comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detiꝰ agnũ degrege: qͥuitulos demedio arm̃ti. Qđ si ita diceret᷑
er̃t quidẽ & hoc pulcrũ. ut ab uno ꝓ nomine rep&ito om̃a sex mem¬
bra decurrerent. & ꝓnuntiantis uoce singula finirentur: Sed pul¬
chrius factũ.ẽ. ut eidẽ ꝓ nomini eẽnt bina sub nexa quȩ tressenten¬
tias explicarent. Unã ad captiuitatiꝰ ꝓnuntiationẽ qͥ separati estis
in diẽ malũ & ad ꝓpinquatis solio iniquitatiꝰ. alterã ad libidinem¬
quidor mitis in lectis eburneis. & lasciuitis instratis ur̃is. Aduoraci¬
tatẽ uͦ t̃trã ꝑtinentẽ . qͥ come ditis inꝗͥd agnũ de grege. ⁊ uit̾ulos de
medio arm̃ti. ut in potestate sit ꝓnuntiantis utrũ singula finiat.
⁊ mẽ brasint sex. anpͥmũ ⁊ t̃tiũ. & quintũ uoce suspendat. n scdđm̃
pͥmo quartũ t̃tio sextũ quinto conectendo. tres bimẽ bres circitꝰ
decentissime faciat. Unũ qͦ calamitas in minens. alterũ quo lectuꝰ

Expanded text:
itulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esse quidem et hoc pulchrum ut ab uno pronomine repetito omnia sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur; sed pulchrius factum est ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent: unam, ad captivitatis praenuntiationem, « qui separati estis in diem malum et appropinquatis solio iniquitatis. Ad voracitatem vero tertium pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronunciantis, utrum singula finiat, ut membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat: unum, quo calamitas imminens: alterum, quo lectus
Abbreviated transcription (Latin):
ar quer& impios suꝑbos. luxuriosos. & frat̃ nȩ ideo neglegen tissi moꝰ
carnatis rusticus ł exrustico iste ꝓpħa exclamauitꝰ dicens. Ular
qui opulenti estisinsyon. & confiditis in monte samariae. optimates
capita ppłoꝵ. ingredientes pompatice domũ isrł. Transite incha¬
lanne & uidete. & ite inde inrmath magnã & descendite ingeth
palestinorũ & ad optima quꝑq regna horũ silatior ter minueo¬

Expanded text:
argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae vobis qui opulenti estis in Sion et confiditis in monte Samariae optimates capita populorum ingredientes pompatice domum Israhel transite in Chalanne et videte et ite inde in Emath magnam et descendite in Geth Palestinorum et ad optima quaeque regna horu
Abbreviated transcription (Latin):
quas & iam ipsi ob trertatores eius quiser monẽ p̃sentis contẽptibilem
fariuolebant graues & fortes. eẽ confessisunt. Dicendũ ergo mihi
aliqiđ esse uideo & de eloquentia ꝓph& arũ ubi ꝑ tropologiã multa
obte giintꝰ᷑. quae quanto magis trans latis uerbis uident᷑ operiri. tantõ
magis cũ fuerint aꝑta dubescunt. Sed hoc loco tale aliquid cõmemo rare
de beo ubi qua dictasunt ñ cogar ex ponere. sed cõmendẽ tantum
quomo do dict sint. Et ex illiu̾s ꝓph&ae libro potissimũ hoc taciã
quise pastorẽ ł arm̃tariũ finsse dicit. atq inde diuinitus ablatũ
drxisse. ut ad spolẽ sensũ scrutandũ magis ammoner& ur lectoris
ententio. unde & iam obscuriora non nulla. quia magis tropica sunt
corũ. sed sicut ex hebreo inlatinũ eloquiũ presbitero hiȩronimo
utriusq linguae perito interpraante trans lata sunt. Cũigitur

Expanded text:
quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esse confessi sunt . Dicendum ergo mihi aliquid esse video et de eloquentia Prophetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio: unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica sunt eorum: sed sicut ex Hebraeo in Latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. Cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sufficientẽ putar&: haec om̃a quando amagistris docent᷑ ꝑ magno
habent᷑. magno emunt᷑. magna iactatione uenduntur. Qũaiactationẽ
& iain ego redolere uereor dũ ista sic dissero. Sed male doctis ho¬
minib respondendũ fuit. qui nr̃os auctores contempnendos putant.
non quia non habent sed quia nonostentant quã nimis isti diligunt
eloquentiam. Sed forte quis putat tã quã eloquentẽ nr̃m elegisse
me apłm paulum. Uidet᷑ enĩ ubiait. & suimperitus sermone sed
non scientia. quasi concedendo obtrectatorib: sic locutus. ñ tãquã
iduerũ agnoscer& confitendo. Si aut̃ dixiss& imperitiis quidem
sermone sed nonscientia nullo modo aliud poss& intellegi Scientiã
plane non cunctatus ẽ ꝓsiteri. sine qua eẽ doctor gentu ñ ualer&.
Certe si qiđ eius ꝓferimus ad exempłũ eloquentia  illis epłis utiq ꝓferimꝰ.

