comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tirũ in eadẽ ciuitate cecũ illuminatũ fuisse iã nouerã
& alia ñ nulla qualia tã multa etiã istis tẽporib
fiunt. ut nec omĩa cognoscere. nec ea quȩ cognoscimꝰ
enumerare possimꝰ. Et alio loco illud e qd dixi. sic̃ ait
apł̃s. om̃is ordo adõ ẽ. ñ eisdẽ u̾bis hoc dix̃ apłs. quãuis
etiã udeat᷑ ẽȩ sententia. Ait qͥppe ille. Que aut̃ sunt.
ado ordinata st̃. Et alibi ꝓrsus inqu̾a nemo nos fallat.
qͥcquid recte uituperat᷑. in melioris cõparatione respuit̃.
Hoc de substantiis atq naturis dictũ ẽ. inde enĩ dispu¬
tabat᷑. ñ de bonis actionib atq peccatis. Itẽq alibi. sed
nec sic qͥdẽ inquã abhomine homo diligendus ẽ. ut
diligunt᷑ carnales fr̃s uł filii. uł coniuges. uł qͥq cognati.
aut affines. aut ciues. Ntam & ista dilectio tẽporalis ẽ.
Non esũ ullas tales necessitudines haberemꝰ. quȩ nascendo

Expanded text:
tyrum in eadem ciuitate caecum inluminatum fuisse iam noueram tyrum in eadem ciuitate caecum inluminatum fuisse iam noueram et alia nonnulla, qualia tam multa etiam istis temporibus fiunt, ut nec omnia cognoscere nec ea, quae cognoscimus, enumerare possimus. Et alio loco illud, quod dixi: sicut ait apostolus: omnis ordo a deo est, non eisdem uerbis hoc dixit apostolus, quamuis eadem uideatur esse sententia. ait quippe ille: quae autem sunt, a deo ordinata sunt. et alibi: prorsus, inquam, nemo nos fallat: quidquid recte uituperatur, in melioris conparatione respuitur. hoc de substantiis atque naturis dictum est; inde enim disputabatur, non de bonis actibus atque peccatis. itemque alibi: sed nec sic quidem, inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo
Abbreviated transcription (Latin):
tesas ementes flagellando eiecit e tẽplo. S qͥd hoc aut qͣntũ est :
Quãuis & demones nolentes ab honinib ñ sermone su asionis.
s uĩ potestatis eiecerit. ltẽ loco alio. priꝰ inquã isti sequendi st̃.
ueritas ñ elioxerit. tc demũ migrandũ est. Quod ita potest
Brei aut̃ sicut ei congruebat ad quẽ scribebã. Sic enĩ dixi.
Si apd hos ueritas ñ eluxerit. nihil dubitans qd̃ apd̃ eos elu¬
bitans qđ resurrexerit. It̃ qđ dixi. nec miracula illa: in nr̃a tẽpora
durare ꝑmissa sunt. ne anima sẽꝑ uisibilia querere ⁊ e&x. con¬
suetudine frigescer& genꝰ humanũ. quoꝵ. nouitate flagrauit.
uerũ est qͥde. Non enĩ nc̃ usq cũ manꝰ ĩponit᷑ baptiratis.
firmi & si qua talia tc̃ facta st̃. que postea cessasse manifestũ
ẽ. sed ñ accipiendũ est qd̃ dixi. ut nunc in xp̃i nomine
fieri miracula nulla credant᷑. Nam ego ipse qͣndo
istũ ipsũ scripsi librũ admediolanensiũ corpora mar¬

Expanded text:
od vendentes et ementes flagellando ejecit de templo. Sed quid hoc, aut quantum est? Quamvis et daemones nolentes ab hominibus, non sermone suasionis, sed vi potestatis ejecerit. Item alio loco: Prius, inquam, isti sequendi sunt,veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Quod ita potest Dixi autem sicut ei congruebat ad quem scribebam. Sic enim dixi, si apud hos veritas non eluxerit, nihil dubitans quod apud eos elubitans, quod resurrexit. Item quod dixi: nec miracula illa m nostra tempora durare permissa sunt, ne anima semper uisibilia quaereret et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum nouitate flagrauit, uerum est quidem; non enim nunc usque, cum manus inponitur baptizatis, sanantur infirmi, et si qua talia tunc facta sunt, quae postea cessasse manifestum est. sed non sic accipiendum est, quod dixi,\'ut nunc in Christi nomine fieri miracula nulla credantur. nam ego ipse, quando istum ipsum scripsi librum, ad Mediolanensium corpora mar
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina utilis ad id ueleat ut eo motu ĩpbato atq cohi¬
bito uoluntatẽ nrãm ad fruendũ sẽpit̾no bono alapsu
tẽporaliũ conu̾tamꝰ. Et alio loco optime inquã de te ueritas
clamat. Non enĩ poses aliud sentire ceꝰ inpotestate nr̃a nisi
Itẽ alio loco. Si enĩ tu landoris inquã uidendo ꝗd facere
debeas cũ mid ñ uideas nͥ in illo qui ẽ in cõmutabilis ueritas.
quanto magis ille qͥ &e uelle p̃cipit & posse tribuit. & non
inpune nolle ꝑmisit. Peuide subiunxi dicens. Si eni hoc
hoe deber ut pecett. Cum gͦ pecat. qđ debet fac̃ ¶ a siscelus ẽ
dicere. nemiuie cogit natum sua ut peceit. Et terĩ. que tan¬
dr̃ ee poterit inquã ante uoluntatĩ causa uoluntatis:

