pie in penditur.
Sicut nr̃a nobis ñ odienda ẽ anima s eius carnales
affectiis odio debemꝰ habere. ita nec parentes odio
a nob̾ habendi sunt s eorũ impedim̃ta: que nos ab
itinere recto p̾pediunt. dũ tamen dñs ita p̃ceꝑit
nob̾ parentes odire: sicut & animas nr̃as. Figuram
scõrũ uiroꝵ secło renuntrantiũ uaccas designasse
allo philorũ. archã dĩ gestantes. Nam ille pignoꝵ¬
affectib a recto itinere minime dige̾ssȩ sunt: ita
& uir mundo reñtians parentelȩ obtentu ñ debet
Ad grãm dĩ. s timent carere oblectamenteͦ
mundi. ꝓuocat qͥdẽ eoi amor xp̃i s reuocat cupi¬

Expanded text:
ro suorum temporali salute suas animas perdiderunt. ro suorum temporali salute suas animas perdiderunt. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impenditur. 6. Sicut nostra nobis non odienda est anima, sed ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut et animas nostras. 7. Figuram sanctorum virorum renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignaffectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet  gratiam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis subripiat. Cedit enĩ labori uoluptas. Animũ
autẽ uacantẽ cito p̃occupat. Conture salomonẽ ꝑ
ociũ multis fornicationib inuolutũ. & ꝑ fornicati¬
onis uitiũ usq in idolatria lapsum. Demonachis¬
riũ implicantur. quanto se rerũ studiis oc
Qui simul & terrenis parere curis & diuinis exer¬
cere student. utrũq conplectere simul niralent.
Nã duas curas pariter inesse pectori humano
posse. & duob seruientẽ dominis. uni placere
difficile esse. Nisi priꝰ a secretiorib cordis ex pella¬
tur importuna secłariũ multitudo curarũ. aniu¬
ma q mtrinsecus racet ne quaꝗ resurgit. Na dĩ
corui tepor. qͥ dõ uacare uolentes & mundoren¬
tiant. &e curas proprias as ꝑnantꝰ. S dũ ꝓpin¬
quorũ utilitates ꝓcurant. a dĩ amore se separant. Uir
declinet. Multi enĩ monachorũ amore parentũ ñ so¬
lũ terrenis curis s etiã forensib uirgiis in uoluti st̃.¬

Expanded text:
tionis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum tionis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum. 307 Crium implicantur, quanto se rerum studiis occQui simul et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum orum tepor qui, Deo vacare volentes, mundoque renuntiant, et curas proprias aspernantur, sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. Vir declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis involuti, et p
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorũ sine cordis humilitate sequuntur: isti
quasi de excelsis grauius corruunt. quia deterius
ꝑ uirtutũ elationem deiciuntur. quã ꝑuitia ꝓla¬
bi potuerunt. Om̃is deiseruus de suis meritis ñ
debet adtolli. dũ posse uideat exe inferiorib sibi
p̃latiores alios fieri. Nouerit autẽ om̃is sanctꝰ se
tem ñ suꝑbrat: & ꝑ utilem merorem cor ad las¬
ciuiã ñ dissoluat. Dei seruus dũ bonũ aliquod opꝰ
agit. utrũ ei ad boni remunerationẽ ꝑtineat
qd facit incertus est: ne forte discussione cȩle¬
stis uidicis reus pensetur. & in his quȩ dei sunt
negdigent aut supbe aliquid oꝑasse inueniatur.
Iddeoq ꝓ hoc ipso tristis merensq efficitur. atq
in desinenter turbatur: rem iniscens ꝓculdubio scrip
tũ. maledictus qͥ facit opus dñi negligent. Namue¬
raciter condempnam. si ꝑ torporẽ ea quȩ bona sunt
agimꝰ. Dei seruũ sine int̾ missione orare. le gere. & o¬
ꝑari oportet. ne forte mentẽ ocio deditã sp̃s forraca¬

