comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentems &e  mauentem suꝑ eiun: ipse est qui
baptirat in sp̃u sc̃õ. Hoc tͥ o ioħes dixit qu
te misit: Manifestum qi hoc. Quis gͦ te n¬
sit: forte pat̾. Uerus d̾s pater: & ueri uec¬
tas ds filius. Si pat̾ sine fllio te misit: ds si¬
ne ueritate te misit. Si autẽ id̾o uerax es
qr ueritatem loqueris & ex ueritate loq̃¬
ris . ñ te misit pat̾ siue filio. s simul
misit pat̃ & filius. Sigͦ & filius te nuat
cum patre: quomͦ nesciebas eum a qͦ mis¬
sus ese Quem uidas inueritate ipse te mi¬
sit ut agnosceretur in carne: & dix. Suꝑ quẽ
uideris spm̃ descendentem siẽ columbã & ma¬
nentem suꝑ eum: ipse est qui baptriat in spũ
scõ. Hoc audunt iohannes ut nosset eũ quẽ
ñ nouerat. an ut plenius nosset quẽ iã no¬
uerat. Si enĩ ex omĩ parte ñ nosfet: ñ uemi¬
senti
ad fluiuium ut baptuaret᷑ diceret. Ego a te
debeo baptuari. & tu uenis ad me : Nouerat
gͦ. Quando autẽ coliunba descendit: lam bap¬

Expanded text:
m, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnosceretur in carne, et dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. 2. Hoc audivit Joannes, ut nosset eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam bap
Abbreviated transcription (Latin):
caritati ur̃e. Si enim baptismum ioħis ne¬
cessarium erat saluti nr̃e: & mͦ debuit ex¬
ercer Nenim mͦ ñ saluatit᷑ homines.
aut mͦ ñ plures saluant᷑: aut alia salus
ipse est. ⁊p̃c : eadẽ nob̾ salus est. S quare
missus.s̃. iohannes baptuans: Quia opor
qr oportuit crucifigi xp̃m. Si eium uiã
lnimilitatis demonstraturiis aluenerat.
& scipsum facturus ipsam humilitatiᷤ
uiam: in onũb ab eo implenda erat hu¬
militas. Auctoritatem dare baptismo
suo huic dignatus est: ut cognoscerent
serui quanta alacritate deb̾ent currere
ad baptisnum dnũi. quando ipse ñ dedig¬
natus est susciꝑe baptismum serui. Do¬
natum enĩ erat hoc iohanni: ut ipsius bap¬
tismus diceret᷑. Hoc attendat & distin¬
guat & nouerit caritas ur̃a. Baptismꝰ
quẽ accepit iohannes: baptismus ioħis dictꝰ¬

Expanded text:
haritati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc salus ipse Christus est, eadem nobis salus est. Sed quare missus est Joannes baptizans? Quia oportquare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dedignatus est suscipere baptismum servi. Donatum enim erat hoc Joanni, ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, et distinguat, et noverit Charitas vestra. Baptismus quem accepit Joannes, baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
sic dedit baptisnium ioħi & baptuatꝰ est
uhanne. Ad hoc gͦ accepit baptismuma
hanue: ut accipiens qd̃ inferius erat ab
iferiore. ad id qd suꝑuis erat hortaret᷑
inferiores. S quare ñ solus ipse baptiatꝰ
N a iohanue. si ad hoc nussus erat ioħes ꝑ
quem baptuaret᷑. xp̃e. ut pararet uiam

Expanded text:
dedit baptismum Joanni, et baptizatus est a Joanne. 5. Ad hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joannes, per quem baptizaretur Christus, ut pararet viam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui dicit. ego sum ueritas: Non gͦ pos¬
set dicere aut ueritas contra ueracem: aut
uerar contra ueritatẽ. Ucracem ueritas mi¬
sit: & ideo uerax erat qm̃ a ueritate missus
erat. Si ueritas ioħem miserat: xp̃c eum
Nec seorsum aliqͥd pat̃ facit sine filio: nec se¬
orsum aliqͥd filius sine patre. Inseꝑabilis
karitas. inseꝑabilis uuitas. in seꝑabilis maie¬
stas. in seꝑabilis potestas: scđm hȩc u̾ba quȩ
mus: si dicamus filius. uerum dicimus. Mla¬
nifestius autẽ ut dicamus: pat̾ & filius.
Quem misit autẽ pat̾ & filius unus ds mi¬
sit: qi filius dicit. ego & pat̾ unum sumꝰ.
Quomͦ gͦ nesciebat eum a quo missus est :
Dix̃ enĩ. Ego nesciebã eum: s qui me misit
baptirare in aqua ipse mͥ dixit. Iut̾rogo io¬
hannem. Qui te misit in aqua baptirare.¬

Expanded text:
sum veritas ? Non ergo, posset dicere, aut veritas contra veracem, aut verax contra veritatem. Veracem veritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miserat, Christus eum Nec seorsum Pater aliquid facit sine Filio; nec seorsum aliquid Filius sine Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabilis potestas, secundum haec verba quae mus; si dicamus, Filius, verum dicimus: manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. Quem misit autem Pater et Filius, unus Deus misit; quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus. Quomodo ergo nesciebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Interrogo Joannem, Qui te misit baptizare
Abbreviated transcription (Latin):
ieu⁊ dñs uoluit: ad diem pro-¬
missionis nr̃e ꝑuenimus. Pre¬
stabit etiam hoc: ut ad ipsius
ꝓmissionis redditionẽ ꝑuenire
possimus. Tẽ & enim ea q̃ dicimꝰ¬