Expanded text:
disciplina utilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohidisciplina utilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem nostram ad fruendum sempiterno bono a lapsu temporali conuertamus? et in alio loco: obscure, inquam, de te ueritas clamat. non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra nisiitem alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, cum id non uideas nisi in illo, qui est incommutabilis ueritas, quanto magis ille, qui et uelle praecepit et posse praebuit et non inpune nolle permisit. deinde subiunxi dicens: si enim hochoc debet, ut peccet. cum uero peccat, quod debet facit; quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit, ut peccet. et iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ficit᷑ in quã ut qͥsqͥs recte honesteq si id se uelle p̃sugacibꝰ
rebꝰ uelit. assequat᷑ tantã rẽ tanta facilitate. ut nichil
aliud eiq ipsũ uelle sit habere qdđ uoluit. Itẽq alibi dixi.
Hoc enĩ et̃na ler illa ad cuiꝰ considerationẽ redire iã tẽpus
C̃ incõmutabili stabilitate firmauit. ut inuoluntate meri¬
tũ sit. inbeatitate aut̃ omiseria. p̃miũ atq suppliciũ.
Et alio loco quid inquã qͥq sec tandu & ãplectendũ eligat.
in uoluntate eͥͥ positũ constitit. Et in libro scd̃o homo enĩ
ipse inqũa in quantũ homo ẽ. aliqđ bonũ c̃. qͥa rec̃te uiue¬
re cũ uult porest. Et alio loco dii. recte fieri non posse.
ñ eodẽ libero arbitrio uoluntatis. Et in libro t̾cio. quid
opꝰ t̃ queri in quã unde iste mot̾ existat qͦ uolintas auertit᷑
ab incõmutabili bono ad cõmutabile bonũ. cũ nͣ mͥ animi

Expanded text:
ficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus ficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. Qua ꝓpt̃ noui heretici pelagiam qͥ liberũ sie
asserunt uoluntatis arbitriũ. ut gr̃ẽ dĩ ñ relinquant
locũ qͣndo qͥdẽ eã scdm merita nr̃a dari asserunt. ħ se
extollant quasi eoꝵ egerĩ causã. qͥa multa in his libris
bro pͥmo. malefacta iusticia dĩ uindicari. & ad didi. ñ enĩ
iuste uindicarent᷑ nͥ fierent uoluntate. Itẽ cũ ipsã bonam
uoluntatẽ tã magnũ bonũ eẽ monstrarẽ. ut om̃ibꝰ corporis
& ext̃nis bonis merito anteponerẽ dixi: ides gͥ ĩã ut
existimo in uoluntate nr̃a ex̾ constitutũ ut hoc uł fruam᷑
uł careamꝰ tanto & tã uero bono. Quid enĩ tã inpoluntate
qua ipsa uoluntas sita est᷑. Et alio loco qͥd gͦ cause ẽ inquã
cur dubitandũ putemꝰ. etiã sinũquã antea sapientes fuimꝰ
uoluntate. nos tam̃ laudabilẽ & beatã uitã uoluntate tur-¬
pẽ & miserã mereri ac tegere: Itẽq alio loco exquo con¬

Expanded text:
bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo con
Abbreviated transcription (Latin):
nĩa cõncluderet᷑. ut qb libx eoꝵ uerũ eẽt. laudandus crederet᷑
ł xia ostenderet᷑ dõ. Propt̃ eos qͥppe disputatio illa siscepta ẽ. qͥ
negint er libero uoluntatis arbitrio. mali origniẽ duci. ⁊ dm̃ si
ita est ereatorẽ om̃iũ naturarũ. culpandũ ẽe contendunt. eom
uolentes scdm suȩ impietatis errorẽ. manichei enĩ sunt ĩ muta¬
bilẽ quandã s d̃o coctͣnã introducere natiuã mali. De gra uͭ
di qua suos elestos sie pedlestmaut ut ex qui ia uieis utint᷑
lbero arbitrio. pse etiã uoluntates p̃paret. nchil inhis
libris aisputatũ ẽ ꝓpt̾ hoc ꝓposita questione. Ubi aũt
incidit locꝰ ut huiꝰ grẽ fieret cõmemoratio. transeunt᷑
Romemorata est. ñ quasi inde ageret᷑ oposa raciociatione
de fensa. Alud est enĩ querere unde sit malũ. & aliud ẽ
querere unde redeat᷑ ad pͥstinũ. uł ad maius ꝑueniatur

Expanded text:
nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc proposita quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
um ad huc rome remorarem᷑. uoluimꝰ dispurando
querere unde sit malũ. Et idõ mͦ disputauimꝰ. ut
si possemꝰ hoc qđ de hac re diuine actoritari subdi cre¬
debamꝰ etiã ad intelligentiã nr̃am qͣntũ disserendo opi¬
tulante dõ agere possimꝰ. gra considerata & trac̾tata ꝑdu¬
ceret. Et qm̃ constitit intͤ nos diligent᷑ ratione discussa.
malũ ñ exortũ nͥ libero uoluntatis arbitrio. Tres ubri qͥs
eadẽ disputatio peꝑit appellati st̃ de libero arbitrio. quo
scdm & tertiũ in asfrica. iã etiã xpone regio p̃sbit᷑ ordinat᷑.
sic̃ tunc potui t̃minaui. In his libris. ita multã sunt disserta.
ut ineidentes ñnullȩ questiones quas uel enodare ũ poterã. uel
longã sermocinationẽ in p̃senti requirebant. ita differrent᷑. ut
ex utraq parte. uel ex omib earũdẽ questionũ partib inqͥbias
l ꝓparebit qͥd potiꝰ congruer& ueritati. ad hoc tam̃ ratiocinatio