Expanded text:
torum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omnis sanctus setem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt negligenter aut superbe aliquid operasse inveniatur. Ideoque pro hoc ipso tristis moerensque efficitur, atque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornica
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ iungit. Cȩterũ iactantia occłos quib ds̃
uideri poterat claudit. Sicut solis radius dũ con¬
spicitur. acies occłi reuerbatur. sic & qui inmode¬
rate altiora se scrutatur: ab intentione ueri obtun¬
ditur. Sic cũ aquila ad escas exc alto conlabitur.
ita homo de altobonȩ conuersationis ꝑcarnalẽ
appetitũ ad imferiora demergitur. De ypocri
ne genuerit ñ fouet exemplis s deserit. quia qͦs
uerbo edificat: uita & morib destruit. Hypo¬
erite simulatores dicuntur. qͥ iusti ñ esse que¬
runt: s tantũ uideri cupiunt. hii mala aguĩ.
& bona ꝓfitentur. ꝑ ostentationẽ quippe bor¬
ni apparent. ꝑ actionẽ uͦ mali ex istunt. Om̃ia
possunt a simplicib uitia ꝑ petrari. Situ¬
latio uero & ypocrisis ñ cõmitritur nͥ amalis astu

Expanded text:
hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Deus hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. CAPUT XXIVnverbis aedificat, vita et moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaerunt, sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male
Abbreviated transcription (Latin):
cii actione iusticie. S ab huiꝰ subreptionis malo hu¬
militatis conpunctione purgantur. Uiri scĩ ñ nonꝗͣ
quosdã de se audientes instriunt. & tamen in his
alta se consideratione custodiunt: nedũ alios a
terrena intentione erigunt. ipsi in terrenȩ lau¬
dis appetitu demergantur. Quidã ꝑ incautam
uirtutũ iactantiã relabuntur ad uitia. Et qui¬
dã dũ uitiorũ impulsu frequenter plangunt.
de ipsa infirmitate ualidius ꝑ humilitatem conua¬
lescunt. Plerũq utile ẽ arrogantib deseri adõ. qͣ¬
tinꝰ suȩ infirmitatis conscii ad humilitatẽ redeant.
& humiles post casũ eocistant. Non nulli falsa opini¬
one arrogantiȩ se esse ꝑfectos existimant. dũ ñsint.¬
quia obortis temptationib innotescunt. Tanto qͥs¬
q fit ueritati uicinior. quanto se esse longius ab
ea arbitratꝰ fuerit. Hoc enĩ humilitatis ẽ: quȩ dõ

Expanded text:
cii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo hucii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu dimergantur. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia, et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de infirmitate validius per humilitatem convalescunt. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo
Abbreviated transcription (Latin):
inutilia fiunt. Uirtutes scõrum ꝑ ostentationis appeti¬
tum dño demoniorũ inmundoꝵ subiciunt᷑. sicut eze¬
chias rex qui diuitias suas chaldeis ꝑ iactantiã suã¬
ꝓdidit. & ꝓpterea perituras ꝑ ꝓpħam audiuit: ut
significaret dĩ seruũ uir tutes suas dũ uane głę stu¬
dio ꝓdiderit ꝑdere. & statĩ demones suorũ oꝑum do¬
minos facere. sicut & ille ꝑ ostentationẽ chaldeos
rerũ suarũ dominos fecit. Optima ẽ illa discretio. ut¬
& nota sint oꝑa nr̃a ad dĩ aligendã głam: & occulta
ꝓ elatione uitanda humana. Ille autẽ debet publi¬
care bonũ qđ agit. qui ꝑfecta humilitate fundatus
nulla iã elatione contingitur. Plã is qui se intelligit
adhuc amore laudis pulsari. factabona in occulto
agat. ne forte quod egerit ꝑdat. Interdũ uiriscĩ
dũ cupunt funditꝰ suã mutabilitatẽ corrigere.
aliquando tumore tanguntur elationis suȩ cons¬

