comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arfaxat filii sem. Eber nepos arfa¬
xat: a qͦ hebrei. Iectan filiꝰ heber.
a qͦ indorũ orta ẽ gens. Sale filius
iectan : a qͦ bactriam licet eos alii¬
exules scitharũ. suspice̾nt᷑. Isma¬
hel filiꝰ abraham. a qͦ ismahelite:
qͥ nc̃ corrupto noĩe saraceni qͣi a
sara. & aggarreni ab agar. Na¬
beth filiꝰ ismahel. a qͦ nabather:
qͥ ab eufrathȩ in mari rubro in ha¬
bitant. Moab et amon filii loth:
sem stirpe descendunt: possiden¬
tes t̾ram orientalẽ ab ortu soł usq
ad fenices. filii cham qͣtuor ex qͥb
orte sunt gt̃s he. Chus a qͦ echio¬
pes ꝓgeniti. Mesram : a quo egyp¬
tii ꝑhibent᷑ exhorti. fũth a qͦ libii.
⁊ phenices.⁊ chananeorũ decem
gt̃s. Itẽ ex nepotib cham filii chꝰ.
nepotes cham. sex. filii chꝰ: saba.
za. saba: a qͦ ꝓgeniti. ⁊ appellati
sabei. De qͥbꝰ uirgiliꝰ. Solis ẽ thurxa
la: aqͦ ⁊ getuli in parte remotio¬
ris affrice. he̾mo cõhentes. Saba¬

Expanded text:
Arphaxat filii Sem; Heber nepos ArphaArphaxat filii Sem; Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei; Iectam filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Iectam, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exules suspicantur. Ismael filius Abraham, a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Saraceni, quasi a Sarra, et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata in mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. et Phoenices, et Chananaeorum decem gentes. 13. Item ex nepotibus Cham filii Chus nepotes Cham sex. Filii Chus, Saba, 14. Saba, a quo progeniti et appellati Sabaei, de quibus Virg.: Solis est thuraea la, a quo Getuli in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. 16. Saba
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno pͥncipio orta. siue ab
alia natione scd̃m ꝓpͥam collectio¬
nẽ distincta. ut greciȩ. asie. Hinc¬
⁊ gentilitas dr̃. Gens aut̃ appellata
ꝓpt̾ gen̾ationes familiarũ: id ẽ agi¬
gnendo. sic̃ nascio a nascendo. Gen
uł potiꝰ ut ratio declarat.lxxii. To¬
tidemq lingue q̃ ꝑ terras ẽẽ ceꝑunt:
queq crescendo. ꝓuintias ⁊ insulas
impleu̾nt. filii sem. qͥnq singłarit̃.
elam : a qͦ elamite. pͥncipes ꝑsidis.
uit imꝑiũ. Terciꝰ arfaxat: a qͦ gens
chaldeorũ exorta ẽ. Quartꝰ lidei. a
qͣ lidii. Quintꝰ aram. a qͦ syri. quoꝵ
metropolis fuit damascus. fili arã
nepotes. sem. qͣtuor: hus. ⁊ ul. &
gecel. et mesa. hus traconitidis.
conditor: qͥ int̾ palestinã. et coeles¬
syriam tenuit pͥncipatũ. unde
fuit iob: scd̃m qd̾ scͥptũ ẽ. uir erat¬
in t̾ra hus. Scd̾s ul: a qͦ arme¬
nii. Terciꝰ gether: a qͦ carmenii.
siue carie. Quartꝰ mesa. a quo st̃
hi qͥ uocantur meones. Posti̾tas

Expanded text:
ab uno principio orta, sive ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Graecia, Asia: hinc gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est, a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentvel potius, ut ratio declarat, LXX duae, totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverunt. Filii Sem quinque singulariter Elam, a quo Elamitae principes Persidis. axat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem, quattuor: Hus et Ul et Gether et Mes. Hus Traconitidis conditor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Iob, secundum quod scriptum est Iin terra Hus . Secundus Hul, a quo Armenii. Tertius Gether, a quo Arcananii sive Curiae. Quartus Mesa, a quo sunt hi qui vocantur Meones. Posteritas
Abbreviated transcription (Latin):
pabant᷑. ex qͦ aut̃ in duo regna dei
styrpe iuda reges habebant iudõ¬
rũ nom̃ sortite st̃. reliq pars decẽ
tͥbuũ q̃ in samaria sibi regẽ consti¬
tuit. ob ppłi magnitudinẽ. pͥstinũ
nom̃ retinuit isrł. Samaritanoꝵ
gens sumpsit ex ordiũ ab assyriis.
q̃ fnsmigrati habitau̾nt in sama¬
ria. qͥ latine int̃p̃tant᷑ cꝰtodes. eoq̃
captiuo isrł isti in t̾rã regionis eoꝵ
ad c̾todiã conlocati st̃. Fenix cath

Expanded text:
pabantur. 53. Ex quo autem in duo regna Dei de stirpe Juda reges habebant, Judaeorum nomen sortitae sunt. Reliqua pars decem tribuum, quae in Samaria sibi regem constituit, ob populi magnitudinem, pristinum nomen retinuit Israel. 54. Samaritanorum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitaverunt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod, captivato Israel, isti in terra regionis eorum ad c
Abbreviated transcription (Latin):
mer ex qͦ galathe. id ẽ galli. Mas
a qͦ arbitrant᷑ scitas & gothos. traps
originẽ. Madai a qͦ medos existes
iuspicent᷑. Mesoch: ex qͣ capadoces
sntrbs apud eos uso hodie mat¬

Expanded text:
mer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Ma
Abbreviated transcription (Latin):
in g̾cia fert̃ fuisse robustos. & exre¬
llentes uiribꝰ ppłos: qͥs fert̃ fabule
abirata cont᷑ deos t̾ra ad eiꝰ ultionẽ
creatos. unde et tythanes dicti sunt.¬
one. qd̾ qͣiͣ ulciscende matͥs t̾rȩ cau¬
sa. in deos armati existe̾nt. Qͦs fa¬
bule a ioue bello fuisse suꝑatos:
atq extinctos fingunt ppt̾ qd̾¬
de celo iactis fulminib int̾iert̃.
de regnis militięq uo

Expanded text:
in Graecia ferunt fuisse robustos et excein Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti suntone, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. De regnis militiaequ
Abbreviated transcription (Latin):
echiopũ idõ ñcupati: qd̾ tanta ce¬
litate polleant. ut feras cursu pe¬
dũ adseqͣnt᷑ Pamphagii & hi me
thiopia sunt. qͥb esca ẽ qͥcqͥd mã¬
dic pͣ. et om̃ia fortuitu gignen¬
tia: unde et appellati. Ictiofagi
qd̾ uenando in mari ualeant. et
piscibꝰ tantũ alant᷑. Hi pꝰ indos mõ¬
tanas regiones tenent. qͦs sub actos
alexander magnꝰ piscib uesci ꝓhi¬
buit. Antropofagi gens asꝑrima sub
a moribꝰ. aut ex qͥbꝰlibet aliis causis
ĩmutata. uocabula sunt. ita ut pͥ¬
ma origo nõĩs eorũ tẽporũ uetu¬
state ñ pateat. Iam uͦ hi qͥ antipo¬
de dñir.eoqd̾ contrarii ẽẽ uestigiis
nr̃is putant᷑. ut quasi sub t̾ris posi¬
ti adu̾sa pedibꝰ nr̃is calcent uestigia.
nulla ratione credendũ ẽ. qr nͨ soli¬
ditas patitur. nͨ centrũ terix. s neq
hoc ulla hẏstorie cognitione firma¬
tur: s hoc poete. qͣi raciotinando¬
coniectant. Tythanas aũ qͦs dam

Expanded text:
Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta ceAethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et aquod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi, gens asperrima sub a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratioconiectant. Titanas autem quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
oassilia ciuitas affricȩ ẽ. ñ longe ab
iblante et ortis esꝑidũ: aqua ciuita¬
tmassilli uocati sunt. qͦs nos corru¬
pte massulos uocamꝰ. De qͥbꝰ uͥgiliꝰ. Hic
nͥ massille gentis monstrata sac̾dos.
hen insula dedit. q̃ ẽ iuxta ethyopi¬
am: uͥ si serpens nascitur. nͨ uiuit.
saramantes ppłi affricȩ ꝓpe cirenas
inhabitantes: agaramante rege a¬
polinis filio noiati. qͥ ibi ex suo no¬
mine gamara opidũ condidit. St̃
aut̃ ꝑximi gentibꝰ. echiopiũ. de qͥbꝰ
iurgiliꝰ. extiremi garamantes. Extre¬
im aut̃ qr seui. & a consortio huma
lio cham. qͥ uocatiis ẽ chus : ex quo
orgnẽ trahunt. Chus enĩ hebrai¬
ca lingua. echiops int̾p̃tatur. Hi
qͦndam abindo flumine consur¬
gentes. iuxta egyptũ int̾ nilũ et
occeanũ. in meridie sub ip̃a solis ui¬
cinitate insederunt. qͦrũ tres sũt
ppłi. esꝑi. garimantes et indi. Esꝑi
sunt occidentis: gcͣramantes tri¬
polis. indi orientis. Trogodite gñs

Expanded text:
itas Africae est, non longe ab Atlante, et hortis Hesperidum; a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulos vocamus, de quibus Virgilius: Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos.loe insula dedit, quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur, nec vivit. 125. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes a Garamante rege, Apollinis filio, nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethiopum, de quibus Virgilius extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi, et a consortio humanlio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens
Abbreviated transcription (Latin):
patruus ẽ. ego illi fr̃is filiꝰ. aut
filia. Patrui mei pat̾. mͥ pat̾ ma¬
gnꝰ ẽ. ego illi filii fr̃is filiꝰ. aut filia.
Patrui mei auus. mnͥ ꝓpatruus ẽ.
ego illi filii uł filie nepos aut nep¬
tis. Patrui mei ꝓauus.m̾ͥ. ad pa¬
truus ẽ. ego ilłi nepotis aut neptis
filiꝰ aut filia.
De amitis:

Expanded text:
patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego illi filii fratris filius, aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia. De amitis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc artẽ exerc̾e̾. et sub quadã rerũ
similitudine finge̾.Nã tͥbꝰ thesseris¬
lude̾ ꝑhibent: ꝓpt̾ tria scłi tẽpora. p̃¬
sentia. p̾t̾ita. et fut᷑a. qr ñ stant sed
decurr̃t. S et ipsas uias senariis lo¬
cis distinctas ꝓpt̾ etates homiñ. Ter¬
nariis lineis ꝓpt̾ tẽpora argum̾̃tant᷑.
Inde & tabulam ternis descriptã dic̃t
lineis.

Expanded text:
hanc artem exercere, et sub quadam rerum hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tludere se perhibent, per tria seculi tempora, presentia, preterita et futura: quia non stant, sed decurrunt: sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter etates hominum, trinariis lineis propter tempora argumentantur: inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis.
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis et inspectio
uanitatũ ñ solum hõium uitiis. sed
b̾et demonũ iuissis instituta sunt. Pro-¬
inde nicb esse debet xp̃iano cũ circen¬
si insania. cũ impudicitia theatri.
cũ amphiteatri crudelitate. cũ a troci¬
tate arene. cũ luxuria ludi. Deũ enĩ
negat. qͥ talia p̃sumit. fidĩ xp̃iane p̃¬
uaricator effectꝰ. qͥd denuo appetit qd̾
in lauachro iã pridẽ renuntiauit.
idẽ diaboli pompis et oꝑibꝰ eius: De
inuenta a grecis initio troiam
belli a qͦdam milite. alea noĩe. a qͦ
et ars nom̃ accepit. Tabula ludit᷑.
qd lenes sint et rotundi. Unde
et᷑ calculꝰ dr̃ lapis breuis. qͥ sine mo¬
lestia sui breuitate calcat᷑. Itẽ calcłi
qd̾ ꝑ uias ordinales eant. qͣi ꝑ calles.
essere uocate
qi quadur st ex om̃ib partibꝰ. has
alii lepuscłos uocant. eo qd̾ exiliendo
discurr̃t. Olim aut̃ tessere iacula appe¬
llabant᷑ aiaciendo.
De figuris alȩe.
uidam aut̃ aleatores sibi Lxiiii.¬
uident᷑ fisiologioe ꝑ allegoriã

Expanded text:
crudelitatis et inspectio vanitatum, non solum hominum vitiis, sed et demonum iussu instituta sunt; proinde nihil esse debet christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arene, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui talia presumit, fidei christiane prevaricator effectus; qui denuo appetit quod in lavacro iampridem renunciavit, id est diaboli pompis et operibus eius. DE inventa a Grecis in ocio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo etiam ars nomen accepit. Tabula luditur quod lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. esserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. § 64 De figuris aleae. Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Ianuȩ celi due st̃: oriens et occasuos
una porta sol ꝓcedit: alia se reript
Cardines aut̃ mundi duo. septẽtno
⁊ meridies. In ipsis enĩ uoluit᷑ gli
corꝑum partes tã minutissimas it
nͨ uisui pateant nͨ thom̃ id ẽ sepͥtion
recipiant. Unde et athomi dicti siu
hi ꝑ inane totiꝰ mundi in reqͥeti a¬
tib uolitare & huc atq illuc fer
dñr: sic̃ tenuissumm pulue̾s qͥ infili
ꝑ fenestras radiis solis uident᷑. Exhi
arbores ⁊ herbas & fruges om̃s oriri s
ex his ignẽ et aꝙͣ. et uniuersa gign
atq constare. quidã philosophi gen¬
tiũ putau̾nt. St̃ aut̃ a thomi aut m
corꝑe aut in tp̃re. aut in numero. In
corꝑe. ut lapis. diuidis eũ in partes e
partes ip̃as diuidis in grana uelitist̾
arene.rursũq ipsa arene granade¬

Expanded text:
anuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipCardines autem mundi duo, Septentrio et Meridies; in ipsis enim volvitur caeo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiarbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana
Abbreviated transcription (Latin):
Amenses. m̃ses in dies. dies in ho¬
us aohuc partes horarũ admittunt
quisionẽ. qͦusq uenias ad tantũ tẽ¬
pnis punctũ. et quandã mom̃ti stil¬
um ut ꝑ nullã morulã ꝓduci possit.
ułeo iam diuidi ñ potest. Hȩc ẽ atho¬
Uꝰ tp̃ais. Innum̾is ut puta octo diui¬
unt᷑ in quatuor. rursus qͣtuor in du¬
s dem̃ duo in unũ. unꝰ aut̃ athomus
s qr in secabilis ẽ. Sic ⁊ litta. Nam ora¬
nonẽ diuidis in u̾bũ. uerbum in silla¬
bas. sillabã inlitta̾s. litt̾a pars mini

Expanded text:
menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum, et quamdam momenti stillam, ut per nullam morulam produci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minim
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ĩtoꝵ: et pulcritudinẽ sydiumnau¬
llat᷑ enĩ ap̃ eos cosmos. qd̾ sigiisa
ornam̃tũ. Nicħ enĩ mundo pulens ai
tẽ. et septẽtrionẽ. et meridiẽ. Oriens as
ortu soł ẽ ñcupatꝰ. Occidens. qd̾ diens
ciat occidẽ atq int̾ire. Abscondit eñ
lum̃ mundo et tenebras suꝑ indue
Septẽtrio aut̃ aseptẽ stelł axis ucaꝰ
q̃ in ipso reuolute rotant᷑. Hic ppͥe eti¬
tex dr̃. eo qd̃ u̾titur. sic̃ poeta ait. uan

Expanded text:
elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis dentem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex
Abbreviated transcription (Latin):
sas sitꝰq t̾rarum & maris spatia ad¬
notauimꝰ ut in modico lector ea per¬
currat et cũ pendiosa breuitate ȩthi¬
mologias eorũ causasq cognoscat.:
uisors De mundo.i.¬

Expanded text:
sas, situsque terrarum, et maris spatia annotavimus, ut in modico lector ea percurrat, et compendiosa brevitate etymologias eorum causasque cognoscat. CAPUT PRIMUM. De mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰabiles fructu: et sterilitate affecti.
Sagittã rustici uocant. nouissimam
partẽ surculi. siue qr longius recessit
a matre. et qͣͣ ꝓsiliit: seu qr acuminis
tenuitate teli sp̃em p̾fert. Sũmitates
uitiũ et fruticũ flagella nuncupant᷑.
eo qd̾ flatu agitent᷑. Palmes uitis mate¬
ria mollis qͥ ꝑ nouella brachia emissꝰ
fructũ affert. nã ideo rustici partem
uitis palmitẽ dicunt. Palmes enĩ di¬
minutiuũ nomen ẽ qd̾ nom̃ parago¬
gũ dr̃. qd apalma diriuet᷑. Palma
qd̾ ex se diriuatiuum faciat. Panpinꝰ
ẽ foliũ cuiꝰ subsidio fructus uitis afri¬
gore uł ardore defendit᷑: atq ad u̾sꝰ
omnẽ inuriã munit᷑. qui ido ali¬
cubi intercisus ẽ ut &solẽ ad
maturitatẽ fructus admitat. et in¬
brã faciat & dictus pampinꝰ qd depalni¬
te pendeat. Capoli dicti qd̾ capiast ar¬
bores. Sunt enĩ cincinni siue unemui
qͥbꝰ se in nectere uites et suspendere so¬

Expanded text:
inhabiles fructu et sterilitate affecti. inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia emissus fructum adfert: nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim diminutivum nomen est, quod nomen paragogum dicitur, quod a palma derivetur. Palma quod ex se derivativum faciat. Pampinus est folia cuius subsidio vitis a frigore vel ardore defenditur atque adversus omnem iniuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere so
Abbreviated transcription (Latin):
candidũq colorẽ: nã elbũ nͨ albũ nec
nigrũ ẽ. Terciꝰ locꝰ uitiũ q̃ sola fecundi¬
tate cõmendant᷑: abundantia copi¬
osa multũq uni fluens. Uiticionia
uuas grandes magis ꝗͣ. multas ha¬
bet: nom̃ aut̃ inde hoc sumens. qd̾
multũ uni fluat. Si riaca uł qͥa de
syria allata: uł qr nigra ẽ. Multa
enĩ genera uitiũ sunt: quȩ t̾ñ muta¬
tione loci et qͣlitate nom̃ amittunt.
Uitibꝰ int̃ ceta magilista conueniunt
oblaqueatio. putatio. ꝓpaginatio. fossio.¬
Oblaqueare ẽ cura codicẽ terrã aꝑire:
et uelut lacꝰ effic̾e̾. Hoc aliqͥ ex codicare
appellant. Putare ẽ uirgam ex uite sr̃¬
uacuã resecare: cuiꝰ flagellis luxuriat.
Putare enĩ dr̃ purgare: idẽ amputare.
Traducare transducere. Propaginare
uͦ flagellũ uitis t̾re sub mersũ stern̾e:
et qͣiͣ porro pange̾. Hinc ꝓpagines a
propagare et ꝓtende dictȩ. Fõde̾ uͦ ẽ
foueã face̾ qͣi fõuere
De arboribꝰ .Ui.

Expanded text:
candidumque colore. Nam helvum, nec album, nec nigrum est. 27. Tertius locus vitium quae sola fecunditate commendantur, abundantia copiosa, multumque vini fluens. 28. Vitiscionia uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens, quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria allata, vel quia nigra est. 29. Multa autem genera vitium sunt, quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. 30. Vitibus inter caetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere. De arboribus .
Abbreviated transcription (Latin):
sit pilis plena. Hec effera afe̾ndo
ut feriendo dicta. De quarũ gen̾ẽ¬
e pondẽ dorcatiꝰ sic tiadidit. neu tu par¬
ce pilos uiuacis condẽ cerui: untia do¬
ñ erit geminã sr̃ addita librã. Int̾ sp̃es
pilarũ st̃ trigonaria et arenactͥa. Tri¬
gonaria ẽ qr intres ludit᷑. Arenat᷑a.
qͣ in grege dũ ex circło astantiũ expe¬
ctantiũq emissa ultra iustũ spati¬
ũ ẽ pilã exciꝑe lusoq mire consue¬
uert̃. Cubitalẽ lusũ appellant cũ duo
cõminꝰ ex proximo ac pene coniun¬
ctis cubitis pilam feriunt. Suram
dr̃ dare qͥpilam crure ꝓlato ferien

Expanded text:
sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum generet pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato ferien
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitas. fedis faciendi nerus. signo
dato eg̾ssio in hostẽ uł cõmissio. Itẽ
dato signo receptio. Itẽ flagicii milita¬
ris disciplina si locus deserat᷑. Itẽ stipẽ¬
dioꝵ mod̾. dignitatũ gͣdus p̃miorũ ho¬
uor: ⁊ ieluti cũ corona uł torques dan

Expanded text:
sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques don
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia figurata. in que ex cogita¬
uerunt liquefactas ad omẽm formã
posse deduci.
De argento.xuiii.
Rocꝯtrm ñ longe ag̾ca appe¬
uatione distat. Hoc enĩ illi ar¬
giron uocant. cui mirũ in modũ
illud ẽ. ut dũ candidũ sit: imp̃ssũ
cpi lineas nigras reddit. Argentũ
inicit᷑. hoc & liqͥdũ. qͥa ꝑcurrit. Inuenit᷑
specialit in metallis siue in argenta¬
riis fornacibꝰ guitarũ concretione te¬
ctis inherens. sepe etiam et instercore
uetustissimo cloacarũ uł puteoꝵ limo.
fit etiã & ex mineo imposito conculȩ
ferreȩ patena testea suꝑ posita. Tũ cir¬
cumlito uascło circũdant᷑ carbones.
sioq argentũ uiuũ exmineo distillat.
Sine hoc neq argentũ neq es inau¬
rarip. Tante aut̃ uirtutis ẽ. ut si suꝑ
sextariũ argenti uiui centenarium
saxum suꝑponas. oneri statĩ resistit.
Sin uͦ auri scrupulũ leuitatẽ eiꝰ raptĩ
sinu recipit. Ex qͦ intelligr. ñ pondus

Expanded text:
vestigia figurata, hinc quae excogitavestigia figurata, hinc quae excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. De argento . Argentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitspecialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus,
Abbreviated transcription (Latin):
& argento ꝑcutiebat᷑. Nũmi aut̃ anu¬
ma tomanoꝵ rege uocati st̃: qͥ eos pͥ¬
mũ ap̃latinos imaginibꝰ notauit.
ettitulo nõis sui p̃scripsit. Folles di¬
cunt᷑ a sacło qͦ condunt᷑. a continen¬
te id q continet᷑ appellatũ. In nõmi¬
sinate tͥa q̃runt᷑. metallũ. figa. et põ¬
dus. Si ex his aliqͥd defu̾it. nõmisma
ñ erit. Tria sunt aut̃ gen̾a argenti.
s auri. et eris. Signatũ factum in¬
sictũ. Signatũ ẽ qd innuminis ẽ. fa¬
dũ qd inuasis et signis. infectũ qd in ma
aut̃ formarum : metalla ita uenu̾nt.
Dũ enĩ qͦcũq casu ardentes siue ex qͦ¬
querent terrã quȩ calefactis uenis fu¬
nt riuos cuiꝰcũq structure. siue gͥ¬
es illud fuerat. siue aurũ. cũ in loca
terix dep̃ssiora decurreret. sũpsit fi¬
gͣim in quã illd̾ uł ꝓfluens riuus
uł excipiens lacuna formau̾at. Qua¬
rũ rerũ splendore capti hoĩes: cũ liga¬
tas attolle̾nt massas. uidert̃ in eis t̾re

Expanded text:
ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est, quod in nummis est: factum, quod in vasis: infectum, quod in masautem formarum metalla ita venerunt: dum enim quacunque causa ardentes silvae excoquerent terram, ex calefactis venis fudit rivos cujuscunque stricturae, sive aes illud fuerat, sive aurum, cum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat: quarum rerum splendore capti homines cum legatas attollerent massas, viderunt in eis terrae
Abbreviated transcription (French):
obtinuit. nnĩi.dece lxx iii.
Ptolomeus amĩ xl. machabeoꝵ
lib inchoat primus. iiĩi. deccexi
interpretes agnoscunt᷑. d ceceli.
Suergetes auñ .xx ui. iħ̃i sapien¬
Filomet᷑ anñ.xxxu. scipio asrid¬

Expanded text:
obtinuit, IVM.DCCCLXXIV. Ptolemaeus, an. XL. Machabaeorum liber inchoat primus, IVM. DCCCCXIV. interpretes agnoscuntur, IVM.DCCCCLII. Evergetes, an. XXVI. Jesus SapienPhilometor, an. XXXV. Scipio Afri
Abbreviated transcription (Latin):
Darius annũ.x.ix. hec etas habu
Artaxeses anñ .xl. ester historia ꝙ¬
ur. uiII.decc.xxxii.
Artarxerxes qͥ zochꝰ anñ.xxui. de¬
mostenes et aristotiles p̃dicantur

Expanded text:
us ann. XIX. Haec aetas habuit Artarxerxes ann. XL. Hester historia expletur. IVMDCCCXXXII. Artarxerxes qui et Ochus ann. XXVI. Demosthenes et Aristoteles praedicantu
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. in cõparationis gdii. ut doctꝰ. Cõꝑati¬
uus ab eo qd̃ coͣꝑatur positiuo. p̃fert᷑ illiut
doctior. plus enĩ noũ qm doctus Suꝑ latuniᷤᷤ
eo qd cõꝑatiuo suꝑferat᷑. ut doctissimus.
plus enĩscit quam doctior. occcoreo¬
en̾a dicta sunt qd̃ gen̾ent. ut masculmũ
ꝙ femininũ. Eet̾anõn ñ st̃ gen̾a. s hoc
nominũ ratio⁊ auctoritas uoluit Neutrum
dictũ q n hoc ẽ. nͨ ild̃. idẽ nͨ mascłinũ nͨ femi¬
ninũ ẜõmune dictuͣ qi duob gea̾ib nom̃ unũ
cõmunicat: ut hic ⁊ hec canis. Eui contͣrium ẽ.
epichenõ. qriitrũ secũ sub uno gen̾e enũtiat.
ut hic piscis. Est enĩ inc̾tisexus qd n natura nec
ocłis discernit᷑ s sensus tantũ ꝑitia. Omĩgenꝰ
dictũ qr cunctis gen̾ib seruit: madino ⁊ femini

Expanded text:
nitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conparativus ab eo, quod conparatus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conparativo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino et femini
Abbreviated transcription (Latin):
ad .ii.dũ cõparati fui̾nt continent
intra se. duo et aliũ unũ. qͥ media
pars ẽ duorũ. Quatuor ad .in. dum
comꝑati fuerint. continent in se.
in. et aliũ unũ. qͥ ẽ tercia pars tͥũ.
Itu̾m qͥnq ad.iii. dũ comparati fu¬
erint hñt in se quat̃nariũ nume-¬
rũ et aliũ unũ qui qͣrta pars eẽ
dr̃ quat̃narii numeri et ceteri
tales. Suꝑ parciens num̾us ẽ. qͥ
inse infenionĩ numerũ totũ con¬
tinet. et suꝑ hoc alta̾s partes eius
duas. aut .iii. aut .iiii. aut .u. aut
alias. ut u̾bi gr̃a. qͥnq ad .iii. dũ
cõparata fu̾i̾nt. ht in se quinariꝰ
dũ cõꝑata fuerint. hñt in se.iiͦiͬi.
et alias tres partes eiꝰ. Nouẽ ad qͥnq
dũ comparata fu̾nt. hñt inse qͥnq
et alias eiꝰ partes .iiii. Subsuꝑ par

Expanded text:
nent intra se II et alium unum, qui media pars est duorum; IV ad III dum conparati fuerint, continent in se III, et alium unum, qui est tertia pars trium. Iterum V ad IV dum conparati fuerint, habent in se quaternarium numerum, et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et ceteri tales. Superpartiens numerus est, qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras parteduas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinariusdum comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comparati fuerint, habent in se V et alias IIII partes ei
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cõparati fu̾i̾nt duplex ẽ .ii ad
& reliqͥ. Econtͣ sub multiplex nume¬
rus ẽ. qͥ intͣ multiplicẽ continetur
bis. aut ter. aut quat̃. aut multi¬
plicit̃. ut u̾bi gr̃a. unꝰ a duobꝰ bis.
continet᷑. a tͥb ter. a quatuor qͣter¬
Aqͥnq qͥnquies. et ab aliis multipli¬
cit̃. Suꝑ particularis numus ẽ dũ
fortioi continet intͣ se inferiorẽ nu-

Expanded text:
dum comparati fuerint, duplex est; 3 ad dum comparati fuerint, duplex est; 3 ad  reliqui contra. Submultiplex numerus est qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, verbi gratia, unum a duobus bis continetur, a tribus ter, a quatuor quater, et ab aliis multipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continet
Abbreviated transcription (Latin):
er se numerꝰ ẽ. qui se relatione
limiles Ad aliquid numus ẽ. qͥ rela¬
tiue ad alios cõparatur. ut u̾bi gra.¬
qͣttuor ad quo dũ cõparatꝰ fuerit
duplex. dr̃ et multiplex.sex. ad .iii.
in.ad unũ. triplex. ui. ad duos. Ho
uem.ad.iii. & ceti. Equales numeri
Soicunt᷑. qͥ scdm qͣntitatẽ equales sr̃.
ut u̾bi gr̃a .ii. ad .ii.iii. ad.iii.x. ad
u.ad .iiii.x. ad .ui. &. uniu̾salit̃. ma¬
ior minori. aut minor maiori. Hu¬
i̾modi dũ comꝑatꝰ fu̾it: ineqͣlis dicit᷑.
Maior numu̾s ẽ. qͥ ht in se illum ii¬
norẽ numerũ. ad q̃. cõꝑat᷑. & aliqͥd
plus ut u̾bi grã quinnariꝰ numu̾s
trinario numero fortior ẽ. eoquod
duas. et reliqui tales. Minor nu¬
mus ẽ qͥ continet᷑ a maiore. ad quẽ
comꝑatus cũ aliqua parte sui. ut
ternariꝰ adqͥnariũ. continet᷑ ab eo c̃
duabꝰ partibus suis. Multiplex nu-¬
mius ẽ qͥ ħt in se illũ minorẽ nume
rũ.bis. atit ter.aut quater. aut
multiplicit᷑. ut u̾bi gr̃a .ii. ad uñ.

Expanded text:
er se numerus est qui sine relatione similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, III ad I triplex, VI adad III et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uerbi gratia II ad II, III ad III, X ad V ad IIII, X ad VI; et uniuersaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, aplus, ut, verbi gratia: quinarius numerus ternario numero fortior est, eo quoduas, et reliqui tales. 5. Minor numerus est qui continetur a majore ad quem comparatur cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium, continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est qui habet in se minrum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, ut, verbi gratia, duo ad unum,
Abbreviated transcription (Latin):
ymeros aut̃ infinitosstu
numero finẽ faciendũ putauis.
idẽ ipse ñ dico uno addito auge¬
ri. s qͣmlibet sic magnꝰ. et quãli¬
bet ingentẽ multitudinẽ conti¬
nens. in ipsa ratione atq scien¬
tia numeroxũ. ñ solũ duplicari:
uerũ etiã multiplicari pot̃. Ita uͦ
suis qͥsq numus ꝓpͥetatib termi¬
natur. ut nullus eorũ par esse
cuicumq alt̾i possit. Ergõ et dis-¬
pares inter se atq diu̾si sunt et
singłi quiq finiti sunt: et omnes
insiniti sunt.

Expanded text:
Eos quippe infinitos numero finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ut cicero. Is gͥ ñ mͦ de tali ꝑi-¬
dõ lib̃atꝰ. s honore amplissimo
ditatꝰ. domi te interfic̾e̾ uoluiss.¬
lant nicħ obfore credunt. qͥn om¬
nẽ hesꝑiam penitꝰ sua sub iuga
nuttant. Acausis argum̃tũ ẽ. qñ
consuetudine cõmuni res queq
ceres. qd uulgus seruorũ solet. do¬
lis ut me delude̾s. Ab effectis ar-
gum̃tũ ẽ. cũ ex his quȩ facta ft̃
aliqͥd ad ꝓbatur. ut uirgiliꝰ. De ge¬
nes animos timor arguit. A com¬
paratione argumentũ ẽ. qͣn ꝑ colla¬
tionẽ ꝑsonarũ siue causarũ senten¬
tiȩ ratio sub imputatione format᷑.
Ut uirgiliꝰ. Tu potes eneã manib
subduce gͣum. Nos aliqͥd cont᷑ ruti¬
los iuuisse nefandũ ẽ. Itẽ argum̃ta¬
quȩ dicunt᷑ extrinsecꝰ. quȩ greci
tecnos id ẽ. artis exꝑtes uocant ut
stat re. Hec diuidit᷑ qͥnq modis io
ẽ. pͥmo ex ꝑsona scd̾a. ex nature au¬
ctoritate.iii. extemporibꝰ auctorita¬

Expanded text:
tur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali perictur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatlant, nihil adfore credunt, quis omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant. A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque ceres quod vulgus servorum solet, dolis ut me deludgumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.' A comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut stat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, tertio ex temporibus auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
one formata. Scd̾m argum̃tum.
a gen̾e ẽ. cũ de eodẽ gene senten¬
ab spẽ argumentũ ẽ. cũ gñali q̃¬
stioni fidẽ spẽs facit. ut. At ñ sic
frigiꝰ penetrat lacedemona pa¬
rit in rutilos. steteruntq in corpore
gͣu yliacis campis. Adiffe̾ntia ar¬
gumentũ ẽ. qñ ꝑ diffẽntiã aliqua
seꝑant᷑. Ut uirgiliꝰ. Non diomẽdis
equos. nͨ currũ cernis achillis. A cõ¬
pantes. sibimet opponuntur. Ut
uirgiliꝰ. Mortali ne manufacte
ĩmortale carme. fas habeant. cer¬
tusq incerta ꝑicła lustret enedᷤ.
Aconsequentib argum̃tũ dicit᷑.
qñ positã rẽ. aliqͥd mneuitabiliter
fi tanta suꝑbia uictis. Ab antece¬
dentibꝰ argum̃tũ ẽ. qñ aliqͣ ex hiᷤᷤ
quȩ pͥus gesta sunt cõꝓbantur. ut
aꝑire id qd̾ cogitau̾it. uos potestiᷤ
dubitare qͥd fecitꝰ. N repugnanti¬
bus argumentũ ẽ. qñ illud qd obi¬
cit᷑ aliqua contrarietate destrui¬

Expanded text:
one formata. Secundum argumentum one formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sentenAb specie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona parit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A conpantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabinec tanta superbia victis. Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his, quae prius gesta sunt, conprobantur, ut aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid fecerit?' A repugnantibus argumentum est quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destrui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ qͦdammͦ ex reb aliis tracta nos¬
cunt᷑. alia quȩ adsumunt᷑ extͥnse-¬
cus. Argumenta quȩ in eo ip̃so de
qͦ agitur herent: intͥbus diuisa st̃.
Prima a toto. sed̾a a parte. t̃cia a nota.
Argum̃tũ a toto. cũ diffinitio ad hi¬
bet᷑. ad id qđ querit᷑. sic̃ ait cicero.
Gła ẽ laus recte factorũ: magnorũq
in re publica. fama m̾itorũ. A par¬
tibus ẽ argum̃tũ. cũis qͥ se defen¬
dit. aut negat factũ: aut factum
esse. iure defendit. Anota ist argum̃¬
tum. cum exui nominis argum̃tũ
aliquod elicitur. ut eicero. Consulem
inquã querebam: quẽ in isto ma¬
iali inuenire ñ poterã. Effeccta ar¬
gum̃ta sunt. quȩ qͦdãmͦ ex rebꝰ aliis
tracta noscuntur. Sunt aut̃ numo
qͣtuordecĩ. Id ẽ pͥmũ a coniugatis.
argum̃tũ ẽ cũ declinat᷑ a nomine.
et fit u̾bũ. Ut cioero. uerrẽ dic̃ eu̾¬
unius appellationis postremitas¬
pꝰtremitas: in alia uocis declinati¬

Expanded text:
que quodammodo ex rebus aliis tracta nosque quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sPrima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: a est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Consulem, consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quattuordecim; id est, primum a coniugatis argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit eveunius appellationis postremitas, in alia vocis declinati
Abbreviated transcription (Latin):
Rẽ enĩ q̃sitã. p̃dictũ declarauit
eremplũ. Hoc ẽ aut̃ ꝓpͥũ diffiniti¬
onis qͥd sit illud qd̾ q̃rit᷑. declarare.
Undecima spẽs diffinitionis ẽ. quã
o animꝰ. et consiliũ. et sententia ci¬
uitatis. Et alit̃. Pax ẽ. tnqͥlla liber
tas. fit et ꝑuicuꝑationẽ ꝗͣ. greci
dit᷑ partes. Item pars ẽ. q̃ sub ẽ gñi.
Qͥnta decima species diffinitionis ẽ.¬
rei rationẽ uocant. ut dies ẽ. sol su¬
pͣt̾ras. nox ẽ sol sub t̃ris. Scire aũ
debemꝰ p̃dictas sp̃es diffinitionũ
topicis m̾ito esse sociatas. qm̃ int̃
quedam argum̃ta sunt posite :
e ñ nullis locis cõmemorantur
intopicis. Nẽ atopica ueniamꝰ
quȩ sunt argum̃torũ sedes: fontes sen¬
sum et origines dictionũ. .ix. de topicis
opica ẽ disciplina inueniendorũ
argum̃torũ. Diuisio topicorũ siue
locorũ ex qͥbꝰ argum̃ta ducuntur:
tͥplex ẽ. Nam alia meo ipso de quo
agit᷑ herent. alia quȩ dicunt᷑ effecta.¬

Expanded text:
sitam praedictum declaravit exemplum. Hoc est autem proprium definitionis, quid sit illud quod quaeritur declarare. Undecima species definitionis est quam et animus, et consilium, et sententia civitatis. Et aliter pax est tranquiltas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci titur partes'. Item 'Pars est, quae subest generi'. Quintadecima species definitionis erei rationem vocant, ut: Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris. Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt posita, et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc autem ad topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, et origines dictionum. CAPUT XXX. De topicis. 1. Topica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio topicorum sive locorum ex quibus argumenta ducuntur triplex est. 114 Nam alia in eo ipso de quo agitur haerent; alia, quae dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sita uocat. ꝓpt̾ qd̾ sibi uelut exad¬
u̾so uidentur. obsistere ut contra¬
ria. nec tamen om̃ia quȩ opponunt᷑
sibi contraria sunt. sed omnia a con¬
trario opposita sc̃. Primũ genꝰ ẽ contͣrioꝵ
qd iuxta ciceronẽ diusũ uocatur.
ꝓeo qd̵ tantũ contrariȩ sibi oppo¬

Expanded text:
sita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi oppo
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑aͣ describit᷑. Ut si luxuriosum
uolumꝰ definiie. dicimꝰ luxuriosꝰ
ẽ uictꝰ. ñ necessarii s sũptuosi. ho
nores appetens. in delitiis affluens.
in libidine ꝓitꝰ. Hec et talia de¬
finiunt luxuriosũ: s ꝑ descripti¬
tionis oratoribꝰ magis apta ẽ ꝗͣ
dialecticis. qͥa latitudines habet.
que similitudo inbonis rebꝰ poni-¬
tur et in malis. Qͥnta sp̃es defim¬
tionis ẽ. ꝙͣ gͥce cataantilȩxin. lati¬
ne adu̾bum dicimꝰ. Hȩc uocem
illam decuiꝰ re querit᷑. alio sermone.
designat uno ac singłari. et qͦd ãmodo
qͥd illud sit in uno u̾bo positũ. uno
u̾bo aliud declarat: ut conticesoe ẽ.
tace̾. Itẽ. cũ t̾minũ dicimꝰ finẽ. aut
depopulataᷤ interp̃tam᷑. ẽẽ uastatas.
Sexta spẽs diffinitionis ẽ. quã g̾ci
catadiaforan. nos diffentiã dicimꝰ.¬

Expanded text:
natura describitur; ut si luxuriosum natura describitur; ut si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi, appetens, in deliciis affluens, in libidinem pronus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicim
Abbreviated transcription (Latin):
et uͭ dr̃ diffinitio. ut est hõ aĩal ra¬
tionale mortale sensus disciplineq
capax. Hec enĩ diffinitio ꝑ sp̃es &
diffentias descendens uenit ad ꝓpͥũ.
cupat᷑. Qͣm noticionẽ cõmuni ñ
ꝓpͥo noĩe possumꝰ dr̃e. Hec isto mͦ
semꝑ efficit᷑. Homo ẽ qd̾ rationali
conceptione exercitioq p̃est ani¬
malibꝰ cunctis. Non enĩ dixit qͥd
ẽ hono s qͥd agat. qͣsi qͦdam signo
inpoticiã deuocato. In ista enĩ et in
xplicatio declarat᷑. & qͥa illa sub̾a¬
pͥncipatũ. Tercia sp̃es diffinitiõis
sit euident̃ ostendit. Cuiꝰ eremplũ
tale ẽ. Homo ẽ. qͥ ingenio ualet.
artib pollet. et cognitione rerũ.¬
aut qd̾ agere debet̾ eligit. aut a¬
nadu̾sione qd̾ inutile sit contẽ¬
nit. his enĩ qualitatibꝰ exp̃ssus ac
atullio descriptio nuncupat᷑. q̃
adhibita circuitione dictorũ fa
declarat. Querit᷑ enĩ qͥd auarus¬
sit. qͥd crudelis. qͥd luxuriosus. et
uniu̾sa luxuriosi. auari. crudeł.:

Expanded text:
tur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, cupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in explicatio declaratur; et quia illa substaprincipatum. Tertia species definitionis sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibaut quid agere debeat eligit, aut animadversione quid inutile sit contemnit. His enim qualitatibus expressus ac a Tullio descriptio nuncupatur: quae, adhibita circuitione dictorum facdeclarat. Quaeritur enim quid sit avarus, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari et crudelis
Abbreviated transcription (Latin):
no̾ant. ut cũ querit᷑ qͥd int̾ sit int̾
regẽ et tyrannũ. adiecta diffentia
qͥd ut̃q sit definit᷑. id ẽ. ixx ẽ. mode¬
stus et tẽꝑatꝰ. tyrannꝰ uͦ impiꝰ et in¬
mitis. Septima species definitiõis
transiationẽ dict̃. ut cicemo in topi¬
cis. Litꝰ ẽ. qua fluctꝰ eludit. hoc ua
riȩ tractari. pͣ. Modo enĩ ut mone¬
at. mͦ ut designet. mͦ ut uituꝑet.
aut laudet. Ut moneat nobilita
ẽ uirtutis. modorũ ap̃ posteros sar¬
cina. Ut designet. apex ẽ. arx corps¬
ris. Ut laudet adolescentia ẽ flos ea¬
Atis. Ut uituꝑet. diuitiȩ st̃ breuis ui¬
de longũuiaticũ. Octaua sp̃ẽs dif¬
finitionis ẽ ꝙͣ g̾ci. cataafere. sina
to genentio. latini ꝑ pͥuationẽ. con¬
trarii eiꝰ qd̾ definit᷑ dic̃t. bonũ ẽ.
qd̾ malũ ñ ẽ. iustũ ẽ. qd̾ inustũ
ñ ẽ: et his similia. Hoc aut̃ gen̾e
diffinitionis uti debemꝰ cũ contͣn¬
cũ honestate: id qd̾ tale ñ est. ma¬
lum ẽ. Nona sp̃es diffinitionis

Expanded text:
t, cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari potest: modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut laudet ac vituperet. Ut moneat: Nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina. Ut designet: Caput est ars corporis. Ut laudet: Adolescentia est flos aetatis. Ut vituperet: Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum. 9. Octava species defincontrarii eius, quod definitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contracum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
uictormi libro adbreuiatis.. uiii.¬
efinicio ẽ phylophorũ q̃ in re¬
bus ex primendis explicat qͥd
res ipsa sit. qualis sit. et quẽ admo
dum m̃bris suis constare debeat.
Est enĩ oratio breuis uniꝰ cuiꝰq rei
naturã a communione diuisam.
ꝓpͥa significatione concludens. Di¬
uisio diffintionũ in partes qͥnde¬

Expanded text:
ictorini libro abbreviata . Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualdum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis, uniuscuiusque naturam communione divisam, propria significatione concludens. Divisio diffinitionum in XXV parte
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis q̃dam habere t̾ciũ posst̃:
ut in contrariis candidũ et ni¬
grũ. terciũ eiꝰ ñ candidũ n ni¬
grum: s fuscũ uł pallidũ.¬
In relatiuis qͦ ut multa et pau¬
ca. Terciũ enis. nec multa nͨ pau¬
ca: s mediocra. In habitu uel orba¬
tione ut uisio et cecitas. Tercium eiꝰ
nec cecitas. nec uisio. sed lippitudo.
Hic gͦ legit. ñ legit. Terciũ nicħ
habet.

Expanded text:
ex illis quaedam habere tertium possunt, ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidIn relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil habet.