comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem ad solutionem
mandauo tibiut eides int̾¬
uallum ꝑieloq meo peccu¬
mam fore dicam.uin pu¬
to om̃e noĩs ꝑiculumde¬
bere ad mãdatorem ꝑtiñ¬
re ¶dẽ ait. situtormand
suscipiuł ꝓbari nom̃ qd̃ te̾¬
cerat. tenericum madati
scilicet quodam pupillo
suo uł curatori eiꝰ. ¶Sĩ
mandauo exigendam pe¬
cuniam. derñi uõluntatem
mtit auõ ansit mandati
actõ uł michi ul hrdim̃e
o⁊ ait mart̾. cessare mã¬
dati actõem qui aextiẽtũ
ẽ. mꝗͣdatum finita uolũ¬
ta. qd simandaũs exige¬
tamq recẽpisti debitorli-¬
scripsit. suit post mortẽ
sibimonum̃tum fieret
quis mãdauit h̾rs eius
pot̾it madati agẽ ut ꝑfi¬
tum suscepit. si sua peccĩa
fecit. puto agẽ mãdati. si
nõ ita ei mãdatumẽ. ut
cum eo qui mãdauit ut
quedam ad faciẽdum pa
meam b̾rdib meis eme

Expanded text:
debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere. Idem ait, si tutor mandet suscipi uel probari nomen quod fecerat, teneri eum mandati, scilicet quondam pupillo suo uel curatori eius. Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, quia extinctum est mandatum finita uoluntate. quod si mandaueris exigetamque recepisti, debitor libscribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere. itum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut cum eo qui mandauit, utquaedam ad faciendum parmeam heredibus meis eme
Abbreviated transcription (Latin):
fidenissori. ꝓ eo solui̾t credi¬
torchre fidenissorem may¬
datiactom. plane inquit.
sifilius familias uł r̃uus
fuit fideussor⁊ phis solre¬
ro donaturlis cis. mãdatit
patrem uldominum no ac¬
tums. hoc ido qrṅo patrido¬
ne siẜnus fidciussor soluĩt.
dominum mãdati acturũ.
Idem marẽ. ibidem ait. si fi¬
lius familias nõ iussupat̾s
fideiusẜit: cessat mandatu
actio. si nich̾ sit inpeculio.
quod si ussuuł ex peculio so¬
lutum ẽ multo magis h̾t i
lio mandati acturum.nera¬
tius ait. qd ht actioẽm. in¬
¶Si filio familias mandã re¬
rõ ut ꝓine soluẽt. ⁊ emãcipa¬
tus soluat.um ẽ in factum
actionem filiodandam. pa¬
trem aũt post emãcipaticẽ

Expanded text:
fideiussori pro eo solverit creditori, habere fideiussorem mandati actionem. Plane, inquit, si filius familias vel servus fuit fideiussor et pro his solvero donaturus eis, mandati patrem vel dominum non acturos, hoc ideo, quia non patri done si servus fideiussor solverit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait. Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessat mandati actio, si nihil sit in peculio: quod si iussu, vel ex peculio solutum est, multo magis habet lio, mandati acturum Neratius ait, quod habet rationem: nSi filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, patrem autem post emancipationem
Abbreviated transcription (Latin):
dos fecit deduccre cum opor¬
tͥet. s ⁊ si ucrturas suas dũ
excurit mnp̃di a. sumptum
fecit: puto hos quoq sump¬
tus reputare eum oportere.
msi salanum fuit. ⁊ hoc ꝯue¬
nt ut sumptus de suo face̾t
ꝓdhec it inera hoc ẽ de salaĩo
¶Dem ait siqd ꝓcurtor ci¬
tramandatum inuolupta¬
te fecit. ꝑmitfedum ei auf¬
ferẽ qd ĩme dampno domi¬
nifiat. nisirationẽ sumptu̾
listius dñs admutat. ¶Si
fideiussores ⁊ mandarores.
⁊ ii sine inditõ soluerint. ha
bent actõnem mandati.
Generaliter uil. ait. si fide¬
iussorex iuap soa omiẜ̃iti
exceptõem qua reus utino
potuit.siꝗdem miius hõe

Expanded text:
dos fecit, deducere eum oportet: sed et si ad vecturas suas, dum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oportere, si salariarius fuit et hoc conuenit, ut sumptus de suo faceret ad haec itinera, hoc est de salario. Idem ait, si quid procurator citra mandatum in uoluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod sine damno domini fiat, nisi rationem sumptus istius dominus admittit. Fideiussores et mandatores et si sine iudicio soluerbent actionem mandati. Generaliter Iulianus ait, si fideiussor ex sua persona omiserit exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus hone
Abbreviated transcription (Latin):
Sibu qui proparte fideus¬
serant in maiorem qnͣtita¬
tem dãpnati qͣ debiti ratio
exigebat sciẽtes ⁊ pruden¬
tes quxilium appellatõis o¬
miserunt. pot̾is mandatit
agẽtib his exeꝗtate iucl¬
tiĩ tuen te igitur si ignora¬
uerũt. excus ata ignorãtia
est. si scierunt: incum beba
eis necẽitas ꝓuocãdi. cet̾m
dolo u̾sati sunt. si nõ ꝓuoca¬
is nõ ꝑmisit: exc̃atae coꝵ
inopia s ⁊ si corã testato cõ¬
putaret applłaret: puto ra¬
tioẽm euis ꝯstare. ¶ Dolo
aũt facẽ uidetũr qui id qd̾
põt restituere nõ restituit.
ꝓm̃ si tibi mandaui. ut ho¬
minememeres. tuqr emisti.
tenebis michi ut restituas.
s ⁊ sidolo emẽ neglexisti.
forte enim peccĩã accepta.
alii cessistint emẽt.auti
silata culpa. forte si duct̾
graes passus aliumem̃e¬
quem eͣtrusti. fugit. siꝗde¬
dolo malo tuo tẽneb̾is sido¬
lus nõ int̾uenerit neccul¬
panõ tenebens. nin ad hoc
ut caueas. si in potãtem
tuamꝑuenent te restitu¬

Expanded text:
i, qui pro te fideiusserant, in maiorem quantitatem damnati, quam debiti ratio exigebat, scientes et prudentes auxilium appellationis omiserunt, poteris mandati agentibus his aequitate iudicis tueri te". igitur si ignoraverunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas provocandi, ceterum dolo versati sunt, si non provocais non permisit? excusata est eorum inopia. sed et si testato coputaret appellaret, puto rationem eis constare. Dolo autem facere uidetur, qui id quod potest restituere non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emequem emisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non interuenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caueas, si in potestatem tuam peruenerit, te restitu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum fem sit acrelibore
puto fi demssorem remime¬
rare uoluit creditor. b̾re cũ
mandati actoẽm. multo ma¬
gis si mortis causa accepto
tũs excausa fideius sorra fu¬
eram. heres postea extitero
Bebo mandati actionem.