Expanded text:
inutilia fiunt. Virtutes sanctorum per ostentationis appetiinutilia fiunt. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et propterea perituras per prophetam audivit, ut significaret Dei servum virtutes suas, dum vanae gloriae studio prodiderit, perdere, et statim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit. 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae cons
Abbreviated transcription (Latin):
delectari in laudib. s tunc recte: si indõ ñ inse qͥs¬
q laudet᷑. sic̃ scriptũ est. In dño laudabit᷑ anima
mea. Sepe uanã głam contẽpnendo in aliud genꝰ
elationis inciditur. dũ in se quisq głiatur: ꝓ eo qđ
contempnit ab hominib laudem. Quib dã conces¬
sũ ẽ tantũdẽ bene agere. & fructũ bomoꝑis ñ ha¬
bere. qđ ipsi sibi auferunt ꝑ studiũ humanȩ ia¬
ctantiȩ. Semꝑ suã aspiciant feditatẽ. qͥ uanȩ głe
fauores diligunt. & ꝑdidisse bonũ opꝰ doleant. qđ
ꝓhumana ostentatione fecerunt. Amator uane glo¬
riȩ unde possit semꝑ laudari agere ñ quiescit. &¬
subinde illi uires uanitatis prauus appetitus au¬
get. Boni oꝑis inchoatio ñ debet atiꝰ pala ad homi¬
nũ cognitionẽ uenire. ne dũ bosii inchoatio hui¬
manis occłis reseratur: a uirtite ꝑfestionuism
aneseat inceptio sc̃itatis. Ante ma tuertatis etũ
tempꝰ messes florentes cito ꝑeunt. germinaq

Expanded text:
non in se, quisque laudetur. Sicut scriptum est: « In Domino laudabitur anima mea . » Saepe vanam gloriam contemnendo in aliud genus elationis inciditur, dum in se quisque gloriatur pro eo quod contempserit ab hominibus laudem. Quibusdam concessum est tantum bene agere, et fructum boni operis non habere, quem ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. Semper suam aspiciant foeditatem qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum se opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. Amator vanae gloriae unde possit semper laudari agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. Boni operis inchoatio non debet palam citius ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, semina quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã de dĩ pietate requirunt. Quã recte que¬
rerent. si ab actione praua cessarent. Metuendũ u alde
est. ut neq ꝑ sp̃e ueniȩ quã ꝓmittit ds̃ ꝑseueranter
peccemꝰ. neq qura iuste peccata distringit ueniam desꝑe¬
mꝰ. S utroq ꝑicło euitato & amalo de clinemꝰ. & de pieta¬
te dĩ ueniã sꝑemꝰ. Om̃is quippe iustꝰ spe & formidine ni¬
tet. quia nc̃ illũ ad gaudiũ spes erigit: nc̃ ad formidinẽ¬

Expanded text:
gentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidine
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ urit tristicia & corpꝰ flãma uixcta uicissi¬
tudinẽ: ut qͥ mente tractauert̃ qđ ꝑficerunt corpore.
simul & animo puniant᷑ & corpore. Ignẽ gehennȩ ad
aliqͥd lum̃ habere ad aliqͥd ñ habere. hoc est habere lu¬
men ad dampnationẽ ut uideant ĩpii unde doleant. &
ñ habere ad consolationẽ: ne uideant unde gaudeant.
Apta sit cõparatio de camino triũ pueroꝵ. ad exẽplũ
gehennȩ ignis. Nã fic̃ ille ignis ñ arsit ad triũ puero¬
rũ suppliciũ. & arsit ad cõburenda ligamina uincu
penarũ ut uideant unde doleant. & ñ lucebit ad con¬
solationẽ. ne uideant unde gaudeant. Int̾ huiꝰ uitȩ &
futurȩ infelicitatis miseriã multa discretio ẽ. Iluc enĩ

Expanded text:
stitia, et corpus flamma, juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt, quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore, ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere: hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamenta al.,poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est: illic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruus aduersitate ulla ñ frangit᷑ s ꝓ ueritatis
defensione ultro se certamini offert: nec unqua
ꝑueritate difficit. Sepe ex discipulis ad martẏrium
eligunt᷑. qͥ suos doctores ad coronã p̃cedant: & qui sunt
ordine postremi. fiunt ñ nunꝗͣ in certamine primi. Six
sc̃s ultro se in agone ꝓcertamine debet offerre iusticiȩ.
S tam̃ si agonis fructũ uidet uberrimũ. ñ debet dedi¬
nare laboris ꝑicłm. Qd simaior ẽ labor ꝗͦ animarũ lu¬
crũ. declinandus ẽ labor: quẽ minimũ comitatu aug¬
dit. ubi maximũ animȩ lucrũ uidit. & sapient̃ se ꝑi¬
cło abstulit: in qͦ potiorẽ laborẽ ꝗͣ lucrũ esse ꝑspexit.
Ultro se paulus apud ephesũ ꝑicłis obtulit. quia po
tiꝰ ꝑicło lucrũ uidit. Da masceno autẽ icło a ꝑicło sub¬
trahit seniet ipsũ. qͥa nullũ ꝑicli ipsiꝰ arb itratꝰ est
fructũ. Hisce qͦmͦ se offerat ad martyriũ qͥsq ultro¬