Expanded text:
inus voluit, ad diem promissionis nostrae pervenimus: praestabit etiam hoc, ut ad ipsius promissionis redditionem pervenire possimus. Tunc enim ea quae dicim
Abbreviated transcription (Latin):
dare potestatem alicii seruo suo. ut daret
baptisiũ suum tãmꝗͣ uice sua. transferre
a se baptilandi potestatem & constituere in
aliquo seruo suo: & tãtã uim dare baptis¬
nio trauslato in seruũ. quantã ium hab̾et
baptismum datuĩ a dño. Hoc noluit: id̾o
ut in illo ẽẽt spes baptiratoꝵ a quo se bapti¬
iatos agnoscerent. H oluit gͦ seruũ ponere
spem in seruo. Ldoq clamat apłs: cũ uicleroꝵ.
homines uolentes ponere spem in seipse. Nũ¬
quid paulus ꝓ uob̾ crucifixus est. aut in no¬
mine pauli baptuati estis: Baptriauit autẽ
paulus tamꝗͣ minister: ñ tamꝗͣ ipsa potestaᷤ.
Baptuauit autẽ dñs: tamꝗͣ potestas. Inten¬
dite. Et pocuit hanc pocestarẽ seruis dare:
s noluit. Si enim daret hauc potestatẽ serius.
mi quot serui: ut quomͦ dictum est baptis¬
mum ioħis sic diceret᷑ baptismum petri. baptis¬

Expanded text:
dare potestatem alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, mi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri, sic baptis
Abbreviated transcription (Latin):
cutimꝰ in gladio. tunc respondit iħs
sinite usq huc: id ẽ. non uos moueat
qđ futurũ est ꝑ mitendi sunt huc usq
ꝓgredi. hoc ẽ. ut me cõprehendant. &
impleant᷑ que de me scripta sunt.S int̃
moras ũboꝵ int̾rogantiuĩ dñm &e illiꝰ
respõdentis. petrus defensionis auidita¬
de & maiore ꝓ dño cõmotione ꝑcussit. S
ñ potuer̃ ȩtiã simul dici: quȩ simul fie.¬
ri potuert̃. Quia gͦ ut diximꝰ int̾ uerba
int̾rogantiũ &e respondentis dñi facta est
uno ictu ꝑcussio: hoc ordine iudicauit
esse narrandũ. ut ętiã int̾ uerba int̾roga¬
tionis & responsionis insereret.

Expanded text:
 percutimus in gladio? tunc respondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat quod futurum est, permittendi sunt hucusque progredi, hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fie sed quia, ut diximus, inter uerba interrogantium et respondentis domini facta est uno ictu percussio, hoc ordine iudicauit esse narrandum, ut etiam inter uerba interrogationis et responsionis eam insereret.
Abbreviated transcription (Latin):
tis uitã in uob̃: aꝑte intelligenda ẽ. om̃is
anima baptismi munere uacua. ñ solũ gła
carere s uita. Hoc itaq dñi sanguinis uinũ
aqua esse miscendũ nõ solũ traditione dñs
s etiã ipso genere passionis ostendit: ex cuiꝰ
sacro latere sanguis & aqua lanceȩ illisio¬
ne ꝓfluxit. sic̃ &e ꝓpħa multo ante p̾cunt di¬
cens. Percussit petrã: &e fluxert aquȩ. Et apłs.
bibebant aut̃ de sꝑitali: consequenti eoᷤ pe.¬
tra. petra aũt erat. xp̃c. Bibebant de conse

Expanded text:
tis vitam in vobis, aperte intelligenda est omnis anima munere baptismi vacua, non solum gloria carere, sed vita. Hoc itaque dominici sanguinis vinum aqua esse miscendum non solum traditione Dominus, sed etiam ipso genere passionis ostendit, ex cujus sacro latere sanguis et aqua lanceae illisione profluxit, sicut et propheta multo ante praecinit, dicens: Percussit petram, et fluxerunt aquae . Et Apostolus: Bibebant de spiritali consequenti eos petra; petra au
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ordinẽ melchi sedech. Nã ce moyses de
eo in mysterio loquens uinũ et sanguinẽ
sub una appellatione significat: & benedic¬
tione patriarche dñicã passionẽ multo ante
demonstrat. ita inqͥens. Lauabit in uino
stolã suã: & in sanguine uuȩ palliũ silũ.
Adũte quã euident᷑ conster uini creaturã
cie inquirere debeas: ipso dño attestante
cognosce. Nisi inqͥt manducaueritis carnẽ
filii hominis. & biberitis eiꝰ sanguinẽ: ñ
habebitis uitã in uob̃. Quod testimoniũ

Expanded text:
secundum ordinem Melchisedech . Nam et beatus Moyses, de secundum ordinem Melchisedech . Nam et beatus Moyses, de eo mysterio loquens, vinum et sanguinem sub una appellatione significat in benedictione patriarchae dominicam passionem multo ante demonstrans, ita inquiens: Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae pallium suum . Adverte quam evicie inquirere debeas, ipso Domino attestante, agnosce. Nisi, inquit, manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
forte ȩsũ panis esurientib apponeremꝰ nõ
ex toto ꝑueniret ad singłos: qr particulatĩ
& minutatĩ ꝓportione sua unus qͥsq p̃su¬
meret. De hoc uͦ pane cũ assumit᷑: nichil
minꝰ habent singuli quã uniu̾si. Totũ unꝰ.
totũ duo: totũ plures. Sine diminutione
ꝑcipiunt: qr benedictio huiꝰ sacram̃ti scit
distribui. nescit distributione consumi.
Sacram̃ti itaq huiꝰ formã ȩtiam in uideoꝵ
paginis inuenimꝰ exp̃ssam. Nã de melchise¬
dechingenesi legimꝰ. Et melchi sedech rex
salẽ ꝓtulit panẽ & uinũ: et benedixit a.¬
tio idest agentili circũcisio futura benedici¬
tur: ecclĩe gła p̃dicat᷑. & synagoge infideli
plebs ex gentib ad quisita p̃ponit᷑. Hic gͦ
melchi sedech cuiꝰ genealogia uel origo no¬
ticiam illiꝰ temꝑis latuit: oblatione panis
& umi hoc. xp̃i sacrificiũ p̃signauit. Deqͦ¬
ꝓpħa in psalmo. Tues sacerdos in ȩternum:

Expanded text:
forte esum panis esurientibus apponeremus, non forte esum panis esurientibus apponeremus, non ex toto perveniret ad singulos, quia particulatim et minutatim proportione sua unusquisque praesumeret. De hoc vero pane cum assumitur nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt: quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. Sacramenti itaque hujus formam, etiam in Judaeorum paginis invenimus expressam. Nam de Melchisedech in Genesi legimus, et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et benedixit Atio, id est a gentili, circumcisio futura benedicitur, Ecclesiae gloria praedicatur, et Synagogae infideli plebs ex gentibus acquisita praeponitur. Hic ergo in Melchisedech, cujus genealogia vel origo notitiam illius temporis latuit, oblatione panis et vini hoc Christi sacrificium praesignavit. Depronuntiat: Tu es sacerdos in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃signatũ: etiã ꝓpħa euident ostendit di¬
cens. Panẽ celi dedit eis: panẽ angłoꝵ man¬
ducauit hõ. Et qͥs panis angłoꝵr ẽ. nͥ. xp̃c:¬
qͥ eos cibo suȩ caritatiᷤ. & luminȩ sue clarita¬
tis ex saciat: Hũc panẽ dicente ꝓpħa serta
die duplũ colliges: sabbato aut̃ nõ colligeᷤ.
et in solo sabbato denegatͦ: iã tũc xp̾c ab
recipiendꝰ ostendit᷑. & sẏnagogȩ ad qua cul¬
multat᷑ De quo pane uetꝰ narrat hẏstoria.
Nec qui plus colligerat habuit ampliꝰ. nec
qͥ minꝰ parauerat repꝑit minꝰ: eoqͦd eucha¬
tute consistat. Qͦd corpꝰ sac̃dote dispensan¬
te tantũ ẽ. in exiguo: quantũ constit esse
in coto. Q̃ cũ eccłia fideliũ sunit: sicut
plenũ in uniũsis. ita integrũ eẽ. ꝓbat᷑ in
singulis. De quo sensu: aplica sententia
diriuata ẽ. dicens. Qui multa habet ñ ha¬
bundat: & qui modicũ ñ minorabit᷑. Si

Expanded text:
praefiguratum, etiam Propheta evidenter ostendit, dipraefiguratum, etiam Propheta evidenter ostendit, dicens: Panem coeli dedit eis: panem angelorum manducavit homo . Et quis panis est angelorum nisi C eos cibo suae charitatis et lumine suae claritatis exsatiat? hic panis, dicente propheta: Sexta die duplum colliges, sabbato autem non colliges , et in solo sabbato denegatur, jam tunc Christus ab recipiendus ostenditur, et a Synagoga, ad quam culmultatur. De quo pane vetus narrat historia: Nec qui plus collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat reperit minus . Quod cotute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante tantum est in exiguo, quantum esse constat in toto: quod dum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De quo sensu apostolica sententia derivata est, dicens: Qui multum habuit, non abundavit, et qui modicum non minoravit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
tur: in uisibilit̾ sapoe ille in singulorũ
sensib formabat᷑. Si gͦ illud legis manna
cȩlitus illapsũ. ꝑ multi modas suauitates
naturȩ suȩ meritũ & generis sui excedebat
intuitũ. & cũ creaturã suã dispensatio lar.¬
gitoris multiplici diu̾sitate condidit. p̃be¬
bat gustus. qͦd ignorabat aspectꝰ: uxta ꝑci¬
pientis desidiũ in ȩsca illa nouitaᷤᷤ &e digni¬
tas nascebat᷑. Unũ quẽq uariis & alienis
saporib reficiebat. melli fluũ plumȩ illiꝰ
donũ: & multiplex sicci imbris obsequiũ.
Quȩ cũ ita sit̃: qđ illic auiditas faciebat. hic
cedit hõ ad cor altũ: & exaltabit᷑ ds̃. Idõ qd̾
ibi delectatio obtinebat in faucib: hic be¬
nedictio oꝑet᷑ in sensib. Ad agnoscendũ
roboret potentia consecrantis. Qui tc̃ latu.¬
it p̃figuratꝰ in manna: sit tͥ nc̃ manifestus
in grã. Ipsũ aut̃ fuisse in mannȩ illiꝰ speciȩ

Expanded text:
tur, invisibiliter sapor ille in singulorum tur, invisibiliter sapor ille in singulorum sensibus formabatur. At vero illud legis manna cnaturae suae meritum et generis sui excedebat intuitum. Et cum creaturam suam dispensatio largitoris multiplici diversitate condiret, praebebat gustus quod ignorabat aspectus. Juxta percipientis affectum escae illi novitas et dignitas nascebatur, et unumquemque variis et alienis saporibus reficiebat mellifluum illius pluviae donum, et multiplex sicci imbris obsequium. 7. Quae cum ita sint, quod illic aviditas faciebat, hic cedit homo ad cor altum, et exaltabitur Deus . Ideo quod ibi delectatio obtinebat in faucibus, hic benedictio operetur in sensibus. Ad agnoscendum roboret potentia consecratoris, et qui tunc latuit praefiguratus in manna, sit tibi nunc manifestatus in gratia. V. Ipsum autem fuisse in mannae illius specie
Abbreviated transcription (Latin):
onis adoptiuus dĩ fieri occulta puritate
meriusti. In m̃sura uisibili ꝑmanens.
maior factus es te ipso in uisibilit̾: sine
qͣntitatis augm̃to. Cũ ipse atq idẽ esses:
multo alt̃ fidei ꝓcessib extitisti. In exteri¬
ore nichil additũ est: & totũ in interiore
mutatũ est. Ae sic homo xp̃i filius effec.¬
tus: oe xp̃c in hominis m̃te formatꝰ ẽ. Siẽ
gͦ sine corporali sensu p̃terita uilitate de.¬
posita subito nouã indutꝰ es dignitatẽ. &e
sicut hoc qđ inte d̾s̃ lesa curauit. infecta
diluit. maculata detersit. ñ oculis s sen.¬
tare cibis cȩlestib saciandꝰ ascendis. sacrũ
dĩ tui corpus &e sanguine̾ fide respice. ho¬
nore mirare. m̃te continge. cordis manu
suscipe: & maxime haustu interioris oriꝰ¬
assume. Qđ si illiꝰ legis manna qͦd legit᷑
pluit illis manna ut ederent. hoc unicu¬
iq sapiebat qđ desideriis concupiuit. a¬
liud erat quod sumebat᷑. aliud qͦd uideba¬

Expanded text:
onis adoptivus Dei fieri occulta puritate onis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es te ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nihil additum est, et totum in interiore mutatum est: ac sic homo Christi filius effectus, et Christus in hominis mente formatus est. Sicut ergo sine corporali sensu praeterita vilitate deposita, subito novam indutus es dignitatem, et sicut hoc quod in te Deus laesa curavit, infecta diluit, maculata detersit, non oculis sed sentare cibis satiandus ascendis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem fide respice, honore mirare, mente continge, cordis manu suscipe, et maxime haustu interiori assume. Quod si illud legis manna, de quo legitur, pluit illis manna, ut ederent , hoc unicuique sapiebat quod desiderium concupisceret; aliud erat quod sumebatur, aliud quod videba
Abbreviated transcription (Latin):
testis est ueritatis. Nã inuisibilis saccridos.
iuisibiles creaturas in substantiã corporis
& sanguinis sui ũbo suo secreta potestate
conũtit: ita dicens. Accipite & edite: hoc
est corpus meũ. Et sanctificatione repetita
accipite & bibite: hic est sanguis m̃s. Ergo
ad nutũ precipientis dñi repente ex ni.¬
chilo substitert̃ excelsa çęloꝵ. ꝓfunda flu¬
ctuum. uasta t̾rarũ. Pari potentia in spũa¬
li sacram̃tis u̾bi p̾stat uirtꝰ: & rei seruit
effectꝰ. Qͣnta itaq & ꝙͣ celebranda beneficia:
uis diuinȩ benedictionis oꝑat᷑. Et quomͦ
substantiã t̾rena &e mortalia cõmutant᷑:
Te ipsũ qͥ iã in xp̃o es renatꝰ int̾roga. Du.¬
dũ alienus auita. ꝑegrinꝰ a miscdia. a salu¬
tis uia intrinsecus mortuus exulabas: su¬
bito iniciatꝰ. xp̃i legib. & salutarib mys.¬
teriis in nouatꝰ. in corpus ecclĩe ñ uiden.¬
do s credendo transisti. et de filio ꝑditi¬

Expanded text:
testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestatetit, ita dicens: Accipite et comedite; HOC EST CORPUS MEUM: et sanctificatione repetita: Accipite et bibite; hic est sanguis meus. Ergo ad nutum praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, servit effectus. Quanta itaque, et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis operetur: et quomodo substeipsum qui in Christo es regeneratus interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via, intrinsecus mortuus, exsulabas: subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditi
Abbreviated transcription (Latin):
indebitam: qr nec nos habebamꝰ unde uiue¬
remꝰ. nec ille unde moreretur. s ateriã de
nr̃a morcalitate suscepit: ut de sua in mor¬
talitate collata mori posset uita ꝓ moetuis.
Et idõ quia corpꝰ assũptũ ablaturꝰ erat exo.¬
culis nr̃is &e syderib illaturus. necessarĩ
erat ut nobis in hac die sacram̃tũ corporis.
&e sanguinis consecraret. ut coleret᷑ uigiter
ꝑ mysteriũ quod semel offerebat᷑ iup̃tio:
ut quia cotidiana. & indefessa currebat ꝓ
hominũ salute redẽptio. ꝑpetua eẽt. etiã re¬
demptionis oblatio. & ꝑ hennis illa uictima
uiueret in memoria. et semꝑ presens esset
in gr̃a. Uere unica. & ꝑfecta hostia. fide esti¬
manda ñ speciȩ: nec exteriori censenda in¬
su s interiori affectu. Unde merito celestĩ
confirmat auctoritas: quia caro mea tie.¬
rus est cib. & sanguis m̃s uerus ẽ. potus.
Recedat gͦ ome infidelitatis ambiguũ: qͣn¬
doquidẽ qui auctor est muneris. ipse etiã

Expanded text:
indebitam, quia nec nos habebamus unde viveremus, nec ille unde moreretur. 2. Materiam de nostra mortalitate suscepit, ut de suo immortalitate collata mori posset vita pro mortuis. Et ideo quia corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemptionis oblatio. Et perennis illa victima viveret in memoria, ut semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia fide aestimanda, non specie. Nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. 3. Unde merito coelestis confirmat auctoritas quia caro Christi vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris ipse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tituere de ꝑdicione: reparare depuluere. de
tr̃a in çelũ leuare. de homine angłni facere:
corpus humanũ conforme corꝑi claritatis
suȩ reddere: & figm̃tũ suũ in regni sui cõ¬
sortio sublimare: ut qͥ corpus nr̃e fragilita¬
tis assũpserat. nos in corpus suȩ in mortali¬
tatis assumat. Ad quã głosam resurrectionẽ.
piis nos oꝑib p̃parare dignet᷑: qui regnat

Expanded text:
tituere de perditione, reparare de pulvere, de tituere de perditione, reparare de pulvere, de terra in coelum levare, de homine angelum facere, corpus humanum conforme corpori claritatis suae reddere, et figmentum suum in regni sui consortio sublimare. Ut qui corpus nostrae fragilitatis sumpserat, nos in 320 corpus suae immortalitatis assumat. Ad quam gloriosam resurrectionem piis vos operibus praeparare dignetur, qui regnat
Abbreviated transcription (Latin):
tificio cȩlestis miscdĩȩ. xp̃i corpꝰ effectũ. Sicut
antẽ quicũq ueniens ante ũba adhuc in
uinculo est ueteris debiti: his uͦ cõmemorati
mox exuit᷑ omi fece peccati: ita quando bene¬
dicende ũbis cȩlestib creaturȩ sacris altarib
imponunt᷑ andequã inuocatione sũmi no.¬
minis consecrent᷑. substantia illicẽ. panis &
uini. Post ũba aũt xp̃i: corpus & sanguis ẽ.
xp̃i. Quid aut̃ mirũ est. si ea quȩ ũbo potuit
creare: ũbo possit creata conu̾tere: Immo
iam minoris uidet᷑ esse miraculi: si io qđ ex
nichilo agnoscit᷑ condidisse. iam conditũ in
melius ualeat cõmutare. Require qͥd ei possit
esse difficile. cui facile fuit uisibilia. & in¬
uisibilia uoluntatis imꝑio suscitare: cui
facile fuit hominẽ de limi materia figura¬
re. imaginẽ ȩtiã suȩ duunitatis induere: cui
prõptũ est eũ sursũ reuocare de inferis. res¬

Expanded text:
tificio coelestis misericordiae Christi corpus effectum. XII. Sicut tificio coelestis misericordiae Christi corpus effectum. XII. Sicut autem qvinculo est veteris debiti, his vero commemoratis, mox exuitur omni faece peccati, ita quando benedicendae verbis coelestibus creaturae sacris altaribus imponuntur, antequam in vocatione summi nominis consecrentur, substantia illic est panis et vini. Post verba autem Christi, corpus et sanguis est Christi. 16. Quid autem mirum est, si ea quae verbo potuit creare, verbo possit creata convertere? Imo jam minoris videtur esse miraculi, si id quod ex nihilo agnoscitur condidisse, jam conditum in melius valeat commutare. Require quid ei possit esse difficile, cui facile fuit visibilia et invisibilia voluntatis imperio suscitare; cui facile fuit hominem de limi materia figurare, imagine etiam suae divinitatis induere; cui promptum est eum sursum revocare de inferis, res
Abbreviated transcription (Latin):
gregat᷑. sic uariȩ gentes diũsȩq nationes. in
unã fidẽ conuenientes. unũ in se corpus xp̃i
efficiunt: & xp̃ianꝰ popłs quasi tritici ĩ nii.¬
mera milia asacri legis nationib fide pur¬
& in unũ quasi infideliũ lolio ꝑtranseũ¬
te colligit᷑: & duoꝵ testam̃toꝵ instructione
uelut frum̃tũ gemino molarũ oꝑe curatũ
nitescit. & in illã primȩ originis dignitatẽ
efficitur. Sicut gͦ separari grana ab illiꝰ con¬
fecti panis adunatione ñ posst̃. & sicut aqͣ
ad ꝓpriã redire substantiã in uinũ ꝑmixta
iam ñ potest: sic & fideles quiq atq sapien¬
tes qͥ redẽptos se. xp̃i sanguine &e passione cog¬
noscũt: ita debent quasi in separabilia m̃bra
capiti suo fidĩ conseruatione. & ardentissi.¬
ma religione sociari: ut abeo ñ uoluntate. ñ
necessitate se iungi. ñ ulla t̾renȩ spei ambiti¬
one ñ deniq ipsa possent morte diuelli. Nec
dubitet qͥsquã pͥmarias creaturas nutu po.

Expanded text:
tes diversaeque nationes in unam fidem convenientes unum de se Christi corpus efficiunt; et Christianus populus, quasi tritici innumerabilis grani, a sacrilegis nationibus, fide purn unum, quasi infidelium lolio pertranseunte, colligitur, et dum Testamentorum instructione, velut frumentum gemino molarum opere, curatum nitescit, et in illam primae originis dignitatem efficitur. 15. Sicut ergo separari grana ab illius confecti panis adunatione non possunt, et sicut aqua ad propriam redire substantiam vino mistam jam non potest: sic et fideles quique, atque sapientes, qui redemptos se Christi sanguine et passione cognoscunt, ita debent quasi inseparabilia membra capiti suo, fidei observatione et ardentissima religione sociari, ut ab eo non voluntate, non necessitate sejungi, non ulla terrenae spei ambitione, non denique ipsa possint morte divelli. Nec dubitet quisquam, primarias creaturas, nutu div
Abbreviated transcription (Latin):
aquas enĩ pplos significari sacris aꝑit᷑ elo¬
quiis: sicut legimꝰ. Aquas istas quas uroisti:
ppłi st̃ & gentes et lingue. Adũtimꝰ in aquis
figurã gentiũ demonstrari: in uino aut san¬
guinẽ dnicȩ passionis ostendi. Ac sic dũ in
sacram̃tis uino aqua miscet᷑. xp̃o fidelis ppłs
incorporat᷑ & ungit᷑: et quadã ei copula ꝑ.¬

Expanded text:
aquas enim populos significari sacris aperitur eloaquas enim populos significari sacris aperitur eloquiis, sicut legimus, Aquas istas quas vidisti, populi sunt, et gens et linguae . Advertimus in aquis figuram gentium demonstrari, in vino autem sanguinem dominicae passionis ostendi; ac sic dum in sacramentis vino aqua miscetur, Christo fidelis populus incorporatur et jungitur, et quadam ei copula
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso dõ p̃dictũ legimꝰ. Sapientia inqͥt edi¬
ficauit sibi domũ: idẽ. corpus assũpsit ho.¬
minis in qͦ habitauit plenitudo diuinita¬
tis. Et subdidit colũpnas septẽ: qr illũ bene¬
dictio sp̃c scĩ. benedictio gr̃ę septiformis
impleuit. Mactauit hostias suas. miscuit
in cratera uinũ suũ: & parauit m̃sã suã.
Et in sequenti. Uenite et edite de meis pani¬
b: & bibite uinũ qͦd miscui uobis. Nũc cau
sã quare utraq dñs misceri uoluit inqͥra¬
mus. Qnͣdo in iudeoꝵ coniuio nuptiale
uinũ id est fides in eis deficiebat: uinũ in¬
quã deficiebat. quia uinea fructũ negabat.
de qua dr᷑. Expectaui ut faceret uuã: fecit
aut̃ spinas. Unde sertã spineã capiti redẽp¬
toris imposuit. Qnͣdo dñs nuptiali tẽpore
id ẽ. qͣndo sponsus ecclĩe suȩ paschali exul¬
tatione uingendus. aquas in uinũ conũtit.
manifeste p̾figurabat multundines genti¬
ũ de sanguinis sui gr̃a esse uenturas. Per

Expanded text:
inquit, aedificavit sibi domum : id est corpus hominis assumpsit, in quo habitavit plenitudo divinitatis. Et subdidit columnas septem. Quia illum benedictio Spiritus sancti gratiae septiformis implevit. Mactavit hostias suas, miscuit in cratere vinum suum, et paravit mensam suam. Et in sequenti: Venite et edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis. Admixtusam quare utrumque Dominus misceri voluerit, inquiramus. Quando in Judaeorum convivio nuptiale vinum, id est fides in eis deficiebat: vinum, inquit, deficiebat , quia vinea fructum negabat, de qua dicitur: Exspectavi ut faceret uvas, fecit autem spinas . Unde et sertum spineum capiti Redemptoris imposuit, quando Dominus nuptiali tempore, id est quando sponsus Ecclesiae suae paschali exsultatione jungendus aquas in vina convertit: manifeste praefigurabat multitudines gentium de sanguine sui gratia esse venturas. Per
Abbreviated transcription (Latin):
desideras & ipse desidero. Deniq eo uoto
istam mortẽ excipio: quo te eam mͥ inferre
uelle cognosco. Hȩc & si utq ñ dirit: tam̃
cuncta ista in actu ostendit. Max pater ex¬
tensa manu gladium sumit: dext̃am erigit.
iugulare filium. sacͥficium ꝑficere. uissa dñi

Expanded text:
desideras et ipse desidero. Denique eo voto desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝓficiscit᷑ solus. Ad quẽ idem filius. Pa-¬
ter inquit ligna uicleo. cultrum & ignẽ con¬
spicio: hostiam quã immolaturus es quȩro.
Desine inquit desine istud quęrere fili. qd̾
ꝓmittentis: magna innocentia inqͥrentis.
lsaac hostia de hostia patrem int̾rogat: sacͥ¬
ficii effectus desicłat. ouis ab eo quȩ deerat
queritirr. ne ipse qui loquit᷑ unmoletur.
At ubi ad locum uentũ. ẽ ut̃q montem
ascendit: aram pat̾ exstrurit. ligna com¬
posuit. filium colligauit. Patere me inquit
fili. patere uotum ꝑficere: patere inꝗͣ ius
didit expetit: qui dedit quęrit. qui te
creauit. sibi te desiderat immolari. Non . ẽ. enĩ
hoc parricidium: ñ est crudelitatis ad nus¬
sum qi uotum est. hlec tͥ fili a genitore mors
miseranda infertur: s utrisq nob salubrit
ꝓuidetur. Canto eris acceptabilis hostia: qͣn
ter adimple. Ego enm nec renuo nec recu¬
so: qd̃ uolueris uolo. qđ exoptas exopto. qd

Expanded text:
filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pafilio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaerere, fili, quodpromittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, didit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanter adimple. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
se cum filium iub̾etua offerrr: qua dñmꝓ
meruerat cum cũ mereret᷑ acciꝑe. Adest ysa¬
ac patri quidẽ ętate dissimilis: s fide ac
deuotione ȩqualis. Adest inqͣ ysaac: qui siqͥd
pat̃ disponeret ipse fieri libent᷑ optaret.
Ita enim filius paruit patri ut pat̾ diui¬
nȩ obtemparet ussioni: ut de consensu fi¬
lii pat̾ securus existeret. & uoluntati patris
sese filius manciparet. Erat enĩ in utrisq unꝰ
animus. par sensus. & similis cͥca qͣm affectꝰ:
ut generositatẽ patris in filium tͦnsfusam
cognosceres. & innocentia filii patri ñ deesse
uideres: ut & pat̾ne fidei particeps filius
extrtisset. & simplicitate filii patris subli-¬
mitas redundaret. Qua securitate abrahã
fretus sterit asinum. ad sacͥficium sibi li¬
gna concidit: pueros secum adducit. Cũq
ad ciuitatem uenissent: estote istic inquit.
ego & puer i imus soll. & cũ adorauerimꝰ
dnm̃. reu̾temur ad uos. Statim pat̃ cum

Expanded text:
se, cum filium juberetur offerre, qua Deum se, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum
Abbreviated transcription (Latin):
nutrit & fouet. & consequentia complet offi¬
cia: quȩ iam forsitan obliuiscerit᷑. si suo temꝑe.
p̾arere sarȩ concederit᷑. Cc̃ loquutꝰ est dñs ad
abraham dicens. Accipe t̾uum filiũ quem dili¬
gis ysaac: & uade in unum montiũ & offer mͥ
illum in sacͥficium. Mox abrabam tam celerit᷑
deceruit iussis cȩlestib. eẽ. parendum: quã
fuerat diuinitꝰ imꝑatum. Uerebat᷑ enim ne
uotum mora offenderet: aut uissionẽ tardi¬
tas impediret. Deniq ꝓꝑat qđ iussum est
ꝑficere: festinat qđ p̃ceptum. ẽ. adimplere.
fuit enĩ letus cii eum acciꝑet: letior cũ eum
immolandũ dñs postularet. Ostendit abrahã
karissimũ quidẽ sibi. ẽẽ. filurm: s multo
kariorẽ filio existere dnm. Hec dulcedinẽ
aut ẽsfectus pignoris respiciebat: qͥ iussionẽ
ut ꝑficeret cogitabat. Totos enĩ affectus
conu̾tit in dm: cui se iam nouerat man¬
cipatum. Deniq illam fidẽ seruabat in se¬

Expanded text:
nutrit et lactat, et consequentia complet offinutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in se
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Etas ꝓhibet: s tua potestas ostendit. Im
do pat̃. credo dñe istud te facturum. eẽ. qd̾ di¬
cis: quia his uirtutib cunctis gentib innote¬
scis. Tunc sara concepit in uto & peꝑit filiũ:
patrem multarũ gentium destinatũ. Nascit᷑
ysaac ornam̃tum generis. parentum gła. ꝓpin¬
quoꝵ leticia. familiȩ decus. hereditatis spes:
fidei p̃cium. ꝓmisse sobolis testimonium. In cuiꝰ
natiuitate & dñs ꝑmissum reddidit: & abra¬
ham uotũ qd̾ optauit accepit. Gauclent om̃s:
cuncti lȩtant᷑. fit enĩ ysaac dulcis cũ nascitur:
dulcior cum nutrit᷑. Nec enim pot̾at esse non
dulcis: quẽ & patris ficles condierat & ꝓpria
innocentia cõmendabat. Fit & sara ex sterili ma¬
ter : fecunda in filio. fecundior futura ex ip̃so.
Redit iuuentꝰ in senem: marcens etas reꝑatur
in iuuenem. Et manente senectutis etate: ui¬
uenilia gerunt᷑ a matre. Deniq blanditur.

Expanded text:
rat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Imprat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impdo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur,
Abbreviated transcription (Latin):
stinatur. Nescis inquit dñs nescis abrabam
qͥd destinatum sit tͥ: s idcͥco nescis quia qͥd
merearis ñ respicis. Tantum enĩ de me tua
meruit fides. tantũ tua obsequia ualuert̃:
ut & qͥd desideres norim. & facere qđ mere¬
ris decreuerim. Namq tͥ nascetiu. filius cri¬
ius semen cliffundetur in milia: uit multi¬
tudini sidum coequet᷑. & arenȩ imm̃sitatib
comparet᷑. Credo uquit abraham dñe credo
quia potes : facturum te confido qd̾ spondes.
Nec enim confectã senectutem marcentis
meȩ etatis considero. aut sarȩ conuigis steri-¬
lem effecamq conditionẽ attendo: s tuȩ ma¬
iestatis potentiam tracto. Nec cui talia ꝓ-¬
mittant᷑: s a quo ꝓmittantur agnosco.
Generare enim filios senilis etas ñ patitur:
s tua dñe iussione completur. Steriles filios
hab̾e ñ possunt: s hoc posse tuȩ uirtutes effi¬
ciunt. Hatura quidẽ negat: s potentia impe¬

Expanded text:
stinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham stinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia impe
Abbreviated transcription (Latin):
ibes est religionis scissime
fundam̃tum: caritatis uin¬
cłm. amoris subsidium. Hec
sci̾tatem firmat: castitateit¬
roborat. dignitates exornat. In pueris splendet.
in iuuenib flor&. in ꝓuectis apparet. Gub̾nat
sexus: gradus ꝓuehit. officia cuncta custodit.
In pauꝑe grata est: in mediocre. leta. in locu¬
plete honesta. fides amicitias seruat. collegia
copulat: artes commendat. Nullũ despicit.
nullum contempnit: nulli deest nͥ qui ei for¬
te defuerit. fides mandata tenet: p̃cepta ser
ficit d̾o: amicos constituit. xp̃o. Neq enĩ qͥs qͣ
fidei ꝓmissa ꝑcipiet nͥ ꝓfessionem actibus ser-¬
uet: aut p̃miorum potest compos existere qͥ ꝓ¬
aut impletȩ fidei merces homini recompenset᷑.
aut uiolate pęna competens tͣbuatur. Huiuᷤ
fidei Abrahã ducamus exordium: qͥcum in oc-¬
ciclua constitutus ȩtate filium a d̾o ꝓmissũ se
crederet accepturũ. & fidi p̃cium in filio con¬
redis conquirit᷑: & innumerabilis soboles de¬

Expanded text:
ides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitateroborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides mandata tenet, praecepta seficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui paut impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conredis conquiritur, et innumerabilis soboles de
Abbreviated transcription (Latin):
ctis iaginẽ bonitatis eius: & patientiȩ.
Em̃demus errores. oremus ꝑ inimicis.
ꝓ detractorib obsecremus: ĩmitantes
Moysen. qui sororis contra se loquentis
culpã oratione deleuit. Oleo elemosinȩ:
peccatoꝵ sordes lauemus. Captiuoꝵ iuncu¬
la nos uideant᷑ astringere: &e ꝓpiciũ illiꝰ
imp̾cemur dñi. Clausos carcere: huma¬
nitas diuturna sustentet. his quoꝵ coe.