Expanded text:
um adhuc Romae demoraremur, noluimus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
gantiȩ tumor ẽ qͣnta humilitatis & lenitatis obli¬
uio & arrogantiȩ suȩ qͣnta iactatio. ut qͥs audeat. aut
facere posse se credat.ꝙ. nec apłis concessit dñs. ut
⁊irania a frum̃to puta. se posse discernere. aut qua¬
si ipsi paleã ferre &areã purgare ẽcessũ sit. palpa
conetur atritico separare᷑ Cũq apłs dicat. indon
aut magna ñ solũ uasa aurea st̃ & argentea. s a
crem̃t᷑ & fictilia ab eo & cui dataẽ ferrea uirga

Expanded text:
gantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga
Abbreviated transcription (Latin):
cedo ita e̾e. sed multi amissa caritate ꝓpt̃ea ñ exeunt
recedere. Unde dictũ ẽ in laude caritatis. ñ quęrit
quȩ sua sunt. Nunc gͦ quęrit᷑ qͦmͦ poterant hominess
parte diaboli ꝑtinere ad ȩccłam ñ habentẽ maculani
aut rilgã. aut aliquid huiꝰ modi. De qua xĩa dictũ est
Una ẽ coluba mea. Quod si ñ posst̃. manifestũ ẽ eã int
alienos gemere. & intrinsecus insidiantes. & extrinse
oblatrantes. Tales tam̃ xĩa intus & accipiunt baptis
ꝙ habent. & tradunt scm ꝑ seipsũ. nec ulla ex par
illoꝵ malignitate uiolat᷑. in qua in finẽ usq ꝑdiup
Quo circa ide nos beatus cypͥanus doc& ꝑse ipsũ e̾e consi¬
derandũ baptismũ. u̾bis eugłicis sic̃ accepit ȩccła con¬
secratũ. ñ adiuncta neq ꝑmuixta ulla ꝑuersitate. atq
malicia. siue accipientiũ siue tradentiũ. qͣndoqͥdẽ
ipse utrũq nos ammon&. & ĩtus fuisse qͦsdã ñ seruan¬

Expanded text:
ncedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt ncedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt recedere. unde dictum est in laude caritatis: non quaerit quae sua sunt. Nunc ergo quaeritur quomodo poterunt homines ex parte diaboli pertinere ad ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, de qua etiam dictum est: una est columba mea. quodsi non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere et intrinsecus insidiantes et extrinsecus oblatrantes. tales tamen etiam intus et accipiunt baptismum et habent et tradunt sanctum per se ipsum nec ulla ex parte illorum malignitate uiolatur, in qua in finem usque perdurant. quocirca idem nos beatus Cyprianus docet per se ipsum esse considerandum baptismum uerbis euangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruan
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃tã conu̾ti. Concedo ita e̾e. sed qudhoc ꝑtina ad
baptismũ iterandum: Plumqͥd si forte aliquis ab hereticis
conu̾sus conu̾sionis suȩ tẽpore ac facilitate p̃uenerit eũ
qui tardus uitus amalicia corrigit᷑ & mutat᷑. ei non est
iterandũ baptisma. ꝙ illi qui p̃uentus ẽ ab eo qui ex he¬
reticis uenit. qr tardius correctus est. iterandum est:
Nichil gͦ ad rẽ ꝑtin&. de qua nunc questio ẽ. qui serus se
tardius ue coni̾tat a ꝓpria ꝑuersitate. ad rectitudinẽ
fidi uł spei uł caritatis. Et si enĩ int̾iores mali facilus
possunt boni fieri. aliqͣndo tam̃ & de numero exterioe
quidã quosdã interiores conu̾sione p̃ueniunt. Et illis
insterilitate remanentib unitati reconciliati fructii
afferunt cũ tolerantia siue tricenũ. siue sex agenũ siue
centenũ. Aut rizania sola dicenda sunt. quȩ usq in fi¬
nẽ in maligno errore ꝑdurant. & foris multa frum̃ta
qr ille hereticus iste maguis. Q& si ipsa diuisio qr uola

Expanded text:
oc pertinet ad baptismum iterandum? numquid, si forte aliquis ab haereticis conuersus conuersionis suae tempore ac facilitate praeuenerit eum, qui tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, ei non est iterandum baptisma, et illi qui praeuentus est ab eo qui ex haereticis uenit, quia tardius correctus est, iterandum est? nihil ergo ad rem pertinet de qua nunc quaestio est, quis serius se tardiusue conuertat a propria peruersitate ad rectitudinem fidei uel spei uel caritatis. etsi enim interiores mali facilius possunt boni fieri, aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conuersione praeueniunt et illis in sterilitate manentibus unitati reconciliati fructum adferunt cum tolerantia siue tricenum siue sexagenum siue centenum. aut si zizania ea sola dicenda sunt quae usque in finem in maligno errore perdurant, et foris multa frumenta quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia ui
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩre gͦ quis pecc& grauius. qui nesciens in heresim incuris
an qui nesciens ab auaricia id ẽ ab idolatria ñ recesserit
scđ̃m quidẽ illã regulã qua peccata scientiũ peccatis igno¬
rantiȩ p̃ponunt᷑. auarus cũ scientia iuncit inscelere. Sedi
forte hoc faciat in heresi sceleris ipsius magnitudo. qđ facq
in auaricia scientis ad missio. hereticuis nesciens auaro scien
apło posuit. Qd enĩ inhereticis blasphemias detestamur:
Uolens aut̃ demonstrare ad facilitatẽ ueniȩ ignorantiem ꝑti¬
nere peccata. posuit ex apło ubi ait. Qui prius fui blasphes
ꝙ ꝑsecutor & inuiriosus. sed miscdiam consecutus su qr igno¬
rans feci. Sed sipossunt ut dixi amboꝵ peccata ȩqualit̃ a¬
pendant᷑ ignorantis blasphemia. ꝓ scientis idolatria & es
sententia uidicent᷑. ille qui xp̃m quęrendo in ueri similẽ
sermonẽ falsitatis incurrit. & ille qui sciens xp̃o resistit l¬