Expanded text:
ei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmaximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
uistꝰ gaudet. & ꝓpt̾ passionis uolentiã refugit subi¬
re qđ dolet: Accipe exẽplũ adeundi sub trepidatio¬
ne martẏrii de usu bellandi: in qͦ exercitatꝰ qͥsq in
p̃lio & ꝑ audacrã certamen agredit᷑ : & ꝑ timorẽ cun¬
ctatione mouet᷑. Itẽ accipe exemplũ martẏrii de re¬
paratione humani corporis ad salutẽ.dũ quisq &
de spe reꝑationis gaudet: & de incisionib seu ama¬
rissimis pocłis dolet.

Expanded text:
justus gaudet, et propter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret.
Abbreviated transcription (Latin):
umana conditio dũ diuersis uitio  cogitationib men¬
tẽ conturbat. etiã ante pȩnas gehennȩ ꝑ inconditũ
atuimȩ appetitũ iã penas conscientiȩ patitur. Omĩa fug̾e
poterit homo p̃ter cor suũ. Nonenĩ potest a se qͥsq re¬
cedere. Ubicũq enĩ abierit. reatꝰ sui conscientia illũ ñ de¬
relinqͥt. Quanuis humana iudicia subt̃fugiat om̃is qui
male agit. iudiciũ tam̃ conscientiȩ suȩ effugere ñ potest.
Nã si aliis celat qđ egit. sibi tam̃ celare ñ poterit: qͥ plene
nouit malũ esse qđ gessit. Dupplex fit gͦ ieũ iudiciũ.
quia & hic suȩ conscientiȩ reatu punit᷑. & illuc ꝑpetu¬
ali pęna dampnat᷑. Hoc enĩ significat ab yssus abyssũ
aocat inuocetataractarũ tuarũ. Ab yssus enĩ abis¬
sũ inuocare ẽ: de iudicio conscientię suȩ ire ad iudici

Expanded text:
umana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
culus hominis intentio oꝑis eiꝰ est. Si gͦ intentio
eius bona ẽ : & opꝰ intentionis eiꝰ bonũ est. Alio quin
malȩ intentionis etiã si bonũ in factis opus appareat.
bonũ tam̃ ñ ẽ: quoniã eoc sua intentione aut ꝓbatur
bonũ aut reꝓbat᷑ indignũ. Bona ẽ gͦ intentio quȩ ꝓp
opꝰ bonũ bona intontione ñ faciunt. ꝓ hoc magis cecan¬
quod agit intentione bona agat. qt̃ ꝓ mala intentione
plerũq opꝰ bonũ qđ agimꝰ ꝑ dimꝰ: & minꝰ a culpa uaca¬
mus. Sepe quȩ apud homines uidicia bona patent. apud
examen diligentissimi & acutissimi uidicis reꝓba dete-¬
gunt᷑. Ideoq om̃is sc̃s ueretur ne forte bonũ qđ agit ꝓ
aliqua animi intentione in ocłis dĩ reꝓbũ sit

Expanded text:
ulus hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonum tamen jam non est, quoniam ex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentiopus bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecanum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, perdimus, et minus a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtificat. Sicut in ȩuuanglio pastor ille exultat. qͥ
ꝑditã ouẽ inuentã humeris suis gaudens reportat.
Nullus desꝑare debet ueniã.etiã si circa finẽ uitȩ ad
penitentiã conuertat᷑. Unũ quẽq enĩ ds̃ de suo fine
ñ de uita p̃terita uidicat. Hoc quippe & legis testimo¬
nio edocetur. qd̃ homo de suo extremo iustificetuꝵ.
qͣndo ds̃ ꝓpt̃ asini primogenita ouẽ ussit offerri.
hoc ẽ inmundiciã uitȩ prioris mutandã innocentiã bonifi¬
nis. Unde & cauda iubet᷑ offerri in hostiã. id ẽ eoctremaui¬
tȩ in pęnitentiã. Multi suꝑna respecti gr̃ã in extremis
suis ad dm̃ reuertunt᷑ ꝑ pęnitentiã. & quȩcũq malages¬
serunt cotidianis fletib purgant: atq in bonis factis
male gesta cõmutant. Quib uste totũ qđ deliquerant
ignoscit᷑. quia ipsi qđ male gesserunt pęnitendo cognos

