comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nalit̾̃ condẽpnabit. ⁊ si alit̃ qͥ¬
dam putent dicentes pecc̃a car¬
tenacitate monet ut ñ sint te¬
naces in habitis: ⁊ sint conten¬
ti p̃sentib. Pb monet. ut ñ sint
cipiendo. ħ iõ dicit qͥa isti fortas¬
sis postqͣm ꝑdid̾ant ꝓpͥam facul¬
tatem. uolebant cong̃gare i ter̃
uiuitias. qͦd ꝓhibet hic. s ne for¬
te dicerẽt. gͥo dicturi erimꝰ. si suf¬
fragia necessaria nob̾ defec̾int:
Itinꝰ subdit. consolationẽ: ad hibes
testimoniũ de libro iħu naue. lp¬
se enĩ dñs om̃ipotens dixit ad
iħm naue. ñ te deserã qͥndem ne¬
fui cũ moyse. ita ero tecũ. confor¬
tare. & esto robustꝰ. ñ te deseram.
neq derelinqͣm. ħ aũ dicit. om̃i
sꝑanti in se sicut iosue. ħ enĩ nob
ꝓmittit. si in illo spẽ nr̃am po¬
nimꝰ. ñ tenacibꝰ. ñ cupidis fto
ista ꝓmissio s sꝑantib in deo.
uñ subdit. ita scił. ẽ n̾ob̾cũ. ut
confident̃ dicamꝰ dñs mͥ adiutor

Expanded text:
ernaliter condemnabit, etsi aliter quidam putent dicentes peccata cartenacitate. Monet ut non sint tenaces in habitis, et sint contenti praesentibus. Per hoc monet ut non sint cipiendo. Hoc ideo dicit, quia isti fortassis postquam perdiderant propriam facultatem volebant congregare iterum divitias, quod prohibet hic. Sed ne forte dicerent: Quid facturi erimus si suffragia necessaria nobis defecerint? Protinus subdit consolationem adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Dominus omnipotens dixit ad Jesum Nave: Non te deseram, quin dem nefui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare et esto robustus, non te deseram neque derelinquam . Hoc autem dicit, omni speranti in se sicut Josue. Hoc enim nobis promittit si in illo spem nostram ponimus. Non tenacibus, non cupidis sit ista promissio, sed sperantibus in Deo. Unde subdit: Ita, scilicet est nobiscum ut confidenter dicamus: Dominus mihi adjutor
Abbreviated transcription (Latin):
iosue ipse hodie .i. in presenti aouiuat
nos. ⁊ alios fideles.⁊ adiuuabit in futo.
qui ñ ẽẽ pecẽm eis affluere. s bonum eẽ.
alii uͦ suꝑsticiose docebant abstinendũ
ẽẽ a qͥbꝰdam cibis qͦs lex ꝓhibet. qͦsoam
concedens qͥ escarũ differentia.⁊ obserua¬
tione multos seducebant ꝯtͣ qͦs omnes
⁊ł ii ñ absurde cõꝑant᷑ lepsis. qui scies¬
tiã uere fidei ñ habentes: uarias doctri¬
nas ꝓfitent᷑ erroris. Non enĩ abscond̃t
imꝑiciã suam. s ꝓ sũma ꝑicia ꝓfert

Expanded text:
Josue, ipse hodie, id est in praesenti adjuvat vos et alios fideles, et adjuvabit in futuro, qui non esse peccatum escis affluere, sed bonum esse. Alii vero superstitiose dicebant abstinendum esse a quibusdam cibis quos lex prohibet, quosdam concedens qui escarum differentia et observatione multos seducebant, contra quos omnes Hi non absurde comparantur leprosis, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim abscondunt imperitiam su
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt. s rursꝰ cũ ad refectionẽ corꝑis
muitat. q̃ mortalib necessaria ẽ. ini¬
det᷑ putasse qͦd hoĩes eẽnt. Ergo po¬
test ħ dici. sicut dictũ ẽ de trib qͥue
ner̃t ad abrahã. scił. qͦd apparebat qͥ¬
bꝰdam signis diuinit᷑ eẽ missos: qͥtñ
homines eẽ crełent᷑. Exhibuit itaq
hospitalitatẽ. ut scĩs hõibꝰ dei. inqͥbꝰ
dm̃ eẽ cognouit. cũ eos sicut ipse abͣ¬
hã angłos eẽ nesciret. ⁊ abrahã in
eos hoĩes eẽ arbit᷑bant᷑. cũ eis tanqͣ
indigentib humanã refectionem
miistͣbant. Alem̃tote. Hic monet
eos ad aliud bonũ. scił. ut uinctis
pites. mem̾itote etiã bñfaciendo nin¬
ctoꝵ ꝓͦ fide .xͥ. ita eis cõpatientes. tã¬
cti eẽtis.⁊ mem̃tore laborantiũ. ioꝵ

Expanded text:
 rursus cum ad refectionem corporis invitat quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent. Ergo potest hic dici sicut dictum est de tribus qui venerunt ad Abraham, scilicet apparebat quibusdam signis divinitus esse missos, qui tamen homines esse crederentur. Exhibuit itaque hospitalitatem ut sanctis hominibus Dei, quia Deum esse cognovit cum eis, sicut ipse Abraham angelos esse nesciret. Et Abraham in eos homines esse arbitrabantur, cum eis tanquam indigentibus humanam refectionem ministrabant. Mementote. Hic monet eos ad aliud bonum, scilicet ut vinctis pites, mementote, etiam bene faciendo, vinctorum pro fide Christi, ita eis compatientes, tanvincti essetis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uera int̾misceat. era gͦ faisis moroi¬
nate ꝑmixta. in una disputatiõe uel
narratione. uelut in uniꝰ coloris corꝑe
apparentia lepre comꝑant᷑ humana cor¬
ꝑa. dit̾sis colorib uarianti. at̾q macu¬
lanti. tales uitandi st̃. sicut ħ docet apo¬
ꝑfectã. credentes om̃ĩa eẽ munda mui¬
dis. nec escarũ habundantiȩ uł uarie¬
tati ⁊ differentiȩ eẽ studendũ: uñ sub¬
dit Et ñ escis .i. ñ differentiis. uł in af

Expanded text:
 ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione, velut in unius coloris corpore apparentia; leprae comparantur humana corpora diversis coloribus varianti atque maculanti. Tales vitandi sunt, sicut hic docet Aporfectam, credentes omnia esse munda mundis, nec escarum abundantiae varietati, et differentiae esse studendum. Unde subdit: Et non escis, id est non differe
Abbreviated transcription (Latin):
subuenite uinctis. ⁊ laborantib
sicut uelletis subueniri uob̾. inn¬
ctis uł laborantib honorabile
etiã comibiũ ñ meretͥrabile. sit
ĩ om̃ibꝰ. uͥt scił amore filioꝵ uxor
ducat᷑ legitima. tẽꝑibꝰq certis.¬

Expanded text:
Subvenite vinctis et laborantibus, sicut velletis subveniri vinctis et laborantibus vobis. Honorabile etiam connubium, non meretricale sit. In omnibus, ut scilicet amore filiorum uxor ducatur legitima temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ tanqͣm fr̃s diligatis. & hospi¬
talitatẽ nolite obliuisci. obliuiseroi¬
cit. qͥ a hanc hũert̃i añqͣm eapolia¬
recepit eos nesciens ẽẽ angłos. sei¬
ens tñ qͦd in eis ẽẽt d̃s. uñ alia tͣnsla¬
tio habet. ꝑ hanc enĩ qͥdam nescies