Expanded text:
tum sit a creditore, puto, si fideiussorem remunerari voluit creditor, habere eum mandati actionem: multo magis, si mortis causa accepto tus ex causa fideiussoria fueram, heres postea extitero, habebo mandati actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cunie accipiende uideatur.
¶Ed ieui mandau̾o ut atitio
stiple̾tur. pot̾o cũ eo ciumã¬
dam age̾ madati. ut eum
acepto lib̾et si hoc uelim.
uł si boc malim in hoc agar
ut eum deleget michi u̾lcu
dante filia. uł illico stipłata
sempnium quincł dolo tec̃¬
riqui nõ aĩo ꝓcuratoris int̾¬
uenit. s affectiões amicale̾
ꝓmisit In monẽdis ꝓcurato¬
silio madati nõ ten̾eri E sid
dolo fecent. nõ mãdꝯti. s mi¬
gis dedolo teneri. ¶Ouria¬
daueno ꝓcuratori meo ut tito
peccĩam meam credat sine u¬
uiliris. isqr nõ sine unuris e¬
stituere deb̾at. iudeamus.⁊
lab̾o. senb̾. restitue̾ eumopoͦ¬
tere. ⁊̃ sihoc madauerim ut
gratiutam peccĩamdaret. q̃ro¬
ius sipicłõ suo edidifs cessa¬
ie inquit lab̾o inusuris acti¬
oñe madati. ¶dẽ lab̾o. nt
⁊ um est. repiitatioẽs quoq.
hoc uiclicium admitt᷑e. ⁊ si¬
cuti fructus cogitur restitu¬
ere isqui ꝓcurãt. Ita sump¬
tum quẽ infiuctus ꝑcipien

Expanded text:
cuniae accipiendae videatur. Si cui mandavero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandavi agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc velim: vel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi vel si dante filia vel ilico stipulata Sempronium, qui nihil dolo fecqui non animo procuratoris intervenit, sed affectionem amicalem promisit in monendis procuratonsilio, mandati non teneri, sed si quid dolo fecerit, non mandati, sed magis de dolo teneri. Si mandavero procuratori meo, ut Titio pecuniam meam credat sine usuris, isque non sine usuris crestituere debeat, uideamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandauerim, ut gratuitam pecuniam daret, quamuis, si periculo suo credidisset, cessaret, inquit Labeo, in usuris actio mandati. Idem Labeo ait et uerum est reputationes quoque hoc iudicium admittere et, sicuti fructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipien
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝓcuratori cautũ ẽ. aut
cauerpõt. aut decet̾is ui¬
cus. Idẽ erit dicẽdum au̾
siculpa caueri nõ curquĩts
dempnabitur. ¶Siex
fundo quẽ michiemit ꝓcu¬
rator. fructus ꝯsecutus est.
hos quoq officio uidicis pre¬
stare eũ oportet. ¶ Siꝑcu¬
rator meus pecc̃ĩam meam
ħ̾at. ex morautiqr usuras
michi dependet. s⁊ si pecc̾ia
meã fenore decłit. usuras ꝙ
ꝯsecutus ẽ. ꝯsequẽter dicemꝰ.
debere eum prestare quãtum¬
cimq emolum̃tum senisit. i¬
siue ei mãdaui siue nõ. quia
que legittimo m̃o in regioni¬
bo frequẽtantur. deniqr pãp

Expanded text:
ocuratori cautum est aut caueri potest aut de ceteris uitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caueri non curauerit, condemnabitur. Si ex fundo quem mihi emit procurator fructus consecutus est, hos quoque officio iudicis praestare eum oportet. Si procurator meus pecuniam meam habeat, ex mora utique usuras mihi pendet. sed et si pecuniam meam faenori dedit usurasque consecutus est, consequenter dicemus debere eum praestare quantumcumque emolumentum sensit, siue ei mandaui siue non, quia quae legitimo modo in regionibus frequentantur. denique Pap
Abbreviated transcription (Latin):
mutilis ẽ. qr qͣntum fuerit
ꝯsecutus tm̃ empti iudito
dati actõ tũe competit cum
ceꝑit intesse eius quinian¬
dauit. cet̾m si nichil int̾est
cessat mãdati actõ ⁊ ea ac¬
tenus competit quatenus
int̾est. ut puta madauiti¬
bi ut fũdum emeres. sunt̃¬
cet̾m sieũdemhũc fũdum
ego ipẽ emi. ul alius mie̾.
nec int̾est aliꝗd. cessat mã

Expanded text:
utilis est, quia quantum fuerit consecutus, tantum empti iudicio dati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, et eatinterest. ut puta mandavi tibi, ut fundum emeres: si interceterum si eundem hunc fundum ego ipse emi vel alius mihi neque interest aliquid, cessat m
Abbreviated transcription (Latin):
mandatieum teneriꝯstat.
¶Siꝗs mandam̃t alicuige¬
se tenetur. teneturaũt qr
nõ posse tm̃mandatiacto
est. adagẽdum enĩdũta¬
xat hoc fac̾ẽ ñ põt᷑. ¶ Si
tutores mandauint con tu¬
torisuo in acipium em̃dur
pupillo. ⁊ ille nõ em̾it. an
sit m̾adati act̃o. ⁊ utrutm̃
ait. cums gnĩs ẜuum tuto¬
res unitutor mandauĩnt
ut em̾et. nã ñ suꝑuacuũ ser¬
ti acrõe tm̃ eum teneri. tute
tutele curator seruum pu¬
pillo necc̃ium nõ comꝑane¬
runt. nõ sũt igitur extusa¬
tĩ ꝙ contutori mãdauert.
qui aeni̾e debuerunt plane

