comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Seminemꝰ gͥ hoĩbꝰ exẽplũ bonũ. ꝑ aꝑta oꝑa. seminemꝰ angłis gaudiũ magnũ
tes. aut ruminantes psalmũ alique: aut tale aliqͥd facientes. Sic
seminate: sic fructificate fr̃s km̾i. Seminate ni uos. qͥa tã multi
ante uos seminauert̃: frucdificate km̃i qͥa uob̾ seminauert̃.
minantiũ labor. Cui ꝑditioĩ tͣderis ab agͥcola⁊ si ĩ te ꝑie¬
rint hec uniu̾sa: Qm sententiã excipies: Seminaui

Expanded text:
minibus exemplum bonum per aperta opera; seminemus angelis gaudium magnum tes, aut ruminantes psalmum aliquem, aut tale aliquid facientes. Sic seminate et vos, sic fructificate, charissimi. Seminate et vos, quia tam multi ante vos seminaverunt; fructificate, quia vobis seminaverunt. minantium labor! Cui perditioni traderis ab agricola, si in te perierint haec uni
Abbreviated transcription (Latin):
cator si occurrerit tͥ amor diuitiarũ. q̃ pungũt sollicitudine. si lu-¬
tũ luxurie uł alicuiꝰ uoluptatiᷤᷤ fecide: transiliendũ ẽ m̃te. Cer¬
uus descrit ualles:⁊ ascendit ad montes: tu t̾rena d̾espice ⁊ pete
fontẽ Post cuiꝰ potũ. deponit ueterẽ pellẽ ⁊ cornua: & reuiue¬
nescit. Sic peccator occide serpentẽ: ⁊ curre ad fontẽ: idẽ ad xp̃m¬

Expanded text:
cator, si occurrerit tibi amor divitiarum, qui pungit sollicitudine; si lutum luxuriae vel alicujus voluptatis fetidae, transilito mente. Cervus deserit valles et ascendit in montes, ita tu desere terrena fontem. Post cujus potum deponit veterem pellem et cornua et reviviscit. Sic, et tu peccator, occide serpentes et curre ad fontem, id
Abbreviated transcription (Latin):
messatioibꝰ ⁊ ebrietatibꝰ. Hitate ebrietate : abstinete a carne. gula uoᷤ ñ in¬
qͥnet: amator enĩ mũdicie ẽ ⁊ sobrietatiᷤᷤ d̾s. quẽ expeclati. Nonnie doms
ꝓcutere de puluere. consurge. sede ierłm: solue iunola colli tiu
captiua filia sion. Q a hec diõ dñs. Gratis uenũdati estis: ⁊ sũ
Ila ĩ puluere diu iacuit: ⁊ ĩ captiuqͥtate ligata diu exulauit. M am
monet ut de pulu̾e surgat iuncla soluat: de captiutate exeat Pul¬
uis ẽ humana fragiitas fragił: nulla solidata uͥtute. Ne qͣ aut dd̾.
humniliata ẽ ĩ pulii̾e aĩa nr̃a adhesit ĩ t̾rauent̾ nr̃. Puluiᷤ &e st̃¬

Expanded text:
messationibus et ebrietatibus . » Vitate ebrietates, abstinete a carne. Gula vos non inquinet. Amator enim munditiae et sobrietatis est Dominus quem exspectamus. Nonne domus olve vincula colli tui, captiva filia Sion; quia haec dicit Dominus: Gratis venumdati estis, et sine Illa in pulvere jacuit, et in captivitate ligata diu excubavit. Modo admonet ut de pulvere surgat, vincula solvat, de captivitate exeat. Pulvis est humana carnalitas, fragilis, nulla solidata virtute, de qua ait David: « Humiliata est in pulvere a
Abbreviated transcription (Latin):
guine. Be̾atꝰ athleta dr᷑ quẽ ⁊ si gladiꝰ ꝑseqͤntiũ ñ tetigit: dignitatẽ mar¬
tirii ñ amisit. Qũe qͥa contigit in corꝑe diu iiu̾e: necesse fuit etiã lon-¬
giora carniᷤ ac diaboli. ac pͣuoꝵ hominũ tẽptam̃ta tolerare. Qa enĩ
adiuuante se dño. uͥtutẽ patientie fortit̾ seruare contendit: ⁊ ĩ pace

Expanded text:
guine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem marguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare co
Abbreviated transcription (Latin):
stolã albã. aĩe scilicet beatitudinẽ sẽ pit̾nã: donec in resurrectione al¬
terã accipiat stolã. beatã iudlicet una cũ aĩa resũpta glorificandi cor-¬
poris ĩmortalitatẽ. Nã qr patrũ antiqͦr᷑ uita.q̃ usq ad septingentos ⁊
tracła ẽ. in septuaginta uel si multũ inanns octogintat ita ut septu¬
te: canit psalmista. Ad huc multiplicabunt᷑ ĩ senecta uberi: qͥa cũ eoꝵ
uita differt᷑. sẽꝑ ĩ meliꝰ fortitudo ꝓducit᷑: eisq ꝑ augm̃ta tẽpoꝵ. cres¬
cunt q̃ lucra ñtoꝵ. Bene aut̃ patientes st̃. ut anñtient: qi celestia p̾di¬
cantes. tanto robustiꝰ adu̾sa tolerant: qͣnto ꝑ tolerantiã suã. aĩarũ cõmo-¬
da locupletiꝰ repoetant. sic̃ fec̾ sc̃s Remigiꝰ. tͥũphator ĩ gentibꝰ egregiꝰ.
confessor officio. martir qͦ studio: inuictꝰ c̾tamine. palmã q̃ren̾ san¬

Expanded text:
stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alstolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et tracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septute canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus certamine, palmam querens san
Abbreviated transcription (Latin):
mit̾ ad reqͥẽ suscipiunt᷑. Qd̾ ⁊ in eo dñs in p̾senti uolenᷤ ostend̾e: qͣsi pignꝰ
et̾ne lucis anteꝗͣ decederet uisũ ei restituit: unde sic̃ de amissione luminiᷤ
nom̃ dñi bñdix̃. Et ñ pꝰ longũ spatiũ. sciens ad cẽ diẽ sui tͦnsitꝰ: ꝑ missirũ ce¬
lebrationẽ ac sacre cõtnunionis largitionẽ. uale faciens. ⁊ dans pacẽ filiis
sus. postꝗ̃ fiuginti u duos annos in clericali ordine. in episcopatu uͦ septu-¬
aguita qͣtuor. continentissime ac reliosissime. fideł seruuᷤᷤ ⁊ prudenᷤ dño
ministrauit: nonagesimo sexto etatis sue anno. idꝰ ianuarii. scĩ c̾taminᷤ
cursu cõsũmato. fide seruata. cũ multiplici bonoꝵ oꝑũ fructu. ⁊ aĩarũ
lucro. ut diu desid̾auit. aĩa celos penetran ᷤ. t̾re corpꝰ reddidit: accipiens