Expanded text:
ctis imaginem bonitatis eius, paenitentia ctis imaginem bonitatis eius, paenitentia emendemus errores, oremus pro inimicis, pro detractatoribus obsecremus aemulantes Moysen, qui sororis contra se loquentis culpam oratione deleuit, oleo elemosynae peccatorum sordes lauemus. captiuorum uincula nos uideantur adstringere et propi- t tium illis inprecemur deum; clausos carcere humanitas diurna ■ sustentet et his, quorum co
Abbreviated transcription (Latin):
A ꝑte xp̃c aduersarios benedixit: qͣndo
ce ꝓ interficientib supplicauit dicens.
Dimitte illis pater: quia nesciunt qͥd fa¬
cunt. Benedixit uictus: qui liberat pas¬
sus. Interuenit reus. ab soluit q damp-¬
natus: quia ut aduersarii resipiscantre.
est: quod post illã colluctationẽ iacob
benedictionẽ accepit. & claudus incedit:
Sic enĩ ait. & tetigit angłs latitudinẽ
femoris eius: et claudicabat pede. Qͥd
ẽ. quia de iacob idest de iudeoꝵ genere
xp̃o resurgente pars credidit. in infide¬
litate pars ꝑ mansit: &e ab iusticiȩ. ac
uitȩ semitis claudicabat. Quod aũt dicit
ipse angłs dimite me. iã enĩ ascendit
aurora: hoc indicabat posse eũ amorte
uinci. ñ posse a se retiieri. S post illã
fugata nocte passionis: lucẽ resurrectio
ne decoremus. Miscdiam in pauꝑes facia¬
nus: unitem᷑ dñ cui nulla corporaliũ
rerũ forma consimilis ẽ. Habeamꝰ incun¬

Expanded text:
Aperte Christus adversarios benedixit, quando Aperte Christus adversarios benedixit, quando et pro interficientibus 495 supplicavit, dicens: Dimitte illis, Pater, quia nesciunt quid faciunt . Benedixit victus, qui liberat passus; intervenit reus, absolvitque damnatus, quia et si adversarii resipiscant, re etiam est, quod post illam colluctationem Jacob benedictionem accepit, et claudus incedit? Sic enim ait: Et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, et claudicabat pede. Lati, quia de Jacob, id est Judaeorum gente, Christo resurgente, pars credidit, pars in infidelitate permansit, et a justitiae ac vitae semitis claudicavit. Quod autem dicit ipse angelus: Dimitte me, jam enim ascendit aurora, hoc indicabat posse eum a morte vinci, non posse retineri. Sed post illam fugatam luce passionis noctem promittit ne decorantes misericordia in pauperes imitemur deum, cui nulla corporalium naturarum forma consimilis est, habeamus in cun
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. Non dimittã te: nͥ benedixeris michi.
Et benedixit ei angłs &e dixit. Si contra
dm̃ fortis fuisti: quanto magis contra ho.¬
minẽ preualebis: & tetigit angłs latitu¬
dinẽ femoris eiuis: ipse uero claudicabat
pede. Quid est hoc: Qui uincit᷑ benedicit:
tur: & claudicat qui se uicisse credebat.
agnoscit᷑. Et ut sciamus in eodẽ angło fu
isse dm̃: ita dicit beatus iacob. uidi dñm
facie ad faciem: & salua facta ẽ. anima mea.
Iacob gͦ angło succũbente pͥualuit. Preua¬
luert᷑ ad tempus in xp̃i passione udei:
in illa refugientes die ac nocte. Tota ineo
impietate seiientes p̃ ualuert quando cru¬
cifixert̃: p̃ualuert̾ quando occidert̃. Ergo
cũ uicisset iacob: benedici tam̃ se auicto
posse cognouit dicens. Non dimittã te:
nisi benedixeris mͥ. Quale mysteriũ. In
certamine infirmior estimatur: & ad cõ¬
ferendã benedictionẽ idoneus inuenit᷑.

Expanded text:
Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Sic benedixit angelus, et dixit ei: Si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis; et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, ipse vero claudicabat pede . Quid est hoc? qui vincitur benedicit; et claudicat, qui se vicisse credebat. agnoscitur; et ut sciamus in eodem angelo Dominum fuisse, ita dicit ipse beatus Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Jacob ergo angelo succumbente praevaluit. Praevaluerunt ad tempus, et in Christi passione Judaei, in illa refugientes diei nocte, et tota in eum impietate ferientes praevaluerunt, quando crucifixerunt; praevaluerunt, quando occiderunt. Ergo cum vicisset Jacob, benedici tamen se a victore posse cognovit, dicens, Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Quale mysterium in certamine! Infirmior aestimatur, et ad conferendam benedictionem idoneus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
isse hoc genus uirtutis. ac roboris: ut quo¬
aduersarii contigisset. de solo surgens ma.¬
gis ac magis in aduersariũ p̃ualeret: &e sic
desectio ꝓstrati. occasio fiebat triumphi. Da¬
bat enĩ ei quodã modo infirmitas fortitudi¬
nẽ: lapsus palmã. ruina uictoriã. Puto hȩc
illi cȩlesti athletȩ qui contra iacob legit᷑ fu.¬
ꝑsone uerius conuenire. qui hoc intemꝑe
in arena mundi cũ publico hoste conflixit.
qui ad hoc cessit ut glosius surgeret. ad hoc
cecidit. ut om̃s eleuaret: qui aduersariũ
effusus obruit. prostratus elisit. iacentẽq
hominẽ deiectus erexit. mortẽq eiꝰ dũ suc¬
cumberet ꝑculit: & mortuũ dũ resurgeret
suscitauit. Hic est ille angłs qui cũ iacob
nocte luctatus ẽ: sicut habemus in genesi.
Et ecce uir luctabat᷑ cũ eo usq mane. Et cũ
preualuisset iacob: dixit ei angłs. Dimitte
me: iam enĩ ascendit aurora. Respondit

Expanded text:
isse hoc genus virtutis ac roboris, ut quoisse hoc genus virtutis ac roboris, ut quoadversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fupersonae verius convenire. Quia cum tempore in arena mundi cum publico hoste conflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes levaret, qui adversarium effusus obruit, prostratus elisit, jacentemque hominem dejectus erexit, mortemque ei dum succumberet, perculit, ac mortuum, dum resurgeret, suscitavit. Hic est ille angelus, qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus in Genesi: Et ecce vir luctabatur cum eo usque mane, et cum praevaluisset Jacob, dixit ei angelus: Dimitte me; jam enim ascendit aurora. Respondit