Expanded text:
spitalitatem nolite oblivisci. Oblivisci dicit, quia hanc habuerunt antequam exspoliarecepit eos nesciens esse angelos, sciens tamen quod in eis esset Deus. Unde alia translatio habet: Per hanc enim quidem nescie
Abbreviated transcription (Latin):
iħm qͥ dedit testam̃tũ nouũ.
tẽ qͣm loq̃r sanguis abel. qͥa iste ue¬
niã. ille iundictã. iste salutẽ. ille
uãpnationẽ clamat. lste etiã ꝑse¬
cutorib uitam. ⁊ indulgentiã im¬
plorat dũo dicente. Pater igno¬
sce illis. qͥa nesciunt. qͥd facius.
⁊ nota qͦd abel qͥ fuit pͥmꝰ inuste
occisus. posuit ꝓ om̃ib aliis. quor
sangͥs nullã remissionẽ fac̾e po¬
tuit. tunc multo minꝰ sangͥs aĩ¬
maliũ. s sangͥs xͥ fecit. & iõ d̾e¬
qͣm sanguis abel. qͥ facit nos lo¬
qui. abel fuisse uirũ iustum. ⁊ u
ala ad dm̃ accessistis cuiꝰ sanguis
melius loquit᷑ qͣm abel: gͦ uide¬
carnalia ꝓhibet. sp̃ualia p̃cipit.
si enĩ illi scił. patres ur̃i. ñ effu¬

Expanded text:
m qui dedit Testamentum Novum, tem quam loquitur sanguis Abel, quia iste veniam, ille vindictam; iste salutem, ille damnationem clamat. Iste etiam persecutoribus vitam et indulgentiam implorat, Domino dicente: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nota quod Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animalium, sed sanguis Christi fecit. Et idquam sanguis Abel qui facit nos loqui Abel fuisse virum justum, et in a ad Deum accessistis, cujus sanguis melius loquitur quam Abel, ergo videcarnalia prohibet, spiritualia praecipit. Si enim illi, scilicet patres vestri, non effu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittentẽ et̃na. nec debemꝰ recu¬
sare. qͥa ipse toem. euiꝰ uoi tunc.
scił. cũ de terra loquebat᷑. cũ le¬
gẽ dabat inmonte sẏna. mouit
terrã. ut cõminaret᷑ ne recusa¬
rent. nc̃ ñ dico minat᷑. s repro¬
mittit. & iõ multo minꝰ debetis
recusare. ꝓmittit inqͣm dicees.
Iohuc ego semel mouebo in ag¬
geo ħ legit᷑. ñ solum terrã.s e¬
tiã celum. qͦd inferiꝰ ẽ. scił. aeri

Expanded text:
promittentem aeterna. Nec debemus recusare, quia ipse idem, cujus vox tunc, scilicet cum de terra loquebatur, cum legem dabat in monte Sina, movit terram, ut comminaretur ne recusarent. Nunc, non dico minatur, sed repromittit. Et ideo multo minus debetis recusare. Promittit, inquam, dicens: Adhuc ego semel movebo, in Aggaeo hoc legitur, non solum terram, sed etiam coelum
Abbreviated transcription (Latin):
bi ꝑituros. ꝓpt̾ qͣioam magnã
sui cõmutationẽ. huiꝰ aͣuctorita
onẽ mobiliũ. qiͣ. dicer&. iã fue¬
it̃ mota. s ad huc mouebo qͦd
pot̾̃ qͥa fecit ea uñ subditi. Cam¬

Expanded text:
ituros propter quamdam magnam sui commutationem. Hujus autem auctoritatonem mobilium, quasi dicat: Jam fuerunt mota; sed adhuc movebo: quod potest, quia fecit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi credidunt. qͣ fidei illi adiuncti ft̃. qͥ
apłi conscͥpti st̃ in celis. a simili ħ diciti
ut olim dicebant᷑ pat̾s ꝯscͥpti. qͣa eoꝵs
nomina scͥpta st̃ in libro uite. ac si dice¬
ret ne dubitetis ad angłos ꝑuenire.
q̃ consc̾pti fc̃ in celis .i. cũ eis qui st̃ in ce¬

Expanded text:
mi crediderunt, quorum fidei illi adjuncti sunt. Qui apostoli conscripti sunt in coelis; a simili hoc dicit, ut olim dicebantur patres conscripti, quia eorum nomina scripta sunt in libro vitae. Ac si diceret: Ne dubitetis ad angelos pervenire, qui conscripti sunt in coelis, id es
Abbreviated transcription (Latin):
illũ iremꝰ. Missus ẽ gͦ medicꝰ. quẽ tn̾
ñ cognouit egͥtus. iõq eum occidit. s¬
⁊ asꝑsus sanguis medici: ualuit ad
medicam̃tũ egͥti. Senit ut uisitar&
occisus ẽ. ut sãnaret. Ideo addit.
& accessistis ad asꝑsionẽ sang̾¬

Expanded text:
illum iremus. Missus est ergo medicus, quem tamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valuit ad medicamentum aegroti. Venit, ut visitaret; occisus est, ut sanaret. Ideo addidit: Et accessistis ad aspersionem sang
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ dñi uidebant. qͦd erat eis pena. Hoc
aũ erat eis ꝓ pecc̃o pͥmi hominis. siue pec
cato originali. ꝓpt̾ qͦd obclusus erat adit᷑
Uñ racharias. Tu qꝙͦ in sangͥne testam̃ti
tui emisisti uinctos tuos de lacu in qͦ ñ ẽ
aqua. Suꝑ quẽ locũ diqit iheronimꝰ. In
resurrectioẽ xp̃i iusti qui ꝓ pecc̃o ade uincͤ¬
ti in inferno tenebantur. resurrexer̃t.
Solet autẽ queri utrũ antiquis iustis qͥ
in inferno tenebant᷑ pecc̃a eẽnt remissa
ꝑ fidẽ & penitentiã quã eos uere habuis¬
se constat. & si remissa erant om̃ia: qͣ de
causa ap̃ inferos tenebant᷑. Ad qͦd dicimꝰ
qͦd om̃ia erant eis dimissa. ꝑfidẽ & penitentiã
carere pena. & frui gła. Alterum habuer̃c añ
xp̃i mortẽ. qͥa penã actualẽ ñ sentiebant. alter̃
eis gła diuinȩ uisionis. a qͣ differebant᷑. deo sustẽ

Expanded text:
nt, quod erat eis poena. Hoc autem erat eis pro peccato primi hominis, sive pro peccato originali, propter quod occlusus erat aditusUnde Zacharias: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . Super hunc locum dicit Hieronymus: In resurrectione Christi, justi, qui pro peccato Adae vincti in inferno tenebantur, resurrexerunt. Solet autem quaeri utrum antiquis justis qui in inferno tenebantur peccata essent remissa per fidem et poenitentiam, quam eos vere habuisse constat; et si remissa erant omnia, qua de causa apud inferos detinebantur. Ad quod dicimus, quod omnia erant eis dimissa per fidem et poenitecarere poena, et frui gloria. Alterum habuerunt ante Christi mortem, quia poenam actualem non sentiebant; alterum eis gloria divinae visionis a qua differeb
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet ds. & subportat pecc̃a hominũ:
qͦd̾ nͥ eẽt. in pͥmo homine finis hoĩs ꝑ iuditz¬
um fuisset. Ad qͥd aũ tunc pateret᷑ & sustine¬
ret ostendit. subdens. scił. ad ostensionẽ eiꝰ¬
Iustificat d̾s credentes in xp̃m. uł ipse xp̃c:
qͥ iustificat pecc̃ores. Et ẽ sensus. Ad ħ pati¬
ebat᷑ delicta: ut ostendet in ħ tẽpore xp̃c¬