Expanded text:
ergo quis peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scientapostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. sed si possunt, ut dixi, ambo peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia et scientis idololatria, et eadem sententia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem sermonem falsitatis incurrit et ille qui sciens Christo resistit l
Abbreviated transcription (Latin):
suis execrari & detestari hereticoꝵ sacrilega ꝑu¬
sitatẽ ita ut dicant sermonẽ eoꝵ sic̃ cancer serpe¬
re. Quid enĩ & illos qͥdicebant manducemꝰ &. biba¬
niꝰ eras enĩ moriemꝰ. Nonne corruptores moꝵ bonoꝵ
ꝑmala colloqͥa paułꝰ eẽ manifestat. continuo su¬
uingens. corrũpunt mores bonos colloqͥa mala.: Et
tam̃ intꝰ eos fuisse significauit cũ ait qͦm dicuit qͥ¬
lã qͥdã ĩuobis qr resurrectio mortuoꝵ ne auaroᷤ¬

Expanded text:
suis execrari et detestari haereticorum sacrilegam prauitatem, ita ut dicant sermonem eorum sicut cancer serpere. quid enim? et illos, qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorum per mala conloquia Paulus esse manifestat, continuo subiungens: corrumpunt mores bonos conloquia mala? et tamen eos intus fuisse significauit cum ait: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
quo circũueniri & subu̾ti alta illa & p̃clara sublimitas potus
quo deceptus ẽ ipse qui decepit. Exinde inuidia crassat᷑ in t̾ris
dũ liuore ꝑtturus magistro ꝑditionis obsequit᷑. dũ diabolum
qui zelat imitat᷑ sicut scriptũ ẽ. Inuidia aut̃ diaboli. mors un¬
trouut in orbẽ terrarii. lmitant᷑ gͦ illũ qui sunt ex par te ill
Hȩc u̾ba cypͥani in epła popłis nota. quã uera. qͥ fortia recogno¬
cimꝰ. Uere decuit cypͥanũ dezelo & liuore. & arguere grauit̃¬
& monere. A quo tam mortifero malo cor eiꝰ penitꝰ alienum
tanta caritatis abundauita cõꝓbauit. ua uigilantissime
custodit cũ collegissus. ñ maluole de baptismo diu̾sa sentient
nec ipse maliuola contentione. sedhumana tẽptatione alit si¬
piens qđ illi ds incaritate ꝑseueranti cũ uell&s postea reue¬
rꝙ. in cõmunionis unitate ꝑmansit. aꝑte dicens neminẽ u¬

Expanded text:
quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantur ergo \'illum qui sunt ex parte eius\'. haec uerba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iu
Abbreviated transcription (Latin):
cypͥani sunt. An forte in uidia & maliuola dissensio paruum
malũ est: Quomͦ gͦ isti erant in unitate. qr ñ erant in pace :
Uox enĩ ñ mea aut aliciuꝰ hominis. sed ipsius dni. Nec ꝑ homines
sed ꝑ angłos sonuit xp̃o nato. gła in excelsis dõ. & in terra pax
hominib bonȩ uoluntatis. Qđ utiq nato in terris xp̃o ñ sonar&
in pace ȩccłȩ. Eosaut̃ eẽ in pace xp̃i. qui sunt bonȩ uoluntatis.
Porro sic̃ inbeniuolentia bona uoluntas. sic. x in maliuolentia ma¬
la uoluntasẽ. lam uͦ ipsa inuidia quȩ ñ potest ẽe nͥ maliuola qͥnti
malũ ẽ ñ quęramꝰ alios testes sufficit nob̾ ipse cypͥanus. ꝑ quẽ tam
multa de zelo ꝙ liuore dñs uerissima intonuit. & salubria p̃cepit.
Legamus gͦ epłam cypͥani dezelo & liuore. & udeamꝰ qͣntũ malĩ
sit inuidere meliorib Cuiꝰ mali originẽ ab ipso diabolo extit¬
Deinde paulopꝰ cũ eiꝰ modi caput atq originẽ quȩrer&. hinc dis¬

Expanded text:
Cypriani sunt. An forte invidia et malevola dissensio parvum malum est? Quomodo ergo isti erant in unitate, qui non erant in pace? Vox enim non mea, aut alicujus hominis, sed ipsius Domini, nec per homines, sed per angelos sonuit Christo nato: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Quod utique nato in terris Christo non sonin pace Christi, eos autem esse in pace Christi qui sunt bonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitdeinde paulo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc dia
Abbreviated transcription (Latin):
mata ẽ. tam robustã ꝙ ante cypͥanus inuenerit. ut cũ eiꝰ mutandȩ
auctoritatẽ quã sequeret᷑ uir tanta scientia p̃ditus quęrer&.
ñ nͥ in sola affrica factũ paucis ante annis agripini conciliũ re¬
ꝑira. Qđ cũ sibi adu̾sus totius orb̾ morẽ ñ sufficere cerner&. has
rationes arripuit. quas mͦ nos antiquitate ipsius consuetudinis.
& plenarii post ea concilii auctoritate firmati diligentius con¬
siderantes. ueri similes potius quã ueras e̾e inuenimꝰ. quȩ illi ue¬
rȩ iusȩ sunt. in obscurissima quęstione laboranti. & de peccatoꝵ
remissione fluctuanti. utrũ possit in baptismo xp̃i ñ fieri. & u¬
trũ possit apudhereticos fieri. ubi ei siminꝰ aliqͥd reuelatũ ẽ.
ut magnitudo caritatis eiꝰ qua unitatẽ ñdesereut ꝓbaretur.
ñ id̾o quisꝗ̃ tantis eiꝰ firmam̃tis meritisq uirtutũ. & tantȩ copiȩ