Expanded text:
mandati eum teneri constat. Si quis mandauerit alicui gese tenetur tenetur autem, non posse, tamen mandati actio est: ad agendum enim dumtaxat hoc facere non potest. Si tutores mandauerint contutori suo mancipium emendum pupillo et ille non emerit, an sit mandati actio, et utrum tantum ait, cuius generis seruum tutores uni tutorum mandauerint ut emeret. nam si superuacuum serti actione tantum eum teneri, tuteltutelae, cur seruum pupillo necessarium non comparauerunt: non sunt igitur excusati, quod contutori mandauerunt, quia emere debuerunt. plane
Abbreviated transcription (Latin):
est hre eum mandati acti¬
cuise redim̃dum mãdauit.
s hoc tm̃ intesse mãdatiiu¬
ditio. ut sibi actões mand.
quas habet adu̾sus cuma
quo comꝑauit. plane sieã
pecc̃iam dełit que erat ex

Expanded text:
ere eum mandati acticui se redimendum mandavit, sed hoc tantum inesse mandati iudicio, ut sibi actiones mandet, quas habet adversus eum a quo comparavit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dñs iusr̾it ꝓcuratorem su ÷ͣ¬
um ctampecq̃am sumere ⁊ fe¬
nerare piculꝰ suo. ita ut c̾tas
usuras Dño pendet aum ta¬
xat. si płis fenerare potunsset:
ip̃e lucraretur in creditum pec¬
cuniam uidetur in quit acce¬
pisse. plane si om̃ium nego¬
ribic aclandio saturnino p̾¬
tore maioros fructus infẽre
dem saturinus infdixerat.
iudebatur aũt michiudica¬
tum solui fideussisse. ⁊ qͣi re¬
demptor litis excitisse ⁊ uelle
̃ adãmide mandatiuditio
ꝯsequi qd̾ erat ꝯdempnatũ
ñ rectissime diifratres re
script̾unt. nlłam actoẽm c¬
um ꝑꝑ suam calliditatem
lꝰre. quia m̃cede pacta accẽ¬
siꝗdem hoc actumẽ. ut suo

Expanded text:
nus iusserit procuratorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negori: hic a Claudio Saturnino ptore maiores fructus inferre idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rscripserunt nullam actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accessi quidem hoc actum est, ut suo
Abbreviated transcription (Latin):
tori ꝯstiturum. si ex̃ orcdiñe
peticepit. ꝯsideradumerit.
sil aborem dñs irmimeraẽ
uoluent. atqr ido fidem ad¬
hiben placitis oporteati ã
euentum litium. maioris
mores ꝓcurator irdemerit.

Expanded text:
ri constitutum si extra ordinem peti coeperit, considerandum erit, laborem dominus remunerare uoluerit atque ideo fidem adhiberi placitis oporteat an euentum litium maioris mores procurator redemerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenedus. nec recte noꝵ o¬
tior gestor cumeo agetur.
nec en̾im ido est obligatus.
quod negocia gessit. um̃ id¬
curo qd̾ mand̾atum suscepe¬
rit. demq tenẽtur ⁊ sinogeᷤ¬
sistr. ¶ Si passussim ali-¬
quem ꝓme fidemb̾e. uł ali¬
as inteneĩre mandatitenes.
⁊ mĩsipro inuito ꝗs int̾ceff̾it.
aut donadiaĩo. aut negotiũ
geres. eit mãdati actõ. ¶r¬
ĩ turpis nlłm mandatumẽ.

Expanded text:
endus nec recte negotiorum gestorum cum eo agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset. Si passus sim aliquem pro me fideiubere uel alias interuenire, mandati teneor et, nisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo aut negotium gerens, erit mandati actio. Rei turpis nullum mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ in eỹtiones predioꝵ coloces.
inemptioẽs predioꝵ colloce᷑
cuius gnĩs mandatum ma¬
gis ꝯic̾ilium ẽ. q̃mandatur.
⁊ obidno ẽ obligatorium. ꝗ¬
a nemo ex ꝯsilio obligaturi
eciam si nõ expediat eicuida¬
ex plorarr. an expaliat sibi
dautibint aliquam rem
michi em̾es. nec dep̃cio ꝗaq̃
statiũ. tuq emisti utĩq acto
nascitur. qd̃ si precium stau

Expanded text:
diorum colloces in emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui daexplorare, an expediat sibi davi tibi, ut aliquam rem mihi emeres, nec de pretio quicquam statui tuque emisti, utrimque actio nascitur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
gesẜit. nulla actio ẽ. aut si
alius ydonec gesẜit. cessa
mandati acto⁊ insimilibo
hoc ide erit ꝓbandum. ¶
ignorãtes fideiussores d̾bi
bitoris soluerint. nõ tene

Expanded text:
actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum. Si ignorantes fideiussores debitebitoris solverunt, non tene
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ueluti sitibimandemũ
negotia meageras. uelut
fundum micsiem̾es. uetx
ꝓme fideiubeas. aliena tm̃¬
ucluti si tibimandem. ut
titii negocia geñs uł ut fun¬
dum eiem̾ẽs. ułut ꝓ eo fide¬
iubeas. mea ⁊ aliẽa uelutisi
tibimandem. ut mea ⁊ titi¬
inegocia gereres. uelut mi¬
chi ⁊ titio fundumemeres.
uelut. ꝓme ⁊ titio fidembeas.
tua ⁊ mea uelutisimadẽ tibi.
ut subusuris credes ei quiu
rem meam mutuaretur. tũ a¬
⁊ aliẽa ueluti sitibimadem.i¬
o ut titio subusuns credes. ꝙ̃
suit sine usuris credes. aliea

Expanded text:
tum, ueluti si tibi mandem, ut negotia mea geras uel ut fundum mihi emeres uel ut pro me fideiubeas. Aliena tueluti si tibi mandem, ut Titii negotia gereres uel ut fundum ei emeres uel ut pro eo fideiubeas. Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas. Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur. Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
exceait iemittere. namq i¬
niquum ẽ nõ esse michicu
illo actoẽm si nolit. illi ued
si uelit. mecum esse.
accunm existimat que sẽ¬
tẽtia sane benigmorest.
fines madatĩ custodiẽdist̃.
iuideris implesse mãdatum.
gintauendicłis ⁊ petam futy¬
Aunt nõ obstabit michiex¬
ceptio. nisi ⁊ reliquum michꝰ
quod deẽ mandato meo prẽs.
ꝯfues. ¶Oeruo quoq do¬
minus si precepit certa sum¬
marem uendere. ille minoris
uendidit: similiter uẽdicare
eam dominus põt neculla ex¬
ceptõe summodi. msindẽpi¬