Expanded text:
sustinet et supportat peccata hominum. Quod nisi esset, in primo homine finis hominis per judicium fuisset. Ad quid autem tunc pateretur, et sustineret, ostendit subdens, scilicet ad ostensionem Justitia justificat peccatores. Et est sensus: Ad hoc patiebatur delicta ut ostenderet in hoc tempore Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilib auro uł argento redẽptiestis:
s p̃cioso sangͥne unigeniti filii dĩ. Nẽpe
ut iustificarent᷑ hoĩes diuina grã. ueritas
de maria nata ẽ: ut posset ꝓillis iustificat¬
dis offerre sac̾ficiũ passioĩs. & crucis. ⁊Ni¬
si enĩ a nob̾ sum̾et carnẽ mortalẽ xp̃c: mo¬
misse nos: ñ emisse. Ipsiꝰ enĩ añ ꝑ naturã
fueramꝰ. s nr̃is delictis alienati fuimus.
Sigͥ ad pecc̃a ñ redeamꝰ: fructuosa nob̾

Expanded text:
redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus momisse nos, non emisse. Ipsius enim ante per naturam fueramus, sed nostris delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ñ qͦd sine nr̃a uoluntate fiat. s uolũ¬
tas nr̃a ostendit᷑ infirma ꝑ legẽ. ut sanet
gr̃a uoluntatẽ. et sana uoluntas ĩpleat
legẽ. ñ constituta sub lege: nec indigens
iustus. qͥ pͥus erat impiꝰ. & iõ ꝑcipiende hꝰ
gr̃ȩ m̾ita nulla p̃cedunt. qͥa m̾itis impii
ñ gr̃a s pena debet᷑. nec ista eẽt gr̃a. si ñ

Expanded text:
n quod sine nostra voluntate fiat. Sed voluntas nostra ostenditur infirma per legem: ut sanet gratia voluntatem, et sanata voluntas impleat legem, non constituta sub lege nec indigens i prius erat impius. Et ideo percipiendae hujus gratiae merita nulla praecedunt, quoniam meritis impii, non gratia, sed poena debetur: nec ista esset gratia, si non
Abbreviated transcription (Latin):
fectuose suscipiat᷑. religiose educetur. sacra¬
m̃tum ne coniugiũ separet᷑. Separatio
aũ gemina ẽ: corporalis. scił. & sacmenta¬
lis. Corporalit̃ uͦ ñ debent separari. nͥ ex
cõmuniꝰ sensu. qͦd int̾dũ fit causa religi
ri neq̃unt: si plene legitime sint ꝑsone.
& attende. qͦd terciũ bonũ coniugii. dicit᷑
sacͣmentũ. iõ ñ qͥa sit ipsum coniugiũ. s

Expanded text:
les, ut religiose educetur; sacramentum, ne conjugium separetur. Separatio autem gemina est, corporalis scilicet et sacramentalis. Corporaliter vero non debent separari, nisi ex communi consensu, quod interdum fit causa religiount, dum vivunt, si plene legitimae sint personae. Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, ideo non quia sit ipsum co
Abbreviated transcription (Latin):
conciliatio. & pacis redintegͣtio. ⁊ hiuꝰmodi.
Personȩ aũ legitimȩ ad matͥmoniũ ft̃. uix¬
ta institutionẽ eccłiȩ. Aliȩ nãꝙ fuere legi¬
timȩ in exordio ñȩ originis. & añ legẽ mo¬
ysi. aliȩ sublege. aliȩ intẽpore gr̃ȩ. Itẽ in pͥ¬
mitiua eccłia. q̃dam erant legitime. q̃ mͦ¬

Expanded text:
io, et hujusmodi. Personae autem legitimae ad matrimonium sunt, juxta institutionem Ecclesiae. Aliae namque fuere legitimae in exordio nostrae originis, et ante legem Mosi. Aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
habet cohit᷑ excusationẽ. Eñ dicitur.
Om̃is uehemens amator ꝓpͥe uxoris: ad¬
ulter ÷. Contingit aũ sepe. contrahi
coniugiũ. in qͦ hec bona ñ repꝑiunt᷑.
qͥa nec fides seruat᷑ sec ꝓles religio

Expanded text:
bet coitus excusationem. Unde dicitur: Omnis vehemens amator propriae uxoris, adulter est. Contingit autem saepe contrahi conjugium, in quo haec bona non reperiuntur: quia nec fides servatur, nec proles religio
Abbreviated transcription (Latin):
ueniale. Qñ enĩ causa ꝓlis tm̃ conueni
unt. sic excusat᷑ ut ñ sit pecc̃m. qͣndo uͦ
causa concupiscentiȩ. satiande. & refre¬
nande. ueniale ẽ. Sñ aug̾tĩnꝰ. coniuga¬
lis concubitꝰ gen̾andi gr̃a. ñ habet cul¬
pã. Concupiscentie uͦ satiande. s tñ cũ
coniuge: habet culpã ꝓpt̃ thori fidem
uenialẽ. Itẽm. hoc qͦd cõniugati uicti
concupiscentia. utunt᷑ inuicẽ. ultͣ necess¬
tatẽ lib̾os ꝓcreandi. ponã in his ꝓ quib
cotidie dicimꝰ. dunitte nobis debita nr̃a.¬

Expanded text:
veniale. Quando enim causa prolis conveniunt tantum, sic excusatur ut non sit peccatum, quando vero causa concupiscentiae satiandae et refrenandae, veniale est. Unde Augustinus: Conjugalis concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae vero satiandae, sed tamen cum conjuge, habet culpam, propter thori fidem, venialem. Item, quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uotũ ꝑ ordinẽ. ꝑ cognationẽ: ꝑ disparẽ
cultũ. Neutrȩ uͦ .i. nec om̃ino illegitime.
nec plene legitime st̃ ꝑ conditionẽ uł. fri¬
giditatẽ. Si enĩ tales nescientes coniuncti
fuerint. possunt ꝑmanere qͥb dã accedess¬

Expanded text:
r votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Neutrae vero, id est nec omnino illegitimae, nec plene legitimae sunt, per conditionem vel frigiditatem. Si enim tales nescientes conjuncti fuerint, possunt permanere quibusdam caus
Abbreviated transcription (Latin):
caue ne ꝑdas. Uñ subdit. Noli cibo
citur. qͣntum ualeat salus fr̃is. Debes
gͦ illum confirmare in bono ñ scanda¬
luare. nec ꝓre friuola facere illi scru¬
pulũ. E qñquidem frat̃ contͥstatur

Expanded text:
cave ne perdas. Unde subdit: Noli cibo citur quantum valeat salus fratris. Debes ergo illum confirmare in bonum, non scandalizare, nec pro re frivola facere illi scrupulum; et quandoquidem frater constristatur
Abbreviated transcription (Latin):
bona ñ obfuscentur. qͥa qui habet
bona oꝑa. si reprehendat᷑ in re mini¬
ma. bonũ suum obfuscat. & incipit
bonum eiꝰ blasphemari ꝑ malũ. Uñ¬
in iherechiel: iusticia iusti ñ ꝓficiet
ei: si errauerit. el ñ blasphemetur
sit blasphemabilis. qͦd ẽ dum alii no¬
cec. & quia nocet abstine. qͥa ñ ẽ cau¬
sa dei regni. qͦd si eẽt. pro nulliꝰ scan¬
dalo omitteres. Et qͦd ñ sit causa reg
abstine. quia esca. & potus ñ est regnũ
dei .i. hoꝵ usu ñ adquirit᷑ regnumd̾i.
sicut nec amittit᷑. Non enim usus e¬
boꝵ s concupiscentia refrenanda. ẽ¬
Non enim interẽ om̃ino qͥd alim̃toꝵs.
uł qͣntum quis capiat. dũ mͦ id faci¬
at. ꝓ congruentia hominũ. cum quib
uiuit & ꝑsone suȩ. & ꝓ ualitudinis sue
necessitate. s quanta facilitate. & seren¬
tate anui careat his. uł. cũ oportet uł
etiã necesse ẽ his carere. ut dicere possit.
scio habundare. & penuriã pati. Sic
iustificat᷑ sapientia a filiis suis: qͥ uitel¬

Expanded text:
bona non offuscentur, quia qui habet opera bona, si reprehendatur in re minima, bonum bonum ejus blasphemari per malum. Unde Ezechiel: Justitia justi non proficiet ei, si erraverit . Non ergo blasphemetur sit blasphemabilis. Quod est, dum alii nocet, et quia nocet, abstine, quia non est causa regni Dei: Quod si esset, pro nullius scandalo omitteres. Et quod non sit causa regni abstine, quia esca et potus non est regnum Dei, id est horum usu non acquiritur regnum Dei sicut nec amittitur. Non enim usus ciborum, sed concupiscentia est refrenanda. Non enim interest omnino quid alimentorum vel quantum quis aum quibus vivit, et personae suae et valetudinis suae necessitate, sed quanta facilitate et serenitate animi careat his, cum vel oportet vel etiam necesse est his carere ut dicere possit: Scio abundare et penuriam pati , sic justificatur sapientia a filiis suis, qui intel
Abbreviated transcription (Latin):
Ioeo iterũ ñ debes cum offendiculo
fratris edere. qͥa destrueres opus dei.¬
& hoc ẽ. noli ꝓpter escam sumptam
uł ñ sumptam destruere opus dei.
.l. fidem. & alias uirtutes. & bona q̃
in eo deus oꝑatus ẽ. ñ dico ꝓpter es¬
cam qͥn munda sit. qͥa om̃ia qͥdem¬
diculũ alioꝵ. qͣntomagis dei. lit adã
pomũ. esau lentẽ. iudei carnes in de¬
serto: Dei enim ñ parua in isrłitis erat
offensio. repudiare qͦd dabat sapientia.
& mmurare quia id deerat. in qͦd irhia¬
bat concupi̾cẽtia. Fastidiebant qͥppe qͦd
habebant: & qͦd ñ habebant impuden¬
ter pecebant. Petier̃c culpabili concu¬
piscentia: qͦd malo suo impetͣuerir.
concupier̃t carnib uesci. quib plu¬
ebat᷑ mãna de celo. & ut sciremus
ñ dei creaturã culpabilẽ ẽẽ. qͥa om¬

Expanded text:
Ideo iterum non debes cum offendiculo Ideo iterum non debes cum offendiculo fratris edere, quia destrueres opus Dei. Et noli, propter escam, sumptam vel non sumptam, destruere opus Dei, id est fidem et alias virtutes, et bona quae in eis Deus operatus est, non dico propter escam quin munda sit, quia VEdiculum, aliorum, quanto magis Dei, ut Adam pomum, Esau lentem, Judaei carnes in deserto. Dei enim non parva in Israelitis erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et murmurare, quia id deerat in quod inhiabat concupiscentia. Fastidiebant quippe quod habebant, et quod non habebant impudenter petebant. Petierunt culpabili concupiscentia quod malo suo impetraverunt; concupierunt carnibus vesci, quibus pluebatur manna de coelo, ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, q
Abbreviated transcription (Latin):
m s ĩticia. ut fr̃i facias qͦd tͥ uis.
ñ utiꝙ in epulis. ut multi solent. s in
spiritu sc̃o .i. de donis spiritꝰ sancti. ñ su¬
ꝑbire. sed humiliter. & grate accipere.
Hoc gaͣudiũ oritur de fraterna pa¬
ce. sicut de disceptatione nascitur ira.
ubi ñ ẽ spraitus. sc̃s. qui in solis paci¬
ficis ẽ. cuius gr̃a hȩc tria sunt in aliqͦ.
Qui enim in hoc. scilicet in iusticia &¬
pace. & gaudio. seruit xp̃o. placet do.
qui hoc p̃cipit. qui nulli scandalum
gue. Placet utiq deo. scđm qͦd gaudi¬
um ẽ in sp̃u sc̃o: probatus uͦ habetur
hominib scdđ̾m iusticiam. & pacem.
Et qͥa disceptatio discordiam parit:
itaq dimissis temerariis indiciis.
sectemur quȩ pacis sunt. ñ discor¬
diȩ. & custodiamꝰ inuicem. scił. iude¬
us erga gentilem. & gentilis erga.
iudeum. quȩ edificationis st̃ cum
pace docendo alios. ut ceteri edifi¬
centur. uł iam edificati conseruent᷑
destruamus opus del.Uł ita iunge.

Expanded text:
ias quod tibi vis; non utique in Epistolis ut multi solent, sed in Spiritu sancto, id est de bonis Spiritus sancti non superbire, sed humiliter et grate accipere. Hoc gaudium oritur de fraterna pace, sicut de disceptatione nascitur ira, ubi non est Spiritus 62 sanctus qui in solis pacificis est, cujus gratia haec tria sunt in aliquo, Qui enim in hoc, scilicet in justitia pace et gaudio, servit Christo, placet Deo, qui hoc praecipit, qui nulli scandalum gue. Placet utique Deo, secundum quod gaudium est in Spiritu sancto. Probatus vero habetur hominibus, secundum justitiam et pacem, et quia disceptatio discordiam parit. Itaque dimissis temerariis judiciis, sectemur quae pacis sunt, non discordiae, et custodiamus invicem, scilicet Judaeus erga gentilem, et gentilis erga Judaeum, quae aedificationis sunt, cum pace docendo alios, ut caeteri aedificentur, vel jam aedificati conserventurdestruamus opus Dei. Vel ita junge:
Abbreviated transcription (Latin):
copoli scͥbit. de ep̃ali officio imꝑiose
⁊ potestatiue tͣctando: p̃scͥpta ei sua
auctoritate utili. Debet enĩ pontifexi
hr̃e mat̾nã pietatẽ. & patͥs seu̾itatẽ.:
ut sit fortis suꝑbis. ⁊ suauis modestiꝰ.

Expanded text:
copoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis
Abbreviated transcription (Latin):
Hactenꝰ cõmunit̃ locutꝰ ẽ: ostendens suã
dixit. se cuꝑe hos fore participes gau¬
dii sui. iõ qͥd ꝓfecerit p̃dicatio eiꝰ insimi¬
cͥca me st̃ .i. ext̃ior undiq me cͥcundans
abundantia passionũ. uł iõ ait cͥca
me. qͥa ñ ad int̾iora ꝑtingunt. mag̃
uener̃t ad ꝓfectũ eugłii. ꝗͣ ad detrim̃¬
tũ ut mali intendunt. Ad ꝓfectũ ue¬
ner̃c dico. ita ut uincła mea fierent
manifesta in xp̃o iħn.: utilitas uin¬

Expanded text:
Hactenus communiter locutus est ostendens suam dixit se cupere hos fore participes gaudii sui, ideo quod profecerit superaedificatio ejus insinucirca me sunt, id est exterior undique me circumdans abundantia passionum. Vel ideo ait circa me, quia non ad interiora pertingunt, magis venerunt ad profectum Evangelii, quam ad detrimentum ut mali intenderunt ad profectum. Venerunt dico ita ut vincula mea fierent manifesta in Christo, id est utilitas vin
Abbreviated transcription (Latin):
cti. addit. ñ sincere .i. ñ puro aĩo. s
existimantes se suscitare p̃ssuram
uincłis meis .i. existimantes hoc.
ut si qͥs de p̃dicatiõe eos accuseo:
in me auctorẽ eiꝰ uindicent. Astutia
gͦ simulatiõis isti xp̃m annuntia¬
bant. ut possent seditiões excitare
apło. aiͣ. auctori: qͥ multos agg̃¬
duas maloꝵ. qͥ om̃s am̃tiant

Expanded text:
i, addit, non sincere, id est non puro animo, sed existimantes suscitare pressuram vinculis meis, id est existimantes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggrduas malorum, qui omnes annuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ cͥmine. qͥa nãq pacient̃ q̃libet ma¬
la sustineo. patet ñ eẽ scelus falsitatis.
qͦd in me iusta uindicta ꝑcellat. s qͣn¬
dã u̾tatis uͥtutẽ. qͣm sustinendi forti¬
tudo magnificat Alanfesta fierent
dico in om̃i p̃torio. uͥ maiores conue¬
niunt: & ĩ cet̾is om̃ib lõcis. Cũ enim
apłs rome uinctꝰ. retrusus eẽt ĩ car¬
cere in domo ĩꝑatoris: ⁊ doceret euuͣ¬
głiũ. ⁊ infirmos curaret. multaꝙ ini¬
racła patͣrec ⁊ multi ꝑ eũ credider̃t.
intm̃. ut domũ ꝑsecutoris. eccłiã facere
redẽptoris. ⁊ tẽ manifestatũ ẽ. in p̾̃to¬

Expanded text:
quo crimine, quia namque patienter quaelibet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis, quod in me justa vindicta procellat; sed quamdam veritatem, quam sustinendi fortitudo magnificat Hieron. Manifesta fierent dico in omni praetorio, quo majores conveniunt; et in caeteris omnibus locis. Cum enim Apostolus Romae vinctus retrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret redemptoris; et tunc manifestum est in praeto
Abbreviated transcription (Latin):
meis .i. considatione uincłoꝵ meoꝵ ab¬
re. ita dicentes. si uinctꝰ loqͥt᷑. cur ñ
potiꝰ nos: Constantia enĩ eiꝰ multos
aĩauit: ut ñ timerent eugłizare. Alii
inuidiã. ⁊ contentionẽ .i. qͥa ĩuides¬

Expanded text:
est in consideratione vinculorum meorum, abre ita dicentes: Si vinctus loquitur, cur non potius nos? Constantia enim ejus multos animavit, ut non timerent evangelizare. Alii invidiam et conte
Abbreviated transcription (Latin):
sincera ꝓficiebant. uñ & malos to¬
lerandos dicit. subdens. Qd enim.
laboramꝰ ad ꝓfectũ euͣgłii. s etiã
mali. qͥ ñ bono aĩo p̃dicant. st̃ ad
ꝓfectũ. & iõ tolerandi. Qd enim re¬
fert qͣ intentiõe p̃dicent. dũ oĩmꝰ
siue ꝑ occasionẽ terrenã. siuie per
nuntiet᷑ Ueritatẽ qͥppe anũtia¬
bant qͥdam: etiã si ñ ueritate .i.
ñ uero aĩo. Cerrens enĩ cupidi¬
tatib consulentes. regnũ celoꝵ
adñtiabant. hñtes in lingͣ ueri¬
tatẽ. s ñ in pectore castitatẽ. qͥ st̃
utiles eis. qͦs instruit dñs. unde
ait. q̃ dicunt facite. q̃ añ facius̃
nolite facere. Ex õocasione emĩ
eugłirant q̃rentes ab hoĩb cõ¬

Expanded text:
io proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subdens: Quid enimlaboramus ad profectum Evangelii, sed etiam mali. Qui non bono animo praedicant sunt ad profectum, et ideo tolerandi. Quid enim refert qua intentione praedicent, dum omnimodo, sive per occasionem terrenam, sive per nuntietur. Veritatem quippe annuntiabant quidam etiam si non veritate, id est non vero animo. Terrenis enim cupiditatibus consulentes regem coelorum annuntiabant, habentes in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem, qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Ex occasione enim evangelizant quaerentes ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
a malis. tãli ñimputat ds pecc̃a sua
qͥa ñfecit aliena. ñ qͥa ñ apꝓbauit᷑ ne
gligentiã. qͥa ñ tacuit ñ suꝑbiã. qͥaĩ
unitate ꝑmansit. Si aũcorꝑalit̃ rece¬
dit suꝑb ẽ. & sci̾smaticꝰ. Et ego. Qiͣ. ita

Expanded text:
a malis, tali non imputat Deus peccata sua, quia non fecit; aliena non, quia non approbavit; non negligentiam, quia non tacuit, non superbiam, quia in unitate permansit. Si autem corporaliter recedit, superbus est, et schismaticus. Et ego, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tetig̾itis. qi nec etiã tactꝰ sit.i. delecta¬
tio q̃ ẽ pͥmꝰ motꝰ mortalis pec̾ei. Sp̃ualis
recessio ħ intellig̾nda ẽ similit̃. & de tac̃¬
tu cordis ñ corꝑis intelligendũ ẽ. Displ¬
cere enĩ ẽ malũ. ñ tangere ẽ Nenĩ ꝓphe

Expanded text:
 dicat: Nec etiam tactus sit, id est delectatio, quae est primus motus mortalis peccati. Spiritualis recessio hic intelligenda est, similiter et de tactu cordis non corporis intelligendum est. Displicere enim malum non tangere est. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓꝑando ut pseudo faciunt. ne¬
minẽ corrupimꝰ amixtiõe falsitatiᷤ.
tã qͣ ferm̃ti. neminẽ cͥcumuienimus:
Pseudo enĩ. & nocebant illis corrũ¬
pentes sensũ illoꝵ. & gͣuabant sac¬
culos eoꝵ cͥcunuentiõe serpentinȩ
astutie. hec aũ ñ dico ad condẽpna¬
tionẽ ur̃am. i. ut abiciã uos qui ĩ
his peccauistis. s ut corrigatis uos
moneo. Diligo enĩ uos sicut p̃dixi:
& ħ ẽ qͦd subdit Predixi enĩ qͦd uos
estis in cordib nr̃is: scđ̾m curã. &
dilectionẽ. Estis dico ad cõmorien.¬
dũ. & ad conuiuendũ: i. itadiligo
uos qͦd ur̃a mors in pecc̃is uidet᷑
mea. & similit̾ uita in uͥtutibus.
Uł ita diligo uos ad cõmoriendũ.
⁊ conuiuendũ .i. ut mecũ patia¬
mini. ⁊ mecũ coronemini: & ĩomo¬
neo uos. qͥa multa fidutia ẽ mͥ.
subdit. Replet᷑ sũ consolatiõe: audi¬
ta correctiõe ur̃a. Piã correctos. inui¬
tat alios ad correctionẽ & suꝑ habui¬
do gaudio ĩ om̃i tͥbulatiõe nr̃a. i. gau¬

Expanded text:
mus in properando, ut pseudo faciunt. Neminem corrupimus, admistione falsitatis tanquam fermenti; neminem circumvenimus fPseudo enim et nocebant illis corrumpentes sensum illorum, et gravabant sacculos eorum circumventione serpentinae astutiae. Haec autem non dico ad condemnationem vestram, id est ut abjiciam vos qui in his peccavistis, sed ut corrigatis vos moneo. Diligo enim vos, sicut praedixi. Et hoc est quod subdit: Praedixi enim quod vos estis in cordibus nostris, secundum curam et dilectionem. Estis, dico, ad commoriendum et ad convivendum, id est ita diligo vos quod vestra mors in peccatis videtur mea, et similiter vita in virtutibus. Vel ita diligo vos, ad commoriendum et ad convivendum, id est ut mecum patiamini et mecum coronemini. Et ideo moneo vos, quia multa fiducia est mihsubdit: Repletus sum consolatione, audita correctione vestra. Per jam correctos invitat alios ad correctionem. Et superabundo gaudio in omni tribulatione, id est gau
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. gͥ nos hñtes has ꝓmissiões o caris¬
simi. scił. qͦd ds habitabit in nob̾.⁊ recipi¬
et nos: mundemꝰ nos ab om̃i inqͥnamento
carns ut ẽ luxuria. & sp̃s ut ẽ ira. Inqͥna¬
m̃tũ carnis multipharie intellig̃r. iõq
dixit ab om̃i qͥa multa st̃ uitia carnalia.
ut om̃ia fugiamꝰ. nos dico ꝑficientes bo¬
na oꝑatiõe sc̃ĩficationẽ in baptismocep¬
tã. ⁊ ħ intimore di. ut dm uenerem᷑ qͥ so

Expanded text:
mittit, igitur nos habentes has promissiones, o charissimi, scilicet quod Deus habitabit in nobis, et recipiet nos, mundemus nos ab omni inquinamento carnis, ut est luxuria, et spiritus, ut est ira. Inquinamentum carnis multifarie intelligitur. Ideoque dixit, ab omni, quia multa sunt vitia carnalia, ut omnia fugiamus. Nos dico perficientes bona operatione sanctificationem, in baptismo coeptam. Et hoc in timore
Abbreviated transcription (Latin):
ad legẽ. & ad pͥstinos errores conũterent᷑.
Q eligat lector utrã uolet sentenciã. dum¬
mͦ intelligat ad tm̃ ꝑiculũ animȩ ꝑtine¬
re. suꝑsticiosas tẽpoꝵ obseruantias ut
forte sñ causa laborauerĩ in uob̾. Sus
q̃dam q̃ leuissima putarent᷑ nͥ in scͥptu

Expanded text:
ad legem et ad pristinos errores converterentur. Ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo intelligat ad tantum periculum animae pertinere superstitiosas temporum observantias, ut forte sine causa laboraverim in vobis. Sunt quaedam quae levissima putarentur n
Abbreviated transcription (Latin):
meo ne sñ causa laborau̾im in uobis.
s estote sicut egosum: qͥ legẽ dimisi. Et
debetiseẽ. qͥa ego fui olim in lege. sicut
ita. Estote sicut ego. qͥa & ego sicut uos.
homosũ. qͥ de errore correctus sũ. ita &
uos potestis corrigi. Uł ita. estote sicut
ego. qͥa & ego qui legem hãbuimͦ sũ¬

Expanded text:
meo ne sine causa laboraverim in vobis, sed estote sicut ego sum qui legem dimisi. Et debetis esse, quia ego fui olim in lege, sicut ita, estote sicut ego, quia et ego sicut vos, homo sum qui de errore correctus sum, ita et vos potestis corrigi. Vel ita, estote sicut et ego, quia ego qui legem habui, su
Abbreviated transcription (Latin):
meo ne forte sine causa laborauerĩ in
uobis. Hȩc aũ obseruant. qͥ certis diebꝰ.
uł mensib. uł annis. uolunt. uł nolug.
aliqͥd inchoare.qi. fausta. uł infausta
sint tẽpora. Non itaq ista obseruemꝰ
ne ab apło ista audiamꝰ. timeo. & cetera.
Cõs enĩ culpat. qͥ constellatioẽs secunt᷑
dicentes. ñ ꝓficiscai qͥa luna sic fertur.
uł ꝓficiscar. ut ꝓsꝑa cedant. qͥa ita se ha¬
bet positio syd̾um. agam ħ mense con¬
mererũ. qͥa illa stella agit m̃sẽ. ñ plan¬
tabo ħ anno uineã. qͥ bissextꝰ ẽ: tales cul¬
pant᷑ ñ qͥ naturales elem̃toꝵ effectꝰ in
sydum ordinatissima conu̾sione noue¬
r̃t ut scił. tẽpestate ñ nauigent: autũ¬
pno seminent. de qͥb cũ conderentur.

Expanded text:
raverim in vobis. Haec autem observant qui certis diebus vel mensibus vel annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, quasi fausta et infausta sint tempora. Non itaque ista observemus, ne ab Apostolo ista audiamus: Timeo, etc. Eos enim culpat qui constellationes sequuntur, dicentes: Non proficiscar, quia luna sic fertur, vel proficiscar ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; agam hoc mense commercium, quia ista stella agit mensem; non plantabo hoc anno vineam, quia bissextus est. Tales culpantur, non quia naturales elementorum effectus in siderum ordinatissima conversione noverunt, ut scilicet tempestate non navigent, autumno
Abbreviated transcription (Latin):
uultis: qͥa dies obseruatis ⁊ menses. ⁊ tẽpo¬
ra. & annos. Dies obseruant. ut qͥ dicunt.
ħ die ñ ẽ aliqͥd incipiendũ. Menses aũ co¬
lunt. qͥ cursus lue ꝑserutantes dicunt.
tali luna ñ ẽ aliqͥd inchoandũ. Tẽpora uͦ
cũ dicunt: mͦ ẽ iniciũ ueris. Annos aũ cũ
dicit: nouus annꝰ ẽ kalendȩ st̃ ianuarii:
ñ licet ħ uł illd̾ facere. S nulla debet ẽẽ sus¬

Expanded text:
ultis, quia dies observatis et menses, et tempora, et annos. Dies observant, ut qui dicunt hoc die non est aliquid incipiendum, menses autem colunt, qui cursus lunae perscrutantes dicunt: Tali luna non est aliquid inchoandum. Tempora vero cum dicunt, modo est initium veris. Annos autem cum dicunt, novus annus est. Calendae sunt Januarii, non licet hoc vel illud facere. Sed nulla debet e
Abbreviated transcription (Latin):
homine ꝓ qͦ om̃ia facta st̃. & ipse ad dm̃
głificandũ factus ẽ: reqͥeuit d̾s die seꝑ¬
tima. Sex enĩ dieb fecit d̾s om̃ia in ma¬
teria. uł similitudine. ut postea nicħ fie¬
ret. nͥ de mat̾ia ibi facta. uł ad similitu¬

Expanded text:
homine pro quo omnia facta sunt, et ipse ad Deum glorificandum factus est. Requievit Deus die septima. Sex enim diebus fecit Deus omnia in materia vel similitudine, ut postea nihil fieret, nisi de materia ibi facta, vel ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
malos. ⁊ ꝑ ipsiꝰ aduentũ prio¬
rẽ cui debes grates agere. uł
et̾nalit̾. p̃dica uerbum ⁊ in¬
ꝯportune qͣntũ ad eos quib
placet. & importune ñolen¬

Expanded text:
malos. Et per ipsius adventum, priorem cui debes grates agere, velaeternaliter, praedica verbum, et inopportune, quantum ad eos quibus placet, et importune nolen
Abbreviated transcription (Latin):
tu libidinis corrũpit᷑ in carne integritas
castitatis. Nepharii enĩ doctores ipsa oc¬
cultatiõe condiunt sua uenena curiosis.
ut iõ existiment eos dr̃e aliqͥd magnũ. qr
hñt secretũ & suauius hauriant insipier¬
tiã. qͣm putant scĩam. dulciusꝙ audiañ.
quȩ palã in eccłia dici. crediq ꝓhibent᷑.
Nulier illa. ꝓpt̾ illicita atq punenda se¬
creta. ñ solũ insipiens. uerũ etiã aitoax.
ñcupat᷑. Sub xͥano enĩ uocabulo. multaᷤᷤ
scelestas hereses condidit. nephandas fa¬
bulas finxit. & utinã tales qͣles in thea¬
tris cantantꝰ siue mmica scurrilitate
ra & opꝰ fac euuͣgłistȩ .i. qͦd ore p̃dicas. hoc
oꝑe testare. ut retorq̃atur os tͦturis ad
ascellas. & sint mala punica & tintin¬
nabula. in extremis oris iacinctinȩ tu¬
moe opus fac dico intm̃ ut ĩpleas mi¬
nst̾ium. uñ addit. minist̾ium tuũ ep̃atꝰ¬

Expanded text:
tibus, sicut pruritu libidinis corrumpitur in carne integritas tibus, sicut pruritu libidinis corrumpitur in carne integritas castitatis. Nefarii enim doctores ipsa occultatione condiunt sua venena curiosis, ut ideo existiment eos dicere aliquid magnum, quia habent secretum, et suavius hauriant insipientiam quam putant scientiam, dulciusque audiunt quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Mulier illa propter illicita atque punienda secreta non solum insipiens, verum etiam audax nuncupatur. Sub Christiano enim vocabulo multas scelestas haereses condidit, nefandas fabulas finxit, et utinam tales quales in theatris cantantur, sive rhythmica scurrilitate ra et opus fac evangelistae, id est quod ore praedicas hoc opere testare, ut retorqueatur os turturis ad axellas, et sint mala punica et tintinnabula in extremis oris hyacinthinae tunicae. Opus fac dico in tantum ut impleas ministerium. Unde addit: Ministerium tuum, ep
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scius fut᷑oꝵ in doct̾na preci¬
pit ẽẽ instandũ. ut contͣ ħ qͦd
futurũ erat p̃paret᷑ eccłia. ta¬
les enĩ dicit fut᷑os qui ꝓ deside
riis doceri uelint. ut a magis¬
tris constantib & ueracib ad
hos conũtant᷑. qͥ hec illos doce¬
ant. q̃ libent̾ audiant. qͥa ue¬
ritas illis asꝑa uidebit᷑. ut re¬
licta uera doctͥna. fabulis ua¬
cent. ipsi dico prurientes au¬
rib desidio audiendi. non ta¬
men bona. et a ueritate. qͥ
uant. hoͣs magistͦs salomon uult intelli¬
gi ꝑmulierẽ. de qͣ ait. Mulier insipiens.
& audax. mobs panis. conuocat p̃tereũ¬
tes dicens. panes occultos libent᷑ attingi¬
te. & aquȩ furtiue dulcedinẽ. Hȩc enim
mulier uanitas ẽ impioꝵ. q̃ cũ sit mops
panis ꝓmittit panes.ͥ cum sit ignara
uitatis ꝓmittit sc̃iam u̾itatis. qͣm ip̃a
occultatione cõmendat. & xiͣ. condit. ut
libentiꝰ audiat᷑. cuiꝰ ꝓhibitã furant᷑ illi se¬
ducti audatiã. Hȩc enĩ occultatio facit ai.

Expanded text:
scius futurorum in doctrina praecipit esse instandum, ut contra hoc quod futurum erat praepararetur Ecclesia. Tales enim dicit futuros, qui pro desideriis suis doceri velint, ut a magistris constantibus et veracibus ad hos convertantur qui illos doceant quae libenter audeant; quia veritas illis aspera videbitur, ut relicta vera doctrina fabulis vacent. Ipsi dico, prurientes auribus, desiderio audiendi non tamen bona, et a veritate quidvant. Hos magistros Salomon vult intelligi per mulierem de qua ait: Mulier insipiens et audax inops panis convocat praetereuntes, dicens: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, quae cum sit inops panis promittit panes, id est cum sit ignara veritatis promittit scientiam veritatis, quam ipsa occultatione contendat, et quasi condit ut libentius audiatur, cujus prohibitam furantur seducti audientiam. Haec enim occultatio facit quas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ħ necesse. scił. ut p̃dices. exit
eni tempꝰ cũ multi ñ sustineb̾t
sanã doctͥnam .i. ñ ferent sal¬
tẽ audire. ai. onus sit eis. s co¬
aceruab̾t sͥ magistͦs multos

Expanded text:
 necesse, scilicet ut praedices, erit enim tempus, cum multi non sustinebunt sanam doctrinam, non ferent saltem audire quasi onus sit eis; sed coacervabunt sibi multos
Abbreviated transcription (Latin):
ualent ad causas salutis. oĩs
enĩ scͥpt᷑a c̾uiꝰ auctor d̾s ẽ. in¬
spirata alicui diuinitꝰ᷑ .i. per
conuincendũ de malo negli¬
gentes. ad corripiendũ .i. ad
merepandũ durit̾ in malo ꝑ¬
sistentes. ad erudiendũ peni¬

Expanded text:
alent ad causas salutis. Omnis enim Scriptura, cujus auctor Deus est, inspirata alicui divinitus, id est convincendum de malo negligentes, ad corripiendum, id est ad increpandum duriter in malo persistentes, ad erudiendum di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest. tugͦ sciens h illi eẽ op᷑¬
tunũ. qͦd ei uidr importunũ.
dilectionẽ. curãq sanitatis
eiꝰ anmo teneas mansueco.
& modesto. Alulti enĩ qͣmuis
ꝑ tͦbationes a me dico uident᷑
abscede. paulatĩ tñ uerbi ui¬
gore ꝑ medullas penetͣnte
sanati st̃. & cũ script᷑a dicat.
in multiloqͥo ñ effugies pec¬
catũ. ñ ẽ dicendũ istũ mul¬
tũ ẽẽ locitũ. ⁊ si apłs dicat.
insta oportune importune.
In tantiloqͥo em̃ ñ ẽ multũ qͦd
ẽ necessariũ. & argue de pec¬
catis negligentes. Uł ita pͥ
distingui. insta oportune im¬

Expanded text:
Tu ergo sciens hoc illi esse opportunum, quod ei videtur importunum, dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto et modesto. Multi enim quamvis per turbationes a me dico videntur abscedere, paulatim tamen verbi vigore per medullas penetrante sanati sunt, cum Scriptura dicat: In multiloquio non effugies peccatum , non est dicendum istum multum esse locutum, et si Apostolus dicat, insta opportune importune. In tantiloquio enim non est multum quod est necessarium. Et argue, de peccatis negligentes. Vel ita potest distingui. Ista opportune im
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. s homines mali in se. & sedue
tes a bono. & alios in errorẽ mitten¬
tes: ipso actu. qͣses st̃ illi qͥ tim̃tes
hos lede. corã quib locunt᷑. ñ solũ
ñ p̃ꝑant se ad iminentes tẽptati¬
ones. s etiã ꝑmittunt felicitatẽ
huiꝰ seculi. qͣm d̾s in scło ñ ꝓmisit.
ille p̃dicit labores suꝑ labores uꝰꝙ
in finẽ uenturos. ipsi scło tu ꝓsꝑa.
ille ad confortandũ cortuũ uenit
pati. mori. sputis illiniri. spinis co¬
ronari. opbrobria bibere. ligno con¬
figi. om̃ia hec ille tulit ꝓte. tu ni¬
chil ꝓ illo s ꝓte. ille
confortans infirmũ:
ut cũ credidit ñ sꝑet¬

Expanded text:
untur, sed homines mali in se, et seductes a bono, et alios in errorem mittentes, ipso actu. Quales sunt illi qui timentes hos laedere coram quibus loquuntur, non solum non praeparant se ad imminentes tefelicitatem hujus saeculi quam Deus in saeculo non promisit. Ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi saeculo, tu prospera; ille ad confortandum cor tuum venit pati, mori, sputis illini, spinis coronari, opprobria bibere, ligno configi. Omnia haec ille tulit pro te, tu nihil pro illo; sed pro te ille confortans infirmum ut, cum crediderit, non spe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ab infantia tua nosti sacs
lict̾as. legis. & ꝓpħarũ. Ecce
facultas. q̃ littere sp̃ualit̾ in¬
tellecte posst̃ te instruere. ad
salutẽ obtinendã. ꝑ fidem ꝗͣ
ipsȩ docent. quȩ fides ẽ in xp̃o

Expanded text:
quia ab infantia tua nosti sacras litteras legis et prophetarum. Ecce facultas. Quae litterae spiritualiter intellectae possunt te instruere ad salutem obtinendam, per fidem, quam ipsae docent, quae fides est in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
eugłium natos inuenit. ⁊ illos di¬
uitias suas facit. ñ sane cũ iudicio
s cũ tem̾itate inconsid̾ata. ñ enĩ m¬
delligit ibi eẽ ueram & salubrẽ. & qͦ¬
damm germanã. atq radicalẽ xͥa¬
nã societatẽ. uñ istos seꝑauit. qͦs ad
suas diuitias cong̾gauit. s postea
derelinqͥt᷑ & ẽ insipiens. qͥa qui pri¬
mo ꝑ pollicitationẽ. & ostentationẽ
excellentis sapĩȩ seducebat. erit m¬
sipiens .i. apparebit insipiens. eis
enĩ quib pͥmo sapiens erat. tc̃ erit
insipiens. cũ apparebit. qͥa dem̃tia
eiꝰ nota erit om̃ib ut hic d̾r. s ultͣ
ñ ꝓficient. insipientia enĩ illoꝵ ma¬
nifesta erit om̃ib. Tu aũ. Niͣ. illi

Expanded text:
elium natos invenit, et illos divitias suas facit, non sano cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea derelinquitur, et est insipiens, quia qui primo per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est apparebit insipiens. Eis enim quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia ejus nota erit omnibus, ut hic dicitur. Sed ultra non proficient. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus. Tu autem.
Abbreviated transcription (Latin):
increpa. asꝑis uerbis ꝑsisten¬
tes. ⁊ ħm om̃i pacientia. re¬
pugnantiũ. ⁊ doct̾na acci¬
pientiũ. id ita ut patient̃
sustineas repugnantes: ⁊ oo¬
ceas accipientes. Et nota q

Expanded text:
increpa, asperis verbis persistentes, et hoc, in omni patientia repugnantium et doctrina accipientium, ita ut patienter sustineas repugnantes, et doceas accipientes. Haimo Et
Abbreviated transcription (Latin):
accedens ad serurtutẽ.
sta miusticia. ⁊ timore.
tẽptationẽ. Tu uero.
Qiͣ. mali errant: i errorẽ mit¬
tunt. tuuͦ ꝑmane firmꝰ. iihis
q̃ didicisti. a deo. uł a me. & cre¬
dita st̃ tͥ ut fideli dispensatori.¬

Expanded text:
dens ad servitutem sta in justitia et timore et tentationem. Tu vero. dicat: Mali errant et in errorem mittunt, tu vero permane firmus in his quae didicisti a Deo vel a me; et credita sunt tibi, ut fideli dispensatori
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uror: Alioꝵ infirmitates & scan¬
dala: st̃ illi ꝑsecutiones. stoͣ enĩ sie
Non mͦ cum cogit imitari. qͦd displi¬
cet. s etiã cum cogit dolere. qͦd ui¬
uet. qͥa corã pio uiuens impie. & si
ñ obligat consentientẽ. crutiat tñ
sentientẽ. Uñ. uidi p̃uaricantes ⁊
tabescebã. Hȩc ẽ ꝑ secutio qͣm pati

Expanded text:
rmitates et scandala sunt illi persecutiones. Quid enim sic non modo cum cogit imitari quod displicet, sed etiam cum cogit dolere quod videt, quia coram pio vivens impie, et si non obligat consentientem, cruciat tamen sentientem. Unde: Vidi praevaricantes, et tabescebam . Haec est persecutio quam pati
Abbreviated transcription (Latin):
cunt captiuos. uñ subdit ⁊ mulie¬
res ducunt captiuas .i. uiros sedu¬
ctibiles .xiͣ. mulieres seducunt. mu¬
liercłas dico on̾atas peccatis. & iõ
erant digne seduci. im̃ subdit. q̃ se

Expanded text:
cunt captivos. Unde subdit: Et mulierculas ducunt captivas, id est viros seductiles, quasi mulieres seducunt. Mulierculas, dico, oneratas peccatis, et ideo erant dignae seduci. Unde su
Abbreviated transcription (Latin):
tentes circa fidem. ⁊
scił. post ħ p̃sentia. ñ ꝓficient seduces¬
do qͥa mbreui deficient. suꝑati a catho¬
destruendos heticos p̃dicit. ħ mani¬
sen. Nota qͦd ammositas ħeticoꝵ. sẽꝑ
inqͥeta ẽ qͦs magors pharaonis ba¬
bere conatũ declarat hic apłs cõpa¬
rans eos magis pharaonis. Qs hiere¬
mias ꝑdici insipienti auiculȩ: com¬
ꝑat dicens. Clamaiit ꝑdix. congre¬
gauit q̃ ñ peꝑit. fecit diuitias ñ cñ
iudicio. in dimidio dierũ eius dere

Expanded text:
tentes, circa fidem, et icet post haec praesentia, non proficient, seducendo, quia in brevi deficient superati a Cathodestruendos haereticos praedicit hic. Manisen. Nota quod animositas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat hic Apostolus comparans eos magis Pharaonis. Quos Jeremias perdici insipienti aviculae comparat dicens: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit, fecit divitias, non cum judicio: in medio dierum ejus dere
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ͥcuier̃t multa mundi loca p
melotis. Alelota uestis ẽ. de pilis came¬
lors. uł melotꝰ ẽ animal. qͦd &ꝰ taxus
dr̃ cuiꝰ pellis melota dr. ⁊ ẽ ualde his¬
pida. ⁊ in pellib capͥnis. ut helyas ⁊
alii. Seq̃r Egentes necessariis. angͥti¬
ati cura animi. afflicti laboribꝰ. qͥbꝰ.i.¬

Expanded text:
oca in melotis. Melota vestis est de pilis camelorum. Vel melotus est animal, quod et taxus dicitur, cujus pel is melota dicitur, et est valde hispida. Et in pellibus caprinis, ut Elias, et alii; egentes necessariis; angustiati cura animi; afflicti laboribus. Qui