Expanded text:
laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ est. Ergo peccare ad mortẽ ꝑtinet. desꝑa¬
re uͦ in ĩfernũ descendere. Unde & scriptura ait. Im¬
pius dũ in ꝓfundo maloꝵ uenerit contẽpnit. Sepe
diaboluis eos quos conuerti ad pęnitentiã aspicit. in¬
manitate scelerũ ꝑculsos ad desꝑationẽ deducit: ut
subtracta spe ueniȩ trahat in diffidentiã: qͦs ñ potu¬
it retinere ꝑseuerant̃ in culpã. S penitens p̃uidere
debet callidas contra se hostis insidias. sicq dĩ iusti¬
ciã metuat: ut tam̃ ꝗͣuis in magnis scelerib sit de
miscdĩa dĩ confidat. Ampliꝰ letatur ds̃ de anima des¬
ꝑata & aliqͣndo conuersa. quã de ea qͦ nũ ꝗͣ eoctitit
tuus fuerat & reuixit: ꝑierat & inuentꝰ ẽ. De cuiꝰ
regressu magnũ fit gaudiũ patris. ñ alit̾ corã dõ
& ancłis copiosiꝰ esse gauarũ de eo qͥa ꝑicło liberat᷑.
quã de eo qui nunꝗͣ nouit peccati ꝑ iołm. Quanto em̃
contristat res ꝑdita. tanto magis si fuerit inuenta

Expanded text:
post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit tuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. hominẽ ipsũ diabolũ uocans. & ex nomine cor¬
poris caput designans. Itẽ ex tromine capitis si gnifi¬
cat᷑ corpꝰ. sic̃ in euuangłio dr̃. Duodecĩ uos elegi.s
unꝰ ex uob̾ diabolus ẽ: udã utiq indicans. qͥa diabo

Expanded text:
fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corfecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Judam utique in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ futura st̃ iã facta dicunt᷑. scđm dĩ ęt̾nitatẽ accipi¬
enda st̃: a pud ꝗͦ iã omĩa facta st̃ quę futura sunt.
Sexxta regła ẽ de recapitulatione. Rec apitulatio enĩ ẽ.
dũ scriptura redit ad illud cuiꝰ narratio iã transie¬
rat. Sicut cũ filios filioꝵ noe seriptura cõmemorasset.
dix̃ illos fuisse in linguis & gentib suis. & tam̃ pꝰea
qͣsi hoc etiã in hoc ordine tẽporũ reqͥrit᷑. erat inquit
lingua erat om̃ib nͥ qr ad illud qd iã transierat re¬
capitulando ẽ reu̾sa narratio : Septima regła ẽ deS
diabolo & eiꝰ corpore. qͣ sepe dicunt᷑ ipsiꝰ capitis qͦ suoma¬
gis conueniunt corpori. Sepe uͦ uident᷑ eiꝰ dicta m̃bro¬
rũ.: & ñ nͥ capiti congruunt. Ex noi̾e qͥppe corporis
intelligit᷑ caput. ut est illud in euuangłio deziza¬
niis tritico ad mixtis dicente dño. Inimicꝰ homo hoc

Expanded text:
a sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipia sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquitlingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gła est de tẽporib. ꝑ quã aut pars maxima tẽporis
ꝑpartẽ minorẽ inducit᷑: aut pars minima tẽporis
ꝑ partẽ maiorẽ intelligitur. Sicut ẽ de triduo dm̃cę
sepulturȩ. dũ nec tribus plenis dieb ac noctib ra¬
cuerit in sepulchro. s tam̃ a parte totũ triduũac¬
cipit᷑. Uł sicut illud qđ quadingentis annis p̃chiocerat
ros. Qui tamen dnante ioseph e gipto dñatisunt: nec
statĩ post quadringentos annos egressi sunt ut fuerat
cesserunt. Est & alia de tẽporib figura. ꝑ quã quȩdã
qͦ futura sunt qͣsi ͥ am gesta narrant᷑. ut ẽ illud fode¬
runt manꝰ meas & pedes meos: dinumauerunt omĩa
ra tanꝗͣ si iã facta sint ita dicunt᷑. S cur qͦ ad huc fa¬
cienda erant. iã facta narrant᷑: Quia qͣ nob futura
sunt: ap̃ dĩ ęt̾nitatẽ rã factast̃. Quaꝓpt̃ quiando ali¬
qͥd faciendũ esse ꝓnunciat᷑. scđm nos dicit᷑. Quando uͦ¬

