comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe inuenimꝰ sine ullis meritis bonis. immo cũ multis meritis
malis dĩ gr̾am consecutũ reddentis bona ꝓmalis. Uideamus quid
dicat sua iam ꝓpinquante passione scribens ad timotheũ Ego
enim iã immolor inqͥt. & tempus resolutionis meae in stat:
Bonũ certam̃ certaui. cursũ consũmaui. fidem seruaui. Ista
utiq iã merita sua bona cõmemorat. ut post bona merita con¬
sequatur coronam. qͥ post mala merita consecutus est gratiam.
Deniq actendite qͥd sequatur. Suꝑ est inqͥt mͥ corona iustitiae.
quã reddet mͥ dñs in illa die iustus iudex. Cui redderet coronã
iustus iudex. si non donasset gram misericors pater: & quomͦ
esset ista corona iustitiȩ. nͥ p̃cessisset gr̾a quȩ iustificat impiũ:
Quomꝰ ista debita redderetur. nͥ prius illa gratuita donaretur:
Sed cum dicunt pelagiani hanc ẽẽ solam ñ scd̾m merita nr̃a

Expanded text:
certe invenimus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis certe invenimus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis malis, Dei gratiam consecutum reddentis bona pro malis: videamus quid dicat sua jam propinquante passione, scribens ad Timotheum. Ego enim jam immolor, inquit, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Ista utique jam merita sua bona commemorat; ut post bona merita consequatur coronam, qui post merita mala consecutus est gratiam. Denique attendite quid sequatur: Superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donaretur? 15. Sed cum dicunt Pelagiani hanc esse solam non secundum merita nostra
Abbreviated transcription (Latin):
sum conturbatus. Ideo necessariũ ẽ. homina ut gr̃a dĩ non solũ
iustificet᷑ impius. id ÷ ex impio fiat iustus cũ reddunt᷑ ei bona
ꝓ malis: sed etiam cũ fuerit iam iustificatus ex fide. ambulet cũ
illo gr̃a & incumbat suꝑ ipsam ne cadat. Propter hoc scriptũ est in
canticis canticoꝵ de ipsa aeccła. Quȩ ÷ ista quȩ ascendit dealbata.
incumbens suꝑ fratruelem suũ: dealbata ẽ enim. quȩ ꝑ se ipsam
alba eẽ non posset. Et a quo dealbata ẽ. nisi ab illo qͥ ꝑ ꝓphetã dicit.
si fuerint peccata ur̾a ut pheniciũ. sicut niuem dealbabo: Quando
ergo dealbata est: nichil boni merebatur. Iam uero alba fac ta
bene ambulat. sed si suꝑ eũ a quo dealbata ẽ. ꝑseuerant̾ incũbat.
pter qđ & ipse irĩc suꝑ quẽ incumbit dealbata: dixit discpłis suis.
Dine me nichil potestis facere. Ergo redeamꝰ ad apłm saulũ. quem

Expanded text:
sum conturbatus . Ideo necessarium est homini, ut gratia Dei non solum sum conturbatus . Ideo necessarium est homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, ex impio fiat justus, cum redduntur ei bona pro malis; sed etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, et incumbat super ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum est in Cantico canticorum de ipsa Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, incumbens super fratruelem suum ? Dealbata est enim quae per se ipsam alba esse non posset. Et a quo dealbata est, nisi ab illo, qui per prophetam dicit, Si fuerint peccata vestra ut phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Quando ergo dealbata est, nihil boni merebatur: jam vero alba facta, bene ambulat; sed si super eum a quo dealbata est, perseveranter incumbat. Propter quod et ipse Jesus, super quem incumbit dealbata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis facere . 14. Ergo redeamus ad apostolum Paulum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
aiuinis: ꝓbatur gr̾am dĩ non scd̾m merita nr̃a dari. Quandoqͥdem
non solum nullis bonis. uerũ etiam multis meritis malis p̃ceden¬
tibus uidemꝰ datam: & cotidie uidemꝰ dari. Sed plane cũ data
fuerit. incipiunt ẽẽ etiam merita nr̃a bona. ꝑ illam tameN.
Nam si se illa subtraxerit: cadit homo ñ erectus sed p̾cipitatus lib̾o
arbitrio. Qua ꝓpter nec quando coeꝑit homo habere merita bona
sibi debet tribuere illa. sed dõ cui dr̃ in psalmo. Adiutor mis esto
ne derelinquas me. Dicendo ne derelinquas me: ostendit quia
si derelictus fuerit. nichil boni ualet ipse ꝑ se. Unde & ille ait.
E go dixi in abundantia mea. non mouebor. in ȩternũ. Putauerat
enim suum fuisse bonũ. qđ ei sic abundabat ut non moueretur:
Sed ut ostenderet᷑ illi cuiꝰ eẽt illud bonũ. de quo tanꝗ suo coeꝑit gła¬
ri. paululũ gr̾a deserente admonitꝰ dicit. Dñe in uoluntate tua.
prȩstitisti decori meo uirtutẽ. Auertisti aut̃ faciem tuã. & factꝰ

Expanded text:
divinis probatur, gratiam Dei non secundum merita nostra dari: quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie dari videmus. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen: nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Dicendo, ne derelinquas me, ostendit quia si derelictus fuerit, nihil boni valet ipse per se: unde et ille ait, Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Putaverat enim suum fuisse bonum, quod ei sic abundabat, ut non moveretur: sed ut ostenderetur illi, cujus esset illud, de quo tanquam suo coeperat gloriari, paululum gratia deserente admonitus dicit, Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam a me, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
in lege iustificari a gr̾a exciderunt uerissime dicit. si ex lege iu.¬
stitia. ergo xp̾c gratis mortuus ẽ: sic & his qͥ gr̾am quã cõmendat¬
ñ iustificabat. iam hic erat & natura. & non iustificabat. Ideo
xpͥc non gratis mortuus ẽ. ut & lex ꝑillũ impleret᷑ qui dixit. non
ueni legem soluere sed implere: & natura ꝑ adam ꝑdita pillum
reparat᷑ur qͥ dix̃ uenisse se quęrere & saluare qđ perierat: in quem
uenturũ antiqͥ etiam patres credider̃ qui diligebant dm̃. Dicunt