Expanded text:
mata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae mata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante se annis Agrippini concilium repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligentius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae uisae sunt in obscurissima quaestione laboranti et de peccatorum remissione fluctuanti, utrum possit in baptismo Christi non fieri et utrum possit aput haereticos fieri. ubi ei si minus aliquid reuelatum est, ut magnitudo caritatis eius qua unitatem non deseruit probaretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutu
Abbreviated transcription (Latin):
cur in illobaptismo & eugłica u̾ba imꝓbant᷑. in isto aut̃ apꝓbant᷑.
cũ ab illius colũbȩ menbris it̃q inueniat᷑ alienus: Anq ille foris¬
aꝑtus ligator ẽ ne intromittat᷑. iste uͦ intus callidus assentator ne fo¬
mur. qͣndo apłi ñ nisi unã ęccłam credider̃ x baptisma unũ. qđ ñ
nͥ in eadẽ eccła sit constitutũ ñ me tantũ mou& ut baptismũ xp̃i
xĩa apud hereticos inuentũ audeã reꝓbare. sic̃ &ĩa ipsũ eugłium
cũ apud eosinuenio necesse ẽ ut apꝓbẽ. quauis eoꝵ detestor erro¬
rẽ. qͣntũ ammon& fuisse quosda. xĩa sc̃i cypͥani tẽporib qui consu¬
etudinẽ illã contra quã fiebant affricana concilia. de qua & ipse
paulo ante dixit. frustra quida qui ratione uincunt᷑ c̃suetudinẽ
nob̾ opponunt. dicerent ab apłis traditã. Nec inuenio cur istam
consuetudinẽ quȩ pꝰ cypͥanũ & in pleno totius orb̾ concilio confir¬

Expanded text:
Cur in illo baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur, cum ab illius columbae membris uterque inveniatapertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus assentator, ne fotisma unum, quod non nisi in eadem ecclesia sit constitutum, non me tantum mouet, ut baptismum Christi etiam aput haereticos inuentum audeam reprobare — sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis eorum detester errorem —, quantum ammonet fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confir
Abbreviated transcription (Latin):
factã. qui in eo qđ errauerat ꝑseuerat. prudens & scienssine¬
uenia ignorantiȩ peccat. Presũptione enĩ atq obstinati¬
one quadã nitit᷑. cũ ratione suꝑet᷑. Hoc uerissimũ ẽ lon

Expanded text:
factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sinefactam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cõpositio templo dĩ cũ idolis. Hong de nob̃ queratii
cuiꝰ dĩ templũ fiat. quẽ dicimꝰ tẽplũ dĩ ñ fieri. nec tam̃
ñ baptirat᷑. nec eiꝰerror immundus efficit. ut ñ sit sc̃m¬
cia potest efficere ut ñ sit scm baptisia qđ accepit. q
si ab alio similit̃ auaro ꝑ eadẽ u̾ba eugłica baptiret
P rounde inqͥt frustra quidã qui ratione iuncunt᷑ co¬
etudinẽ nob̾ obiciunt quasi consuetudo maior sit ueritate.
aut ñ id sit inspũalib sequendũ. qđ in melius fuerit ascõsp̃u
reuelatũ. Hoc plane uerũ ẽ. qr ratio & ueritas consuetudini
p̃ponenda ẽ. sed cũ consuetudini ueritas suffragat᷑. nichil o¬
port&s firmius retineri. Deinde seq̃r & dicit. Ignosci enĩ inqͥt
potest simplicit erranti. sicut de se ipso dicit apłs paulus. qͥ
pͥmo fui blasphemus & ꝑsecittor. & inuiriosus. sed miscdiam
merui qr ignorans feci. Post inspirationẽ uͦ & reuelationẽ

Expanded text:
positio templo Dei cum idolis ? Non ergo de nobis quaeratur cujus Dei templum fiat, quem dicimus templum Dei non fieri. Nec tamen ideo non baptizatur, nec ejus error immundus efficit ut non sit sitia potest efficere, ut non sit sanctum baptisma quod accipit, etiam si ab alio similiter auaro per eadem uerba euangelica baptizetur. Proinde, inquit, frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo maior sit ueritate aut non id sit in spiritalibus sequendum quod in melius fuerit a . sancto spiritu reuelatum. hoc plane uerum est, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. deinde sequitur et dicit: ignosci enim potest, inquit, simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit apostolus Paulus: \'qui primo fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam merui, quia ignoransfeci\' postinspirationem uero et reuelationem
Abbreviated transcription (Latin):
dubio sicut ipse dñs ait. Inimicus homo hoc fecit qͥ
suꝑseminauit zizania. Sicut g ꝙ intus qđ diaboli
arguendũ ẽ. sic & foris qđ xp̃i ẽ agnoscendũ ẽ.A
tra unitatẽ ȩccłȩ ñ habas sua xp̃c. & in unitate ȩq¬
sua diabolus: Hoc foctasse de hominib dici potest
ꝑegrinat᷑ adño. licuerit diabolo miscere tizania hoc ẽ
malos homines. & ꝑmissũ sit ꝓpt̃ ipsuis ȩccte pegrinatio¬
ret᷑ ardentius. De sacram̃tis aut̃ hoc dici ñ potest: Sicit
enĩ eapossunt habere atq tractare ñ ad salutẽ sed aa ꝑ¬
niciẽ suã in qua destinata sunt igni interiora ttrana
sic exteriora titania quȩ ab interiorib receddentib acce¬
ꝑunt qr recedentia ñ amiserunt. Qđ sine dubio mani¬
festat᷑. qđ redeuntib ñ restituit᷑. Quando focte aliquis ex
eisipsis qui recesserant reu̾tunt᷑. nec quisqͣ dixerit. qͥa enĩ
frum̃ti habet tirania: Si enĩ hoc ita ẽ ꝙ intus & foris ad