Expanded text:
gula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis gula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat cesserunt. Est et alia de temporibus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos; et: Diviserunt sibi ra, ac si jam facta sint, ita dicuntur. Sed cur quae adhuc facienda erant, jam facta narrantur? Quia ea quae nobis futura sunt, apud Dei aeternitatem jam facta sunt. Quapropter quando aliquid faciendum esse pronuntiatur, secundum nos dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cõminet᷑. tam̃ dũ contra eã loquit᷑. transit ad ge¬
nꝰ de spetie. & conuertit contra totũ mundũ sermonẽ.
Certe si ñ diceret aduersus uniuersũ orbẽ. ñ adderet
infra generalit̾. & disꝑdã omẽm terrã. & uisitabo su¬
ꝑ orbẽ mala. & cętera quȩ sequunt᷑ ad int̾nicionem
mundi ꝑtinentia. Unde & adiecit. Hoc ẽ consilium
qđ cogitaui suꝑ omẽm terrã. & hȩc ẽ manꝰ extensa
suꝑ om̃s gentes. Itẽ postquã sub ꝑsona babiloniȩ ar¬
guit uniuersũ mundũ. rursus ad eandẽ qͣsi de ge¬
nere ad spetiẽ reũtit᷑. dicens qͣ eidẽ ciuitati spetialit̃
contigerunt. Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos. Nã
re gnante baltasar a medis obtenta ẽ babylona.¬
Sic ex ꝑsona unius egipti totũ uult intelligere mun¬
dũ dicendo. Et concurrere fatiam egiptios aduersus
egiptios. regnũ aduersũ regnũ: cũ egiptꝰ ñ multa
regna s unũ habuisse regnũ describitur. Quinta re¬

Expanded text:
nus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut disperdat omnem, terram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mucogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia.Sic ex persona unius Aegypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta re
Abbreviated transcription (Latin):
tereadme &e reclimã te. qͥsi conu̾tant᷑ peccata
eorũ delentur. ꝑhanc enĩ regłam sic ad om̃s loquit᷑
scriptura. ut & boni redarguant᷑ cũ mał: & mali lau
gerit discet. Tercia regła ẽ de littera & sp̃u. id ẽ de
lege & grã. Lege ꝑ qͤ p̃cepta fatienda ad monentur.
gr̃a ꝑquã ut oꝑemur iubem᷑: uł qđ lex ñ tantũ histo¬
rice s etiã spũ alit̃ sentienda sit. Nãq &e historice o¬
portet fidẽ tenere: & spũalit̾ legẽ intelligere. Quar¬
ta regła ẽ de spetiȩ & genere.ꝑ quã pars ꝓ toto: & to¬
tũ ꝓparte accipit᷑. Ueluti si uno popło ł ciuitati loqͥt᷑¬

Expanded text:
imam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudrudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege et gratia; lege per quam praecepta facienda admoventur; grrice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo
Abbreviated transcription (Latin):
ra doctrina uilescit. Et qui ñ uiuit sicut docet.
ipiã quã p̃dicat ueritatẽ contẽptibilẽ facit. Arcꝰ
ꝑuersusẽ lingua magistroꝵ docentiũ bene: & ui¬
uentiũ male. Ꝙideo quasi ex ꝑuerso arcusagittã
emittunt. dũ suã prauã uitã ꝓpriȩ lingue ictu
confodiunt. Qui bene docet & male uiuit.tanꝗͣ
es aut cimbalũ sonũ facit aliis: ipse tamen sibima¬
net insensuał. Iui bñ docet & male uiuit. qđ do¬
dotẽ decet. ministeriũ eiꝰ & ipsi &e̾ aliis utile ẽ. In¬
digne autẽ uiuens aliis quidẽ utił est loquendo.¬
nmam se autẽ infficit praue uĩuendo. Ac ꝑ hoc qđ in illo mor¬
riũ qđ ẽ uitȩ alienũ est. Qui bene nlocet & male ui¬
uit uideturut cereus. qͥ aliis bonã exponit lucem
p̃stare: se uͦ in malis suis consumere atq extingua¬
re.Qurbenẽ docet & male uiuit. uidetur bonũ ma¬
lo coniungere. lucẽ tenebris ꝑ miscere: ueritatẽ
mendatio mutare.
mendatio mutare. De exemplis prauoꝵ sacerdotũ

