comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradentur: Aut quantũ
in apłatus sui ministerio
complacuisse xp̃o credimꝰ
paulum. qui tantum pla¬
cere potuit ꝑsecutor: Pia¬
cuit enum. qr non iniqui
pectoris studio. s simpli¬
cis ignorantie in cauta
deuotione certabat. Deniq
ut primum sensib eius
sp̃c ueritatis infusus est.
ostendit continuo non se
xp̃i seuisse odio. s amore
paterne legis innocent̃ er¬
rasse. De quo quid ego po¬
tissimum dicam. cum fi¬
delissimus ip̃e sibi sit tes¬
tis. qui cum nec suas ue
in se gestum est conficet᷑:
Ut enm uelut de altero
quodam scio hominem

Expanded text:
traderentur? Aut quantum traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velin se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio hominem
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimorum apłors
Petri & Pauli insepa¬
rabilem fidem passionẽ¬
q germanam. omĩ nos
deuotione frr̃s necesse est
celebrare. qr & laudabilis
eos uita. ad głosissimum
ꝑduxit occasum. & miri¬
ficus obitus ꝓpetuã trans¬
misit ad uitam. Et li¬
cet in petro fides emine¬
at in paulo doctrina p̃¬
cellat. & magist̾ĩum ta¬
men Pauli plenitudo ẽ
& crediilitas petͥ doctͥne
fundameritum. Quos tan¬
ta celestis electionis dig.¬
natio u̾sitauit. ut hic
fieret de piscatore doctor
ille de ꝑsecutore defensor.
S in hoc omnipotentis
dei accollenda maiestas ẽ:
qui inspiratione mirabili
docendi gr̃am tribuit im¬
perito. & inimicum fecit
amare qd̃ oderat: de fidẽ
quam impugnabat asse¬
rere. Illius piscationẽ nõ
uius cecauit oculos. ut
purgatiori recepto lumi-¬
ne:clarissime mentis acie
ultra humanum uidere
possit aspectum. Quan¬
ti gͥ nieriti apd̃. deũ suũ
petrus erat. ut ei post na¬
uicule parue remigium
tocius ecelie gubernacula

Expanded text:
eatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non ujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula
Abbreviated transcription (Latin):
in paradysum. & audiuit
archana uerba. que non
licet homini loqui. Qͥd
hoc apło magnificentius.
cui in miedio mortaliũ
constituto. & supra celos
ire datum. & ad terras
redire concessum est: Le iii¬
uid hoc beatius uiro
qui inter secreta parady¬
si ediscere meruit. quod nͨ
lingua hominis loqui
possit. nec quisquam me¬
reretur audire: Et cum
tante sint sublimitatis
illa que docuit. ut compre¬
bendere ea mens humana
non possit. quante illud
sibi asserit non licere: Qo
& de petro referam. cuius
tanta a deo est approbata
iusticia tantãq ei potẽs¬
tas attribita est iudican¬
di. ut in arbitrio eius po¬
neretur celeste iudicium:
Perspicite gͦ ce estinate
quanto nobis sit petriꝰ
aplc honore reuerendus.
cuius sententiam in ter¬
ris ꝓlatam sempiterni
iudicis equitas ñ repel¬
lit. Et ideo diligenter in¬
teudite que sit eius glie
megnitudo. cui dum cla¬
ues regni committuntur
eterni. celum illi claud̾e.
&& aperire ꝑmissum est.
neranda hodie passio cele¬

Expanded text:
in paradisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. neranda hodie passio cele
Abbreviated transcription (Latin):
non facit fructum bonum:
excidẽtur & in ignem mit¬
tetur. Igitur ex friictib coꝵ
cognoscetis eos. Quo loco
illorum error maxime ca¬
uendus est: qui de his ip¬
sis duabz arborib duas
naturas opinantur esse
quarum una fit dei. ait̾a
uero net dei nec ex deo. De
quo errore. in alus libris
disputatum est uberius:
& si adhuc parum est dis¬
putabitur. Hinc autem
non eos aduuiare istas
duas arbores docendum
eum dicere tam clarum¬
est ut quisquis p̃cedentia
& consequentia legeret:
miretur eorum cecitatem.
Deinde attendant qd̃ dic¬
tum est. Non potest arbor
neq arbor mala fructus
bonos facere. Et ideo putãt
neq animam maiam fi¬
eri posse. ut in nelius cõ¬
mutetur: neq bonam in
deterius. Quasi dictum
sit.Non potest arbor bona
tum est: non potest arbor
bona fructus malos facẽ.¬

Expanded text:
non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » 79. Quo loco illorum error maxime cavendus est, qui de his ipsis duabus arboribus duas naturas opinantur esse, quarum una sit Dei, altera vero neque Dei, neque ex Deo. De quo errore in aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum est, disputabitur: nunc autem, non eos adjuvare duas istas arbores, docendum eum dicere tam clarumest, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, miretur eorum caecitatem. Deinde attendunt quod dictum est, « Non potest arbor neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo putant neque animam malam fieri posse ut in melius commutetur, neque in deterius bonam; quasi dictum sit, Non potest arbor bona tum est, « Non potest arbor bona
Abbreviated transcription (Latin):
unt ao uos in uestimen¬
tis ouium: intrinsecus
autem sunt lupi rapaces.¬
ed isti non fallunt
oculum simplicem qͥ
arborem dinoscere ex frue¬
tib nouit. Ait enim. Ex
fructib eorum cognoscetis
eos. Deinde similitudines
adiungit. Numquid colli¬
gunt de spinis uuas aut
de tribulis ficus: Sic om¬
nis arbor bona: bonos fru¬

Expanded text:
unt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapacesed isti non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignoscere ex fructibus novit. Ait enim: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bona fru
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ suꝑ omĩa aromata. Fa¬
uis distillans labia tua
sponsa. mel et lac sub lingua
tua. et e dor uestunentoꝵ tu¬
oy siut odor turis. Hortus
conclusus soror mea sponsa.
hortus conclusus fons sig¬
natus. Emissiones tue
paradysus maloꝵ punicoy.
cum pomoꝵ friitu. Cypu
cum nardo .. ardus cum
crocco. fistule et cynamo¬
mum cum uniu̾sis lignis
lybani. Ayrra et aloe cũ
uniuersis primis unguẽtis

Expanded text:
romata favus distillans labia tua sponsa mel et lac sub lingua tua et odor vestimentorum tuorum sicut odor turis hortus conclusus soror mea sponsa hortus conclusus fons signatus emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus cypri cum nardocrocus, fistula et cinnamomum, cum universis lignis Libani, myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis
Abbreviated transcription (Latin):
donet aspiret dies. et inclinen¬
tur umbre. Reuertere si¬
nulis esto dilecte mi sapree.
aut hinnulo ceruor. super
N lectulo meo per noctes
quesiui quem diligit anima
mea. Quesiui illum. et non
inueni. Surgam et cirruibo
ciuitatem ꝑ uicos et plateas.
queram quem diligit quima
mea. Queliui illum et non
inueni. Inuenerunt me uigi

Expanded text:
piret dies et inclinentur umbrae revertere similis esto dilecte mi capreae aut hinulo cervorum super n lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea quaesivi illum et non inveni surgam et circuibo civitatem per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea quaesivi illum et non inveni
Abbreviated transcription (Latin):
decorus lectulus noster floridꝰ.
Tigna domoꝵ nr̃ad cedrina.
laquearia cypressina łco.ii¬
go flos campi et liliũ
conuallium. Sicut li-¬
lium int̾ spinas. sic amica
mea inter filias. Sicut ma¬
lus int̾ ligna siluarum. sic
dilectus meus int̾ filios. Sub
umbra illius quem desideni¬
ueram sedi. et frustus eius
dulcis gutturi meo. Introdu¬
xĩt me in cellam uinariam.
ordĩnauit in me caritatem.
Fulcite me floribus. stipate
me malis. quia amore lan¬
gueo. Leua eius sub capite¬

Expanded text:
u. Lectulus noster floridus, tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia cypressina . Domgo flos campi et lilium convallium sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias sicut malum inter ligna silvarum sic dilectus meus inter filios sub umbra illius quam desideraveram sedi et fructus eius dulcis gutturi meo introduxit me in cellam vinariam ordinavit in me caritatem fulcite me floribus stipate me malis quia amore langueo
Abbreviated transcription (Latin):
gari incipiam post greges so¬
dalium tuoꝵ⁊ Si ignoras te
s pulchra inter mulieres.
egredere et abi post uestigia
gregum. et pasce hedos t̾uos.
iuxta tabernatula pastoꝵ.
Equitatui meo in curribus
pharcionis. assimilaui te
amica mea. Pulchre sunt
gene tue sicut turtur collũ
tuum sicut monilia. Qu

Expanded text:
ipiam post greges sodalium tuorum: Si ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum, et pasce haedos tuos juxta tabernacula pastorum. Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis: collum tuum sicut monili
Abbreviated transcription (Latin):
do suam fecit. Uultĩ &e¬
enim audire fr̃s mei qͣ¬
lem inuenerie eam. qua¬
lem reddiderit : finis can¬
tici huius qd̃ ob notici¬
am simul & ꝓlixitatem
sui totum caritati ur̃e
recensere. ce explanare iõ¬
gum duximus aꝑte de¬
niintiat dicens.Uisita¬
uit nos oriens ex alto.

Expanded text:
do suam fecit. Vultis etdo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos o
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. Quid autem ꝓ¬
phetans & benedicen
deum zacharias dixerit:
audiamus. Benedictus
dominꝰ deus isrl: qr uisi¬
tauit & fecit redemptio¬
nem plebis sue.
N quib ꝓfecto uerbis
notandum. quia beatus
racharias qd̃ inchoatũ
& ꝓxime futiirum in sp̃y
preuiderat: ꝓphico more
quasi iam factum ẽẽt nar¬
rabat. uisitauit autem
nos apparens in carne
dominus quasi longuis
a se recedentes: quos in
peccatis positos querere
& iustificare curauit. Ui¬
sitauit quasi medicus
egrotos. qui ut uet̾atum
suꝑbie nr̃e langorem sa¬
naret: nouum nob̃ sue
humilitatis exemplum
exhibuit. fecit redemptio¬
nem plebis sue qui nos
uenuindatos sub peccato
& antiqui hostis seruito
additos. dato sui sangui¬
nis p̾cio liberauit. Unde
bene hortatur apls dicẽs
Empti enim estis p̾cio
magno: głificate & por¬
tate deum in corpore ui¬
stro. Plebi autem sue di¬
cit. Non utiq qr uenieis
plebem suam repperit:
s qr uisitando ce̾ redim̃s¬

Expanded text:
scripsit . Quid autem pscripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus egrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimen
Abbreviated transcription (Latin):
illa a reatu ꝑpetue mor¬
tis absoluere solebat: ita
ista perfectam uite ĩmor.¬
talitatis nouitatem. &
in auctore nr̃o exhibuit.
&e in nobis sꝑandam mõ¬
strauit. Qõ uero int̾ hec
zacharias impletur sp̃u
sc̃o ac redemptore nostro
simul & nr̃a redemptio¬
ne ꝓpħ̾at: significat my¬
stice qd̃ multi de styrpe
sacerdotali qui a confes¬
sione xp̃i diituis ora
continuerant: pꝰmodum
ꝑ susceptionẽ fidei illius
sp̃c scĩ uirtirte replendi.
dono ꝓph̾ie sublimandi
& magisterii pastoralis
officio populis ẽent pre¬
ferendi. Quamuis ea
tia zacharie hoc quoq
conuenient figurare cre¬
dendum est: qr tunc in¬
staret tempus. quo fi¬
delib panderet᷑. omnes
legalis sacerdotii ritus &
cerimonias spiritali intꝰ
scientia ce ꝓpħicis exu¬
berare mysteriis. que me
eterne diuinitati testimo¬
nium ferrent. iuxta quod
ip̃e iudeorum duritiã in¬
crepans dicit. Si crederetiˢ
moysi: crederetis forsitan
& michi. De me enĩ ille

Expanded text:
illa a reatu perpetuae morilla a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadtia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae meaeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille
Abbreviated transcription (Latin):
dicens deum: patet iirtiq
q manifestata ꝑ apłos
gr̃a noui testamenti.
multa etiam turba sac̃ er¬
dotum obediebat fidei.
relicta q taciturnitate
nociua ad confitenda
laudanda. ce p̾dicanda
sui dona redemptoris
se deuote submittebat.
ꝙ quidem in die circũ¬
cisionis iohannis qn ce
nom̃ accepit: factus est
timor suꝑ om̃s uicinoᷤ
tana uidee duuilgabant᷑
õmnia uerba hec. Porro ĩ
tempore dominice resurre¬
timor continuo saluberri¬
mus ñ solum iudeorum
qui erant uicini uł si tu
uidelicet loci uel scientia
legis. s & ext̾arum usq
ed fines terre gentium
corda concussit. Nec tantũ
montana cuncta iudee.
uerum etiã omnia mun¬
dani regni. mundaneq sa¬
pientie culmina uirtutis
eius fama transcendit:
ita ut relicta ubiq cul¬
tiira ac uita priori. ad
ꝑcipienda fidei illius sa¬
cramenta confluerent:
dominice resurrectionis
imeginem p̃fert:qr ⁊ hec
octauo die. hoc est pꝰ sab¬
batum facta est. Et sic̃t

Expanded text:
dicens Deum, patet utique dicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. t quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est titana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurretimor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Dominicae resurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
deta est: figurate demin¬
tiat. Contendebant gͦ de
nomine nati ꝓphe hi qui
conuenant.&e zachariam
hunc uocari satagebant.
At contra mater uerbis:
& pater scriptis. qd̃ ioh̃es
magis appellandus esset
astruebant. Quia ñnulli
celestium sacramentorum
minꝰ periti qui in primor¬
diis euangelii choruscan¬
tis. carnalia adhuc lega¬
lis sacerdotii statitta. si¬
mui obseruanda ẽẽ decer¬
uos ꝓ certo ipsa legis
doctrina suscipienda xp̃i
gr̃a. quasi elisabeth de no¬
mine iohannis. uiua uo¬
ce confirmat. dicendo per
uobis suscitabit deus ur̃
legale sacerdotium tacitiꝰ
cerimoniaꝵ suaꝵ typis.¬
quasi mutis litt̃aium fi¬
aaiiguris. zacharias eidem
gr̃e nascenti testimoniũ
ꝑhibet: qr nichil prorsus
in omnib sacerdotii ue-¬
teris obseruationib ac¬
tum uel dictum ẽe creden¬
dum est: qd̾ ñ euangelii
gr̃a. si recte intelligitur
expresserit. Qd̃ autem de¬
clarato postmodum ce
confirmato nomine io¬
hannis aꝑtum est os ra¬
charie & loquebatur bñ¬

Expanded text:
data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decerrofecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per vobis suscitabit Deus vestlegale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis,quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur bene
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib. Hanc unam
uisionem petiit a domi¬
no quidam. Et ipsi quidẽ
si uolumus: nos sumus
Huius dessoerio laborauit
in gemitu suo. Hic lauit
ꝑ singulas noctes lectum
suum. & in lacrimis stra¬
tum suum rigauit. Propt̃
hanc enum fuerunt lacri.¬
me sue panes die ac nocte.
cum diceretur ei ꝑ singłos
dies ubi est deus tuus:

Expanded text:
tores. Hanc unam visionem petivit a Domino quidam; et ipse quidam, si volumus, nos sumus. Hujus desiderio laboravit in gemitu suo, hinc lavit per singulas noctes lectum suum, et in lacrymis stratum suum rigavit . Propter hanc enim fuerunt ei lacrymae suae panis die ac nocte, dum diceretur ei per singulos dies, Ub
Abbreviated transcription (Latin):
est in dextera dei sedens.que
sursum sunt sapite: non
que suꝑ terram. Ioeo enim
ibi positum est: ut sursũ
uersi edificemur. Sic̃ enĩ
terrenis modis construen¬
dis quoꝵ grauia corpora.
non itiq nisi ad ima de¬
uergunt. in imo ponitur
fundamentũ. sic nobis
e contrario sursum est po¬
situs lapis ille fundam̃¬
talis. ut sursum nos ra¬
piat. etiam pondere cari¬
simi cum timore &e tre¬
more. ur̃am ip̃orum salu¬
tem operemini. Deus enĩ
est qui operatur in uob̾.¬
uintate. Omnia facite sñ
murmuratione. & tamquã
lapides uiiii. coedificamini
in templum dei: & tam¬
quam ligna imputribilia
de uobis ipsis facite do¬
mum dei:¬

Expanded text:
st in dextera Dei sedens: quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Ideo enim ibi positus est, ut sursum versus aedificemur. Sicut enim terrenis molibus construendis, quarum gravia corpora non utique nisi ad ima devergunt, in imo ponitur fundamentum: sic nobis e contrario sursum est positus lapis ille fundamentalis, ut sursum nos rapiat etiam pondere charirgo cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Deus enim est qui operatur in vobiluntate. Omnia facite sine murmuratione . Et tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei : et tanquam ligna imputribilia de vobis ipsis facite domum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lectationem domini. ce¬
tator ce ipse est habitatõ.
Qui enim habitant in do¬
mo dei ipsi sunt etiam do¬
mus dei. que contemplat᷑
delectationem eius. & prote¬
gitur templo eius. abscos¬
ditur in abdito uultus eiꝰ.
Panc spem tenenius. rem
nondum uidemus Si aũ
quod non uidemus spera¬
mus: ꝑ patientiam expecta

Expanded text:
lectationem Domini, etator, ipsi habitatio. Qui enim habitant in domo Dei, ipsi sunt etiam domus Dei: quae contemplatur delectationem ejus, et protegitur templum ejus, et absconditur in abscondito vultus ejus. Hanc spem tenemus, rem nondum videmus. Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
Mitcet filius hominis an¬
gelos suos & colligent
de regno eiꝰ omnia scan¬
dala. In illo quippe reg¬
no scandala non erunt:
ubi ꝓfecto reꝓbi ño ad¬
mittunt᷑. Quo uidelicet
exemplo colligitur.quod
hoc loco regnum dei pre¬
sens eccłia uocatur. Et qr
ñ nulli ex discipulis usq
adeo in corpore uicturi e¬
rant. ut eccłiam dei con¬
structam conspicerent.⁊
contra mundi huiꝰ głiã
erectam: consolatoria pro¬
missione nunc dr̃. Sun
quidam de hic stantib
qui non gustab̃t mor¬
ten. donec uideant reg¬
num deiSS cum tanta
dominus subeunde mor¬
tis precepta ed̾et: quid
necessarium fuit ut ad
hanc subito ꝓmissionẽ
ueniret: Quod si sub¬
tiliter atcendamus. qͣn¬
ta dispensatione pietatis
agatur agnoscimus. Disci¬
pulis enim rudib de p̃
tendum fuit : ut possen
robiistius in futura soli¬
dari. Sic isrłitico populo
ex egipti terra liberando.
repmissionis terra ꝓmit¬
ttitur. & cũ uocandus eẽt
ad dona celestia. terrenis

Expanded text:
Mittet Filius hominis anMittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiamtendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
plerimq ip̃e homo qui
irascitur discordanti sibi
reconciliari appetit. s ire
ad satisfaciendum prior
erubescit. Densemus fac¬
ta ueritatis: ut uideamꝰ
quo iaceant nr̃e pͣuitatiꝰ
actiones.Si enim membͣ
summi capitis sumus.
imitari eum cui conec¬
timur debemꝰ. Quid nãq
Ad nr̃e eruditionis exem¬
plum paulus egregius
predicator dicit: O xp̃o
legatione fungimur. tã¬
quam deo exhortante ꝑ
reconciliamini deo. Ecce
int̃ nos ce deum discor¬
diam peccando fecimuᷤ.
& tamen deus ad uos su¬
os legatos prior misit: ut
nos ipsi qui peccauimꝰ ad
pacem dei rogati ueniamꝰ.
Erubescat gͦ humana suꝑ¬
bia: confundatur quisq
si non satisfaciat prior ꝓ.¬
ximo: quando ꝑ culpam
nr̃am ut ei reconciliari
debeamus. & ip̃e qui offẽ¬
sus est legatis int̾uenien¬
tib obsecrat deus: ix
equitur. Dico autem
uobis: uere sunt aliqͥ
hic stantes qui ñ gusta¬
bunt mortem.donec ui¬
oeant regirin dei:
catur. Unde scriptum ẽ.

Expanded text:
plerumque ipse homo qui plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. 6. Sequitur: Dico autem vobis, vere sunt aliqui hic stantes qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. catur. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ego respondeo qd̃ in hac ple¬
be xp̃iana sunt ñnulli qͥ
xp̃m ideo confitentur. qr
cunctos xp̃ianos ẽe aspi¬
ciunt. Nam si nomen xp̃i
in tanta hodie gła non
eccłia non haberet. Non
ergo adꝓbationẽ fidei uox
sufficit ꝓfessionis: quam
defendit auerecondia pro¬
fessio gen̾alitatis:
st tam̃ ubi se quisq
interroget. ut in confessi¬
one xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet.
si non iam nom̃ eius eru¬
bescit: si plene uirtirte m̃¬
tis humanum pudorem
subdidit. Certe enim ꝑ¬
secutionis tempore eru¬
bescere poterant fideles
substantiis nudari. de di¬
gnrtatib dr̃ici. uerberib
affrigi. Pacis autẽ tẽpore
quia hec a nr̃is persetu¬
tionib desunt: est aliũd
ubi ostendamur. nobis.¬
Ueremur sepe aꝓximis
despici: dedignamur iN¬
iurias uerbi tolerare.Si
contingat iurgium for¬
tasse cum ꝓximo: erubes¬
cimus priores satisfacere.
Cor quippe carnale. dum
huius uite głam querit:
humilitatem respuit. Et

Expanded text:
ego respondeo quod in hac pleego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie gloria non Ecclesia non haberet. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis.Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
suum quisq consideret: &
cognoscit sibi posse sufficẽ
parua que ht̃. S fortasse
metuit: in huius uite iti¬
nere sumꝑtus desit. Longa
nr̃a desideria increpat uia
breiuis. Incassum mutta por¬
tantur: cum uixta est qͦ
lerumq autem & aua¬
ritiam uincimꝰ: s adhuc
obstat qd̃ uias rectitudi¬
nis minori tenemus cu¬
stodia ꝑfectionis. Nam
sepe labentia cuncta des¬
picimus. s tñ adhuc hu¬
mane uerecundie usu p¬
pedimur. lit rectitudinẽ
quam seruamus in m̃te
nondum exprime uale¬
amus in uoce. & tanto
dei faciem ad iusticie de¬
fensionem negligimus.
quanto humanas facies
contra iusticiam uerem᷑
S hirie queq uulneri
congruũ subuingitur me¬
dimentũ: cum dñs dicit.
Qui me erubuerit ce me¬
Q sermones: hunc filius
hominis erubescet cum
uen̾it in maiestate sua
& patris & scorum ange¬
lorum. S ecce nune apct
se homines dieunt. Nos
iam dñm & sermones eiꝰ
ñ erubescimꝰ: quia aperta
eum uoce ꝓfitemur. Quibꝰ

Expanded text:
suum quisque consideret, et suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, lorum. 5. Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciet: ac si agricole dicat᷑.
frumentũ si seruas ꝑdis.
si seminas. renorias. Quiꝰ
enum nesciat qd̃ frumen¬
tum cũ in semine mittit᷑.
perit ab oculis in terra de¬
ficit: S unde putrescit
in pulũe: inde iurideseit
in tenouatione. Quia uͦ
sc̃a eccłia aliud tempꝰ ht̃
ꝑsecutioĩs atq aliud pa¬
cis: redemptor nr̃ ip̃a eius
tempora distinguit in p̃¬
ceptis. Nam persecutionis
tempore ponenda ẽ anima
pacis autem tempore ea q̃
amplius dominari posst̃
frangenda sunt desideria t̃¬
rena. Unde & nunc dicitur.
Quid enim ꝓficit homo si
lucretur totum mundum:
se autem ꝑdat. & detrim̃¬
tum sui faciat: Cum per¬
secittio ab aduersariis de¬
est: ualde uigilantiꝰ cor eꝰ¬
todiendum est. Nam paciᷤᷤ
tempore quia libet iuiere.
libet etiam ambire. Que
ꝓfecto auaritia bene com¬
pescitur. si ip̃e status ambi¬
entis sollieite consideretur:
Nam cur instet ad colligẽ¬
dum. q̃n stare non potest
ip̃e qui colligit: Cursum gͦ

Expanded text:
ricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis; Redemptor noster ipsa ejus tempora distinguit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
reat. quod in ꝑturbatioĩ¬
b custoditur. S quia na¬
taie mr̃is hodierna die
coumus fr̃s mei: nequa¬
quam auirtute eius pa¬
cientie nos estimare ex¬
trancos debemus. Si enĩ
aouuante nos domino
uirtitem pacientie serua¬
re contendimꝰ. & in pace

Expanded text:
reat, quod in perturbationireat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace
Abbreviated transcription (Latin):
occulte insidias exardes¬
cit.
Quietis namq iam tẽ¬
pore ad uictoris animũ
redit. & uel uampna re¬
rum uel iniuriarum ia¬
cula ad memoriã reduc̃.
cuncta q que sibi illata
sunt uehementer exagge¬
rans. fuisse intolerabilia
ostendit. & quiescentis a¬
nimum tanto furore con¬
turbat. ut plerimq uir
patiens illa se equanimi¬
ter tolerasse etiam post
uictoriam captiuus eru¬
bescat: seq non reddici¬
se contumelias uoleat. ⁊
deteriora respondere si oc¬
casio prebeatur querat.
Quib gͦ isti sunt simi¬
les: nisi his qui ꝑ forti¬
tudinem in campo uic¬
tores sunt. s ꝑ negligen¬
tiam postmodum intra
urbis claustra capiunt᷑.
Quib isti sunt similes.
nisi his quos irruens
grauis languor a uita ñ
ter recidiua febris occidit:
Ille gͦ ueraciter pacienti¬
am seruat. qui ce ad tẽpꝰ
auena maia sine uolore
dolerat. &e hec eadem re¬
tractans ꝑtulisse se talia
exultat: ne bonum pa¬
cientie quietis tempore pe¬

Expanded text:
occulte insidias exardesocculte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non iens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pe
Abbreviated transcription (Latin):
custodire etiam cordis
innocentiam curent.S
eum post paululũ hec
ip̃a que ꝑtilerint ad me¬
moriam reuocant: igne
uebem̃tissimi doloris in¬
stigant᷑. argumenta ul¬
tionis inquirunt.⁊mã¬
suetudinem quã tolerã¬
des habuerunt. in retra¬
ctatione sua semet ip̃oz
diudicantes perdunt.
Callidus namq adũsa¬
rius bellum contra du¬
os mouet. unum uide¬
licet in flainmans ut¬
contumelias prior infe¬
rat: alterum uero prouo¬
cans ut contumelias le¬
sus red̾at.S qr eus iã
uictor excitit. quem ad
ꝓferendas contumelias
commouit. ꝯtͣ illũ acriꝰ
uolet. quem ad redden¬
das iniurias commoue¬
re non potuit. Unde fit.
ut tota se uirtute con¬
tra eum erigat: quem
contumelias fortiter per¬
tulisse considerat. Quem
quia commoiiere in ip̃a
iniuriarum iaculatione
ñ potuit: ab aꝑto certa¬
mine interim recedens.
in setreta cogitatione de¬
ceptionis tempus inqͥ¬
rit. Et qui publico bel¬
lo ꝑdidit. ad exibendas

Expanded text:
custodire etiam cordis custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans utcontumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas
Abbreviated transcription (Latin):
entia non inostensione
inquiritur s in corde. P
in pacientie autem uiti¬
um. ip̃a uirtitum nu¬
trix doctrina dissipatur.
Scriptum namq est.
Doctrina uiri: ꝑ patien¬
tiam noscitur. Tanto
gͦ quisq minus osten¬
ditur doctus: quanto ꝯ¬
uincitur minꝰ paciens.
Neq enim potest uera¬
citer bona docendo ĩpen¬
dere. siuniendo nesciat e¬
quanimit̃ aliena mala
tolerare. Quanto enim
culmine uirtus pacien¬
tie poueat: rursum sa
lomon indicat dicens.
Melior est paciens uiro
forti: & qui dominatur
animo suo expugnatore
urbium. Mmor est ergo¬
uictoria urbes expugna¬
re: qr extra sunt q̃ uin¬
qd̃ ꝑ pacientiã uincitur.
quia ip̃e ase animꝰ suꝑa¬
tur. & semetipsum sibi¬
met ipsi subicit: quando
eum pacientia in humi¬
litate tolerantie sternit.
quod plerum q euenire
patientib solet. ut eo qͥ¬
dem tempore quo aduer¬
sa patuntur uel contu¬
melias audiunt. nullo
dolore pulsentur. & sic
pacientiam exibeant: ut

Expanded text:
entia non in ostensione entia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vinquod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, qeum patientia in humilitate tolerantiae sternit. quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nimiter ꝑperti: contra eũ
quoq qui mala irrogat
nullo dolore morderi.Ilã
qui sic ꝓxximi mala por¬
tat. ut tamen tacitus do¬
leat. & tempus digne re¬
tributionis querat: paci¬
entiam ñ exhibet. s os¬
tendit. Seriptum quippe
est. Caritas patiens est:
ẽut aliena mala tolleret.
benigna uero est. ut ip̃os
etiam quos portat amet.
Hinc namq ꝑ semetip¬
sam ueritas dicit. Dili¬
gite inimicos ur̃os: bñ¬
facite his qui uos ode¬
runt. Orate ꝓpersequen¬
tib & calum pniantib
uobis. Uirtus itaq est
coram hominibz aduer¬
sarios tolerare s uirtus
coram deo diligere:quia
hoc solum deus sacrifici¬
um accipit. qd̃ ante eiꝰ
oculos in altare boni o¬
peris flamma caritatiᷤ
incendit: ui
ciendum uero quod
plerumq ideo pacienteᷤᷤ
uidemus. quia retribiie¬
re mala non possumus.
S qui idcireo malum
non retribuit. quia ne¬
quaquã ualet. ꝓculdu¬
bio ut p̾diximus paci¬
ens non est:quia paci¬

Expanded text:
nimiter perpeti, contra eum nimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, paentiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe estest, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Orate tibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia pati
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsos aduersarios in
sua morte sentiant. de qͦ¬
rum uita p̃suniebant. &e
tanto eis crescat merces
operis. quanto eis uirtu¬
tis lucrum ꝓficit ex ali¬
ene dampno caritatis.
S quia dura sunt q̃
p̃dicuntur de afflicti e
mortis ꝓtinus consola¬
tio subartur de gaudio
resurrectionis: cum dr̃
Capillus ue capite ur̃o
non peribit. Scimus fr̃s
qr caro incisa dolet: ca¬
pillus intisus ñ dolet.
Ait ergo mr̃ib suis.
capillus de capite ur̃o
non ꝑibit. uidelicet aꝑ¬
te dicens. Cur timetis
ne ꝑeat quod incisum do¬
let. quando &e illud i
uobis perire non potest
quod incisum nõ dolet:
Sequitur. In patientia ue¬
stra. possidebitis animaᷤ
uestras:
deico possessio anme in
uirtite pacientie ponitur.
quia radix omium custoᷤ¬
q uirtutum pacientia ẽ.
Ppacientiam uͦ posside¬
mus animas nr̃as. qr dũ
nobis met ipsis domina¬
ri discimus. hoc ipsum
incipimus possidere qd
sumus. Pacientia uero
est aliena mala equa¬

Expanded text:
ut ipsos adversarios in ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequa
Abbreviated transcription (Latin):
b & cognatis & amicis.
ent. Minorem dolorem
mala ingerunt:que ab
extraneis inferuntur.płꝰ
uero in nobis ea tormẽ¬
ta seuiunt. que ab illis
patimur de quorum m̃¬
tib p̾sumebamus: quia
cum dampno corporis.
mala nos cruciant amis¬
se caritatis. Hinc ẽ. enim
qd̃ de iuda traditore suo
ꝑpsalmistam dominus
dicit. Et quidem si inini¬
cus m̃s maledixisset mͥ:
supportassem utiq. Et
si is qui oderat me suꝑ
me magna locutus fuis¬
set: abscondissem me uti¬
q ab eo. Tu uero homo
unanumis. dux meus ce
notus meus. qui smul
mecum dulces capiebas
cibos. in domo dei am¬
bulauimꝰ cum consensu.
Et rursum. Homo pacis
mee in quo sperabam. qͥ
edebat panes meos. am¬
pliauit adũsũsa me sup¬
plantationẽ. Ac si de tra¬
ditore suo aꝑtis uocibꝰ
dicat. Transgressionem
eius tanto grauius per¬
tuli. quanto hanc ab eo
qui meus ẽẽ uidebatur
sensi.Omnes gͦ electi qr
summi capitis membra
sunt. caput quoq suũ
in passionib secuntur.

Expanded text:
bus, et cognatis et amicis, bus, et cognatis et amicis, bis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore suo per Psalmistam Dominus dicit: Et quidem si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique; et si is qui oderat me super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ens quia digne ruinis
illius opprimant᷑ innotẽ¬
scit. Et subditur. Ducen¬
tes ad reges & presides.
ꝓpter nomen meũ. Con¬
tinget hec nobis in testi¬
monium. In testimoniũ¬
uidelicet quorum nͥ eoꝵ
qui aut ꝑsequendo mor¬
tes inferunt aut uidendo
non imitantur: Mor
quippe iustorum bonis
in adutorium est. malis
in testimonium: ut inde
ꝑuersi sine excusatione pe¬
reant. unde electi exem¬
plum capiunt ut uiuãt.
S auditis tot terrori¬
b turbari poterant in¬
firmorum corda: atq i¬
deo consolatio aduingit᷑
cum ꝓtinus subinfertur.
P ontte gͦ in cor¬
dib ur̃is non premedita¬
ri: quemadmodum res
pondeatis. Ego enum dabo
uobis os & sapientiam.
cui non poterunt resistẽ
c̃ contraclicere om̃s ad¬
uersarii ur̃i. Ae si aꝑte
membris suis infirman¬
tib dicat. Nolite terreri.
nolite ꝑtimescere. Uos ad
certamen acceditis. s ego
s ego sum qui loquor.
Sequitur. Trademini
autem a parentib &e fr̃i¬

Expanded text:
ens, qui digne ruinis ens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimoniuvidelicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditarbo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratri
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Terrores de celo
⁊ tempestates. Cum ten¬
pestates hiemales uenire¬
states uenire imperditio¬
nis signo p̾dicuntur: nͥ
quod eas tempestates ue¬
que nequaquã ordinem
ordinãte ueniunt: sig¬
num non sunt.S tẽ¬
pestates in signo sunt
que ipsa quoq tempoꝵ
statuta confundunt. Qd̃
noz quoq nuper exper¬
ti sumus. quia estiuũ
tempus om̃e. conũsum
in pluuiis hiemalib ui¬
dimus. Quia autem çun¬
cta hec non de iniusticia
ferientis sunt. s de m̾ito
mundi patientis. facta pͣ¬
uorum hominũ. p̃mittun¬
dur cum dr̃. S ante hec
omĩa incipient uobis ma¬
nus suas mnicere. & perse¬
quentur. & tradent uos
in synagogis ducentes ad
reges & presides ꝓpt̾ no¬
men meum. Ac si aꝑte
dicat. Prius corda homi¬
num &ẽ post elementa tͦ¬
bantur. ut cum rerum
ordo confunditur. ex qua
iam retributione ueniat
demonstretur. Nam quã¬
uis finis mundi ex ip̃o
suo ordine pindeat: ꝑũ¬
sores tam̃ quoq inueni¬

Expanded text:
dicitur: Terrores de coelo dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales states venire in perditionis signum producuntur, nisi quod eas tempestates Doque nequaquam ordinem ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveni
Abbreviated transcription (Latin):
consummationẽ omĩa ꝑ¬
turbantur. Et qui in cun¬
ctis delinquimus. in cun¬
ctis ferimur. ut impleat᷑
quod dicitur. Pugnabit
ꝓ eo orbis terrars contra
insensatos. Omnia nãq
que ad usum uite açce¬
pimus. ad usum conuer¬
timuf culpe.S cuncta q̃
ad usum prauitatis in¬
fleximus. Ad usum nob̃
uertuntur ultionis. Crã¬
quillitatem quippe hu¬
mane pacis: ad usum ũ¬
timus uane securitatis.
Peregrinationẽ terre.pro
habitatione dileximus pa¬
trie: salutem corporum
redegimus in usum ui¬
tiorum. Ubertatis habũ¬
dantiam ñ adnecessita¬
tem carnis. s ad puer-¬
sitatem intorsimus uo¬
luptatis. Ipsa serena blã¬
dimenta aeris: ad amo¬
rem nobis seruire cogi¬
mus t̾rene delectationis.
Iure gͥ restat ut simul
uos omnia feriant. que
simul omnia iuciis nr̃is
male sub acca seruiebant.
ut quot prius in mun¬
do incolumes habumus
gaudia. tot de ipso post¬
modum cogamur sentire
tormenta:
Hotandum uero quod

Expanded text:
consummationem omnia pconsummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. otandum vero quod