Expanded text:
in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege juin lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est : sic et his qui grnon justificabat; jam hic erat et natura, et non justificabat. Ideo Christus non gratis mortuus est, ut et lex per illum impleretur qui dixit: Non veni solvere legem, sed implere : et natura per Adam perdita, per illum repararetur, qui dixit venisse se quaerere et salvare quod perierat ; in quem venturum antiqui etiam patres crediderant, qui diligebant Deum. 26. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Grã quippe adiuuat ut legis quisq thas di sit factor. sine quagr̃a
sub lege positus tantummꝰ erit legis aułitor. Talibus itaq dicit:.
sus apłicas uoces. qͥs ita desipiat immo insaniat nesciens qͥd loquat᷑.
ut audeat dicere legem ẽẽ gr̾am. cũ clamet qͥ sciebat qͥd loqueret᷑.
qͥ in lege iustificamini a gr̾a excidistis: Si aut̃ lex non ẽ gr̾a qͥa
ut ipsa lex fiat ñ potest lex adiiuare seo gr̾a. nunqͥd natura erit
gr̃a: Niam & hoc pelagiani ausi sunt dicere gr̾am eẽ naturã:
in qua sic creati sumꝰ ut habeamꝰ mentẽ racionalem qua intelli¬¬
gere ualeamus facti ad imaginem dĩ. ut dominem᷑ piscib maris
& uolucrib cęli. & om̃ib pecorib quȩ repunt super terram.
naturam. etiam cum impiis & infidelibus certũ est nobis esse
ipsa fides. Non enim om̃iũ est fides. Deniq sicut eis qͥ uolentes

Expanded text:
Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qsus apostolicas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pecoribus quae repunt super terram. naturam etiam cum impiis et infidelibus certum est nobis esse est, quorum est ipsa fides. Non enim omnium est fides . Denique sicut eis qui volentes
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege eẽt. qͥa sua uoluntate legem se posse putabant implere sine
aditorio gr̃ȩ quȩ̃ est ꝑ fidem xp̃i: ideo cũ dixisset ñ habens. eã
iustitiam quȩ ex lege est: secutus adiunxit. sed eam quȩ est ꝑfidẽ
xp̃i quȩ ẽ. ex dõ. Hanc ignorabant de qͥbus ait ignorantes di iustitiã
id÷ quȩ est ex dõ. hanc enim dat ñ littera occidens sed uiuificans
sp̃s: & suam uolentes constituere quã dixit ipse ex lege iustitiã. cũ
diceret non habens eam iustitiam quę ex lege est: iustitiae dĩ ñ
sunt subiecti. hoc ÷ gr̾ae dĩ non st̃ subiecti. Sub lege enim eraq
ñ sub gr̾a. & ideo eis dominabat᷑ peccatũ a quo ñ fit homo liber
lege seo gr̾a. Propter qd alibi dicit. Peccatũ enim uobis ñ domina¬
bitur. Non enim estis sub lege: sed sub gr̃a. Non qͥa lex mala
est: sed qͥa sub illa st̃ quos reos facit: ui iubendo ñ adiuuando.

Expanded text:
ex lege esset, quia sua voluntate legem se posse putabat implere sine ex lege esset, quia sua voluntate legem se posse putabat implere sine adjutorio gratiae quae est per fidem Christi? Ideo cum dixisset, non habens meam justitiam quae ex lege est; secutus adjunxit, sed eam quae est per fidem Christi, quae est ex Deo. Hanc ignorabant, de quibus ait, ignorantes Dei justitiam, id est, quae est ex Deo hanc enim dat non littera occidens, sed vivificans spiritus; et suam volentes constituere, quam dixit ipse ex lege justitiam, cum disunt subjecti, hoc est, gratiae Dei non sunt subjecti. Sub lege enim erant, non sub gratia; et ideo eis dominabatur peccatum, a quo non fit homo liber lege, sed gratia. Propter quod alibi dicit, Peccatum enim vobis non dominabitur; non enim estis sub lege, sed sub gratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando.
Abbreviated transcription (Latin):
suam uolentes constituere: iusticiȩ dĩ non st̃ subiecti. De iudȩis
non credebant. Suam uͦ iustitiam dicit eos uolentes constituere quȩ
iustitia ÷ ex lege. non qͥa lex ab ipsis ẽ. constituta: sed in lege quȩ
ex dõ est suã iustitiam constituerant. quando eandem legem sius
uirib se implere posse credebant. ignorantes dĩ iustitiam. non qua
iustitia ds̃ iustus ẽ: sed quȩ iustitia ẽ homini ex dõ. Et ut scia¬
tis hanc illũ eoꝵ dixisse iustitiã quȩ est ex lege. hanc autẽ dĩ
quȩ homini ẽ ex dõ: audite qͥd alio loco dicat. cũ de xp̾o loqueret᷑
Propter quẽ om̃ia inqͥt non solum decrimenta ẽẽ credidi. uerum
& stercora existimaui ẽẽ ut xp̾̃m lucrifaciam & inueniar in illo.
non habens meam iustitiam quȩ ex lege est. sed eam quȩ ẽ. ꝑ fidem
cum sua non eẽt lex ipsa sed dĩ. nisi qͥa suam dixit iustitiã quanuis