Expanded text:
dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui superseminauit zizania. sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscendum est. an extra unitatem ecclesua diabolus? Hoc fortasse de hominibus dici potest, ut peregrinatur a Domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est, malos homines, et permissus sit propter ipsius Ecclesiae peregrinatio desideraretur ardentius. De Sacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, et exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliquis ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: "quid enim frumenti habet zizania?" si enim hoc ita est, et intus et foris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ocia mirũ ẽꝙ accipe posse iuenit qͥ diligent᷑ adurit.
qͦsdã silua caritate docere aliqͥd inutile. sic̃ petrusgs
uidaltare gͥogebat. sic̃ ipse cypͥanꝰ. hereticos denuo bã¬
trari. Unde talib bonis m̃bris incaritate radicatis q
ialiqͦ ñ recte ingdientib dic̃ apłs. Si qͥd alit̃ sapits
aliqͥa salubre. deq̃lib dñs dic̃. Cathedra moysi sedes
q̃ dicunt facite. q̃ aut faciunt facere nolite. Dicun
enĩ & ñ faciunt. Unde & apłs de illis ĩ uidis & malius¬

Expanded text:
est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Nã int̾ multa mala quȩ cõmemorat ꝙĩa hȩc ait. Scło
uerb̾ solis & ñ factis renuntiantes. sic̃ de quib dã dic̃ apłs.
onfitent᷑ enĩ dm se nosse. factis aut̃ negant. Hos gͦ beatus
copͥanus in ipsa iitꝰ ȩccła uersari arguit. qui corde in me¬
liusñ mitato baptirant᷑. qͣndo utiq scło uerb̾ ñ factis re¬
nuntiant. cũ dicat apłs petrus. Sic & uos similis formae¬

Expanded text:
sui. nam inter multa mala quae commemorat etiam hoc ait: saeculo sui. nam inter multa mala quae commemorat etiam hoc ait: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, sicut de quibusdam dicit apostolus: confitentur enim deum se nosse, factis autem negant. hos ergo beatus Cyprianus in ipsa intus ecclesia uersari arguit, qui corde in melius non mutato baptizantur, quando utique saeculo uerbis, non factis renuntiant, cum dicat apost
Abbreviated transcription (Latin):
te pugnamꝰ ñ tribuamꝰ hereticis quicqͥd apud eos eiꝰ agno¬
scimꝰ. sed eos arguentes doceamꝰ. qł ex unitate habent ñ ua¬
lere ad salitẽ. nͥ ad eandẽ uenerint unitatẽ. Aqua enĩ ȩccłẽ
fidelis & salutaris ꝙ scã ẽ bene utentib ea uͦ bene itti extra
eccłam ñ potest. Mlale utentib aut̃ ꝙ foris & intꝰ. ad suppli¬
ciũ gerit᷑. ñ ad p̃miũ suffragat᷑. Et ido baptismꝰ corrũpi
& adulterar i ñ potest. & si a corruptis & adulteris habeat᷑
sicit & ipsa ȩccła incorrupta & casta & pudica ẽ. Et ideo
ñ ad eã ꝑtinent auari raptores feneratores. quos ñ tantũ
foris sed xia intuse̾e. multis lnterarũ suarũ locis cypͥanꝰ
ipse testat᷑. ꝙ tam̃ ñ mutato corde baptirant᷑. & baptirañ.
lam & hoc in quadã ȩpła sua dicit ad clericos de dep̃can¬
do dõ. transfigurans in se sicut sc̃s danihel peccata popłi

Expanded text:
te pugnamus, non tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnote pugnamus, non tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnoscimus, sed eos arguentes doceamus quod ex unitate habent non ualere ad salutem, nisi ad eandem uenerint unitatem. aqua enim ecclesiae fidelis et salutaris et sancta est bene utentibus, ea uero bene uti extra ecclesiam nemo potest. male utentibus autem et foris et intus ad supplicium geritur, non ad praemium suffragatur. et ideo baptismus corrumpi et adulterari non potest, etsi a corruptis et adulteris habeatur, sicut et ipsa ecclesia incorrupta et casta et pudica est, et ideo non ad eam pertinent auari raptores faeneratores, quos non tantum foris sed etiam intus esse multis litterarum suarum locis Cyprianus ipse testatur, et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. Nam et hoc in quadam epistula sua dicit ad clericos de deprecando deo, transfigurans in se sicut sanctus Danihel peccata populi
Abbreviated transcription (Latin):
nis extra eã neminẽ uł ꝑciꝑe uł tenere. Nam & flumina
de fonte paradysi sic̃ scriptura testat᷑ xiã foras largit̾ mas¬
nauer̃. Nominatim qͥppe cõmemorant᷑. & ꝑ quas terras
fiuant. & qr extra paradosũ constituta sunt om̃ib notũ est
Non tam̃ in mesopotamia uł in egypto quo illa flumina ꝑues¬
ner̃ ẽfelicitas uitȩ quȩ in paradoso cõmemorat᷑. Ita fit ut cĩ
paracdisi aqua sit extra paracdisũ. beatitudo tam̃ ñ sit nͥ
intra parad ysũ. Sic gͦ baptismus ȩccłȩ potest e̾e extra ȩccłam
munꝰ aut̃ beatȩ uitȩ ñ nͥ intra excłam reꝑitur. quȩ suꝑ pe¬
trã xĩa fundata ẽ quȩ ligandi & soluendi claues accepit. Hȩc¬
ẽ una quȩ ten& & possid& omnẽ sponsi sui & dñi potestatẽ
er quã conuigalẽ potestatẽ. & ia de ancillis filios parere potẽ.
Qui si ñ suꝑbiunt in sortẽ hereditatis uocant᷑ si aut suꝑbiunt

Expanded text:
nis extra eam neminem vel percipere vel tenere. Nam et flumina nis extra eam neminem vel percipere vel tenere. Nam et flumina de fonte paradisi, sicut Scriptura testatur, etiam foras largiter manaverunt. Nominatim quippe commemorantur, et per quas terras fluant, et quia extra paradisum constituta sunt, omnibus notum est : nec tamen in Mesopotamio vel in Aegypto, quo illa flumina pervenerunt, est felicitas vitae quae in paradiso commemoratur. Ita fit ut cum paradisi aqua sit extra paradisum, beatitudo tamen non sit nisi intra paradisum. Sic ergo Baptismus Ecclesiae potest esse extra Ecclesiam, munus autem beatae vitae non nisi intra Ecclesiam reperitur: quae super petram est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, per quam coniugalem potestatem etiam de ancillis filios parere potest, qui si non superbiant, in sortem hereditatis uocantur, si autem superbiant,
Abbreviated transcription (Latin):
nos sacram̃ta noui testam̃ti. apd quosub& hereticos ꝙͥ scis¬
maticos inuenientes. ñ debemꝰ ipsis tribuere. nec quasiñ
agnita reꝓbare. sed quauis apud fornicariã mulierẽ do¬
na uiri legitimi agnoscere ex u̾bo ueritatis illã fornicati¬
onẽ em̃dare. quȩ ꝓpria ẽ impudicȩ mulieris. ñ illa dona
culpare quȩ ꝓpria sunt dñ miserantis. Hlarũ & talium
rerũ consideratione patres nr̃i ñ solũ ante cypͥanũ uł agͥ¬
pinũ. sed &ia pꝰea saluberrimã consuetudinẽ tenuer̃. ut
quicqͥd diuinũ atq legitimũ in aliqua heresi uł scismate
integrũ reꝑirent. apꝓbarent potius qͥ negarent. quicqͥd
scripta ẽ consideranda remanent. ꝓpt̃ huiꝰ uoluminis mo¬
dũ ab alio qͣntũ opinor exordio suscipienda atq tractan¬
da sunt arenr
ccłia paradiso cõparata indicat nob̾ posse quidẽ
baptismũ eiꝰ homines & ĩa foris acciꝑe. sed salutẽ beatitudi¬

Expanded text:
nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schisnos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquidscripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractanda sunt. LIBERia paradiso comparata , indicat nobis posse quidem ejus Baptismum homines etiam foris accipere, sed salutem beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
isse ista quȩ fornicaria erat. sed & habuisse dr. & ñ sua nec
amatoꝵ suoꝵ. sed dĩ. cuiꝰ unus ista st̃. Quauis gͦ habuerit
fornicationẽ suã. illa tam̃ quib eandẽ fornicationẽ orna¬
bat uł seducta. uł seducens. ñ erat eiꝰ sed dĩ. Si hȩc de udea
gente figurabant᷑. ubi scribȩ & pharisei eiciebant manda¬
tũ dĩ ut traditiones suas constituerent. ut cũ plebe dm
relinquente sic quodã mͦ fornicarent᷑. nec tam tales
illius tẽporis in popło fornicatio quã dñs arguendo ꝓ¬
debat. fecit ut eoꝵ e̾ent sacram̃ta quȩ ñ erant eoꝵ sed dĩ.
qui loquens ad fornicariã dicit. illa om̃ia sua e̾e. Unde
ipse dñs xiã quos mundauit alepra. ad eadẽ sacram̃ta
misit ut offerrent. ꝓ se sacrificiũ sacerdotib qi non du
eis successerat sacrificiũ. qđ ipse in eccła post uoluit celebra¬
ri ꝓ illis om̃ib. qr illis om̃ib ipse p̃nuntiabat᷑. qͥntomagis

Expanded text:
isse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec isse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
sti uestẽ meã uersicolorẽ. & cooꝑiusti idola tua ꝙ oleũ meũ
ꝙ incensũ meũ posusti ante faciẽ idoloꝵ tuoꝵ ꝙ panes meoᷤᷤ
quos dedi tͥ & similagine &x melle  oleo cybaui te. & posiusti
hȩc ante faciẽ idoloꝵ tuoꝵ. & in odorẽ bene olentẽ. & ꝑfeci¬
stihȩc. Ad imagines enĩ plasmatũ suoꝵ cũ quib uoluptari
delectat᷑ carnalis anima conu̾tit om̃ia sacram̃ta. & uerba
sacraita & duuna eloquia sic exhonoranda sunt ut eoꝵ illa
e̾e deputent᷑. cũ dñs dicat de auro meo. & de argento meo.¬
& de ueste mea uersicolore. & oleo meo & incenso & panib
meis. & cȩt̃a. An qr illi errantes eoꝵ e̾e disputant aquib se¬
ducent᷑. ꝓptea ñdebemꝰ agnoscere cuiꝰ sint cũ ipse dicat
ꝙ hȩc ñ cognouit qđ ego dederim ei frumtũ & uinũ & o¬
leũ & pecuniã multiplicaui illi Non enĩ dix̃ eã ñ habu¬

Expanded text:
sti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum sti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum dominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. ansint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habu
Abbreviated transcription (Latin):
addidit continuo. Et hȩc ñ cognouit. qđ ego ei dederim. frum¬
tũ & uinũ & oleũ. & peccamiã multiplicaui illi. Ipsa uͦfecit aurea
& argentea baal. Dixerat enĩ suꝑus ibo post amatores meos. qui
mͥ dant panes meos & cȩtera. Hon utiq intelligens hȩc dĩ e̾e
ñ hominũ. quęcũq xiã seductores integra & legnima tenent.¬
nec ea sibi xia arrogarent & quasi ꝓpria undicarent. nͥ a ple¬
bib seductis uicissim seducerent᷑. cũ eis credit᷑ & tales honores
deferunt᷑. & ꝑ eos habeat potestatẽ talia dicendi & sibi talia
undicandi ut error eoꝵ auieritas appellet & scelus eoꝵ iusticia
putet᷑ ꝓpt̾ sacram̃ta & scripturas quas tenent ad speciem ñ
ad salitẽ. Ideoq & ꝑ ierechielẽ eidẽ fornicariȩ dr̃. Et ꝓtulisti
de uasis głȩ tuȩ. de auro meo & de argento meo. ex quib dedi
tͥ. ꝙ fecisti tͥ imagines masculinas & fornicata es in eis. & accepi¬

Expanded text:
addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumaddidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, qunec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepi
Abbreviated transcription (Latin):
meã. uestes meas & linteamina mea. q oleũ meũ & uniu̾sa quȩ
mͥ condecent. Sic enĩ fiunt hereses & scismata. cũ dicit plebs
carnalis quȩ in caritate di fundata ñẽ. Ibo post amatores meos. cũ
nib in uanis ratiorinationib eoꝵ a quib seducunt᷑. cõpungunt
timorib & redeunt ad uã pacis. x quęrendũ sincerit̃ dm̃. Ideo
sequit᷑ a dicit. Propt̃ ea ecce ego sepio sudib uiã illis. & ȩdificabo
in uias ipsius spinas. & tramitẽ suũ ñ inuenis. & ꝑsequit᷑ amato¬
ressuos nec eosapp̃hend&. ꝙ requir& eos. nec inueni& illos & di¬
ca ibo & reu̾tar ad uirũ meũ pͥstinũ. qr bene tc̃ mͥ fuit quã nc̃.
Deinde ne putent᷑ illa quȩ seductores habent integra & de ueri¬
tate doctrinȩ uenientia ꝑ quȩ seduct̃ ad falsitates dogmatum.
& dissensionũ suarũ. Ne gͦ ila quȩ habent integra ipsoꝵ putẽ.

Expanded text:
meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum nes in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dic̃ qr & petrus qͥ pͥus circũcidebat. cessit paulo ueritati
p̃dicanti. satis indicat qđ aliud &ia de baptismo fieri
solebat. simul & ãmonos nos ñ fuisse impossibile. ut q
baptismo cipͥanꝰ aliqͥd alit̾ saꝑ& qͥ ueritas postuls¬
Abat. quȩ ab ȩccła & ante illũ & pꝰ illũ retent
ẽ. fic potuit aliqͥd &iã petrꝰ alit̃ saꝑe qͣłueritas ñ habebat
dinẽ rationi. & ueritati p̃ponat. qr c̃suetudinẽ ratio & us¬
ritas sẽꝑ excludit. Si ratio. si ueritas optime. s mex uide¬

Expanded text:
cum dicit, Quia et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam veritas postulabat, quae ab Ecclesia et ante illuest; si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quam veritas habebat, dinem rationi et veritati praeponat; quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit. Si ratio, si veritas, optime: sed hoc mox vide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ factis renuntians. dimitit peccata. Si ꝑ ium sacram̃ti dĩ.
sicut ille. ita x ille. Si ꝑ meritũ suũ nec ille nec ille. lilud
enĩ sieram̃tũ. & in malis hominib xp̃i eͥe cognoscit᷑. In cor¬
pore aut̃ unicȩ colũbȩ. incorruptȩ sc̃ȩ pudicȩ ñ habentisma¬
culã & rugã nec ille nec ille inuenit᷑. Et qͦmͦ accipienti ñ
ꝓdest baptismꝰ ita qui scło uerb̃ ñ factis renuntiat sic ñ ꝑde
ei qui in heresi uł inscismate baptizat᷑. Utriq aut̃ corree¬

Expanded text:
non factis renuntians dimittit peccata?\' si per uim sacramenti dei, non factis renuntians dimittit peccata?\' si per uim sacramenti dei, sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud enim sacramentum et in malis hominibus pore autem unicae columbae, incorruptae, sanctae, pudicae, non habentis maculam aut rugam , nec ille nec ille invenitur. Et quomodo accipienti non prodest Baptismus ei qui saeculo verbis non factis renuntiat; sic non prodest ei qui in haeresi vel schismate baptizatur: utrique autem corre