Expanded text:
excedit remittere: namque iniquum est non esse mihi cum illo actionem, si nolit, illi uero, si uelit, mecum esse. acturum existimat, quae sententia sane benignior est.fines mandati custodiendi sunt: uideris implesse mandatum. ginta uendideris et petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod deest mandatu meo, praestes conserues. Seruo quoque dominus si praeceperit certa summa rem uendere, ille minoris uendiderit, similiter uindicare eam dominus potest nec ulla exceptione summoueri, nisi indemni
Abbreviated transcription (Latin):
datur. si uolũtatecius ex̾¬
ceat. Id̾o aũt exuolũtate
insolidum tenetur ꝗ h̃t ĩ
potãte ex̾citorem. quia ad
summã rem publicam na¬
uium ex̾citionum ptincat.
Institor nõ idẽq usus ẽ ea
pꝑ intributum dimnitaxat
uocãtur. quicẽxerunt cum
co q uim̾ce pecculiari. scien¬
te dño. negotiatur ¶s sisciẽ¬
te dnõ dũtaxt nõ eciã uolẽ¬
tecum magṙo cõtractum
sit ntru quasi inuolẽtemi
damus actioẽm insolidu.
anuo exẽplo tributorie da¬
bimus: in regͥudubia me¬
lius ẽ u̾bis ecuicti ẜuire ⁊
neq seĩam solam ⁊ nudam
patris dominine in nauib
hoẽrare n inpeccłiarib mͥ¬
cib uolũtatem extendere
ad soluedam obligõem. et

Expanded text:
datur, si uoluntate eius exerceat. ideo autem ex uoluntate in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam nauium exercitio pertinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. e
Abbreviated transcription (Latin):
cum peccĩa credetim: nauis
mea causa fuissi. ut reficid̃¬
beret. ⁊ eñiut nõ oporret cre¬
ditorem ad hoc adstñgiit
ip̃e reficiende nauis curam
suscipiat. ⁊ negotium dñi
gerat. ꝙ c̾te futurum sit. si
necẽẽ hat ꝓbare peccĩam ĩ
refectioem errogatam ẽẽ
ta c̃ aliud exigendum. ut
sciat in hoc se c̾redere. cui rei
magister ꝗs sit p̃positus.i
qd̾ certe alit̾er fieri nõ põt.
qua si illud quoq scierit. ne
uis. ut reficideb̾et. multo ta¬
men maior peccĩa credita fu¬
crit. quã ad eam iem cẽt nec¬
cessania no debere. in solidu

Expanded text:
cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit neceuis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere in solidu
Abbreviated transcription (Latin):
qr mandare scionec uecto¬
res recipiãt.⁊ sicut ceita rer¬
gioẽ ⁊ certo mari negocietũ.
u̾t ecce sũt naues que brum¬
chio uectores traicuĩt. ad ho¬
nera ĩ habiles. Itẽ quedam

Expanded text:
ue mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brunchio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ cum in naue magi¬
steno fungia ip̃e eum impd.¬
suisse̾ uidet᷑. que siũa michi
uidetur ꝓhabilis om̃ia eñi
fc̃a magistri debeo pr̃arr qui
p̃posuieum. alioqn cẽbentes
decipiẽtur ⁊ facilius hoc in
magistro quã ĩ institore ad

Expanded text:
passus est eum in naue magisterio fungi, ipse eum imposuisse uidetur. quae sententia mihi uidetur probabilis: omnia enim facta magistri debeo praestare quiposu‹i›, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore adm
Abbreviated transcription (Latin):
uel qualos. cum magistris
pp nauigadi neccĩtatem cẽ¬
hamus. cquũ fuit eum ꝗ
mag̾im naui imposuit. te¬
neriũt tenetur qui instito¬
rem tab̾ne. uł neg̃o prepo¬
suit. cũ sit maior̾ neccͣitas
conthendi cũ magr̃o. qua
cuminstitutore. qppe res pa¬
titur. ut de ꝯlietione ꝗs insti¬
toris dispͥiciat. ⁊ sic contra¬
bat. ĩnaius magr̃o nõ ita.¬

Expanded text:
uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita,
Abbreviated transcription (Latin):
putaturũ sibi curtalem p̃po¬
suit qd si ab into ꝯsilium
cepit fraudãdi creditoris. ⁊
hoc spaliter nõ exp̃sẜit. qd̾ad
magister. ex̾citoris eiͣt dãp¬
numꝰ. nõ creditoris s siaba¬
lio mutuatus lib̾auit eumꝗ
in nauis refectõem credidat.
puto ⁊ huic dãdam actiõe
quasunnauẽ credidit. Igit
pposito c̾tam legemdat co̾ntͣ¬
bentib. q̃r sieum p̾posuit ra

Expanded text:
putaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, qmagister, exercitoris erit damnum, non creditoris.Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit.Igitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit na
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtate filii famillas iner¬
ius peccł̾io erat. uł ẜuus ui¬
canꝰ eiꝰ nauẽ ex̾cuit: pat̃. dñs¬
ue quolũtatemnõ accom¬
modauit. dum taxat depec¬
culio tenebitur. s filius ip̃e.
in solidũ. plane siuolũtate
dñi uł patus ex̾ceat. in soli¬
dum tenebũtur. ⁊ p̃terea ⁊
filius. ⁊ sup̃e uolũtatem ⁊¬
accõmodauit. in solidum
ent obligatus. ¶Qua¬
qua aũt ⁊ sicũ magro eius
gestum sit. du taxat᷑ pollice¬
ex̾citore sit ͣtum. paterdñs¬
ue in solidum tenebituꝵ.
Mee actio ex ꝑsona magñ in
ex̾citorẽ dabitur. ⁊ ido sicum
utro eoꝵ actuẽ. cũ alto agi
nõ põt. s siꝗd sit solutum. si
quidem magr̃o. ip̃o iure mi¬
nuitur obligatio. s ⁊ si abe¬
xercitore. su̾e suonoĩe. idest
ue magñ noĩe soluerit miux¬
etur obligatio qm ⁊ alius ꝓ
mẽ soluendo me liberat.
Si płes naui erceant:cum
quolibet eoꝵ insolidagipõt̾.¬

Expanded text:
amilias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus. Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat polliceexue in solidum tenebitur. Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, siue suo nomine, id est ue magistri nomine soluerit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me soluendo me liberat. Si plures nauem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
r. añ. filio. famił. credidit. sub¬
uenitur eiut nõ uideat filio
famił. cdidisse. ¶ Gifilius.
famił. miles a ꝯmilitone he¬
res institutus. nesciat sibie¬
ciam sine patre lice̾ adire.pꝰ
stitutioẽs pricipales ius igno¬
rare põt. ⁊ ido dies ãditionis¬
ei no ceit.E⁊ feiignoratia i¬
tademũ cuiqr nõ nocet. sinon
ei sũma negligẽtia obiciatur.
qd eñi si om̃s ĩciuitate sciat
qd̾ ille solus ignoratar. ⁊ rec¬
te labo diffinit. Scietiam ne¬
q curiosissimi. neq negligẽ¬
tissimi hõis accipiendam. ue¬
rũ eius qui eã rem diligẽter in¬
quirendo notã hr̃e possit. Set
ut ciñ facile sit scue. ci detrim̃¬
tum sit iuris ignorãtia. qd̾
raro accipiẽdumẽ. ¶ Rin i¬
gnorauit dñm eẽ rei uedito¬
rem. plus mnre ẽ. q̃ in estima¬
i tradatur. dñs efficitur¶ Si
ꝗs ignorãtus ius. lege falci¬
dia no usus sit. Nocẽ eidicit
ep̃sa dimipii. Ei imꝑatões se

Expanded text:
annis filio familias crediderit, subuenitur ei, ut non uideatur filio familias credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, uerum eius, qui cum eam rem ut, diligenter inquirendo notam habere possit. Sed ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est. Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, plus in re est, quam in existimai tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula diui Pii. sed
Abbreviated transcription (Latin):
si indebit̾um datum ẽ. siño
ꝑ errorem solutũ est. iepctiñ
põt. ¶Quã obrem cartuli¬
anhredes qui cum extestõ
eius peccĩam adopus aque r
auctus rei.pu. curẽsium re¬
lictam soluint. nõ solum ca¬
utioes nõ exegerũt que int̾¬
pom solẽt. ut qd̃ amplius¬
noͣ cepissẽt municipes q̃ ꝑ legẽ
ño falcidiam licuiss. redlerent.
uͣm eciã si  stipulari sũt. ne ea
suma inalios usꝰ ꝯu̾teretur.
et scic̃tes prudetesq passim
sũt cam peccĩam in opus aq̃
auctus impẽdi. ¶ Frustra po¬
stulãt redli sibi are publica
cucẽsium. q̃si plus debito ded¬
rint. cũ sit utrũq iniqũu. pec¬
cuniã que ad opusa queduc¬
tus data ẽ repeti.⁊ rẽ .pu. excõ¬
poirc patrimõni sui impẽdere
ĩ idopus qd̾ totum alene liba¬
litatis glã representet. qd̾ sudo
repetitioem eius pecc̃ie Hr̃e cre¬
dunt qd̾ impitia lapsi. legis
falcidie bñfitio usi nõ sũt. sci¬
ant ignoratiam faca noiu

Expanded text:
si indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes m Falcidiam licuisset redderent, verum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus converteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi sibi a re publica cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pecuniam, quae ad opus aquae ductus data est, repeti et rem publicam ex corpore patrimonii sui impendere in id opus, quod totum alienae liberalitatis gloriam repraesentet. quod si ideo repetitionem eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec supina ignorãtia fe¬
renda est fr̃m ignor̾atis. nec s¬
scrupulosa in quisitio exigẽia.
siẽtia enĩ hoc mo extimãda ẽ. ũ
neq negligẽtia crassa. aũnim¬
a secuntas satis expedita sit.i
neqr delatona curositas exiga

Expanded text:
Nec supina ignorantia ferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exiga
Abbreviated transcription (Latin):
terisse. ignoret aũt sibi ex suc¬
cessono capite ꝯpet̾e bonoꝵ pos¬
sessioc̃m. cedet ei tp̃s. qr iniure
errat.Idem dicemus si ex asse
Hrs institutus. nõ putet se bõꝵ
possessioẽm pete posse añno a¬
ꝑtas rabłas qd si nesciat eẽ ta
ire nõ eodem loco quo fẽingio¬

Expanded text:
i praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum possessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas tabulas: quod si nesciat esse taiure non eodem loco quo facti
Abbreviated transcription (Latin):
plende gr̃a accepit. non
possid̾tuar. s iabinus in
statu libero cẽ ait.⁊ id
ueruis ẽ. quia peccunia
brditaria ẽ.Ide ⁊ in eo
qui solos fructus ex hrdi¬
tare retinet cdicẽdum erit.
tenetur ep̃i ⁊ isBrditati
petitõe ¶Siꝗs scilemꝰ
alienam emut hrdiratez.¬

Expanded text:
plendae gratia accepit, non possidetur. sed Sabinus in statulibero contra: et id uerius est, quia pecunia hereditaria est.Idem et in eo qui solos fructus ex hereditate retinet, dicendum erit: tenetur enim et is hereditatis petitione.Si quis sciens alienam em
Abbreviated transcription (Latin):
indotem dedit. maritũ ꝓ
doce ꝗdem possid̾e h̾rdita¬
tem. s petitõe brãitatis
utili teneri. s ⁊ ip̃a mulierẽ di
emptore possedit. Brdita¬
tis petitoe teneri ꝯstat qͣsi
ꝓh̾roe possideat. quauis

Expanded text:
maritum pro dote quidem possidere hereditatem, sed petitione hereditatis utili teneri: sed et ipsam mulierem diremptore possedit, hereditatis petitione teneri constat, quasi pro herede possideat: quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatis tenetur. ¶ Om̃i¬
b eciã titulis hic ꝓ posses
tulo adheret. na ⁊ si afuri¬
oso emẽo sciens ꝓ posses¬
sore possido. ¶It intiru¬
lo ꝓ dõato querituranqs
ꝓ possessoe̾ possidat ut i¬
puta uẽor uł maritus. et
¶It ꝓdote titulus. recipit ꝓ
possesseẽ possessioẽm. ut
puta si aminore duodeci
ãnis nupta michidote
quasi seies accipiã. ⁊ si le

Expanded text:
ditatis tenentur.Omnibus etiam titulis hic pro possetulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et item pro dote titulus recipit pro possessore possessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si le
Abbreviated transcription (Latin):
et sic petiab eo b̾rditatẽ
ꝗdam putãt. quam sen¬
tentiam nõ puto uerãi ne¬
mo eñi predo ẽ qui preti¬
uni nũauit. s ut emptor
uniusitatis utili tenetur.¬
¶t siqs afiseo brditatem
quasi uacãtem em̃erit cqs¬
simum eiͣt utilem actionẽ
adũsus eum dari: A pd̾

Expanded text:
ditatem quidam putant. quam sententiam non puto ueram: nemo enim praedo est qui pretium numerauit: sed ut emptor uniuersitatis utili tenetur.Item si quis a fisco hereditatem quasi uacantem emerit, aequissimum erit utilem actionem aduersus eum dari.Apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ possessore possido. ¶S
au̾t qui restituit hrdita¬
tem. temĩ hraitatis peti¬
tione nõ põt nisi dolo¬
malo fecit. id̾e si scios. re¬
stituit. nã ⁊ dolus preteri¬
tus. uenit in brditatis.
petitõe. quasi dolo deil eñt
eares ex hac hrditate es¬
se que sibi delataẽ.
an utilis in eum petitio
Brditatis debet dari ne si¬
gulis inditus uexaretũ.
uenditorem enuim teneri
certum est. st finge non
extare uẽditorem uł mo¬
dico uĩdidisse. ⁊ bone fi¬
del possessorem fuisse. ar
porrigi manus Adempto¬
torem debeat. ⁊ putat ga¬
sus uedere heres titio he¬
reditatem uẽudit. nam
putat dicẽdum. pãp. ad¬
uersus fideicomissariur
dari ãctoẽm ab hen de pe¬
um precium babente N

Expanded text:
ssessore possidebo.Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fecit, id est si scit et restituit: nam et dolus praeteritus uenit in hereditatis petitione, quasi dolo desierit peas res ex hac hereditate esse quae sibi delata estan utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gasus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actionem: ab herede eu
Abbreviated transcription (Latin):
siqs dolo fecit quomiriꝰ
pofsideat. Hrditatis peti¬
trẽm tenebitur. E si alius
nactus possessice̾m. qua
ego dolo malo amisrim⁊
qui dolo desiit. añ ꝯuemi¬

Expanded text:
dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram,ui dolo desiit ante
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis ⁊ hraitatisisenõ
ex testam̃to lib̾m dicit s
allas aniuo testatoeͬ ma¬
numisũ. nõ debe impediri
lib̾alem cãm licet iuiditiũ
detestam̃to moueri spetsi.
diuuspius rescripsit. ad¬
iecit sane inrescripto. dũ¬
mõ predicatur iudici li¬
b̾alis cause ne ullũ adron¬

Expanded text:
libertatis et hereditatis, sed se non ex testamento liberum dicit, sed alias uel a uiuo testatore manumissum, non debere impediri liberalem causam, licet iudicium de testamento moueri speretur, diuus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum admin
Abbreviated transcription (Latin):
bertate sm̃am licẽ. ne p̃¬
iuditiũ de testam̃to cogni¬
tͥumo fiat. ⁊ ita seãtus cẽsuͦ
uit si diunstraianus re¬
scripsit differẽdum delib̾
Ita demũ aũt substinẽt᷑
lib̾alia iuditia si iã de ĩof¬
testatum ẽ. Tet̾m siño ꝯ¬
testetur nõ exspectãtu
lib̾alia iuditia. ⁊ ita duᷤ
pius rescripsit. Mã cum ꝗ¬
dam licianus de statu su¬
o questicẽm patiebatur
et ne maturis ꝓnutiare¬
tur de ꝯditõe sua. nolebat
diuipius ait. Siq̃dem
possessor eẽt hrditatis li¬
et erat ĩ arbitrio eius qse
dñm eẽ dicit. agẽ de ĩof¬
fitioso testam̃to iuditiũ
nõ nẽo sub obtẽptu iudi¬

Expanded text:
icere, ne praeiudicium de testamento cognituro faciat: et ita senatus censuit: sed et diuus Traianus rescripsit differendum de libeIta demum autem sustinentur liberalia iudicia, si iam de inoftestatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudicia: et ita diuus Pius rescripsit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat diuus Pius ait, si quidem possessor esset hereditatis Liet erat in arbitrio eius, qui se dominum esse dicit, agere de inofficioso testamento iudicium. nunc uero sub obte
Abbreviated transcription (Latin):
utem cognita ⁊ si nõ ta¬
lis datasit satisdatio si
solita cautõ eciã post litẽ
acceptã. diminutoẽm se
xcessurũ pretor edixit. ne
in totũ diminutõ impeli
puta si ad funus sit ali¬
ꝗd necessariũ nã funeris
gr̃a diminutẽ ꝑmittitur
Eit si futurũ ẽ ut nisi pec¬
pignus distrakatur. set ⁊
ꝑp familie cibaria neces¬
saria eĩt diminutõ. E et
rem tp̃r ꝑiturã ꝑmittere
debet pretor aistrahere.¬
Siuus adrianus trebidi
osergiano. rescripsit. ut
elius anaticus satiscla¬
ret de hrditate que abeo
petitur. ⁊ si falsum dicit.

Expanded text:
talis data sit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impeditputa si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futurum est, ut, nisi pepignus distrahatur. sed et propter familiae cibaria necessaria erit deminutio. sed et res tempore perituras permittere debet praetor distrahere.Diuus Hadrianus Trebio Sergiano rescripsit, ut Aelius Asiaticus daret satis de hereditate quae ab eo petitur, et sic falsum
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. S̾iue suõnõie siũ
p se sue ꝑ alios effecti su
instituta iusẜimus adiẽ
hrditatẽ. Sr ⁊ sititio q
seio heres extitit. nos he¬
des facti sumus sieut ti¬
dere possumus ita ⁊ seii.¬

Expanded text:
.siue suo nomine siue per se siue per alios effecti suminstitutam iusserimus adire hereditatem: sed et si Titio, qui Seio heres extitit, nos heredes facti sumus, sicuti Tidere possumus, ita et Seii
Abbreviated transcription (Latin):
rum illuc ueur. Et colonũ
nõ phibiturũ nec familiã.
silicet eãꝙ̃ agricoledi cau¬
sa illic sit cet̾isiũbarã fa.¬
eũ solum usurũ dnĩn uero

Expanded text:
rum illo uenire: sed colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam fameum solum usurum, dominum uero
Abbreviated transcription (Latin):
eciam in ꝗlinum recipe pos¬
sit ap̃ labonem memimi tẽ¬
tatum libro postioꝵ. ⁊ait.
labo. eñ qui ip̃e habitat in¬
quilĩ posse iecipe idẽ et
ospites et lib̾tos suos.
hos ꝗdem habitare posse i¬
spcuł aũt deinqlmo notat.
nolle mnalirum dici qui
et si pẽsionem recipiat. dũ
ip̃e queꝙ inhabitat nõ e¬
nt ei inuidẽdum. quid eĩ
si tam spauose domus. u¬
sus sit relictus hõi meci¬
ori utpor uncula stẽp¬
loo ẜuor inopio habet
habitabit licer libi sint

Expanded text:
etiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos 3 hos quidem habitare posse.Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui et si pensionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contenloco seruorum in operis habet, habitabit, licet liberi sint
Abbreviated transcription (Latin):
aristo notat. ap̃ sabmum
et hoc usꝙ eĩt ꝑcedẽdum ũ
coscł q̃q̃ quos masculi reci¬
pere.⁊ mulieres possunt.
tione sine se nec uẽdent u¬
sumss susus adium muli¬
en legatus sit ea ꝯdietioe si

Expanded text:
et Aristo notat apud Sabinum. et huc usque erit procedendum, ut eosdem quos masculi recipere et mulieres possint.tionem sine se nec uendent usum.Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si
Abbreviated transcription (Latin):
cenͣtũ solutis ex um̾isitatet
tam ex sorte. q̃ cpẽna solu¬
tum uidem. ur suꝑsit petitio
ciuis qd excedit soadema acoe¬
non puid admi tdistato
magis qd̾ creditor accipien¬
do pecc̃iamã remisisse pena¬

Expanded text:
centum solutis ex universitate, tam ex sorte quam ex poena solutum videri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accenon puto admittendum, tanto magis, quod creditor accipiendo pecuniam etiam remississe poena
Abbreviated transcription (Latin):
tor fauet na¬
tura liequĩta¬
ti qui ꝯstituta
exꝯsensu fac¬
tacustodit. qͣmgrau̾e ẽ fide̾
falłe. ¶Ait pretorquipee¬
cumam debitamosttut

Expanded text:
tor fauet naturali aequitat‹i›: qui constituta ex consensu facta custodit, quoniam graue est fidem fallere.Ait praetor: 'Qui pecuniam debitam const
Abbreviated transcription (Latin):
ta. lib̾a ess. postiorut manũ
micere licẽt: potior ẽ lib̾tas.
qua manus iiectio.plane
si prior lex manus bt miec¬
tionem. postĩor lib̃tatem. fa¬
uorabilius dicetur. lib̾am
Cum uendet pam
phylam ⁊ sticum. uẽditioĩ
inẜuit pactũ ꝯuẽtum. ut
ne cadem mãcipia pãphyla
et stichus. quos nuato pre
rentur. quesitũ est. an hec
mancipia deꝗb int̾ empto¬
rem ⁊ uẽditorem ꝯuẽit. p̃t
mortem ep̃toris ip̃o uire li¬

Expanded text:
ta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam cut philam et Stichum, uenditioni inseruit pactum conuentum, uti ne eadem mancipia Pamphila et Stichus, quos minorato pretrentur: quaesitum est, an haec mancipia, de quibus inter emptorem et uenditorem conuenit, post mortem emptoris iure ipso li
Abbreviated transcription (Latin):
interest empto¬
ris hoc aũt int̾dum pretiũ
egreditur. si pluris intest q̃
tem. celauit: nõ enadet ex ep̃¬
to actioẽm. sim̃o eam rem
emptor ignoa̾uit. om̃ia eĩ
que cẽ bonam fidẽ fuirit. ue¬
niunt in ep̃ri actoem. Set
scire uẽditorem ⁊ celare. sie

Expanded text:
interest empto: hoc autem interdum pretium egreditur, si pluris interest, tem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et cel
Abbreviated transcription (Latin):
eciam affectioĩs ratõe recte
agẽtur. nec uidẽtuͬr hec int̾
eẽ cont̃nia. cũ benefitio affiͣ¬
ei hoiẽm. int̾ñt hoĩs. enim¬
uero pene nõ irrogate indi¬
gnatio solam duritiã ꝯtin.¬

Expanded text:
ratione recte agetur. nec uidentur haec inter se contraria esse, cum beneficio adfici hominem intersit hominis: enimuero poenae non inrogatae indignatio solam duritiam con
Abbreviated transcription (Latin):
tio. quãquam eam̃tȩ tradi¬
derit. ut cũ .xx. an. ip̃e exple¬
set: manumittes. nõ enim
multum facit. qd distulit
libertatis pr̃atioẽm. lex ꝯp¬
pe ꝯsilio eius quasi parum ⁊
pomeno cuuslibet ciuitati

Expanded text:
 quamquam ea mente tradiderit, ut, cum uiginti annos ipse explesset, manumitteres: non enim multum facit, quod distulit libertatis praestationem: lex quippe consilio eius quasi parum fipomerio cuiuslibet ciuitati
Abbreviated transcription (Latin):
ab emptore cauerit. ne ẜua
manumitteretur. nẽue pro¬
stituatur. ⁊ aliquo fc̃o contͣ.
quam fuerat acceptũ. euin¬
catur. aut libera iudicetur.
iure nõteneat stipulatio. si
ne manumitt̾etur. exceptũ
est. nã ⁊ inẽdibile ẽ. de mãu
sMittẽtis actu. ac nõ potius
de effectu bñfitu cogitat᷑um.
Cet̾m sine ꝓstituatur. excep¬
tum ẽ nulla ratio occurrit
cur pena peti. ⁊ exigi nõ debe¬
at. cum ⁊ ancillam ꝯtumeli¬
a affeceit. ⁊ ueditoris affec¬
tionẽ forte simul. ⁊ uerecũ¬
diami leserit. ⁊ enĩ alias re¬
mot᷑a quoq stipulatioe: pla¬
cuit. exuẽclito eẽ actioẽm. ¶Si
qͥd ep̃tor cẽquam lege uen

Expanded text:
ab emptore cauerit, ne serua manumitteretur neue prostituatur, et aliquo facto contra quam fuerat exceptum euincatur aut libera iudicetur, iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat, cum et ancilla‹m› contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte s‹i›mul e‹t› uerecundiam laeserit: etenim alias remota quoque stipulatione placuit ex uendito esse actionem, si quid emptor contra quam lege uend
Abbreviated transcription (Latin):
diclit ealege. ut si rome mo¬
ratus eẽt. manus inicere li¬
ceret. emptor alu eadem le¬
ge uẽdidit. suus fugit a se¬
cundo ep̃tore. rome moratũ
queritur an sit manus ĩ iec¬
tio ⁊ eui. Redi. infugitiuo ñ
fẽm uideri. quia nec dño a¬
uferix se põt. nec qui in fuga
est ibi moratus ẽ Qugl si
ex uolũtate sedi empt̃oris
contra legẽ moratus sit: po¬
tlorhñdus ẽ is qui auetoꝵ¬

Expanded text:
didit ea lege, ut, si Romae moratus esset, manus inicere liceret: emptor alii eadem lege vendidit: servus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniectio et cui. respondi: in fugitivo non factum videri, quia nec domino auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex voluntate secundo emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui au
Abbreviated transcription (Latin):
penam ꝓmisiss. cetm bono
ris intesse. qd̾ aĩo seuiẽtis sat̃¬
factũ ñ fuiss. s in cẽrium
me uocat. sab̃. snĩa quinti¬
liter agi id̾o arbittus ẽ. qm̃
hoc minoris homo uenifse¬

Expanded text:
bono ris interesse, quod animo saeuientis satisfactum non fuisset. sed in contrarium me uocat Sabini sententia, qui utiliter agi ideo arbitratus est, quoniam hoc minoris homo uenis
Abbreviated transcription (Latin):
bitum soluisse eũ qui clarã
aignĩtutem se hab̾e pretẽde¬
bat. cũ potuit ius publicu
inuocare.⁊ adire alique pote¬
state predictum qui utiqi
iim pati eũ ꝓhibuiss. s huiꝰ¬
mõi presũptĩo̾m debet aptis¬
simas ꝓbatioẽs uiolẽtie op¬
ponere. ¶s uisto metu ptitus
cognitoe iudicis ad quant
m̃ctus iret . põtes adusari¬
us minabatur id qd̾ hr̃e lice¬
bat compulsus uẽdicdit. rei
sue eqtati ꝑ presidẽ ꝓuincie
restituitur. ¶i fenãtor in ciui¬
liter custodiendo adletã ⁊ a c̃¬

Expanded text:
bitum soluisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum pot‹u›erit ius publicum inuocare et adire aliquem potestate praeditum, qui utique uim eum pati prohibuisset: sed huiusmodi praesumptioni debet apertissimas probationes uiolentiae opponere.Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere licebat compulsus uendidit, res suae aequitati per praesidem prouinciae restituitur.Si faenerator inciuiliter custodiendo athletam et a c
Abbreviated transcription (Latin):
uti cum finita sit dum amͣnt¬
tur ⁊ magis ẽ ut similis spẽs
acceptilatõi sit ⁊ ido pretoria
acto nascitur. ¶ So inetui
colãctus ⁊ohii britatem
puto me brdem efficiqui.
quauis siliberum eẽt: nolu¬
buatur. ¶Sicohãctus he¬
reditatem repudiem auplici
aut utiles acrioẽs quasi be¬
redi dado aut actioem metui
causa prestado ut quã uian

Expanded text:
ti, cum finita sit dum amittitur: et magis est ut similis species acceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur. Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, quia quamuis si liberum esset nolubuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus caus
Abbreviated transcription (Latin):
nem nõ sui fundi tradiditi
nõ quãti fũdus s̃ quati pos¬
sessio eius eͥst. quadruplum
uł simplũ cum tructib ꝯseq̃¬
tur exstimatur enĩ ꝗd resi¬
tui oportet. idẽ qõ abe. abẽ
añt nuda possessio cũ suis
dos metu ꝓmissa sit nõ pu¬
tonasci obligatoẽm. quia
est uerissimum talẽ ꝓmissi¬
onem dotis nllamͣ eẽ. ¶ si
metu ab emꝑtoe locatõe co¬
acceptilatoe quia nlła ex bo¬
na fidi obligatioe ponimus

Expanded text:
it, non quanti fundus, sed quanti possessio est, eius quadruplum uel simplum cum fructibus consequetur: aestimatur enim quod restitui oportet, id est quod abest: ‹abest› autem nuda possessio cum suis dos metu promis‹s›a sit, non puto nasci obligationem, quia est uerissimum nec talem promissionem dotis ullam esse.Si m ab emptione locatione acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatione possimus
Abbreviated transcription (Latin):
degustata ea. ⁊ intrrit. quid
acrum sit. Ego aũt arbitrõ
si hoc in occulto sit. deb̃e dici.
emptioẽm manere. ꝑĩculum
aut aduẽditorem respiee̾. cci¬
am ultra diem degustando p̃¬
finitumi. quia ꝑ ip̃m fc̃m ẽ.
¶Sim adusioe uinũ uenit
apparet si nõ ita uiriũ uẽnit

Expanded text:
degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad venditorem respicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia per ipsum factum est. Si aversione vinum venit, apparet, s
Abbreviated transcription (Latin):
enditori siemp¬
tor inpirtõ soluedo moram
fec̾it. usuras dũtaxat pr̃abit.
¶Non om̃e oĩo qd̃ uenditor
mora nõ factaꝯ sequi pot̾it.
ueluti sinegotiator fuit.⁊ p̃¬

Expanded text:
enditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pr
Abbreviated transcription (Latin):
pendẽte alietione. emptor ul
uẽditor decessit. ꝯstat. siexti¬
terit ꝯditiohides quoꝙ o
bligatos eẽ. quasi iam contc̃¬
ta e̾mptiocm in p̃trritum qd̾
si pendẽte ꝯditiõe. res traclita
sit. emptor nõ poterit eam u
et fructus medu tpris uẽdi¬
res exticta fuĩt. Sane si ex¬
tet res. licet det̾ior effecta po¬
test dicieẽ dãpnum empto¬
est ille fuus emptus. siue
nauis exasia ueneĩt siue ñ
uenerit. mł. putat. statim ꝑ¬
fectam eẽ uẽditionem. qm̃c̃
tum sit. eam ꝯͣctameẽ. ¶ Cũ¬

Expanded text:
pendente condicione emptor vel pendente condicione emptor vel venditor decesserit, constat, si exstiterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta emptione in praeteritum. quod si pendente condicione res tradita sit, emptor non poterit eam uset fructus medii temporis vendires exstincta fuerit: sane si exstet res, licet dettest dici esse damnum empto'est ille seruus emptus, siue nauis ex Asia uenerit siue non uenerit', Iulianus putat statim perfectam esse uenditionem, quoniam certum sit eam