Expanded text:
suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis non credebant. Suam vero justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege; non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est, suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant: ignorantes Dei justitiam, non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est homini ex Deo. Et ut sciatis hanc illum eorum dixisse justitiam, quae est ex lege; hanc autem Dei, quae homini est ex Deo: audite quid alio loco dicat, cum de Christo loqueretur. propter quemomnia non solum detrimenta credidi, uerum etiam stercora existimaui esse, ut Christum lucrifaciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, quae ex lege est, sed eam, quae est per fidem cum sua non esset lex ipsa, sed Dei: nisi, quia suam dixit justitiam, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonum. Nec tamen ideo debetis in homine hoc ÷ in uobis
ipsis ñ in dño głari: quando ñ scđ̾m carnem uiuitis. sea sp̃u
ac tiones carnis mortificatis. Ut enim ñ se extollerent qͥbus istadi.¬
cebat existimantes se suo sp̃u tanta hȩc bona oꝑa facere posse ñ di.
ppterea cum dixisset si autẽ sp̃u actiones carnis mortificaueritis
uiuetis. continuo subiecit. Quot qͦt enim sp̃u dĩ aguntur. hi filu st̃ dĩ.
Quando gͦͥ sp̃u actiones carnis mortificatis ut uiuatis: illũ glorificate.
illũ laudate. illi gr̾as agite cuiꝰ sp̃i agimini ut ista ualeatis. ut uos
filios dĩ ẽẽ monstretis. Quot qͦt enim sp̃u dĩ agunt᷑ hi filii st̃ dĩ.
Quotqͦt ergo adiuncto omin solo adiutorio legis sine adiutorio gr̃e
confidentes in uirtute mꝰ a sua suo sp̾u aguntur: non st̃ filii dĩ¬
Tales sunt de qͥbus idem aicit apłs. qđ ignorantes dĩ iustitiam &

Expanded text:
ab bonum: nec tamen ideo debetis in homine, hoc est, in vobis ab bonum: nec tamen ideo debetis in homine, hoc est, in vobis ipsis, non in Domino gloriari, quando non secundum carnem vivitis, sed spiritu actiones carnis mortificatis. Ut enim non se extollerent quibus ista dicebat, existimantes se suo spiritu tanta haec bona opera facere posse, non Dei; propterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, continuo subjecit, Quotquot enim spiritu Dei aguntQuando spiritu actiones carnis mortificatis ut vivatis, illum glorificate, illum laudate, illi gratias agite, cujus spiritu agimini, ut ista valeatis, et vos filios Dei esse monstretis. Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei; quotquot ergo adjuncto solo adjutorio legis, sine adjutorio gratiae, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii Ds, quod ignorantes Dei justitiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
uanissimi homines & ꝑuersissimi pelagiani. legem dicunt eẽ
dĩ gr̃am qua iuuamur ad non peccandũ : Quid ÷ miseri quod
dicunt. qͥ sine ulla dubitatione tanto apło contradicunt: Ille
dicit peccatũ uires aduersum hominẽ accepisse ꝑ legem. & eum
ꝑ mandatũ quanuis sc̃m & iustũ & bonũ tamen occidere. & ꝑ
bonũ opari ei mortem. de qua ñ liberaretur nͥ uiuificaret sp̃s eũ
quẽ littera occidat. sicut alio loco dicit. littera occidit: sp̾s autẽ
iuuificat. & isti indociles contra lucem dĩ cȩci. & contra uocem
dĩ surdi. occidentẽ litteram uiuificare dicunt. & uiuificanti
sp̾ui contradicunt : Ergo fr̾s ut ipsius potius apłi uerbis uos
moneam: debitores sumꝰ non carni. ut scđm carnem uiuamꝰ.
Si enim scđm carnem uixeritis: moriemini. Si autẽ sp̾u acti.¬
ones carnis mortificaueritis: uiuetis. Hȩc dixi. ut apostolicis
uerbis liberũ arbitriũ urm a malo deterrerem. & exhortarer

Expanded text:
vanissimi homines et perversissimi Pelagiani legem dicunt esse Dei gratiam, qua juvamur ad non peccandum? Quid est miseri quod dicunt, qui sine ulla dubitatione tanto Apostolo contradicunt? Ille dicit peccatum vires adversus hominem accepisse per legem, et eum per mandatum, quamvis sanctum et justum et bonum, tamen occidere, et per bonum operari ei mortem, de qua non liberaretur, nisi vivificaret spiritus eum, quem littera occiderat sicut alio loco dicit, Littera occidit, spiritus autem vivificat : et isti indociles contra lucem Dei caeci, et contra vocem Dei surdi, occidentem litteram vivificare dicunt, et vivificanti spiritui contradicunt. Ergo, fratres, ut ipsius potius Apostoli verbis vos moneam, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis. Haec dixi, ut apostolicis verbis liberum arbitrium vestrum a malo deterrerem, et exhortarer
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ alio loco dicit. Adhuc suꝑeminentiorẽ uiam uob̾ demonstro
Si linguis hominũ loquar & angłoꝵ. caritatẽ autẽ ñ habeam:
factus sum aeramentũ sonans aut cymbalũ tinniens. Et
si habuero ꝓphetiam. & si sciero om̾ia sacram̃ta. & si habuero
omem fidem ita ut montes transferam. caritatẽ autẽ ñ habeã:
nichil sum. Et si distribuero om̃ia mea pauꝑibus. & si tradi.