Expanded text:
miter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus miter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis, ant. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitionem valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero septuaginta quattuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans, terrae corpus reddidit, accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: priꝰꝗͣ. claritatis et̾ne retͥbutio appareat. in p̃sentis uite nocte gaudere
Sedendũ gͦ priꝰ ẽ. ut pꝰ recte surgamꝰ: qͥa qͥsqͥs nc̃ se sponte humiliat᷑ ħi
seqͣns gła exaltat. Manducat aut̃ panẽ doloris. qͥa gemit in hac ꝑegͥnati¬
one: & celesti de sid̾io ad et̾nã anhelat patͥã. Condito siqͥd̾ẽ testam̃to. cuiꝰ ge
optulo subiung̾e utule duximꝰ: ⁊ dispositis oi̾bꝰ suis. qͥa ut scͥptũ ẽ. uerꝰ agͥ¬
cosa omnẽ uittẽ u̾e palmitẽ fructũ ferentẽ purgat. ut fructũ płꝰ afferat.¬
ocłoꝵ corporaliũ lumine aliqͣndu ẽ pͥuat᷑. qͣtinꝰ m̃tis ocłis intentiꝰ q̃ suꝑna st᷑.
ad q̃ toto desid̾io anhelabat. cõtẽ plari ualeret. Is aut̃ studebat in suc ꝓba¬
tionis tẽptatione sẽꝑ grãs ag̾c: in humis dĩ ⁊ laudibꝰ diebꝰ ac noctibꝰ uacare
fideli m̃te intelligenᷤ. qm̃ qͥ humilit̾ flagella suscipiunt: pꝰ flagella subli¬

Expanded text:
est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius topusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmite corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella subli
Abbreviated transcription (Latin):
nia: comessationes uebrietates. ⁊ libidines exercet. Postꝗͣ. uͦ tãtoꝵ scelerũ fit
mens male conscia. ad oĩa scelera deinceps promtior reddit᷑: & ita peccata alia ali¬
Ne qͥ tͣhicis iniqͥtate ĩ funicłis uanitatiᷤ. ⁊ qͣsi uincła plaustri peccatũ. De istiᷤ
funibꝰ dd̾ ait. funes pecc̃oꝵ circũplexi st̃ me hi st̃ illi funes: und̾ hoĩes ĩ fine
scłi ligabunt᷑. Und̃ dñs ĩ euãgłio d̾ eo qͥ int᷑uerat ad nuptiaᷤ sine ueste nupti¬
ali rex p̃cepit minist̾s. Ligatiᷤ manibꝰ ⁊ pedibꝰ. mittite eũ ĩ tenebraᷤ ext̾iores.

Expanded text:
nia, commessationes, ebrietates, libidines exercet. Postquam autem tantorum scelerum fit mens male conscia, ad omnia scelera deinceps promptior redditur, et ita peccata alia alit quasi vinculum plaustri peccatum . » De istis funibus ait David: « Funes peccatorum circumplexi sunt me . » Hi sunt illi funes unde homines in fine saeculi ligabuntur. Unde dicitur in Evangelio de eo qui intraverat ad nuptias sine veste nuptiali: « Rex praecepit ministris, ut ligatis manibus et pedibus mitterent eum in tenebras exteriores . »
Abbreviated transcription (Latin):
ret ap̃c agite penitentiã: qͥ priꝰ erubescebant confiteri pecata
iẽ penituert̃. ⁊ confessione pecc̃a detȩxert̃ Clamaiit ueniam
maua: q̃ priꝰ muta erat. Clamauit latͦ ueniã ĩ cruce: qͥ priꝰ mutꝰ tacebat pec¬
cata. Ecce muta locuta ẽ. locuta ecce mutꝰ locutꝰ ẽ. Ostendimꝰ qͥd utilitatiᷤ
aduentꝰ sũmi medici mũdo ꝯtulit. Cõpleta ẽ ꝓpħia. Uenit medicꝰ. egrotos

Expanded text:
confiteri peccata sua tunc penituerunt et confessione peccata sua detexerunt. Clamavit veniam Maria, quae prius muta erat. Clamavit latro veniam in cruce qui prius tacebat peccata. Ecce muta locuta est; et ecce mutus locutus est. Ostendimus quid utilitatis primus adventus summi medici mundo contulit. Completa est prophetia: venit medicus; aegrotos
Abbreviated transcription (Latin):
diciosos p̾uidit: iundictã huiꝰ modi p̾sũptores. ñ solũ in se uerũ ⁊ in ge¬
genere contͣrert̃: ut sic̃ pͥmi parente̾s peccato. ꝑ t̾ducẽ seminis cũcdi¬

Expanded text:
diciosos previdit, vindictam huiusmodi presumptores non solum in se, verum et in diciosos previdit, vindictam huiusmodi presumptores non solum in se, verum et in genere contraxerunt, ut, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Qͦ cũ ꝑuenit: iã ipse mete ardebant. Beatꝰ aut̃ remigiꝰ. ⁊ etate
& uesptino frigore. sic̃ in autũno fieri solet frigꝰ. de eqͦ descendit. & alon¬
ge se cale ficere cep̃: tnqͥllo corde ⁊ ore dicenᷤ. Sẽꝑ ẽ bonꝰ focꝰ. si ñ suꝑ po¬
test. Herũpt̾ñ om̃s qͥ hoc egert̃. ⁊ qͥ de eoꝵ g̃mine nati fuerint uiri
ponderosi fiant: ⁊ femine gut᷑nose sint. Qd̃ ita factũ ẽ. Nã usq ad tẽ¬
tientes ꝑ diu̾sas ꝓuintias disꝑgi. atq ꝑpetuo exilio cõdẽpnari fec̃. & de
cet̾is iullis episcopii rem̃sis eandẽ uillã restaurari p̾cep̾⁊ ita uiri ⁊ femi¬
ne mutati ꝑmanserunt: sic̃ sci uiri ꝓmulgauit sententia. Qͦ sdã etiã
cũ domosua. maledictione helisei lepͣ mutatꝰ ẽ. Apte qͥdẽ scĩ uiri sentene
uiri dĩ. spũ eiꝰ repleti. qͦ sic̃ p̾scutes uidit. ita posteroseoꝵ rebelles ac se-¬