Expanded text:
sibi sufficientem putarent? Haec omnia quoniam a magistris docentur, pro magno sibi sufficientem putarent? Haec omnia quoniam a magistris docentur, pro magno habentur, magno precio emuntur, magna iactatione venduntur: quam iactationem etiam ego redolere vereor, dum ista sic differo. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros authores contemnendos putant: non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt eloquentiam. Sed fortme apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Post haec inter ponit trimẽ brẽ circuitũ preter illa quȩ extrinsecusst̃
incursis inme cotidiani sollicitudo omnium eccłarũ. & huic duo mẽ bra
ꝑcunctatione subiungit. Quis infirmatur & ego non infir more
Quis scandaligat᷑ & egoꝰ nonuror: Postremo totus iste quasi anhe¬
lans locus bimẽbri cir cuitu terminat᷑. si gloriari oport& in hisquȩ
in fir mitatis mea sunt gloriabor. Qdurro post hunc im p&um
inter postia narratiuncula quodã modo requiescit. & requiescere au
dit̃orẽ facit. qͥđ decoris & delectationis habeat. satis dici non potes⁊.
mentior: Ac de inde quo modo periditatus furrit & quomꝰ euaserit bre¬
iussime narrat. Longũ ẽ ceta ꝑsequi ł in aliis scãrũ scripturarũ locis
ista monstrare. Quisi & iã figuras locutionis quȩ illa arte traduntur
in his saltim quȩ de apłi eloquio cõ memorui ostendere uoluissẽ.
ĩne facilius graues homines me nimiũ quã quis quã studiosorũ

Expanded text:
insecus sunt, incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur, Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Quod vero post hunc impetum interposita narratiuncula quodammodo requiescit, et requiescere facit auditorem, quid decoris, quid delectationis habeat, satis dici non potest. mentior. Ac deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid si etiam figuras locutionis, quae illa arte traduntur iis saltem, quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? Nonne facilus graves homines me nimium quam quisquam studiosorum
Abbreviated transcription (Latin):
in profundo marisfui. De inde quatuor decim caesa de centieᷤ simo im¬
p&ui ꝓfluunt. In ttinerib sȩpe. periculis fluminũ. ꝑiculis latronũ.
ꝑiculis ex genere. ꝑiculis exgenab piculis inciuitate. ꝑiculis in

Expanded text:
in profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo imin profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo impetu profluunt, In itineribus saepe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex gene
Abbreviated transcription (Latin):
trimẽ bris cir cuitus. In quo aũt quis aud&. in insipientiꝰ dico audeo
& ego. Hinc iam singulis quib:q. cesisinter rogando positis singula itidẽ
caesa responsione reddunt᷑ tria trib Nȩ breisunt & ego. isra helittȩ st̃
& ego semen abrahae st̃ & ẽgo. Quarto aut̃ caeso simili in terrogatione
posito non alterius caesised mẽbri oppositione respond&. Mlinistri
xp̃i sunt. insipiens dico suꝑ ego. Iam carsa quatuor sequentia remota
decentissime interrogatione funduntur. In laborib plurimũ. in car¬
cerib habundantius. in plagis supͣmodum. in mortib sepras. De inde
inter ponit᷑ breuis circuitus qm̃ suspensa pronuntiatione distinguendũ ẽ.
Aiudeis quinquies. ut hoc sit unũ mẽbrũ cuiconrctit᷑ alterũ. quadraguta
una minus accepi. Inde reditur ad caesa. & ponuntur triater uirgiscesus
sum. se mellapidatus sũ ter naufragiũ feci. Sequit᷑ mẽbrũ. nocte & die

Expanded text:
trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione funduntur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. Deinde interponitur brevis circuitus, quoniam suspensa pronuntiatione distinguendum est, A Judaeis quinquies, ut hoc sit unum membrum, cui connectitur alterum, quadraginta una minus accepi. Inde redditur ad caesa, et ponuntur tria, Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci. Sequitur membrum: Nocte ac die
Abbreviated transcription (Latin):
totam istam speciem dictionis. & quasi eius uultũ quo &iam indocti
delertant᷑ mnouenturq fecerunt. Nam unde co
serere circuttus st̃. Primus mus hoc ẽ bi membris inius eñ quã duo
membra circuitis habere ñ poss̃ siuca uero possint. Ergo ille pͥmus ẽ.
Iterũ dico nequisme existim& insipientẽ. ec̃. sequit᷑ alius trimembris
Alioquin uelud insipientẽ suscipite me. ut ego modicũ quđ glorier.
Tertius qui seqͥt᷑ mẽbia ht̃ quattuor. qđ loquor ñ loquor scdm dñm. sed
quasi inftultitia in hac substantia głae. Quartus duohab&. qm̃ quidẽ¬
multi gloriant᷑ scđm carnẽ & tgo gloriabor Et quintus duo. libent̃
em̃ sustin& is insipientes cũsitis sapientes. Qiam sextuꝰ bimẽ bris ẽ.
Toleratis enĩ siquisuos inseruitutẽ redigit. sequunt᷑ triaceso. Si quis
de uorat. siquis accipit. siqͥs extollit᷑. Deinde triamẽbra. Si qͥs infaciem
uoscedit. scđm ignobilitatẽ dico quasi nos infirmatisi anus. Additur

Expanded text:
totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet quatuor, Quod loquor, non loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gmulti gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Et quintus habet duo: Libenter enim sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus bimembris est: Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa, Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur
Abbreviated transcription (Latin):
magna & geth palestinorũ. de inde uerba quȩ his ad iungunt᷑
locis decentissime uariant᷑: Opulenti estis confiditis. transite.
ite. descendite. Conse quent̃ denuntiat᷑ futura sub iniquo rege
ad ypinquare captiuitas cũ adiungit᷑. Qui se parati estis indi em
malũ & ad ꝓpinquatis solio iniquitatis. Tũ subiciunt᷑ merita

Expanded text:
magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc sub
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ contritione ioseph. Nũquid nam isti qui ꝓphas nr̃os tãquã in¬
eruditos & loquitionis ignaros ue lud docti disertiq contẽpnunt.
si aliquid eistale ł inta les dicendum fuiss& aliter se uoliussent
dicere quitam̃ eorũ insanire noluissent. Quidemĩ ẽ qđ isto eloqͥo
aures sobrie plus desiderent: Primo ipsa in uectio quasi sopitis
sensib ut euigilarent quo fremitu in lisa est: Ala uob quiopulenti
estis insion. & considitis in monte samaria. optimates capita populoꝵ
ingredientes pompatice domus isrł. De inde ut bene ficus dĩ qui eis
amplaspatia regni dedit ostendat in gratos. ꝗm̃ confide bant in
montem samaria. ubi utiq idola colebant᷑. Transite inquit in
cͥalanne & uid&e. & ite inide inemath magnã & descendite in
geth palestinorum & adoptimaquȩq. regnahorũ si latior terminꝰ
eoꝵ t̃mino ur̃o est. Si mul & iam cũ ista dicunt᷑ locorũ nominib tãꝙ.
luminib: ornatur eloquiũ quȩ st̃ sion. samaria. chalamie. emat ħ

Expanded text:
 caetera. Nunquidnam isti, qui prophetas nostros, tanquam ineruditos et locutionis ignaros, velut docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quod isto eloquio aures sobriae plus desiderent! Primo ipsa invectio quasi sopitis auribus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? « Vae vobis, qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates caingredientes pompatice domum Israel. Deinde ut beneficiis Dei, qui eis ampla spacia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samaria, ubi utique idola colebantur: Transite, inquit, in Calamne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna horum, si latior terminus eorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non halie. ꝓdesse alteri. Quanto aut̃ magis regnũ cupiditatis destruit᷑.
tanto caritatis auget᷑. Quic quid ergo asperũ & quasi sac uum factu dictuq
inscis scripturis legitur expersona dĩ uel scõrũ eius ad cupiditatis regnum
destruendũ ualet. Quodsi ꝑspicue sonat: nonẽ. aliud referendũ quasi figu¬
iusti iudiciidĩ : qͥ redd&e unicuiq scđm oꝑasua. Nis quidẽ qui scđm sustinen

Expanded text:
 non habet prodesse alteri. Quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto charitatis augetur. Quidquid ergo asperum et quasi saevum factu dictuque in sanctis Scripturis legitur, ex persona Dei vel sanctorum ejus, ad cupiditatis regnum destruendum valet. Quod si perspicue sonat, non est ad aliud referendum, quasi figui
Abbreviated transcription (Latin):
ricia qdo aut tacet᷑ ł exerceat᷑ ꝑitia. ut q̃dalibi diducimꝰ recolamꝰ ł ex cuti¬
facere operabon gs quasu oluit exillosenne ꝓpagauit. ñ scripturas su asꝓpt̃
est qđ rebeccã quȩ uxo erat sororẽ finxerat. Genꝰ enĩ rebeccȩ ñ tacitũ: et eã

Expanded text:
ritia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus, recolamritia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus, recolamfacere opera bona, gentes quas voluit, ex illo semine propagavit, non Scripturas suas propter est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit . Gen
Abbreviated transcription (Latin):
berent sed &ciã talẽ tristib sius adhliere c̃solationẽ qͦmͦdo uirũ iustũ
decuerit ñuidemꝰ. analiq sodomtar ũ arte pessima & iã paucis pocđ¬
patrẽ sic in ebriare potuerunt : ut illud peccatũ cũignorante ł pocus
deignrante cõmitterent.¬
ꝑ peti fineret. Nostanscripturas scãs ñ himpnũ peccata defendimꝰ. Sic aũt dchuꝰfacti
ita uistilimnes mullis libris appellent᷑ ut siuoluerint peccare ñpossint. Cũgͦ mlit¬
terisquas istirep̃hendt̃ dĩ huc facto nullũ tisticiȩ testimonũ ꝑhibuerit. qͣ dem̃tia
temeritatis hinc illas litteras accusare c̃tendunt cũ aliis eoꝵ locis aꝑtissi ine in¬
uerant᷑ diunis p̃cepnis ista ꝓhberi: Unde in illa regesta deopere filiarũ
lothorrata ista sunt ñ laudata quedã uͦ enuntiata iudiciodĩ: quȩdã tacito nas¬
rarioportuit. Utquando piiitat ꝗd inde iudicauerit ds̃ iunstruatꝰ nr̃a impe¬

Expanded text:
berent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum berent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. anpatrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante, vel potius de ignorante committerent uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando promitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inpe
Abbreviated transcription (Latin):
idse impleturas eẽ ñcrederent. nisi eiꝰ ignorantiã ꝓcurarent Nãꝙ ut scrip¬
tũ ÷ inebriauerunt eũ. & senescientt̃ nscuerunt. Qua ꝓpt̃ culpandꝰ :
quidẽ ñ tantũ quantũ ille incestꝰ. sed quantũ illa meretur ebrietas. Nã
& hanc lex et̃na c̃dẽpnat. qr cibũ & potũ ador dinẽ naturalẽ ñ nis gr̃a
c̃seruande salutis admittit quãuis gͦ int̃ ebriosũ & diriũ plurimũ int
sit. Nam nec ebrios semꝑ: ebrius necquisquis aliquando ebruiꝰ. c̃sequent᷑
ebrios est tam̃ inhymne iusto huius ipsuiꝰ & siñ ebrietatis atcerte ebrie
tib aut fortasse nec mixta crebro porrigentib c̃sentiret aut crede¬
ret: an adhoc filias iptiam tristiciã fingentes ita uoluit õsolari ut
illis destitucionis & nterr lucł dolor de cogitacione m̃tis ebriȩ fuga¬
ret᷑ & iã ipsis tantundẽ bibere existimanꝰ & aliq fraude agentes nebi¬

Expanded text:
id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scripid se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter culpandus est quidem, non tamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas. nam et hanc lex aeterna condemnat, quia cibum ac potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conseruandae ssit: nam nec ebriosus ebriosus est — tamen in homine iusto huius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebriettibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne bi
Abbreviated transcription (Latin):
taicã faustꝰ npmn & cecus enomuit. Consulit᷑ enĩ et̾na lex illũ ordinẽ naturalẽ
c̃seruari iubens ꝑturbari uetans. & ñita dehefacto uidicat. ac si ille infilid
nefaria libidine exar serit. ut ear incestato corporefruet᷑ ut easlberet
uxores sednec de illisfemiis. acsi insui carnẽ patris execrabiliamore flagras¬
sent. Racio quippe iusticie ñ tantũ qđ factũ sit uerũ &iam quare factũ sit
intuerur. ut ex causis suis facta pendentia librant̃to eqͥtatis examnet. Cũ igit᷑
ille ad cseruationẽ generisplẽquererent. qͥutiq ineis humnꝰ erat & naturał
effectꝰ. nec se crederent inuenre posse alios uiros uelut exusto illa flagatio¬
ne orbe trap. neꝙ enĩ cernere poterant qͦusq ignis ille seuierit . iiscere se
atri uoluerunt. pocius quidẽ nũquã ẽẽ matres quã sic uti patre del
uoluptatis uterent᷑. Abillo aut opere itapatrẽ aberrare sentiebant. ut

Expanded text:
sulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conservari jubens, perturbari vetans, et non ita de hoc facto judicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur, aut eas haberet uxores: sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem exsecrabili amore flagrassent. Ratio quippe justitiae non tantum quid factum sit, verum etiam quare factum sit intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. Cum igitur illae ad conseruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectus, nec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre debua tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ rege pͥus & posterius figuratũ ÷ ic inistoregno pͥorib: & posteriorib:
regib ad impletũ Cũ aut̃ dr̃ depatre ẽe sororẽ xp̃i ecclam ñ demtre ñ terrene¬

Expanded text:
in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adinpletum. Cum autem dicitur de patre esse sororem
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciã c̃iugis cõm̃dauit. lũuꝰ in heregesta quȩ induunis libris pasita fidelit̃ꝙ
narrata est. quẽ ñ delectet &iã fac tũ ꝓpheticũ scrutar & sacram̃tihstiũ piafide
studiͦ pulsare ut aperiat añs &ostendat. quis tunc in illo figurabat᷑ iuro. et cuiꝰ
sit uxor quȩ in heperegrintione atq int̃ aliengens pollui mculariq ñ sinit᷑. ut sit
uirosuo sine ncula & ruga. Ingła quippe xp̃i rec te uiuit ȩccła ut pulchritudo
es lngri sit uiro eiꝰ sic̃ abraħ ꝓpt̾ sarrȩ pulchritudinẽ int̃ alie genshprabat᷑ eiq
ipsi cuidr̃ in canticis canticoꝵ opulchra int̃mulieres ipsiuꝰ pulchritudin merito¬
reges offert̃ munera. sic̃ sarrȩ obtulit rex abi melech. plus admranꝰ formȩ
in occulto uxor. Occulte quippe atq intꝰ in abscondito secretospiritali an ma
huni: inheret ũbodĩ ut sint duo in carne una. qđ ignũ c̃iugiisacram̃tũ in
nrauit munere quã corruptionsuȩ subdere inpͥorib: ñ eualuit. Nã qđ tunc

Expanded text:
posita fideliterque narrata, quem non delectet etiam factum propheticum perscrutari, et sacramenti ostium pia fide studioque pulsare, ut aperiat Dominus et ostendat quis tunc in illo figurabatur viro, et cujus sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique ipsi, cui dicitur in Canticis canreges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae ostro Jesu Christo in occulto uxor. Occulte quippe, 308 atque intus in abscondito secreto spirituali anima humana inhaeret verbo Dei, ut sint duo in carne una, quod magni conjugii sacramentum in norauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
abraħ eotẽpr̃ uieret inreb humns qͦqͥdẽ iamfr̃s exutraꝙ aut exaltero ł
altera parentenatos nec tic̃uigio ñ licebat. silios aũt frm aliasq longinqͥore
gradugeneris c̃ sangiuneos nulla lege nulla potestate ꝓhbita ẽsuetudo c̃¬
iungebãt. ꝗd mrꝭ sisororẽ suã id ÷ expatrissui sanguine ꝓcreatã hbebat
uxorẽ : Nahc ipse reddenti sibi eã regi dix̃. depatre eẽ sororẽ ñdemtre.
ubi certe ut sororẽ iñtiretur. nullo iãtimore cogebat᷑ qđo ille uxorẽ epꝰ
igimie c̃ sangiuneos ł c̃sanguincas solere apud uetere sappellar iscriptura
lã & tobias dic̃ dõcũ oraret antequan sceret᷑ uxori et nunc dñe tuscis qm̃ nlu

Expanded text:
Abraham eo tempore uiueret in rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel Abraham eo tempore uiueret in rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel altera parente natos necti coniugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis consanguineos nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur , nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eiusnomine consanguineos uel consanguineas solere apud ueteres appellari scriptura nam et Tobias dicit deo, cum oraret, antequam misceretur uxori "et nunc, domine, tu scis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eis. qd̾ afirmtate fide subdefecerit atq titubauerit & timre mortissi c̃¬
dñm petrus ita iste negauit uxorẽ. qđ si itanecesse eẽt intelligi peccatũ himis
agnscerẽ. nec idõ cuncꝰta eiꝰ merita deleta atq obliterata censerẽ. sic̃ nec illiꝰ
apti quãquã culpañsit eqͣlis negare uxorẽ & negare saluatorẽ. Nc̃uͦ cũ hbeã
conuincit timore lapsũfuisse adm̃tiendũ. neq eni utrũ eiꝰ uxor eẽt int̾rogat᷑ ñ
uxore. Tacuit aliꝗdueri ñ dix̃aliꝗd falsi: anusq ad eo desipimꝰ. ut hc faustũ se¬
qͣmͣ qͥ ait sororẽ m̃titũ. qͣsi genꝰ sarr alicunde didicer et cũ he scã seriptura
ñ aperuerit putoustũ eẽ ut in eare quã nouerat abraħ. nos aut̃ ñ nouimꝰ pa¬
triarchȩ pocuiꝰ credamꝰ loquenti qd scit quã miicheo crimnanti qd nescit . Cũgͥ

Expanded text:
eis, quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubauerit et timore mortis siceis, quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubauerit et timore mortis sicDominum Petrus , ita iste negaverit uxorem. Quod si ista necesse esset intelligi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo cuncta ejus merita deleta atque oblitterata censerem, sicut nec illius apostoli: quanquam culpa non sit aequalis, negare uxorem, conuincit timore lapsum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non uxorem: tacuit aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. An usque adeo desipimus, ut hic Faustum sequamur, qui ait sororem mentitum quasi genus Sarae alicunde didicerit, cum id sancta scriptura non aperuerit? puto iustum esse. ut in ea re, quam nouerat Abraham, nos autem non nouimus, patriarchae potius credamus loquenti, quod scit, quam Manichaeo criminanti, quod nescit. cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
leq enĩ abraħ flagicio c̃sensit uxoris eiꝰquendidit adulteriũ sedsiẽ famulã suã ñ li¬
bidine ntur ali ubi eiꝰ potestas erat iubenꝰ pocuiꝰ obȩdienti quã cedenꝰ c̃ cupiscenti.¬
sic̃ & ipse c̃iugẽ castã & casto corde sibi coherentẽ: decuiꝰ aim ubi pudiciciȩ uirtꝰ
hbitalat. nullomͦ dubitalut: tacuit uxorẽ dix̃ soror ẽ. nese occiso ab aliengeis
atq impiis captiua possideret. Certꝰ dedõsuo qd̾nihl eã turpe acflagiciosũ ꝓpeq
siner et. nec eũ fides acspes fefellit. slãꝙ pharao t̃ritꝰ monstris. multisꝙ ꝓpt̃ cam
nlis afflictꝰ ubi eiꝰ uxorẽ diuintꝰ didicit inlesa cũ hnre restituit. Abi melech
aut̃ somno cõmiitꝰ & edoc ł simlit fecit: Nonnulli ꝗdẽ ñ calũniosi &mledicisi c̃
faustꝰ. sed eisdẽ libris hogẽ debitũ deferentes quosiste ł ñ intellegendorephen¬
dit łrephendendo ñ intellegit. Cũ hȩc habrahȩ factũc̃siderarent iusũ:

Expanded text:
neque enim Abraham fiagitio consensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini sic et ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque inpiis captiua possideretur, certus de deo suo, quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes fefellit; namque Pharao territus monstris multisque propter eam malis adflictus, ubi eius uxorem diuinitus didicit, inlaesam cura honore restituit; Abimelech autem somno commonitus et edoctus similiter fecit. Nonnulli quidem non calumniosi et maledici sicut Faustus, sed eisdem libris honorem debitum deferentes, quos iste uel non intellegendo reprehendit uel reprehendendo non intellegit, cum hoc Abrahae factum considerarent, uisum est
Abbreviated transcription (Latin):
deret ñ nasci filios & tam̃ senn suo fac tã pnissionẽ teneret. pͥnde adoptione cogi¬
tabat hcindicat qd cũ dõ loquen at deũ naculo suo hceresms erit tãqua dicere
ꝙ de mẽ ipso m sem̃ ñdedisti. misto cõple qd meo serin ꝓmisisti. dienisem cuieꝙ uape

Expanded text:
deret non nasci filios et tamen semini suo factam promissionem teneret, primo de adoptione cogideret non nasci filios et tamen semini suo factam promissionem teneret, primo de adoptione cogitabat. hoc indicat, quod cum deo loquens ait de uernaculo suo: hic heres meus erit. tamquam diceret: quia de me ipso m
Abbreviated transcription (Latin):
actilb adhumna pcẽꝑtinentib mulier iuro debeat seruitutẽ. huiunu raquis esutrasꝙ¬
piscentia teneret .: Celret em pocui pe licẽ nfacer et nytrẽ. sc uͦꝓpterea sic ꝓpangandi
uoluntas pafut qrc cũbend uoluntas libidin sa ñfuit. Iiludsane defendiñ potest si abr
sic̃ fiust̃ obiet̃. iprme eredenꝰ dnĩ qͥsibi iã plẽdesara ꝓmserat deagir suscipere uoluit.
sed aptissime falsũ est. Nondũhc ꝓmserat as retenserant scripture iliussuperor ad¬
qͣuolt unuensint semi abrahmꝰ iã fuisse ꝓmssa tr̃am. &x ĩnumerabił multrtudins abum¬
Auntia ñ dũ tam̃ fuisse pate fictũ qͦmꝰ illiꝰ semis er̃t futura ꝓpagatio utrũde c̃adreao
abrihe si de seipse generaret aneruoluntate si aliquẽ forte adoptaret. de mde side cir¬
ueant faustũ. aut filli mprudent̃ aut fallere inpudenter.: Itaꝙabralm cũ sibiui¬

Expanded text:
actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius ractibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rpiscentia teneretur; zelaret enim potius pelicem, non faceret matrem. nunc uero propterea sic propagandi uoluntas pia fuit, quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Illud sane defendi non potest, si Abraham, sicut Faustus obiecit, minime credens deo, qui sibi iam prolem de Sara promiserat, de Agar suscipere uoluit. seinvenient semini Abraham jam fuisse promissam terram et innumerabilis multitudinis abundantiam , nondum tamen fuisse patefactum quomodo illius seminis esset futura propagatio, utrum ex carne Abrahae, si de se ipse generaret; an ex voluntate, si aliquem forte adoptaret: deinde si de carnuenient Faustum aut falli inprudenter aut fallere inpudenter. itaque Abraham cum sibi ui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũsalex mncheoꝵ. nedseoꝵ quẽ ligatũ in om̃b semiib plangt̃ inc̃ceptu fen nȩ ar¬
cius c̃ligetur ꝓlẽ ante om̃a deuitar ac̃ cũbentib iubet. ut dsẽoꝵ tͥpilapsu potius
effundat᷑ quã crudeli nexu uincat᷑. Nonigit᷑ abrahã ꝓlis hbendȩ insan cupiditate
agrabat. s mincheus ꝓlis deuitande insan uantate deliRabat. ꝓinde il
bulȩ obseruanꝰ ꝯhil inqͦlibet c̃cubitu timebat. isine ds̃ captiuar et᷑. Ubiaũt faustꝰ
tuperanda. s tam̃ nescienꝰ & nolenꝰ utrũq c̃laudat. Neq enĩ c̃scientiã suã flagitio
c̃iugis inscuit qd̾ ille suã libidinẽ turpi & in licita uoluptate sãciar&. s &iã illa n¬
turali ordine filios uolenꝰ. seqs terilẽ sienꝰ ancillaris uter⁊ fecunditatẽ in usũ iuris
sui porestate licita uendicauit. ñ cedenꝰ iuro c̃cupiscenti. s uibenꝰ obȩdienti. Neꝙ
hoc in ordinata suꝑbia. Iuis enĩ nescit uxorẽ mrito tãquã dñodebere seriure:

Expanded text:
nt, in conceptu feminae artius conligetur, prolem ante omnia deuitari a concumbentibus iubet, ut deus eorum turpi lapsu potius effundatur quam crudeli nexu Üinciatur. non igitur Abraham prolis habendae insana cupiditate flagrabat, sed Manichaeus prolis deuitandae insana uanitate delirabat. proinde ibulae obseruans nihil in quolibet concubitu timebat, nisi ne deus captiuaretur. Ubi autem Faustus tuperandi, sed tamen nesciens et nolens utrumque conlaudat. neque enim conscientiam suam flagitio coniugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et inlicita uoluptate satiaret, sed etiam illa naturali ordine filios uolens seque sterilem sciens ancillaris uteri fecunditatem in usum iuris sui potestate licita uindicauit, non cedens uiro concupiscenti, sed iubens oboedienti. neque hoc inordinata superbia. quis enim nescit uxorem marito tamquam domino debere seruire?
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ ñ solũ generandi officiu᷑ duc ti uirilit̃ accedunt. sed sepe coeundi sti¬
mulo uicti. eneruit̃ ꝑtrahunt᷑. qͣñ ueracit̃ sibi uidentur concere. quã miore
huiꝰ scendi morbo ꝑmultas alii captiuentur. qͣndo se uident inuna tẽpe¬

Expanded text:
eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stieandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam tempe
Abbreviated transcription (Latin):
ohi.cit᷑ sc̃õ uiro iacob: si naturã c̃sulas ñ lascuuende sedgignendi illis mulierib
utebatur. simorẽ illo tẽpr̃ atq in illis terrish. factitabatur. sip̃ceptũ nulla lege
ꝓbubebat᷑. Nunc uͦ cufcrim̃ ÷ siquis lioc faciat. nisi qr & morib & legib lc ñlicet.
que duo quisquis c̃tẽpserit & iã si tantũmͦ causa generandi ut possit feminis plu¬
rib peccat tam̃. & ipsã uiolat humanã societatẽ. cuinecessaria esi ꝓpagatio
filioꝵ. Sed qr limines alit̃ selbentib iã legib & nrib ñ possunt delectari
uxoꝵ multitudine nsilibidins ignitudine idõ erant. & putan hberi ominino
ñ poruisse uxores multas nisi flagrantia c̃ cupiscentiȩ carnał & fordide uolupra¬
apłs. semet ipsos sibimetipsis ñ intellegunt. Et qr ipsi &iã siunã hbueruit ad

Expanded text:
obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duo quisquis contempserit, etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis pluribus. peccat tamen et ipsam uiolat humanam societatem, cui necessaria est propagatio filiorum. sed quia homines aliter se habentibus iam moribus et legibus non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptaut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũc uge luserit c̃iugũq illud aindesit cognitĩ. uidit ꝓfectoqusqusne aliquider¬
rando inecctam peccet. secretũ uiri es inscripturisscĩs diligent̃ intuet᷑. & inuenit
cũ miestatẽ suã qͣ informa dĩ eqͣlis ⁊ patri paulisꝑ abscondisse inform serui. ut eiꝰ
capax humna infirritas eẽ posset. eoꝙmͦ se ẽ uigi c̃gruent̃. aptaret Quidenĩ ab¬
surdũ immo qđ ñc̃uenient̃ fut liroꝵ ꝓ̃nuntiacion accõmodatũ. ss ꝓph&a dĩcar¬
nale aliquid lusit ut eũ caperet affectꝰ uxoris. cũ ipsũ uerbũ dĩ caro factũ sit
uxores generali p̃locucione purgatur: Quando enm moserat crim̃ ñerat.
& nunc ꝓpterea crim̃ ÷ qr mosñ est alia enĩ st̃ peccata c̃t᷑naturã alia c̃tramre
alia c̃tra p̃cepta: quȩ cũ ita sint. ꝗͥd tandẽ crimnis ÷ qđ deplurib simul lbitis uxorib

Expanded text:
s patriarcha cum coniuge luserit coniugiumque illud inde . sit cognitum, uidet profecto, quisquis, ne aliquid ers patriarcha cum coniuge luserit coniugiumque illud inde . sit cognitum, uidet profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis capax esse humana infirmitas posset, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si Propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris; cum ipsum Verbum Dei caro factum sit, uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ũs crimnantẽ faustũ dic̾imꝰ. eadẽ &iã ꝓisaac filio eiꝰ ualent. quȩ recensere ñ:
difficile nsi forte studi osoꝵ aliquisquerat incuiꝰfigurȩ sacram̃to accipiendũ set.
qd rex alienigena rebecca uiri sui c̃iugẽ tunc eẽ cognouit. quando eũ cũ illa lu
Descendunt enĩ qͦ dãmodo adfemnes se&x infirmitatẽ. ut aliꝗd blanda ħ la¬
ritate ł dicant ł faciant ñ eneruantes sed tẽperantes uirilẽ iugorẽ.
qd aut̃ eiquȩ uxo ñ ÷ qͥ dixerit aut fecerit turpis est. Uerũ hoc qd ad mos¬
res hum anitatis ꝑtinet dixerim. nec quisquã durus et sine affectu idipsũ ꝓ
crimine obiciat scõuiro ꝗd cũ sua c̃iuge luserat. Tales eim hnines in hu¬
mni si aliquẽ grauẽ iurũ ludicrũ aliquid garrientẽ pueris &iã pariuilis
uiderit. qͦ eoꝵ lacteũ sensũ affabili & nutritoria facilitate ꝑmulccat. tã¬
quã delirantẽ rephendunt. obliti unde creuerint. aut ingrati qđ cre¬

Expanded text:
us criminantem Faustum diximus , eadem etiam pro Isaac filio ejus valent; quae recensere non est difficile: nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cujus figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam viri sui conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum illa ludscendunt enim quodam modo ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod tamen ei, quae uxor non est, qui dixerit aut fecerit, turpis est. uerum hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ere
Abbreviated transcription (Latin):
udiciũ cõmittere ñ debemꝰ sic̃ deciboꝵ suauitate ac salubritate febr ittan
egritudis afectione alim̃ta p̃paramꝰ cẜ inde istisi uolunt ñ false atꝙ adũbrae
s uere acsolidȩ pu diciciȩ capere santatẽ. diuinȩ seripturȩ tã quã libris me¬
dicinlib eredant ñ frustra tã mgnũ ł prẽ scitatis tributũ quibusdã iuris ocã
plures uxores hbentib nisi q fieri potesuit imperator carnisanmꝰ tante
niñ ex pudentia generand leges impositas ñ pmitat excedert alicaqun
concupuit qdo abeis pecunia uoluit cecus emere qd illi diuna grã eade ꝙ gra¬
reuocat dicenꝰ. Vulpes foueas łit & uolucres cȩli diũsoria. filius aut̃hmis
nht̃ ubi caput suũ relinet. Uidebat enĩ eũ dolosa simulatione tenebrosum
& uentosi elatione iactac̃ tũ ñhbere fideilocũ ubi se inclinantẽ doc torẽ hy¬
mlitatis exciperet. q indiscipulat u xpi ñilluꝰ grãm si suãglamreꝗrelat he¬

Expanded text:
udicium committere non debemus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate iudicare feaegritudinis adfectione alimenta praeparamus. proinde isti si uolunt non falsae atque adumbratae, sed uerae ac solidae pudicitiae capere sanitatem, diuinae scripturae tamquam libris medicinalibus credant non frustra tam magnum honorem sanctitatplures uxores habentibus; nisi quia fieri potest ut imperator carnis animus tanta ae mortalium ex providentia generandi leges impositas non permittat excedere. Alioquin concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque grareuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uidebat enim eum dolosa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem doctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gl
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝑcepimꝰ. Hnc uͦ cogntionẽ terrenã que admortẽ tẽporalit̃ generit:
uo cans in aliã uitã ub nullꝰ moritꝰ negare nos xp̃s docuit ñfatericũ discipłisait
Neuob̾ dicatis patrẽ int̾ra. unꝰ ẽ. enĩ pat̃ ur̃ qͥ incelis ÷. cuiꝰ resp̃buit exẽplũ ꝗdo¬
& ipse dix̃. quȩ mͥnt̃ aut qͥ frs̃ : et extendens mnũ suꝑ discipłos ait hqͥsunt
fr̃s mei. && nequisquã in he uocabulo t̾renã cognationẽ cogitaret adiunx̃.
diceret de dõ potre hnc coentionẽ appello ñ de sinagoga mant adetnã urtã quippe
dsistacrcotura sccđm hc enm spons & sponsa ł uir ouror apẽ &e eccładicunt᷑

Expanded text:
patre percepimus. hanc uero cognationem terrenam, quae ad mortem temporaliter generat uocans in aliam uitam, ubi nullus moritur. negare nos Christus docuit. non fateri, cum discipulis ait: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester, qui in caelis est. cuius rei praebuit exemplutendens manum super discipulos ait: hi sunt fratres mei. et ae quisquam in hoc uocabulo terrenam cognationem cogitaret, adiunxit: diceret: de deo patre hanc cognationem appello, non de synagoga matre. ad aeternam quippe deus, ista creatura. secundum hoc enim sponsus et sponsa uel uir
Abbreviated transcription (Latin):
delectaciones usq adreparandã. seucustodiendã istã mortalẽ salutẽ. siue uiriscuiꝰq

Expanded text:
delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem sadelectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem sa
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ in liciti relexat pocius quãr efrenat. estaut̃ inlicitũ qdlex illa prhoce
qͣ naturał oi do seruat᷑. Utrũ aut̃ sitaliqͣracionał creatura quã nihal possit
inlicitu delec tari magnaquestio est qd si ÷ ñineogenere facte homo
nec illa᷑ natura angłica quȩ inueritate ñstetit. sedineogenere istaracio¬
nalia factast̃ at messet eis possibilitas frenandidelec tationẽ abinlicito
peã possibilitatẽ instaurat᷑: ꝑ quãsi uoluisset neccecidisset : Mage &ans
dtta ⁊ ut eꝰ particeps eẽ ñpossit. Rursus angłica sublimis natura ñpeccat
qr ita particep y: legis etnȩ ut solus eã delec t et ds. cuius uoluntati sint¬
ullo exꝑim̃to tẽptacions obtẽperat. Im aũt cui ꝓpt̃ peccatũ tẽptacio ÷ uita suꝑ¬
subdat sibiꝗd hbt̃ cõmune cũbestus. subdat dõ qđ ht̃ cõmune cũ angłis. donec iusti¬
cia & immortalitate ꝑfectaatq ꝑcepta abistis exaltet᷑. illisęquet᷑. Mortales iũt

Expanded text:
tionem inliciti relaxat potius quam refrenat. est autem inlicitum, quod lex illa prohibet, qua naturalis ordo seruatur. utrum autem sit aliqua rationalis creatura, quam nihil possit inlicitum delectare, magna quaestio est. quodsi est, non in eo genere factus est homo nec illa natura angelica, quae in ueritate non stetit, sed in eo genere ista rationalia facta sunt, ut inesset eis possibilitas frenandi delectationem ab inlicito, per eam possibilitatem instauratur, per quam si voluisset, nec cecidisset. Magnus ergodita est, ut ejus particeps esse non possit. Rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps est legis aeternae, ut solus eam delectet Deus, cujus voluntati sinullo experimento tentationis obtemperat. Homo autem, subdat sibi, quod habet commune cum bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ licitȩ ac t̾pes & digne dolorib em̃dari. qdsi & iã ꝑturbatũ rectorẽ intantã uora¬
ginẽ ꝑditȩ c̃suetudinis mergant. ut ł multas fore credenꝰ c̃fessions & pęnitentiȩ ne¬
glegat medicinã qͣ correptꝰ emergat. ł pociore morte cordis c̃tͣ illã ȩt̃nã ꝓuidentie le¬
gẽ. blasp emũ eis patrocinũ defensions adhbeat. atq itadiẽ fungat᷑ extremũ ñiã
emĩdatione: sed dãnatione dignũ. Lex illa inrep̃hensibił censet ęt̃na gͦlege c̃sulta
quȩ ordinẽ ꝯturalẽ c̃seruari iubet. ꝑt̾bariuetat. Uudeamꝰ ꝗd̾ peccauer it id: ꝗd¬

Expanded text:
 ac turpes et dignae doloribus emendari. quodsi etiam perturbatum rectorem in tantam uoraginem perditae consuetudinis mergant. ut uel inultas fore credens confessionis et t paenitentiae neglegat medicinam, qua correctus emergat, uel peiore morte cordis contra illam aeternam prouidentiae legem blasphemum eis patrocinium defensionis adhibeat atque ita diem fungatur extremum, non iam emendatione, sed damnatione dignum lex illa inreprehensibilis censet. Aeterna ergo lege consulta, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, uideamus quid peccauerit, id
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ ends abillo modẽ ñ porterat repellere quã timebet cũ ꝙ cũe augesuor
ab onũ ꝑnicit inilla ꝑegrintione tutar ut nec uaor es quauis eẽt pulcher¬
rima a pͥpeterctur abaliquo. nec ꝓpt̃ illã ipsenccaritur poterat sane
illud eficere ds. quifita sit demensuthe neget: seasintregat abr alm
illi somnã indicasset ut orẽ duasres tuendas cõmtteradõ & suautã¬

Expanded text:
eus ab illo mortem non poterat repellere quam timebat, eumque cum conjuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor ejus, quamvis esset pulcherrima, appeteretur ab aliquo, nec propter illam ipse necaretur. Poterat sane hoc efficere Deus: quis ita sit demens ut hoc neget? Sed si interrogatus Abraham, illam feminam indicaret uxorem, duas res tuendas committeret Deo, et sua
Abbreviated transcription (Latin):
q caque retro obliuscitur & in caquȩ ante st̃ extendit. Unde &e npse dns
nemo in ꝗd inponenꝰ mnũ suꝑaratrũ respicien retroapt ureeno celorũ
nec illud exẽplũ tacuit qđ nos tam quã sale ẽ diret ut ñfatiu neglegeremus
sedprudenntes cauerans he nolut unde & illa nthoc ad moneret insentior
loth quando cũ eo filiȩ c̃cubuerunt ñ illud qd cũ aso domis liberasas selan
luid aliꝗd figuratũ est. Nã tunc ille ipse loth future legis uider gestasse psonã
quã qͥuidã exilla ꝓereati & sublege positimle intellegendo qã modo me¬
ori antes atꝙ ñ legitimc utendo infidelitatis opera pariuntu Ponassoch
eni don alt apfs. siquis calegitime untatur. Nec idẽtam hefac dũ ł i psiuslorh
aliud enĩ ille ut hoc facerent intenderunt. alud ds qͥhe fieri ꝑnsit : ut &iã inde
aliquid demonstraret. mnente recto uidicio suo suꝑpeccatũ. Innũ tunc p̃¬
sentiũ. & uigilante ꝓuidentia sua ꝓsignficatione futuroꝵ. Pinde illud factũ

Expanded text:
enditur. unde et ipse dominus, nemo, inquit. inponens manum super aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuaLoth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse personam, quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intellegendo quodam modo inebriant eaque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum uel ipsius Loth Aliud enim illae ut hoc facerent intenderunt, aliud Deus qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret, manente recto judicio suo super peccatum hominum tunc praesentium, et vigilante providentia sua pro significatione futurorum. Proinde illud fa