Expanded text:
eminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Et si habuero prophetiam, et si sciero omnia sacramenta, et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sua anticristus aut in xp̃o est Aut in membrissumꝰ. aut
in humorib malis. Qui se in mebius cõmiitat in corpore
membrũ est : qui autẽ in malitia ꝑmanet. humor ma.¬
lus est. Et quando exierint: releuabunt᷑ qui prahant᷑
E x nobis exierunt. sed ñ erant ex nobis. U si fuisent ex
sed ereuudo manifestant᷑. Et uos unc tionẽ habetis a sc̃o ut
dicit lom̃s qͥ habent posse cognoscere bonos & malos. nec
oplis eẽ ut doceant᷑: quia ipsa inctio docet eos. Scribo
uobis. non qđ nescieritis ueritatẽ: seo qͥa nostis eam. & qͥa
quomꝰ agnoscamꝰ anticristũ. Quid est xp̃c: Ueritas
pse dixit. ego sum ueritas. Om̃e autẽ mendaciũ. non est
ex ueritate. Om̃s ergo qͥ mentiunt᷑: nondũ sunt ex xp̃o
Non dixit. quoddã mendaciũ ex ueritate : & qđ dam menda¬
cium ñ ex ueritate. Sententiã actendite. ne uospalpẽ¬
tis. ne uos aduletis. ne uos decipiatis. ne uobis illudatis.
Om̃e mendaciũ. non ẽ. ex ueritate. Uideamꝰ quomͦ antier¬

Expanded text:
ut antichristus, aut in Christo est. Aut in membris sumus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est; et quando exierit, relevabuntur qui premebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut dicit omnes qui habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quiquomodo cognoscamus Antichristum. Quid est Christus? Veritas. Ipse dixit, Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes igitur qui mentiuntur, nondum sunt ex Christo. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichr
Abbreviated transcription (Latin):
accepturus est: Fac illũ mercedem suam oblitum. defici¬
unt manus. Memoria ꝓmissȩ mercedis ꝑseuerantẽ facit
in oꝑe. & homo ꝓmisit qͥ potest fallere. Quanto fortior.
eẽ debes in agro dĩ. quando ꝓmisit ueritas. cui nec suc¬
cedi potest nec mori nec fallere potest eũ cui ꝓmissũ est:
qͥo est. pͥmissum : Uideamus qͥd ꝓmisit. Autum e qđ hic
multum amant homines. an argentũ. an possessiones ad
quas fundunt homines aurũ. quanuis multum ament
durum: an amena prȩdia. an amplȩ domus. multaman¬
cipi. amimalia numerosa : Non hȩc ẽ. quȩdã merces. ad
quã nos hortatur ut in labore duremus. Q uid dicit᷑ mertꝰ
sta s dita se tenier Audistis. & gauisi erclamastio. Anate
ꝗa audistis & liberamii a dolorib uris in reqem uliar

Expanded text:
accepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiaccepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiunt manus. Memoria promissae mercedis perseverantem facit in opere: et homo promisit qui te potest fallere. Quanto fortior esse debes in agro Dei, quando promisit veritas, cui nec succedi potest, nec mori, nec fallere potest eum cui promissum est? Et quid est promissum? Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic multum amant homines, an argentum? An possessiones, ad quas fundunt homines aurum, quamvis multum ament aurum? An amoena praedia, amplae domus, multa mancipia, animalia numerosa? Non haec est quaedam merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid dicitur merces ista? Vita aeterna. Audistis, et gavisi exclamastis: amate quod audistis, et liberamini
Abbreviated transcription (Latin):
time. Ergo uos qđ ab inicio audistis. in uobis ꝑmaneat. Quod
si in uobis manserit qđ ab inicio audistis: & uos in filio & patre
manebitis. hȩc est pollicitatio. quã ipse pollicitꝰ est nobis. forte
enim quȩreres mercedem & diceres. Ecce in me qđ ab inicio
audiui custodio. obtempero. Pericula. labores. temptationes
pista ꝑmansione sustineo. Quo fructu: qua mercede: quid
mͥ postea dabit. qͥa in hoc scło me uideo laborare inter tẽpta.¬
tiones: Non uideo hic reqͥem eẽ aliquã. Mortalitas ipsa ag̃.¬
grauat animam. & corpus qđ corruimpit᷑ premit ad inferi.¬
ora. Sed tolero om̃ia: ut illud qđ ab inicio audiui maneat
in me: & dicam dõ meo. Propter uerba labiorũ tuoꝵ. ego
custodiui uias duras. Ao quã ergo mercedem : Audi. & noli
deficere. Sed deficiebas in laboribus. ꝓmissa mercede fortis
esto. Quis ẽ. qui oꝑetur in uinea. & recedat illi de corde quod

Expanded text:
time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in vobis manserit quod ab initio audistis; et vos in Filio et Patre manebitis. Haec est pollicitatio quam ipse pollicitus est nobis. Forte enim mercedem quaereres, et diceres: Ecce in me quod ab initio audivi custodio, obtempero; pericula, labores, tentationes pro ista permansione sustineo: quo fructu? qua mercede? Quid mihi postea dabit, quia in hoc saeculo me video laborare inter tentationes? Non video hic requiem esse aliquam; mortalitas ipsa aggravat animam, et corpus quod corrumpitur premit ad inferiora: sed tolero omnia, ut illud quod ab initio audivi, maneat in me; et dicam Deo meo, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Ad quam ergo mercedem? Audi, et noli deficere. Si deficiebas in laboribus, promissa mercede fortis esto. Quis est qui operetur in vinea, et recedat illi de corde quod
Abbreviated transcription (Latin):
foris sis: contrariꝰ es xp̃o. Intussis. forissis: anticristus es.
Intus sis. foris sis: palea es. Sed quare foris ñ es: quia occasi
onem uenti ñ inuenisti Iam ista manifesta sunt fr̃s. ne
qͥs dicat xp̃m non colo: seddnm colo patrẽ ipsius. Om̃is qui
negat filiũ: nec filiũ nec patrem habet. Et qui confitet᷑
filium: & filiũ & patrem habet. Uos grana alloquit᷑. ut qͥ
palea erant: audiant & grana fiant. Unus qͥsq consideret
conscientiã suã. Si mundi amor est. mutetur. fiat amor
xp̃i: ne sit anticristus. Si quis ei dixerit qđ anticristus
sit irascitur. iniuriã sibi factam putat. Fortassis incre.¬
pationẽ minat᷑. si audiat a litigante qđ anticristus sit.
Dicit ei xp̃c. Patiens esto. Si falsum audisti gaude mecum:
qͥa & ego falsa ab anticristis audio. Si autẽ uerũ audisti.
conueni conscientiã tuam. & si audire times: esse plus

Expanded text:
foris sis, contrarius es Christo. Intus sis foris sis, Antichristus es. foris sis, contrarius es Christo. Intus sis foris sis, Antichristus es. Intus sionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. Omnis qui negat Filium, nec Filium nec Patrem habet: et qui confitetur Filium, et Filium et Patrem habet. Vos grana alloquitur; et qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus
Abbreviated transcription (Latin):
ut conuincant uerba tua te dicere. ñ uerba .xp̃i. Si aut̃
unt reprehendere. Xp̃m quomͦ : Inquiunt. Et quare
nos tales fecit : Nonne dicunt hoc cotidie homines conuicti de
factis suis. praua uoluntate ꝑuersi: artificem accusant. Clama
illis artifex de cęlo. qͥa ipse fecit nos qͥ nos refecit. Quid te feci: eq
Audisti qͥa laudant me oꝑa mea ex ore triũ puerorũ: Ipse ymis
laudant angeli. laudant stellȩ. laudant luminaria. lau¬
dat quic qͥd natat. qͥcqͥd uolat. quicqͥd ambulat. quicqͥd
repit. Laudant ista om̃ia dñm. Nunqͥd audistis qͥa laudat
dnm auaritia: Nunqͥd audistis qͥa laudat dnm ebrietas:
quia laudat luxuria: Laudat nugacitas: quicqͥd ibi non
audis laudem ñ dare dño: non fecit dñs. Corrige quod tu
fecisti. ut saluet᷑ quod in te ds̃ fecit. Si autẽ non uis: et
amas & amplecteris peccata tua: contrariꝰ es xp̃o. Intus sis

Expanded text:
ut te convincant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem ut te convincant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem unt reprehendere Christum: Quomodo, inquiunt, et quare tales nos fecit? Nonne dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? EgoAudisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit, laudam ista omnia Dominum. Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum ebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu fecisti, ut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccata tua contrarius es Christo. Intus sis
Abbreviated transcription (Latin):
Non colligo de tribulis ficus. non colligo de spinis uuas. Una queq
arbor afructu cognoscit᷑. Magis mendar ẽ anticristꝰ. qͥa ore
anticristos foras exisse: sed multos nondũ manifestos qui
minime foras exierint. Quot qͦt enim habet ȩccła ꝑiuros.
fraudatores. maleficos. sortilogoꝵ inqͥsitores. adulteros.
ebriosos. feneratores. mangones. & om̃ia quȩ enumerare
ñ possumꝰ: si contraria st̃ doctrinȩ xp̃i. contraria sutd
uerbo dĩ. Uerbũ autẽ dĩ xp̃c est. Quicqͥd contrariũ est
uerbo dĩ: in anticristo est. Anticristus enim. xp̃o contra.¬
rius est. Et uultis nosse. quã aꝑte resistant isti xp̃o.
Aliquando euenit ut aliqͥ malefaciant. & incipiant cor.¬
ripi. Quia xp̃m non audent blasphemare ministros
eiꝰ blasphemant. a quib corripiunt᷑. Si autẽ ostenderis illis
uͥa. xp̃i uerba dicis non uerba tua. conant᷑ quantũ possunt

Expanded text:
non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognoscitur . Magis mendax est antichristus qui ore antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt doctrinae Christi, contraria sunt verbo Dei: Verbum autem Dei Christus est: quidquid contrarium est Verbo Dei, in Antichristo est. Antichristus enim contrarius est Christo. Et vultis nosse quam aperte resistant isti Christo? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem ostenderis illis quia Christi verba dicis, non verba tua; conantur quantum possunt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ exiuimꝰ ab eis: nos illos similiter. Sed designauit hȩc
mus ad linguã: sed ad facta. Si enim om̃s interrogentur:
om̃s uno ore confitent᷑ iħm esse .xp̃m. Quiescat paululũ
lingua. uitam interrogemꝰ Si inuenimus hoc. si ipsa
scriptura nobis dixerit qͥa negatio ñ tantũ lingua fit
sed & factis. certissi inuenimꝰ multos anticristos qui ore
poc: In sripcura P aulum audi apłm. qui de talib: du n loque.¬
recur ait. Confitent᷑ enim se nosse adm̃: factis aute negant
cnstris est. Non audio qđ sonet. sed uideo qđ iuiuati sepera
loquunt᷑ & uerba requirimꝰ: quis enim malus noubene
ult loqui : Sed qͥd dicit calib añs: hypocrite. quom̃ poter¬
sus bona loqui cum sitis mali: uoces ur̃as ad aures meas affer.¬
tis ego cogitationes uras inspicio. Uoluntatẽ malam ibi
uideo & falsos fructus ostenditis: Noui qͥd inde colligamio

Expanded text:
quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec mus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitentur Jesum esse Christum. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis; certe invenimus multos antichristos qui ore hoc in Scriptura? Paulum audi apostolum: de talibus cum loqueretur, ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant , antichristus est. Non audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid unde colligam;
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ. xp̃i. illi eam ñ tenent. Non communicant orbi terra¬
rum. ñ cõmunicant uniuersitati redemptȩ sanguine xp̃i
Habemꝰ ipsum dnm̃ resurgentẽ a mortuis. qui se dubitantib
manib discipłoꝵ prębuit palpandũ. Et cum adhuc illi du¬
bitarent: ait illis. Oportebat. xp̃m pati & resurgere
tertia die: & p̃dicari in nomine eiꝰ penitentiã & remis¬
sionem peccatoꝵ. Ubi : Qua: quibus: ꝑ om̃s gentes. in¬
cipiens ab ierłem. Securi sumꝰ de unitate hereditatis: qͥs¬
qͥs huic hereditati non cõmunicat: foras exiit. Sed nor
exierunt: anticristi sunt. Si anticristi sunt: mendãces
ad difficultatẽ quęstionis. Singulos in terroga. confitent᷑
epła. Uidetis certe questionẽ.Hȩc quȩstio. & nos ipsoc
turbat si non intelligat᷑. Aut nos sumꝰ anticristi. aut
ipsi sunt anticristi. Illi nos anticristos uocant. & dicunt

Expanded text:
ditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terraditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed nexierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces ad difficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitenturEpistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos. Quẽ inuenis hereticũ. qͥ neget qđ iħc nonẽ.¬
xp̃c : uideat caritas ur̃a magnũ sacramentũ. Atten.¬
dite qͥd inspirauerit nobis dñs ds̃. & qͥd insinuare uobis
uelim. Ecce exierunt a nobis: & facti sunt donatistae.
eẽ xp̃m : nec nos possunt illi dicere anticristos nec nos
illos. qͥa & nos confitem᷑ & illi. Si ergo nec illi nosdicunt
nec nos illos: ergo nec illi a nobis exierunt. nec nos ab
ipsis. Si ergo non a nobis exiuimus : in unitate sumus.
Si in unitate sumꝰ. qͥd faciunt in unitate duo altaria. qͥd
faciunt diuisȩ domus. diuisa coniugia: qͥd facit cõmiinis
lectus. & diuisus xp̃c: Admonet nos uulnus fateri.
qđ uerũ est. Aut ipsi a nobis exierunt: aut nos ab ipsis.
Sed absit. ut nos ab ipsis. Habemꝰ enim testamentũ dñicȩ here¬
ditatis. recitemꝰ. & ibi nos inueniemꝰ. Dabo tͥ gentes heredita¬
tem tuã. & possessionẽ tuã terminos terrȩ. Tenemꝰ here¬

Expanded text:
hereticos: Quem invenis hereticum? Qui negat, quod Iehereticos: Quem invenis hereticum? Qui negat, quod Iearitas vestra magnum sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: sum esse Christum, nec nos possunt illi dicere anticillos, quia et nos confitemur et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos, ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab illis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid faciunt in hae civitate duo altaria, quid faciunt divisae domus, divisa coniugia? Quid facit communis lectus et divisus Christus? Admonet nos veritas fateri quod verum est, aut ipsi a nobis exsed absit ut nos ab ipsis! Habemus enim testamentum Dominicae haereditatis. Recitemus, et ibi nos inveniamus: « Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haere
Abbreviated transcription (Latin):
Iste .xp̃c sperabat᷑ uenturꝰ a popło iudeorũ. & qͥa humilis ue.¬
nit: non ẽ. agnitus. Quia lapis paruuserat. offenderunt
in illũ & fracti sunt. Sed creuit lapis: & factus ẽ. mons
magnꝰ. & qͥd ait scriptura: quicunq offenderit iNlapi.¬
dẽistũ conquassabit᷑. & suꝑ quẽ uenerit lapis iste: conte¬
ret eũ. Discernenda sunt uerba. Offendentem dixit
conquassari. suꝑ quẽ uenerit conteri. Primo dͥa humilis
uenit. offenderunt in illũ homines. Quia excelsus uentur
est adiudiciũ: suꝑ quẽ uenerit conteret eũ. Sed illũ nor
conteret uenturus. quẽ non quassauit cũ uenit. Qui uen
humilem ñ offendit: non formidabit excelsũ. Breuiter
audistis fr̃s. qui in humilẽ non offendit: non formidabit
sunt. Nemo dubitat. Ipse enim designaut. Ex nobies
exierunt. sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis.
ꝑmansissent utiq nobiscũ. Quicumnꝙ ergo ñ manent no.¬
biscum sed exeunt a nobis: manifestũ est qđ anticristist̃.

Expanded text:
Iste Christus sperabatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit sunt nemo dubitet; ipse enim designavit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum est, quod antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
e. nobis uita ȩterna.NLemo uos seducat ad mortem. Promis.¬
sionem uitȩ eternȩ desiderate. Quid potest mundus ꝓmit¬
tere: quicqͥa libet ꝓmittat. forcasis crastina moritur qͥ ꝓmitait
Etqua fronte ad illũ qui manet in ȩternũ exiturus ess Sedmi¬
natur m̃ potens homo. ut aliqͥd male faciat. Quid minaturi
Carceres. catenas ignes. tormenta bestias. Nunqd ignẽ eternũc
E xhorresce qd minat᷑ om̃ps. ama qđ̃ pollicet᷑ omp̃s: on uuilescit
omis mundus. siue ꝓmittens siue terrens. Hec scrusi nobr
ois sures seducunt ut sciatis qͥa unctio quã accepis iꝰ do¬
caritas illa ẽ: quȩ in quocurq fuerit. tanꝗ radix illi erit.
Quanuis ardente sole arescere ñ potest om̃e qd̃ radiratas esat
naitiitur calore solis non arescit. & non habetis nece sitate
Quio eigo nos fa cinꝰ frs qͥa docemus uos ir di larc tao i psit uet¬
uocet tios de omibus: quasi nos sine carisa lab oraius. ce doce¬
at uos unctio. i psius. Sed modo imͥ facio questionẽ. &e ili

Expanded text:
e his qui vos seducunt. Nemo vos seducat ad mortem; promissionem vitae aeternae desiderate. Quid potest mundus promittere? Quidquid libet promittat, fortassis crastina morituro promittit. Et qua fronte ad illum qui manet in aeternum, exiturus es? Sed minatur mihi potens homo, ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens; et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens. Haec scripsi vobis de his qui vos seducunt; ut sciatis quia unctionem habetis, ae, in quocunque fuerit, tanquam radix illi erit, quamvis ardente sole arescere non potest. Omne quod radicatum est, nutritur calore solis, non arescit. Idem in seQuid ergo nos facimus, fratres, quia docemus vos? Si unctio ejus docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus. Et utqat vos unctio ipsius. Sed modo mihi facio quaestionem, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. quomͦ est agricola ad arborem. Forinsecus oꝑatur.
adbibet aquã. & diligentiã culturȩ quanlibet forinsecus
adhibet. Nunqͥd poma format: Niunqͥd nuditatẽ lignoꝵ
uestit umbra foliorum: Nunqͥd tale aliquid intrinsecus
agit: Sed qͥs agit hoc : Audite agricolã apłm & uidete
qͥd sumus. & audite magistrũ interiorem. Ego plantaui.
apollo rigauit: sed ds̃ incrementũ dedit. Neq qui plan.¬
tat est aliqͥd neq qui rigat. sed qui incrementũ dat ds̃.
oc ergo uobis dicimꝰ. siue plantemus siue rigemus loquen.¬
do. non sumꝰ aliqͥd: sed ille qͥ incrementũ dat ds̃. idest un¬
ctio illiꝰ quȩ docet uos de om̃ibus¬

Expanded text:
dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum dat Deus, id est, unctio illius quae docet vos de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ꝰ mnc uidece magnũ sacramentũ fr̃s. Sonus uerberũ
nr̃oꝵ aures ꝑcutit. magister intus ẽ. Holite putare quenꝗ¬
hominẽ aliqͥd discere ab homine. Admonere possumꝰ ꝑ strẽ.¬
pitũ uocis nr̃e. si non sit intus qͥ doceat: in anis fit strepities
audistis: quam multi hinc indocti exituri sunt: quantũ
aa me ꝑtinet. om̃ib loquutꝰ sum. Sed quib unctio illa int̾
non loquit᷑: quos sp̃s sẽs intus ñ docet. indocti redeunt. Ma.¬
gisteria forinsecus. adiutoria quȩdam sunt & admonitiones
athedram in celo habet. qͥ corda docet. Propterea ait & ipse ui
euangelio. Nolite uobis dicere magistrũ in terra. unus ẽ.
mo hominum illic ẽ Luia & si aliqͥs est a latere tuo: nul
corde tuo Unctio ip̃sius sit in corde: ne sit in solitudine
cor sitiens. & non habens fontes quib irriget᷑. Interior ergo
magister ẽ. qui docet. Xp̃c docet. inspiratio ipsius docet.
strepunt uerha. Sic sunt ista uerba fr̃s quȩ forinsecus

Expanded text:
Jam hic videte magnum sacramentum, fratres: sonus verborum nostrorum aures percutit, magister intus est. Nolite putare quemquam aliquid discere ab homine. Admonere possumus per strepitum vocis nostrae; si non sit intus qui doceat, inanis fit strepitus naudistis? Quam multi hinc indocti exituri sunt? Quantum ad me pertinet, omnibus locutus sum; sed quibus unctio illa intus non loquitur, quos Spiritus sanctus intus non docet, indocti redeunt. Magisteria forinsecus, adjutoria quaedam sunt, et admonitiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. Propterea ait et ipse in Evangelio: Nolite vobis dicere magistrum in terra: unus est mo hominum illic est; quia etsi aliquis est a latere tuo, null sit in corde tuo; unctio ipsius sit in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes quibus irrigetur. Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. erstrepunt verba. Sic sunt ista verba, fratres, quae forinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
dieti. quos n st inuentũ in ore coꝵ mendacium. queio uon qurr¬
huent quoion haber peccatũ. Q uod si dicerent. seipion docete¬
rent se uen tas in cis ũ esset. Porro si ueritas in ensnoni e Serr
nueniret᷑ in ore coꝵ mendaciũ. Quod si ꝓpter muidid euiper¬
nent sone percato dicerent se ñ ẽẽ sine peccato hoc poiu eibrt
mendaeui salsumq essec quod dictii est non est unuenras dore
ere maendacum. Ideo gͦ sine macula sunt. quia uieat is sei dimui¬
serunt aedutorib: suis: ac illis deo dimittente muna aei snt
esccrenos ut ualiumus ex posuimus quomꝰ accipiend a uosenti t ac̃¬
stimonit que upiia consa cõmemorauit. Lpse are momꝰ̃ oltrdte¬
ciiendu quo scrptu est om̃is bomo mendar eniom in colunt

Expanded text:
t. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi propter inuidiam, cum essent sine peccamendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum q
Abbreviated transcription (Latin):
significatos esse manifestũ est. Non aut̃ ibi ÷ questio quȩ uersatur.
Illud ÷ quod expecto ab isto audire si possim eos qͥ scd̾m sp̃m uiuunt.
& ob hoc etiam hic adhuc uiuentes iam quodã mͦ in carne ñ sunt.
utrũ grã dei uiuant scđm sp̃m. an sibi sufficiant. iam data cum
creant᷑ possibilitate naturȩ & ꝓpria sua uoluntate: cum plenitu¬
do legis non sit rusi caritas. & caritas dei diffusa sit in cordibus