Expanded text:
veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gutturnosae sient. Quod ita impletum est. Nam usque ad temtientes per diversas provincias dispergi atque perpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris villis episcopii Remensis eandem villam restaurari precepit, ita viri et feminae multati permanserunt, sicut sancti viri sentet Giezi cum domo sua maledictione Helisei lepra multatus est. Apte quidem sententia viri Dei spiritu eius repleti, quo sicut presentes vidit, ita posteros eorum rebelies ac se
Abbreviated transcription (Latin):
uelante. qm̃ habundantiã ipsiꝰ anni secutura ee̾t fames: secutꝰ scĩ ioseph
ꝓiudentiã. de annona q̃ in uillis episcopii nata fuerat. uel quã ab aliis cõpa¬
tau̾at: ac̃uos qͦs metas dicimꝰ fecit: ut ppło fame in pꝰmodũ laboraturo. inde
subuenire ualeret. Unde uin uilla q̃ celtꝰ dicit᷑: plures metas sieriuissit Ipł
aut̾ hoĩes celtenses: sẽꝑ rebelles ⁊ seditiosi fuert̃. Q qͣdã die diũca in ebria¬
ti. cepert̃ iut̾ se dic̾e. qͥd ille uibi leus. sic enĩ appellabat᷑ ꝓpt̾ etatis ꝓlixitatẽ
sõs nemigiꝰ. Face re uellet de illis mecis qͣs congregau̾at: an ciuitatẽ inde sa¬
cere uellet. qͥa sic̃ t̾res ꝑ muros ciuitatis. ita ꝑcircuitũ curtis mete habe¬
bant᷑ E suadente diaboło. se mutuo adhortati st̃: ut focũ in eas mitterent.
Qͦd cũ sc̃õ remigio in ꝓpͥa iulla q̃ basilice curtis dr̃ consistenti celeri nũ¬
tio ẽ delatũ: ascendit equ̾u. ut ad tantã p̃sũptionẽ conpescendã. ad celtũ

Expanded text:
uoniam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis prolixitatem sanctus Remigius, – facere vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem inde facere vellet, quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum
Abbreviated transcription (Latin):
sinistrã diuertentes. Iudas & diabolus qui desꝑauerũt:ad sinistrã
diuerterũt. Origenes uero qui nimiũ̃ confidendo in miscdia.
ex orbitauit. Itaq mediꝰ callis sequendꝰ est. ut neq desperẽt hoĩes
nec confidentes inmiscd̾ia: licent̾ peccẽt. huiꝰ rei figura est. qd̾
arca federis cũ reduceret᷑ ex regno phylistinoꝵ insuũ locũ. due
uacce ducebant in plaustro. ꝑ directam uiam ita qd̃ ñ declina¬
bãt neq ad dexterã neq ad sinistrã. Arca ẽ eccła. due uacce p̾dicatoreᷤ

Expanded text:
inantes . » Judas et diabolus qui desperaverunt, ad sinistram declinaverunt. Origenes quoque qui nimium confidendo in misericordeclinavit. Itaque medius callis sequendus est, ut neque desperent homines, neque confidentes in misericordia licenter peccent. Hujus rei figura est, quod arca foederis cum reduceretur de regno Philisthinorum in locum suum, vaccae duae ducebant in plaustro per directam viam quae non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram . Arca est Ecclesia. Du
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ibꝰ. ex̾citationibꝰ ad idẽ conciliũ uenire petiert̃. Cui sinodo arrianꝰ
qͥdã ħeticꝰ acerrimꝰ disputator. ⁊ dialecticis ꝓpositionibꝰ ac conclusio¬
nbꝰ confisus: ⁊ inde nimis elatꝰ. int̾erat. Ingrediente aut̃ scõ remigio
ep̃oꝵ conciliũ: a mulutudine frm̃ expectantiũ assurgentibꝰ oĩb.
reu̾ent᷑ sic̃ angłł dnĩ suscipit᷑. Suꝑbꝰ aut̃ hereticꝰ ⁊ male d̾ d̾i silio sentiens.
dedignatꝰ ẽ ei assurgere. Qui ꝓtuiꝰ cũ sc̃s remigiꝰ ante cũ tͣusiit. ita ob-¬
mutuit. ut nec u̾bũ qͥdẽ ullũ effari potuerit. Expectantibꝰ aut̃ oĩbꝰ. ut
pꝰ allocutionẽ sc̃i nemigii. ħeticꝰ ille aliqͥd diceret. nichil potuit loqͥ. s
q̃re: ⁊ de illo sic̃ catholica credit eccła. crede ⁊ confitere. Ad cuiꝰ uocẽ.

Expanded text:
o Arrianus quidam hereticus, acerrimus disputator et dialecticis propositionibus ac conclusionibus confisus et inde nimis elatus, intererat. Ingrediente autem sancto Remigio episcoporum concilium, a multitudine fratrum exspectantium, assurgentibus omnibus, reverenter, sicut angelus Dei, suscipitur; superbus autem hereticus et male de vero Dei filio sentiens dedignatus est ei assurgere. Qui protinus, cum sanctus Remigius ante eum transiit, ita obmutuit, ut nec verbum quidem ullum effari potuerit. Exspectantibus autem omnibus, ut post allocutionem sancti Remigii hereticus ille aliquid diceret, nihil potuit loqui, seuere et de illo, sicut catholica credit aecclesia, crede et confitere'. Ad cuius vocem
Abbreviated transcription (Latin):
pielauis. bellũ conseruit. Illisq int̾ se cõpugnantibꝰ: gothi cũ rege suo nuniꝰ
collisi. t̾ga ũtert̃. Glodoneuᷤ sic̃ solebat uicłor extitit. Cũq alaricũ int̾ficat.
duo gothi cũ contis eũ ex adu̾so ĩ lat̾e feriũt: s ꝓpt̾ loricã qͣ idutꝰ erat. lederei
qͥuert᷑. Magiᷤ aut̃ dñs lorica fidĩ indutũ: ꝑ orõnẽ scĩ remigii patͥs ac patͦni su
adiuuit euͣ. Patta siqͥdẽ uictoria. ⁊ multis ciuitatibꝰ sue ditioni subiugatiᷤ. uł
tholosã ꝑrex̃ : ⁊ thesauroᷤ a larici accipienᷤᷤ ꝑ eigolismã ciuitatẽ. cuiꝰ aute cori¬

Expanded text:
Pictavorum, bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus, Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. Hludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante cons
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutientiũ exticit. Mori qͥppe a ꝑseq̃nte. martiriũ in aꝑto oꝑe ẽ serre
uͦ continnelia̾. odientẽ dilig̾e illicita in se desid̾ia mactare. martiriũ ẽ. in
occulta cogitatione. Nã qͥa duo st̃ martirii gen̾a. unũ in occulto oꝑe ali¬
ud in publico: testat᷑ u̾itas. q̃ ⁊ ebedei filio ᷤ reqͥrit dicenᷤ. Potestis bibere
calice̾ que ego bibiturꝰ sũ: Cuicũ ꝓtinꝰ respond̾ent possumꝰ ilico dñs¬
respondit dicenꝰ. Calicẽ qͥdẽ meũ bibetis. Qͥd enuĩ ꝑ calicẽ: nͥ dolorẽ passio¬
nis accipimꝰ: De qͦ aliaᷤ dicit. Pat̃ sifieri pot̾: tnseat a mecalix iste. Et
tir eptitit: qͥa passionẽ quã ñ suscepie in corpore. seruauit in m̃te. Sic ⁊
beatꝰ Remigiꝰ hoc exẽplo sñ ferro martir extitit: qͥa patientiã in ani¬