Expanded text:
rax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod dodotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo morrium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque exstinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mendacio mutare. 326 CAPUT XXXVIII. De exemplis pravorum sacerdotu
Abbreviated transcription (Latin):
apło dr̃. eoqđ uniuerse uirtutes uindo eiꝰ religent᷑. Dile¬
ctio dĩ morti cõparat᷑ dicente salomone. Ualidaᷤ ut morsdi-¬
lectio. iccirco quia sic̃ mors uiolent̾ separat animã a cor¬
pore: ita & dilectio dĩ uiolent̾ segregat hominẽ amun¬
dano & carnali amore. Qui dĩ p̃cepta contẽpnit: dm̃ ñ
diligit. Neq enim regẽ diligimꝰ. siodio legeseiꝰ habeamꝰ.
lenenda ẽ cũ sc̃is uiris unitas caritatis. & quãnto quis¬
q se subtrahit amundo: tanto opꝰ est ut se ad societ
bonoꝵ consortio. Caritas in dilectione dĩ &e ꝓdeimi con¬
stat. Seruat autẽ in se dilectionẽ dĩ. qͥ a caritate ñ diui¬
dit᷑ ꝓxcimi. Qui a fr̃na societate se cernit᷑. a diuinę cari

Expanded text:
s vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secern
Abbreviated transcription (Latin):
malꝰ dũ scđm euuangłii doctrinã ñ uiuit. etiã ipłã fi¬
dẽ quã ũbo colit: oborta temptatione facile ꝑdit. Multi
no t̾rore eandẽ ꝑ hy pocrisin tenere se simulant. E
qͥ esse ñ possunt aꝑtemali. ꝑ terrorẽ ficte bom nosun¬
tur. Amatores mundi pugnant aliqͥndo ꝓfide. & ali¬
is quidẽ ꝓficiunt: ipsi uͦ amore t̾reno ĩ plicati cȩlestia
ñ querunt. s ũbo tantũ fidẽ defendunt. Quidati ꝑ
fide etiã hereticos insequunt᷑. s parrogantiã eos qͥ
intra ȩccłam st̃ contempnunt. Aduersarios qͥde fidĩ
scĩs uideant᷑ esse participes. tam̃ quia priuant᷑
cari tate fr̃ne dilectionis: nullũ abent inerementũ
uirtutis. Nã sicut ait apłs. sitradidero corpꝰ meũita

Expanded text:
malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fimalus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi no terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei cctis videantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ: nichil eis ꝓdest. Sicut nichil ꝓficit fides quȩ ore
petinet᷑ e corde ñ credit᷑. ita nichil ꝓficit fides qͣ corde tenet᷑
si ore ñ ꝑferat᷑. De tali enĩ fide ꝓpħa ita qͦscla obiurgat
dicens. Periit fides. ablata ẽ de ore eoꝵ fideseni quȩ
corde credit᷑. confessione oris ad salutẽ ꝓfert᷑. Uacuã
esse sine oꝑib fidẽ. & frustra sͥ de sola fide blanditur.
qbonis opib ñ ornat᷑. Qui crucẽ portat: debet munꝰ¬
& ñ mori: simulatio hẏpocritarũ ẽ. Qui ꝑfidem cog¬
nitionẽ dĩ habent. & oꝑib oscurant᷑: exc emplũ balaam
sequunt᷑. qͥ cadens oꝑe aꝑ tos ocłos habuit ꝑ contẽplati¬
onis fidẽ. Carnales fidẽ ñ ꝓ uirtute animi s ꝓ cõmodo
querere tẽporali. Unde & dñs dicit. Queritis me ñqͥa
uidistis signa. s quia manducatis de panib. de ꝑranꝰ¬

Expanded text:
tatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore tatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et munst; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus .