comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Haec est enĩ uoluntasdĩ in xp̃o iħu
dã esse implebe in modestos. quos¬
dã autẽ pusillanimes. hoc es ⁊
timidos. quosdã uero fide infir¬
mos. Idõq hosqui moderati suNt
inmagnanimes & fide fundati
hortatur cumõce uthis consulant
ut possint ꝓficere sufferenteseos.
esi retributio fit maloꝵ peiores¬
efiant. Id circo nihil aliud quam
bonłi sectandũ hortatur. Nlor
solũ in causa frm̃ sed& in omnium.
Possunt etũ bonis oꝑib ad trahi
infideles adcredulitatẽ ex qua
sẽꝑ gaudeatur indrĩo. hoc es ⁊
inbonũ horandũ autẽ sine¬
A intermissione. Sedule enĩ
p̃ces. ꝓuocant animũ iudicis ad
dandam misccłiam. In omĩb uero
actib bonis dõ grãs agendas qui
hanc tribuit doctrinã inxp̃o
ꝓbate qđ bonum. ẽ cenece ab omĩ
speciae mala abstinete uos. hoc
dicit:. ut non facile alicu. ꝑ spm̃
loquenti inter dicatur. Extin¬
guitur erum s incidientis loqui
feruor contradictione rapitur

Expanded text:
Haec est enim voluntas Dei in Christo Jesu Haec est enim voluntas Dei in Christo Jesu dam in plebe esse immodestos, quosdam autem pusillanimes, hoc est, timidos, quosdam vero fide infirmos; ideoque hos qui moderati sunt et magnanimes, et fide fundati, hortatur cum prece, ut his consulant, ut possint proficere, sufferentes eos; ne si retributio fit malorum, pejores se fiant. Idcirco nihil aliud quam bonum sectandum hortatur non solum in causa fratrum, sed et in omnium. Possunt enim bonis operibus attrahi infideles ad credulitatem, ex qua semper gaudeatur in Domino, hoc est, in bonum. Orandum autem sine intermissione; sedulae enim preces provocant animum judicis ad dandam misericordiam. In omnibus vero actibus bonis Deo gratias agendas, qui hanc tribuit doctrinam in probate; quod bonum est tenete. Ab omni specie mala abstinete vos. Hoc dicit, ut non facile alicui per Spiritum loquenti interdicatur. Exstinguitur enim, si incipientis loqui fervor contradictione sopitur,
Abbreviated transcription (Latin):
INepła. prbos duplici honore
honorandos qui laborant in
uerbo & doctrina. Potest enĩpige
eum qui in opiam patitur exerci¬
tium facere qđ ꝓsit audientib
Quid enim ꝓde honore sine fructu
habere. aut quid magnum est
offerre ei carnalia qui tribuit
spiritalia : Sicut enĩ diuitiȩ Ne¬
glegentiã pariunt salutis: ita
egestas dũ saturari querit iustiti.
declinat. Hinc salomon Nec
nimis diuitẽ se pecit fieri Nec
egestoꝵ hocipsum tamen iN
caritate fieri debere ut honorifi¬
centia sacerdotis non de timore
magis sit sed ea more ut etiã illi
ꝓficiat qui facit. Res enim quae
dissensio multa generat mala. paci¬
ficos eos hortatur Pogamus autẽ
uos fr̃s corripite inquietos con¬
sola mini pus illanimes. opitula¬
mini infirmis. patientes estote ad
om̃s Uidete nequis malũ ꝓmalo
alicui reddat sed semꝑ qđ bonũ
e sectamini inuicẽ & inomnes.
Semꝑ gaudete in dño sine int̾missi¬
one orate in omĩb grãs agite.

Expanded text:
os duplici honore os duplici honore honorandos, qui laborant in verbo et in doctrina. Potest enim pigere eum, qui inopiam patitur exercitium facere, quod prosit audientibus. Quid enim prodest honorem sine fructu habere? Aut quid magnum est offerre ei carnalia, qui tribuit spiritalia? Sicut enim divitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Hinc Salomon nec nimis divitem se petit fieri, nec egestosum . Hoc ipsum tamen in charitate fieri debere, ut honorificentia sacerdotis non de timore magis sit, sed de amore, ut etiam illi proficiat, qui facit. Res enim, quaedissensio multa generat mala, pacificos eos esse hortatur. Rogamus vero vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes, opitulamini infirmis, patientes estote ad omnes. Videte ne quis malum pro malo alicui reddat: sed semper quod bonum est sectamini et in invicem, et in omnes. Semper gaudete in Domino, sine intermissione orate, in omnibus gratias agite.
Abbreviated transcription (Latin):
eo uiuamus iłpter qđ exhortami¬
Ni inuicẽ & e dificate alterutrũ
sicut & facitis. Aꝑtum ẽ qđ dicit.
Cõmonet̾ enim ne securi denomi.¬
ne saluatoris neglegenter agamꝰ
Idoq nos tribus ꝓpugnaculis mu¬
niri debere. id ẽ fidei  spei &
caritatis. dum enĩ fides man&s.
spem excitat. Spesautẽ necessano
sollicita. ẽ depromissione nec
dormit. Caritas autẽ deuotum
offerr& dum nihil enĩ aduersum
admitcit caritas. Id circo enim
rexit ut siue uigilemus. hoc e
uiuimus. siue dormiamus. ide
moriam᷑ una cum illo aet eNa
uita fruam᷑ hoc ẽ qđ supra dixit
quia fideles inaduentu dñi tam
mortui quã uiui obuiã tollent᷑
dño. & semꝑ uiuent cũ eo. In hoc
meditandum docet ut inuice se
inictu aedificent sensu. Rogam
autẽ uos fr̃s ut cognoscatis eos qͥ
laborant iuobis & presunt
uobis ir idño: &monent uos ut
illis summũ honorẽ habeatis
incaritate. Apter oꝑa ipsoꝵ pacẽ
habete interuos. hoc ẽ qđdicit

Expanded text:
amus. Propter quod exhortamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. Apertum est quod dicit; commonet enim, ne securi de nomine Salvatoris, negligenter agamus: ideoque tribus propugnaculis nos muniri debere, id est, fidei, et spei, et charitatis. Dum enim fides manet, spem excitat: spes autem necessario sollicita est de promissione, nec dormit: charitas autem devotum offert Deo; nihil enim adversum admittit charitas. Idcirco enim rexit; ut sive vigilemus, hoc est, vivamus, sive dormiamus, id est, moriamur, una cum illo aeterna vita fruamur. Hoc est quod supra dixit quia fideles in adventu Domini tam mortui, 283 quam vivi obviam tollentur Domino, et semper vivent cum eo. In hoc meditandum docet, ut invicem se in isto aedificent sensu. Rogamus autem vos, fratres, ut cognoscatis eos, qui laborant in vobis, et praesunt vobis in Domino, et monent vos; ut illis summum honorem habeatis in charitate propter opera ipsorum: pacem habete inter vos. Hoc est, quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Sollempnib uerbis scribit ad eos
Solito enim more sermonũ caput.
continetur aepłae. &idem ipsi
tressunt quoꝵ nomine scribitur
sicut inprima epła. Gr̃as agere
debemus dd̃ semꝑ denob fr̃s sicut
digium. ẽ qm̃ suꝑ excrescit fides
ura & multiplicatur caritas unius¬
cuiusq omniũ ur̃m in uios: Inuic̃e
dõ se debitores deboꝵ ꝓfectu in¬
gr̃arum actione ꝓfitentur & ut
non quale cũq esse debitũ osten¬
der& sicut dignum. ẽ ait. ut ꝓ
tam infuto dono satis magnas
grãs referendas dd̃ testarentur.
P ost acceptam enĩ primã epłam
meliores. ẽẽ. quã fuert̃ ꝑstitert̃
ita ut meo copiosi & habundan¬
tes uiderentus. Qđ post dtu

Expanded text:
Solemnibus verbis scribit ad eos; solito enim more sermonum caput continetur epistolae: et idem ipsi tres sunt, quorum nomine scribitur, sicut et prima epistola . Gratias agere debemus Deo semper de vobis, fratdignum est, quoniam superexcrescit fides vestra, et multiplicatur charitas uuiuscujusque omnium vestrum in vos invicem. Deo se debitores de horum profectu gratiarum actione profitentur. Et ut non qualecunque esse debitum ostenderet, sicut dignum est, ait: Ut pro tam infinito dono satis grandes gratias referendas Deo testarentur. Post acceptam enim primam Epistolam, meliores esse, quam fuerant, perstiterunt; ita ut in eo copiosi et abundantes viderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui & faciet. Fratres orate ꝓ
nobis. fidelem dm̃ dicit iNꝓ
missis suis. ut se uiri depremio
recte uersent᷑. & quia qͥ recte
iuxta euangłm uiuunt. facile
potert inpetrare quȩ postulant
id circo orare eos ꝓse hortatur
F acile enim multi impetrant
qđ desiderant. Salutate uosfr̃s
om̃s inosculo scõ Sc̃a oscula st̃
insalutatione .xp̃iana cerera

Expanded text:
vos, qui et faciet. Fratres, orate pro vos, qui et faciet. Fratres, orate pro nobis. Fidelem Deum dicit in promissis suis, ut securi de praemio recte versentur. Et quia qui recte vivunt juxta Evangelium, facile poterunt impetrare quae postulant; idcirco orare eos pro se hortatur; facile enim multi impetrant, quod desiderant. Salutate fratres omnes in osculo sancto. Sancta oscula sunt in salutatione christiana, caetera
Abbreviated transcription (Latin):
A it erum. Pace meã douob. pacem
meã relinquo uobis. Quippe cũ
omĩa quȩ hab& pater filui sunt
hunc scificare Nos oporteat apłs
ut nos illustr& pietate clementiȩ
suae. &ome actum nr̃m diligat
in ꝑfectione & integer sit sp̃s datꝰ
Nobis. Tuic enĩ integer. e sibone
uitae studeamus. anima habentes
mundã & corpus sine querela.
ut tutus homo sit ꝑfectus łocest
eni corpus muridum. eẽ. & anima
inquinari ꝑmalũ cogitatum:
Idoq spm ihomine. muridum
dicit esse debere diaute mala
uita uł cogitatio intercedat. ñ
erit integer sp̃s qui ad serit homi¬
nẽ peccatis obnoxium. Dum eN um
dissentit anima & corpusquã uis
sine sensu sit. alieni ab illo efficr¬
unt᷑. &uelut ꝑdens eos non erit
integer sp̃s. Adhoc erum datur
homini ut maneat in eo. & sit qͦsi
caput eius: Integer ergo ñ erit.
quia ꝑdit meribra: dum recedit
abeo homo. ea agens quȩ odit sp̃s
sc̃s. Fidelis. ẽ enum dĩqui uocat

Expanded text:
ait enim: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Quippe cum omnia quae habet Pater, Filii sint, hunc sanctificare nos optat Apostolus; ut nos illustret pietate clementiae suae, et omnem actum nostrum dirigat in perfectione, ut integer sit spiritus datus nobis. Tunc enim integer est, si bonae vitae studeamus, animam habentes mundam, et corpus sine querela; ut totus homo sit perfectus. Potest enim corpus mundum esse, et anima inquinari per malum cogitatum: ideoque spiritum in homine mundum dicit esse debere. Si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus; quia deserit hominem peccatis obnoxium. Dum enim dissentit anima et corpus, quamvis sine sensu sit, alieni ab eo efficiuntur, et velut perdens eos, non erit integer spiritus; ad hoc enim datur homini, ut maneat in eo, et sit quasi caput ejus. Integer ergo non erit; quia perdit membra, dum recedit ab eo homo, ea agens quae odit Spiritus sanctus. Fidelis est enim Deus, qui vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur cum sit in diuidua unita
natusae Unitas enim non iN
ꝑsona. ẽ sed insubstantia. Sp̃s
autẽ sc̃s nondeneger putetur
quia tertius ponitur. Quidergo
scđa ꝑsona non ambigit. ad¬
mittit & tertiã. Ipse autem dĩ¬
uiã nr̃am aduos. Integro ordine
iter suũ disponi postulat primũ
adõ patre. quia abipso s̃ omĩa.
patris & filui aduentũ eius cõm̃
da ut acceptabilis fiat audienti¬
b se & inpedim̃ta diaboli solue.¬
rentur ad dirigeridũ iter eius
Uos aut̃ẽ dñs multiplic& & habun¬¬
dare faciat caritate inuicẽ iN
uos & inom̃s sicut & nos inuos ad
confirmanda corda nr̃a in repre.¬
qđ de eis gaud& cumulet omrub
bonis multiplicari illos exoptat
ut ueniens ad eos plus inueniat
timotheũ audierat. ut in rep̃hen¬
sibiles inueniant᷑ cũ scĩs. Incari

Expanded text:
videtur, cum sit individua unitas videtur, cum sit individua unitas naturae; unitas enim non in persona est, sed in substantia: Spiritus autem sanctus non degener putetur; quia tertius ponitur. Qui ergo de secunda persona non ambigit, admittit et tertiam. Ipse vero Dviam nostram ad vos. Integro ordine iter suum disponi postulat, primum a Deo Patre; quia ab ipso sunt omnia: Patris et Filii adventum ejus commendet, et ut acceptabilis fiat audientibus se, et impedimenta diaboli solverentur ad dirigendum iter ejus. Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat charitate in invicem in vos, et in omnes, sicut et nos in vos ad confirmanda corda vestra irreprequo de eis gaudet, cumulet, omnibus bonis multiplicari illos exoptat; ut veniens ad eos, plus inveniat Timotheo audierat; ut irreprehensibiles inveniantur cum sanctis in chari
Abbreviated transcription (Latin):
uram . quia nunc uiuimus. siuos
fteteritis in xp̃o. Declarauit cura¬
lacri sermone scribat adeos.
Idõ enim nuntio ueniente & firmi¬
tatẽ deuotionis illoꝵ infide &
dilectione apłi declarante lȩcus
factus decõmuNi concordia
scribit ad eos seturũ habens fruc¬
tum fidei & conuersationis illoꝵ:
Quam enim gr̃arum actioNe
possumus referre dõ denobis
uideamus faciem uram & supple¬
amus quȩ de sunt fidei ur̃ae:
Nihil dicit tã dignum quã sufficere
possit ad cõpensationẽ ad quisiti
melioris: magis ac magis cupit
eos uidere ea quȩ ad ꝑfectionẽ
illoꝵ ꝑtinent ediscant. Sacra¬
menta scilic& rerum spiritaliũ
quȩ facile publicari ñdebent.
ut scirent quis & quã in m̃sus. ẽ
quẽ in uidic̃e sperabant. Aliud.
est enim fidem accipere. & aliud
expositionẽ fidei Altera enim
disputatio. ẽ de natura patris
& filui & alia depsonis. Pater
ingenitus. ẽ filius uero genitus:
Quantũ ad ꝑsonas ꝑtin& diuersũ

Expanded text:
; quoniam nunc vivimus, si vos steteritis in Christo. Declaravit cur alacri sermone scribat ad eos; ideo enim, nuntio veniente, et firmitatem devotionis illorum in fide et dilectione Apostoli declarante, laetus factus de communi concordia, scribit ad eos securum habens fructum fidei et bonae conversationis eorum. Quam enim gratiarum actionem possumus referre Deo de vobisvideamus faciem vestram, et suppleamus, quae desunt fidei vestrae. Nihil dicit tam dignum, quod sufficere possit ad compensationem acquisitae melioris, magis ac magis cupit eos videre; ut ea quae ad perfectionem illorum pertinent, ediscant, sacramenta scilicet rerum spiritalium, quae facile publicari non debent; ut scirent quis et quam immensus est ille, quem judicem sperabant. Aliud est enim fidem accipere, et aliud expositionem fidei; altera enim disputatio est de natura Patris, et Filii, et alia de personis. Pater ingenitus est, Filius vero genitus: quantum ad personas pertinet, diversum
Abbreviated transcription (Latin):
culis detinerent ne loquerent᷑
uerbũ dĩ. Dixert̃ enim maiores
pientes denuntiauimus uobis
ne loqueremiNi innomine thu
ulli hominũ: Sed quia qđ non ẽ
adõ stare non potest. dissolium¬
tur impedimenta satanȩ. Quȩ
.est nr̃a spes aut gaudiũ aut
cororia głae: non ne uoscora

Expanded text:
culis detinerent, ne loquerentur culis detinerent, ne loquerentur verbum Dei. Dixerunt enim majores pientes denuntiavimus vobis, ne loqueremini in nomine Jesu ulli hominum ? Sed quia quod non est a Deo, stare non potest , dissolvuntur impedimenta Satanae. Quae est enim nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne vos coram
Abbreviated transcription (Latin):
& semel & iterũ. sed impediuit
nos satands. Non animo sed corpo¬
.re diuulso seddicunt ab eis: Caritas
enĩ non diuidit᷑ nec sꝑatur. sed
ꝓpter maiorem instructionem
&iam faciem eoꝵ cupere sed di¬
cunt uidere. In reb enĩ diumis
deficiunt articuli cõprehende
quȩ possunt dici. Nec enĩ sufficit
dies stillo hisquȩ una hora poss
depromi. Nondicã quȩdã eẽ.
mistica religionis nr̃ae: quȩ ꝓpt̃
carnales sensus ne scandalũ pati¬
ant᷑ facile publicare ñdebeant.
alit̃ rudib & aliter fundatis:
Idcirco p̃sentia corporis requirit᷑.
quia sic ꝑficitur ueritas caritatis.
Quã uis enĩ caritas ñ diuidatur
desideriũ tam̃ facit absentia
corporis. Deniq oculis&am¬
plexu animoꝵ expletur uolim¬
tas. Cui re impedim̃to fuisse ad¬
serit satanan. qui &iam apłs
marius obuias tendebat Ne
ueritatis ratio hominub pan¬
deretur Accedebat enĩ ꝑfidoꝵ
mentes: ut eos uerberib acuin¬

Expanded text:
et semel et iterum, sed impedivit et semel et iterum, sed impedivit nos Satanas. Non animo, sed corpore divulsos se dicunt ab eis; charitas enim non dividitur, nec separatur: sed propter majorem instructionem etiam faciem eorum cupere se dicunt videre. In rebus enim divinis deficiunt articuli comprehendere, quae possunt dici; nec enim sufficit dies stylo his, quae una hora possunt depromi; ut non dicam quaedam esse mystica religionis nostrae, quae propter carnales sensus, ne scandalum patiantur, facile publicari non debeant: aliter rudibus, aliter fundatis. Idcirco praesentia corporis requiritur; quia sic perficitur veritas charitatis. Quamvis enim charitas ndesiderium tamen facit absentia corporis. Denique osculis, et amplexu animorum expletur voluntas. Cui rei impedimento fuisse asserit Satanan, quia etiam apostolis manus obvias tendebat, ne veritatis ratio hominibus panderetur. Accendebat enim perfidorum mentes, ut eos verberibus ac vin
Abbreviated transcription (Latin):
placuerunt. & in omĩb hominib
aduersantur ꝓhibentes nos gentib
loqui ut saluent᷑. adhoc ut supple¬
ant peccata tua semꝑ. Sedp̃uenit
ira dĩ suꝑ eos usq ad finẽ. De impie¬
tate atq crudelitate quaeritur
diffidentiã iudeoꝵ qui ñ solum
suȩ salutis inimicisunt:. uerum
&iam alioꝵ phibentes necredant
& salui fiant abinitio parriciae.
Uł dño enĩ cõmuri parcere debue.¬
rant qui con seruis & prepositis
suis ñ receperunt ut repleantur
peccata eoꝵ intantũ ne aliquando
miscđiam consequi mereantur:
Idõ thesalonicenses a ciuib eadem
passos dicit. imitatos pacientiam
.ris auctores inducit iudȩos: ut
quanta gła cdigni sint qͥ ꝓnomine
dñi patiunt᷑. & quae ultio infestis
ꝑfidis p̃para sit dinoscat᷑. Nos
autẽ fr̃s desolati auobis ad tempus
faciȩ ñ corde. abundantius festi¬
nauimus faciẽ ur̃am uidere in
multo desiderio. Qua ꝓpt̃ uoluimꝰ
uenire aduos. Ego quidem paulus

Expanded text:
placent, et omnibus hominibus adversantur, prohibentes nos gentibus loqui, ut salventur, ad hoc ut suppleant peccata sua semper; sed pervenit ira Dei super eos usque in finem. De impietate atque credulitate queritur diffidentium Judaeorum, qui non solum suae salutis inimici sunt, verum etiam aliorum, prohibentes ne credant, et salvi fiant, ab initio parricidae; vel Domino enim communi parcere debuerant, qui conservis et praepositis suis non pepercerunt: ut repleantur peccata eorum, in tantum, ne aliquando misericordiam consequi mereantur. Ideo Thessalonicenses a civibus suis eadem passos dicit, imitatos patientiamris auctores inducit Judaeos, ut et quanta gloria digni sint, qui pro nomine Domini patiuntur, et quae ultio infestis et infidis praeparata sit, dignoscatur. Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, facie, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre in multo desiderio. Quapropter voluimus venire ad vos, ego quidem Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis a nobis qualiter opor¬
teat nos ambulare &placere dõ
sicut & ambulatis ut s nbuloͦ
magis. Hoc ẽ qđ supra dixi adcu-¬
mulandũ gaudiũ suũ crescere
apłica. Scitis enĩ quȩ p̃cepta dede¬

Expanded text:
iter oporteat vos ambulare et placere Deo, sicut et ambulatis, ut abundetis magis. Hoc est, quod supra dixi, quia ad cumulandum gaudium suum, crescere apostolica. Scitis enim quae praecepta dede
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u scõ &iplenitudine multa
sicut scitis: quales fuerimus in uob
ur̃i causa. Humilesse fuisse inter eos
significant ut illis forma cdarent
mansuetudinis. Non qđ fuerint
quȩ ad fidem illos hortarentur
magnalia qr doctrine euangelicȩ
robur uirtus p̃stabat signoꝵ &
fantasia sedinueritate plenitudinis.
trina & inconuersatione & egris
curandis: ut ꝑfecto opus sp̃s scĩ
apparer& inthesalonicensiũ eccłus.
Vt innullo seminores uidentes iudeoꝵ
aeccłiis gauderent indonodĩ. qui
participes illos facere dignatus .ẽ
ꝓmissionis abrahe. & uos imitatores
xp̃i facti estis. &ipsius dñi suscipi¬
entes uerbũ inp̃ssura multa cum
gaudio sp̃s scĩ. ita ut fueritis uos
exemplum om̃ĩb credentib i
machedonia & inachaia cupidi
credulitatis ꝓbra & iniuria saciuib
suis passi tolerarunt fidutia futu¬
roꝵ. Unde emuli dicunt᷑ apłoꝵ¬

Expanded text:
in plenitudine multa, sicut scitis quales fuerimus in vobis vestri causa. Humiles se fuisse inter eos significant, ut illis formam darent mansuetudinis, non quod defuerint, quae ad fidem illos hortarentur, magnalia; quia doctrinae evangelicae robur virtus praestabat signorum id est, non in phantasia, sed in veritate plenitudinis; trina, et in conversatione, et in aegris curandis; ut perfectum opus Spiritus sancti appareret in Thessalonicensium Ecclesiis, ut in nullo se minores videntes Judaeorum Ecclesiis, gauderent in dono Dei, qui participes illos facere dignatus est promissionis Abrahae. Et vos imitatores nostri facti estis, et ipsius Domini, suscipientes verbum in pressura multa cum gaudio Spiritus sancti, ita ut fueritis vos exemplum omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia. Cupidi credulitatis, probra et injurias a civibus suis passi tolerarunt fiducia futurorum. Unde aemuli dicuntur apo
Abbreviated transcription (Latin):
referunt qui aꝑuit sensũ illoꝵ
ad recipiendũ eugłm suũ. Gła
enĩ p̃dicantiũ est quando audien¬
tes facile credurit. Tanta enim
deuotione receperunt uerbum:
ut ꝓbarent se intellexisse dĩ
.ẽe doctrinã. Uos enĩ fr̃s imitato¬
res facti estis eccłarum dĩquȩ s

Expanded text:
referunt, qui aperuit sensum illorum ad recipiendum Evangelium suum. Gloria enim praedicantium est, quando audientes facile credunt; tanta enim devotione receperunt verbum, ut probarent se intellexisse Dei esse doctrinam. Vos enim, fratres, imitatores facti estis Ecclesiarum Dei, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
hic autẽ erarius qui audatior erat
in malis. sic abeo recessit. ut &con¬
tradictor uerboꝵ eius exister&. Qa
ergo apło ausus erat contradicere.
non inmerito euitandu hur Lic
tens: Inprima mea defensione ne.¬
mo mͥ adfuit. sedom̃s me derelin.¬
querunt non illis inputet᷑. Pressura
& tribulationes sibi inlatas. defen¬
sionẽ suam nuncupat. Passio enim
xp̃ianis uita ẽ & ꝑsecutio defensio.
Pressuras erum inlatis ꝓiustitia de.¬
fendit illũ indie iuditu. reos restr¬
tuens ꝑfidos. Intes ipsa ergo initia
iNlato ep̃s. p̃ssure derelictũ se con¬
quirit᷑ & quia scit hanc esse consue.¬
tudiniẽ Non illi uult imputari.
quia & dñs auideis ad prehensum
discipłi requer̃. Quippe erum
scriptũ sit inpropħa per ͣtiã pas¬
tore & disꝑgent᷑ ouesgregis. Dis
autẽ adstitit mͥ & confortauit. ut

Expanded text:
Hic autem aerarius, qui audacior erat Hic autem aerarius, qui audacior erat in malis; sic ab eo recessit, ut et contradictor verborum ejus exsisteret. Qui ergo Apostolo ausus erat contradicere, non immerito evitandum hunc tens. In prima mea defensione nemo mihi adfuit; sed omnes me dereliquerunt, non illis imputetur. Pressuras et tribulationes sibi illatas defensionem suam nuncupat; passio enim christianis vita est, et persecutio defensio: pressura enim illata pro justitia defendit illum in die judicii, reos constituens perfidos. Inter ipsa ergo initia illatae pressurae derelictum se conqueritur: et quia scit hanc esse consuetudinem, non illis vult imputari; quia et Dominum a Judaeis apprehensum discipuli reliquerunt; quippe cum scriptum sit in propheta: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tia eius desiderat. Marcho aut̃t
id circo testamentũ phib& quia
memor ẽ preteritoꝵ eius laboꝵ.
P enulã quã reliquito ade apud¬
me autẽ mebranas. Apłs natura
iudȩis fuit &nequicquã habuit
alienũ. Unde ergo illi penulam:
sedquia erat atharso quosconstat
insocietatẽ romanoꝵ receptos.
ut decȩteros cutes appellarentur
romani id circo necesse ẽ eos & cu¬
riam habere in quã more roma¬
noꝵ penulati conueniant. Qui¬
ocũq enĩ illo tempore cũ munerib
obuiam exissent romani inmuni.¬
tate ꝑ paua donati ciues romani
ut fr̃s eoꝵ nun cupantur. Teste
eodem apło. Potest ergo fieri ut.
sinon suã quia totum se legi dede¬
rat patris sui haberet penulis:
Alexander erarius multa mala mͥ
ostendit. redd& illi dñs scđm oꝑa¬
restitit uerbis meis. Alexander &
damas supra dictus college fuer̃.
hi prius cũ apło erant si mulantes¬
illi amicitia. & quia falla: cestẽpore
ꝓbantur. ambo abeo recesserurit.

Expanded text:
tiam ejus desiderat. Marco autem tiam ejus desiderat. Marco autem idcirco testimonium perhibet, quia memor est praeteritorum ejus laborum. « Penulam, quam reliqui me autem membranas. Apostolus natura Judaeus fuit, nec quidquam habuit alienum. Unde ergo illi penula? Sed quia erat a Tharso, quos constat in societatem Romanorum receptos, ut de caetero appellarentur cives Romani; idcirco necesse est eos et curiam habere, in quam more Romanorum penulati conveniant. Quicumque enim illo tempore cum muneribus obviam exissent Romanis, immunitate perpetua donati, cives Romani et fratres eorum nuncupabantur, teste eodem Apostolo. Potest ergo fieri, ut si non suam, quia totum se Legi dederat, patris sui haberet penulam. Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Dominus secundum oprestitit verbis meis. » Alexander iste, et Demas supradictus collegae fuerunt. Hi prius cum Apostolo erant siilli amicitiam: et quia fallaces tempore probantur, ambo ab eo recesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Certamen bonũ certaui: cus¬
sũ consũmaui. fidẽ seruaui. qđ
seruasse se memorat: non solum
nim inuerbis sed & inoꝑib for.¬
mam se p̃buit audientib & auc¬
.tori suo ueritatẽ p̃dicatiories
fidelis dispensator exister& &
contra mundi principes & potes.¬
tas om̃i sollicitudine &ꝑitia con¬
luctatus. Exemplil̃ quomodo iun¬
cerentur relinquer&. ut iniuiola¬
ta doctrina & agonis. legitimũ
certamen dignos illos facer& coro.¬
nari quia ds iustus uidex dabit
amplissima p̃mia diligentib se
&̃ expectantib filiũ eius decȩlis
Sollicitus esto uenire adme quam
primũ damasenim me dereliqͥd
diligens hoc scłm & babut thesa.¬
lonicam: crecens ingalatiã titus
indalmatiam. lucasẽ medicum
solus maitus ad sũmer & adhuc
tecum. ẽ enim mͥ utilis inministe.¬
rio. Tithicum autẽ nisi ephesum.
Cũ constet omñe instructior ĩe¬
uiris aeccłastici in epła contineri.
ꝓpter multam tamen caritatẽ p̃sen¬

Expanded text:
tur. « Certamen bonum certavi, curtur. « Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod servasse se memorat. Non solum enim verbis, sed et in operibus formam se praebuit audientibus, ut et auctori suo veritate praedicationis fidelis dispensator existeret, et contra mundi principes, et potestates omni sollicitudine, et peritia colluctatus, exemplum, quomodo vincerentur, relinqueret; et ut inviolata doctrina, et agonis legitimum certamen dignos illos faceret coronari, quia Deus justus judex dabit amplissima praemia diligentibus se, et exspectantibus Filium ejus de coelis. « Sollicitus esto venire ad me quam primum. Demas enim me dereliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam, Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam, Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adhuc tecum: est enim mihi utilis in ministerio. Tychicum autem misi Ephesum. » Cum constet omnem instructionem juris ecclesiastici in epistola contineri, propter multam tamen charitatem praesen
Abbreviated transcription (Latin):
argui maligna oꝑa sua qͥtales
uolunt magistros qui seruarit
morib eoꝵ. Pruriunt erum
aures eoꝵ ut audiunt fabulas
uanitatũ cõpositas subnoue doc.¬
trinȩ quib delectent᷑. Qđ nullis
tam ꝓpriũ ẽ quã manicheis qui
nescio qui chabent diuersa cõmen.¬
ta. in i flatis nominib nun cupa.¬
ta. cũ sint res friuole & quȩdam
delimenta. Tuuero sobrius esto
INionũb paciens. opus fac eugłistȩ
ministeriũ tuũ exple: Ego
er um iam delibor & tempus solu¬
tionis meȩ instat. Admona &
hortatur ut uigilet indisciplina
& aeccłastica uirilit̃ agat scrip.¬
turas explanet: ut prudentes &
eruditi in anes falules uiterit:
Apłs enĩ sciet is passionẽ suã ut¬
manere exemplum pie conuersa¬
tiorus e sane doctrmȩ in scõ
timotheo uult relinquere. ut per
traducem nũquã deessent docto¬
res idonei. Passionẽ tamen sũã de¬
liberationẽ appellat. Doenim
ĩmolatur qui ꝓ iustitia eiuspati.¬

Expanded text:
argui maligna opera sua: quare tales argui maligna opera sua: quare tales volunt magistros, qui serviant moribus eorum; pruriunt enim aures eorum, ut audiant fabulas vanitatum compositas sub nomine doctrinae, quibus delectentur. Quod nullis tam proprium est, quam Manichaeis, qui nescio quae habent diversa commenta inflatis nominibus nuncupata; cum sint res frivolae et quaedam deliramenta. Tu vero sobrius esto, in omnibus patiens, opus fac evangelistae, ministerium tuum exple; ego enim jam delibor, et tempus solutionis meae instat. Admonet et hortatur ut vigilet in disciplina ecclesiastica, viriliter agat, Scripturas explanet, ut prudentes et eruditi inanes fabulas vitent. Apostolus enim sciens passionem suam imminere, exemplum piae conversationis et sanae doTimotheo vult relinquere, ut per traducem nunquam deessent doctores idonei. Tamen passionem suam delibationem appellat. Deo enim immolatur, qui pro justitia ejus pati
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ insta oportune argue
hortare increpa. in om̃i magna¬
nimitate & doctrina. Tam solli¬
cite mandat inuiolate p̃dican¬
dum dĩ donũ ut contestation ie
dĩ patris & xp̃i filui eius. Hoc mo.¬
neat curandũ instandũq ineo:
ut assidła predicatione & crebra
obiurgatione cũ oportunitate
ꝓuocar& admeliorẽ ꝓfectum:
Q ut facilius arguanti adsentiant
siie a maritudine hoc agendũ
hortatur. Erit enĩ tẽpus cũ sanã
doctrina non substinebunt
sed a suã desideria magistratos
sibi agerent purientes aurib &
aueritate quidẽ auditũ auer.¬
tent ad fabulas uero conuertent᷑.
standũ indoctrine sollicite p̃ci¬
.pit. ut formati infide & bon uis
oꝑib eruditi indisciplina robus¬
ti maneant : ut postremo tẽpore
cũ quidã aueritate aderrorem
lint ut amagistris constantib
& uera cibus abhosconuertant᷑
qui haec illos doceant quilibent̃
audiant quia ueritas illis asꝑ a
uidebat᷑ ut relicta sana doctri.¬
na fabulis uacent. Nolunt enĩ

Expanded text:
e, importune: argue, hortare, increpa in omni magnanimitate et doctrina. Tam sollicite mandat inviolate praedicandum Dei donum, ut cum testatione Dei Patris et Christi Filii ejus hoc moneat curandum, instandumque in eo; ut assidua praedicatione et crebra objurgatione cum opportunitate provocet ad meliorem profectum: et ut facilius arguenti assentiant, sine amaritudine hoc agendum hortatur. Erit enim tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt; sed ad sua desideria magistros sibi aggerent, prurientes auribus: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas vero converteinstandum in doctrina sollicite praecipit; ut formati in fide et bonis operibus, eruditi in disciplina sana, robusti maneant, ut postremo tempore cum quidam a veritate ad erroremlint; ut a magistris constantibus atque veracibus ad hos convertantur, qui haec illos doceant, quae libenter audiant; quia veritas illis aspera videbitur, ut relicta sua doctrina, fabulis vacent. Nolunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
adsecutus es doctrinã meã institu¬
tione ꝓpositum. fidem. longani.¬
mitatem. dilectionẽ. pacientiam.
ꝑsecutionem. passiones. Eoꝵ uult
esse aemulii quȩ enumerat. Haec
enim iniultimo. non ad pacientiã
sedad lacticiam ꝓficiant. Qualia
nubi facta sunt antiochiȩ. iconiȩ.
listris quales ꝑsecutiores sustinui.¬

Expanded text:
assecutus es doctrinam meam, instituassecutus es doctrinam meam, institutionem, propositum, fidem, longanimitatem, dilectionem, patientiam, persecutiones, passiones. Eorum vult esse aemulum, quae enumerat; haec enim in ultimo non ad poenitentiam, sed ad laetitiam proficient. Qualia mihi facta sunt Antiochiae, Iconio, et Lystris, quales
Abbreviated transcription (Latin):
tate noua aliquid desiderantes
audire. & ꝑea quȩ placita sut
suadent illis feda & inlicita Cus
enim s̃ dicendi. cum iuditua not
habe  ꝓbandi: Hoc ẽ sempe
discere & ueritas scientia non has
Quẽ admodũ aut̃e iamnes ẽ mamb
restiterunt moꝵsi. ita & hiresistunt
ueritati homines corrupti mente.
reprobi circa fidem: sed non profi¬¬
ciunt amplius Ignorantia enim
eoꝵ & uidens erit omĩb sicut &
illoꝵ fuit. Exemplũ deapo.¬
criphis. ẽ Iamneserum & mãbres
fr̃s erant magi. uł beneficia egyo.¬
dĩ. qui ꝑ moysen agebant emula-¬
tione cõmencitia resistere se puta.¬
bant. Sedcũ moysi uirtus inoꝑib
crescere humiles facti confessi s̃
cum dolore uulnerũ dñi in moꝵsi
oꝑatũ. Unde similiter & hosnon
amplius ꝓficere in impietate ad¬
sercionis sue dicit quia impericia
eoꝵ palam fi& & seductio dicet
iNuiti corfitebunt᷑. tam suam
imperitiam inultimo. Tuautera

Expanded text:
vanitate novum aliquid desiderantes vanitate novum aliquid desiderantes audire, et per ea quae placita sunt, suadent illis foeda et illicita; cupidae enim sunt discendi, cum judicium non habeant probandi: hoc est semper discere, et veritatis scientiam non habere. Quemadmodum autem Jannes et Mambres restiterunt Moysi; ita et hi resistunt veritati, homines corrupti mente, reprobi circa fidem. Sed non proficient amplius; ignorantia enim eorum evidens erit omnibus, sicut et illorum fuit. Exemplum hoc de apocryphis est ; Jannes enim et Mambres fratres erant magi vel venefici AegypDei, quae per Moysen agebantur, aemulatione commentitia resistere se putabant. Sed cum Moysis virtus in operibus cresceret, humiles facti, confessi sunt cum dolore vulnerum Deum in Moyse operatum. Unde similiter et hos non amplius proficere in impietate assertionis suae dicit; quia imperitia eorum palam fiet et seductio: et licet inviti, confitebuntur tamen suam imperitiam in ultimo. Tu vero
Abbreviated transcription (Latin):
auaris desiderus semꝑ discentes &n¬
.quam adsciRitiam ueritatis ꝑueni¬
tes. Quã uis om̃ib hereticis hoc
ueruat ut sub uitrantes domos n¬
lierum subdolis & uertis uerbis cas¬
ant̃ ut ꝑ eas uiros decipiant mon
patri sui diaboli quiꝑeuam ad an
circũ uenit. manicheis tamen pri
caeteris congruit. Nulli enim tan
in portuni tam fallaces tam cape¬
osi sunt. quã ipsi quos constat
aliud coler& & aliud ꝓfiteri. alius
intus gerere & foris uindicare
Nam scĩmoniũ defendunt. & lege
sua fauente turpiter uiuunt
adserit̃ & semꝑ accusati ꝓcedunt
ieumus insistere se iactantur p̃¬
cant. cũ om̃s signati uideant. lan
qđ arte quadã palli discernunti
ut fallant. hoc ergo apłs maxin
dehis ꝓphetauit quos constat ap
tempore non fuisse. sicut nec ari¬
anos quippe cumdiodetianus i¬
perator constitutione sua desigi
dicens sordidam hanc & inpuram

Expanded text:
variis desideriis, semper discentes, et nunvariis desideriis, semper discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes. » Quamvis omnibus haereticis hoc conveniat, ut subintrantes domos, mulieres subdolis, et versutis verbis capiant, ut per eas viros decipiant, more patris sui diaboli, qui per Evam Adam circumvenit: Manichaeis tamen prae caeteris congruit. Nulli enim tam importuni, tam fallaces, tam captiosi sunt, quam ipsi, quos constat aliud colere, et aliud profiteri, aliud intus gerere, et foris aliud vindicare. Nam sanctimoniam defendunt, et lege sua favent, et turpiter vivunt: asserunt, et semper accurati procedunt; jejuniis insistere se jactanter praedicant, cum omnes saginati videantur; tantum quod arte quadam pallidi cernuntur, ut fallant. Haec ergo Apostolus maxime de his prophetavit, quos constat apostolorum tempore non fuisse, sicut nec Arianos; quippe cum Diocletianus imperator constitutione sua designet, dicens: Sordidam hanc et impuram
Abbreviated transcription (Latin):
erunt homines sui tantũ amato.¬
res. auari insolentes. suꝑbi. blas-¬
phemi parentes non obsequentes.
ingrati. impii. sine fide. sine dilec.¬
tione. criminatores. incontinen-¬
tes. inmites bonoꝵ iNumici ꝓdi¬
.tores ꝓpterui. tumidi. amatores
uoluptatum magis quã dĩ haben¬
tes formã pietatis. uirtute eius ab.¬
negantes. & hos deuita cł phetia
ista que inimica fidei sunt deno.¬
tantur: Ipse enim apłs dixit. Quo
mihi dehis quiforis sunt iudicare:
Qui enim male dedõ sentiunt & ñ
timent qđ admiuriam eiusꝑtin&
ꝓfiteri. quomodo inconuersatio.¬
ne humana possunt esse boNi.¬
uoli : idõ enim dixit. habentes
formã pietatis uircutẽ eius abne.¬
gantes. quia ꝓfitentur quidem
sem& ipsos xp̃ianos cum sint &ne¬
quissimi oꝑis & sensum ꝑuersi. Non
erum in ꝓfessione magisquã in
gestis laus dei & uirtus ẽ. Exhis st̃¬
enim qui inripiuat inidomos &
captiuas ducunt mulierculas
oneratas peccatis. quȩ ducuntur

Expanded text:
erunt homines sui tantum amatoerunt homines sui tantum amatores, avari, insolentes, superbi, blasphemi, parentibus non obsequentingrati, impii, sine fide, sine dilectione, criminatores, incontinentes, immites, bonorum inimici, proditores, protervi, tumidi, amatores voluptatum magis quam Dei, habentes 310 formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; et hos devita. Prophetia ista, quae inimica fidei sunt, denotantur. Ipse enim Apostolus dixit: Quo enim mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Qui enim male de Deo sentiunt, et non timent, quod ad injuriam ejus pertinet, profiteri; quomodo in conversatione humana possunt esse benevoli? Ideo enim dixit: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; quia profitentur quidem semetipsos christianos, cum sint et nequissimi operis, et sensu perversi. Non enim in professione magis, quam in gestis laus Dei et virtus est. Ex his enicaptivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur
Abbreviated transcription (Latin):
destos homines cogunt ad littẽ
In mutantur enim nimia contradi.¬
tione impietatis eoꝵ. &irati dicunt
aliquid contra ꝓpositũ suũ. Nã
solent quidam hereticoꝵ pacientia
fingere: quã uis acatholico non
possint audire aliquid asꝑum ut
comm̃det praua sua conloquia
idõ dissimulandum ab his. ẽ. Serũu
autẽ dñi non oporte litigare.
sed mittere esse ad om̃s. docibilem
pacientẽ. modestum corrigente.
eos qui diuersa sentiunt nequando
d& illis pacientiam ad agnitione
ueritatis & resipiscant adiaboli
laqueis capiti abeo abipsius uolun¬
tatẽ Haec nulla indigent inter¬
p̃tationẽ. Sunt enim manifes ta
quantũ tamen ꝓsit modestia decla-¬
rauit. Si enim hoc inquib hereti¬
cis placitum ẽ: qr humilesuident᷑
quantomagis laudabile fructuo.¬
sum erit incatholico fuerit mitis
in quo & sensus utilis & grauitas
imitanda ꝑspicitur. Hoc autem
sito quia in nouissimis dieb: i¬
stabunt tempora periculosa &

Expanded text:
destos homines cogunt ad litem; destos homines cogunt ad litem; immutantur enim nimia contradictione impietatis eorum, et irati dicunt aliquid contra praepositum suum. Nam solent quidam haereticorum patientiam fingere quamvis a catholico non possint audire aliquid asperum ut commendent prava sua colloquia; idcirco dissimulandum ab his est. Servum autem Domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, modestum, corrigentem eos, qui diversa sedet illis Deus poenitentiam ad agnitionem veritatis, et resipiscant a diaboli laqueis capti ab eo ad ipsius voluntatem. » Haec nulla indigent interpretatione: sunt enim manifesta, quantum tamen prosit modestia, declaravit. Si enim hoc in quibusdam haereticis placitum est, quia humiles videntur, quanto magis laudabile, et fructuosum erit in catholico, si fuerit mitis, in quo et sensus utilis, et gravitas imitanda perspicitur? « Hoc autem scito, quia in novissimis diebus instabunt tempora periculosa:
Abbreviated transcription (Latin):
unc alia horeses fraude sua con¬
uincitur quȩ adserit animas quos¬
dã natura esse malas quȩ adbonũ
coegi non possint. Cum hic dicat
posse malos imitari in bonum. &
sordidos purificari. Potuerat eñĩ
hymincus & pbilitus mundare
sensum suum siuoluissent ut fit.¬
rent uas scĩficatum p̃paratum
inhonorem. Iuuenilia autẽ deside¬
ria surge. Iuuenilia desideria
aduersa sunt: dunt enĩ uoluntates
mundane quȩ in omnib in lecebris
mancipate sunt : acꝑ hoc dĩ seruo
fugiende sunt. dectare uero ius-¬
titiam. fidem. caritatem. pacem.
cũ his inuocant dñm depuro
corde haec sectanda iub& quȩ
iuuenili aetate deuia uidentur
& asꝑa. Quienim iustitiam eligit.
nihil facit contrariũ. & quifidẽ
diligit seruat mandata. Quiautẽ
caritat̃e sequitur: omnib humilis
est. Pacis uero custos. nullũ lacessit
adiurgium. Stultas autẽ & in¬
eruditas questiones deuita sciens
quia generat lites. Insensate ques

Expanded text:
Nunc alia haeresis fraude sua conNunc alia haeresis fraude sua convincitur, quae asserit animas quasdam natura esse malas, quae ad bonum cogi non possint; cum hic dicat posse malos immutari in bonum, et sordidos purificari. Potuerant enim Hymenaeus et Philetus mundare sensum suum, si voluissent; ut fierent vas sanctificatum, praeparatum in honorem. Juvenilia autem desideria fuge. Juvenilia desideria adversa sunt; sunt enim voluptates mundanae, quae omnibus illecebris mancipatae sunt; ac per hoc a Dei servo fugiendae sunt. Sectare vero justitiam, fidem, charitatem, pacem, cum iis qui invocant Dominum de puro corde. Haec sectanda jubet, quae juvenili aetati devia videntur et aspera. Qui enim justitiam eligit, ei nihil facit contrarium; et qui fidem diligit, servat mandata: qui autem charitatem sequitur, omnibus humilis est; pacis vero custos nullum lacessit ad jurgium. Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quia generant lites. Insensatae quaest
Abbreviated transcription (Latin):
significare credatur qui habet
tamen uasa lignea & fictilia. hoc
hab& tamen & uiciosos & praua
sentientes sicut superius memoraui
quos contumelia dignos osteridit
nontamen pertturos sed purgan¬
dos ꝑ ignẽ quia domiu ex aliqua
parte necessaria sunt. Nouatianꝰ
ipsum sit. & cunctos habeat
purificatos. ꝓpter illas causas quib
nos innocentes accusat. Sed quid
opuserat hocloco demundo ali¬
quid dicere aut aliquid ad firma¬
re mundum domũ magna signi.¬
ficans: nam dicit dñs apłs. non
estis demundo ego autem elegiuios:
nam inuna domo om̃s subuno
sunt. nomine uno enum dñi sui
nomine censent᷑ om̃s. Alundus
autẽ diuerse ꝓmissiones continens
homines. ita ut dispares ꝓfiteant᷑
sed habere dõs & dñs. Nonergo de¬
mũ magnam mundũ dũ dyxit
sed aeccłam : in quo om̃s sedunius
dñi sunt nomine. Siquis ergo
purgauerit semet ipsum abistiserit
uas inhonore sc̃ificatum utile
dño adom̃e opus borũi p̃paratũ

Expanded text:
significari credatur, qui habet significari credatur, qui habet tamen vasa lignea et fictilia: hoc habet tamen et vitiosos et prava sentientes, sicut superius memoravi. Quos contumelia dignos ostendit, non tamen perituros, sed purgandos per ignem; quia domui ex aliqua parte necessarii sunt. Novatianusipsum sit, et cunctos habeat purificatos, propter illas causas quibus nos innocentes accusat. Sed quid opus erat hoc loco de mundo aliquid dicere, aut ut quid affirmaret mundum domum magnam significare? Nam dicit Dominus apostolis: Non estis de mundo, ego autem elegi vos dNam in una domo omnes sub uno sunt nomine; uno enim Domini sui nomine censentur omnes: mundus autem diversae professionis continet homines; ita ut dispares profiteantur se habere et deos et dominos. Non ergo domum magnam mundum dicit, sed Ecclesiam, in qua omnes sub unius Domini sunt nomine. Si quis ergo purgaverit seipsum ab istis, erit vas in honorem sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum praeparatum.
Abbreviated transcription (Latin):
rent Inmagna autẽ domo. non
solũ sunt uasa aurea & argentea
sed & lignea & fictilia. & quȩdam
in honorẽ. quedã autẽ incontu¬
meliam. Hoc dicto significauit
INaeccła diuersos esse homines
quos dam bonos & summos uiros
quos inaurum intelligi uult.
Quos dam bonios tartum quos in
argentũ designat. Alios ueronon
bonos quas uasa lignea & fictilia
appellat. qđ nulli ambiguũ puto
Nam incorinthioꝵ hoc aecclesia
ꝓbat. frequens sermo obiuirgantis
iN quo typpus erat aeccła mani¬
festis lectionib ad probatur.
Erant enim saducȩi ex quoꝵ radice
erant inmineus & philitus de
quoꝵ praua sentia cũ apłs esset
locutus: statim in hoc subiecit ut
non esse mirabile uaeccłã uidere
homines dissentientes. Nam & corin¬
thioꝵ aeccła dequa dixi. quidam
erant dissentientes. resurrectionẽ
negabant. insanus tamen nouaci.¬
anus ut errori suo blandiatur.
aliter hoc intellegendum tradit.
ut domus magna totus mundus

Expanded text:
rent. « In magna autem domo non rent. « In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam in honorem, quaedam autem in contumeliam. » Hoc dicto significavit in Ecclesia diversos esse homines; quosdam bonos et summos viros, quos in auro intelligi vult; quosdam bonos tantum, quos in argento designat; alios vero non bonos, quos vasa lignea et fictilia appellat; quod nulli ambiguum nam in Corinthiorum hoc Ecclesia probat frequens sermo objurgantis Ain quo typus erat Ecclesiae, manifestis lectionibus approbatur. Erant enim ibi Sadducaei, ex quorum radice erant Hymenaeus et Philetus: de quorum prava sententia cum Apostolus esset locutus, statim hoc subjecit, non esse mirabile in Ecclesia videri homines dissentientes. Nam et in Corinthiorum Ecclesia, de qua dixi, quidam erant qui dissentientes, resurrectionem negabant. Insanus tamen Novatianus ut errori suo blandiatur, aliter hoc intelligendum tradit; ut domus magna totus mundus
Abbreviated transcription (Latin):
Hiautẽ sicut exalia scriptura
docemͣ infilus fieri resurrectionẽ
dicebant quib nori oderat qui
ascerisum p̃star& ꝑuerioꝵ contra
fidem quã in primordio fuerat¬
consecutus: Firmum tam̃ fundam̃¬
tũ dĩ stat habeis hoc signaculũ
cognouit inquid dñs qui fuint
eius & discedat abiniquitate
omĩs qui nominant nomendiũ.
Fundamentũ dĩ fides. ẽ qui conti¬
net quȩ ꝓmisit dĩ. ł ides non
poterit infringi ꝑfidoꝵ & hereti.¬
coꝵ cõmentis. Quã iusenim hi
ꝓmissione enis Signaculũ itaq
ꝓmissionis dĩ fides nr̃a quȩ firmat
dĩ uerba iidie iudicu agnoscet
ds̃. habent signum eius dissentien.¬
tes ꝑfidoꝵ & hereticoꝵ iniqͥtate.
quȩ dĩ ꝓmissionẽ infirmare se
putat. Nichil enim tam iniquum
quã. dĩ fidei contra ire dic et
dathan. & abyron. & chore dictũ
est amoꝵsi contra dĩ p̃ceptum of.
Quo dicto ostendit quȩ ꝑnicies ma¬
ner& ineos quidĩ uerba inuerte.¬

Expanded text:
Hi autem, sicut ex alia Scriptura Hi autem, sicut ex alia Scriptura docemur, in filiis fieri resurrectionem dicebant, quibus non deerat, qui assensum praestaret perversum contra fidem, quam in primordio fueratconsecutus. Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc; cognovit eniiniquitate omnis, qui nominat nomen Domini. Fundamentum Dei fides est, quae continet quae promisit Deus, quae fides non poterit infringi perfidorum et haereticorum commentis; quamvis enim hi promissione ejus. Signaculum itaque promissionis Dei, fides nostra est, quae firmat Dei verba. In die judicii cognoscet Deus, qui habent signum ejus, dissentientes a perfidorum et haereticorum iniquitate, quae Dei promissionem infirmare se putat; nihil enim tam iniquum, quam Dei fidei contraire. Et sic Dathan, et Abiron, et Core dictum est a Moyse, cum contra Dei praeceptum offeQuo dicto ostendit quae neret eos, qui Dei verba inverte
Abbreviated transcription (Latin):
cł fanas autẽ uocũ nouitatis deuita
plurimum erum ꝓficiente ad in¬
cer serpit. Hoc idem ad huc conseqͥt᷑
ut contentiones uitant᷑. Nec enim
congruit unius fida uiros haber&
contentionẽ. sed intractatu paci¬
antur se iNuicem conscientiam
bonis dictis. Siquid autẽ inproba¬
bile uidetur cũ pace dissimilet᷑.
Aduersarii et um & dissidentes solent
spnat & declinet afabulis inanib:
Quietus deb& esse ut semꝑ deconscien¬
tia uerba emitt& nec paciatur se
coram impia uerba depromi: Dant
enim quibusdam occasionẽ ut
impeius ꝓficiant: Nonenim de s̃
qui audientes ꝓfana cupiant cogi¬
tatum malum: idõq obest cori-¬
tentio Ex quib est hymineus &
philitus quide errauerunt aueri¬
tate dicentes resurrectionẽ iam
facta esse & fidem quorundã sub¬
uertunt. Nunc ipsoꝵ quorum
causa uitandas contentiones monet
ꝓuidit nomina. quos & prophanos
& impios designauit aueritate er-¬
rantes hoc enim negabant quod
se infuturũ a mortuis resurgere.

Expanded text:
fanas autem vocum novitates devita; plurimum enim proficiunt ad incer serpit. Hoc idem adhuc prosequitur, ut contentiones vitentur; nec enim congruit unius fidei viros habere contentionem, sed in tractatu patiantur se invicem, et consentiant bonis dictis: si quid autem improbabile videtur, cum pace dissimuletur. Adversarii enim et dissidentes solent spernat et declinet a fabulis inanibus: quietus debet esse; ut semper de conscientia verba emittat, nec patiatur se coram impia verba depromi. Dant enim quibusdam occasionem, ut in pejus proficiant; non enim desunt, quia audientes profana, concipiant cogitatum malum: ideoque obest contentio. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui deerraverunt a veritate, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subverterunt. Nunc ipsorum quorum causa vitandas contentiones monet, prodidit nomina, quos et profanos et impios designavit, errantes a veritate; hoc enim negabant, quodse in futurum a mortuis resurgere.
Abbreviated transcription (Latin):
carnationẽ eius ad salut̃e hominũ
redimenda declarant. hortatur
enĩ: ut in his ꝓficiat. Antiquitas
enum haec robor. ẽ nouitati. sciens
quia qđ didicit forma. ẽ auctoritas
Signa enĩ & ꝓdigia uidit facta ꝑeũ
quib om̃is sermo succũbit. Omĩs
scriptura diuinitus inspirata
utilis ẽ ad doctrmã ad correptionẽ

Expanded text:
incarnationem ejus ad salutem hominum incarnationem ejus ad salutem hominum redimendam declarant. Hortatur autem eum, ut in his proficiat; antiquitas enim haec robur est novitatis, sciens quia a quo didicit, firma est auctoritas; signa enim et prodigia vidit facta per eum, quibus omnis sermo succumbit, Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad doctrinam, ad correptionem,