Expanded text:
sequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturdolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et t, quia passionem, quam non suscepit in corpore, servavit in mente. Sic et beatus Remigius hoc exemplo sine ferro martir extitit, quia patientiam in ani
Abbreviated transcription (Latin):
S ab amore dłi refrixit. Dm̃ ñ dilexit. cuius mandatũ neglexit
Uxoris amorẽ. dei amori.p̃tulit. cũ libenciꝰ uxoris ꝑ suasioni. quã
dei obedunt uoluntati. Itaq claudicauit. Nutus uero fuit in
cõfessione peccati quia ñ unũ solũ ñ cõfessus est peccatũ factũ
s etiã excusare cepit malũ dicens. Muliet quã dedistimͥ. dedit mͥ
de ligno.⁊ comedi. Cũ eñĩait mulier quam dedisti mͥ ⁊ mulierẽ

Expanded text:
sed ab amore Dei se retraxit. Deum non dilexit, cujus mandatum neglexit. sed ab amore Dei se retraxit. Deum non dilexit, cujus mandatum neglexit. Uxoris amorem Dei amori praetulit, cum libentius uxoris persuasioni quam Dei obedivit voluntati. Itaque claudicavit. Mutus vero fuit in confessione peccati, quia non solum non confessus est peccatum, sed excusare coepit malefactum, dicens: « Mulier, quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et come
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cecitas.&. alta que secunt᷑ apͥmo homine iniciũ sumpsetũt.
Adam eñĩ in pͥmo p̃cepto adeo sibi inĩcto: surdus effectus est.
Cum enĩ dictum sit ei inqͣcumq die de ligno scientie boni & ma
tuus est cũ ñ fuit obserirator mandati. Cecus fuit. cũ u̾ba di¬
aboli ñ intellex dicentis eritis sic̃ dii scientes bonũ ⁊ malum.¬
Cum putaret iudelicet se fieri dm̃: excetatũ iam gerebat ani¬
mũ. Id deinceps sibi imꝓperauit dñs dicens. Ecce aclam factu¬
uit se futurũ dm̃ mͦ se miserũ. factus est quasi imnꝰ ex nobus
id eit s̃imilis pat̾ a. filio & sp̃ui sc̃o. scilieet factis est deus. Sub
yronia dictũ est. Quasi alit se inuenit quã putauit. Clau¬
dicauit adam: quia cõcepit incede.id ẽ. oꝑari: pͣuo gressu in
do claudicauit. Pͥmũ qd̃ legit᷑ fecisse : peccatut. duos pedes de¬
claudus ẽ. adam igit᷑ claudicauit: quia nimiũ uxorẽ dilexit.

Expanded text:
et caecitas, et alia quae sequuntur a primo homine initium sumpsere. et caecitas, et alia quae sequuntur a primo homine initium sumpsere. Adam enim in primo praecepto a Deo sibi injuncto surdus effectus est. Cum enim dictum est ei : « In quacumque die de ligno scientiae boni et malorieris. » Sed cum non fuit observator mandati, caecus fuit cum verba diaboli non intellexit dicentis: « Eritis sicut dii . » Cum putaretur, videlicet se fieri Deum, excaecatum jam gerebat animum, quod deinceps sibi improperavit Dominus dicens: « Ecce Adam quest quasi unus ex nobis, » id est similis Patri, et Filio, et Spiritui sancto, id est factus est Deus. Quod sub ironia dictum est, quia se aliter invenit quam putavit. Claudicavit Adam, quia, dum coepit incedere, id est operari, pravo gressu incdo claudicavit. Primum quod legitur fecisse, peccatum est. Duos pedes declaudus est. Adam vero claudicavit, quia nimium uxorem dilexit,
Abbreviated transcription (Latin):
caligine totũ genꝰ humanũ uoluebat᷑. qd neq dm̃ cognoscebant. neq
u̾ba eiꝰ audire uolebãt neq bene oꝑabant᷑: neq pecata cͣonfitebantur.
Cũq multiᷤᷤ aĩe infirmitatibꝰ detinerent᷑: placuit sũmo medico noᷤᷤ ui-¬
ribꝰ eos spũalit̾ laborare. Ceci enĩ erant ⁊ surdi. ⁊ claudi & muti. Cũq¬
nũtiare: uoluit consolatioĩbꝰ sius ꝯfortare. Uulti.s scire qui sũt legati
Ysaias &. alii ꝓpħe. audite ergo quã consolationẽ legatis inuĩxit
uos ministͥ mei dicite miseris: qui iacẽt indoloribus.qui des¬
perãĩ in infirmitatibꝰ. Opusillanimes: confortamini. qura
ecce deus ũr ueniet. Ecce medicina ur̃a ecce salus ur̃a ueniet.⁊
saluabit uos. Ecce infirmitates quibꝰ subiacebatis sanabit. Quia
tũc aꝑientur oculi cecoꝵ. et cet̾a. Ceci erant: qr dm̃ ignorabant.
Surdi. qi uerba eiꝰ negligebãt. Claudi: quia recte ꝑ bona oꝑa¬
non inceclebant. Nuti. quia peccata sua tacebant. Hec surditas

Expanded text:
caligine totum genus humanum involvebatur, quod neque Deum cognoscebant, neque verba ejus audire volebant, neque bene operabantur, neque peccata sua confitebantur. Cumque multis animae infirmitatibus detinerentur, placuit summo medico eos viribus specialiter laborare: caeci enim erant, et surdi, et claudi, et muti. Cumquuitque eos confortationibus suis consolare. Vultis scire qui sint legati? Isaias et alii prophetae. Audite ergo quam consolationem injunxit legatis: Vos ministri mei, dicite miseris populis qui jacent in doloribus, qui desperant in infirmitatibus: « O pusillanimes, confortamini, quia ecce Deus noster veniet. Ecce medicina nostra, ecce salus nostra veniet, et salvabit nos. Eas infirmitates quibus subjacetis sanabit, quia tunc aperientur oculi caecorum, » etc. Caeci erant, quia Deum ignorabant. Surdi erant, quia verba Dei negligebant; claudi, quia non recte per bona opera incedebant; muti quia peccata sua tacebant. Haec surditas
Abbreviated transcription (Latin):
de ista parte: usq dũ ego ad te reu̾tar. Q ꝑgenᷤ ad alt̾am frontẽ uas¬
cłi. q̃ erat secꝰ parientẽ. fec̃ cruce̾ suꝑ idẽ uascłm. qd̾ erat ñ modice

Expanded text:
de ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasde ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasculi, que erat secus parietem, fecit crucem s
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. excepta paruula qͣntitate. quã ꝓsaluando uascło reseruaut
Cuiꝰ uultũ sc̃s Remigiꝰ uidens rubore ꝑfusui: int̾rogauit qͥd ei suus mi¬
inst̃ in auriculã dixit. Que illi ꝑprõpte respondit. qm̃ ñ tm̃ ꝓ sͤpso¬
de ipso m̃tio uerecũdabat᷑. qͣntũ ꝓ eis qͥ cũ eo aduen̾ant. Cognita uͦ cau¬
sa beatꝰ remigr᷑ hilari uultu cõnsolatꝰ ẽ cã dicens. ꝓhac re filia noli
tͥstari. dabit enĩ inde dñs largitatẽ. pietatis sue solitam cõsolationẽ: qͥ ꝑ¬
ꝓpħam suũ se tim̃tibꝰ nichil deẽc ꝓmisit. E dix̾ eid̾ consobrine sue. audi¬
entibꝰ illis qͥ ad erant. ut alia illa curaret. ipse aut̃ uellet ĩterĩ hoctũ
Et sic de industria priꝰ alia circuiens: ꝑuenit usq ad cellarii ostiũ. Et
int̾roganꝰ qͥd in illo tecto hab̾et: respondit miniff cellariũ eẽ. Ide̾ an¬

Expanded text:
habebat, excepta parvula quantitate, quam pro salvando vasculo reservavit. habebat, excepta parvula quantitate, quam pro salvando vasculo reservavit. Cuius vultum sanctus Remigius videns rubore perfusum, interrogavit, quid ei suus minister in auriculam dixerit. Quae illi prompte respondit, quonipso nuntio verecundabatur, quantum pro eis qui cum eo advenerant. Cognita vero causa, beatus Remigius hilari vultu consolatus est eam, dicens: Pro hac re, filia, noli contristari; dabit enim inde Dominus largitate pietatis suae solitam consolationem, qam suum se timentibus nichil deesse promisit'. Et dixit eidem sobrinae suae, audientibus illis qui aderant, ut alia illa curaret, ipse autem vellet interim ortum r illa maneret. Et sic de industria prius alia circuiens, pervenit usque ad cellarii ostium. Et interrogans, quid in illo tecto haberet, respondit minister, cellarium esse. Isdem au
Abbreviated transcription (Latin):
rochias sollicitudine pastorali. tͣnsir et ꝑer qͣmdam episcopii uilłã cuiꝰ
uocabulũ ẽ tudiniacꝰ aspexit messores messẽ secantes: accedensq ad eos. u̾bo
p̃dicationis ȩxortatꝰ ẽ eos. dando cibũ ⁊⁊ potũ in consolatione laboris. Et dũ ħ
agerent᷑: accidit consobrinã illiꝰ noĩe celsã. dõ sacratã. pinde tͣnsire᷑ & iullã
sue ꝓpͥetatis noĩe celtũ adire. Que cũ cognouisset scm̃ remigiũ urta
tͣnsitꝰ sui iter cẽ. uenit ad eũ: ⁊ benigne ut par erat ab illo suscepta. pe¬
tut eũdẽ scm̃ uirũ. ut una cũ illa domũ suã qͦ ibat dignaret᷑ adire.
Idẽ uir sc̃s ut erat pͥstabił. suꝑ iustis petitionibꝰ. ipsiꝰ consobrine sue
postulationi p̾buit assensũ. Et cũ parit̾ ad domũ ꝑuenissent. ⁊ int̾ se
familiaria ⁊ sp̃alia haberent colloqͥa: uenit minist̾ ipsiꝰ celse ad au¬
ricłam eiꝰ. dicen̾ qd̾ uillicꝰ eiꝰ uinũ qd̾ in ead̾ uilla fuerat uenditũ iã

Expanded text:
rochiam sollicitudine pastorali transiret per condumam episcopii villae, cuius vocabulum est Tudiniacus, aspexit messores messem secantes, accedensque ad eos, cum verbo predicationis exortatus est eos dando cibum et potum in consolationem laboris. Et dum haec agerentur, accidit, sobrinam illius nomine Celsam, Deo sacratam, perinde transire et villam suae proprietatis nomine Celtum adire. Que cum cognovit, sanctum Remigium iuxta transitus sui viam esse, venit ad eum, et benigne, ut par erat, ab illo suscepta, petiit eundem sanctum virum, ut una cum illa domum suam, quo ibat, dignaretur adire. Isdem vir sanctus, ut erat ppostulationi praebuit assensum. Et cum pariter ad domum pervenissent, et inter se familiaria et spiritalia haberent colloquia, venit minister ipsius Celsae ad auriculam eius dicens, quod villicus eius vinum quod in eadem villa fuerat venditum iam
Abbreviated transcription (Latin):
Rennigiꝰ. genebaudũ admisisse cͥm̾. ꝓ qͦ stolã uellet depon̾e. iux cũ singultibꝰ
⁊ lacͥmis genebaudꝰ ꝑ ordinẽ oĩa retulit q̃ cõmiserat. Qũe sc̃s remigiꝰ iudenꝰ cõ¬
tͥtũ ⁊ pene despantẽ blãde consolatꝰ ẽ dicenᷤ. qd̾ ñ tm̃ doleret. de admisso ab
eo cͥmine: ꝗͣtũ qd̾ sic male sentiret. de dm̃ bonitate. cui scd̃m euãgłicã i̾¬
t̾ritꝰ. de ĩpetͣnda uenia si dignũ penitentie fructũ fec̾it. debet ullonꝰ dubitare:
qñ ꝙ̃ iherosolimitis. qͥ filiũ di blasfemauert̃ ⁊ crucifixert̾. indultũ ẽe con¬
stat. sic̃ sacͣ scͥptura demonstrat᷑. In die illa erit fons patenꝰ domꝰ dd̾ in ablu⁊¬

Expanded text:
Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de admisso ab eo crimine, quantum quod sic male sentiret de Domini bonitate; cui secundum euvangelicam veperterritus de impetranda venia. si dignum penitentiae fructum fecerit, debet ullo modo dubitare, quando etiam Hierosolimitis, qui filium Dei blasphemaverunt et crucifixerunt, indultum esse constat, sicut sacra scriptura demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
culpã conpũctꝰ ep̃s. pꝰ fletũ ad culpã rediit. Et oblitꝰ qd̾ plauxerat: cũ extingin¬
re noluit qd̾ ꝑ desid̾iũ ardebat it̃auit peceatũ qͦd egerat. Concep̃q iterũ mi¬
lier & misso ñtio. mandauit ep̃o se feminã peꝑisse: qu̾a iussit uocari uuli¬
culã. Q d̾ cur ita eã uocari uoluerit: qͥ fraudes ⁊ significationes ĩ scͥpturiꝰ qͥ¬
siꝰ aĩaleᷤ cognoscit. qͣs ad doloᷤ ac u̾sutiaᷤᷤ deceptoris diabłi ⁊ ad carnᷤ petulanti¬
i negationẽ amarissime fleuit illũ respiciente genebaudꝰ use reu̾sus ad scmi
Nemigiũ misit. petenꝰ ut laudunũ ueuiret: qͥa tales cause em̃serant. qs ꝑse dis:¬
fimre ñ posset. Beatꝰ aut̃ remigiꝰ sic̃ genebaudꝰ petiit: laudunũ ꝑuenit. & sũ¬
ceptꝰ cũ debita reu̾entia ac secreta cubicłi petenͤ genebaudũ int̾ rogauit. ꝓ qͣ
causa illũ uocau̾it. Genebaudꝰ uͦ cũ maximo fletu. eiulatu. uolenᷤᷤ tollere sto¬

Expanded text:
piscopus, post fletum ad culpam rediit et oblitus est quod planxerat, cum extinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat, concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo, se feminam peperisse, quam iussit nominari Vulpeculasius animalis cognoscit, quas ad dolos ac versutias deceptoris diaboli et ad carnis petulantiet negationem amarissime flevit , illum respiciente Genebaldus in se reversus ad sanctum Remigium misit petens ut Laudunum veniret; quia tales causae ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaldus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia, ac secreta cubiculi petens, Genebaldum interrogavit pro qua causa illum vocaverit. Genebaldus vero cum maximo fletu et ejulatu volens tollere sto
Abbreviated transcription (Latin):
sanauit celestis medicꝰ. Cecos illuminauit. cũ aperuit sens
hominũ: ut intelligerẽt scͥpt᷑as.&. cũ patrẽ suũ annuntiau
hec est illuminatio quã postulat dauid. Illumina ocłos mõs
Quihabet aures audiendi audiat. Et gentilis popuł habuit
aures aꝑtas: cũ p̃dicationẽ eiꝰ libent᷑ accepit. uixta qd ip̃e

Expanded text:
aperuit sensus hominum ut intelligerent Scripturas, et cum Patrem suum annuntiavit Haec est illuminatio quam postulat David dicens: « Illumina ocQui habet aures audiendi audiat . » Et gentilis populus habuit aures apertas, cum praedicationem ejus libenter suscepit, juxta quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sub se xͦiͥ i. ciuitates. ⁊ totid̾e̾ ep̃os eisd̾ p̾sidentes: uices suaᷤᷤ in regno cl¬
douei nuꝑ cũ integͣ gente ad fidẽ conu̾si. ꝑ scãm eiꝰ p̃dicationẽ. dño cooꝑ¬
te ⁊ sermonẽ cõfirmante seq̃ntibus signis. cõmisit hoc modo
i lectissimo fr̃i Remigio: ormisda. Suscipientes plena fr̾ nitatis tu
congͣtulatione colloqͥa. qͥhꝰ nos g̾mane salutiᷤ tue lecificauit indicis
corporali. cũ spu̾alibꝰ officiis. incolumitate subuxa: congruũ ẽẽ ꝑspexui

Expanded text:
im civitates et totidem episcopos eisdem presidentes, vices suas in regno Hludowici, nuper cum Integra gente ad fidem conversi per sanctam eius predicationem, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis, commisit hoc modo. Dilectissimo fratri Remigio Ormisda. Susdpientes plena fraternitatis tuae congratulalatione colloquia, quibus nos germanae salutis tuae letificavit indicio, corporali c
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Qa lacͦcinio ut lateret hoĩes. qd̾ dm̃ latere ñ potuit. in cubili absconso g¬
n̾atꝰ ẽ: recte uocat᷑ latͦ. Sic ei nom̃ ĩponat. E qͥa culpa hoĩbꝰ ñ innotuit. ne susp¬
cio inde ꝓced̾et. si se a solita usitatione femina illa subtͣheret: cep̾ ut antea d¬
mũ freqͣntare ep̃i. Sicq factũ ẽ. ut tecta hoĩbꝰ culpa. ⁊ ĩ cordibꝰ tã ep̃ĩ ꝙͣ femu¬

Expanded text:
dixit: Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso gdixit: Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspicio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, coepit ut antea domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut recta hominibus culpa, et in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
morientalilꝰ fracie partibꝰ. petentibꝰ t̃ditoribꝰ portionẽ quãdã episcopio rem̾si adiur¬
xit ⁊ de his q̃ in rcm̃si ꝓuratia illi fuerant t dite. ñ modicã partẽ eccłẽ sc̃e manic
nepte scił ipsiꝰ beati renugii. uitã religiosã expetierat ep̃m ordiuauit: ⁊ parro¬
ã ipsẽꝰ comitatꝰ laudune nisiᷤ p̃fato castro subiecit. Qͥ genebaudꝰ płꝗͣ necessẽ fuera
de ante acta uita ⁊ gͣdꝰ sublimitate confiden: cũ debuerit cogitare qr nͨ dad scĩor
roiẽ qͣsi ꝓ instructione spũali salutari freq̃ntiꝰ se uisitare ꝑmisit: oblitꝰ scͥpturi uns
dicentis. lapide ᷤ excauant aqͦ. ⁊ alluuone t̾ra ꝯsumit᷑ rupcͥs tusfert᷑ de loqste
suo. Unde ꝯtigit ut crebre uisitationeᷤᷤ. ⁊ blanda ac frequentia mulieris cͥol
luxurie ĩ flãmaᷤᷤ erupit.⁊ ⁊ cõcũben̾ cũ ead̾e̾ qͦndã uptire sua. mulier concepit
& pꝰ partũ mandauit ep̃o filiũ se pepisse. Genebaudꝰ uͦ confusuᷤ ⁊ dolenͤ nũtio

Expanded text:
rtibus, petentibus traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adjunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditae, non modicam partem ecclesiae sanctae Mariae ati Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit et parrochiam ipsius comitatus Laudunensis prefato castro subiecit. Qui Genebaudus plus quam necesse fuerat de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David rorem, quasi pro instructione salutari frequentius se visitare permisit. oblitus scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur. Rupis transfertur de loco suo. Unde contigit, ut crebre visitationes et blanda ac frequentia mulieris colloluxuriae in flammas erupit. Et concumbente eo cum eadem, quondam uxore sua, mulier concepit: et post partum mandavit episcopo filium se peperisse. Genebaldus vero confusus et dolens, nuntio
Abbreviated transcription (Latin):
mł annis tͥguita. Et eod̾ mom̃to qͦ mortuus ẽ clodoueus rex in pace. pari¬
siꝰ: reuelante spũ scõ. st̾s Remigiꝰ cũ eẽt remi de functũ fuisse cognouit: &
sͥ astantibꝰ indicauit. ħis ita gestis: filiꝰ clodomiri filii clodouei regis. noĩe clo¬
doaldꝰ. int̾fectis frĩbꝰ suis. qͦs una cũ eo pꝰ patͥs obitũ chrochildis regina nu¬
t̾ebat. in clericũ se totudit: & ꝓcessu tẽporis uite ac religionis sue m̾ito.
partẽ ħeditatis a patrius regibꝰ obtinuit: de qͣ diraacũ uillã in pago
mosomagense cũ appenditiis suis. scõ Remigio ⁊ rem̾si eccłẽ tͣdidit: ⁊ uil¬
lã ruuuiliacũ. in pago biturico scõ dionisio delegauit. Uillã uͦ nouien¬
tũ. in pago parisiaco cũ oĩbꝰ ad ꝑtinentibꝰ matͥ eccłe parisiꝰ ciuitatis. uͥ
presbit᷑ extitit ordinatꝰ. donauit. In qͣ uilla plenꝰ uͥtutibꝰ migͣuit ad do-¬