Expanded text:
signifisignifiillud est, quod expecto ab isto audire, si possim, eos, qui secundum spiritum uiuunt et ob hoc etiam hic adhuc uiuentes iam quodam modo in carne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi apło iacobo admonenti & dicenti. Si quis aut̃ ur̃m indiget
sapientia. postulet adeo qui dat om̃ib affluent̾ & non impꝑat.
& dabitur ei. Nostulet aut̃ in fide nichil hȩsitans. Hec ÷ fides
ad quã pcepta compellunt ut lex imꝑet. fides impetret. Per
linguam eni quã nullus hominũ domare potest sed sapientia
desursũ descendens: in multis offendimꝰ om̃s. Non eni & hoc iste
apłs alio modo ꝓnunciauit. sicut illud quod ait. linguã nullus
hominũ domare potest. Nel illud quisquã istis ꝓ impossibilita¬
te non peccandi similit̾ obiecerit quod dictũ est. Sapientia car¬
nis iniica ẽ dño. Legi enim dei non .ẽ subiecta. Nec enĩ potest.
Qui aut̃ in carne sunt. deo placere non possunt. Sapientiã quippe
carnis dixit. non sapientiã desursum descendentẽ. Ꝙ in carne. ẽẽ.¬
n eos qui nondũ de corpore exierunt: sed eos qui scđm carnẽ uiuunt

Expanded text:
ipsi apostolo Jacobo admonenti et dicenti, Si quis autem vestrum indiget ipsi apostolo Jacobo admonenti et dicenti, Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non improperat, t dabitur e i; postulet autem in fide nihil haesitans. haec est fides, ad quam praecepta conpellunt, ut lex imperet. fides impetret. per linguam enim, quam nullus hominum domare potest, sed sapientia desursum descendens, in multis offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit sicut illud quod ait: linguam nullus hominum domare potest. Nee illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est in deum; legi enim dei non est subiecta, nec enim potest. qui autem in carne s 11111, deo placere non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam desursum descendentem et in carne esse non cos, qui nondum de corpore exierunt, sed cos, qui secundum carnem uiuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uitorio non fierent quȩ dixit fieri non oportere. Quis eni sapiens
& disciplinatus int̾ uos. ostendat ex bona conu̾satione oꝑationem
suam in mansuetudine sapientiȩ. Quod si zelum amarũ habetis.
& contentiones in cordib ur̃is: nolite gloriari & mendaces esse ad-¬
uersus ueritatem. Non est ista sapientia desursum descendens. sed t̃¬
rena. animalis. diabolica. Ubi enim zelus & contentio. ibi inconstantia
& om̃e opiis prauum. Quȩ aut̃ desursum.ẽ. sapientia. primũ qͥdem
pudica est. deinde pacifica. modesta. suadibilis. plena miscđiȩ & fru-¬
ctib bonis. in estimabilis. sine simulatione. Hac ẽ. sapientia quę
linguam domat desursum descendens. non ab humano corde ꝓsili¬
nitate ponit in hominis potestate: Cur gͦ oratur ut accipiatur.
si ab homine est ut habeatur:: An & huic orationi contradicit᷑.
ne fiat inuiria libero arbitrio. quod sibi sufficit possibilitate na¬
turȩ ad implenda om̃ia p̾cepta iusticiȩ. Contradicat᷑ gͦ eidem

Expanded text:
iens et disciplinatus inter nos? diseipIinat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. quodsi zelum amarum habetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersus ueritatem. non est ist a sa pientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. ubi enim zelus e t contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem desursum est sapientia, perimum pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Haec est sapientia quae linguam domat, desursum descendens, non ab humano corde prosilinitate ponit in hominis potestate? Cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? An et huic orationi contradicitur, ne fiat injuria libero arbitrio, quod sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta justitiae? Contradicatur ergo eidem
Abbreviated transcription (Latin):
erant ꝑ naturam. Nec omino essent: nisi eũ recipiendo accepissent ꝑ
eius gram huiusmodi potestatẽ. Haec est potestas quã sibi uindicat
fortitudo caritatis. quȩ non ẽ. in nobis. nisi ꝑ sp̃m scm̃ qͥ datus est nob̾.¬
Qđ etiam prb̾r uenerabilis ieronimꝰ dixit in his quȩ illũ dixisse cõ.¬
memorat cũ exponeret qđ scriptũ est. beati mundo corde qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. quos ñ arguit conscientia ulla peccati. & adierit. mun¬
dus: inundo corde conspicit᷑. templũ dĩ non potest esse pollutũ.: hoc

Expanded text:
erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est in nobis nisi per spiritum sanis quae illum dixisse commemorat, cum exponeret quod scriptum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt: « Quos non arguit conscientia ulla peccati; » et adjecit: « Mundus mundo corde conspicitur, templum Dei non potest esse pollutum » Hie
Abbreviated transcription (Latin):
torium postulare. Nam utiq cũ dicit similes fiant dõ. ꝑ caritatẽ dĩ
futuri st̃ si miles dõ quȩ diffusa ẽ. in cordibus nr̃is. non naturȩ possibili.¬
est ei cor mundũ & sine peccas. qͥs nescit ad istam ꝑfectionẽ ꝑducen.¬
dum cor mundũ. dum intepor homo renoriat᷑ de die in diem sxion
& sine peccato potestatẽ accepit a dõ ẽẽ. filius dĩ utiq ad monuit ne
cũ quisq factus fuerit ita castus & sine peccato. qđ ubi &̧ quando in eo
ꝑficiatur non nulla questio ẽ. sed int̾ pios bene quȩxit᷑ int̾ quos tamen
constat fieri posse. & sine mediatore dĩ &e hominũ homine xp̃o iħu fieri
non posse. tamen ut dicere coeꝑam prudent xistus admonuit: ne
cũ fuerit quisq talis factus. & ꝑ hoc recte inter dĩ filios deputatꝰ.
putetur ipsius fuisse potestatis quã ꝑ gr̾am accepit a dõ. cũ ea non
aut̃ receꝑunt eũ. dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Quod utiq non

Expanded text:
torium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris non naturae possibiliest ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die in diem, non tet sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non