Expanded text:
t eodem momento, quo mortuus est Hludowicus Parisius, revelante spiritu, sanctus Remigius, cum esset Remi, defunctum fuisse cognovit et sibi assistentibus indicavit. His ita gestis, filius Chlodomiri, filii Hludowici regis, nomine Chlodoaldus, interfectis fratribus suis, quos una cum eo post pattriebat, in clericum se totondit, et processu temporis, vitae ac religionis suae merito patrem haereditatis a patruis regibus obtinuit: de qua Duziacum villam in pago Mosomagensi cum appendiciis suis sancto Remigio, et Rhemensi ecclesiae tradidit, et villam Riviliacum in pago Biturico sancto Dionysio delegavit. Villam quoque Noviantum in pago Parisiaco, cum omnibus ad se pertinentibus, matri ecclesiae Parisiensis civitatis, ubi presbyter exstitit ordinatus, donavit. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
one ẽ qa iniqͥtatũ nr̃ar̾ sordibꝰ ꝑ dã filiũ saluatorẽ nr̃m. aꝑta iã miscd̾ia
penitentes ⁊ confitentes lauam̃ ĩ sangͥne suo. Et ut erat doctissimꝰ ac orator
eloqntissimꝰ. testimonia de latitudine sc̃e scͥpture. ⁊ exẽpla penitentiũ ĩ u-¬
nũ colligenᷤᷤ ad animandũ eũ ꝓ̃posuit. illi. & exortatio penitentiã indixit.
factiq mansiuncula cũ lecto ĩ modũ sepulcͥ ⁊ paruissimiᷤᷤ fenestuliᷤᷤ aᷤᷤ orato¬
rio.q̃ hodieq manent. secꝰ eccłiã scĩ uliani. genebaudũ in ea reclusit.⁊ q

Expanded text:
arum sordibus per David filium, salvatorem nostrum, aperta iam misericordia, penitentes et confitentes lavamur in sanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque manent secus aecclesiam s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexerat. p̃cipienᷤ illi. ut tã longe ad bellũ ꝓcederet: ꝗͣ du illi ⁊ suis qͥbꝰ inde¬
dare uellet illud iunũ de p̃dicto flascone ñ deficeret. Bibit gͦ rex ac regałfa-
milia ⁊ uumerosa tͣ̃ba ppłi. ⁊ exinde ub̾rime satiant᷑: ⁊ uas uiui detͥm̃tũ ñ pati¬
t̃: s bñdictione dĩ ꝑ beatũ renugiũ indita: more sontis mnundatione repletur.
Mouit aut̃ rex cũctũ ex̃citũ suũ de ppło frãcoꝵ u̾su̾ prclauiᷤ ciuitatẽ ibienĩ tc̃
alaritꝰ rex gothoꝵ cõmorabat᷑: & sic ꝑ pagũ turomcũ ꝑgenꝰ. ⁊ reu̾entiã bea

Expanded text:
perrexerat, perrexerat, dare vellet, illud vinum de praedicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex, ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur: et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei, per sanctum Remigium indita, more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum, versus Pictavos civitatem: ibi enim tunc Alaricus re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pat̾nũ uellet cloueñ decipe: a pat̾no exploratis q̃ circa eũ erant. ⁊ thessauris eiꝰ sub¬
arratis. illusuᷤ ẽ. In diebꝰ illiᷤᷤ rexclodoueas cũ uenisset parisiꝰ ciuitatẽ uͥ sedẽ suã cõs¬
ꝙ ditionibꝰ qͥa ualde bona ẽ subiciamꝰ cã: habente ᷤ iustͥciã adu̾sus alaricũ. ad quẽ ꝓ
amcitie conditione legatũ dixexiuꝰ ꝑ quẽ nõ deope uoluit. Placuit hoc consiliũ.
parisiꝰ ciuitate. ⁊ ꝑ consiliũ beati reaigii in aureliamᷤ ciuitate. epõꝵ sinodũ con¬
uocauit: in qͦ conuientu multa ntilia fuere constituta. Rex qͦ deuotissimꝰ ꝑgens
cont᷑ a laricũ arrianũ: bñdictionẽ petiit a scõ remigio. Cui ⁊ bñdictionẽ dedit.
⁊ uictoriã in ũbo xͥ spopondit̾ deditq ei plonuĩ uaᷤ. qd̾ uulgariᷤ consuctudo flas¬
conẽ appellat. de uno qd̾ bñdix.sic̃ ⁊ iã fecerat. qñ pꝰ baptisinũ contͣ gu̾̃debandũ

Expanded text:
 Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam consque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium Pata fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum
Abbreviated transcription (Latin):
nulti ad laudẽ scĩ recogii hoc ꝓ relaͥgione tenebãt: manu ipsã petrã d̾ cau̾na
ext̾here uoluit. Qd̾ ñ ualens: securi ipsũ ꝑtusũ ãpliart tẽptauit: & eleuan̾ se-

Expanded text:
multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna extrahere voluit. Quod non vale
Abbreviated transcription (Latin):
in uosago p̃cio cõꝑauit: ⁊⁊ mansomiles ibidẽ constituit: qd ab aqͥs suꝑ qͥbꝰ constitu¬
ti st̃. cosla ⁊igleui uocant᷑: hoĩesq in eisdẽ mansionibꝰ de uicina episcopis uil¬
la q̃ berua dr̃. a frãcis sͥ data man̾e disposuit. ut picẽ annuatĩ religiosiᷤ lociᷤ
eccłe remĩsi administrarent: qͥbꝰ ⁊ pensã dedit. q̃ usq hodie ab incoł ipsoꝵ loco
rũ habet᷑ cũ qͣ debitũ suũ soluunt. Ipsiꝰq conparatioĩs sue fines ꝑ girũ adeo
ert̃minauit: ut ⁊ oĩbꝰ uidentibꝰ pateat ipsa ext̾minatio: & a ꝓgenie in ꝓgcieᷤᷤ
hactenꝰ ipse ex t̾minationes ab eo facte. nominetenꝰ uocent᷑ ac designent᷑. In qͥb
ext̃minationibꝰ qͦdã loco in fuste cauo mnanu sua petrã misit: quã om̃s qͥ uolt̾
manũ ĩ cau̾nã in qͣ petͣ posita ẽ pou̾e. posst̃ ⁊ ipsã petrã uoluere: ⁊ eã aca¬
ũna nullo ingemo ualent extraere. Post q̃dã ũ tẽpora qͥdã inuidenꝰ qd̾

Expanded text:
tuit, qui ab aquis super quibus constituti sunt Cosla et Gleni vocantur; hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopii villa que Berna dicitur a Francis sibi data manere disposuit, ut picem annuatim religiosis locis aecclesiae Remensis administrarent, quibus et pensam dedit, quae usque hodie ab iebitum suum exolvunt. Ipsiusque comparationis suae fines per girum adeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies actenus ipsae exterminationes ab eo factae nominetenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes qui volunt manum in caverna in qua petra posita est ponere possunt et ipsam petram volvere et eam a caverna nullo ingenio valent extrahere. Post quedam vero tempora quidam invidens, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ contͣ eũ suꝑ oscharã fluuiũ. secꝰ castrũ qd̾ diuion dr̃. ibiq int̾ se atͦcit̾ confli¬
genteᷤ⁊ gũdebaudꝰ. ⁊ godegisluᷤ cũ burgũdionibꝰ t̾ga u̾tert̃: & uixfuga lapsi eui¬
sert̃. Clodoueo ut solebat existente uictore. gu̾debaudꝰ se in auiione reclusit. ꝙ ꝑ
arediũ consiliariũ suũ paeẽ a clodoneo expetiit. Clodoneus uͦ ablatiꝰ tehauris cũ
p̃da magna ⁊ frãcoꝵ ex̃citu ad ꝓpͥa ẽ reu̾suᷤ. ꝙ micten ndmine pat̾nũ uirũ induᷤ

Expanded text:
 ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda m
Abbreviated transcription (Latin):
Tu aũt te ipsum in hac parte purifica. ut relicta om̃i suꝑstitione ydo¬
loꝵ. dm̃ unũ qͥ uerꝰ ⁊ solus ẽ adores ⁊ colas. ⁊ ad eiꝰ uoluntatẽ aitin¬
gas. Exurgens gͥ a somno. statĩ conuocat eos qͥ obseruabant pala¬
tium: ⁊ scdm tenorẽ somnii sui misit ad montẽ syrãptẽ. uͥ sc̃s silũr
in cuiusdã. xͥani agro ꝑsecutionis causa cũ suis clericis receptꝰ. lectio¬
nib ⁊ or̃onib insistebat. Cũ gͦ se amilitib conuentũ uidit: credi¬
dit se ad martirii coronã euocari. Et conu̾sus ad clerũ omnem
qͥ cum eo erat: dix̃. Ecce nunc tempꝰ acceptabile: ecce ñc dies salu¬

Expanded text:
one idolorum, Deum unum, qui verus et solus est, adores et excolas, et ad ejus voluntatem attingas. Exsurgens itaque a somno statim convocat eos qui observabant palatium, et secundum tenorem somni sui misit ad montem Soractem, ubi sanctus Silvester in cujusdam Christiani agro persecutionis causa cum suis clericis receptus, lectionibus et orationibus insistebat. At ubi a militibus se conventum vidit, credidit se ad martyrii coronam evocari; et conversus ad clerum omnem qui cum eo erat, dixit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salu
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam subuentt᷑. Discordes ad concordiam hac die redeunt: pacifi¬
cantur irati: dant indulgentiam pͥncipes criminosis. Seruis malis
indulgent dñi. Iudices etiam: latronib parcunt. Patescunt carcenꝰ
in toto orbe. Hac die ad leticiam festiuitatis exeunt. qͥ se clauserunt.
dolentes austeritatem culparũ flendo: qͦd ridendo forte aut irascen
do omissum ẽ. hec ⁊ his similia multa disserente scõ siluestro. ad qͥe¬
uit om̃is contͣdictio: qͣm greci xͥanissimi ⁊ doctissimi uiri. opposuisse
memorati sunt dicentes. Uere apłica sedes hoc ãpetro didicit: quod

Expanded text:
gentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacifigentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam latronibus parcunt, patescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter austeritatem culparum flendo, quod ridendo forte, aut irascena multa dicente sancto Silvestro conquievit omnis contradictio, quam Graeci Christianissimi et docti viri opposuisse memorati sunt, dicentes: Vere apostolica sedes hoc a Petro didicit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. nob̾ pͥores cognouimꝰ. Tam̃ quia ratio flagitatur a ur̃a carfte¬
te: reddenda ẽ. Si om̃is dñicus dies causa resurrectionis dm̃ tenetur
⁊ colitur: iustũ ẽ ut om̃is sabb̃oꝵ dies in qͣdragesima causa sepulture¬
⁊ ieiunii suscipiat᷑ instantia: ut flentes cum apłis de morte añiuri¬
iħu .xͥ. gaude cum eis de resurrectione eiusdem m̾eamur. d dicebunt¬
greci unũ eẽ salb̾m sepulture: in qͦ semel in anno ieiuniũ ẽ colendum
ut m̾ito gaudeat de resurrectione. qͥ de morte plorauerit. Plorare aut
cõpati dixerim. saluo eo qđ passio dm̃. nr̃i gaudii sit sũma. Accepta gͥ
greci ratione: qͥeuerunt. Et ait papa siluest̾. Natalem calicis similit
ut diem dñicum sollennem hab̾e debemꝰ: in qͦ sacͥficiũ sacri corꝑis et
diuini sanguinis. ab ipso dño celebrationis sumpsit exordiũ. Hac die
in toto orbe sc̃m crisma conficit᷑. hac etiam die penitentib ꝑ indul¬

Expanded text:
apostolos priores cognovimus; tamen quia ratio flagitatur a vestra charitate, reddenda est. Si omnis Dominicus dieet colitur, justum est ut omnis Sabbatorum dies causa sepulturae jejunii suscipiatur instantia; ut flentes cum apostolis de morte Domini, gaudere cum eis de resurrectione mereamur. Et ruGraeci unum esse Sabbatum sepulturae, in quo semel in anno jejunium est colendum. ancipandus, ut merito gaudeat de resurrectione, qui de morte ploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci ratione, quieverunt. ut diem Dominicum solemnem habere debemus, in quo sacrificium Dominici corporis et divini sanguinis ab ipso Domino celebrationis sumpsit initium. Hac die in toto orbe sanctum chrisma conficitur: hac etiam die poenitentibus per indul
Abbreviated transcription (Latin):
uaeterned s̃. Et inp̃sentisestiuita¬
te scĩ martiristui ilł. libi consitendo
laudis hostias immolare. Iuã quae
In mensã pietatemin plorare. ut
sicut illi dedifti. caelestis palmã
triumphi: siceo suffrangante nob̾
emundationem acueniã c̃cedaspec¬
cati. Vtinte exultemus in mĩam in
quo ille lactat᷑ in glonia ꝑ xpm.

Expanded text:
aeterne Deus: et in praesenti festivitate sancti martyris tui Ill. tibi confitendo laudis Hostias immolare; tuamque immensam pietatem implorare, ut sicut illi dedisti coelestis palmam triumphi, sic, eo suffragante, nobis emendationem ac veniam concedas peccati; ut in te exsultemus in misericordia, in quo ille laetatur in gloria. Per
Abbreviated transcription (Latin):
nrm. que beata uirgo pant̃ att¬
& martor iłł & diligendo timuit
& tim de dilexit . Illiq coniuncta ẽ
merie. do. cui se conse crauerat cas¬
teibuendo. Et pro eoen poralem
fuduit sustinore poenam uit a beo
uiperet gloriã sepit̾nã. quaedũ
durieom uult sumerepalmã insa¬
encertaminis agma

Expanded text:
m. Quem beata virgo pariter et martyr Ill. et diligendo timuit, et timendo dilexit; illique conjuncta est moriendo, cui se consecraverat caste vivendo; et pro eo temporalem studuit sustinere poenam, ut ab eo perciperet gloriam sempiternam. Quae, dum duplicem vult sumere palmam in sacri certaminis agone